Rainer Lieb Ik wil vrij zijn #03. VoorleesExpress Lezen is leuk. Haagse Huizen Skeletten in de woonkamer. Straatdichter over hondentrouw

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rainer Lieb Ik wil vrij zijn #03. VoorleesExpress Lezen is leuk. Haagse Huizen Skeletten in de woonkamer. Straatdichter over hondentrouw"

Transcriptie

1 februari/maart 2012 JAARGANG 17 UITERSTE VERKOOPDATUM: 14 maart 2012 VASTE VERKOOPPRIJS: 2,- (waarvan 0,65 naar de verkoper) #03 VoorleesExpress Lezen is leuk Haagse Huizen Skeletten in de woonkamer Straatdichter over hondentrouw Rainer Lieb Ik wil vrij zijn

2 Woonvoorziening Straks kan ik weer zelfstandig wonen in een eigen huisje. Advertentie Thuisbegeleiding Prettig dat onze begeleider in het begin echt de tijd voor ons nam, wanneer dat nodig was. Kijk voor meer informatie op De Kessler Stichting exploiteert een aantal tweedehandskledingwinkels. In de winkels (Pakkie Deftig) is een ruim assortiment van goede, schone en zeer betaalbare kleding te koop. Ook voor accessoires en schoenen kunt u er terecht. De winkels worden gerund door cliënten en vrijwilligers die met elkaar verkoopteams vormen. Een uitstekende vorm van dagbesteding en voor cliënten vaak ook weer een eerste stap in het maatschappelijk herstel. De kleding wordt ingeleverd bij het inzamelpunt in de Zusterstraat, in kledingbakken die bij een aantal kinderdagverblijven staan of worden bij u thuis opgehaald. De winkels vindt u op de Parallelweg 160, de Regentesselaan 106 en de Zwarteweg 74f (dit is een Pakkie Deftig junior, speciaal voor baby- en kinderkleding). Wilt u meer weten van het werk van de Kessler Stichting, zoekt u een geschikte baan, wilt u een schenking doen of wilt u werken als vrijwilliger in een van de Pakkie Deftig fi lialen? Dan kunt u terecht op de website van de Kessler Stichting. Nieuwsgierig? Kom eens kijken in één van de winkels of bekijk het fi lmpje dat op de website staat. Ondersteuning en Rehabilitatie Financiële begeleiding Mede dankzij LIMOR heb ik mijn financiën weer op orde. > van de redactie Pool Begin deze maand vroor een Pool dood. Hij bracht de nacht door in zijn auto, die stond geparkeerd aan de Binckhorst. Vlakbij de winteropvang van het Leger des Heils. Als het vriest, is iedereen daar welkom, maar dat wist de man niet. Hij wist waarschijnlijk wel dat de dagopvang aan de Barbaraweg sinds half januari niet meer toegankelijk is voor Polen, Bulgaren en Roemenen. Want de opvang is alleen voor onze eigen dak- en thuislozen bedoeld. Het is waarschijnlijk logisch als je achter een bureau zit in een verwarmd stadhuis. Maar in de vrieskou van begin deze maand, voelde die ambtelijke logica wel erg kil. Een dode man in een auto met ijsbloemen op de ramen. Weer een Pool minder waarover mensen zich op de site van de PVV kunnen beklagen. Natuurlijk moet de overlast, die wordt veroorzaakt omdat er te veel Poolse werknemers in een pand worden gestouwd, kunnen worden benoemd en aangepakt. Maar dat gebeurt al. Dus waarom zouden we een extra meldpunt in het leven roepen voor klachten over Polen? Komt er dan ook een meldpunt voor complimenten? Dat ze onze muren zo mooi stuken, onze asperges zo goed steken, onze aardbeien vaardig plukken en onze huizen zo netjes poetsen? Barmhartigheid komt vaak uit onverwachte hoek. Het Haagse bedrijf CityGis redt de Soepbus. De broers Ben en Paul Hoefnagels maken geen onderscheid tussen eigen of buitenlandse daklozen. Iedereen mag een kop soep komen halen. En zo hoort het ook. > colofon wordt verkocht en mede gemaakt door dak- en thuislozen in Den Haag, Rijswijk, Leidschendam-Voorburg, Voorburg, Westland, Delft, Gouda, Zoetermeer, Wassenaar en de Bollenstreek. De verkopers kopen de krant in voor 1,35 en verkopen hem op straat voor 2. Het verschil is een bijdrage in hun levensonderhoud. U herkent de Haags Straatnieuwsverkoper aan de witte pas. Donaties Giro t.n.v. Stichting, Den Haag. Oplage Adres Postbus 63498, 2502 JL Den Haag Telefoon Website Advertenties en distributie Coördinator verkopers Jasper van Buul, Hoofdredacteur Floor de Booys Redacteur Hester Heite Eindredactie Simonne van Gennip Medewerkers aan dit nummer: Martijn Beekman, Alf Berendse, Erik de Boer, Melle de Boer, Dagmar Bosma, Rik Buter, Justine le Clercq, Christiaan Donner, Henriëtte Guest, Raymond van Houten, Eric Kampherbeek, Lamelos, Caroline Ludwig, Bram Schinkelshoek, Mariëtte Storm, Elke Swart, Matthijs Termeer, Karine Versluis en Paul Waayers. Coverfoto Eric Kampherbeek Ontwerp en opmaak Marieke de Roo Druk Wegener Nieuwsdruk Gelderland 04 INTERVIEW Travestiet Rainer Lieb Hij is een opvallende verschijning, met borsthaar én hoge hakken. In zijn interieur overheerst het vrouwenlichaam: naaktkalenders en tekeningen van borsten en billen. 06 T NIEUW LIGT OP STRAAT Poolse man vriest dood in auto COLUMN Justine le Clercq Zwervers aan twitter 07 WIE HELPT WIE Michael 08 REPORTAGE Winteropvang Een beetje menselijkheid mag toch wel? 10 WISSELCOLUMN Bram Schinkelshoek loopt langs vijftig meter hek DE STRAATDICHTER over hondentrouw 11 WORDT VERVOLGD Ibrahim begrijpt er niets van 12 REGISTRATIE Meerkoeten 14 VERSLAG VoorleesExpress Taalachterstand wordt weggewerkt door vrijwilligers. 17 HAAGSE HUIZEN Confrontatie met vergankelijkheid 18 GODENSPIJS maakt soep van niks 19 CULTUUR: Creativiteit en commercie in HOOP 20 CRYPTO 199 Puzzel en win dat boek van Adriaan van Dis 21 PRIKBORD Dagje dakloos duurder dan nachtje Hilton COLUMN Paul Waayers loopt vooruit op een terugblik 22 AGENDA Klaas Vaak en de Monsterfabriek 24 KAASHELD EN POEPHOOFD in Madurodam door Rik Buter inhoud #03 invalshoek Het volgende nummer verschijnt op 15 maart 2012

3 4 interview rainer lieb Ik ben zoals ik ben Hij is een opvallende verschijning, met borsthaar én hoge hakken. Niet iedereen is van travestie gecharmeerd, maar Rainer Lieb trekt zich daar niets van aan. Ik heb mezelf altijd geaccepteerd. tekst Hester Heite foto s Eric Kampherbeek Rainer verkleed zich vier keer per dag. Dat geeft een kick! > Rainer is vaak in de stad te vinden. Je kunt hem tegenkomen op een bankje bij de Hofvijver, bij tweedehands kledingwinkels of in café Schlemmer. Maar hij woont aan de Frederiklaan, in een appartement drie hoog achter. Op de voordeur is een tekening geplakt. Achter de voordeur is het warm, heel warm. Niet schrikken, roept Rainer als we binnenkomen. Het is geen normaal woonhuis. Dat klopt. Het staat er nogal vol. Ik tel negen pruiken, achttien schemerlappen en meer dan honderd schilderijen. Ik recycle, want ik haal alles van straat. In het interieur van Rainer overheerst het vrouwenlichaam: naaktkalenders, reclameposters, babypoppen. En ook de tekeningen die hij maakt tonen veel borst en bil. Ik maak meestal erotische kunst. Het gaat me daarbij niet om het naakte lichaam, maar om de beweging. In de tekening en bij mezelf. Ik wil vrij zijn. Meisje Rainer werd op 7 mei 1950 geboren in Erfurt, Oost-Duitsland. Hij laat vol trots een jeugdfoto zien, met daarop een vrolijk blond kereltje. Het jongetje is enig kind. Zijn moeder heeft een voorkeur voor het andere geslacht en brengt hem groot als meisje. Ik kreeg altijd meisjeskleren aan, vertelt Rainer, met een zwaar Duits accent. Maar ik wist wel dat ik een jongen was. En ik heb mijn lichaam ook altijd geaccepteerd. Het vrouw-zijn is voor mij een verkleedpartij, al spelen er wel allerlei emoties een rol. Rainer heeft slechte ervaringen met mannen. Mijn vader was zwaar aan de drank. En ik ben twee keer verkracht, in militaire dienst en in Amsterdam. Daarom wil ik nu niet meer dat mannen mij aanraken. Het heeft me een veel groter trauma bezorgd dan dat mijn moeder me als meisje behandelde. Rainer krijgt hulp van Parnassia. Ik ben manisch-depressief. Vorig jaar heb ik een zelfmoordpoging gedaan, maar nu gaat het beter. Circus Rainer kwam achtendertig jaar geleden naar Nederland. Ik werkte bij het circus, als chauffeur. Toen we een keer in Amsterdam waren, ben ik gebleven. Om te schilderen en tekenen op het Leidseplein. En later ben ik sieraden gaan verkopen op de Pier van Scheveningen. Daar ontmoette hij een vrouw, met wie hij nu alweer drieëntwintig jaar een LAT-relatie heeft. Ik val op vrouwen. Maar ik kan met niemand samenleven. Of eigenlijk kan niemand met mij samenleven. Want ik sta midden in de nacht op om te tekenen. Ik houd van mooie lingerie Rainer heeft ook een meer gestructureerd leven gekend. In Oost-Duitsland werd vroeger alles voor je geregeld, herinnert hij zich. En ik heb voor de gemeente Den Haag gewerkt, als suppoost bij de Gevangenpoort. Toen droeg ik een pak. Maar als ik om zes uur s avonds thuiskwam, kleedde ik me meteen om. Nu loopt Rainer vierentwintig uur per dag in een jurkje, rokje of hotpants. Mijn vriendin moest er wel aan wennen. Ze is ruimdenkend, maar als ik er te sexy uitzie, vindt ze het soms een beetje te ver gaan. Want ik houd ook van mooie lingerie. Aan de kroonluchter hangen een stropdas en een panty, aan een spiegel bungelt een string. Ik denk wel dat ik ijdel ben, bekent Rainer. Vroeger droeg ik maatpakken, van wel negenhonderd euro. Nu koop ik mijn kleren tweedehands. In bulk, zo doet de berg kleding in zijn slaapkamer vermoeden. Vergeet niet, ik verkleed me vier keer per dag. Ik draag waarin ik me op dat moment prettig voel. De ene keer is dat een pruik, de andere keer een boa. Dat geeft een kick. Ik vind het leuk om mezelf te bekijken. Het gaat me er niet om wat anderen denken. Maar als ze willen kijken, doen ze maar. Drempels Thuis zit ik in een minirok, maar buiten kleed ik me gedekt, haast Rainer zich te zeggen. Ik heb veel drempels moeten nemen. Als ik in de buurt van mijn huis over straat loop, zie ik mensen soms hun hoofd schudden. Maar als ik de Grote Markt oversteek naar de Chinese buurt, dan word ik echt uitgescholden, voor homo en flikker. Het is iedere keer een marteling. Maar ik blijf de confrontatie aangaan. Want ik ben vrij, ik laat me niet dicteren. Ik accepteer anderen ook zoals ze zijn. In Amsterdam zegt Rainer veel minder Vroeger droeg Rainer maatpakken, van wel 900 euro. last te hebben van vooroordelen dan in Den Haag. Den Haag is een dorp, dat is een ding dat zeker is. Ik ben ook lang niet overal welkom. In horeca aan het Noordeinde en de Denneweg bijvoorbeeld, daar wordt aanstoot genomen aan mijn kleding en gedrag. Er zijn ook positieve reacties. Vooral van vrouwen, want die zijn losser, volgens Rainer. En in café Schlemmer, daar kom ik nog wel. Maar de vrijheid die ik me had voorgesteld, geaccepteerd worden zoals je bent, bestaat niet, nergens. Hij mag zich dan als vrouw kleden, een vrouw zíjn, dat wil Rainer niet: Ik ben een travestiet, geen transseksueel. Ik wil mijn onderkant niet laten afsterven. Kinderen heeft hij niet. Voor zover ik weet. En dus ook geen kleinkind. Dat vind ik wel een gemis. Rainer had graag een dochter gewild, net als zijn moeder. Ik ben ook jaloers op vrouwen. Zij hebben iets dat ik niet heb, zowel uiterlijk als innerlijk. Dan vervolgd hij lachend: Ik zou wel graag borsten willen, maar ik ben te oud om nog met hormonen te beginnen. Dus eet ik veel kip, want daar zitten ook hormonen in. Vooralsnog zonder resultaat. Maar ik ben zoals ik ben, af is af. Net als bij kunst. Man of vrouw? Of van allebei een beetje? Je hebt transseksuelen, crossdressers, deeltijdvrouwen, gelegenheidsvrouwen, female impersonators en drag queens, vertelt Hedy, secretaris van Transgendervereniging Nederland. Maar in de volksmond wordt alles en iedereen op dit gebied op één hoop gegooid: travestieten. Dat doet geen recht aan de grote diversiteit en pluriformiteit binnen de transgenderwereld. Onbehagen Transgenders zijn mensen die zich niet, of niet helemaal, thuis voelen in de rol die past bij hun geslacht. Anders geformuleerd: Tussen de oren kan het anders zitten dan tussen de benen. De officiële term daarvoor is genderdysforie. Genderdysforie komt veel vaker voor dan je denkt, naar schatting bij twee tot vier procent van de bevolking. Het komt ook in allerlei gradaties en vormen voor. Zo zijn er mannen die slechts af en toe, vaak in het geheim, vrouwenkleding aantrekken. Maar er zijn ook transgenders die vinden dat zij in het verkeerde lichaam zijn geboren. In die gevallen spreken we van transseksualiteit. Transseksuele mensen kunnen in een vaak langdurig traject van psychologisch onderzoek en medische ingrepen van geslacht veranderen. Er zijn ook transgenders die ergens tussen deze beide uitersten in zitten. Zo zijn er mannen die als vrouw leven, maar geen geslachtsaanpassing willen of kunnen ondergaan. Vooroordelen De vereniging streeft naar emancipatie van transgenders. Deze komt op gang, zij het moeizaam. Transgenders lopen nog vaak tegen vooroordelen aan, zoals dat het aanstellers of excentriekelingen zijn. En wie genderdysfoor is zal wel homo zijn, terwijl dat meestal niet het geval is. Om die reden dragen veel transgenders hun ware ik als angstig geheim bij zich, bang dat dit uit zal komen en desastreuze gevolgen voor hun leven zal hebben. Het kan ook leiden tot verslaving, depressies en, niet zelden, zelfmoord.

4 6 column justine 't nieuws ligt op straat wie helpt wie michael 7 In de lente van 2011 stelde Michael Ippel (30) zijn vriendin voor de keuze: Als jij niet verandert, ga ik weg, al moet ik op straat slapen. Het werd het Zuiderpark. tekst Elke Swart foto Henriëtte Guest foto Eric Kampherbeek Tweets Twittert u al? Het is heus zeer geinig. Goed, de idioten die dingen tweeten als: Ben net wakker, niet meegerekend. Hoewel, het is maar wie dat meldt. Als een fervente zuiplap twittert: Ben net wakker, dan ben je toch opgelucht dat ie t weer gered heeft. Twitteren daklozen eigenlijk? Ik ging op zoek. Maar al wat ik vond, geen tweets uit de loopgraven van onze stad. Wel tweets vanuit de ruimte, vanuit bloedende mensenmassa s of de gaarkeukens van Athene, maar geen berichten van vagebonden bij ons om de hoek. Wat jammer. Zijn tweets van daklozen niet informatiever dan die grafiekjes in de jaarverslagen van welzijnsinstanties en politie? Twitter schijnt ook de positie van mensen en groepen te versterken, dus dan denk je al gauw: zwervers aan de twitter! Dan kan vagebond Seger tweeten dat de soepbus is gered, omdat CityGIS hem voor een jaar sponsort. Als Roos in het Atrium twittert dat burgemeester van Aartsen haar achtervolgt, en van drie hoog naar beneden wil gooien, dan retweeten we dat even naar d r psychiater. En als Mohammed laat weten dat hij wéér niet in aanmerking komt voor een kamer, terwijl de betreffende instantie in zijn jaarverslag meldt dat ze 931 zwervers aan een kamer hebben geholpen, dan kunnen we eens even verhaal gaan halen. Ook kunnen we de moedeloze zwerver oppeppen met een vrolijke tweet, of het portiek van je gehate buurman als goede slaapplek aanraden. Kortom, reuze informatief en sociaal. In de Telegraaf van 5 februari roept Yvonne Keuls 10 miljonairs op om haar filmproject te betalen. Waar de staat begint te verkwanselen, rest het volk de oproep. Hierbij roep ik 100 Hagenezen en 100 Hagenaars op om 10 euro te doneren voor het project: Onze Vagebond aan Twitter (zie nl). Dan hoeven we niet meer te luisteren naar de analyses van deskundigen over de spelonken van onze stad. Dan vragen we het zelf wel, aan onze zwervers, van om de hoek. Justine Bekijkt t, met Justine. De Haagse schrijfster Justine le Clercq geeft haar eigenzinnige kijk op het leven in Den Haag. Vrouwenverwendag De werkgroep vrouwen van De Achterban organiseert in samenwerking met het Straat Consulaat en de kapper Haagsche Kopjes, op 8 maart de jaarlijkse vrouwenverwendag voor dak- en thuisloze vrouwen. Vrouwen kunnen zich een hele dag lekker laten verwennen door tientallen vrijwilligers. Er zijn kappers, we zoeken nog pedicuren, manicuren, we hopen op Pakkie Deftig (voor kleding), schoonheidsspecialisten, er wordt een lunch verzorgd en aan het eind van de dag krijgen de vrouwen een verwenpakket mee. Hiervoor zoeken we toiletspullen!we willen iedereen vragen om eens een rondje te doen in badkamer en keuken. Dakloze man doodgevroren in auto Een 39-jarige Poolse man is begin deze maand doodgevroren in zijn eigen auto. Een passant ontdekte het levenloze lichaam in de auto die geparkeerd stond in de Binckhorst in Den Haag. Het voormalige industrieterrein aan de rand van Den Haag staat bij de politie bekend vanwege de in auto s slapende daklozen. Een combinatie van drank en onderkoeling is de Pool waarschijnlijk fataal geworden. De Poolse ambassade heeft contact opgenomen met de familie van het slachtoffer. De man is in Den Haag gecremeerd. Triest genoeg stond de Poolse man vlakbij de winteropvang van het Leger des Heils in de Binckhorst geparkeerd. Vanwege de strenge vorst in de eerste twee weken van februari waren daar 125 extra slaapplaatsen beschikbaar voor daklozen. Tijdens de winterregeling staan de deuren open voor iedereen. Poolse daklozen hebben sinds vorige maand geen toegang meer tot de reguliere opvang. Aangebroken toiletspullen vinden we niet erg. Let wel: het is een vrouwenverwendag, aftershave en scheerschuim hebben we niet nodig. Naast de verwenpakketten organiseren we die dag ook een tombola, leuke prijsjes zijn ook welkom, houdt er rekening mee dat het vrouwen zijn zonder eigen woning. Jullie kunnen de spullen afgeven bij het Straat Consulaat Parkstraat 32 of bij kapperszaak de Haagsche Kopjes Vondelstraat 14. Meer informatie: Joy Falkena (Straat Consulaat): of Barbara Sterk (Haagsche Kopjes): / De Soepbus gered De Haagse Soepbus blijft voorlopig bestaan. Het Haagse bedrijf CityGIS adopteert de bus een jaar lang. De reden dat CityGIS de helpende hand toesteekt is dat zij maatschappelijk betrokken onderneemt. Dankzij deze instelling blijft dit Haagse instituut behouden, aldus de broers Ben en Paul Hoefnagels.De Kessler stichting rijdt al sinds 1987 met de Soepbus door de Hofstad om daklozen aan een eenvoudige maar voedzame maaltijd te helpen: een kop warme soep, brood, fruit, koffie en thee. De laatste weken was de Soepbus in het nieuws omdat de subsidie van de gemeente Den Haag was gestopt. Daarmee leek het lot van de bus bezegeld. Vanuit de politiek en het Haagse publiek kwamen veel steunbetuigingen om de bus te redden. De Stichting Vrienden van de Kessler hield de bus nog een extra maand in leven om alternatieve financiering te kunnen vinden.het Haagse bedrijf CityGIS heeft nu de financiering van de Soepbus voor een jaar lang op zich genomen en maakt daarmee hulp aan de allerarmsten van de stad weer mogelijk. foto Straat Consulaat Dus het is allemaal haar schuld? Nee, natuurlijk niet. Ik was zelf ook geen lieverdje. Bier, drugs... Om elkaar te beschermen, moest ik gewoon weg. Met een volle tas ben ik vertrokken. Waarheen, wist ik niet. De eerste vier nachten sliep ik in de kruidentuin van het Zuiderpark. Ik ben gelovig en dacht: misschien gaat God mij wel helpen. En? Een oude mevrouw met een hondje vroeg waarom ik buiten sliep. Dat hoeft toch niet jongeman, zei ze, en ze gaf me het adres van de Kessler Stichting. Toen wist ik dat mijn gebeden gehoord waren. De hemelse nachtopvang... Het was wel even wennen ja, vooral aan de spanning, iedereen neemt z n eigen frustraties mee. Na acht weken langer mag je niet blijven stond ik weer op straat. Ik kon soms bij vrienden of bij mijn ouders logeren, soms boekte ik een hotel, maar na verloop van tijd kreeg ik steeds minder opties. Ook mijn uitkering was nog steeds niet geregeld. Uiteindelijk heb ik de kelderbox van mijn vader opgeruimd en ben ik daar gaan slapen. Ik had drie dekens, twee als matras en eentje om onder te liggen. Houwen zo? Na vijf maanden sloegen de stoppen door. Ik wilde niet meer leven. Voorbijgangers zagen mij liggen op straat, verdoofd door drugs en alcohol, ze dachten dat ik dood was en belden een ambulance. Toen heb ik eindelijk mijn hart gelucht. Wat heb ik mijn ouders aangedaan, en mijn vriendin? Alle shit kwam eruit. Het was de ergste nacht van mijn leven. De volgende dag ben ik opnieuw begonnen. Een soort wedergeboorte, zo voelt het nog steeds. Ik besloot: ik ga mij voorbereiden om terug naar huis te gaan. Sindsdien heb ik geen drugs meer aangeraakt. Xx De hulpverlening, helpt dat? In de daklozenopvang help je jezelf naar de klote. Je wordt omringd door ellende en alles wordt alleen maar erger. De meeste hulpverleners zijn zakelijk, zonder gevoel. Ze werken te veel met papieren. Ik heb vaak gedacht: waarom ben jij in hemelsnaam hulpverlener geworden? Waar zit je hart? Een uitzondering is de Haagse Zaak, de dagopvang op de Laan van Meerdervoort. Hier werken ervaren mensen die je echt van de straat proberen te houden. Spijt? Ja, natuurlijk. Maar ik schaam me er niet voor. Ik ben er sterker door geworden, geestelijk, en ik heb meer respect voor de wereld gekregen. Sinds afgelopen kerst zijn mijn vriendin en ik weer samen. Het gaat geweldig goed, we leven weer in harmonie samen en gaan elke zondag naar de kerk. Wij zijn allebei veranderd. Ik heb veel geleerd van mijn periode op straat. Daklozen bleken hele normale mensen, zoals jij en ik. Sommigen zijn mijn vrienden geworden. Met dit verhaal wil ik ze inspireren, een voorbeeld zijn: wat ik kan, kan jij ook. In de daklozenopvang help je jezelf naar de klote Wie Michael Ippel (30) Wat Medewerker callcenter (doorverbindservice) en ex-dakloos Motto Een toekomst hebben, niet met de dag leven

5 reportage nachtopvang 9 9 Opwarmen Weinig vrouwen in de nachtopvang zijn vrijgezel. met avondeten en een bed Den Haag zegt alle daklozen onder dak te hebben. Maar ook deze winter stonden ze weer rijen dik voor de noodopvang. tekst Hester Heite/Floor de Booys foto s Martijn Beekman > Zijn er geen daklozen meer? Ik zie er hier toch genoeg, roept Bianca spottend. Ze werkt in de nachtopvang van het Leger des Heils aan de Binckhorstlaan, waar het in de winter extra druk is. Als het bloedheet is, is het ook druk. Maar dan moeten we vijftien tot twintig man per dag weigeren, omdat de gemeente alleen in de winter verplicht is opvang te regelen. De gemeente wilde de extra opvang van daklozen bij aanhoudende vrieskou aanvankelijk volledig plaats laten vinden in het oude passantenverblijf van de Kessler Stichting aan de Delagoastraat in Transvaal. Maar uit vrees voor overlast gooide wethouder Rabin Baldewsingh (PvdA, volksgezondheid) het plan om en verdeelde de extra opvang over drie locaties in de stad: aan de Binckhorstlaan, de Barbaraweg en de Genemuidenstraat. Koude voeten Twaalf man staan op een koude dinsdagmiddag voor de deur van de opvang aan de Binckhorstlaan. Om half vier mogen ze naar binnen. Maar niet allemaal. Een man wordt geweigerd. Dat was een of andere doorgesnoven Pool, verklaart Ferry, de speciaal voor de winter ingeschakelde beveiliger. Hij fouilleert iedereen die binnenkomt. Want je zit hier heel dicht op elkaar. Een conflict ontstaat zomaar. Als ik wapens vind, ben die kwijt. Maar als je het inlevert, krijg je het de volgende dag terug. Want mensen die op straat slapen, hebben nu eenmaal vaak een mes bij zich. Ze moeten zich kunnen verdedigen. De vangst van vandaag is een krat vol. Bianca blikt om de haverklap op de beelden van de beveiligingscamera s. Ik ken ze allemaal, hoor, verzekert ze. Normaal is hier ook nachtopvang, voor maximaal 36 mensen. Nu plaatsen we bedden bij. En dat is hard nodig in de winter, weet Bianca uit ervaring: Vorig jaar kregen we een vrouw binnen met zwarte tenen. Die moesten uiteindelijk worden geamputeerd. Meneer Kort, dat doen we hier niet binnen. De stem van Bianca schalt door de ruimte. Van het gezicht van beveiliger Ferry is af te lezen dat meneer Kort iets aan het doen is, dat niet prettig is voor oog en maag. Hij blijkt grote stukken eelt van zijn voeten te snijden en op de grond te gooien. Naast hem zitten twee mannen een potje te schaken. En aan een tafeltje verderop zit Willem, met zijn verzameling tasjes veilig weggeborgen onder zijn shirt. Dan weet ik dat het er straks nog is, legt hij uit. Ik zit hier omdat ik geen dak boven mijn hoofd heb. Ik heb in Moerwijk gewoond. Maar daar moest ik de wc schoonmaken, dat is niets voor mij. Willem ruikt niet zo fris. Gelukkig ligt er een stapel handdoeken, zodat hij straks een douche kan nemen. Na het zoveelste kopje koffie, is het om zes uur s avonds tijd om te eten. Op het menu staan aardappelen of rijst, met andijvie, doperwten of sla en een stukje vlees. Dan nog een paar koppen thee, een beetje tv en naar bed. Want om half zeven s ochtends wordt iedereen gewekt voor het ontbijt. Om half acht worden we hier weer uitgezet, vertelt Berry. Hij zit in een rolstoel, omdat hij onlangs zijn scheenbeen Winterregeling De winterregeling gaat in als het vijf dagen aaneengesloten nul graden of kouder is. Maar ook bij een andere weersverwachting die ontoelaatbare gezondheidsrisico s voor daklozen met zich meebrengt door een combinatie van lage temperatuur, harde wind, regen en/of sneeuw zijn er extra slaapplaatsen. Tijdens de winterregeling kunnen daklozen gratis en zonder identiteitsbewijs terecht bij speciale opvang. Dit jaar heeft het Leger des Heils aan de Binckhorstlaan plek voor 45 mannen en vrouwen en voor dertig MOElanders aan de Barbaraweg. De Kessler Stichting heeft het voormalig stadsdeelkantoor aan de Genemuidenstraat ingericht voor vijftig mannen. De gemeente zoekt een nieuwe locatie voor de winteropvang. Ook de reguliere nachtopvang is gratis zolang de winterregeling geldt. Hulpverleners en agenten sporen daklozen aan om gebruik te maken van de winteropvang. Aan mensen die per se buiten willen slapen, worden isolerende dekens uitgedeeld. heeft gebroken. Ik ben pas een paar maanden dakloos, maar ik kan helemaal nergens meer terecht. Zijn vriendin zit naast hem. Geen enkele vrouw in de nachtopvang blijkt vrijgezel. Het is overleven, zegt één van hen. Ze wil anoniem blijven, want ik schaam me voor mijn kinderen. Maar ik ben ook een mens. Als je nu buiten gaat slapen, vries je dood. Ik ben van binnen helemaal koud, vooral mijn voeten. Veldbedden De daklozen die deze winter nog even gebruik mogen maken van de dertig bedden aan de Barbaraweg, even verderop op bedrijventerrein Binckhorst, hebben het nog kouder. Dit zijn MOElanders. Die zijn de hele dag op straat, want voor hen is er geen dagopvang, vertelt vrijwilligster Marijke. Veel van hen warmen dan maar af en toe even op in de bibliotheek, het stadhuis of de Hema. De opvang is vanaf vijf uur s middags open, zo staat in het Pools geschreven op de deur. Maar als het heel koud is, gaat die deur een uurtje eerder van het slot. Een beetje menselijkheid mag toch wel. De opvang aan de Barbaraweg is een stuk soberder dan die aan de Binckhorstlaan. Marijke: Maar ze krijgen hier wel worst bij het eten, want daar zijn ze gek op. Na het eten worden de tafels ingeruild voor veldbedden met dekens. Alle dertien aanwezigen helpen mee. Ze zijn heel dankbaar dat ze naar binnen mogen, vertelt Irene van het Leger des Heils. Volgens Irene is de Nederlandse taal wel een probleem voor veel van hen. Er komt niet meer uit dan goed ja en lekker warm. Maar er is altijd wel iemand die Nederlands spreekt en wil tolken. Later op de avond en s nachts worden er door de politie nog een paar mannen gebracht, die koste wat kost buiten willen slapen. Maar eenmaal binnen, veranderen ze van gedachte en blijven. Het zijn toch ook mensen? Ik heb niets met de missie van het Leger, verklaart Lambertus zijn keuze voor de opvang van de Kessler Stichting aan de Genemuidenstraat, een paar dagen later. Samen met nog zo n dertig mensen staat hij al om half zes s middags te blauwbekken voor de deur van de noodopvang, die pas een half uur later open gaat. Het is nog even wennen in het voormalige stadsdeelkantoor dat al enige tijd leeg Willem heeft zijn verzameling tasjes veilig weggeborgen onder zijn shirt. Dan weet ik dat het er straks nog is. staat. De koffiezetapparaten doen het niet goed en eerder kwam er alleen koud water uit de douches. Dat komt omdat dit pand niet al in gebruik is als opvang. De winteropvang van het Leger des Heils wordt gehouden bij opvanglocaties zelf. Daar loopt alles gesmeerd, vertelt een uitzendkracht die speciaal voor de winter is ingehuurd. Laveloos Toen bekend werd dat de winteropvang deels in de Genemuidenstraat zou komen, kwam er verzet vanuit de buurt. Omwonenden wilden geen dakloze pottenkijkers in hun straat. Op verzoek van een aantal van hen werd door de gemeente een schutting voor de opvang geplaatst. Maar dat slaat nergens op, vinden Henk en Marco. Ze komen met dikke mutsen op uit hun werk. Ze wonen in de nieuwbouw tegenover het oude stadsdeelkantoor, maar hebben de petitie tegen de opvang van daklozen niet getekend. Dat hek had van ons ook niet gehoeven, haal maar weg. Het is veel te laag, je kunt er gemakkelijk overheen kijken. En het zijn toch ook mensen? Van ons mogen ze de hele winter hier slapen. Ook Ray woont tegenover de winteropvang. Ik heb er nog helemaal niks van gemerkt, zegt hij. Die mensen hebben het koud en willen zo snel mogelijk naar binnen. Ze geven totaal geen overlast. Nog geen vijf minuten later staat een dakloze man in de struikjes te plassen. Hij is laveloos. Maar hij is een uitzondering. De meeste mensen gedragen zich keurig. Ze zijn zich er van bewust van dat ze te gast zijn in deze buurt. Geen bierblikken op straat gooien, maar even bij je houden. In de opvang zijn prullenbakken, zegt een beveiliger tegen een paar mannen die met blikken bier in de hand staan. Lambertus heeft ook een biertje op. Liever had ik er nog veel meer gedronken, daar slaap je lekker op. Het is rumoerig hoor, in zo n slaapzaal. Maar beter dit dan buiten in de kou. Lambertus heeft een tijd in Australië rondgetrokken. Daar is de opvang van daklozen professioneler georganiseerd, veel grootschaliger. In Nederland gaat het allemaal zo amateuristisch. Om tien over zes s avonds gaat de deur eindelijk open en moet iedereen, na het opgeven van naam en geboortedatum, door een detectiepoortje. Persoonlijke bezittingen gaan in een krat. En dan is er soep en brood in de voormalige kantine van het stadsdeelkantoor. Het is er lekker warm en er staat een televisie aan. De sfeer is gemoedelijk. Lambertus: Je zou denken dat het een hengstenbal wordt met al die mannen onder elkaar. Maar dat valt reuze mee. We houden rekening met elkaar. En we overleggen op welke zender de televisie staat. Daar is nooit ruzie over.

6 poëzie de straatdichter wordt vervolgd 10 column wissel 11 Wordt vervolgd is een serie over daklozen en (on)recht. -verslaggever Erik de Boer zet iedereen weer op het goede spoor. Slapen zonder redelijk doel De strekkende meter Het zwarte plastic vangt het licht van de straatverlichting op en bolt op tussen de ijzeren hekken. Het vormt een zwarte muur van licht deinend plastic. Het ontneemt het zicht op het lege voormalige stadsdeelkantoor. Ik loop er langs. Na vijftig meter buig ik links achter de hekken en loop op een geasfalteerd paadje weer dezelfde meters terug. De muur nu links van me. Terwijl de ijskoude wind mij geselt, zie ik een man, stevig postuur, met een oortje in. Een beveiliger. Achter de ramen met vitrage bewegen schimmen, er brandt licht. Door de deuren zie ik een detectiepoortje staan in een lege, koel verlichte, ruimte. Het is de tijdelijke winteropvang voor daklozen, die, ondanks het protest uit de buurt, hier in allerijl geïmproviseerd is. Er kunnen vijftig mensen slapen, althans wat de brandweer betreft. De tien mannen voor de deur zijn te vroeg. Nog even wachten, dan mogen ze naar binnen, naar de warme deken van de opgewarmde lucht in het stadsdeelkantoor. Op weg naar soep, brood en een warm bed. Goed dat dit er is, maar het is wel jammer dat we er nu pas in mogen, vertelt een man met geschrokken ogen en een getatoeëerde ooievaar in zijn hals. En ik weet hoe het zit, want ik ben ook hulpverlener geweest, vervolgt hij. Terwijl hij en een andere jongen met mij aan de praat raken over hun pogingen te overleven, zie ik steeds meer zwijgende mannen, de handen in de zakken, toestromen. Hun zwijgen spreekt boekdelen. Binnen maak ik een praatje en kijk naar de opgemaakte stapelbedden die er staan. Met een hartelijke zwaai neem ik afscheid. Buiten tel ik mijn stappen. Vijftig meter hek, een meter per dakloze. (On)zichtbaar voor wie het wil. Bram Schinkelshoek directeur Kessler Stichting De straatdichter laat zich inspireren door. Deze keer: het 75e gedicht van de Straatdichter, over de straat, zijn hond en de liefde. Hondentrouw Als ik jou weer tegenkom, terwijl ik met de hond op straten jaag, ik handen en knieën schud, stompzinnig zeg dat het weer zich kranig houdt (de regen waait niet weg), weet dan dat de hond jou mist. Hij jankt aan jouw kant van het bed, hij krabt de stoel die jij bezat. Dat leer ik hem niet af, zoals ik ook mijzelf niets afleer. Ik rook nog steeds en slaap weer op de bank, ik kokhals bij het wakker worden. Ik heb kennelhoest. Als ik droom, droom ik van een ander, ik drink mijn koffie verkeerd en douche niet elke dag, maar weet dat alles goed is. De hond ligt aan jouw voeten en trekt veters los. Hij blaft, zijn liefde kaatst door de straat. #75 De vorige zitting werd verdaagd omdat er geen tolk aanwezig was. Deze keer is die tolk er wel. Maar Ibrahim, afkomstig uit Somalië, begrijpt er nog steeds niets van. tekst Erik de Boer illustratie Melle de Boer > Languit liggen op het busplatform van het Centraal Station. Het verspreiden van dozen en papiersnippers. Een deken op straat achterlaten in plaats van hem te deponeren in een daarvoor bestemde container. En als klap op de vuurpijl: slapen op het wegdek van de Ammunitiehaven zonder redelijk doel. Deze vier strafbare feiten, tezamen goed voor ruim 400 euro boete, worden Ibrahim (40) ten laste gelegd. Een maand geleden ook al. Maar toen werd de zitting opgeschort, omdat er geen tolk aanwezig was die het een en ander aan Ibrahim duidelijk kon maken. Het belang dat verdachte begrijpt wat er speelt werd belangrijker geacht dan de efficiency van de rechtspraak. Nu is er wel een tolk. En behalve de tolk is ook de begeleidster van Ibrahim uit zijn sociaal pension aan de Noordpolderkade op komen draven. Evenals zijn advocaat. Aldus omringd door secondanten betreedt Ibrahim gewichtig, maar nog steeds nietsvermoedend ten tweede male de rechtszaal. Vriendelijk om zich heen knikkend begroet hij de raadsheer en de advocaat-generaal. Want zijn zaak dient nu in hoger beroep voor het gerechtshof. En dan heet de kantonrechter ineens raadsheer. En de officier van justitie luistert naar de weidse naam advocaat-generaal. Ook heel gewichtig. Vergeetachtig De rechter vraagt Ibrahim het hemd van het lijf. Wat zijn status is. Waar hij van leeft. Wat voor werk hij doet. Of hij aan ziektes lijdt. De tolk vertaalt. Ibrahim antwoordt met korte, gemompelde zinnetjes. De tolk, zijn advocaat en de, in de gauwigheid als getuige beëdigde begeleidster vertalen zijn antwoorden in bloemrijke, voor de raadsheer begrijpelijke taal. Ibrahim zwierf 15 jaar als dakloze door Nederland. Hij is hier legaal. Hij is buitengewoon vergeetachtig. Zo vergeetachtig, dat hij vaak vergeet te eten. Dat eten krijgt hij in het sociaal pension. Hij lijdt aan epilepsie. En hoe hij zijn dagen doorbrengt? Tolk: Hij doet de hele dag helemaal niks. Begeleidster: Hij geniet een uitkering. Daar houdt hij wat zak- en kleedgeld van over. Het liefst zouden we hem onder bewind stellen. Hij kan het echt helemaal niet zelf. Hij zakt steeds weg. Hoewel dat de laatste tijd wat beter wordt. Zijn advocaat concludeert: Dus kan hij al die boetes absoluut niet betalen. Tja, zegt de rechter, de materiële feiten worden kennelijk niet bestreden. Is een taakstraf misschien wat? Dat lijkt me sterk, dient de advocaat van repliek. Daarvoor is in dit geval een intensieve begeleiding van de reclassering nodig. En die kan van de reclassering niet worden gevraagd. De reizigers struikelen over meneer De vrouwelijke raadsheer heeft verder geen vragen. De advocaat-generaal constateert dat de ten laste gelegde feiten niet worden betwist. De advocaat van Ibrahim vraagt zich daarop af wat slapen zonder redelijk doel nou eigenlijk inhoudt. Slapen gaat immers altijd gepaard met een redelijk doel. Men slaapt om uit te rusten. En uitgerust zijn geldt in onze samenleving toch nog altijd als een redelijk doel. Waarop de advocaat-generaal constateert dat er door al dat geslaap wel degelijk sprake is geweest van ordeverstoring. Verdachte heeft immers zijn deken niet in een daarvoor bestemde afvalbak gegooid en bovendien struikelden de reizigers over meneer. Toch vraagt hij zich af of verdachte de ten laste gelegde feiten wel bewust heeft gepleegd. Daarom stelt hij dat zelfs een voorwaardelijke of een symbolische straf geen doel dient en eist schuldig zonder oplegging van straf. Daar is de advocaat van Ibrahim het geheel mee eens. En ook de raadsheer. Zij vernietigt de vier vonnissen onder toepassing van artikel 9a: er wordt geen strafmaat opgelegd. Als iedereen opstaat is het ook voor Ibrahim duidelijk dat de zitting is beëindigd. Ook hij staat op. Groet de raadsheer en de advocaat-generaal vriendelijk en verlaat, wederom omringd door begeleidster, advocaat en tolk de raadszaal. En heeft, blijkens de beraadslagingen daarna in de hal van het Paleis van Justitie, nog steeds geen flauw idee wat er aan de hand was.

7 registratie door matthijs termeer '44.63"N 4 19'21.00"O Meerkoeten staan bekend om hun korte lontje. Er hoeft zich maar een ander in hun comfort zone te wagen, of ze rammen, beuken en rauzen erop los. Het maakt weinig uit om wat voor beest het gaat, hoewel ze een speciale afkeer van hun mede-meerkoeten hebben. Vooral de strijd om een eigen grondgebied is hard en ongenadig, waarbij de vechtende koeten regelmatig met hun sterke poten in elkaar blijven haken. Bij sneeuw en ijs gaat het er wat gemoedelijker aan toe. Wanneer vijvers en sloten bevriezen, moeten meerkoeten en andere watervogels elkaar bij de wakken noodgedwongen tolereren op de vierkante meter. Dan blijkt er opeens een merkwaardige harmonie mogelijk te zijn. Soms komt het zelfs zomaar tot een gezamenlijke wandeling op het ijs, zoals hier op de plas van landgoed Te Werve in Rijswijk.

8 14 verslag voorleesexpress 15 V oor_lezen tegen taal_achterstand > Henrieke Korten (27) komt elke dinsdagavond van zeven tot acht uur voorlezen bij Hussein (3), Nura (6), Zeineb (9) en Seba (11). Ze wonen met hun ouders aan de Ammunitiehaven in Den Haag. Bij aankomst staan de kinderen al bij de deur van het portiek te wachten in hun gekleurde pyjamaatjes. Moeder Iman heet het bezoek hartelijk welkom. In de woonkamer staat een gekleurde bank en de muren zijn lichtroze. Aan de muur hangen twee schilderijen met Arabische tekens. Henrieke heeft een hele tas vol met prentenboeken meegenomen van de bibliotheek. De kinderen kijken gretig welke boeken er in de tas zitten en gaan alvast op de bank zitten. De VoorleesExpress moet kinderen helpen hun taalachterstand weg te werken. De 27-jarige Henrieke Korten leest voor in een Marokkaans gezin in Den Haag. Het gezin is erg gastvrij. tekst en foto s Karine Versluis Henrieke begint het verhaal voor te lezen van de prinses met de lange haren van Annemarie van Haeringen. Af en toe stopt ze, dan mogen Zeineb, Seba en Nura zelf een zin voorlezen. In een klein, arm land woont een prinses met hele lange haren. Ze zou ze graag willen afknippen maar dat mag niet van de koning. Dus stopt hij haar haren in twee koffers die ze altijd met zich mee moet dragen. Dat is niet erg handig, wie wil er nu nog met haar trouwen? Er wordt een sterke man uit het circus aangenomen om de koffers te dragen. Uiteindelijk ontsnapt de prinses uit haar paleis en wordt ze circusprinses. Nu kan ze lekker met haar lange haren wapperen, terwijl ze op de kop in de trapeze hangt. De kinderen zitten om Henrieke heen en luisteren aandachtig. Alleen Hussein vraagt of hij een ander boek mag lezen, want hij is eigenlijk meer geïnteresseerd in boeken waar afbeeldingen van auto s in staan. Terwijl Henrieke met de kinderen aan het lezen is, brengt Iman, de moeder van de kinderen, zelfgemaakte appeltaart. Oké dan, nog een heel kort verhaaltje De VoorleesExpress is in 2005 opgericht in de Utrechtse wijk Kanaleneiland door de zussen Anne (1979) en Marieke Heinsbroek (1981). Ze merkten dat veel mensen in de wijk een grote taalachterstand hadden en dat verschillende groepen langs elkaar heen leefden. Dit inspireerde Anne en Marieke tot het opzetten van de VoorleesExpress. Ze begonnen met grotendeels vrijwillige inzet vanuit hun eigen studentenkamers, met bijeenkomsten in de kroeg en handgeschreven aanmeldingsformulieren. En een groepje enthousiaste mensen die voorlas bij gezinnen met een andere achtergrond. Tegenwoordig bestaat dit in elf gemeentes in Nederland. In januari 2010 is de VoorleesExpress in Den Haag van start gegaan. Er wordt bij veertig gezinnen in de wijken Transvaal, Centrum, Escamp en Schilderswijk voorgelezen. Henrieke werkt als freelance redacteur voor uitgeverijen. Voor mijn werk redigeer ik boeken voor volwassenen. Ik wilde daarnaast graag iets voor kinde- ren doen. Ook met boeken, want lezen is belangrijk. Wanneer kinderen een taalachterstand hebben, gaat dat vaak lang door voordat die weggewerkt is. Met de VoorleesExpress kan ik op een leuke manier bijdragen aan de taalontwikkeling van kinderen. Daarnaast is het gezin erg gastvrij en leer ik mensen kennen waar ik normaal gesproken niet zo snel mee in contact zou komen. Henrieke wordt, net als de andere vrijwilligers, begeleid door coördinatoren van de VoorleesExpress. Twee keer gaan ze mee naar het gezin en als er vragen zijn, kunnen ze worden ingeschakeld. Ook hebben de vrijwilligers van tevoren een voorlichtingsavond in de bibliotheek van de Schilderswijk om een idee te krijgen van verschillende soorten kinderboeken. Er ging een wereld voor me open. Ik kende eigenlijk alleen maar de kinderboeken uit mijn eigen jeugd, zoals Jip en Janneke en andere boeken van Annie M.G. Schmidt. Tegenwoordig zijn er speciale boeken voor alle leesniveaus. Er zijn zelfs boeken voor kinderen van verschillende culturele achtergronden. Het is belangrijk om boeken te kiezen die de kinderen interesseren, maar ook om boeken bij de bibliotheek te lenen die ik zelf leuk vind. Er zijn speciale boeken die de woordenschat vergroten, maar ook boeken waar juist weinig tekst in staat, zodat de kinderen zelf het verhaal kunnen invullen. De kinderen met wie ik lees zijn zich erg bewust van hun eigen leesniveau. Ze houden precies in de gaten welke boeken ik meeneem. De eerste keer dat ik langskwam vroegen ze naar mijn leesniveau om te kijken of ik wel geschikt was. Ik zei dat ik zelf ook met boeken werk. Dat vonden ze overtuigend genoeg, vertelt Henrieke lachend. De kinderen houden me sowieso goed in de gaten, want als ik vijf minuten te laat kom, dan moet ik ook vijf minuten langer doorgaan. Woordenschat Iman, de moeder van de kinderen, is twintig jaar geleden vanuit Marokko naar Nederland gekomen. Ze heeft wel Nederlandse les gehad, maar omdat ze vooral bezig is met het opvoeden van haar kinderen heeft ze niet de moge- lijkheid om haar Nederlands verder te ontwikkelen. Thuis wordt er Nederlands en Arabisch gesproken. Toen Iman een keer met andere moeders op de school van de kinderen was, kwam er iemand voorlichting geven over de VoorleesExpress. Ze werd enthousiast en gaf haar gezin op om mee te doen. Sindsdien komt Henrieke elke dinsdagavond een uurtje langs, een half jaar lang. Ze helpt de kinderen met het uitbreiden van hun woordenschat. Soms als de kinderen een bepaald woord niet kennen, dan kan ik ze daar niet bij helpen, omdat ik het zelf ook niet altijd weet, zegt Iman. Doordat de kinderen nu samen met Henrieke lezen krijgen ze uitleg bij moeilijke woorden. Normaal neemt een vrijwilliger het gezin mee naar de bibliotheek om ze te laten zien waar de kinderboeken staan, zodat ze daarna hun eigen weg kunnen vinden. Maar dit gezin ging zelf al naar de bibliotheek, zegt Henrieke. Ook lezen ze voor het slapengaan een boekje. Soms leest Iman de jongere kinderen verhaaltjes voor. Dat is bij veel gezinnen waarbij Nederlands de tweede taal is eerder uitzondering dan regel. Veel allochtone ouders zijn onzeker over hun Nederlands en vaak spreken de kinderen beter Nederlands. Als de kinderen dan ouders gaan corrigeren, gaat bij veel ouders de lol er af. De VoorleesExpress wil laten zien dat lezen leuk is. Op de vraag welk boek de kinderen het Haagse bibliotheken wegbezuinigd liefst lezen, rennen ze meteen de kamer uit en komen terug met hun favoriete boek. Het Agatha mysterie, zegt Seba. Jeronimo Stilton, dat gaat over muizen, roept Zeineb. Henrieke leest nog het boek voor van Superbeestje. Het gaat over een beestje dat andere dieren redt, zoals een slang die in de knoop zit, een zebra die zijn strepen is kwijtgeraakt of een aap met een verstopte neus ergens in de jungle. Als het superbeestje eindelijk klaar is en naar zijn superhuisje gaat om te gaan slapen in zijn superbed slaat de uil alarm omdat hij niet kan slapen. Het superbeestje gaat op pad om de uil te redden, want hij heeft overal een oplossing voor. En nu zijn we klaar met lezen, zegt Henrieke. Nee hoor, zeggen de kinderen, we hebben nog drie minuten. De oudste kinderen houden nauwkeurig de tijd in de gaten. Oké dan, nog een heel kort verhaaltje. Na afloop wordt er een sticker geplakt op de strippenkaart van de VoorleesExpress, zodat de kinderen precies kunnen zien hoe vaak Henrieke nog langs komt. Twee keer nog maar. Dan begint het nieuwe voorleesseizoen, bij een nieuwe familie. Voor meer informatie: Voor het nieuwe seizoen dat in februari 2012 begint kan de VoorleesExpress nog vrijwilligers gebruiken. Aanmelden kan via de website. Bibliotheken zijn belangrijk voor de VoorleesExpress. Maar juist daarop wordt bezuinigd door de gemeenten. Volgens de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) worden van de ruim duizend vestigingen in Nederland ruim driehonderd gesloten. In Den Haag sluiten op 1 januari 2013 zes van de in totaal 19 vestigingen: Benoordenhout, Statenkwartier, Moerwijk, Spoorwijk, Bouwlust en Schilderswijk. Dat ook de bibliotheken in achterstandswijken, waar kinderen toch al slechter lezen, worden gesloten, is onbegrijpelijk. De dreigende sluiting van relatief veel bibliotheken in Nederland is een sociale ramp. Dat stelt ontwikkelingspsycholoog en schrijfster Joke van der Zwaard. Zij vindt bibliotheken belangrijke ontmoetingsplaatsen, zoals ook buurtwinkels bijdragen aan publieke vertrouwdheid. De sluiting van leeszalen komt op het moment dat de sector een vernieuwingsslag doormaakt. De bibliotheken hadden gezamenlijk ooit 4,3 miljoen leden, maar dat is de laatste jaren gedaald naar 4 miljoen. Met de komst van allerlei nieuwe concepten en veel meer digitale mogelijkheden, zoals de e-reader en games, proberen biebs het ledenaantal weer te laten groeien. De veranderingen lijken een positief effect te hebben. Het aantal leden klimt de laatste jaren gestaag. Toch tekenden tot nu toe maar weinig mensen de petitie tegen de sluiting van de bibliotheken.

9 Advertentie nieuw-waldeck haagse huizen 17 Rariteitenkabinet Loek Dekkers is gefascineerd door dode dieren. Zijn huis in Nieuw-Waldeck herbergt een collectie van duizenden schedels, skeletten en opgezette beesten. Van het kleinste insect tot een elandantilope. tekst Caroline Ludwig foto s Henriëtte Guest > Al tijdens het loopje van de voordeur naar de huiskamer raak je de tel kwijt. In het smalle gangetje, het trapgat en vooral in de huiskamer staan, hangen en liggen talloze dieren. In allerlei hoedanigheden: van kale skeletten tot harige, bijna aaibare, exemplaren. De elandantilope - een afwijkende met een achterwaarts gerichte hoorn - staart je vanaf de muur aan. Schuin boven de televisie hangt de kop van een bruine beer. De vleugel van een nandoe siert het plafond en aan de lamp slingert een vleermuis. In de kandelaar op de salontafel zijn subtiel vier apenschedeltjes verwerkt. poneert; hij laat lades vol honden- en apenkoppen zien. Af en toe is er een uitstapje naar inheemse culturen: zo hangen er aan de kast twee kettingen uit Papoea-Nieuw-Guinea, volgens Loek hoogstandjes van kunstnijverheid. Ook wijst hij op een donkerbruine schaal die op de grond staat. Op het oog een niet zo goed gekleide kom, maar het blijkt een 5000 jaar oude schaal van de Inuit uit Siberië te zijn. Op expeditie in deze streek vond Loek in ammonieten. Eén van deze opgerolde schelpen staat in de vensterbank, naast een terrarium met vogelspinnen. Bij uitzondering levend. Eigen nest Dit is een serieuze verzameling, dat is meteen duidelijk. In het begin moet je wennen aan de grote hoeveelheid botten en aan al die ogen die je dof aankijken. Niet iedereen zal gecharmeerd zijn van deze confrontatie met de vergankelijkheid, maar het is Loek Dekkers natuurlijke habitat. Ik word iedere ochtend blij wakker. Dan kijk ik om me heen en voel ik me happy. Iedereen creëert zijn eigen nest. Ik woon hier sinds 1989, alleen, dus ik hoef met niemand rekening te houden. Hij deed er ruim dertig jaar over om deze collectie te vergaren. En natuurlijk zitten er bijzondere objecten tussen, zoals de reuzendiepzeepissebed, die op sterk water in een stolpfles in de vensterbank staat. Die komt van meer dan 500 meter diep, vertelt Loek trots. Ook de omvang van de collectie im- Aangespoelde potvis Loek is preparateur van skeletten. In zijn winkel, het rariteitenkabinet Natural Choice in de Korte Molenstraat, zijn veel natuurhistorische preparaten te koop. Het opzetten van huisdieren doet hij niet. In het begin moest ik al kokhalzen als ik een muis opensneed. Maar als kind schraapte ik al dode musjes van de straat. Zijn fascinatie kreeg serieuze vormen toen hij in de jaren zeventig tijdens een vakantie in Joegoslavië een dode hond vond. Hij nam de kop mee naar huis en maakte die provisorisch schoon. Met chloor, dat was niet zo handig, want daarmee werd het bot aangetast. Daarna ben ik van alles over skeletten gaan lezen. Ik kwam in contact met een verzamelaar en kocht bij hem mijn eerste schedels. Zijn baan als bloemsierkunstenaar gaf hij op en inmiddels leeft hij al jaren van het prepareren en van zijn winkel. Het grootste skelet waar hij ooit aan werkte was dat van een potvis die in 1995 bij Kijkduin aanspoelde. Het zoogdier was ruim 15 meter lang. In dit bad lagen dode leeuwen én levende mooie vrouwen Lades vol honden- en apenschedels Zijn keuken is in gebruik als laboratorium. Ik kook nooit, ik eet eigenlijk altijd bij mijn kinderen. In zijn overvolle atelier werkt hij onder meer aan de restauratie van een krokodil voor Naturalis. De onderkaak rust tegen de zijkant van zijn bureau. In mijn werk ben ik altijd heel secuur, maar hier is het een chaos. Ik ben regelmatig ledenmaten kwijt, maar vind ze altijd weer terug. Onderweg naar de uitgang toont hij terloops de Braziliaanse kast met een kostbare collectie schelpen en koralen. Ook laat hij de badkamer nog even zien. Hier hebben al heel wat dode leeuwen en levende mooie vrouwen gelegen. Als die badkuip kon praten.

10 18 kookrubriek godenspijs cultuur creatief warenhuis 19 Soep van niks Soep is spiritueel. Maar het is ook een gerecht dat gemakkelijk te maken is én goed voedt. tekst Christiaan Donner beeld Henriëtte Guest/Karine Versluis Kunst te koop > De kou roept om soep. Daarom begon ik aan de keukentafel aan mijn liefste te verkondigen hoe spiritueel soep wel is. Gezamenlijk eten uit één pan. Zij stelde echter nuchter vast, dat dit altijd zo is wanneer er eten op tafel staat en ieder uit de pan op het bord schept. Zoals meestal bracht de vrouw van mijn hart mij met haar levenswijsheid toch op een mooie herinnering. Het verhaal van de soepsteen. Een gouden tip over hoe je goed gevoed de dag doorkomt als je bestaan zwervend is en aan welwillende mensen gebonden. In een dorp heerste hongersnood. De bewoners zuchtten bij het laatste vuurtje. Een vreemdeling ging in de kring zitten. Hij zei: In mijn rugzak heb ik het begin van goede en voedzame soep, hebt u een pan en vuur? Het dorp kwam in beweging, er kwam een pan, er kwam een driepoot met een haak, iemand had toch nog wat hout voor het vuur en water was er gelukkig nog genoeg. De vreemdeling tastte in zijn rugzak en haalde er een steen uit die hij in de pan legde. Zo, de soep komt er, zei hij: Maar is er nog iets om het lekkerder te maken? De één had nog een struikje prei, de ander een restje spek en een derde had nog wat aardappels verstopt. Niemand wilde voor de ander onderdoen en zo raakte de pan vol. Het werd een heerlijke soep en het hele dorp at zich de buik rond. Toen iedereen voldaan was, pakte de vreemdeling zijn soepsteen, stopte die in zijn rugzak en trok verder naar een volgend dorp. In de soep die hieronder staat beschreven kun je ongeveer alles gooien wat je nog in je koelkast hebt. Maar hieronder toch een recept. Onze inmiddels 13-jarige vond het alweer een godenhap, mijn kleinzoon van 3 kreeg ongemerkt een keer genoeg groente binnen. Minestronesoep Voor vier personen. Kooktijd: 2,5 uur om het vlees te trekken, ½ uur snijden en garen van de groente. Creativiteit en commercie komen samen in HOOP. Wij vinden geld geen vies woord, aldus de directeur van het creatief warenhuis in Den Haag. Kunstenaars moeten ook eten. tekst Hester Heite foto Raymond van Houten 1 kilopak ossenstaart 3 blokjes runderbouillon 3 liter water 2 uien (een rode en een witte) 3 teentjes knoflook 1 Spaanse peper 4 ontpelde en ontpitte tomaten 1 courgette ½ stronk kool (spits- of Savoie) 1 prei takje rozemarijn 1 eetlepel gedroogde basilicum 1 theelepel gedroogde dragon peper parmezaan, Pecorino of Grana Padano, geraspt 4 ons pasta Zet een grote pan met 2 ½ l water op. Hak de ui, knoflook en Spaanse peper fijn en fruit ze even aan op half vuur in een (andere) pan met dikke bodem. Leg de stukken ossenstaart erbij, zet vuur hoog en bak rondom bruin. Schep alles in het inmiddels kokende water, doe er minstens drie bouillonblokjes bij, laat met deksel erop 2,5 uur sudderen. Ontvel de tomaten in een ½ l kokend water, doe dit water daarna bij de soep. Ontpit de tomaten. Snij ze in het laatste halfuur met de overige groenten fijn en voeg ze toe aan de soep. Voor de kruiden gebruik ik een groot thee-ei. Alles erin proppen en in de soep hangen. Laat nog twintig minuten koken. Zet de geraspte parmezaa n en de kort gekookte pasta er in aparte schaaltjes bij. > Bedrijfsleider Stephanie Jansen brengt het ene na het andere kledingstuk naar de paskamer. Daarin staat een vrouw van middelbare leeftijd te draaien voor een kaptafel uit de jaren zeventig. Ze past het werk van hoopvolle ontwerpers die het warenhuis gebruiken als verkooppunt. Het industriële pand aan Grote Markt huisvestte lange tijd een bouwmarkt, maar is hoe toepasselijk gebouwd als herenmodezaak. Sinds oktober 2010 is het de beurt aan het creatief warenhuis. Met tl-lampen aan het plafond, tegels op de vloer en dranghekken tegen de muur. Maar ook een gezellig zitje, loungemuziek en goede cappuccino, geserveerd vanachter een barretje van bierkratten. Etalage We krijgen net zo lief geld van Heineken als van Fonds 1818 of Stroom, verklaart Sis Josip, die HOOP oprichtte samen met Erwin Unger en Bram Halfschepel. Eerder organiseerden ze evenementen voor grote merken: Van de meest exclusieve feesten tot bijzondere exposities en modeshows. Het gaat ons erom voor een groot publiek het zakelijke met het creatieve te verbinden. Daarom zit het warenhuis ook midden in de stad. Er zijn veel broedplaatsen in Den Haag, bijvoorbeeld op bedrijventerrein Binckhorst, maar het wandelend publiek komt daar niet. Wij willen een etalage zijn, zodat ze hun werk hier kunnen presenteren. In de etalage ligt werk van Haagse ontwerpers als Michael Barnaart van Bergen en Daniela Larue. Maar ook het Scheveningse surfmerk Ongetemd, dat volledig organische T-shirts maakt. Wij willen jonge ontwerpers onder de aandacht van het publiek brengen, maar ook begeleiden en verzakelijken, in de goede zin van het woord. Niet goedkoop dus? Een T-shirt heb je vanaf 15 euro, maar een design jurk kost 250 euro. Al is tijdens de uitverkoop bijna alles voor de halve prijs. En wie koopt er? Een wat ouder publiek, vijf à tien jaar ouder dan de ontwerper. En jonge creatieven lopen makkelijk binnen. Maar de standaard bewoner van het oude centrum begrijpt niet helemaal wat hier gebeurt. We draaien nog niet op volle toeren, omdat we nog niet alle vergunningen hebben. We mogen nu alleen winkeltje spelen, maar op maandag en dinsdag is de winkel dicht, zegt Sis. Het creatief Er is nu ook een creatieve klasse warenhuis is ook gastlocatie voor festivals als Rewire en State-x New Forms en exposities. Zo werden er onlangs nog de foto s van ruim vijftig derdejaarsstudenten van de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten beoordeeld. Deze expo is mede mogelijk gemaakt door vele sponsoren, vertelt Sis. Zo zie ik het graag. Er zijn plannen voor uitbreiding, met een restaurant, een biologische lunchroom en een club in de kelder. Een sociëteit waarvan creatieven lid kunnen worden, noemt Sis de laatste. Want we willen iets voor die groep doen op uitgaansgebied. Want naast de arbeiders-, de midden- en de heersende klasse is er nu ook een creatieve klasse. Pinnen En creatieven hebben hun eigen manier van geld verdienen en uitgeven. De bedoeling is dat je hier uiteindelijk 24 uur per dag kan doorbrengen: om zeven uur s ochtend kom je uit de sociëteit gerold, om te ontbijten in de lunchroom, dan koop je een schone outfit in de winkel, schuift aan in het restaurant en gaat dan zo weer de kelder in. Tussendoor hoef je alleen maar even te pinnen aan de overkant. In de kelder waar straks dj s elektronische muziek moeten gaan draaien, komt nu nog grondwater omhoog. Je hebt een naïef optimisme nodig om dit te doen, geeft Sis toe. Ik ben een rasoptimist. En vergis je niet, HOOP is een bedrijf. Wij willen geld verdienen en met het bedrijfsleven samenwerken. Dat gaat steeds meer gebeuren. Ik heb het idee dat we de tijd mee hebben. En we hebben echt voor Den Haag gekozen, omdat er hier behoefte aan is. Het gaat gewoon lukken.

11 20 crypto 199 prikbord column waayers 21 door Mariëtte Storm Horizontaal 1 Paard dat als rund op je broodje ligt (3) 4 Grauwe periode (10) 8 Schoolde een bekende Nederlander (8+6) 11 Er zit een luchtje aan de straat in het Regentessekwartier (7) 12 Hadden 21 hor. op de week (4) 13 Kun je deze vrouw op je computer laten verdwijnen? (3) 15 Familie van Eine kleine Nachtmusik (8) 17 Slome kap (4) 18 Zie 13 vert. 19 Zitplaats van de uil (3) 21 Kortom, de Haagse ex-daltonezen sloegen weer toe (4+2+3) 23 Dit kleine kind is familie van de Scheveningse Pier (4) 24 Zo te horen is dit schone grond (7) 27 Elsschot vond dat wetten in de weg stonden tusssen de actie en de droom (4) 28 en 15 Cultureel nachtje Den Haag (10+8) 29 Gevreesde actie van de chirurg en de rijexaminator (7) 30 Bouwlustig advies (4) 31 Water tussen land(en) (6) 33 Volgens Vasalis ging de dwaas nooit onder de douche (6) 34 Positieve ruzie (5) 35 Neuzen in Casino Scheveningen (6) Verticaal 2 Filmbeeld (5) 3 Scheveningse vuurtoren voor medische doeleinden (10) 4 De Schilderswijker is niet meer zo kleurrijk (7+8) 5 Buiten(gewone gift) (5) 6 Heeft Dominique Weesie niet (4) 7 Peter Buwalda vindt het een goede straat (6) 9 Dit diertje moet je niet krijgen (3) 10 Huis van de regio (10) 12 Dat meisje verschijnt aan de horizon (3) 13 en 18 horizontaal en 22 verticaal Hollandse etage die zich bevindt in de Koninklijke Bibliotheek ( ) 14 Zijn de straten van Poot, en van Roos en Doorn (5) 16 Uit zo n krabbetje werd Eva gevormd (3) 20 Onderdanen van een Haagse ooievaar (5+5) 22 Familie van de bovengrond (9) 23 Tochtige Haagse koker (4) 25 Zijn de Westlandse voetballers geboren onder hetzelfde sterrenbeeld? (4) 26 Zo n voorraad Westlandse tomaten en komkommers levert geld op (2+3) 32 Gevaarlijke relatie (4) Uitgepuzzeld? Dan ziet u in de gekleurde hokjes hoe Simone Kleinsma de komende tijd bijna gewoon wordt. Stuur uw oplossing vóór 1 maart 2012 naar:, postbus 63498,2501 JL Den Haag of mail naar verloot onder de winnaars het boek Stadsliefde - Scènes in Parijs van Adriaan van Dis. Het boek telt 270 pagina s en kost 19,95. ISBN , met foto s van Tessa van der Waals en Frans Toet. Uitgeverij Augustus De winnaar van crypto 198 is Lizzie van Dam uit Den Haag. Het boek van Adriaan van Dis wordt toegestuurd OPLOSSING CRYPTOVILLE 198: Holland Dance Festival * * L * * * * B E E L D E N A A N * U I T V A L * * * I * I * D * A * * E * E * Y * G * K * B L O E M * * S P R I N G E R * * E * N * E * * B * S * E * M * * B R E I E N * Z E E * K N A A P * * * * S * * W * T * * O * * K * K * Z * * * * E C H T * F O O D F O R W A R D * R * L * * F * * E * R * A * O * * K U I F J E * * N * E * R * U * * * * S * * R * C H I N A T O W N * * S T E W * * * A * * * * P * * S * * * * I * N * A U S * * S N O T * * D E N H A A G * O O S T * * A * * I * T * C * * * U * * E R O P * * S L E C H T V A L K * K * * E * * * * R * T * I * * U L E V E L * * * * * B E W O G E N * R * * * * * * * * * N * S * * S * * * * * * * * * * * * * * * * T * * * * * geeft adresgegevens niet door aan derden, maar gebruikt deze incidenteel voor eigen mailings. Streetboy Streetboy, tell me where ve you been so long? Streetboy, Please tell me, What you re running from? Streetboy, If you let me walk in your shoes, Then if we d both walk together Maybe I could feel your blues Streetboy, The world is dragging you down Streetboy Dragging your soul along de ground Streetboy, If you d only walk in my shoes Then if we walk together Maybe you can sing the blues Streetboy, streetboy, streetboy And if we all walk together Than the street would fill with joy. Streetboy Hold your head up high Streetboy Look at God and ask him why And he ll smile at you from heaven And the blues will get you by Streetboy Geschreven door Lambertus Bouck, Winteropvang Kessler Stichting lachen met nico Dakloos: duurder dan nacht Hilton (Een dag uit het leven van een dakloze) Om vijf uur s ochtends: een boete van 70 euro. Bij het roken bevond mijn lichaam zich voor de helft binnen het Centraal Station. Dan 6:20 uur: boete zwartrijden in lijn 17 onderweg naar aanvraag uitkering die was stopgezet wegens detentie. Daarbij een boete van 90 euro wegens het niet kunnen tonen van een geldig identiteitsbewijs, zoekgeraakt tijdens detentie in Penitentiaire Inrichting Zoetermeer. Politie opgeroepen, 120 euro wegens baldadigheid na opmerking Hebben jullie niets beters te doen? Meegenomen naar bureau Jan Hendrikstraat. 70 Euro erbij wegens belediging van een ambtenaar in functie en 90 euro voor verstoring van de openbare orde. Om 11:20 uur vrijgelaten, te laat voor de afspraak voor een aanvraag van een uitkering. Uit frustratie een biertje gekocht bij de AH voor 32 cent, blikje opengetrokken op de Grote Marktstraat, direct een politieagent op fiets om mijn dak. 70 Euro voor het drinken van alcoholhoudende drank in het openbaar en wederom 90 euro voor het niet kunnen tonen van een geldig legitimatiebewijs. Een beetje moe van het gebeuren naar het Prins Hendrikplein gelopen. Biertje gekocht en even bijkomen op een bankje. Wie dakloos is, heeft geen huis om even te zitten en te drinken. Binnen vier minuten een agent op de fiets die mij dringend verzoekt om op te staan en door te lopen met het bonnenboekje in de aanslag. Bekeuring gekregen voor onrechtmatig gebruik maken van het straatmeubilair van de Gemeente Den Haag in een noodgebied, aangewezen door Burgemeester en Wethouders. Somma 60 euro. Dat maakt een totaal van 660 euro en de dag was nog lang niet om Ik had voor dat bedrag een nacht in het Hilton kunnen slapen. Maar de volgende dag ben ik weer vol goede moed begonnen en was ik op tijd bij het daklozenloket om een uitkering aan te vragen. Ik kreeg 60 euro contant zodat ik weer even uit de voeten kon. Ruud Demeijer De moppentappende straatkrantverkoper Nico is terug van weggeweest. Een verpleger komt voor het eerst in verpleeghuis Huize Avondrood te werken. Op zijn eerste werkdag moet hij een bewoonster van 95 wassen. Hij staat die vrouw te wassen, en zegt: Zo mevrouwtje, wat hebt u een grote clitoris. Ach, zegt ze, Daar heb ik geen verstand van, want mijn man geeft altijd de plantjes water. Ingezonden brief Gekapseisd Europa Laat ik, vooruitlopend op de Terugblik-oudejaarsconferences eind 2012 van allerhande grapjassen, in februari al met een tussenstand-terugblik komen op datzelfde Dé gebeurtenis in de eerste twee maanden van dit jaar was natuurlijk het kapzeisen van het Italiaanse cruiseschip Costa Concordia. Weet u het weer? Opvallend en bijna symbolisch voltrok de ramp zich in de wateren waar de financiële schurkenstaten aangrenzen. Nog symbolischer: de stuurboordzijde van het schip ging koppie onder, pal voor de kust van Italië. Wat er aan de ramp vooraf ging: de kapitein van schip had naar verluidt een slokkie op, wilde effe stunten met de boot van de baas om een collega aan wal een groet te brengen, laveerde door smalle en ondiepe wateren, liep daarbij op een obstakel onder de waterlijn en ja hoor: bootje om. Vervolgens schoot diezelfde kapitein als een bange plintmuis van boord met achterlating van passagiers en bemanning, terwijl een kapitein toch zijn status en gezag onder meer ontleent aan het feit dat hij als laatste het zinkende schip verlaat. Gebrek aan moed, kwaliteit en leiderschap noemen we dat. En hier doemen in de mist van de toekomst de contouren op van een heuse metafoor. Want stel nu, Europa is een cruiseschip. Vaart al eeuwen lang op de golfslag van zijn eigen historie. En dan klauteren er een paar kapiteins aan boord die een beetje gaan lopen klooien met een monetaire eenheid die ze euro noemen. Een munteenheid die op termijn soelaas kan bieden, maar vooralsnog haaks staat op de historische golfslag van de meest uiteenlopende volksmentaliteiten van al even zo vele landen. En wat deden de kapiteins met dit gegeven? Die waren te stuurhut effe aan het stunten met de boot van de bevolking, rakelings langs wat bankcrisiseilandjes en door ondiepe wateren van omvallende banken en nu het bootje dreigt te kapzeisen zijn diezelfde kapiteins natuurlijk allang van boord gegaan. In de zomer van 2011 om precies te zijn. Ik heb dat bericht onthouden. Op één van de dieptepunten van de crisis waren de Europese leiders niet bereid om hun vakanties in verre oorden af te breken en terug te keren voor het noodzakelijke spoedoverleg om de koers te verleggen naar veiliger wateren. Herinnert u het zich weer? Gebrek aan moed, kwaliteit en leiderschap noemen we zoiets. Paul Waayers foto FOTOFLEX Nederland

12 22 agenda feb/mrt selecteerde uit de agenda twee gratis of goedkope uitjes voor u. donderdag 23 februari Koninklijk Conservatorium: The Case. Een programma vol eigen songs, klassieke koorwerken en aparte ensembles veelal met een theatrale knipoog door studenten van de afdeling Docent Muziek. De regie is in handen van Dario Fo. 10,-. vrijdag 24 februari Theater aan het Spui: Swchwrm. Toneelhuis Een jongen probeert een eigen taal te ontwikkelen voor de wereld die hij ontdekt. 10,-; jeugd 7,50. zondag 26 februari Theater de Tobbe: Orpheus, mijn idool. Productiehuis Hofplein Rotterdam De populairste zanger in tweeduizend zoveel is Orpheus. Iedereen is gek op hem. Nou ja, bijna iedereen... Hieronymus Hades, de nieuwe president van het land, heeft een hekel aan muziek en verbiedt zijn volk om te zingen of naar muziek te luisteren. 8,50; jeugd 6,50 (tot 12 jr). dinsdag 28 februari Theater de Tobbe: Wave. Vioolduo. 4, Theater de Tobbe: Les temps qui changent. Antoine wordt naar Tanger gestuurd om toezicht op een werf te houden. Daar komt hij Cécile tegen. Dertig jaar geleden waren ze geliefden, maar hun wegen scheidden zich en sindsdien hebben ze elkaar nooit meer teruggezien. 6,-. donderdag 1 maart Theater Dakota: Thaiboxverdriet. De Toneelmakerij Welkom in boksschool The Silent Dragon. Over vijf dagen wordt hier gestreden om de National Gym Award. Nu al wordt er gevochten op leven en dood. Met vuisten én woorden. Want als het hart moet worden geraakt, zijn alleen klappen niet genoeg. 10,- UITpas 8, Paard van Troje: The Black Atlantic. Akoestische popband uit Groningen. 10,-. 1 vrijdag 2 maart Theater Merlijn: Klaas Vaak en de Monsterfabriek. Jeugdtheaterschool Rabarber Muzikale voorstelling voor de allerkleinsten onder ons. Max heeft vijf broertjes en zusjes die altijd de mooiste dingen dromen. Maar hijzelf droomt alleen maar van Monsters. Jeugd 9,- (tm 13 jr) Café de Pater: Salsa/ Latin jazz sessie. Studenten en afgestudeerden van het Rotterdams conservatorium laten dan hun kunsten zien en horen. Maar ook studenten van het Haagse conservatorium en andere muzikanten die zich in latin willen verdiepen spelen, op uitnodiging, mee. Met Dan. Gratis. zaterdag 3 maart Binnenstad Den Haag: Noordeinde Nocturne. Galeries en kunsthandels van het Noordeinde houden hun deuren vanaf tot 0.00 uur open. Bezoekers worden getrakteerd op een gevarieerd programma: muziek, lezingen en ontmoetingen met kunstenaars. Gratis Paard van Troje: Big Room Lovers. Het is weer tijd om echt los te gaan. Volledig door het geluid en compleet uit je panty! Lucien Foort presenteert Big Room Lovers. Tot uur. 10,- (vvk) 12,50. zondag 4 maart Theater de Tobbe: Hakim - Roodkapje. Hakim s versie van het aloude en zeer bekende verhaal van Roodkapje. 8,50; jeugd 6,50 (tm 11 jr) Café Momfer de Mol: Podium X. Evenement met poëzie, muziek, cabaret en een open podium. Presentatie: Alexander Franken. Tot uur. Gratis Regentenkamer: Wereldmuziek. Kalasjnikova: Suzette Ronteltap (accordeon), René Koop (klarinet, gitaar, vocaal), Ron Brevé (percussie, gitaar, vocaal) en Peter Swart (bas). Balkan, Klezmer en Griekse ritmiek. 10,-. maandag 5 maart Nutshuis: Test. Een programma voor geluid, ruimte en experiment. Gratis. dinsdag 6 maart Museon: Audiovisuele presentatie. Lezing met projectie. Iran; de emancipatie van vrouw en man in een bijzondere cultuur. Lezing met projectie i.h.k.v. Internationale Vrouwendag door Myra de Rooy. 5,50. woensdag 7 maart Het Zeeheldentheater: Het lelijke eendje (wie ben ik?) Briza. Een sprookjesachtig programma, waarin kinderen op speelse wijze kennis maken met het Lelijke Eendje, dat op zoek gaat naar haar familie en haar identiteit. 10,-. donderdag 8 maart Filmhuis Den Haag: Et maintenant on va où? Een religiestrijd verscheurt het land, de vrouwen van het dorp verenigen zich en besluiten dat ze de mannen in hun dorp ver van deze strijd moeten houden. Radio en televisie worden gesaboteerd om de dorpelingen te isoleren van de werkelijkheid. Voorafgegaan door de korte film Fiasco van Nadia Hamzeh. 8, Korzo theater: Pig 2 bank, for homeless dreams. Theatergroep Space Een hartverwarmende afvalrace van mensen die hun onbaatzuchtige dromen willen waarmaken. PWYW. vrijdag 9 maart YMCA muziekcentrum: Benefietconcert. Met Trouble in Paradise, Ignition en Plug en Playband. 4,-. www. ymcamuziekcentrum.nl Bazart: Metal Detector. Metal. Met o.a. Endless Cycle + Unseen Perception. 3,50. zondag 11 maart Malieveld: ABN AMRO CPC Loop Den Haag. Halve marathon voor KNAU leden en atleten van buitenlandse bonden. Daarnaast recreatieve afstandlopen. Op het programma staan de ABN AMRO Halve Marathon, de Dunea 10 km Loop en de West 5 km Loop. Tot uur. Variabele prijzen Haags Historisch Museum: Rondleiding - Tussen fantasie en werkelijkheid. De stadsgezichten van B.J. van Hove. Rondleiding door de tentoonstelling. Gastconservator Michiel van der Mast neemt de bezoeker mee in een wereld die zweeft tussen fantasie en werkelijkheid. Aan de hand van schilderijen laat hij zien hoe Van Hove met de werkelijkheid omging. Gratis, excl. toegang museum Bastacafé: Jong & Out Den Haag. Meeting voor holebi-jongeren t/m 18 jaar. Tot uur. maandag 12 maart Koninklijk Conservatorium: Kamermuziekfestival. Overdag kamermuziek tentamens, bij de lunch en s avonds concerten van docenten en studenten, slotconcert met de beste tentamens. Docenten spelen niet alleen vóór studenten maar ook mét studenten. Opening met Kees Hülsmann (viool), Martin van de Merwe (hoorn), Hans Eijsackers (piano). Johannes Brahms - Hoorntrio. Gratis. dinsdag 13 maart Museon: Audiovisuele presentatie. Lezing met projectie. New York, New York! Geschiedenis, architectuur, musea, parken en mensen. Lezing met projectie door Aart Rietveld. 5,50. woensdag 14 maart Theater de Tobbe: Le fils de l epicier. Over een ouder echtpaar en de beslommeringen die de exploitatie van een mobiel kruidenierszaakje met zich meebrengt. 6, Koorenhuis: Acoustic Jazz Nights. Duo-concert op het snijvlak van jazz met klassiek, singer-songwriter en wereldmuziek. Met Jeroen van Vliet (piano) en Mete Erker (tenorsax, basklarinet). 10,-. vr 2 maart > Klaas Vaak en de Monsterfabriek Bijna iedereen in Den Haag en omstreken is wel bekend met de kleurrijke voorstellingen van jeugdtheaterschool Rabarber. Dit maal heeft de toneelschool er samen met haar leerlingen voor gekozen om het klassieke verhaal van Klaas Vaak onder handen te nemen. Het eind- resultaat is Klaas Vaak en de Monsterfabriek, een muzikale voorstelling bedoeld voor de allerkleinsten vanaf drie jaar oud. De speelse jeugdvoorstelling zit barstensvol liedjes, dans en bovenal veel mooie dromen en is gemaakt voor kinderen en door kinderen! Hoofdrolspeler Max heeft vijf broertjes en zusjes die altijd de meest fantastische dingen dromen. Helaas droomt hijzelf alleen maar over enge monsters. Wanneer Max op een dag niet meer wil gaan slapen, verschijnt Klaas Vaak, het zandmannetje dat kinderen hun dromen brengt. Monsters? Daar heeft Klaas Vaak nog nooit van gehoord, die bezorgt hij namelijk niet. Wanneer Max blijft volhouden dat hij alleen maar over monsters droomt, neemt Klaas Vaak do 8 maart > Pig Bank door Theatergroep SPACE De experimentele voorstelling PIG BANK door Theatergroep SPACE draait rondom zes idealisten die ieder hun eigen goede doel willen realiseren. De voorstelling is een hartverwarmende afvalrace van mensen die een onbaatzuchtige droom koesteren en nu eindelijk de kans hebben deze waar te maken. Ieder van hen heeft een idealistisch plan om de wereld te redden of in ieder geval een klein stukje ervan. Van vliegeren met probleem jongeren tot stadslandbouw in de Amsterdamse Zuidas, er is van alles wat te vinden in dit scala aan goedbedoelde initiatieven. De zes kandidaten zijn geen acteurs maar echte mensen met echte dromen. Er zit echter een addertje onder het gras: in deze voorstelling bepalen niet de theatermakers maar het publiek zelf welke kandidaat er doorgaat naar de volgende ronde en zijn goede doel kan verwezenlijken. Uiteindelijk kan er maar één de winnaar zijn! Ook het bedrag waarmee gespeeld wordt, is een vrijwillige bijdrage van het publiek. De winnende droom ontvangt een geldbedrag dat bestaat uit een gedeelte van de inkomsten van de voorstelling en donaties van het publiek. Alle bezoekers krijgen een stemkastje waarmee ze kunnen stemmen, vragen beantwoorden en de ideeën van de kandidaten kunnen beoordelen. De resultaten verschijnen meteen op een touch-screen waardoor iedereen onmiddellijk geconfronteerd wordt met de meningen van de andere stemmers. Maar het publiek staat er in hun moeilijke keuze niet helemaal alleen voor. De toeschouwers worden in hun gezamenlijke tip hem mee naar dromenland om het raadsel op te lossen. Maar dan komen de twee erachter dat er ergens ver weg en diep verscholen in Dromenland een heuse Monsterfabriek staat. De jeugdvoorstelling Klaas Vaak en de Monsterfabriek is onder andere op 1, 2, en 3 maart te zien in Theater Merlijn, gelegen op dezelfde plek als theaterschool Rabarber: Bilderdijkstraat 35 in Den Haag. Voor meer informatie: 1 beslissing ondersteund door de twee quizmasters Pertra Ardai en Luc van Loo. Gelukkig zijn de kandidaten niet live aanwezig, zodat het publiek zonder schroom en in de veiligheid van een theatrale setting één voor één de dromen kan afschieten totdat er één winnaar overblijft. Toch zullen de toeschouwers merken dat het maken van een rechtvaardige keuze nog lang niet altijd gemakkelijk is. Naast het feit dat je als toeschouwer zelf beslist hoe veel ze aan welke kandidaat doneert, ben je ook nog eens vrij om zelf te bepalen hoeveel je de voorstelling waard vond. Je stelt na afloop van de voorstelling zelf een toegangsprijs samen volgens het Pay What You Want principe, dat over is gewaaid uit de Verenigde Staten. Zo betaal je altijd een eerlijke prijs. PIG BANK is op 8 en 9 maart te bewonderen in Korzo. Voor meer informatie: tip 2 Adressen Bodega de Posthoorn Lange Voorhout 39a > Café De la Rue Hoek Danckertsstr./Valeriusstr. > Café 't Hoekpandje Oude Molstraat 13B > C.B.S. Gebouw Ridder Snouckaertlaan 7, Voorburg > Centrale Bibliotheek Spui 68 > Christus Triumfatorkerk Juliana van Stolberglaan 154 > De Duinslag Stadhoudersplantsoen 26 > Dansplek Hogezand 42 > Diligentia Lange Voorhout 5 > Dr.Anton Philipszaal Spuiplein 152 > Draf- en Renbaan Duindigt Waalsdorperlaan > Duitse Kerk Bleijenburg 3b > Engelse Kerk Ary van der Spuyweg 1 > Evenementenhal Rijswijk Volmerlaan 12 > t Goude Hooft Dagelijkse Groenmarkt 13 > Gunst, wat n Kunst Raamweg 45 > Haagse Kunstkring Denneweg 64 > Haags Pop Centrum Burg. Hovylaan 12 > Haags Uitburo Ticketshop Hofweg 1 > Havana Buitenhof 19 > Holland Casino Scheveningen Kurhausweg 1 > Het Indisch Huis Javastraat 2-b > Kloosterkerk Lange Voorhout 2 > Koorenhuis Prinsegracht 27 > Korzo Prinsestraat 42 > Lokaal Vredebreuk Papestraat 38 > Lutherse Kerk Lutherse Burgwal 7 > Muziekcafé De Paap Papestraat 32 > Muziekcafé de Pater Achterom 8 > Nationaal Toneel Gebouw achter Koninklijke Schouwburg > Nieuwe Kerk Spui 175 > Paard van Troje Prinsegracht 12 > Radio Discus Live Joan Blasiusstraat 100 > Rootz Grote Marktstraat 10 > Stadswandelingen t Gilde (Aanmelden min.1 dag tevoren) > t Syndicaat Nieuwe Molstraat 10 > Theater Camuz Damlaan 44, Leidschendam > Theater Dakota Zuidlarenstraat 57 tel > Theater de Veste Vesteplein 1 Delft > Theater Zwembad De Regentes Weimarstraat 63 > Zcala Hobbemastraat 120 Prijzen zijn exclusief kortingskaarten zoals CJP, Ooievaarspas en 65-pluskaart. Den Haag Marketing, voor de volledige agenda en het toeristische en recreatieve aanbod kijk op en Tips voor de agenda kunt u mailen naar Arja Kalhorn

13

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Dakloos Apeldoorn Informatie voor spreekbeurt

Dakloos Apeldoorn Informatie voor spreekbeurt Dakloos Apeldoorn Informatie voor spreekbeurt (voor de bovenbouw) Hier willen we je op weg helpen bij het maken van een spreekbeurt. Je hebt ervoor gekozen om je spreekbeurt te houden over daklozen, of

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

NAAM. Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever.

NAAM. Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever. Vos en Waar is Haas het ijs? NAAM Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever. Wat een raar beest! lacht Uil.

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken.

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken. Spekkoek Oma heeft de post gehaald. Er is een brief van de Sociale Werkplaats. Snel scheurt ze hem open. Haar ogen gaan over de regels. Ze kan het niet geloven, maar het staat er echt. Igor mag naar de

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Linda. leeft op straat. Tekst en beeld Martien Versteegh www.donkigotte.nl

Linda. leeft op straat. Tekst en beeld Martien Versteegh www.donkigotte.nl Tekst en beeld Martien Versteegh www.donkigotte.nl Linda leeft op straat 28 mei 2015 - Achter de ramen van het huis waar Linda twintig jaar van haar leven heeft doorgebracht en waar ze hoopte oud te zullen

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

De eekhoorn. œ œ œ œ œ. Ó Œ œ œ. œ œ œ œ. œ j. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ J. - hoorn, de eek - hoorn eet.

De eekhoorn. œ œ œ œ œ. Ó Œ œ œ. œ œ œ œ. œ j. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ J. - hoorn, de eek - hoorn eet. oktober 2010 tekst: Joke de Klerck muziek: Ton Kerkhof De eekhoorn Refrein Intro Ó Œ œ œ J œ œ œ œ eek stapelen: œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ Al - hoorn, de eek - hoorn eet zich vol en rond. œ œ œ œ

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Een spannend spel loopt verkeerd af

Een spannend spel loopt verkeerd af De strafzaak Een spannend spel loopt verkeerd af Algemene informatie over de rechtszaak in het simulatiespel Ben, Najib en Roos, drie vmbo leerlingen van 15 jaar, hebben de laatste lesuren vrij van school

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1

LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1 12/11/14 1 LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1 1. (lezen) Ik.... een lange tekst. 2 Hij.... een moeilijk boek. 3. Zij.... een gemakkelijk tekstje. 4..... jullie veel? Ja, wij.... graag kinderboeken.

Nadere informatie

Op reis naar Bethlehem

Op reis naar Bethlehem Op reis naar Bethlehem Rollen: Verteller Jozef Maria Engel Twee omroepers Kind 1 Kind 2 Kind 3 Receptionist 1 Receptionist 2 Receptionist 3 Kind 4 Kind 5 Herder 1 Herder 2 Herder 3 Herder 4 Drie wijzen

Nadere informatie

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua Spreekbeurt Dag Oglaya Doua Ik werd wakker voordat m n wekker afging. Het was de dag van mijn spreekbeurt. Met m n ogen wijd open lag ik in bed, mezelf afvragend waarom ik in hemelsnaam bananen als onderwerp

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

Tornado. Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur.

Tornado. Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur. Tornado Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur. Geschreven in januari 2012 (Geïllustreerd t.b.v. het

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL De nieuwe buurt Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 4 Een nieuw huis Dit is nu ons nieuwe huis. De auto stopt en Kika s vader wijst trots naar het huis rechts. Kika kijkt. Het is een rijtjeshuis

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

Hoe gaat het in groep 1/2 b

Hoe gaat het in groep 1/2 b Hoe gaat het in groep 1/2 b Binnenkomst: - Als je op school komt hang je je jas op je eigen haakje onder je tent. Je tas zet je op de plank. - In de klas geef je de juf een hand en je pakt een spelletje

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

Het kasteel van Dracula

Het kasteel van Dracula Uit het dagboek van Jonathan Harker: Het kasteel van Dracula 4 mei Eindelijk kom ik bij het kasteel van Dracula aan. Het kasteel ligt in de bergen. Er zijn geen andere huizen in de buurt. Ik ben moe. Het

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts.

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. Thema 5 Les 1: De angst: Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. De schrik: Als iemand ineens achter je staat, dan schrik je. Je bent dan ineens

Nadere informatie

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen.

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen. 9-12 jaar De villa van Spoek De villa van Spoek was een grote villa aan de Tapijtweg nummer elf in het stadje Sonsbeek. Het huis stond aan een brede rivier en had een lange oprijlaan van glimmende witte

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw.

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw. In de Hema Wat vind je van deze?, vraagt Kiia. Ze kijkt aandachtig in de spiegel. Naar de geruite pet op haar hoofd. Mam?, vraagt Kiia weer. Hoe vind je hem? Ze stopt een pluk van haar blonde haar onder

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 119 119 HOOFDSTUK 8 Dat is een koopje! WOORDEN 1 2 3 1 Ik ga even naar de.... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 2 Wil je wat drinken? Ja graag, een... koffie alsjeblieft. a fles b beker

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

Kinderdienst: Helden Over David en Goliath.

Kinderdienst: Helden Over David en Goliath. Kinderdienst: Helden Over David en Goliath. Voor de dienst: *Wat is dat, dat is Goliath *Trek je wapenrusting aan *Ik volg de Heer *Groot en machtig zijt Gij 387 *Van A tot Z 241 opwekking voor kids Welkom

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

ze terug in de la. Dan haalt ze de pannen van het fornuis en zet ze op de onderzetters. Thomas vouwt zijn handen en doet zijn ogen dicht.

ze terug in de la. Dan haalt ze de pannen van het fornuis en zet ze op de onderzetters. Thomas vouwt zijn handen en doet zijn ogen dicht. 1. Te laat thuis Wanneer gaan we eten, mam? Thomas loopt de keuken in en tilt de deksel van een pan. Mmm! Macaroni! Daar heb ik wel zin in. Mama pakt de deksel uit Thomas hand en doet hem weer op de pan.

Nadere informatie

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice.

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice. Alice ligt in bed. Heel langzaam wordt ze wakker. Haar lichaam ontspannen, haar hoofd leeg. De vertrouwde geur van haar man Jules hangt in de slaapkamer. Een geur van alcohol, nootmuskaat en oude man.

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets.

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets. Stomme trutten Kijk, die stomme trutjes zijn er weer. Kelly wijst naar buiten. Sanne kijkt nieuwsgierig uit het raam. Voor het huis aan de overkant staan twee meisjes. Meisjes met blonde paardenstaartjes.

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

De woonkamer. Er staan veel dozen in de woonkamer, er staat een bank en een kast die half in elkaar gezet is.

De woonkamer. Er staan veel dozen in de woonkamer, er staat een bank en een kast die half in elkaar gezet is. SAMENWONEN 1. EXT. ROND HET HUIS - DAG Rond het huis. Judith en Peter zijn aan het verhuizen, er staat een verhuiswagen voor het huis. Judith en Peter lopen vaak heen en weer met dozen. Ze lachen naar

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA Hotel Hallo - Thema 4 Hallo opdrachten OPA EN OMA 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en

Nadere informatie

Uitzicht op de heuvels 10 km van Kabaya Uitzicht op de heuvels ten noorden van Kabaya. Ongeveer 7 km van het dorp.

Uitzicht op de heuvels 10 km van Kabaya Uitzicht op de heuvels ten noorden van Kabaya. Ongeveer 7 km van het dorp. Verblijf van Tautvydas Rindzevicius in Kabaya/RWANDA in het kader van het bezoek aan wezen en kwetsbare kinderen gesponsord door de Jyambere stichting. Inleiding Tijdens de periode van juli-augustus 2015,

Nadere informatie

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem ARMOEDE Schriftelijke Bezinning Anoniem INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE... 3 Levensvragen... 3 Stelling... 3 Antwoorden op levensvragen... 4 Mijn standpunt... 4 INTERVIEWS... 5 Derde generatie.... 5 Tweede generatie....

Nadere informatie

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast Rick de Leeuw Hou me stevig vast Ik zit op de trap En luister naar de radio Er klinkt een mooi en triestig lied Ik neurie zachtjes mee Ik wil muziek als het sneeuwt Ook al sneeuwt het nu even niet Ik neem

Nadere informatie

GAAT ER OP UIT. Balder

GAAT ER OP UIT. Balder Balder GAAT ER OP UIT H et was die ene nacht van het jaar dat de tijd stil lijkt te staan voor het merendeel van de mensen, maar voor EEN persoon ging die nog altijd veel te snel. Er was nooit genoeg tijd

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Ria Massy. De taart van Tamid

Ria Massy. De taart van Tamid DE TAART VAN TAMID Ria Massy De taart van Tamid De taart van Tamid 1 Hallo broer! Hallo Aziz! roept Tamid. Zijn hart klopt blij. Aziz belt niet zo dikwijls. Hij woont nog in Syrië. Bellen is moeilijk in

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Oud wit Prins de Vos. Ik wil je.

Oud wit Prins de Vos. Ik wil je. Oud wit Prins de Vos Ik wil je. Het is het eerste berichtje dat ik vandaag van hem ontvang. De uren waarin het stil blijf zijn ondragelijk. Pas als ik de trilling in mijn broekzak voel begint mijn hart

Nadere informatie

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW Nieuwe geboorte in het koninkrijk les 1 DEEL 3 FOLLOW DE GEBOORTE Leven begint met een man en vrouw die elkaar liefhebben. Diep in het binnenste van de buik van de moeder ontstaat nieuw leven. Het duurt

Nadere informatie

De allerliefste oppas

De allerliefste oppas De allerliefste oppas Met de ene oppas ga ik buiten spelen door de andere wordt altijd thee gezet bij de derde zal ik mij echt nooit vervelen en van de vierde mag ik lekker laat naar bed Met de ene oppas

Nadere informatie

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn?

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn? Loopdrang De gangen in dit gebouw beginnen alweer nog voordat ze zijn geëindigd. Het zijn cirkels. Dit gebouw was vroeger een opvanghuis voor demente bejaarden. En de gangen hier lopen rond, omdat sommige

Nadere informatie

De naam Uilenspiegel zou hier betekenen Je kunt mijn kont afvegen. Of Ik heb overal schijt aan.

De naam Uilenspiegel zou hier betekenen Je kunt mijn kont afvegen. Of Ik heb overal schijt aan. Over dit boek Er bestaan veel verschillende boeken over Tijl Uilenspiegel. Het bekendste boek is uit 1867, van Charles de Coster. De Vlaamse Tijl Uilenspiegel strijdt in dit boek voor de vrijheid tijdens

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

Bij H&M. Nederlandse Academie 02/2184707 A2

Bij H&M. Nederlandse Academie 02/2184707 A2 Bij H&M Tiebe is bij H&M. Zij is samen met haar kind. Het kind heet Laura. Laura is drie jaar. Tiebe is op de derde verdieping. Ze wil een jurk voor een feest kopen. Ze ziet veel mooie jurken. Dan kijkt

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Trek als het nog nodig is, je sportiefste kleding aan. 12.30 uur Aankomst van groep 3-4. Zij lunchen gezellig met ons mee.

Trek als het nog nodig is, je sportiefste kleding aan. 12.30 uur Aankomst van groep 3-4. Zij lunchen gezellig met ons mee. 08.00 uur Wakker worden!!! Tijd om op te staan, een stevig ontbijt te eten en te bedenken of het weer past bij je fietskleding. O ja, zorg dat je fiets in orde is!!!! 09.45 uur verzamelen op school. Al

Nadere informatie

Heilig Jaar van Barmhartigheid

Heilig Jaar van Barmhartigheid Heilig Jaar van Barmhartigheid van 8 december 2015 tot 20 november 2016 Paus Franciscus heeft alle mensen van de hele wereld uitgenodigd voor een heilig Jaar van Barmhartigheid. Dit hele jaar is er extra

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Lotte is er erg blij mee. Ik wilde altijd al een huisdier voor mezelf, zegt ze tegen opa. En nu heb ik er opeens een heleboel.

Lotte is er erg blij mee. Ik wilde altijd al een huisdier voor mezelf, zegt ze tegen opa. En nu heb ik er opeens een heleboel. Lotte heeft Luizen Buiten is het koud. Er vallen dikke druppels uit de bomen en de wind blaast hard door de straat. Lotte loopt hand in hand met opa Generaal over het schoolplein. Ze moest eerder van school

Nadere informatie

Een spannende ontsnapping

Een spannende ontsnapping Botel Bibalo Vivian den Hollander Een spannende ontsnapping Met illustraties van Juliette de Wit Van Holkema & Warendorf ISBN 978 90 00 33762 0 NUR 282 2014 Van Holkema & Warendorf Uitgeverij Unieboek

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

Het derde dikke boek. Waar is het ijs? Het spel van Jak De bosbaas. Sylvia Vanden Heede met tekeningen van Thé Tjong-Khing

Het derde dikke boek. Waar is het ijs? Het spel van Jak De bosbaas. Sylvia Vanden Heede met tekeningen van Thé Tjong-Khing Het derde dikke boek Waar is het ijs? Het spel van Jak De bosbaas Sylvia Vanden Heede met tekeningen van Thé Tjong-Khing Inhoud VOS EN HAAS WAAR IS HET IJS Naam 11 Tijd 15 Neef 19 Kees 23 Kleur 27 Wals

Nadere informatie

Klein Kontakt. Jarigen in april - A -

Klein Kontakt. Jarigen in april - A - - A - Klein Kontakt Hallo allemaal, vanaf de Brugslootweg komen deze keer de puzzels, verhalen en kleurplaten voor jullie. Margreet (de moeder van Jesse) heeft het estafettestokje aan mij doorgegeven en

Nadere informatie

1 De tekst gaat over de modderman. Waar denk jij aan bij modder? Kleur die vakjes. 2 De modderman is een verhaal. Hoe weet je dat? Kruis aan.

1 De tekst gaat over de modderman. Waar denk jij aan bij modder? Kleur die vakjes. 2 De modderman is een verhaal. Hoe weet je dat? Kruis aan. Blok 2 LB 16-17 LES 1 EEN KLODDER MODDER Lees de tekst in het leesboek nog niet. 1 De tekst gaat over de modderman. Waar denk jij aan bij modder? Kleur die vakjes. de aarde schoon glijden nat de blubber

Nadere informatie

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl R O S A D E D I E F Arco Struik Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl In de winkel 3 Bart 5 Een lieve dief 7 De telefoon 9 Bij de dokter 11 De blinde vrouw 13 Een baantje 15 Bijna betrapt

Nadere informatie

KNF Zwolle. Afdeling KNF Zwolle. Alles over het EEG-Onderzoek

KNF Zwolle. Afdeling KNF Zwolle. Alles over het EEG-Onderzoek KNF Zwolle Afdeling KNF Zwolle Alles over het EEG-Onderzoek 1. Welkom op de afdeling KNF afdeling knf Binnenkort kom je samen met je vader of je moeder een nachtje slapen bij het epilepsiecentrum in Zwolle.

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

Inleiding Het doen van een abortus heeft voor iedereen een verschillende reden en ook verschillende gevolgen. Maar onthoud goed, je hebt het niet

Inleiding Het doen van een abortus heeft voor iedereen een verschillende reden en ook verschillende gevolgen. Maar onthoud goed, je hebt het niet Inleiding Het doen van een abortus heeft voor iedereen een verschillende reden en ook verschillende gevolgen. Maar onthoud goed, je hebt het niet gedaan omdat je een slecht mens bent, maar juist omdat

Nadere informatie

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?

Nadere informatie

HANDIG EEN BIJTEND KONIJN

HANDIG EEN BIJTEND KONIJN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG EEN BIJTEND KONIJN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER BIJTENDE KONIJNEN. JE KUNT

Nadere informatie

De boekenbeer Module dans groep 1-2

De boekenbeer Module dans groep 1-2 De boekenbeer Module dans groep 1-2 Teksten: Stella van Lieshout Illustraties: Tjarko van der Pol In samenwerking met Centrum voor de Kunsten Beverwijk en ABC Cultuur Contact: DeboraVollebregt@centrumvoordekunstenbeverwijk.nl

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Samenvatting Mensen ABC

Samenvatting Mensen ABC Samenvatting Mensen ABC Week 1ABC: Wie zijn wij? Info: Wie zijn wij mensen Mensen zijn verschillend. Iedereen is anders, niemand is hetzelfde. Dat noem je uniek. Een mens heeft een skelet van botten. Daarom

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie