HERFST 2014 nr12. Positief. opvoeden. Dossier. Genieten van genoeg. Thuis bij CADEAUTJESTIJD. Wendy Van Wanten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HERFST 2014 nr12. Positief. opvoeden. Dossier. Genieten van genoeg. Thuis bij CADEAUTJESTIJD. Wendy Van Wanten"

Transcriptie

1 Positief opvoeden HERFST 2014 nr12 TRIPLE P MAGAZINE Dossier Genieten van genoeg NEEN ZEGGEN zo doen andere ouders het Thuis bij Wendy Van Wanten CADEAUTJESTIJD Met een klein budget 10 tips De feestdagen komen eraan!

2 Triple P betrouwbaar advies op maat Over Lego enzo Het Triple P-programma (Positive Parenting Program) biedt informatie en advies over de ontwikkeling en het gedrag van kinderen en jongeren. Als ouder of grootouder kun je een beroep doen op begeleiding en training, individueel of in groep: ã Triple P-lezingen over positief opvoeden. Elke lezing bestaat uit drie sessies van 2 uur. ã Triple P-info en -tips tijdens een gesprek. ã Triple P persoonlijk advies tijdens vier gesprekken. Je maakt een plan en oefent vaardigheden in. ã Triple P-workshop van 2 uur over een opvoedingsthema. ã Triple P in groep, bestaande uit vijf sessies en drie telefonische contacten. ã Triple P persoonlijke begeleiding tijdens tien gesprekken. Waar vind je Triple P? ã Vraag naar Triple P bij de opvoedingswinkel, Kind en Gezin of het CAW. ã Kijk op en Op die websites vind je een lijst met Triple P-medewerkers, een actueel overzicht van de lezingen en groepsprogramma s. ã Elke werkdag kun je bellen naar Triple P Provant ( ) voor meer info. ã Ouders met kinderen tot drie jaar kunnen bellen naar de Kind en Gezin-lijn , elke werkdag van 8 tot 20 uur. Voor sommige Triple P-sessies betaal je een bijdrage. De brochures, informatiebladen en werkbladen van Triple P krijg je gratis mee. Volg Triple P ook op Facebook. Zie: Positief opvoeden werkt! Surf ook naar Inhoud Over lego enzo door Isabelle Rossaert Thuis bij Wendy Van Wanten `Ik heb mijn oude schoolrapportjes nog Maak kennis met Adinda en Bart Boeken en tips voor kids Dossier genoeg?! Genieten van genoeg: De kunst van cadeautjes geven Ouders aan het woord Over de kracht van neen zeggen 10 tips voor een fijne cadeautjestijd Toveren met bescheiden middelen Met weinig geld op kerstcadeautjestocht Hoezo genoeg? Triple P ouder Virginie: Ferike houdt me elke keer een spiegel voor. Vragen aan de opvoedingswinkel papa/mama dubbelcolumn Mama, hoe lang duurt het nog tot het Kerstmis is? Die vraag stelt mijn zoon me steevast ergens rond 7 augustus. Hij is dan net een week eerder jarig geweest, acht kaarsjes werden er dit jaar uitgeblazen. En de kick van de rist cadeautjes die hij heeft uitgepakt van vriendjes, van nichtjes en neefjes is weer voorbij. Vandaar de vraag. Want met Sinterklaas en Kerstmis, dat weet hij, komen er weer veel cadeautjes. Als hij hoort dat dat nog wel vijf en een halve maand wachten is, volgt plan B: Papa, wanneer gaan we nog eens naar de speelgoedwinkel? Als het op cadeautjes krijgen aankomt, lijdt mijn zoon aan een vorm van heel vroege dementie. Dat hij nog maar pas iets gekregen heeft, is hij daags nadien al vergeten. Waar die hang naar altijd nieuw speelgoed vandaan komt, heb ik me al vaak afgevraagd. Is het aandacht vragen? Ik betwijfel het: aan aandacht komt hij als enig kind echt niks tekort. Nee, mij lijkt het eerder een soort verslaving: zodra de kick van het nieuwe weg is, heeft mijn zoon een volgend shot nodig. Speelgoedgiganten zoals Lego spelen daar handig op in. Elke week rolt wel een nieuw monster uit de Herofactory en stuurt Colofon Hoofdredactie: Isabelle Rossaert Redactie: Adelina Baleci, Veerle Berckmans, Yves Debbaut, Katrien Parys, Heidi Stinissen, Tina Theunis, Femke Nuyens, Hilde Weekers Eindredactie: Delphine Buyle Vormgeving: Inge D haen Foto s: Barbara De Munnynck, Geertje De Waegeneer, Atilla Erdem Illustraties: Silke Groffy, Tom Goovaerts Lego Star Wars een nieuw ruimteschip de wereld in. Krijgt onze zoon er eentje, dan brandt hij van ongeduld om het heel precies, het moet gezegd in elkaar te steken. En even snel wordt het stuk in kwestie daarna ontmanteld, waarna de mini onderdeeltjes onherroepelijk verloren gaan in de grote bak met Lego en soms in de stofzuiger. Natuurlijk gaan we niet altijd in op zijn vraag naar nieuwe spulletjes of bouwpakketjes. Het zou ons een fortuin kosten en bovendien vind ik dat om allerlei redenen onze ecologische voetafdruk is er een van niet goed. Daarom ben ik stiekem heel blij met het thema van dit nummer. Je kind leren omgaan met genoeg!, daar wil ik zelf ook graag het fijne van weten. Isabelle Rossaert Hoofdredactrice Werkten mee aan dit nummer: Atilla Erdem, Barbara Demunnynck, Els Put, Heidi Stinissen, Hilde Weekers, Liesbeth Van den Berghe, Ria Goris, Wendy De Cuyper (opvoedingswinkel Brasschaat) Een gratis uitgave van de provincie Antwerpen in samenwerking met Kind en Gezin, de opvoedingswinkels en Triple P Belgium. VU: Leen Dries, Boomgaardstraat 22, 2600 Berchem Triple P magazine Boomgaardstraat 22, 2600 Berchem, TRIPLE P MAGAZINE HERFST 2014 TRIPLE P MAGAZINE HERFST

3 Thuis bij Wendy Van Wanten je legt met elk kind een andere weg af. Als ouder leg je met elk kind een andere weg af, zegt Wendy Van Wanten, mama van Dylan (30), Clément (14) en Estelle (6). Zangeres en mediafiguur Wendy is wereldberoemd in Vlaanderen. Maar de belangrijkste rol in mijn leven is die van mama, zegt ze. Daarin leg ik mijn hart en ziel ook al krijg ik niet altijd applaus. Als ik met Clément en Estelle in mijn armen in de zetel lig, geniet ik heel bewust. W endy Van Wanten, in het echte leven Iris Vandenkerckhove, is een georganiseerde en alerte mama. Het is niet omdat ze een interview geeft dat Clément en Estelle ongestoord hun gang kunnen gaan. Vanuit haar ooghoeken heeft mama Wendy alles gezien: Wij hebben veel huisregels ik ben zelf ook zo opgevoed. Ik houd van orde en netheid. Kamers op orde, kleding verzorgd Zo behoud je een klare geest en kom je vooruit in het leven. Vooral in verband met huiswerk verwacht ik dat mijn kinderen hun best doen. Zelf was ik thuis het nakomertje. Ik heb een zus die twaalf jaar ouder is en zij was altijd de eerste van de klas. Dat werd van mij ook verwacht. Ik had eigenlijk twee mama s die mijn rapport in de gaten hielden! (lacht) Ik wil mijn kinderen meegeven dat studeren belangrijk is en dat inspanningen beloond worden. Maar als ouder leg je met elk kind een andere weg af. Er is niet één gouden aanpak. Kinderen kunnen onderling sterk verschillen. En ze lijken niet per se op hun moeder. Dat heeft Wendy met vallen en opstaan geleerd: Mijn oudste zoon deed met gemak Latijn-wiskunde. De middelste vond het in de kleuterschool al moeilijk om zich te concentreren. Elk kind is anders, van jongs af aan. Ik heb mijn oude schoolrapportjes nog en vroeger kriebelde het weleens om die boven te halen. Kijk dan, jongen, zo moet het! Maar je mag niemand forceren. Ik probeer nu te kijken naar de mogelijkheden van mijn kinderen en naar wat hen gelukkig maakt. Onder teveel druk zal een kind blokkeren. En dat is veel erger dan een slechte toets. 4 TRIPLE P MAGAZINE HERFST 2014 ã Tekst & foto s: Barbara De Munnynck TRIPLE P MAGAZINE HERFST Hoge lat Faalangst en perfectionisme, het zijn de ziekten van onze tijd. Daarom probeert Wendy streng te zijn op een gezonde manier: Zachte motivatie werkt beter dan iemand de grond in boren. Ik wil graag op een liefdevolle manier mijn doel bereiken. Toch durf ik af en toe op mijn strepen te staan. Dan zeg ik: Het is zo en niet anders! Als je te zacht bent, vegen pubers de vloer aan met je regels. Ook voor zichzelf legt Wendy de lat hoog: Ik zorg graag voor mijn schaapjes. Een gezellig gezinnetje was altijd mijn grootste droom. Ik doe heel erg mijn best om mijn kinderen het ideale nest te geven. Maar ik weet intussen dat sprookjes niet bestaan. Mijn oudste zoon is dertig en van hem krijg ik als moeder geen goed rapport. Dat doet pijn, ook al weet ik dat alle kinderen verwijten maken aan hun ouders. Maar het blijft een vreemde ervaring. Hoe kun je vervreemden van iemand die je zo graag ziet? Ik kan het nog altijd moeilijk vatten, misschien omdat ik zelf op jonge leeftijd mijn moeder verloor? Ouders en kinderen zouden elkaar zo lang mogelijk moeten koesteren, respecteren en vasthouden. Gezinsgeluk is broos en het leven loopt soms niet zoals je hoopt. Op een bepaalde manier maakt dat besef Wendy rijker: Als ik met Clément en Estelle in mijn armen in de zetel lig, samen onder een dekentje, dan geniet ik heel bewust. Ik koester die momenten van harmonie, juist omdat ik weet dat ze niet blijven duren. Ik maak ook veel foto s en albums om toch iets te bewaren. Maar het belangrijkste is: genieten op het moment zelf. Verrassingseffect Samen dingen doen en elkaar verrassen. Meer moet dat ten huize Van Wanten niet zijn. Wendy: We kozen bewust om geen tv s te hebben in de slaapkamers. We kijken liever samen een programma in de living. We gaan ook graag met de hond wandelen aan zee of we trekken naar de Ardennen voor een boswandeling. De kinderen brengen ons regelmatig ontbijt op bed zonder dat we erom vragen. Van zo n verrassing genieten we alle vier. Ook tijdens de feestdagen draait het bij ons eerder om gezelligheid dan om overvloed. Samen de kerstboom versieren, elkaar verrassen met een cadeautje dat is leuk. Ik probeer bijvoorbeeld te onthouden wat ze tijdens het jaar aanwijzen in een winkel en koop dat dan voor de feestdagen. Harmonie is Wendy s streefdoel, maar ze aanvaardt dat de realiteit soms anders is. Van Wanten: Vooral games en de ipad zorgen bij ons voor discussie. Kinderen moeten mee met hun tijd. Op veel scholen wordt de ipad al gebruikt. Maar het is heel moeilijk om thuis grenzen te stellen op dat vlak. Hoeveel uur per dag je ook toelaat ze willen altijd meer. Bij ons mag de ipad s avonds absoluut niet mee naar de slaapkamer, want dat stoort het slaapritueel. Uiteraard wordt die soms toch meegesmokkeld. Dat geeft spanningen. Dan moet je praten en uitleggen dat ze hun rust nodig hebben en een gulden middenweg zoeken. Leren doseren is niet gemakkelijk. Wit en zwart Wendy s jongste zoon en dochter groeien op in een nieuw samengesteld gezin. Wendy: Je moet als ouders op één lijn staan, maar Frans durft al eens een harder woord te laten vallen. Ik ben wit, hij is zwart en dan is het soms zoeken om samen tot grijs te komen. Ik weet dat het beter is om zo n discussie niet in het bijzijn van de kinderen te voeren, maar soms gebeurt dat toch. Ach, bij wie verloopt het allemaal feilloos volgens het boekje? Onze kinderen mogen weten dat mama en papa soms woorden hebben. Er zijn nu eenmaal ruzies en conflicten. Dat zien ze ook dagelijks op tv. Maar tegelijk weten ze dat we er samen voor gaan, als gezin. Zolang er liefde is en wederzijds respect kun je oplossingen vinden voor problemen. Zelfs met liefde als basis zijn er mooie en minder mooie dagen.

4 Thuis bij Wendy Van Wanten door de Triple P-Bril We willen allemaal onze kinderen klaarstomen en wapenen voor de ratrace waar ze als volwassenen in terechtkomen. Leggen we daarom best de lat zo hoog mogelijk? Ouders willen hun kinderen alle kansen geven en hen zo goed mogelijk voorbereiden op later. Als je vandaag de dag een vacature leest, lijkt het of iedere sollicitant vloeiend vier talen moet spreken, een computergenie moet zijn én ook nog over de nodige sociale vaardigheden moet beschikken. Maar zoals Wendy terecht opmerkt, blokkeren kinderen van wie teveel wordt verwacht. Kinderen uitdagen en stimuleren om te leren is iets anders dan hen forceren. Naast kennis en vaardigheden, is een positief zelfbeeld en het nodige zelfvertrouwen zeker zo belangrijk. Zijn ze hiermee gewapend, dan vinden kinderen later volwassenen hun weg zelf wel. Hoe je dat concreet doet? Stem als ouder je (schoolse) verwachtingen af op de mogelijkheden van je kind. Moedig het aan en heb aandacht voor alle aspecten, niet alleen de punten. Spreek haalbare doelen af en geef ze een dikke pluim wanneer het lukt. Lukt het niet, herbekijk dan waarom niet en maak samen een nieuw plan. Wees je er als ouder ook van bewust net als Wendy dat elk kind anders is en een andere aanpak vraagt. En tot slot: leg de lat voor jezelf als ouder niet te hoog. Ook jij kunt al eens falen, ook waar het de opvoeding van je kind betreft. Elke dag vriendjesdag! Wie vroeger in de jeugdbeweging zat, kent het misschien wel: vriendjesdag. Een dag dat je al dan niet stiekem extra lief moest zijn voor een ander. Door kleine taakjes over te nemen, attentietjes te bedenken, enzovoort. Samenleven vraagt een bepaalde structuur, een bepaalde routine. Als ouder ben je druk in de weer met je werk, het huishouden organiseren, de school en de buitenschoolse activiteiten opvolgen Kortom, je hebt heel wat aan je hoofd en hetzelfde geldt voor je partner en je kinderen. Iets samen doen vereist soms heel wat planning. Maar aandacht hebben voor elkaar kan ook zijn: een briefje in de brooddoos, een onverwacht sms je, inspringen voor elkaar, een gezellige babbel, samen een aflevering van een favoriete soap kijken Dit zijn kleine dingen die moeiteloos in onze drukke agenda s passen en waarmee we de ander laten zien hoe belangrijk ze voor ons zijn. En is ontvangen al fijn, geven des te meer. komen. Het is allemaal erg kostelijk en hij heeft daar ook verwachtingen rond. En ik vind het moeilijk en tegelijk belangrijk om te kunnen zeggen: dit kan ik nu niet voor je kopen, en zelfs al zou ik het kunnen, dan wil ik het niet. Lizander kan daar wel eens verdrietig van worden en ik wil ook zijn mountainbikedroom niet stukmaken. Ik denk dat het niet gemakkelijk is om nu vijftien jaar te zijn. Alles lijkt mogelijk, maar dat is een vals beeld. Mirdin kan heel hard genieten van kleine, nabije dingen: voetballen met zijn vriendje of stekelbessen plukken in de tuin Ik wil ervoor zorgen dat mijn kinderen gelukkig worden, maar met de mogelijkheden en beperkingen van deze wereld. Bart (50), vader van Efe (7), en Isis (27), echtgenoot van Joy (31) en kersverse grootvader Openheid voor andere meningen, respect hebben voor mensen die anders zijn dan jezelf, en voor de natuur Dat zijn waarden die ik mijn kinderen wil meegeven. In mijn huidige gezin zit de diversiteit ingebakken, maar ook in de opvoeding van Isis hechtte ik hier veel belang aan. Ik leg mijn kinderen uit dat sommige mensen gewoon een andere manier van denken en doen hebben, die niet slechter of beter is dan de onze. En ik heb ook altijd veel met de kinderen gereisd en ben vaak met ze de ZAP Maak kennis met Adinda kiest bewust voor een leven met een halftijds inkomen. Bart stichtte een nieuw gezin met zijn Nigeriaanse vrouw Joy. Hoe kijken zij naar opvoeden en leren omgaan met genoeg? ã Tekst: Isabelle Rossaert Adinda (40), moeder van Mirdin (12) en Lizander (15) Robrecht en ik voeden onze kinderen nog steeds samen op, ook al zijn we uiteen. De ene week wonen de jongens bij hem, de andere week bij mij, maar in het weekend is vaak iedereen bij mij. Ik houd veel van de kleine gesprekjes met de kinderen, hun blik, hun andere kijk op de wereld. Soms is dat prachtig, soms confronterend. Mijn jongste zoon kan bijvoorbeeld superenthousiast over voetbal praten. Ook al zegt voetbal me niks, ik vind het leuk hoe hij daarover vertelt. Lizander doet aan mountainbiken. Ik ben eigenlijk niet zo n fan van die koers: al die schreeuwerige kleuren, die luide muziek en dat alles op een mooie plek in het bos Maar als ze in een team rijden bewonder ik hoe mooi ze op elkaar zijn ingespeeld en hoe goed ze voor elkaar zorgen. Tegelijk ben ik toch blij dat de jongens ook veel van mij met zich meedragen: boeken lezen, zich laten raken door muziek, rust kunnen vinden Ik werk halftijds en voor mij is dat genoeg. Ik heb niet zoveel centen en daardoor kan ik sommige dingen niet doen, maar het geeft me tijd om andere rijkdommen te ontdekken. Maar de kinderen zien natuurlijk wel dat het elders anders is. We hebben Lizander aangemoedigd om zijn fiets goed te leren begrijpen en hem zelf te onderhouden. Hij doet dat heel goed, maar hij ziet evengoed andere jongens die met meerdere fietsen tegelijk naar de wedstrijd natuur ingetrokken. Zo worden ze lijfelijk geconfronteerd met andere culturen, leren ze al doende respect hebben. Mijn vrouw, Joy, komt uit Nigeria. De manier van opvoeden daar verschilt van de onze. Daar hebben ze bijvoorbeeld een veel hardere manier van met elkaar omgaan. Kinderen een draai om de oren geven is daar heel gewoon. Ik heb haar duidelijk gemaakt dat ik dat niet wil, en intussen begrijpt ze goed dat je kind een tik geven niet zo normaal is. Ik vind dat je kinderen het besef moet bijbrengen dat niet alles zomaar uit de lucht komt vallen. Maar met de achtergrond van Joy is het soms moeilijk om Efe te leren omgaan met genoeg. Zij komt uit een situatie waarin ze absoluut niets had. Nu is er financieel veel meer mogelijk en het is best moeilijk om regelmatig neen te zeggen als Efe iets wil. Joy heeft dan iets van: We kunnen het ons toch veroorloven, waarom zouden we het dan niet geven? Efe krijgt veel, maar we zeggen er altijd wel bij: Het is niet vanzelfsprekend dat je zoveel hebt. Het is als een soort slinger denk ik. Het slaat nu wat over in de andere richting, maar op termijn vinden we daar wel een evenwicht in. Deze morgen kwam Efe me heel trots een spin tonen die hij in een potje gevangen had en die net een vlieg had opgegeten. En hij vroeg me of ik voor de spin wilde zorgen als hij naar school was. Als zulke dingen er niet meer zouden zijn, zou ik me zorgen maken. 6 TRIPLE P MAGAZINE HERFST 2014 TRIPLE P MAGAZINE HERFST

5 ZAP SAMEN LEZEN, SAMEN DOEN Boekentips voor leuke momenten met je kind Vanaf 3 jaar Gezellig knutselen met kinderen die hun fijne motoriek nog grotendeels moeten ontwikkelen? Het kan! Met de eenvoudige en duidelijk uitgelegde voorbeeldwerkjes in dit Kleuterknutselboek kan het zelfs toffe resultaten opleveren. Vlinderslingers van gekleurd papier? Dino s uit een mix van lijm en verf? Voor deze kunstwerken heb je geen duur materiaal en geen groot artistiek talent nodig. Een beetje tijd en creatieve goesting volstaan. BDM Fiona Watt, Kleuterknutselboek eenvoudige kunstwerkjes voor kleine handjes, Manteau, 112 p, 15,99 Vanaf 6 jaar Lezen oefenen hoeft niet saai te zijn. Dit boek vol rijmpjes en raadsels houdt het spannend voor prille lezertjes. Dichteres Riet Wille injecteert zoveel mogelijk humor in het taalgebruik van traditionele oefenboeken ( Ik wip, zegt de kip. Ik huil, zegt de uil. Ik wuif, zegt de duif, ). De originele en gevarieerde tekenstijl van Annemie Berebrouckx maakt van Die hoed zit goed een leesfeest voor beginners. BDM Riet Wille & Annemie Berebrouckx, Die hoed zit goed, De Eenhoorn, 96 p, 17,50 Vanaf 8 jaar Toon Tellegen is zo n jeugdschrijver die ook bij volwassenen erg populair is. Zijn kinderverhalen zijn grappig en altijd een beetje filosofisch. Dat geldt zeker voor de twaalf dierenverhalen in Is er dan niemand boos? Olifant, spitsmuis, aardvarken en de andere bosbewoners bekijken boosheid langs alle kanten. Wat voelen we als we boos zijn? Hoe raken we die boosheid kwijt? En wat maakt ons eigenlijk boos? BDM Toon Tellegen & Marc Boutavant, Is er dan niemand boos?, Querido, 88 p, 15,99 TIPS voor KIDS Storm op komst De regen staat in brand. Uit de metro druppelt geluid. STORMOPKOMST zet voor de achtste keer op rij vijf dagen lang de Warande op zijn kop. Laat je kinderen verrassen door expo, theater, dans, workshops, literatuur, muziek LVdB De Warande, Warandestraat 42, 2300 Turnhout. Van 28 maart tot 24 mei 2015, 5/ 8. Meer info op of Een middeleeuws avontuur rond de magie van muziek Niets zo fijn als de late middeleeuwen: brandstapels, martelkamers, varkens als vuilkarren, kindsoldaten, snotterende luitspelers, sneeuw, kraaien en vuur alom. Tropoi vertelt het verhaal van alchemist Castiglio wiens grote passie muziek is. Waarom word je vrolijk of triest als je vijf noten juist na elkaar speelt? LVdB De voorstelling Tropoi trekt door Vlaanderen in oktober, november en december Het volledige programma vind je op Voor 12+, 12. Voorstellingen in Antwerpen op 4, 5 en 6 december in De Studio, Maarschalk Gérardstraat 4. Reserveren op of Kijk, een kerk! In het centrum van Mechelen staan acht kerken. Ze lijken op elkaar, maar altijd is er iets anders. Ga op onderzoek uit met het doe- en speelparcours Kijkerk. Ontdek de verschillen, ontwerp zelf grafstenen of glasramen, bouw spitsbogen en los enkele kerkelijke raadsels op. LVdB Vraag het Kijkerk -pakket aan de bewaker van de kerk of koop je pakket bij UiT in Mechelen, Zakstraat 1. Voor 6+, 3. De kerken zijn van 1 november tot 31 maart elke dag behalve op woensdag open van 13 tot 16 uur Meer info op of Dossier GENOEG!? Genieten van genoeg Trop is teveel. Zelfs al gaat het om leuke dingen: feestjes, cadeautjes, snoep, televisie Het is goed om te weten wanneer het genoeg is. En om van dat genoeg te genieten. Hoe stel je grenzen? Hoe gaan andere ouders om met genoeg? Hoe zorg je voor het juiste cadeautje? Meer tips op En kan dat ook met minder? Met dit Dossier genoeg!? ben je helemaal voorbereid op een fijne feestperiode. 8 TRIPLE P MAGAZINE HERFST 2014 TRIPLE P MAGAZINE HERFST Silke Groffy

6 Dossier GENOEG!? De kunst van cadeautjes geven Het eindejaar is traditioneel de tijd van feesten en cadeautjes geven. Toch ervaar je als ouder ook heel wat stress in deze periode: wat zullen we kopen? Cadeautjes kosten handenvol geld en vaak is de lol er snel af. En wanneer is het eigenlijk genoeg? niet nodig hebben. Hoe je naar cadeautjes geven kijkt, hangt gedeeltelijk samen met je eigen ervaringen uit het verleden, met je eigen beeld van consumeren en je opvattingen over opvoeden. Wanneer je merkt dat jij en je partner een verschillende opvatting hebben en een van beiden voelt zich hier niet prettig bij, zoek dan een geschikt en rustig moment om dit te bespreken zonder de kinderen. Probeer de ander niet te overtuigen van jouw opvatting maar tracht eerst en vooral duidelijk uit te leggen wat voor jou het probleem is, met welke situatie je niet blij bent. Zeg bijvoorbeeld: Ik merk dat we heel vaak speelgoed kopen voor de kinderen, waardoor ze nog vaker gaan vragen om iets te krijgen. Ik wil dus graag met jou bekijken hoe we omgaan met de vraag van de kinderen om speelgoed te kopen. Nadat je het probleem benoemd hebt, kun je samen brainstormen over alle mogelijke oplossingen. Je hoeft daarbij nog niet meteen rekening te houden met de waarde of haalbaarheid ervan. Maak een zo lang mogelijke lijst van oplossingen, denk hierbij zo ruim mogelijk. Bijvoorbeeld: we kopen alles wat ze vragen, we zeggen altijd neen, we nemen de kinderen niet meer mee winkelen, we kopen alleen iets bij hun verjaardag, we maken duidelijke afspraken met de kinderen, we leggen een concreet budget per maand vast voor speelgoed Vervolgens kun je de voor- en nadelen van iedere oplossing nader bekijken en bediscussiëren. Geef iedere oplossing een cijfer tussen 1 en 10, rekening houdend met de genoemde voor- en nadelen. Op die manier kom je heel waarschijnlijk tot een oplossing of een combinatie van oplossingen die voor jullie allebei werkt. Wanneer je als partners samen achter dezelfde ideeën staat, is het ook gemakkelijker om duidelijkheid te scheppen voor de kinderen. W ã Tekst: Hilde Weekers J e koopt dingen voor je kinderen uit liefde, omdat je hen gelukkig en blij wilt zien en niets tekort wilt doen. Je wilt immers het beste voor je kinderen. Maar ze lijken alles al te hebben en tegelijk is er steeds meer om te kopen. Of een vriendje heeft net een beter en leuker computerspel of een fiets die nog mooier is. Maar je kunt niet altijd maar meer en beter kopen. Grenzen stellen is belangrijk, ook als het op cadeautjes kopen aankomt. Bepaal als ouder zelf en in overleg met je partner wat genoeg is en op welke manier jullie willen omgaan met dingen kopen voor je kind. Laat je daarbij leiden door je eigen normen, waarden en opvattingen. Zijn jullie als ouders er samen over uit, praat dan met je kinderen over de waarde en de betekenis van cadeautjes geven en krijgen, op een manier die past bij hun leeftijd. Zo leren kinderen wat belangrijk is in het gezin. Grenzen stellen doe je als ouder ook op andere terreinen, je hebt bijvoorbeeld regels voor slaaptijd, computertijd, spelen bij vriendjes, eten Regels en grenzen brengen duidelijkheid en maken het samenleven mogelijk op voorwaarde dat je er consequent mee omgaat. Liefde als geschenk Aandacht, speciale momenten samen met papa en mama: dat blijven de mooiste geschenken die je je kind kan geven. Tijd die je speciaal inplant om samen met je kind iets leuks te doen: deze cadeautjes van liefde zijn vaak belangrijker dan alle speelgoed bij elkaar. Quality time hoeft niet noodzakelijk uren te duren en lang op voorhand gepland te zijn. Een hechte band ontwikkelen met je kinderen begint met alledaagse dingen. Regelmatig een momentje vrijmaken voor je kind, al is het maar een paar minuten, kan veel betekenen. Wanneer je kind naar je toekomt om iets te vertellen, te vragen of jou iets te laten zien, stop dan je bezigheden en besteed even tijd aan je kind. Een kort moment van aandacht is vaak genoeg, daarna kan je kind weer verder. Deze momenten van betrokkenheid bij je kind, hoe kort ook, zijn van grote waarde. Je laat daarmee zien dat je geïnteresseerd bent in datgene waar je kind mee bezig is of wat hij te vertellen heeft. Dat is goed voor het zelfvertrouwen van je kind. Lukt het niet om je kind meteen aandacht te geven, maak dat dan duidelijk en laat je kind weten wanneer je wel naar hem of haar toe kunt gaan. Zeg bijvoorbeeld: Mama is nu even bezig maar zo meteen kom ik even bij je kijken. Gesprekjes die er toe doen Wanneer je de tijd neemt om met je kind te praten, helpt dat hen om gesprekken te leren voeren en zich in woorden uit te drukken. Je kunt kinderen ook leren luisteren door te vertellen wat je hebt meegemaakt en door jouw ervaringen met je kind te delen. Deze gesprekjes geven kinderen ook de kans om te vertellen wat hen bezighoudt en wat ze belangrijk vinden. Het geeft je als ouder de kans je kind beter te begrijpen. Afstemmen met je partner Misschien heb je als partners een andere visie op grenzen stellen en daarmee omgaan. Of je hebt een andere visie op de aankoop van materiële zaken voor je kinderen. De ene wil de kinderen alles geven en de andere vindt dat kinderen al dat speelgoed Vragen aan het TRIPLE Panel Op welke manier kan ik mijn kind de ruimte geven om eigen waarden te ontwikkelen? In mijn eigen leven vind ik een aantal zaken belangrijk, maar ik wil mijn leefwereld niet opdringen aan mijn kinderen. Hoe kan ik hen aanmoedigen om vanuit henzelf te laten komen wat zij belangrijk vinden? Adinda Tot de pubertijd zijn ouders de belangrijkste referentiepersonen voor kinderen. Als ze vragen hebben of zich niet goed raad weten met een situatie, wenden kinderen zich in de eerste plaats tot hun ouders. Op die manier nemen ze als vanzelf hun waarden en standpunten over. Als ouder kun je hen van jongsaf aan aanmoedigen om zelf na te denken, om vanuit een ander perspectief naar een situatie te kijken en zich in te leven in de ander. Zo help je hen open te staan voor andere overtuigingen. In de puberteit gaan jongeren net op zoek naar zichzelf en stellen ze zowat alles in vraag, ook hun zogenaamde vaste waarden. Ze toetsen ideeën af bij leeftijdsgenoten en bij volwassenen in hun omgeving. Door af en toe bewust in te gaan tegen wat de norm is, leren ze zichzelf beter kennen en leren ze bewust te kiezen. Ook hier is het als ouder belangrijk regelmatig het gesprek aan te gaan en te trachten hun horizon te verbreden. Dit kun je doen door te vertellen wat je zelf belangrijk vindt, maar ook door te luisteren naar de andere mening die je kind er misschien op nahoudt. Een tijd geleden had Efe na lang zagen twee Beyblades gekregen. Een paar dagen later had hij ze aan een vriendje gegeven. Ik wist echt niet hoe ik moest reageren: hem prijzen om zijn vrijgevigheid of boos worden en laten voelen dat niet alles wat hij krijgt zomaar evident is? Hoe pak ik dit het best aan? Bart Wellicht kan beide. In een gesprek kun je nagaan wat je kind ertoe bewogen heeft om zijn Beyblades aan een vriendje te geven. Een valkuil is dat je dat onmiddellijk zelf invult. Je gaat er bijvoorbeeld van uit dat je kind niet stilstaat bij wat het speelgoed kost of dat hij verwacht dat jij dat wel opnieuw zult kopen. En dan ben je boos of teleurgesteld in hem. Maar misschien wilde hij een vriendje plezier doen of heeft hij ze bij een wedstrijd verloren en vindt hij dat zelf ook wel jammer. Wederzijdse erkenning is de eerste stap. Jij als ouder geeft erkenning aan je kind voor zijn keuze (ook al is dit niet noodzakelijk hoe jij het zou doen). En je vraagt ook erkenning van hem ten aanzien van jouw bekommernissen. Dit vraagt een grote mate van luisterbereidheid en empathie voor elkaar. Maar als die er is, is de tweede stap lang niet zo moeilijk meer, namelijk tot een oplossing of afspraak komen waar jullie allebei achter staan. Zo wordt een ogenschijnlijk onbeduidend voorvalletje een belangrijk leermoment. 10 TRIPLE P MAGAZINE HERFST 2014 TRIPLE P MAGAZINE HERFST

7 Dossier GENOEG!? Triple P magazine laat ouders aan het woord Over de kracht van neen zeggen H oe leer jij je kind omgaan met grenzen en met genoeg? Ann, Sara, Karen, Etienne en Bram gingen in op de uitnodiging van Triple P magazine om hierover ervaringen uit te wisselen. Ze zijn ouders die bewust kiezen voor grenzen en voor genoeg, voor minder in plaats van meer. Grenzen stellen aan gedrag of gevraag hoort bij opvoeden, maar het is niet altijd even gemakkelijk. Karens dochtertje is 1 jaar oud: Neen zeggen begint nu al, hoe klein ze ook is. Ze wil alles aanraken, vastpakken. En ze is boos wanneer dat niet mag. Etiennes kinderen zijn 4 en 5: Televisie kijken, daar laten mijn kinderen alles voor. Onze afspraak is even voor het slapengaan. Uren voor de televisie of achter de Neen zeggen maakt je kind weerbaar en creativiteit krijgt dan een kans vertellen ouders tijdens een pittig panelgesprek over omgaan met genoeg en over grenzen stellen. Triple P-trainster Hilde Weekers luisterde geboeid en vulde aan. computer, Sara herkent het bij haar zonen van 8 en 6. En Ann tracht de bergen speelgoed of zakken snoep te beperken voor haar zoon van 5 en haar dochter van 12: Een kind heeft dat niet nodig. Ik kies voor sober en gezond. Door neen te zeggen geef je je kind een cadeau, zegt Ann. Het leert daardoor dat het zelf ook neen mag zeggen. Zo help je hen in hun ontwikkeling en maak je hen weerbaar. Neen zeggen geeft ook creativiteit een kans. Anders verliezen kinderen door de overdaad de prikkel om zelf op ontdekking te gaan. Bram, vader van een zoontje van 1,5 en twee dochters van 3 en 6 geeft een voorbeeld: Bij oma kijken ze televisie. Thuis hebben we die niet en spelen ze graag in de tuin of knutselen ze met papier en karton. ã Tekst: Els Put ã Foto s: Geertje De Waegeneer Doe ik mijn kind tekort? Waarom vinden we het toch vaak moeilijk om neen te zeggen? Is het uit angst dat we ons kind iets ontzeggen? Etienne: Het is naïef te denken dat hoe meer je geeft, hoe gelukkiger je kind zou zijn. Een overdaad aan materiële dingen, naschoolse activiteiten, games en voeding hebben kinderen niet nodig om gelukkig te zijn. Karen: En een kind mag rouwen om een neen. Even verdrietig zijn omdat iets niet mag of kan. Even tijd krijgen. Want dan ontstaan er kansen om nieuwe dingen te ontdekken. Het is wel gemakkelijker om jezelf en je kind beperkingen op te leggen als het uit vrije keuze is, merkt Etienne op. Als je er financieel toe gedwongen wordt, kan dat voor ouders best wrang voelen. Tweedehandskleding kopen, de fiets in plaats van een auto nemen en geen televisie hebben, kan best hip zijn als het een keuze is. Maar dat is het helemaal niet als je niet anders kunt. Grenzen stellen doe je als opvoeder eigenlijk continu, zegt Triple P-trainster Hilde Weekers. En kinderen vinden dat lang niet zo erg als we denken. Het gaat vaak om de interpretatie die we zelf geven aan wat als ik neen zeg tegen mijn kind? Je kunt het gevoel hebben dat je je kind tekort doet als je het niet dat spel of die spulletjes geeft. Maar een kind voelt dat daarom niet zo. Als ouder bepaal je zelf waar de grenzen liggen. Even checken bij andere ouders helpt je soms om de juiste balans te vinden. In de praktijk Of de ouders concrete tips hebben over grenzen stellen? Sara: We perken de beeldschermtijd in. Onze jongens krijgen elke week een aantal knikkers. Die staan voor 15 minuten schermtijd. Computer, tablet of televisie, dat kiezen ze zelf. En ik zet de kookwekker op. Wij zijn een kookwekkergezin. Beeldschermterreur, elke Een kind mag rouwen om een neen. (Karen) ouder heeft er wel een voorbeeld van. Ann: Mijn dochter zit graag op Facebook, zelf vind ik het lege communicatie. We hebben samen overlegd hoeveel tijd ze per dag op Facebook mag, hoeveel tijd ze nodig heeft om te chatten met vriendinnen. Als ik merk dat ze die afspraak niet nakomt, spreek ik haar daar op aan. Een vaste regelmaat helpt ook, vindt Etienne. En op voorhand duidelijke afspraken maken. Eén verhaal op televisie, één voorleesverhaal en dan naar bed: dat weten ze, ze zeuren niet om meer. Als ouder weet je dat je consequent moet zijn. Dat is de theorie. Maar dat lukt natuurlijk niet altijd. Etienne: Op korte termijn is toegeven gemakkelijker, op lange termijn levert het je extra werk op om zaken die uit de hand lopen weer om te buigen. Ook hoe je voor jezelf grenzen stelt, is belangrijk. Sara: Zit je zelf uren vast aan een computerscherm, te surfen of mails te beantwoorden? Welk voorbeeld geef je dan? Altijd consequent blijven is niet gemakkelijk, reageert Hilde. Wanneer je duidelijk aangeeft dat je een uitzondering maakt, is dat ook geen probleem. Maar afwijken en toegeven worden best geen vast patroon. De anderen zijn er ook nog Je kinderen leren omgaan met genoeg heb je helaas niet altijd zelf in de hand. Anns ex-partner bijvoorbeeld koopt vaak nieuw speelgoed, meer dan zij vindt dat haar kinderen nodig hebben. Die kennen het verschil, ze weten goed wat bij hun vader kan en bij hun moeder anders is. Etienne probeert niet mee te doen met de druk van vriendjes en de ratrace van reclame: Het is niet omdat een vriendje een nieuwe brooddoos heeft, dat onze zoon die ook moet willen. Of dat hij meteen speelgoed moet krijgen als hij er reclame voor ziet. Dat proberen we uit te leggen. Wel verzamelen we de speelgoedfolders en laten hen zien welke keuze ze hebben, wat er allemaal bestaat. Reclame is ook informatie. En dan zijn er Sinterklaas, Kerstmis en verjaardagen topdagen in het uitwisselen van cadeautjes. Hoeveel cadeautjes Ouders Ann, Sara, Karen, Etienne en Bram in gesprek met Triple P-trainster Hilde Weekers en hoofdredactrice Isabelle Rossaert. 12 TRIPLE P MAGAZINE HERFST 2014 TRIPLE P MAGAZINE HERFST

8 Dossier GENOEG!? zijn genoeg? Of welke? Elk gezin, elke familie heeft andere tradities. Soms is veel de norm, ook al sta je daar zelf niet achter. Karen bijvoorbeeld werd bij haar Amerikaanse schoonfamilie overdonderd door de grote hoeveelheid cadeautjes die daar werden uitgedeeld. Maar hoe kun je na het zoveelste cadeau nog echt blij of verrast zijn met wat je krijgt? Ann vindt verjaardagsfeestjes een echte confrontatie: Voor het feestje van mijn dochter had ik voor gezonde snoep gezorgd, gedroogde mango, noten en zo. Haar vriendinnetjes kenden dat niet en smulden. Tot mijn dochter haar cadeautjes opende: ze kreeg twee puntzakken snoep! Iets waar ik echt niet achter kan staan, al die suikers en kleurstoffen. Ja, ik heb de meiden van één zak laten snoepen. Ik weet dat mijn kinderen bij vriendjes andere werelden zien en ik vind die diversiteit ook belangrijk. Zo leren ze keuzes maken. Etienne en Bram hebben een aantal tips om iets met die overdaad te doen. Afspraken maken bij verjaardagen bijvoorbeeld. Etienne: Kinderen krijgen vaak kleine cadeautjes van enkele euro s bij een verjaardagsfeestje met vriendjes. Dan eindig Een vaste regelmaat helpt. (Etienne) je met een hoop kleine dingetjes die in een hoek blijven liggen. We vragen aan de ouders om samen te leggen voor één groter cadeau. Bram: Bij verjaardagen vragen we om één stuk speelgoed te geven, en verder graag kleding of praktische spullen. Maar we maken er geen strijd van. We weten dat er andere grenzen en andere gewoonten gelden bij grootouders of vriendjes. Dat is geen probleem, dat is vooral leerrijk voor onze Door neen te zeggen leer je je kind dat het dat ook mag doen. (Ann) kinderen. Hilde bevestigt: Kinderen maken een duidelijk onderscheid tussen verschillende opvoeders en weten al snel wat waar kan. Grootouders bijvoorbeeld, maken tijd vrij om voor je kind te helpen zorgen en leggen soms andere accenten. Je wint als je niet in een strijd met hen stapt, wel als je elkaar tegemoetkomt en concrete afspraken maakt. Als je bijvoorbeeld merkt dat je kind slecht eet na enkele naschoolse uren bij oma, dan vertel je dat en probeer je concrete afspraken te maken. Bijvoorbeeld: koek mag, maar liefst maar één. Wat relativeren mag. Aandacht en afspraken Waarom vraagt een kind eigenlijk om iets, om veel of om meer? Karen: Heeft het dat wat het vraagt echt nodig? Of wil het aandacht? De connectie met je kind is belangrijk. Hilde: Het helpt om kwaliteitsvolle tijd door te brengen met je kind. Dat mogen korte momenten zijn. Echte aandacht als je kind met een vraag zit, voorkomt dat het nadien gaat zeuren om meer, om meer te krijgen of te hebben. Ook vaste weekafspraken zoals zaterdag is speeltuindag helpen. En Sara vult aan: Aandacht geven werkt ook in de andere richting. Soms wil ik bijvoorbeeld eens rustig de krant kunnen lezen zonder dat mijn jongens heel de tijd vragen stellen. En dan zet ik de kookwekker weer. Jongens: mama leest nu 10 minuten de krant. Nadien mag je weer vraagjes stellen. W Karen Hilde Etienne Ann Je weet niet meer wat kopen voor je kinderen? Stel doorheen het jaar een lijstje op van wat je kind écht wil. Dat kunnen kleine dingetjes zijn die helemaal niet duur zijn. Je hebt bepaalde spullen liever niet in huis? Lawaaierig speelgoed, computergames, speelgoedwapens, bakken snoep Zeg dat duidelijk tegen iedereen die jouw kind cadeautjes geeft. Zo voorkom je dat je voor voldongen feiten wordt geplaatst. Komt de Sint ook bij de grootouders? Te veel is trop! Stel de goede Sint voor om elders alleen wat snoepgoed te brengen. Of een klein speeltje, dat daar kan blijven voor bij een volgend bezoek. Heeft jouw kind nood aan regelmaat? Bereid een drukke feestperiode voor: lees er boekjes over, maak een overzichtelijke kalender. Probeer zoveel mogelijk de routine van alledag te bewaren en hou rekening met het ritme van je kind. Wordt het laat? Neem dan zeker een reisbedje en de favoriete knuffel mee. Het geld groeit niet op je rug? Dingen kosten geld en kinderen beseffen dat niet uit zichzelf. Als je hen van jongs af aan een budgetje geeft, van een cent voor een snoepje tot zakgeld als ze ouder worden, leren ze dat ze moeten kiezen. Niet alles kan of moet instant bereikbaar zijn. Leg je telgen uit dat je zelf ook moet sparen voor een reis of een nieuwe wasmachine. Hebben ze echt een grote cadeauwens? Raad hen aan om een cent te vragen, zodat ze kunnen sparen. voor een fijne cadeautjestijd Verjaardagen, lente- of communiefeesten, het bezoek van de Sint of de tandenfee: het hele jaar door geven we onze kinderen geschenken. Vaak weten we niet eens meer wat te kopen, want ze hebben alles al. Hoe maak je cadeautjestijd extra leuk? tips ã Tekst: Liesbeth Van den Berghe Je kind wil per se de nieuwste ipod? Praat geregeld met je kroost en dat kan eigenlijk al van jonge leeftijd over de waarde van dingen. Waarom willen ze bepaalde spullen zo graag? Omdat ze er zelf iets mee willen doen, of omdat de anderen die ook hebben? Maak hen bewust van hun motieven. Je kind vergeet dankjewel te zeggen? Maak je zoon of dochter op voorhand duidelijk dat het de bedoeling is om steeds beleefd te blijven als je een cadeautje krijgt. Zegt je kind : Ik wil dat niet, ik vind dat lelijk? Geen zorg: elke ouder maakt het wel eens mee dat zijn kind net iets té eerlijk zijn mening spuit. Zie zulke momenten als een leerkans: maak vriendelijk duidelijk dat zo n reactie niet leuk is voor degene die het cadeautje geeft. Ben je gescheiden? Maak goede afspraken met je ex-partner en probeer te voorkomen dat kinderen van het ene verjaardags- of kerstfeestje naar het andere moeten hollen om geschenken in ontvangst te nemen. Worden er namen getrokken voor de cadeautjes bij een familiefeest? Laat de kinderen mee trekken, en niet alleen de volwassenen. Zo leren ze dat het juiste geschenk vinden niet altijd gemakkelijk is én ontdekken ze het plezier van geven. Is jouw kind emotioneel overstuur door de feestdrukte? Ondanks al je goede zorgen kan dat toch gebeuren. Geef je zoon of dochter de ruimte om zijn of haar gevoelens te ventileren. Praat er s avonds even over in bed bijvoorbeeld. 14 TRIPLE P MAGAZINE HERFST 2014 TRIPLE P MAGAZINE HERFST

9 Dossier GENOEG!? Jessica en haar moeder Carine komen geregeld naar de kringloopwinkel. Als mijn kasten te vol zijn, breng ik wel een deel terug naar de winkel. (Carine) Toveren met bescheiden middelen Elke ouder wil van Sinterklaas of Kerstmis een feest maken, maar niet iedereen kan of wil daar veel voor uitgeven. Dorjee, Houcine en Carine, en Jessica tonen hoe je creatief kunt omgaan met speelgoed in tijden dat we massaal worden aangespoord om geld uit te geven. ã Tekst: Ria Goris ã Foto s: Geertje De Waegeneer H et gure weer buiten maakt snuisteren door de rekken van de grote, lichte kringloopwinkel Opnieuw & co in Mortsel er nog gezelliger op. Er is zelfs een koffiehoek waar de klanten tussendoor een kopje koffie kunnen drinken. De speelgoed- en boekenafdelingen zijn heel populair in deze tijd van het jaar. Grootouders kiezen een puzzel, gezelschapsspel of knuffel voor hun kleinkinderen uit, ouders gaan op zoek naar dat ene speelgoedje op de lijst van hun kind of naar een extraatje voor bij het droomspeelgoed. Houcine (46), een rijzige man, staat bij de skeelers en de skateboarden, met de éénjarige Sara in de buggy. Hij toont me wat hij hier voor een prikje gevonden heeft: knie- en ellenboogbeschermers voor zijn vijfjarig zoontje, een prille skater. Nee, dit is nog niet voor de Sint, dat komt nog, legt hij uit. Houcine woont in het aanpalende Wilrijk en komt hier af en toe op schattenjacht. Ik ben vooral geïnteresseerd in leerzaam speelgoed, bijvoorbeeld puzzels of een ouderwets telraam en boekjes, vertelt hij. Speelgoed dat de taal stimuleert vind ik heel belangrijk. Mijn vrouw spreekt altijd Arabisch met de kinderen, ik meestal ook, maar ik wil mijn zoon voorbereiden op een succesvolle schooltijd en taal is dan heel belangrijk. Ook speelgoed dat de hersenen stimuleert of dat helpt om op een gezonde manier te bewegen, is goed. Vandaar deze beschermers. Als ik ze in een gewone speelgoedwinkel zou kopen, zou ik gemakkelijk 20 euro of meer uitgeven. Hier vind ik ze, evengoed als nieuw, voor 3 euro. Ik heb een universitair diploma maar ben werkloos, dus dit helpt wel. Ik wil mijn kinderen ook bewust niet overladen met speelgoed. Ze krijgen iets van de Sint, niets groot maar toch één ding zodat ze mee zijn met andere kinderen, en ook nog een cadeautje voor het Offerfeest, voor het Suikerfeest en voor hun verjaardag. Dat zal wel genoeg zijn, zeker? Al spelend leren Jessica (31) en haar moeder Carine (53) staan wat verder de knuffels te keuren. Wanneer ze klaar zijn met hun winkeltrip hebben ze twee kleurige knuffels en een educatief kaartspel in hun winkelkarretje liggen. Ook zij wonen in Wilrijk maar komen geregeld naar hier. Jessica: Voor ons is het een moeder-dochter uitstap. We zijn eerst met de fiets naar een andere kringloopwinkel gaan kijken en zoeken nu hier verder. Carine heeft negen kinderen, waarvan de jongste negen jaar is, en ze heeft vijf kleinkinderen, waaronder Jessica s kinderen, die 6 en 3 zijn. Ze heeft dus al veel ervaring met speelgoed kiezen. Carine: Mijn jongste dochter houdt van paarden, en voor de kleinkinderen zijn actiefiguurtjes of auto s altijd welkom. Omdat je hier aan zo n goede prijzen speelgoed kunt kopen, laat ik me nogal geregeld verleiden. Als mijn kasten te vol zijn, breng ik wel een deel terug naar de winkel. Om afwisseling in het speelgoed te brengen, wissel ik soms een doos spulletjes uit met Jessica. Zo hebben haar kinderen bij hen thuis en mijn andere kleinkinderen als ze op bezoek zijn weer iets nieuws. Jessica gaat net iets anders om met speelgoed: voor haar komt variatie niet op de eerste plaats, wel of het leerrijk speelgoed is en of het de motorische ontwikkeling ondersteunt. Jessica: Mijn zoontje van 6 moet extra gestimuleerd worden in zijn motoriek. Duplo is bijvoorbeeld goed hiervoor, en dat vind je hier. Lego is heel snel weg als het in de rekken ligt, maar dat koop ik nog niet, die 16 TRIPLE P MAGAZINE HERFST 2014 TRIPLE P MAGAZINE HERFST

10 Dossier GENOEG!? Dossier GENOEG!? Houcine en Sara kleine stukken zijn nog te gevaarlijk voor mijn jongste. Ik koop mijn zoontje soms een puzzel, of een prikmatje. Hij speelt ook graag op computerspelletjes, dat mag hij niet te veel doen, maar er zijn wel denkspelletjes op de pc die ik oké vind. Het is goed als het hem helpt al spelend te leren. Ik houd ook van ouderwets speelgoed, zoals een zak knikkers, een tol of houten blokken. Bij Carine brengt de Sint minstens twee speelgoedjes per kind. Jessica is wat strikter: Misschien ben ik streng maar één speelgoed per kind is genoeg volgens mij. Ik geef hen tijdens het jaar ook al af en toe wat, als beloning voor flink gedrag bijvoorbeeld. Voor de Sint stellen mijn kinderen, zoals ik vroeger ook altijd gedaan heb, een brief op en daarop plakken ze prentjes uit speelgoedbrochures met wat ze graag willen. Ik kies er dan één ding uit. Dat kan van deze winkel komen als het er heel proper en nieuw uitziet, of uit een gewone speelgoedwinkel. Poppetjes van Skylander vind je niet zo snel hier. Voor cadeautjes om goed gedrag aan te moedigen is het een groot voordeel dat je hier voor heel weinig geld iets moois kunt vinden. Mijn man werkt en ik werk zelf ook deeltijds als zorgkundige, maar het leven van een gezin met vier is Ik vind het belangrijk dat hij leert kiezen, er is niet zomaar voor alles geld in het leven. (Dorjee) gewoon duur. Waarom niet besparen als je hetzelfde speelgoed ook voor een tiende van de prijs kunt vinden? Geen verwend kind Dorjee en Jigme Twintig kilometer verder ontmoet ik Dorjee (49) in zijn appartement in de buurt van Mechelen. Met enige verlegenheid praat hij over zijn schilderijen, boeddhistische personages en landschappen met paarden, die de muren van de woonkamer sieren. De Tibetaanse artiest kwam in 2002 naar Europa toen enkele van zijn werken tentoongesteld werden in Parijs. Hij was toen al Tibet ontvlucht en vestigde zich in ons land. Hij leerde hier een vrouw kennen. Toen hun zoontje, Jigme, in 2007 geboren werd, wilde ze de zorg van hun baby uitbesteden om voltijds verder te werken maar Dorjee stond erop om zelf voor hun zoontje te zorgen. Al gauw kwam de vader er alleen voor te staan met een baby van drie maanden. Dorjee: Het was heel moeilijk, ik moest veel uitzoeken over de zorg voor een kind en voor schilderen was er niet veel tijd meer. In 2010 ging Dorjee aan de slag voor het OCMW. Dorjee: Gelukkig mocht ik uitzonderlijk deeltijds werken. Nu Jigme 7 jaar is, is het een stuk makkelijker. Jigme speelt graag met auto s en met een bal, hij gaat zwemmen en doet karate. Die zaken vind ik belangrijk voor hem, en ook een gezonde voeding, een goede jas en schoenen. Snoepgoed en speelgoed krijgt hij niet veel. Gaat hij met Sinterklaas zorgen voor iets in de schoen van Jigme? Dorjee: Voor mij is het moeilijk om de feesten hier te leren kennen. In de buurt van Lhasa, waar ik van- daan kom, is er een groot Pel Lha-festival, een soort moederdag. Moeders en kinderen krijgen dan allerlei lekkers, maar geen speelgoed. Dat kennen we eigenlijk niet in onze cultuur. Jigme vroeg me wel eens waarom komt de Sint niet bij ons? maar ik kende die gewoonte niet. Siska, de vrijwilligster die een tijd lang Jigme kwam helpen met zijn huiswerk, heeft Sinterklaas aan mij uitgelegd. Vorig jaar hebben we dat voor het eerst gevierd. Ik heb lang nagedacht over wat Jigme plezier zou doen en heb een gitaar en een auto voor hem gekocht, en koekjes en chocoladefiguurtjes. Ik heb dat in een gewone speelgoedwinkel voor hem gekocht, ik wilde hem echt iets nieuws geven, ook al is het moeilijk voor mij om geld te sparen. Hij was heel blij die dag. Dit jaar ben ik nog aan het denken over wat ik hem zal geven, maar ik ben er al voor aan het sparen. De Lage Drempel, de vereniging in Mechelen die Siska naar ons gestuurd heeft, organiseert ook elk jaar een sinterklaasfeest. Op andere momenten van het jaar zijn er geen cadeautjes, behalve met Nieuwjaar. Op een van de eerste dagen van het jaar ga ik samen met Jigme naar de speelgoedwinkel en mag hij iets uitkiezen, één ding. Dat is moeilijk voor hem want er is zoveel speelgoed dat hij leuk vindt. Maar ik vind het belangrijk dat hij leert kiezen, er is niet zomaar voor alles geld. Hij moet keuzes maken en leren dat je je best moet doen om dingen te krijgen. Jigme is geen verwend kind en daar ben ik blij om. W Wie graag de vrijwilligerswerking van De Lage Drempel in Mechelen wil vervoegen, kan contact opnemen met Griet Meuleman, Alle kinderen rijk Niet iedereen heeft genoeg geld, bijvoorbeeld om eens naar het theater of een tentoonstelling te gaan. In Turnhout hebben ze daar iets op gevonden. Dankzij Alle kinderen rijk kun je een kind van iemand anders laten kennismaken met cultuur. Steeds meer mensen moeten leven met weinig middelen. En dan is er voor een aantal zaken vaak geen geld meer over. Voor cultuur bijvoorbeeld. Daarom bedachten het cultuurcentrum De Warande, vzw T ANtWOORD, het OCMW, de dienst Gelijke Kansen van de Stad Turnhout het project Alle kinderen rijk. Via hen kun je namelijk cultuurtickets kopen voor kinderen uit gezinnen die het financieel moeilijk hebben. Vzw T ANtWOORD, het OCMW, de dienst Gelijke Kansen leggen via speelnamiddagen contacten met geïnteresseerde kinderen. De Warande helpt de kinderen op een speelse manier de tentoonstellingen, theatervoorstellingen, enzovoort te ontdekken. Jouw gift kan ervoor zorgen dat kinderen een wereld leren kennen waar ze anders misschien niet de weg naartoe zouden vinden. Heb je het zelf financieel moeilijk en zou je graag van zo n ticket gebruik maken? Neem dan contact op met: T ANtWOORD Marthe Rombouts: of OCMW Turnhout Karin Adriaensen: of de Warande An Joseph: of Meer info: vzw-t antwoord-het-ocmw-de-dienstgelijke-kansen-van-de-stad-turnhout-ende-warande 30 november: speelgoedgeefpleinen Op 30 november worden overal in Vlaanderen speelgoedgeefpleinen georganiseerd. Speelgoedwat? Geefpleinen zijn een nieuwe trend waarbij je alles wat je niet meer nodig hebt naar een bepaalde plek brengt en andere mensen kunnen het daar komen afhalen. Gratis en voor niks. Duik samen, met je kinderen de speelgoedkast in, selecteer alles waar je kind zelf niet meer mee speelt. Maak er een mooi (en proper) pakketje van en ga ermee naar het geefplein. Andere kinderen zullen er blij mee zijn. En omgekeerd: jij vindt misschien wel leuk speelgoed voor je eigen kids, helemaal voor niets. Meer info over de geefpleinen vind je op Facebook (tik speelgoedgeefplein in) of via november-speelgoed-geefpleinen Minder voor meer Genoeg hebben aan genoeg kan ook betekenen: minder consumeren. Dat is voor veel dingen goed: voor je portemonnee, voor je tijd die je daardoor aan leukere dingen kan besteden, voor het milieu Minder consumeren kan je leven op een prettige manier eenvoudiger maken. Maar hoe doe je dat precies? Op de website van het Netwerk Bewust Verbruiken vind je tal van tips over hoe je bewuster kunt omgaan met huis en tuin, vrije tijd, reizen, energie, voeding Het Netwerk is een samenwerking tussen tal van organisaties zoals de Bond Beter Leefmilieu, Samenhuizen, de Gezinsbond, Cambio autodelen, Taxistop, Velt om er maar enkele te noemen. Zij leveren samen regelmatig tal van interessante artikels aan en ook jij kunt bijdragen leveren. Via de nieuwsbrief of de Facebookpagina blijf je van alle nieuwtjes op de hoogte! Meer info: 18 TRIPLE P MAGAZINE HERFST 2014 TRIPLE P MAGAZINE HERFST

11 TRIPLE P OUDER De wereld van Triple P Ik zie nu sneller wat er verkeerd loopt Opvoeden is simpel. Tenminste, dat dachten Virginie Debrauwer (35) en haar man Manu (36): hun zoontje Lando (6) was een droom van een baby en kleuter. Maar toen kwam zijn zus Ferike (2) op de wereld. Dat was meteen een ander paar mouwen, lacht Virginie nu. ã Tekst: Liesbeth Van den Berghe T afels en muren volkladden met stiften, hevige driftbuien, doorwaakte nachten: zelfs haar jasje aandoen was een helse opdracht die met veel gegil gepaard ging. En wat we ook deden, vertelt Virginie, het leek alleen maar erger te worden. Ik had het gevoel dat ik van s ochtends tot s avonds niets anders meer deed dan roepen op mijn dochter. En dat was allesbehalve een leuk gevoel. Help! Hoe kwamen ze erbij om professioneel advies in te winnen? Ferike ging deze zomer thuis uit zichzelf in de hoek staan, met een zakdoek in haar mond gepropt. Ik belde naar Kind & Gezin omdat ik me zorgen maakte: hoe kwam ze daar nu weer bij? En voor ik het wist, stortte ik mijn hart uit aan de telefoon en vertelde ik dat er thuis geen land meer met haar te bezeilen was. Waarop ik te horen kreeg dat we daarvoor een beroep konden doen op opvoedingsondersteuning. Manu en ik maakten meteen een afspraak. Tijdens een eerste verkennend gesprek maakten Virginie en Manu samen met de begeleidster, die werkt op basis van de Triple P-principes, een inventaris van de problemen op. We legden uit in welke situaties het precies verkeerd liep. Samen stelden we een aantal werkpunten op: wat wilden we dat Ferike anders zou doen? Maar wat wilden we ook zelf anders doen? Ik nam me alvast voor om minder op mijn dochter te roepen. We kregen huiswerk: een dvd bekijken met concrete opvoedtips en een verslagje maken van nieuwe conflicten. Met vallen en opstaan Tijdens de tweede ontmoeting bespraken ze met hun drieën het gedane huiswerk. En dat leverde meteen al resultaten op. Door alles op papier te zetten, zagen we duidelijk dat we Ferike beloonden voor haar stoute gedrag. Als ik begon te stofzuigen, deed zij iets wat niet mocht en maakte ik me boos. Dat was precies haar bedoeling: zo was ik toch weer met haar bezig. Nu zorg ik er eerst voor dat Ferike iets leuks te doen heeft en ga ik regelmatig kijken. Zo hoeft ze mijn aandacht niet meer op een negatieve manier te trekken. Het gaat intussen stukken beter, met vallen en opstaan. De resultaten waren die eerste weken zo spectaculair dat we bij het begin van het schooljaar weer wat in oude patronen zijn vervallen. En dat voelde Ferike snel aan. Het voordeel is dat we nu de patronen sneller zien, misschien niet altijd op tijd, maar beter laat dan nooit, lacht Virginie. Als ik me toch weer laat verleiden tot boosheid, besef ik al snel: ze heeft me weer waar ze me hebben wil. Goed gedrag belonen, negatief gedrag negeren, klinkt het dan door mijn hoofd. Op die manier houdt ze me dus elke keer opnieuw een spiegel voor. Trek aan de alarmbel Haar raad voor andere ouders? Neem contact op met Kind & Gezin als je het gevoel hebt dat het boven je hoofd groeit. Wij kijken al uit naar het derde werkbezoek over enkele weken. De dame in kwestie pakt dat ook zo goed aan: ze zal het nooit zeggen als we iets verkeerd doen. Maar ze reikt wel nieuwe ideeën aan, wijst ons op de mogelijkheden. Manu en ik zeiden gisteravond nog tegen elkaar: we weten nu hoe het komt dat Ferike het soms zo bont maakt. En hoe we dat nu moeten aanpakken. En dat geeft weer vertrouwen. W Vraag het aan de opvoedingswinkel Onrust in het hoofdje Onze dochter van 10 jaar slaapt de laatste tijd slecht in en wordt ook s nachts regelmatig wakker. Wij denken dat het te maken heeft met de drukke periode die voor de deur staat: toetsen op school, de sinterklaas- en kerstdrukte, haar verjaardag en onze reis tijdens de kerstvakantie. In het begin viel ze gewoon wat moeilijker in slaap, maar de laatste week wordt het steeds erger. Elke avond ligt ze tot 23 uur wakker. Soms nog later. Onze dochter vertelt dat haar hoofd zo vol zit en dat ze altijd aan van alles moet denken in haar bed. Ze maakt zich ook zorgen dat we haar s morgens niet op tijd zullen wakker maken en denkt altijd dat ze wel iets vergeten is. We merken dat ze s morgens niet uitgerust is en bijgevolg slechtgehumeurd. Hebben jullie enkele tips voor ons? Inge Dag Inge, Wanneer kinderen in hun bed liggen, verwerken ze vaak hun dag. Ze denken na over wat er allemaal gebeurd is en wat ze nog allemaal moeten doen. Probeer om elke dag hetzelfde slaapritueel uit te voeren. Dit kan rust brengen en ons lichaam leert de signalen van de naderende slaaptijd te herkennen. Omdat je dochter bang is dat ze dingen gaat vergeten zeggen of doen, is het goed om de avond samen af te sluiten. Maak tijd om samen met haar de dag te overlopen. Hoe is de dag geweest? Zijn er nog dingen die ze wil vertellen? Wat is er gebeurd op school? En bedenk samen of ze alles klaar heeft voor de volgende dag. Leg eventueel een schriftje en balpen naast haar bed zodat ze de dingen waaraan ze toch nog moet denken kan opschrijven en parkeren tot de volgende dag. Het is misschien ook een goed idee om haar een eigen wekker te geven zodat ze er zeker van is dat ze op tijd wakker zal zijn. Je kunt haar ook enkele ontspanningsoefeningen aanleren of haar even laten lezen in haar bed. Zo kan ze haar zinnen verzetten en rustig worden. Kies dan wel voor een niet al te spannend boek. Het kind van je partner Ik heb een dochtertje van 4 jaar. Ik ben altijd met haar alleen geweest. Sinds zes maanden woon ik samen met mijn nieuwe vriend. Hij heeft een dochtertje van 5 jaar. Zij komt om de week een weekend naar hier en tijdens de vakanties. In het begin ging het allemaal heel vlot, maar sinds een maand of twee loopt het allemaal wat uit de hand. Het is nu zelfs zo dat ik heel erg opzie tegen de weekends dat zijn dochtertje komt. Ze is onbeleefd en frank, pakt alles af van mijn dochter, commandeert en plaagt mijn dochter Ik zet mijn dochter in time-out als ze niet luistert of iets doet wat niet mag. Maar mijn vriend is allesbehalve streng. We hanteren ook vaak andere regels en zitten niet altijd op dezelfde golflengte. Ik zeg bijvoorbeeld duizend keer dat ze iets niet mogen en hij staat het even later wel toe. Hebben jullie enkele tips voor mij? Dag Kelly, Kelly Je bent zeker niet de enige die het moeilijk heeft met samenleven in een nieuw samengesteld gezin. Het duurt ook lang voor iedereen er zijn plaatsje in gevonden heeft en het gezin in evenwicht is. Het is een proces van vallen en opstaan. De gevoelens van de verschillende gezinsleden zijn vaak ook heel anders. Jij hebt je 20 TRIPLE P MAGAZINE HERFST 2014 TRIPLE P MAGAZINE HERFST

12 De wereld van Triple P Dubbelcolumn dochtertje altijd bij je, je partner ziet zijn dochter veel minder. Wellicht mist hij haar en wil hij het weekend zo harmonieus mogelijk laten verlopen. Tot voor kort waren de meisjes het gewend om alle aandacht voor zich alleen te krijgen. Plots moeten ze dat delen met een andere volwassene en ook nog eens met een ander kind. Dat is allemaal heel wat en aanpassen vraagt tijd. Praat met je partner over je gevoelens en de dingen waar je tegenaan loopt. Communicatie is in elk gezin belangrijk en zeker in een gezin waar iedereen een andere voorgeschiedenis heeft. Wat zijn voor je partner belangrijke waarden en normen? Wat vind jij belangrijk in de opvoeding van de kinderen? Waarin verschillen jullie van mening en welke afspraken kunnen jullie hierover maken? Omdat beide meisjes ongeveer even oud zijn, is het verstandig om van beiden hetzelfde te verlangen. Stel regels op die voor hen allebei gelden en ga bij overtreding ervan met beiden op dezelfde manier om. Zeker in het begin zal dit niet altijd lukken. De opvoedingswinkel Voor kleine en grote vragen van iedere ouder! Vrij toegankelijk en gratis advies Opvoedingswinkel Antwerpen Kerkstraat 159, 2060 Antwerpen Opvoedingswinkel Brasschaat (antennepunten in Essen, Kalmthout en Wuustwezel, Kapellen, Stabroek en Schoten) Bredabaan 943, 2930 Brasschaat Opvoedingswinkel Mechelen Sociaal Huis Huis van het Kind (OCMW), Lange Schipstraat 27, 2800 Mechelen Opvoedingswinkel Mortsel (antennepunten in Borsbeek, Edegem en Kontich) Meerminne 2, 2640 Mortsel Je kan immers vooraf niet alle mogelijk situaties voorspellen. Geen nood. Als één van jullie beiden een andere aanpak hanteert in een bepaalde situatie, steun je partner dan. Probeer elkaar niet te ondermijnen maar bespreek het voorval nadien, zonder dat de kinderen erbij zijn, en probeer tot een gezamenlijk standpunt te komen. Maak regelmatig tijd voor je eigen kind. Stimuleer je partner om af en toe eens met zijn dochtertje alleen op stap te gaan terwijl jij iets leuks doet met jouw kleine meid. Dit kan zorgen voor wat extra ademruimte en de kinderen vinden het belangrijk om ook nog eens gewoon zoals vroeger te zijn. En tot slot: neem voldoende tijd voor elkaar. Zorg dat er ook momenten van jullie twee zijn zonder de kinderen, leer elkaar beter kennen en geniet van de tijd samen. Op die manier werk je aan een relatie die tegen een stootje kan, en met kinderen kan je je daar gegarandeerd aan verwachten. Opvoedingslijn: Opvoedingswinkel Turnhout Broedersstraat 4, 2300 Turnhout Opvoedingswinkel Zoersel (antennepunten in Malle, Schilde, Zandhoven en Wijnegem) Handelslei 167, 2980 Zoersel Schreeuwende prikkels Geen woord zegt hij, geen kik geeft hij. Het is halfzes, ik kom net thuis Hoe is het zover kunnen komen? Die vraag stel ik me als ik naar de speelgoedverzameling van mijn zoontje kijk. Uitpuilende kasten en dozen vol met alle mogelijke voertuigen, pluchen knuffeldieren, muziekinstrumenten, puzzels, dino s met een afstandsbediening Een overvloed aan kleurrijke, schreeuwende prikkels. Is deze overvloed nog pedagogisch verantwoord? Nee, dat is het zeker niet. Dit brengt alleen maar onrust en rommel met zich mee. Maar tegenwoordig lijken kinderen nooit genoeg speelgoed te hebben. Zes jaar geleden, toen Ilias geboren werd, hadden we ons voorgenomen om het anders te doen. Met minder, soberder, eenvoudiger en liefst met zo weinig mogelijk lawaai. Maar het liep helemaal anders. Vrienden en familie gaven veel geschenken en wij namen ze gretig aan. En zelf begonnen we ook veel te kopen. De stapel groeide aan tot een hele berg. Gelukkig lijkt het probleem zich vanzelf op te lossen. Sinds Ilias naar een natuurschool gaat, speelt hij nog het liefst met wat hij in de natuur vindt. Tijdens een boswandeling neemt hij vaak takken mee naar huis en maakt er iets moois van. Onlangs heeft hij nog een soort totem gemaakt, helemaal bekleed met koorden en elastiekjes. Met die zelfgemaakte dingen heeft hij een veel intensere relatie dan met zijn dure speelgoed, zijn creaties zijn van onschatbare waarde voor hem. Met zijn prikkelrijke speelgoedjes speelt hij steeds minder en sinds kort begint hij ze spontaan weg te geven. Dit ga ik aan Tuur geven, zegt hij dan. Ik speel daar toch niet mee en Tuur speelt graag met bewegende dinosaurussen die véél licht geven en véél geluid maken. Een heel goed idee vind ik dat dan telkens weer. Ach, soms moet een mens door veel rommel heen om los te laten en tot een vrijgevige levenshouding te komen. papa/mama Barbara De Munnynck is mama van twee dochters, Atilla Erdem is papa van één zoon. Wat dat zoal met zich meebrengt, lees je in deze dubbelcolumn. Wafeldag Wat is er op een koude dag aan zee lekkerder dan een warme wafel? Twee warme wafels? Dat klinkt logisch, ook al is het niet waar. Elke volwassene weet dat iets bijzonder (lekker) beter niet elke dag beschikbaar is. Anders slijt het bijzondere er snel af. Daarom geven we Astrid op vakantie de ene dag wel en de andere dag geen suikerwafel. Gek genoeg draagt dat strenge ritme overduidelijk bij tot de pret. Is het vandaag een wafeldag? Toon Astrid de zeedijk en ze stelt binnen de tien minuten die vraag. Eén dag op twee is het antwoord nee en dat is dan een tegenvaller. Maar het is ook weer geen drama en geen reden voor scènes. Als regels simpel zijn, kunnen kleuters er snel mee weg. Hun brein denkt van nature nogal zwart-wit. Astrid aanvaardt met kinderlijk fatalisme dat er blijkbaar wafeldagen zijn en geen-wafeldagen. Een beetje zoals er weekdagen en weekenddagen zijn, maandagen en dinsdagen. Ze horen bij het ritme van het leven. De kans is trouwens 50 procent dat het bij navraag wél een wafeldag blijkt te zijn. Mijn man rolt altijd met zijn ogen als hij mij ons strenge regime weer eens hoort verdedigen tegen de oma s. Want kregen wij niet gewoon één wafel per week? Hoe dan ook, zodra Astrid beseft dat het een wafeldag is, begint ze zich te verlekkeren. Over die gesuikerde, dampende wafel - ja. Maar lang voor die wordt opgediend, kauwt ze al met smaak op het idee Vandaag is Wafeldag!. Tenslotte weet ze dat het ook niet zo had kunnen zijn. Dat besef is het beste glazuur. Alleen wie soms teleurstelling proeft, weet een zoete meevaller naar waarde te schatten. Maak van elke dag een wafeldag en je verknoeit het hele recept. 22 TRIPLE P MAGAZINE HERFST 2014 TRIPLE P MAGAZINE HERFST

13 Positief opvoeden Vijf opvoedingsprincipes van triple P 1 4 Kinderen hebben een veilige en stimulerende omgeving nodig. Koester realistische verwachtingen. Ideale kinderen bestaan niet. Ideale ouders evenmin. Kinderen die fijn spelen, vervelen zich niet en vertonen minder negatief gedrag. Als je huis veilig ingericht is, hoef je als ouder minder te verbieden. 2 Kinderen leren het meest door positieve aandacht en steun. Ieder kind is uniek, ontwikkelt zich in zijn eigen tempo en maakt wel eens fouten. De wil om een perfecte ouder te zijn, leidt meestal tot frustraties. 5 Zorg goed voor jezelf als ouder Belangstelling tonen, je kind aanmoedigen en complimentjes geven, motiveren je kind om nieuwe dingen te leren en zich te ontwikkelen. 3 Ouders reageren snel, consequent en beslist op ongewenst gedrag van hun kind. Ouders kunnen kinderen leren om zich goed te gedragen. Zo weet het kind hoe het wel moet en wat verwacht wordt. Ouders mogen tijd voor zichzelf nemen en leuke dingen doen. Wie zich goed voelt, heeft meer energie voor zijn kinderen. Vind een antwoord op je opvoedingsvragen in het Triple P magazine of surf naar Triple P. Positief opvoeden werkt! 24 TRIPLE P MAGAZINE HERFST 2014

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ?

WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ? WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ? Volgens psycholoog Gary Chapman zijn er vijf universele liefdestalen, waarin mensen liefde kunnen en ontvangen. Iedereen heeft een of twee liefdestalen waardoor hij of zij zich

Nadere informatie

Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt. Verslavingspreventie Mondriaan

Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt. Verslavingspreventie Mondriaan Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt Verslavingspreventie Mondriaan Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Alle ouders hebben het beste voor met hun kinderen. Ouders vragen

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

1.1. Het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving

1.1. Het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving Pedagogisch Beleidsplan 1.1. Het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving Een veilige en vertrouwde omgeving is de basis van waaruit een kind zich kan gaan ontwikkelen. Het is dus belangrijk dat

Nadere informatie

Pubers opvoeden. Veranderingen in de puberteit

Pubers opvoeden. Veranderingen in de puberteit Pubers opvoeden Pubers opvoeden De puberteit is de ontwikkelingsfase tussen 10 en 18 jaar. Maar die puberteit is er natuurlijk niet opeens. Vanaf ongeveer 9 jaar kan je al merken dat kinderen beginnen

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van:

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van: NASCHOOLSE DAGBEHANDELING Figaro Welkom! Binnenkort kom je kennismaken op Figaro. In dit boekje leggen we je alvast wat dingen uit. Het boekje is gemaakt voor kinderen die hier voor de eerste keer komen,

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram,

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, mijn kleine broer Dat is niet van mij mama Dan zegt ze

Nadere informatie

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen.

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen. Bijlage 11 Voorbeeld informatie VHT: Bouwstenen voor geslaagd contact Informatie Video - hometraining Belangrijke begrippen initiatieven herkennen volgen ontvangstbevestiging beurt verdelen leidinggeven

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten www.edusom.nl Opstartlessen Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren over familie, vrienden en buurtgenoten. Antwoord geven op vragen. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

Slaapwel baby. Hoeveel slaapt een baby?

Slaapwel baby. Hoeveel slaapt een baby? Slaapwel Slaapwel baby Net zoals volwassenen slapen ook niet alle kinderen even gemakkelijk of regelmatig. In deze brochure vind je meer informatie over goede slaapgewoontes en krijg je tips voor een gezonde

Nadere informatie

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld.

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Zelfbeeld Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Een kind dat over het algemeen positief over zichzelf denkt, heeft meer zelfvertrouwen.

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie opdracht 1, module 2, les 7 Vriendschappen Vriendjes spelen een belangrijke rol in het leven van een kind. Kinderen spelen met elkaar en maken plezier. En vriendjes leren van elkaar.

Nadere informatie

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN AMIGA4LIFE Hooggevoelig, wat is dat? 7-10 jaar WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN 1 voorlichtingsbrochure hooggevoeligheid - www.amiga4life.nl Ik heb een talent! Ik kan goed

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

BESTE OUDER FOTO S NIEUWE WEBSITE

BESTE OUDER FOTO S NIEUWE WEBSITE 19-11-2015 Nr. 6 BESTE OUDER In deze Schepelweyer vindt u o.a. informatie over onze nieuwe website, gymstagiaires een ouder App en ook alvast over de kerstviering. De werkgroepen voor Sinterklaas en Kerst

Nadere informatie

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren?

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Leven in een groep bij DHG Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Jij bent belangrijk! Als je thuis woont, is je opvoeding een taak van je ouders. Woon je bij De Hoenderloo Groep, dan zorgen de groepsleiders

Nadere informatie

Wiekslag Speciaal. Vanuit het kamertje

Wiekslag Speciaal. Vanuit het kamertje Wiekslag Speciaal Vanuit het kamertje Uw dochter van vijf vraagt hoe baby's in een buik komen. Uw zoontje van vier laat trots zijn stijve piemeltje zien. Uw 9-jarige moet er ineens niet meer aan denken

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Eerste week vd advent

Eerste week vd advent Advent vieren en beleven derde graad Eerste week vd advent De adventskrans staat centraal. Er speelt zachte muziek. De kinderen nemen bij het binnenkomen een sparrentakje uit de mand en leggen dit rond

Nadere informatie

EN ALS HIJ KAN LEZEN, STUUR IK M NAAR DE CHINESE LES.

EN ALS HIJ KAN LEZEN, STUUR IK M NAAR DE CHINESE LES. 3 1 2 EN ALS HIJ KAN LEZEN, STUUR IK M NAAR DE CHINESE LES. Realistisch kijken naar wat kinderen wel en niet kunnen. WAT KAN JE KIND (AL)? Natuurlijk verwacht je veel van je kind. Dat het snel nieuwe dingen

Nadere informatie

Kids. &Go. Informatieblad speciaal voor kinderen

Kids. &Go. Informatieblad speciaal voor kinderen Informatieblad speciaal voor kinderen Datum; Aalsmeer, jaar 2011 Gemaakt door; Bianca Wegbrands daar, Wat leuk dat je dit informatieblad speciaal voor kinderen wilt lezen. Ik zal me eerst even aan jou

Nadere informatie

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen Op 1 januari worden volop goede voornemens gemaakt. We willen stoppen met roken, afvallen, meer bewegen, gezonder leven en ga zo maar door. Afvallen is

Nadere informatie

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Van de Amerikaanse psycholoog Michael W. Fordyce 1. Wees actief en ondernemend. Gelukkige mensen halen meer uit het leven omdat ze er meer in stoppen. Blijf niet op

Nadere informatie

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Gezinsdienst Liturgie Welkom en mededelingen Voorzang: - Gezang 132 - Opwekking 461 - Gezang 146 Stil gebed Votum / groet Zingen:

Nadere informatie

LOPKE OVERZICHT ALGEMENE FICHES, VERHALEN EN ACTIVITEITENFICHES DERDE KLEUTERKLAS. ECEGO-Expertisecentrum voor Ervaringsgericht Onderwijs

LOPKE OVERZICHT ALGEMENE FICHES, VERHALEN EN ACTIVITEITENFICHES DERDE KLEUTERKLAS. ECEGO-Expertisecentrum voor Ervaringsgericht Onderwijs LOPKE OVERZICHT ALGEMENE FICHES, VERHALEN EN ACTIVITEITENFICHES DERDE KLEUTERKLAS ECEGO-Expertisecentrum voor Ervaringsgericht Onderwijs Overzicht algemene fiches Lopke 3 de kleuterklas: algemene fiche

Nadere informatie

Thema Kinderen en school. Lesbrief 20. Op het schoolplein

Thema Kinderen en school. Lesbrief 20. Op het schoolplein Thema Kinderen en school. Lesbrief 20. Op het schoolplein brengt zijn dochter Ama naar school. Hij praat met een moeder van een ander kind op het schoolplein. De moeder heet. Waar werkt? Wat leert u in

Nadere informatie

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3.

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3. Over de streep Inhoud Over de streep. 1. Zaalindeling... 2. Hoe ziet de dag eruit?.. 2. Hoe ziet de workshop eruit?.. 2. De groep(en). 2. Wat te doen als.. 3. Hoe. 3. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent,

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou.

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou. JUST BE YOU.NL Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen Marian Palsgraaf - www.justbeyou.nl Het mooiste wat je kunt worden is jezelf. Mijn passie is mensen te helpen

Nadere informatie

Maak van je kind een maker!

Maak van je kind een maker! Maak van je kind een maker! En word er zelf ook één. Zes regels waarmee dat waarschijnlijk best wel lukt. 1 Welkom In dit boekje vertellen we over maken. Het is speciaal gemaakt voor ouders die samen met

Nadere informatie

Wanneer ouders kiezen voor een omgangsregeling ontvangt de ouder waar het kind woont de kinderbijslag en eventueel de éénouderheffingskorting.

Wanneer ouders kiezen voor een omgangsregeling ontvangt de ouder waar het kind woont de kinderbijslag en eventueel de éénouderheffingskorting. Omgangsregeling en co-ouderschap Inleiding In het algemeen is het voor ouders geen eenvoudige zaak om goede afspraken over een omgangsregeling of het co-ouderschap te maken. Niet alleen moeten de ouders

Nadere informatie

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s Babylichaamstaal Van te vroeg geboren baby s Inleiding Voor een pasgeboren baby is lichaamstaal de eerste en enige manier om te vertellen wat hij wel of niet prettig vindt. Omdat hij nog niet kan praten,

Nadere informatie

Grenzen stellen. duidelijk zijn in wat uw kind wel en niet mag

Grenzen stellen. duidelijk zijn in wat uw kind wel en niet mag Grenzen stellen. duidelijk zijn in wat uw kind wel en niet mag Waarom is het stellen van grenzen belangrijk? Uw kind kan op een veilig manier dingen onderzoeken en ervaren Wat is het stellen van grenzen?

Nadere informatie

Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de belangrijkste tips en trucs.

Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de belangrijkste tips en trucs. R.K. Basisschool Anselderlaan 10 6471 GL Eygelshoven Tel: 045-5351434 De fijne kneepjes van het voorlezen Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Waarom is kinderopvang goed voor mijn kindje. Foto Je bent zwanger. Het is goed om dan al na te denken over kinderopvang van je kindje.. Foto In de kinderopvang zorgt

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Korte quiz. 1. Een heel stoere knul of meid. 2. Het stuk ongedierte dat. 3. Iemand met dezelfde ouders. 4. Dat varken dat graag alle

Korte quiz. 1. Een heel stoere knul of meid. 2. Het stuk ongedierte dat. 3. Iemand met dezelfde ouders. 4. Dat varken dat graag alle 2 Korte quiz Een broer/zus is: 1. Een heel stoere knul of meid. 2. Het stuk ongedierte dat je steeds lastigvalt. 3. Iemand met dezelfde ouders als jezelf. 4. Dat varken dat graag alle aandacht heeft. 5.

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. ik ga verhuizen

Inhoud. Mijn leven. ik ga verhuizen Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Plannen... 4 Hoofdstuk 2 Meubels enzo... 6 Hoofdstuk 3 Geld... 8 Hoofdstuk 4 Winkelen... 10 Hoofdstuk 5 Adreswijziging... 12 Hoofdstuk 6 De sleutel!... 14 Hoofdstuk 7 Voorbereiden...

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

Je bent een echte doorzetter, bravo! Je hebt goed naar mij geluisterd, fantastisch! Daar heb je goed over nagedacht, echt slim van je!

Je bent een echte doorzetter, bravo! Je hebt goed naar mij geluisterd, fantastisch! Daar heb je goed over nagedacht, echt slim van je! Wat heb jij netjes opgeruimd, tjonge wat knap! Je bent een echte doorzetter, bravo! Je hebt goed op jouw beurt gewacht, je bent een kanjer! Wat ben jij goed aan het spelen, ik ben trots op je! Je hebt

Nadere informatie

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren'

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren' De tovenaar tovert De verhalenvertelster vertelt Wat zou een tovenaar allemaal kunnen toveren? Hoe zouden de kinderen zich voelen? Waar zie je dat aan? Is de tovenaar blij/ boos/ verdrietig of bang? Hoe

Nadere informatie

Informatie voor ouders

Informatie voor ouders Weerbaarheid Informatie voor ouders Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt met deskundig advies, tips en begeleiding. Een centraal punt voor al je vragen over opvoeden en opgroeien, dat is handig!

Nadere informatie

Zindelijk worden. De hele dag droog blijven. Positief opvoeden Drenthe

Zindelijk worden. De hele dag droog blijven. Positief opvoeden Drenthe Zindelijk worden De hele dag droog blijven Positief opvoeden Drenthe Zindelijk worden De hele dag droog blijven Elke ouder is blij als er geen luiers meer op het boodschappenlijstje staan. Het betekent

Nadere informatie

Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters

Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters Kun jij de verleiding niet weerstaan als je versgebakken cake ruikt? Ga je eten als je verdrietig, boos, of gespannen bent? Lukt het je niet

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding. Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent. Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent

Inhoudsopgave. Inleiding. Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent. Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent Kind-In-Zicht Inhoudsopgave Inleiding Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent Als je een tiener en tussen 9 en 12 jaar bent Als je een puber en tussen

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Workshop communiceren met kinderen Versterk de band met je kind

Workshop communiceren met kinderen Versterk de band met je kind Workshop communiceren met kinderen Versterk de band met je kind Welkom! Wij zijn Susanne Visser en Ineke Wulp en werkzaam voor het Centrum voor Jeugd en Gezin in Wijk Bij Duurstede. Het organiseren van

Nadere informatie

Adam en Eva eten van de boom

Adam en Eva eten van de boom Adam en Eva eten van de boom God maakt een prachtig paradijs. Hij zegt: Het is heel goed. Maar God heeft ook een vijand, En weet jij wel wat hij doet? Het mooie wat God heeft gemaakt, maakt hij juist graag

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

werkbladen thema 6 feestdagen en vrije tijd

werkbladen thema 6 feestdagen en vrije tijd werkbladen thema 6 feestdagen en vrije tijd 6.0 vragen bij de film alleen Kijk naar de film. Geef antwoord op de vragen. eerste ronde filmkijken Badria wordt vandaag 5 jaar. Jan koopt een boek voor Badria.

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Workshop BSO Rakker-Pret.

Workshop BSO Rakker-Pret. Workshop BSO Rakker-Pret. Workshop-programma Toneel Vissen Boskunstwerk Kerstmobiel Experimenten uitvoeren Kleien Overzicht workshops Kalender 2013 Weerkalender Poppenkastpop sint of Piet Bootjes wedstrijd

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Opgeruimd. ontdek je eigen opruimstijl. Opgeruimd leven in je huis. yvonne de bruin & sonja buijs

Opgeruimd. ontdek je eigen opruimstijl. Opgeruimd leven in je huis. yvonne de bruin & sonja buijs opgeruimd leven in je huis Opruimen lijkt zo eenvoudig: je hebt rommel waar je je aan ergert en je gaat dat opruimen. Maar zo simpel ligt het niet. Want opruimen betekent dan ineens geconfronteerd worden

Nadere informatie

Nieuwsbrief Moederdag

Nieuwsbrief Moederdag Nieuwsbrief Moederdag Het is alweer bijna Moederdag, een belangrijk moment voor de kinderen om hun mama eens extra te verwennen! In deze nieuwsbrief vind u twee activiteiten met leuke ideeën om te knutselen

Nadere informatie

Wat zeggen deelnemers over de 1-daagse cursus in Utrecht

Wat zeggen deelnemers over de 1-daagse cursus in Utrecht Verhalen, informatie en nieuwtjes van het meditatiecentrum Bestemd voor kinderen en tieners Zomer 2015 Wat zeggen deelnemers over de 1-daagse cursus in Utrecht Als je vindt dat je te druk bent, dan kun

Nadere informatie

waar denkt u aan bij het woord opvoeden? De kracht van Positief opvoeden Overzicht Hoop en verwachting

waar denkt u aan bij het woord opvoeden? De kracht van Positief opvoeden Overzicht Hoop en verwachting Overzicht De kracht van Positief opvoeden 1 Hoop en verwachting Opvoeden in de praktijk Waarom positief opvoeden? De 5 principes van positief opvoeden Tijd voor vragen en discussie 2 Hoop en verwachting

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

ZML SO Leerlijn Sociale en emotionele ontwikkeling: zelfbeeld en sociaal gedrag

ZML SO Leerlijn Sociale en emotionele ontwikkeling: zelfbeeld en sociaal gedrag ZML SO Leerlijn Sociale en emotionele ontwikkeling: zelfbeeld en sociaal gedrag SOCIALE EN EMOTIONELE ONTWIKKELING: ZELFBEELD EN SOCIAAL GEDRAG Leerlijnen Kerndoelen 1.1. Jezelf presenteren 1.2. Een keuze

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Spreekbeurt, en werkstuk

Spreekbeurt, en werkstuk Spreekbeurt, krantenkring en werkstuk Dit boekje is van: Datum spreekbeurt Datum krantenkring Inleverdatum werkstukken Werkstuk 1: 11 november 2015 Werkstuk 2: 6 april 2016 Bewaar dit goed! Hoe bereid

Nadere informatie

Informatie voor ouders van kinderen van 0 1 ½ jaar

Informatie voor ouders van kinderen van 0 1 ½ jaar Sint en Kerst Informatie voor ouders van kinderen van 0 1 ½ jaar 0 1 ½ In het thema 'Sint en Kerst' staat de viering van Sinterklaas en Kerst centraal. Bij het thema 'Sinterklaas', leren de kinderen hoe

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

Lisa Van Damme. Ik hou ervan om het juiste moment af te wachten!

Lisa Van Damme. Ik hou ervan om het juiste moment af te wachten! 2 portfolio Lisa Van Damme Lisa Van Damme begon, geïnspireerd door sociaal geëngageerde fotografen, op 17-jarige leeftijd aan een studie fotografie. Voor haar is fotografie meer dan een doel; het is eerst

Nadere informatie

Mijn computer is leuk

Mijn computer is leuk Handleiding Mijn computer is leuk Ouders praten samen over computers, kinderen en opvoeding Pharos, 2014 Marjolijn van Leeuwen INHOUDSOPGAVE Inleiding blz. 3 De themabijeenkomst blz. 5 Thema 1, oefeningen

Nadere informatie

toont enthousiasme (lacht, kirt, trappelt met de beentjes)

toont enthousiasme (lacht, kirt, trappelt met de beentjes) 1 Omgaan met en uiten van eigen gevoelens en ervaringen toont enthousiasme (lacht, kirt, trappelt met de beentjes) laat non-verbaal zien dat hij/zij iets niet wil (bijv. slaat fles weg, draait hoofd als

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

! LERAREN HANDBOEK!!! 1e Editie, 2014

! LERAREN HANDBOEK!!! 1e Editie, 2014 LERAREN HANDBOEK 1e Editie, 2014 1. Je eerste Workshop Om te beginnen In dit Leraren Handboek vind je een paar tips en tricks die je kunnen helpen bij het voorbereiden van je workshop. Als je nog nooit

Nadere informatie

Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft

Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft Vul afzonderlijk van elkaar allebei de vragen in. Bij elke vraag moet je een antwoord kiezen. Als je niet kunt kiezen, kies dan het

Nadere informatie

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen.

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Kan ik kiezen bij wie ik ga wonen? Is het mijn schuld? Ben ik verplicht om op bezoek te gaan bij papa of mama? Waarom hebben mijn ouders elk een

Nadere informatie

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol?

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? De norm is om elke dag minimaal een half uur te bewegen. Veel mensen weten dat sporten gezond is en nemen zichzelf steeds weer voor om het op te pakken. Maar

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

ADHD. en kinderen (6-12 jaar)

ADHD. en kinderen (6-12 jaar) ADHD en kinderen (6-12 jaar) ADHD, DAAR BEN JE NIET BLIJ MEE Als je bij het buitenspelen een blauwe plek oploopt, dan zit je daar niet mee. Meestal is-ie na een paar dagen weer weg. Bij ADHD is dat anders,

Nadere informatie

3. opvoedingsstrategieën. Ik ben lekker stout. Hoe positief gedrag aanmoedigen? Concrete tips over belonen en straffen voor ouders en opvoeders.

3. opvoedingsstrategieën. Ik ben lekker stout. Hoe positief gedrag aanmoedigen? Concrete tips over belonen en straffen voor ouders en opvoeders. 3. opvoedingsstrategieën Ik ben lekker stout. Hoe positief gedrag aanmoedigen? Concrete tips over belonen en straffen voor ouders en opvoeders. Opvoeden is niet altijd makkelijk Kinderen helpen opgroeien

Nadere informatie

Wanneer zijn de kinderen klaar voor een zindelijkheidstraining? Kinderen zijn mogelijk klaar voor een zindelijkheidstraining wanneer ze:

Wanneer zijn de kinderen klaar voor een zindelijkheidstraining? Kinderen zijn mogelijk klaar voor een zindelijkheidstraining wanneer ze: Zindelijkheidstraining Net als de meeste ouders kijkt u misschien uit naar de dag dat uw kind geen luiers meer nodig heeft. Uw kind zindelijk maken kan een enorme opgave lijken, vooral wanneer familie,

Nadere informatie

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Thema 2 De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Niemand hoeft alleen maar goed of slecht te zijn. Niemand

Nadere informatie

door: R-Newt jongerenwerk de Twern Werkboek Omgaan met Geld

door: R-Newt jongerenwerk de Twern Werkboek Omgaan met Geld door: R-Newt jongerenwerk de Twern Werkboek Omgaan met Geld Les 1 Omgaan met Geld eze les leren jullie een aantal woorden die met het omgaan van geld te maken hebben, gaan jullie praten over geld en gaan

Nadere informatie

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Vijf woensdagmiddagen kunnen jongens en meiden tussen de 10 en 14 jaar op avontuur naar zichzelf. Het kind leert zichzelf

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie