AKKERNATUUR VOOR ALLEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "AKKERNATUUR VOOR ALLEN"

Transcriptie

1 AKKERNATUUR VOOR ALLEN BOER, BIJ, VOGEL EN WANDELAAR GENIETEN VAN NIEUWE PIONIERNATUUR IN FLEVOLAND Een boereninitiatief van Agrarische Natuurvereniging Akkerwaard in samenwerking met ANV Rondom Het Greppelveld en kennisinstellingen. Project in steekwoorden: Bloeiende Flevolandse akkernatuur als magneet voor biodiversiteit en recreanten. De Flevolandse landbouw groeit door naar benutten én beleven van nieuwe natuur op bestaande akkers. Van pionier naar participant, met meervoudige waardering. Het agrarisch gebied kan de kwaliteiten in natuurgebieden versterken; aan de akkervogels is af te lezen dat het werkt. AANLEIDING EN POSITIONERING De provincie Flevoland zoekt naar initiatieven voor nieuwe natuur in Flevoland. Kernpunt is de verbinding tussen mens en natuur: dichtbij, beleefbaar, divers, toegankelijk en robuust. Deze uitdaging gaan we graag aan! Daarbij laten we de cultuurhistorie van de Flevolandse akkerbouw aansluiten op natuurwaarden. Zo ontstaat een robuust resultaat met wederzijdse meerwaarden voor natuur, duurzame landbouw, biodiversiteit én een aantrekkelijk landschap voor inwoners. Benutting en beleving zijn zo geen gescheiden werelden, maar gaan door innovaties in natuurbeheer en landbouw hand in hand. Als resultaat zien we de akkervogelstand als mooie indicator. Die resultaatgerichtheid willen we dan ook borgen. Aangepaste teelten, bouwplannen, duurzame landbouw en akkerranden kunnen het landschap mooi, beleefbaar en waardevol maken voor akkervogels, boeren en burgers. DOELSTELLING EN RESULTAAT Doel: een stelsel van bloeiende akkervogelgebieden bestaande uit kernen, randgebieden en wandelpaden (zie ook de kaart op pag. 5). Resultaat: een bloeiend, boeiend, waardevol en beleefbaar Flevolands pionierlandschap! 1

2 Toename van biodiversiteit is een indicator (planten, nuttige insecten, akkervogels). Daarbij is de Grauwe Kiekendief een aansprekende kroon op de akkernatuur. Veertig jaar geleden zaten de meeste NL broedparen op de Flevolandse pioniersgronden! In dit projectplan maken we van die kennis gebruik en integreren dat met duurzame akkerbouw, educatie en recreatie. DROOMBEELD De pionier werd wakker in het voorjaar van Hij kijkt in de lucht vanuit zijn kamp en ziet dat de kiekendieven binnenkomen vanuit Afrika. Ieder jaar weten ze de kleurrijke woeste polder weer te vinden, waarvan ze weten dat het bouwen van een nest tot een nieuwe generatie zal leiden. De pionier gaat die dag het veld in over de bijna onbegaanbare wegen. Hij geniet van de ruimte en de rust, en de veldleeuweriken die hoog in de lucht hun gezang willen delen. Vanuit het koolzaad en de luzerne ziet hij kwikstaarten opduiken. Hij weet dat ze het naar hun zin hebben. De pionier weet dat de uitgestrekte graanvelden en het bloeiend koolzaad een akker waardig en een waard voor akkervogels zijn. OPZET Een stelsel van bloeiende akkervogelgebieden bestaande uit: Kernen: Sterk aangepaste teelten voor bedreigde akkervogels op de verworven gronden van provincie Flevoland, met in vruchtwisseling zomergranen, luzerne, gras-klaver en pioniersgewassen (een nieuwe vorm van grondbeheer die zoveel mogelijk lijkt op de Flevolandse ontginningsgronden die veertig jaar geleden nog de meeste Grauwe Kiekendieven van Nederland huisvestten), allemaal gericht op plek voor broedende en foeragerende vogels. In de gebieden van Het Flevo-landschap een op akkervogels, i.h.b. kiekendieven, toegespitst beheer 1. Randgebieden: Landbouwgronden rond de kernen waar akkerbouwers hun vergroening (Ecological Focus Areas: EFA s) inrichten als stepping stones voor akkernatuur, aansluitend op de kernen. In de randgebieden worden nieuwe vormen van akkerrandenbeheer uitgeprobeerd die enerzijds akkervogels van broed- en foerageerhabitat voorzien, en tegelijkertijd de bedrijfsvoering (insecticidengebruik 2 ) helpen verduurzamen. Deze akkerranden kunnen namelijk natuurlijke vijanden van landbouwplagen stimuleren, die in combinatie met geïntegreerde plaagbeheersing kunnen leiden tot volveldse vermindering van insecticidengebruik, wat weer leidt tot meer nuttige insecten zoals bijen, en meer voedsel voor insectenetende vogels. Wandelroutes & excursies: langs aan te leggen wandelroutes kunnen burgers het pionierslandschap beleven. Ze kunnen er veel leren, of gewoon genieten, spelen en sporten. Langs de verschillende beheersvormen komen informatieborden over de wording van het Flevolandse landschap, 1 Het concept Vogelakkers is door de WGK ontwikkeld, en inmiddels erkend door Staatssecretaris Dijksma als vergroeningsmaatregel. Het werkveld van de WGK zit op het raakvlak van kennis en doorvertaling naar de praktijk. Zo zijn de Paddenpoelen al op basis van deze kennis aangepast. 2 LBI beschikt over expertise in het benutten van bloeiende akkerranden voor het terugdringen van insecticidengebruik. Zie het project Bloeiend Bedrijf (www.bloeiendbedrijf.nl), waarin 600 deelnemers ervaring opdoen in het terugdringen van insecticiden door het gebruik van natuurlijke hulpbronnen. 2

3 akkervogelkijkhutten met informatie over akkervogels en honingbars met informatie over insecten en de imkerij. Hierbij kan toegewerkt worden naar een aantrekkelijke extended area aansluitend op de Floriade 2022 aan het Weerwater bij Almere. Het initiatief maakt de cultuurdrager van Flevoland, de akkerbouw, beleef- en genietbaarder voor het omliggend stedelijk gebied en de toerist. Dit stelsel levert: Benutbare natuur: bijzondere en bloeiende akkerbouwgewassen, honingbijen en natuurlijke vijanden van plaagsoorten. Beleefbare natuur: wandelpaden en genietplekken, bloeiende akkerranden en vogels die het beschermen waard zijn (de EU Vogelrichtlijn). Resultaatgerichtheid staat voorop. Daarom wordt het gehele traject begeleid door kennisinstellingen die bekend staan om hun praktijkgerichte en wetenschappelijke expertise op het vlak van vogelbescherming (Werkgroep Grauwe Kiekendief) en teeltinnovaties met meerwaarde (Louis Bolk Instituut). Door de kennisinstellingen wordt van iedere aanpassing het effect gemeten. INNOVATIE EN BIJBEHORENDE ACTIVITEITEN Akkervogels en insecten zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden in het Flevolandse akkervoedselweb. Dat betekent dat akkerbouwers veel mogelijkheden hebben om bedreigde akkervogels te beschermen. De combinatie van insectenbescherming én de bescherming van akkervogels wordt in de Nederlandse praktijk echter nog niet gemaakt! Dit voorstel wordt de eerste praktijktoepassing van deze krachtige combinatie van natuurdoelen (akkervogels, bijen, beleefbaar landschap) met milieudoelen (duurzaam pesticidengebruik en biodiversiteit). In de kerngebieden wordt een teeltplan uitgevoerd waarin ook zogenaamde pioniersgewassen worden ingepast. We gaan daarvoor op zoek naar de unieke Flevolandse natuurkarakteristieken van de 3

4 ontginningsgronden, waar veertig jaar geleden de meeste Grauwe Kiekendieven van Nederland leefden. De combinatie in vruchtwisseling gaat bovendien nieuwe informatie opleveren op het vlak van vruchtwisseling en bodemkwaliteit, wat aansluit bij vragen van boeren over Flevolandse bodemproblemen zoals bodemdaling, bodemvruchtbaarheid en waterberging. Om kerngebieden beter op elkaar aan te laten sluiten gaan we een vorm van grondruil opzetten, waarbij nieuwe natuur en akkerbouwgronden uitgewisseld worden ten gunste van bodemkwaliteit en akkervogels. Dit op basis van landbouwkundige en ecologische inzichten. Deze wisselgronden zullen het landschap ook voor terugkerende wandelaars afwisselend houden. VELDLEEUWERIK EN KIEKENDIEF HOREN BIJ HET FLEVOLANDSE LANDSCHAP In de tijd van de ontginningslandbouw en de periode daarna, waren kiekendieven en Veldleeuweriken karakteristieke soorten voor het open pionierlandschap. Beide soorten kwamen in zowel natuurgebieden als in het open cultuurlandschap in ruime aantallen voor. Voor de drie soorten kiekendieven, maar ook voor de nog zeldzamere Velduil (de Grauwe Kiekendief van de nacht ) waren de pas ontgonnen polders zelf van internationale allure; de provincie Flevoland heeft er zelfs haar logo aan ontleend. Een nest jonge kiekendieven wordt geringd in aanwezigheid van boer en zoon In het oosten van de provincie Groningen hebben natuurbeschermers, beleidsmakers en mensen uit de streek laten zien dat dit soort natuurwaarden reëel zijn. Maatregelen in zowel het agrarisch gebied als ook het koppelen met natuurgebieden blijken een herstel te hebben ingeluid van Blauwe Kiekendief, Grauwe Kiekendief en Velduil. Belangrijk is ook dat het onderwerp leeft in de regio; mensen zijn trots op hun eigen vogels. Het nestwebcamproject i.s.m. RTV-Noord was een daverend succes en zou moeiteloos ook in Flevoland kunnen worden uitgerold. Streekbewoners, geïnteresseerde natuurbeschermers en anderen hebben het wel en wee van hun vogels op de voet kunnen volgen. Stel je voor: een gezin met twee kinderen stapt op de fiets in Almere, ziet de weidse akkers in het oosten opdoemen en wordt verwelkomd door het gekwinkeleer van de Veldleeuwerik. Onderweg komen ze in het werkgebied van ANV Akkerwaard een akkervogelkijkpunt tegen en zien over een bloeiende akkerrand waar het zoemt van de zweefvliegen een elegante kiekendief jagen. Met een potje bloemenhoning keren zij vervolgens voldaan huiswaarts.. DUUR VAN DIT PROJECT We zien de volgende fasering voor ons: : Initiëring, vormgeven van koppelkansen met andere initiatieven en beleidsopgaven 3, nulmeting, inrichting en monitoring. Uitwerking verdienmodellen in samenwerking met TBO s 4. Bespreken van mogelijke aanpassingen in het omgevingsbeleid : Uitrol en voortgezette monitoring. Aansluiting bij Floriade Vanaf 2023: Borging van low cost en high efficiency continuïteit. 3 WGK heeft hierin expertise opgebouwd met het draaien van de GLB-pilot in Oost-Groningen. 4 LBI brengt hier expertise in. Zie bijvoorbeeld Green deal "Samen ondernemen in landbouw en natuur van Het Groene Woud en Kempen-Meierij" etc. 4

5 UITVOERING De agrarische natuurvereniging (ANV) Akkerwaard is initiatiefnemer. Zij wil graag het project uitrollen naar zusterorganisaties die georganiseerd zijn in BoerenNatuur Flevoland. Werkgroep Grauwe Kiekendief en het Louis Bolk Instituut (LBI) zullen dit initiatief begeleiden met praktijkgericht advies, onderbouwing en monitoring. Het Flevo-Landschap is betrokken als terreinbeherende organisatie en eigenaar van natuurgronden. Ook met andere terreinbeheerders zal contact gezocht worden. UITNODIGING Graag presenteren wij dit voorstel aan u als leden van de Provinciale Staten. Wij wisselen graag uit over de koppelingsmogelijkheden die we zien met verschillende beleidsdossiers en initiatieven. Gezamenlijk kunnen we het Flevolandse grondoppervlak en luchtruim van meerwaarde voorzien: bloeiend, boeiend en vogelrijk. Op basis van bestaande contacten wordt verder afstemming / samenwerking gezocht met: lokale imkerverenigingen, IVN Flevoland, Landschapsbeheer Flevoland en Waterschap Zuiderzeeland en Poldermuseum Nieuw Land. 5

6 CONTACTGEGEVENS ANV Akkerwaard: Mark Geling (voorzitter) (M. Geling, tel.nr.: , ANV Rondom Het Greppelveld: Coby Dekker-van den Berg (voorzitter) (tevens voorzitter van BoerenNatuur Flevoland). (C. Dekker-van den Berg, tel.nr.: , Werkgroep Grauwe Kiekendief: Oike Vlaanderen (Ben Koks is tot half februari voor veldwerk in Senegal). (Oike Vlaanderen, tel.nr.: , ) Louis Bolk Instituut: Merijn Bos, landbouwecoloog (Dr. M. Bos, tel.nr.: , ) Het Flevo-landschap: R. Rijs, hoofd afdeling Beleid & Kwaliteit en plaatsvervangend directeur 6

7 BIJLAGE: CRITERIA VOLGENS DE MEETLAT Criteria meetlat Deelaspecten Projectinvulling Belevingswaarde 1 In welke mate levert het project Belevingslandschap met kleinschalige beleefbare, functionele en inpasbare recreatieve verblijfsplekken: letterlijk bloeiend, natuur op? afwisselend en met bijzondere vogels. Zie ook de genoemde akkervogelkijkhutten en honingbars i.c.m. wandelpaden Functioneel: het landschap is ook producerend en maakt gebruik van natuurlijke hulpbronnen om insecticidengebruik te reduceren. Inpasbaar: er zijn geen grote ingrepen nodig: juist wordt aangesloten bij de cultuurhistorie van Flevoland als akkerbouwprovincie. 2 In welke mate heeft het project waarde voor dagrecreatie of verblijfsrecreatie of biedt het kansen voor economische ontwikkeling? Dag- en verblijfsrecreatie: door de voorgestane wandelpaden wordt de infrastructuur ontsloten als basis voor een boeiend en bloeiend verblijf. Daarbij kan ook samenwerking worden gezocht met Poldermuseum Nieuw Land. Aan de relatie met de stad wordt aandacht gegeven. Het is bijvoorbeeld gebleken in het genoemde project Bloeiend Bedrijf dat bloeiende akkerranden vele fotograferende burgers aantrekken en er zelfs dankbriefjes in de bloeiende rand worden gehangen! Aldus ontstaat een magneet voor recreanten waarbij de burger optimaal bereikt wordt De eerste focus ligt op het werkgebied van ANV Akkerwaard. Maar ook het werkgebied van ANV Rondom Het Greppelveld wordt betrokken. Dit bevindt zich in de oostrand van Flevoland en is ook door de provincie aangewezen als speerpunt voor toeristische ontwikkeling (verwevenheid van natuur met agrarische sector). Economische ontwikkeling: juist door het economisch dragerschap van de akkerbouw te verweven met natuur, ontstaat een landschap dat robuust is, want grotendeels zelfdragend. 3 Hoe groot is de afstand van het project tot stedelijk gebied of grote toeristische voorzieningen? Ecologische waarde 4 In welke mate draagt het project bij aan de versterking van de EHS, het bereiken van internationale natuurdoelstellingen, het bevorderen van biodiversiteit en/of het robuuster maken van Flevolandse natuur? Het project wordt uitgerold in grote delen van het akkerbouwgebied van de ANV s Akkerwaard en mogelijk aansluitende gebieden. Vanuit meerdere stedelijke kernen (Almere, Zeewolde, Lelystad) zijn gebieden waar de kerngebieden en akkerranden liggen binnen handbereik. Versterking EHS: bijdragen aan migratiepaden door netwerk van bloeiende natuur De akkerranden worden daarbij gebruikt door bijv. de Grauwe Kiekendief om te jagen en door Veldleeuweriken om voedsel te zoeken. Het concept kent hogere dynamiek dan de EHS, maar een lagere dynamiek dan gangbare 7

8 akkerbouw. Daardoor wordt het voor veel soorten een aantrekkelijk leefgebied. Met dit project wordt een revitalisatie beoogd van natuurgebieden als De Burchtkamp (ooit aangewezen als compensatiegebied voor kiekendieven), die door verruiging minder aantrekkelijk zijn geworden voor Kiekendieven. Bereiken internationale doelstellingen: bijv. voldoen aan Vogelrichtlijn en Kaderrichtlijn Water, aansluiten bij de Habitatrichtlijn. Bevorderen van biodiversiteit: breder gewassenpakket, meer (nuttige) insecten incl. bijen, akkervogels, bloeiende akkerranden/gewassen etc. De ervaring leert dat akkerbouwers die meedoen met bloeiende akkerranden en kennismaken met nuttige insecten en geïntegreerde plaagbeheersing nooit meer hetzelfde kijken naar hun gewasbescherming. Preventief insecticidengebruik wordt alleen nog toegepast als ze het écht nodig is. Deze innovatie in bedrijfsvoering is essentieel en versterkt natuurbeheer: het heeft direct effect op de biodiversiteit van akkers en de voedselvoorziening voor akkervogels. Robuuster maken van Flevolandse natuur: minder harde overgangen tussen productielandschap en natuur met wederzijdse meerwaarden. 5 In welke mate draagt het project bij aan het realiseren van het Flevolandse natuurbeleid? 6 In welke mate en op welke wijze worden met het project bestaande natuurcompensatieverplichtingen ingevuld? Multiplier 7 In welke mate is er sprake van een multiplier op de vanuit het programma in te zetten hectares (i.v.v. extra hectares natuur, extra financiële ruimte voor inrichting, etc.)? Door initiatiefkracht uit het agrarisch bedrijfsleven i.c.m. Het Flevo-Landschap en kennisinstellingen staat daadwerkelijke realisatie en doorontwikkeling voorop: het gebied of de gebieden zullen in hoge mate bijdragen aan de hoofddoelstellingen van provinciaal natuurbeleid: versterken akkervogels. Voldoen aan verplichting tot Kiekendievencompensatie: ideaal leefgebied voor Grauwe Kiekendieven. Zij broeden in de graanakkers en zoeken voedsel nabij akkerranden en in kerngebieden. Het nieuwe Gemeenschappelijke Landbouwbeleid (GLB) van de EU stelt per 2016 een vergroeningseis aan de inkomenssteun aan akkerbouwers: 5% van het bedrijfsareaal moet als Ecological Focus Area (EFA) ingericht worden. Deze grond kan in dit project door deelnemende akkerbouwers worden ingebracht en tot meerwaarde worden gebracht in de voorgestelde integrale gebiedsbenadering. Deze gebiedsbenadering is temeer mogelijk omdat agrariërs de helft van hun vergroeningsmaatregelen (EFA) kunnen onderbrengen in een collectief (het resterende 8

9 deel moeten agrariërs individueel op hun eigen bedrijf toepassen). Tezamen betekent het een toename van natuurlijke elementen. De toeristische aantrekkelijkheid van Flevoland neemt ook toe met deze bloeiende en vliegende biodiversiteit. Bloeiende akkerranden als EFA s stimuleren natuurlijke vijanden van landbouwplagen. Uit deelname van Flevolandse akkerbouwers in een landelijk project (Bloeiend Bedrijf) blijkt dat slimme combinaties met geïntegreerde gewasbescherming bij 67% van de akkerbouwers leidt tot volveldse verduurzaming van het insecticidengebruik! Dat heeft grote voordelen voor de vogelstand, die sterk afhankelijk is van insecten. Tot slot blijft een groot deel van de gronden tot op zekere hoogte agrarisch productief. Aldus wordt hier nadrukkelijk niet gekozen voor dure infrastructurele projecten met blijvende onderhoudskosten in kleine gebeiden, maar juist voor low cost inzet dankzij een eigen verdienmodel op gebiedsniveau. 8 In welke mate draagt het project naast natuurwaarden ook bij aan de integrale ontwikkeling van andere beleidsterreinen zoals landbouw, recreatie, water, cultuur? Landbouw: behoud productiefunctie, verbeteren bodemkwaliteit Recreatie: beleefbaar landschap. Zie aangehaalde voorbeelden successen bloeiende akkerranden voor burgers. Analoog is het succes van andere landschapsinfrastructuur als de Tulpenroute of het Pieperpad. Water: reductie insecticidengebruik: gebied draagt bij aan verbeterde waterkwaliteit door functionele biodiversiteit en de vermenigvuldiging van akkerranden in agrarisch gebied (expertise en resultaten beschikbaar). Verbetering watervasthoudend vermogen van de bodem. Cultuur: aansluiten bij de pionierstijd van het Flevolands cultuurhistorisch landschap Beleid: kans om het momenteel vaak concurrerende beleid van verschillend akkerrandenbeheer (FAB, SNL, natuurvriendelijke oevers, schouwpaden, bijenranden etc.) tot een integraal geheel te maken, bijv. tot het Flevolandse voedselrijke akkertype als volvelds (agrarisch) natuurdoel gericht op akkervogels en hun habitat. Zekerheid 9 In welke mate is er sprake van maatschappelijke betrokkenheid bij en maatschappelijk draagvlak voor het project? Maatschappelijke betrokkenheid: inzet is gericht op een genietbaar landschap voor burgers 9

10 Maatschappelijk draagvlak: maatschappij vraagt om landbouwproductie in overeenstemming met maatschappelijke vereisten. Hier krijgt dit een innovatieve invulling. Door de jarenlange bescherming van nesten van de Grauwe Kiekendief is onder boeren en burgers al veel draagvlak gecreëerd voor de bescherming van zeldzame soorten. Als gezegd is Kiekendief hier opgevoerd als aaibare/aansprekende- indicatorsoort als kroon op het onderliggende werk. Andere akkervogels zijn echter ook indicatoren evenals nuttige insecten zoals bijen en natuurlijke vijanden van landbouwplagen. 10 Hoe zeker is het dat het project binnen vijf jaar uitgevoerd kan worden? 11 In welke mate is het plan faseerbaar of aanpasbaar indien een onderdeel niet uitvoerbaar blijkt te zijn? 12 In welke mate is sprake van juridisch of financiële risico's of onzekerheden en hoe wordt hiermee omgegaan? Snelle start mogelijk en infrastructuur binnen vijf jaar gerealiseerd (zie fasering) dankzij betrokkenheid van akkerbouwers (ANV s) en terreinbeherende organisatie. Borging van continuïteit en aansluiting op Floriade wordt nadrukkelijk voorzien. Faseerbaar qua in te zetten areaal. Steeds ruimte voor aanschakelen van arealen. Maatregelen ook verplaatsbaar binnen een gebied (dynamiek). Juridisch: passend in bestemmingsplannen Financieel: ruimte nodig voor begeleiding, monitoring en evaluatie en deel van de inrichting. Doordat wordt ingezet op agrarische betrokkenheid kan efficiënt gewerkt worden, zodat de arealen ook nog een opbrengend vermogen hebben. 10

Harderbos en Harderbroek verbonden

Harderbos en Harderbroek verbonden Harderbos en Harderbroek verbonden De Ganzenweg is een verbinding voor mensen, maar een barrière voor dieren. Er ligt al een faunapassage onderdoor. De route daar naar toe is voor dieren nog niet ideaal.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 576 Natuurbeleid Nr. 17 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Selectief maar voortvarend investeren in effectief agrarisch natuurbeheer

Selectief maar voortvarend investeren in effectief agrarisch natuurbeheer Selectief maar voortvarend investeren in effectief agrarisch natuurbeheer De breedte van het speelveld Betaald beheer (SNL): 179.000 ha, 64 mln. (excl. ganzen) 13.500 bedrijven = 27% van grondgebonden

Nadere informatie

Graag dienen wij hiermee enkele projectideeën in, in het kader van het Programma Nieuwe Natuur.

Graag dienen wij hiermee enkele projectideeën in, in het kader van het Programma Nieuwe Natuur. Noordereinde 60 Postbus 995 5 1243 ZS 's-g raveland Provincie Flevoland Gedeputeerde Nieuwe Natuur dhr J.N.J. Appelman T (035) 655 99 33 F (035) 656 31 74 www.natuurmonumente n.ni Postbank 32391 ING Bank

Nadere informatie

Grauwe kiekendieven houden stand in het intensieve Oost Groningse akkerland

Grauwe kiekendieven houden stand in het intensieve Oost Groningse akkerland Grauwe kiekendieven houden stand in het intensieve Oost Groningse akkerland Oost-Groningen Populatieontwikkeling Nederland EU-braak Agrarisch Natuurbeheer Vestiging tijdens grootschalige braaklegging EU

Nadere informatie

Een. ondernemende EHS. voor Brabant

Een. ondernemende EHS. voor Brabant Een ondernemende EHS voor Brabant Een ondernemende EHS voor Brabant Natuur- en landschapsontwikkeling is belangrijk voor een mooi, gevarieerd en aantrekkelijk Brabants platteland. Brabantse boeren en tuinders

Nadere informatie

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 POP-3 Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020 1 Provincie Zeeland Uitvoering POP-3: Johan Wandel Boy Saija Arjon Copper Programma Zeeuws

Nadere informatie

AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES

AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES De provincies willen waardevolle landbouwgebieden en natuurterreinen verder ontwikkelen. Staring Advies kan eigenaren van agrarische bedrijven en

Nadere informatie

Lijnen & boeiend landschap

Lijnen & boeiend landschap Lijnen & boeiend landschap Hoe beleef je je wandeling? Sylvia Tuinder 20 juni 2013 Samenwerken aan het landschap. Doel wandelnetwerk is: breed netwerk van wandelpaden landschap toegankelijk en aantrekkelijk

Nadere informatie

Vergroening en verduurzamen landbouw

Vergroening en verduurzamen landbouw Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland Vergroening en verduurzamen landbouw Wim Dijkman Dronten, 2-12 2014 1 Agenda Groen Ondernemen Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Maatregelen POP en water

Nadere informatie

Akkernatuur werkt! Bij de boeren ligt nu de ambitie om die wetenschap in praktijk te brengen.

Akkernatuur werkt! Bij de boeren ligt nu de ambitie om die wetenschap in praktijk te brengen. Speciale editie Bloeiend Bedrijf nieuwsbrief Akkernatuur werkt! Deze editie van de Bloeiend Bedrijf nieuwsbrief is uitgegeven ter gelegenheid van de Landelijke Akkernatuurdag 2013 voor akkerbouwers, beleidsmakers

Nadere informatie

Verslag Workshop Groene diensten

Verslag Workshop Groene diensten Verslag Workshop Groene diensten Groene diensten Groenbeheer, landschapsbeheer, natuur. Opbouw workshop Er zijn twee workshops gehouden, aan het eind van de ochtend en begin van de middag. De beide workshops

Nadere informatie

LO 03 Luierpark. auteur(s) Tineke Ras

LO 03 Luierpark. auteur(s) Tineke Ras LO 03 Luierpark auteur(s) Tineke Ras blad 2 van 2 Colofon Projectgroep bestaande uit: Tekstbijdragen: Fotografie: Vormgeving: Datum van uitgave: Contactadres: Copyright Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Projectidee voor nieuwe natuur in Flevoland. Landgoed Wellerwaard

Projectidee voor nieuwe natuur in Flevoland. Landgoed Wellerwaard Projectidee voor nieuwe natuur in Flevoland Landgoed Wellerwaard 2 Natuur én wonen - Landgoed Wellerwaard 1 Nieuw landgoed in de Wellerwaard De gemeente Noordoostpolder, de provincie Flevoland en het waterschap

Nadere informatie

Jaarverslag ANOG 2014

Jaarverslag ANOG 2014 1 Jaarverslag ANOG 2014 Secretariaat: Internet: E-mail: Plattelandshuis Lageweg 14C 9698 BN, Wedde T 0597-464486 www.anog.nl info@anog.nl Ontwikkelingen: - Ledenaantal: In 2014 zijn er enkele opzeggingen

Nadere informatie

DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL

DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL Bekijk op https://www.youtube.com/watch?v=pgyczqy-krm voor het herinirichtingplan Sarsven en De Banen. Begin vorige eeuw kwamen plantenliefhebbers uit het hele land al naar

Nadere informatie

Boerenbuitengebied Muntendam Project Grauwe Klauwier

Boerenbuitengebied Muntendam Project Grauwe Klauwier Boerenbuitengebied Muntendam Project Grauwe Klauwier Inleiding In januari 2015 is de Werkgroep Boerenbuitengebied in Muntendam opgericht. De initiatiefnemer is een akkerbouwer die al jarenlang actief is

Nadere informatie

Natuurakkers in Nederland - achtergrond en dilemma s in beheer. Henk Kloen. Natuurakkers in Nederland - achtergrond en dilemma s in beheer

Natuurakkers in Nederland - achtergrond en dilemma s in beheer. Henk Kloen. Natuurakkers in Nederland - achtergrond en dilemma s in beheer Werken aan duurzame landbouw en een aantrekkelijk platteland Natuurakkers in Nederland - achtergrond en dilemma s in beheer Henk Kloen Natuurakkers in Nederland - achtergrond en dilemma s in beheer Wat

Nadere informatie

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland Paul Opdam Wageningen Universiteit en Alterra paul.opdam@wur.nl 3 kernpunten EHS: verzekering voor biodiversiteit Klimaatverandering

Nadere informatie

Notitie gevolgen inrichting natuur en landschap voor agrarische bedrijfsvoering

Notitie gevolgen inrichting natuur en landschap voor agrarische bedrijfsvoering Notitie gevolgen inrichting natuur en landschap voor agrarische bedrijfsvoering Pina Dekker Gemeente Ooststellingwerf, beleidsmedewerker en ondersteunend lid van de werkgroep Es van Tronde. Deze notitie

Nadere informatie

Gebiedsprogramma 2016-2020. Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020.

Gebiedsprogramma 2016-2020. Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020. Gebiedsprogramma 2016-2020 Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020. 1 Integrale gebiedsopgaven Initiëren, faciliteren en uitvoeren van integrale gebiedsopgaven

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2014 NR. 2

NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2014 NR. 2 Vanaf 1 januari 2016 gaat Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb2016) van start. Vanuit een collectieve aanpak van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer willen overheid, koepels en collectieven

Nadere informatie

bericht bestemd voor de commissie Landelijk Gebied van de Provinciale Staten Overijssel. t.a.v. griffier

bericht bestemd voor de commissie Landelijk Gebied van de Provinciale Staten Overijssel. t.a.v. griffier Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: Vereniging Nederlands Cultuurlandschap [info@nederlandscultuurlandschap.nl] donderdag 28 augustus 2014 16:20 Statengriffie ter informatie - update dossier 'brandbrief inzake

Nadere informatie

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007 K a n s e n voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t Onderzoeksrapport Mei 2007 Opdrachtgever: Uitvoerenden: In samenwerking met: Provincie Noord-Brabant Brabants Landschap Brabants Particulier

Nadere informatie

Mechanismen van Randerij

Mechanismen van Randerij Mechanismen van Randerij..waarde creërend en probleem oplossend download Randerij.pdf > http://www.jwlp.nl/pdf/projecten/randerij.pdf Randerij De Randerij is een concept voor natuurlandbouw en natuurrecreatie

Nadere informatie

SPELREGELS EHS. Een gezamenlijke uitwerking van rijk en provincies. Ministeries van LNV en VROM en de provincies

SPELREGELS EHS. Een gezamenlijke uitwerking van rijk en provincies. Ministeries van LNV en VROM en de provincies SPELREGELS EHS Spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in de EHS Een gezamenlijke uitwerking van rijk en provincies Ministeries van LNV en VROM en de provincies 2 De Ecologische Hoofdstructuur, ook

Nadere informatie

www.salland.ltonoord.nl

www.salland.ltonoord.nl Workshop Gebiedscoalities door Ben Haarman voorzitter LTO Salland en Herman Menkveld voorzitter ANV Salland LTO Salland Beter samen Ondernemen Dan samen Ondergaan! ltosalland1@gmail.com www.salland.ltonoord.nl

Nadere informatie

Natuur op G38. Echte natuur in het hart van het Rivierduingebied. Fam. Barkema Klokbekerweg 7 8219 PD Lelystad

Natuur op G38. Echte natuur in het hart van het Rivierduingebied. Fam. Barkema Klokbekerweg 7 8219 PD Lelystad Natuur op G38 Echte natuur in het hart van het Rivierduingebied Fam. Barkema Klokbekerweg 7 8219 PD Lelystad P r o g r a m m a N i e u w e N a t u u r P a g i n a 1 Hoeve G38 Een natuurboerderij in het

Nadere informatie

Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe

Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe Verordening vastgesteld: 26-06-2003 In werking getreden: 15-09-2003 COMPENSATIEVERPLICHTING Artikel 1 Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan

Nadere informatie

Symposium Zoogdiervereniging De toekomst van de Natuursector 27 januari 2012

Symposium Zoogdiervereniging De toekomst van de Natuursector 27 januari 2012 Symposium Zoogdiervereniging De toekomst van de Natuursector 27 januari 2012 prof. mr. Friso de Zeeuw praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft directeur Nieuwe Markten Bouwfonds Ontwikkeling De

Nadere informatie

Het Meetnet Agrarisch Soorten van start in de Provincies Drenthe, Flevoland en Groningen.

Het Meetnet Agrarisch Soorten van start in de Provincies Drenthe, Flevoland en Groningen. Het Meetnet Agrarisch Soorten van start in de Provincies Drenthe, Flevoland en Groningen. Beste mensen, Het MAS+ toegelicht en een oproep tot deelname! De Lente begint - al knipperend - te ontwaken. Het

Nadere informatie

Bijlage B Provincie Fryslân 25-11-2014 Toepassing Bro, art. 3.1.1, onder 2 Gevallen waarin wel /geen vooroverleg is vereist.

Bijlage B Provincie Fryslân 25-11-2014 Toepassing Bro, art. 3.1.1, onder 2 Gevallen waarin wel /geen vooroverleg is vereist. Bijlage B Provincie Fryslân 25-11-2014 Toepassing Bro, art. 3.1.1, onder 2 Gevallen waarin wel /geen vooroverleg is vereist. Ten behoeve van de stroomlijning van het vooroverleg over: - voorontwerpbestemmingsplannen

Nadere informatie

Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk. Jan Stronks

Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk. Jan Stronks Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk Jan Stronks Stand van zaken huidig landschap Bos en natuur in de plus! Agrarisch cultuurlandschap sterk in de min: Natuurwaarde holt achteruit

Nadere informatie

Monitoringsnieuwsbrief 1 mei 2016

Monitoringsnieuwsbrief 1 mei 2016 Monitoringsnieuwsbrief 1 mei 2016 Monitoring akkerranden in Zeeland Afgelopen winter (2015 2016) is er een start gemaakt met het monitoren van akkervogels. Poldernatuur Zeeland was hiermee één van de eerste

Nadere informatie

Functionele AgroBiodiversiteit (FAB) voor natuurlijke plaagbeheersing

Functionele AgroBiodiversiteit (FAB) voor natuurlijke plaagbeheersing Functionele AgroBiodiversiteit (FAB) voor natuurlijke plaagbeheersing Marian Vlaswinkel Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, Sector Akkerbouw, Groene Ruimte en Vollegrondsgroenten (PPO-AGV) 22 oktober 2010

Nadere informatie

Projectplan. Maatregelen voor de Patrijs Versterking van het leefgebied, landsdeel Zuid

Projectplan. Maatregelen voor de Patrijs Versterking van het leefgebied, landsdeel Zuid Projectplan Maatregelen voor de Patrijs Versterking van het leefgebied, landsdeel Zuid A. Wieland & J. Sloothaak september 2012 Projectplan Project: Maatregelen voor de Patrijs Periode: 1 januari 2013

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Prins Clauslaan 8 Den Haag Postbus 20401 2500 EK Den Haag www.minlnv.nl

Nadere informatie

TOPSURFLAND. 1. Waterschappen

TOPSURFLAND. 1. Waterschappen TOPSURFLAND Hieronder wordt beschreven wat de toegevoegde waarde is van Topsurf voor de samenleving en wat de effecten zijn van het gebruik van Topsurfland voor alle belanghebbenden. 1. Waterschappen De

Nadere informatie

Naar een écht groen Gemeenschappelijk Landbouwbeleid

Naar een écht groen Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Naar een écht groen Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Advies van Vogelbescherming Nederland, Natuurmonumenten, Landschapsbeheer Nederland, De12Landschappen, Milieudefensie en Stichting Natuur en Milieu.

Nadere informatie

Landschap en Ruimtelijke Kwaliteit

Landschap en Ruimtelijke Kwaliteit Landschap en Ruimtelijke Kwaliteit Even terugkijken Successen van de afgelopen tijd Uniek systeem voor duurzaam beheer Zelfstandige Landschapsfondsen Betrokkenheid ANV s en andere lokale partijen Voorbeeld

Nadere informatie

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP A. Inleiding en doelstelling In de regiocommissie van 24 oktober jl. is toegezegd dat het college de raad een voorstel doet ten aanzien van de

Nadere informatie

Programma. 12.30 uur Lunch

Programma. 12.30 uur Lunch Programma 10.00 uur Opening 10.10 uur POP3, GLB en het vernieuwde stelsel 10.40 uur Sturings cyclus en doelrealisatie 11.10 uur Pauze 10.25 uur Doelenkader internationale doelen biodiversiteit 12.00 uur

Nadere informatie

Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten

Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten Gerbrand van t Klooster LTO Nederland Coördinator ruimtelijke ordening Waarden van het landschap, RLG (1996): ruimte en

Nadere informatie

Programma Nieuwe Natuur Flevoland. Projectvoorstel Noordwest Schokland - NFL04

Programma Nieuwe Natuur Flevoland. Projectvoorstel Noordwest Schokland - NFL04 Programma Nieuwe Natuur Flevoland Projectvoorstel Noordwest Schokland - NFL04 Aangepaste versie augustus 2014 Indiener De heer J.A. Schenk Zaakwaarnemer Agrivesta makelaardij en onteigening J.A.J.M. Huijbregts

Nadere informatie

Aanbeveling 6: Stimuleer behoud en herstel biodiversiteit in eigen land

Aanbeveling 6: Stimuleer behoud en herstel biodiversiteit in eigen land Aanbeveling 6: Stimuleer behoud en herstel biodiversiteit in eigen land De Taskforce Biodiversiteit & Natuurlijke Hulpbronnen adviseert: Stimuleer in eigen land reeds gestelde doelen voor het behoud en

Nadere informatie

Overzicht Beheerpakketten Agrarisch Natuur- & Landschapsbeheer 2016. SCAN versie 1.5d. FAC versie 1.2

Overzicht Beheerpakketten Agrarisch Natuur- & Landschapsbeheer 2016. SCAN versie 1.5d. FAC versie 1.2 Bijlage 2. Overzicht Beheerpakketten Agrarisch Natuur- & Landschapsbeheer 2016 SCAN versie 1.5d 1 december 2015 FAC versie 1.2 14 december 2015 ANLb Opbouw van de beheerpakketten De pakketten zijn opgebouwd

Nadere informatie

Hoofdlijnen Gemeenschappelijk Landbouwbeleid 2014-2020

Hoofdlijnen Gemeenschappelijk Landbouwbeleid 2014-2020 Hoofdlijnen Gemeenschappelijk Landbouwbeleid 2014-2020 Even voorstellen Aanpak, vragen etc. Een nieuwe naam: RVO.nl Waar staan we nu? Brief staatssecretaris Omvorming + nieuwe opzet directe betalingen

Nadere informatie

Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept

Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept a Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Colofon Deze samenvatting is een uitgave van de

Nadere informatie

ANTWOORDNOTA Ontwerp Natuurbeheerplan Flevoland 2016

ANTWOORDNOTA Ontwerp Natuurbeheerplan Flevoland 2016 FLEVOLAND R U I M T E VOOR OPLOSSINGEN ANTWOORDNOTA Ontwerp Natuurbeheerplan Flevoland 2016 ANTWOORDNOTA ONTWERP NATUURBEHEERPLAN FLEVOLAND 2016 Gedeputeerde Staten van Flevoland hebben op 16 december

Nadere informatie

Gebiedsavond Bodegraven-Noord

Gebiedsavond Bodegraven-Noord Gebiedsavond Bodegraven-Noord Programma 20.00 u Welkom door Jan Leendert van den Heuvel 20.10u Presentatie over schetsontwerp voor Bodegraven-Noord 20.30u Korte pauze, vragen inventariseren 20.45u Tafelgesprekken

Nadere informatie

Een kijkje in de SNL-keuken

Een kijkje in de SNL-keuken Een kijkje in de SNL-keuken Unit Natuurinformatie en Natuurbeheer BIJ12 Herman Cohen Stuart en Karin Cox 1 Twitter met ons mee! #Hogeschool_VHL #BIJ12 #SNL #ANLb2016 Over BIJ12 3 Even een testje! Voordat

Nadere informatie

vzw Kempens Landschap

vzw Kempens Landschap vzw Kempens Landschap Een unieke en exemplarische landschapsvereniging vzw Kempens Landschap Een unieke en exemplarische landschapsvereniging In 1997 werd vzw Kempens Landschap opgericht om landschap en

Nadere informatie

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Inhoud presentatie 0. Hoe omgaan met ambities 1. Wat is het Ecomunitypark 2. Voor wie is het park 3. Van samenwerking

Nadere informatie

Afkortingen 15 1. Begrippen 15 2. Organisaties 16. Auteurslijst 17

Afkortingen 15 1. Begrippen 15 2. Organisaties 16. Auteurslijst 17 Inhoudsopgave Voorwoord 13 Dr Cees Veerman Afkortingen 15 1. Begrippen 15 2. Organisaties 16 Auteurslijst 17 Deel 1. Algemeen Hoofdstuk 1. Agrarisch natuurbeheer 23 Helias Udo de Haes, Dick Melman, Floor

Nadere informatie

GLB en Vergroening. Goed boeren, goed beheren

GLB en Vergroening. Goed boeren, goed beheren GLB en Vergroening Goed boeren, goed beheren Per 2014 start de Europese Unie (EU) een nieuw Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Voor Nederland is het nieuwe beleid erop gericht om bedrijven meer concurrerend

Nadere informatie

Aan de Statenfracties van de Provincie Flevoland Swifterbant, 17-11-2014

Aan de Statenfracties van de Provincie Flevoland Swifterbant, 17-11-2014 Aan de Statenfracties van de Provincie Flevoland Swifterbant, 17-11-2014 Betreft: toewijzingsvoorstel Nieuwe Natuur Geachte heer, mevrouw, Afgelopen maand hebben wij per mail kennis genomen van het toewijzingsvoorstel

Nadere informatie

Het nieuwe GLB en de positie van agrarisch natuurbeheer en ANV s

Het nieuwe GLB en de positie van agrarisch natuurbeheer en ANV s Het nieuwe GLB en de positie van agrarisch natuurbeheer en ANV s Paul Terwan Drachten, 14-12-2011 ALV BoerenNatuur Belangrijkste veranderingen EU-geldstroom naar NL neemt iets af, vooral in eerste pijler

Nadere informatie

Winst voor weidevogels en wintergasten

Winst voor weidevogels en wintergasten Winst voor weidevogels en wintergasten Weidevogels en wintergasten voelen zich thuis in Flevoland. Natte weilanden zijn daarvoor een voorwaarde. Door uitbreiding van de Zwarte Hoek en het Ettenlandse Veld

Nadere informatie

Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN

Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN De Holendrechter- en Bullewijkerpolder als ontbrekende schakel

Nadere informatie

Voor wie doet u het allemaal? Ontdek het met uw eigen Verdienmodel

Voor wie doet u het allemaal? Ontdek het met uw eigen Verdienmodel Voor wie doet u het allemaal? Ontdek het met uw eigen Verdienmodel Voor wie doet u het eigenlijk allemaal? Veel ondernemers werken met passie aan hun product of dienst. Dan komt het weleens voor dat ondernemers

Nadere informatie

Meer doelbereik met minder geld

Meer doelbereik met minder geld Meer doelbereik met minder geld Hoe meet je dat? 28-10-2014, Vincent Linderhof Aanleiding Bron: Waterschap 2012 nr. 10, p. 22 23 Combineren: waarom? Synergievoordelen: goedkoper doelen realiseren Wegnemen

Nadere informatie

Eindrapportage. Project Verbreding augustus 2008 juli 2012

Eindrapportage. Project Verbreding augustus 2008 juli 2012 Vereniging voor verbrede landbouw De Frisse Wind Eindrapportage Project Verbreding augustus 2008 juli 2012 POP/ILG projectnummer: 2008-41517-32609 Contact: Westfriesedijk 164 1767 CV Kolhorn info@defrissewind.nl

Nadere informatie

Melk van Hier, kansen voor landbouw en natuur?

Melk van Hier, kansen voor landbouw en natuur? Melk van Hier, kansen voor landbouw en natuur? NATUUR EN LANDBOUW// VORSELAAR// 14 maart 2012 Draagvlakverbredingsproject Melk van Hier 1/1/2013 31/12/2013 Dit initiatief kadert binnen een overkoepelend

Nadere informatie

U ontvangt op dit moment subsidie voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer van de Provincie Zeeland.

U ontvangt op dit moment subsidie voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer van de Provincie Zeeland. bericht op brief van: - Zie adreslijst uw kenmerk: - ons kenmerk: afdeling: Water, Bodem en Natuur bijlage(n): behandeld door: W. Maljaars doorkiesnummer: 17 26 onderwerp: Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer

Nadere informatie

Koppel kuifeenden. Kuifeenden

Koppel kuifeenden. Kuifeenden 42 Ecologie en natuurfuncties Het IJsselmeergebied is een uniek natuurgebied van (inter-)nationale betekenis. Het is een van de zee afgesloten, benedenstrooms gelegen, zoet laaglandmeer met een relatief

Nadere informatie

Toekomst agrarisch natuurbeheer in West-Friesland in 2016. Boeren en weidevogels: vrienden voor het leven.

Toekomst agrarisch natuurbeheer in West-Friesland in 2016. Boeren en weidevogels: vrienden voor het leven. Toekomst agrarisch natuurbeheer in West-Friesland in 2016 Boeren en weidevogels: vrienden voor het leven. 1 2 Toekomst agrarisch natuurbeheer in West-Friesland in 2016 Boeren en weidevogels: vrienden voor

Nadere informatie

Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie 31920 Vergunningverlening natuur- en milieuwetgeving Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen EGH/ZHL november 2013 Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich

Nadere informatie

Rol PBL in het natuurbeleid Netwerk Land en Water. Petra van Egmond 21 maart 2014

Rol PBL in het natuurbeleid Netwerk Land en Water. Petra van Egmond 21 maart 2014 Rol PBL in het natuurbeleid Netwerk Land en Water Petra van Egmond 21 maart 2014 Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) Het PBL draagt bij aan de kwaliteit van de politiek-bestuurlijke afweging door het

Nadere informatie

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Samenvatting van het beheerplan 2012-2017 een bijdrage aan het Europese programma Natura 2000 Het beheerplan is

Nadere informatie

Op pad met... Arno Willems bij Langbroek

Op pad met... Arno Willems bij Langbroek Op pad met... Arno Willems bij Langbroek CV Ir. A.J.H. Willems 1977-1984 Landbouwuniversiteit Wageningen, afstudeerrichting Bosbouw 1984-1985 Themagroep Regionale Ontwikkeling, Landbouwuniversiteit, bureauhoofd

Nadere informatie

wethouder Hans Vereijken

wethouder Hans Vereijken wethouder Hans Vereijken Welkom, aanleiding bijeenkomst Programma 22 oktober 2014 Programma 1. Welkom 2. MaashorstManifest, meerjarenplan (Geert Versteijlen) 3. Film de Maashorst 4. Natuurkern (Anke Dielissen)

Nadere informatie

Projectplan Slikken van Flakkee Ontwerpfase quick wins 28-5-2014 Projectnummer: 16508

Projectplan Slikken van Flakkee Ontwerpfase quick wins 28-5-2014 Projectnummer: 16508 Projectplan Slikken van Flakkee Ontwerpfase quick wins 28-5-2014 Projectnummer: 16508 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Overzicht van het Plangebied... 3 3 Ambitie... 3 4 Scope... 4 5 De opgave... 4 6 Fasering...

Nadere informatie

VERSLAG BELANGHEBBENDENSESSIE VBIJ IN AMSTERDAM

VERSLAG BELANGHEBBENDENSESSIE VBIJ IN AMSTERDAM VERSLAG BELANGHEBBENDENSESSIE VBIJ IN AMSTERDAM IN HET KADER VAN HET PROJECT DE MEERWAARDE VAN BIODIVERSITEIT 6 oktober 2011 Verslag belanghebbendensessie VBIJ in Almere in het kader van het project De

Nadere informatie

Handleiding Gewasinspecties consumptie aardappel Opgesteld door: Merijn Bos m.bos@louisbolk.nl en Erna van der Wal (CLM)

Handleiding Gewasinspecties consumptie aardappel Opgesteld door: Merijn Bos m.bos@louisbolk.nl en Erna van der Wal (CLM) Handleiding Gewasinspecties consumptie aardappel Opgesteld door: Merijn Bos m.bos@louisbolk.nl en Erna van der Wal (CLM) Gewasinspecties, oftewel scouting Met gewasinspecties kunt u zelf bepalen of plaaginsecten

Nadere informatie

Het agrarisch natuur-en landschapsbeheer vanaf 2016

Het agrarisch natuur-en landschapsbeheer vanaf 2016 Het agrarisch natuur-en landschapsbeheer vanaf 2016 Voorstellen Jos van Maanen (Agrarisch) makelaar/taxateur Van Maanen Vastgoed Adviseur onteigening / pacht Buro Loevesteijn Tot 2008 melkveehouder Voorzitter

Nadere informatie

Agrarische Natuurvereniging Brabantse Wal. (Agrarisch) natuurbeheer in ons ANV gebied: activiteiten, resultaten en kansen

Agrarische Natuurvereniging Brabantse Wal. (Agrarisch) natuurbeheer in ons ANV gebied: activiteiten, resultaten en kansen Agrarische Natuurvereniging Brabantse Wal (Agrarisch) natuurbeheer in ons ANV gebied: activiteiten, resultaten en kansen ALV 14 april 2016 Ernst Verwer Gebiedscoördinator Inhoud van de presentatie 1) Missie

Nadere informatie

Werkplan Vallei Horstee 2015

Werkplan Vallei Horstee 2015 Werkplan Vallei Horstee 2015 A. Organisatie 1. Bestuur Vallei Horstee heeft een Algemeen Bestuur (AB) met 7 leden. Het AB vergadert ca. 4 keer per jaar. Drie bestuursleden uit het AB (voorzitter, secretaris

Nadere informatie

Natuursubsidie in Zeeland De subsidiemogelijkheden voor natuur in de Provincie Zeeland

Natuursubsidie in Zeeland De subsidiemogelijkheden voor natuur in de Provincie Zeeland Natuursubsidie in Zeeland De subsidiemogelijkheden voor natuur in de Provincie Zeeland Datum: 6-10-2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.1. Aanleiding 3 1.2. Leeswijzer 3 2. Subsidie Natuur- en Landschapsbeheer

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

Nieuwe verdienmodellen en verrassende coalities! Hans Huijbers

Nieuwe verdienmodellen en verrassende coalities! Hans Huijbers Nieuwe verdienmodellen en verrassende coalities! Hans Huijbers Voorzitter ZLTO Kort voorstellen Hans Huijbers Melkveehouder in De Kempen (Wintelre) Sinds november 2009 voorzitter ZLTO Portefeuille Duurzaam

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Zichtbare resultaten Kavelruil Heukelom 6 Kavelruil belangrijk voor realisatie doelstellingen Toekomstige plannen Deelname aan de Nationale Natuurwerkdag Procesmanager Nellie Raedts

Nadere informatie

Agrarisch natuur- en landschapsbeheer 2016. Henk Menninga IPO, Vitaal Platteland

Agrarisch natuur- en landschapsbeheer 2016. Henk Menninga IPO, Vitaal Platteland Agrarisch natuur- en landschapsbeheer 2016 Henk Menninga IPO, Vitaal Platteland Inhoud Kern agrarisch natuurbeheer 2016 Eén stelsel, drie bouwstenen Doelrealisatie: prov. natuurbeheerplan Interactieve

Nadere informatie

VOORWOORD. Familie van Dalen 1

VOORWOORD. Familie van Dalen 1 OFL 13 VOORWOORD Dit document dient als aanvraag voor het Programma Nieuwe Natuur van de Provincie Flevoland. Het programma is ontwikkeld om nieuwe natuurinitiatieven binnen Flevoland te stimuleren om

Nadere informatie

IVN MARK & DONGE VERENIGING VOOR NATUUR- EN MILIEUEDUCATIE

IVN MARK & DONGE VERENIGING VOOR NATUUR- EN MILIEUEDUCATIE IIINOI3122 IVN MARK & DONGE VERENIGING VOOR NATUUR- EN MILIEUEDUCATIE Secretariaat Aan : 1) Algemeen Bestuur Waterschap Brabantse Delta *^z ~~ 2) Dagelijks Bestuur Waterschap Brabantse Delta Datum: 15

Nadere informatie

Kan stimuleren van agrobiodiversiteit zonder externe gelden?

Kan stimuleren van agrobiodiversiteit zonder externe gelden? Resultaten met functionele agrobiodiversiteitsmaatregelen vanuit project Boeren en Agrobiodiversiteit.. Kan stimuleren van agrobiodiversiteit zonder externe gelden? Jan de Wit Louis Bolk Instituut 1 Biodiversiteit?

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

Ommetjes nieuwe natuur Aanmeldformulier

Ommetjes nieuwe natuur Aanmeldformulier Het formulier volledig ingevuld en ondertekend sturen aan Stichting IKL Postbus 154 6040AD ROERMOND Of stuur het ingescande formulier aan ikl@ikl-limburg.nl Ommetjes nieuwe natuur Aanmeldformulier 1) Naam

Nadere informatie

Hatertse en Overasseltse Vennen

Hatertse en Overasseltse Vennen Hatertse en Overasseltse Vennen Maatregelplan aanpak verdroging en natuur Harro Kraal Waterschap Rivierenland Beleid Rijksbeleid TOP-gebieden EHS Provinciaal Waterhuishoudingsplan Actiegebieden Waterberging

Nadere informatie

Overijssel kleurt groen in 2020

Overijssel kleurt groen in 2020 Overijssel kleurt groen in 2020 Natuur en Milieu Overijssel Circulaire economie Vitale leefomgeving Kracht van de samenleving Waarom een groen Overijssel? Winst voor iedereen: Vitale leefomgeving voor

Nadere informatie

Ruimte om te leven met water

Ruimte om te leven met water Ruimte om te leven met water Het huidige watersysteem is volgens de nieuwe In de toekomst wil het waterschap een zoveel Om de benodigde ruimte aan hectares te verwerven inzichten niet meer op orde. Aanpassingen

Nadere informatie

Leeswijzer internationale doelen binnen het gebiedsproces van agrarisch natuurbeheer Versie 0.1 16 mei 2014

Leeswijzer internationale doelen binnen het gebiedsproces van agrarisch natuurbeheer Versie 0.1 16 mei 2014 Leeswijzer internationale doelen binnen het gebiedsproces van agrarisch natuurbeheer Versie 0.1 16 mei 2014 Inleiding In deze leeswijzer vindt u een uitgebreidere uitleg over de het gebruik en interpretatie

Nadere informatie

Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen. Bron: beeldbank.rws.nl

Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen. Bron: beeldbank.rws.nl Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen Bron: beeldbank.rws.nl Introductie Herkingen, Stellendam en Ouddorp zijn gelegen op Goeree-Overflakkee, het meest zuidelijke eiland van de Zuid-Hollandse

Nadere informatie

Samen werkt beter. De partners. Samenwerken aan toekomstbestendige ontwikkeling met een balans tussen economie en ecologie

Samen werkt beter. De partners. Samenwerken aan toekomstbestendige ontwikkeling met een balans tussen economie en ecologie De partners De 15 partners van zijn: Landschap Overijssel, LTO Noord, Natuur en Milieu Overijssel, Natuurlijk Platteland Oost, Natuurmonumenten, Overijssels Particulier Grondbezit (OPG), provincie Overijssel,

Nadere informatie

Samen houden we het landschap in de gemeente Dalfsen mooi!

Samen houden we het landschap in de gemeente Dalfsen mooi! De Stichting Groene en lauwe Diensten Overijssel De stichting Groene en lauwe Diensten Overijssel is opgericht door Landschap Overijssel en Natuurlijk Platteland Oost (de koepelorganisatie van Agrarische

Nadere informatie

Toekomstig kennisnetwerk Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer. Conny Clazing (DLG) Productteamleider kennis

Toekomstig kennisnetwerk Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer. Conny Clazing (DLG) Productteamleider kennis Toekomstig kennisnetwerk Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer Conny Clazing (DLG) Productteamleider kennis Aanleiding Brief staatssecretaris (juni 2013) Effectiviteit en efficiency verbeteren Hoofdlijnen

Nadere informatie

Jos Willemsen landschapsproducties

Jos Willemsen landschapsproducties Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: Bijlagen: Jos Willemsen [info@jwlp.nl] maandag 26 augustus 2013 10:11 Stadhuis bestemmingsplan buitengebied & Randerij 128_bf130826_Woerden.pdf; randerij_bijlagen.pdf Beste

Nadere informatie

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd.

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd. Plan van Aanpak Vermaatschappelijking van groen, natuur en landschap 2016-2017 23 november 2015 Aanleiding De provincie geeft aan dat draagvlak en betrokkenheid van burgers en maatschappelijke organisaties

Nadere informatie

Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS

Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS Markt trends Vraag naar veilig en duurzaam geteeld voedsel Sterkere focus op voedselkwaliteit en gezonde

Nadere informatie

Veerkracht agrarische natuur. Christien van der Zwart. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60790

Veerkracht agrarische natuur. Christien van der Zwart. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60790 Auteur Christien van der Zwart Laatst gewijzigd 23 April 2015 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/60790 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie