Festivalcomponist Jörg Widmann. De muzen van Henk Neven. Stersolist Lucas Jussen jan. Programma

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Festivalcomponist Jörg Widmann. De muzen van Henk Neven. Stersolist Lucas Jussen 16-26. jan. Programma"

Transcriptie

1 Stersolist Lucas Jussen jan 2014 Festivalcomponist Jörg Widmann De muzen van Henk Neven Programma

2 Inhoudsopgave Storioni Trio Welkom 4 Over het Storioni Festival 8 Jörg Widmann Festivalcomponist 10 Een componist moet niet duidelijker willen zijn dan zijn muziek De liefde van hun leven Clara, de muze 21 Over fortepiano en vleugel 14 Lucas Jussen Stersolist 17 Clara, de muze 21 Henk Neven Interview 24 Storioni Academy 26 Maxim Shalygin Jonge componist 28 Omroep Max 31 Gulle gever, eervol ontvanger: de mecenas 35 Storioni Festival Merchandise 39 Festivalprogramma 40 Biografieën 53 Kaarten Storioni Festival Muziekgebouw Eindhoven t. +31 (0) Jörg Widmann Festivalcomponist 10 Theaters Tilburg Souvenir des Montagnards t. +31 (0) Theater Speelhuis Helmond t. +31 (0) jan Ik voel me enorm vereerd Lucas Jussen Stersolist 17 Ik zoek altijd naar de juiste manier om schoonheid uit te drukken Maxim Shalygin Jonge componist 28 Chassé Theater Breda t. +31 (0) Muziekcentrum De Toonzaal Den Bosch t. +31 (0) Theater aan de Parade Den Bosch

3 welkom Lieve muziekvrienden, Ook dit jaar nemen wij u weer met veel plezier mee op onze ontdekkingstocht langs bekende klassiekers en vergeten meesterwerken van de kamermuziek. Na meer dan een jaar voorbereiden, kijken we er enorm naar uit om samen met onze vrienden deze prachtige muziek met u te delen. Dit Storioni Festival staat weer bol van de verrassingen, talenten en ongedwongen (muzikale) ontmoetingen Van harte welkom bij de zevende editie van ons Storioni Festival! Met het thema Muze en Mecenas verkennen we dit jaar de relatie tussen componisten, hun opdrachtgevers en hun inspiratiebronnen. Sinds muziek als kunst wordt beoefend, is er altijd een mecenas, een ondersteuner, nodig geweest om tot grote hoogte te kunnen stijgen. Beethoven schreef zijn bekendste werken in opdracht van vorsten en hertogen, en ook wij weten ons gesteund door een hedendaagse mecenas. We zijn zeer dankbaar voor de Laurentius Storioni viool die de Stichting Elise Mathilde Fonds voor het leven in bruikleen heeft gegeven aan Wouter. Aan deze steunbetuiging hebben wij onze naam ontleend. Het zou een vergissing zijn om te denken dat cultuur tegenwoordig zonder mecenas kan. Het zijn zware tijden voor de culturele sector in Nederland. Wij merken dat in onze buurlanden, die met dezelfde economische crisis worstelen, andere keuzes worden gemaakt dan in Den Haag. Als we niet uitkijken, wordt de muze uit ons leven verdreven. Ondersteuning van de culturele sector is hard nodig. We vinden het hartverwarmend dat provinciale en > Wij nodigen u van harte uit voor een inspirerend doorkijkje in kamermuziek van het hoogste niveau 4 5

4 gemeentelijke bestuurders ervoor kiezen om ons te blijven steunen. De volle zalen tijdens voorgaande edities van het Storioni Festival bewijzen dat cultuur volop in de belangstelling staat. Diversiteit Tijdens het Storioni Festival krijgt u de kans om de diversiteit die wij normaal gesproken in een jaar beleven, in één avond mee te maken. Zo nemen we u tijdens de Storioni Nacht mee op reis door Italië, met heerlijke muziek van de renaissance tot vandaag. De Italiaanse cellist Giovanni Sollima, die vorig jaar veel indruk heeft gemaakt, keert terug naar Brabant en speelt tijdens deze Italiaanse nacht een eigen compositie. Als composer in residence hebben we deze editie gekozen voor Jörg Widmann. Daarnaast hebben we gekozen voor het jonge talent Maxim Shalygin, die tijdens de Gaudeamus Muziekweek in 2012 een eervolle vermelding ontving voor zijn werk Letters to Anna, een symfonie voor soloviool. Widmann is naast een van de meest vooraanstaande componisten van dit moment een fantastische klarinettist. Samen met Widmann 6 zullen we een van de meest aangrijpende kamermuziekwerken uit de vorige eeuw ten gehore brengen: Quatuor pour la fin du temps, een werk voor klarinet en pianotrio dat Olivier Messiaen in de Tweede Wereldoorlog schreef in een concentratiekamp. Naast bekende klassiekers staan er, zoals u van ons gewend bent, minder bekende werken op het programma, zoals La Muse et le Poète van Saint-Saëns, een absoluut meesterwerk voor viool, cello en orkest dat zelden wordt uitgevoerd. Daarnaast hebben we uniek repertoire ontdekt voor pianotrio en kamerkoor: een bijzondere combinatie die we tijdens het openingsconcert samen met het Nederlands Kamerkoor graag willen delen met het publiek. Inspiratie Zonder muze is er geen muziek. Inspiratie kan in kleine dingen zitten, maar zit soms ook in een onverzettelijke partituur, waarvan je koste wat kost tot de kern wil doordringen. Hoe meer moeite dat kost, hoe groter de beloning als het lukt. Ook het festival zelf is voor ons een bron van inspiratie, omdat we musici uitnodigen die we bewonderen. We hopen dat er tijdens de repetities, de concerten en het samenzijn na afloop, wederom een geweldige chemie ontstaat tussen de musici onderling en met het publiek, waarbij ideeën en emoties worden gedeeld en uitgewisseld. Veel gastmusici hebben we de laatste jaren ontmoet bij concerten. Tijdens het Storioni Festival is het alsof er heel veel goede vrienden tegelijkertijd komen eten en we er samen een gezellige avond van maken. U bent van harte welkom! Bart van de Roer, Marc Vossen en Wouter Vossen Storioni Trio Glen Hansard, Nico Muhly & BBC Scottish Symphony Orchestra MuziekgebouwEindhoven.nl proud host of the storioni festival bezoek de website voor andere festivals & concerten! Het Storioni Festival is een initiatief van het Storioni Trio & Muziekgebouw Frits Philips Eindhoven 7

5 Frank Veenstra Artistiek manager Muziekgebouw Eindhoven guy kerpen voorzitter bestuur storioni festival Wim Vringer directeur Muziekgebouw Eindhoven Wim van de Donk Commissaris van de Koningin in de provincie Noord-Brabant Als er een thema actueel is in het huidige tijdsgewricht, dan is t wel het mecenaat. Ook voor het Storioni Festival, dat zich al jaren gesteund weet door betrokken (opdracht)gevers, groot en klein. In het Storioni Café zullen we bij dit fenomeen zeker stilstaan. Ook van alle tijden, als nimmer aflatende bron van inspiratie en innovatie: de muze. Tot welk schoons zij ons programmeurs en uiteraard componisten inspireerde, beleeft u in een 10-daags kamermuziekfeest, waarin musici, publiek, muze en mecenaat mogen zegevieren. Als frequent bezoeker van het Muziekgebouw, kwam ik al vroeg in contact met het Storioni Festival en het Storioni Trio. De opzet van het festival spreekt mij zeer aan. Een top trio dat op zichzelf al fantastisch musiceert, maar tijdens dit festival kamermuziek in de volle breedte weet neer te zetten. Het Storioni Trio heeft dan ook in de afgelopen jaren met dit festival een naam opgebouwd bij publiek en pers maar ook in hun eigen groeiende netwerk van internationaal toptalent. Uit dat netwerk kan het trio putten voor de programmering. Musici nemen de uitnodiging graag aan, mede door de informele en toegankelijke sfeer van het festival. Het Storioni Festival is dan ook in de afgelopen jaren uitgegroeid tot een evenement met een trouw publiek en volle zalen. Toen ik werd gevraagd bestuursvoorzitter te worden zag ik dat als een hele eer. Het trio en het festival verdienen ons aller steun! Het Storioni Festival: dat is heden, traditie en vernieuwing in 10 dagen. Ook deze zevende editie staan er unieke Nederlandseen wereldpremières op het programma, alsook bekende en minder bekende werken die je vaak zelden in deze samenstellingen kunt horen. Ik geniet van de uitvoeringen en de diversiteit. Uniek is ook de professionele en tegelijk aangenaam informele festivalsfeer, zowel vóór als achter de schermen. Dat maakt het Storioni Festival elk jaar opnieuw tot een sprankelende ontmoeting van wereldtop en toptalent, en tegelijkertijd van musici en publiek. Ik heet u ook dit jaar van harte welkom in Muziekgebouw Eindhoven! Muze en Mecenas. Die twee woorden komen samen in het thema van het Storioni Festival. Zonder mecenas geen muze en zonder muze is de mecenas een arm man, in ieder geval in geestelijke zin. Gelukkig is het klimaat in Brabant zodanig dat een topfestival als het Storioni Festival floreert. Met voorstellingen in Eindhoven, Helmond, s-hertogenbosch, Tilburg en Breda maakt het festival muziekuitvoeringen van grote klasse voor een breed publiek toegankelijk. Van alle tijden, als nimmer aflatende bron van inspiratie en innovatie: de muze Het trio en het festival verdienen ons aller steun Elk jaar opnieuw een sprankelende ontmoeting Zonder mecenas geen muze, en zonder muze is de mecenas een arm man 8 9

6 Een componist moet niet duidelijker willen zijn dan zijn muziek Festivalcomponist Jörg Widmann 10 11

7 DOOR Paul Janssen Het Storioni Festival ken ik nog niet uit eigen ervaring, zegt Jörg Widmann ongevraagd. Maar ik heb er al heel veel over gehoord van bevriende musici. Zij waren stuk voor stuk heel enthousiast. En van het programma word ik erg blij. Dus ik verheug mij er bijzonder op. De Duitse componist en klarinettist Jörg Widmann heeft zich de afgelopen jaren in beide hoedanigheden aan het front van de hedendaagse muziekgeschiedenis genesteld. Niet alleen is hij een uitmuntend product van de Duitse klarinetschool, hij is ook een componist die buitengewoon luisterrijke muziek schrijft, muziek die Widmanns opleiding bij grootheden als Hans Werner Henze en Wolfgang Rihm verraadt. Nu hij als composer in residence naar het Storioni Festival komt, wacht ook het publiek in Eindhoven een uitgebreid muzikaal portret van deze bijzondere musicus. Tal van Nederlandse premières van Widmann klinken, bovendien speelt hij De Duitse klarinettist en componist Jörg Widmann is deze editie van het Storioni Festival alomtegenwoordig als composer in residence. Een mooie gelegenheid om uitgebreid kennis te maken met de muziek en het spel van deze snel rijzende ster aan het Duitse firmament. ook als klarinettist een belangrijke rol. De werken van hem die op het programma staan, worden ingebed in een historische context. Op het programma staan louter stukken die belangrijk voor mij zijn. Ik vind het geweldig dat ik het Klarinetconcert van Mozart uit kan voeren. Het komt niet vaak voor dat beide werken tijdens een festival te horen zijn. Ook ben ik erg gelukkig met Messiaens Quatuor pour la fin du temps. Mijn werk heeft altijd een relatie met het nabije of verre verleden, dus dit kan voor het publiek erg verhelderend zijn. Een van deze werken is umdüstert op een tekst van Baudelaire. Daarin wordt beschreven dat voor het ervaren van ware schoonheid ook de donkere kanten nodig zijn. Een thema dat geregeld in het werk van Widmann terugkeert. Zoals ook in zijn Liebeslied. Ondanks de titel is het een vrij scherp stuk, er is niets lieflijks aan. Liebesleid was een betere titel geweest, zegt hij lachend. Het is in feite een ensemblewerk met vergelijkbare thematiek als zijn orkestwerk Teufel Amor dat hij voor het Koninklijk Concertgebouworkest schreef en dat vorig jaar oktober in première ging. In Teufel Amor overwint uiteindelijk de liefde. Liebeslied is extremer, schildert meer de scherpe kanten van de liefde. Op de vraag of hij uit ervaring spreekt glimlacht hij raadselachtig. Een componist moet niet duidelijker willen zijn dan zijn muziek, zei hij al eens. Er zijn componisten die pure abstracte muziek kunnen schrijven, maar dat ben ik niet. Elk stuk heeft een achterliggende reden om het te schrijven. Hier zitten extreme emoties achter en daarna is het de vraag hoe die extremen in een beluisterbare vorm te gieten. Op dat moment is de persoonlijke ervaring niet meer belangrijk. Wij kunnen ons doorlopend met onze passie bezighouden. Daar gaat het om Vandaar ook dat hij zich zeer thuis voelt bij het festivalthema Muzes en Mecenas. Al geeft hij daar direct een andere, algemenere draai aan. Ik geloof dat wij als componisten en musici enorm bevoorrecht zijn. De muziek zelf is onze belangrijkste muze. Vele mensen leiden door de week een saai bestaan, moeten dagelijks naar een werkplek die ze niet inspirerend vinden en hebben alleen het weekeinde voor the real thing. Wij kunnen ons doorlopend met onze passie bezig houden. Daar gaat het om. Bovendien is muziek allerwegen belangrijk voor een samenleving, vindt Widmann. Dat liet hij ook blijken in een vroeg werk als Tränen der Musen, wat hij schreef naar Ik vind dat de muzen nooit stil moeten zijn aanleiding van het oorlogsgeweld in Bosnië. Men zegt wel als er oorlog is, zwijgen de muzen, maar ik vind dat de muzen nooit stil moeten zijn. Muziek is voedsel voor het leven om Shakespeares Midzomernachtsdroom te parafraseren. Muziek is geen luxe voor het weekeinde, het is een essentieel deel van ons bestaan. Daarom is het ook zo ongelooflijk droevig stemmend wat er de laatste tijd in Nederland en in Duitsland gebeurt. Het is een complete afbraak van de culturele sector. Ook in Duitsland worden orkesten met een lange traditie gedwongen te fuseren. De overheid speelt daarbij voor een soort Frankenstein en wil van allerhande losse delen iets nieuws maken dat rendabeler is en minder kost. Dat kan niet, dat mag niet. De muzen zijn serieus in gevaar. Daar moeten we voor vechten en ons laten horen. En dan komt de rol van de mecenas om de hoek kijken. Het gaat uiteindelijk allemaal om geld. Maar creatieve mensen hebben een publiek dat ook wil horen en zien hoe men de wereld van vandaag weerspiegelt. Het argument voor bezuinigingen op muziekgebied is vaak dat er niet veel mensen naar hedendaagse muziek willen luisteren. Mijn ervaring is totaal anders. Het publiek is echt niet zo dom als de beleidsmakers graag willen denken. Ik kom vaak enthousiaste luisteraars tegen en dat zijn echt niet steeds de doorgewinterde liefhebbers. Om die muziek te delen hebben we een enthousiaste mecenas nodig. En laten we wel zijn: als Baron van Swieten er niet geweest was, hadden we nu waarschijnlijk geen Klarinetconcert van Mozart gehad

8 DOOR Frank de Munnik Van Eend tot het raam van Steinweg Over fortepiano en vleugel Zoals u weet: het Storioni Festival houdt van avontuur. Even een klein uitstapje, even een zijpaadje achteraf Zo spelen Kristian Bezuidenhout en Bart van de Roer het Concert voor twee piano s van Mozart tijdens het Stersolistengala op zaterdag 18 januari op twee fortepiano s. Dat is dan anders dan anders, maar wel zo leuk hoor! Frank de Munnik bereidt u alvast voor op deze nieuwe oude klank Picasso, Variation after Las Meninas by Velasquez: The Piano , c/o Pictoright Amsterdam 2013 Mmm, dat nieuwe instrument? Johann Sebastian Bach had de nodige kritiek toen hij in de jaren 30 van de 18de eeuw kennismaakte met de fortepiano. Hij prees, ja, bewonderde zelfs de toon; maar hij klaagde dat het in het hoge register te zacht klonk en zwaar te bespelen was, schrijft een Bach-leerling. Bij zijn ontmoeting met Frederik de Grote in 1747 maakte Bach kennis met een verbeterde versie, maar ervoor componeren? Dan liever het klavecimbel dat in Bachs tijd tot een hoogtepunt kwam. Tokkel Maar een klavecimbel kan noch hard (forte) noch zacht (piano). De Italiaan Bartolomeo Christofori bouwde waarschijnlijk als eerste een gravicembalo col piano e forte ; klavecimbel met zacht en hard. Christofori had een briljant plan; bij een klavecimbel veroorzaakt het indrukken van de toets een tokkel langs de snaar, alsof je gitaar speelt. Hoe hard je de toets ook indrukt, de tokkel gaat mechanisch langs de snaar, en levert hetzelfde volume. Christofori verving de tokkel door een hamertje dat tegen de snaar tikt, hoe harder je de toets indrukt, des te harder tikt het hamertje. Een groot succes? Niet direct, de eerste muziek voor dit nieuwe instrument verscheen in 1732, maar de meeste componisten hielden het gewoon bij het klavecimbel. Dat veranderde toen ook de muziek veranderde. Niet meer de statige of zeer theatrale barokmuziek, maar muziek die natuurlijk klonk, met eenvoudige, meezingbare melodieën. Bij natuurlijk hoorde ook de mogelijkheid om hard en zacht te spelen. En dan gaat het vrij snel. Mozart en Haydn beginnen nog op een klavecimbel, maar gaan lang- zamerhand over op de fortepiano. Voor Beethoven was het een uitgemaakte zaak; fortepiano. Maar welke? Want de ontwikkeling ging zo vlug: als je de 32 pianosonates van Beethoven authentiek wilt spelen, heb je minstens zes verschillende fortepiano s nodig, elk met zijn eigen karakteristiek en fase van ontwikkeling. gietijzer In de 19de eeuw volgt weer een grote verandering. Door de opkomst van de concertzalen, grote ruimtes met veel publiek, heb je ook meer volume nodig. Meer volume betekent een groter instrument, dus ook langere snaren, maar dan dient zich een probleem aan. Fortepiano s zijn geheel van hout zoveel spankracht op de snaren; simpelweg, de fortepiano zou uit elkaar vallen. In Amerika bedacht Steinweg (een Duitse immigrant die zijn naam veranderde in Steinway) in 1885 het volgende: een gietijzeren raam waarin de snaren vast zouden zitten. Een Steinway optillen Maar kijk nog eens naar de datum, 1885, en u zult merken dat het gros van de grote pianocomponisten de hedendaagse Steinway eenvoudigweg niet kenden. Geen Liszt, Chopin, Schumann etc Voor hun muziek heb je, als je authentiek wilt zijn, een ander instrument nodig. Een fortepiano is niet groot (een fortepiano uit de tijd van Mozart neem je bij wijze van spreken onder je arm mee ik wil u niet vragen om een hedendaagse Steinway op te tillen ) en geheel van hout, wat voor een andere klank zorgt. Spannend, want je betreedt toch een andere wereld, dan die waarnaar je oren staan, gewend als ze zijn aan het geluid van de hedendaagse vleugel. Ja maar als ze (alle componisten voor > 14 15

9 1900) de Steinway gekend hadden, dan het is een bekend argument. Alleen: ze kenden de Steinway niet. Stel: u hebt altijd gereden in een Eend, die bij 100 kilometer per uur raast, kreunt en steunt, en u rijdt daarna in de modernste Mercedes. Zoef, niets aan het handje. Als ik de Mercedes gekend had, dan ja maar die kende u niet, u rijdt in een Eend met een geheel eigen karakteristiek. Luisterkijkje Is de hedendaagse vleugel klaar? Staat er nog een grootse ontwikkeling te wachten? Ik denk het niet. Een grote verandering is juist de aandacht die de oude instrumenten tegenwoordig hebben, steeds meer pianisten nemen ook een luisterkijkje op een fortepiano, en je kunt er zelfs op afstuderen aan een conservatorium. Eigenlijk is de vleugel zoals het klavecimbel in de tijd van Bach. Een zeer fraai instrument, waarom zou je je bezighouden met iets nieuwerwets? Misschien schrijft mijn opvolger in de verre toekomst wel een artikel over software en muziek, en beschrijft hij dat er ooit zoiets bestond als een vleugel. Lucas Jussen Ik voel me enorm vereerd Bart van de Roer over de fortepiano: meteen prikkelend! Internationaal lovende recensies voor het Storioni Trio, The Netherlands Symphony Orchestra en Jan Willem de Vriend. De cd met oa het Triple Concerto van Beethoven trekt buitengewoon positief de aandacht. Wie gewend is aan het geluid van een Steinway zal even vreemd opluisteren als hij Bart van de Roer hoort met een fortepiano, een Lagrasse uit Voor de opnamen maakte ik echt kennis met instrumenten uit de tijd van Beethoven. Bij de beroemde pianoforte-kenner en -restaurateur Beunk in Enschede heb ik ze uitgeprobeerd. Meteen prikkelend! De mogelijkheden tot een andere klank, andere speelwijzen ik werd erin getrokken. Je moet vervolgens ontdekken wat je wel en niet kunt. Neem het langzame middendeel uit het Triple Concerto. Op een Steinway speel je dat langzaam, breed en zangerig. De tonen blijven ook langer doorklinken op een Steinway. Dat kan niet op een fortepiano, je moet met een andere oplossing komen. Of het begin van het Keizerconcert van Beethoven. Je ziet de grote virtuoos al voor je, achter de Steinway. Maar als je het speelt op een fortepiano hoor je meer waar Beethoven naartoe wilde. Hij tastte de grenzen af van het instrument. Het barst bijna uit zijn voegen, heel fysiek. Het biedt een nieuw palet aan mogelijkheden. Vooral in de klank. Voor Marc en Wouter zijn er ook grote veranderingen, ze spelen op darmsnaren, en de fortepiano klinkt minder hard, de verhoudingen binnen een trio worden dan anders. Tijdens het Storioni Festival klinkt het Dubbelconcert van Mozart, met twee fortepiano s. Heel anders dan twee grote vleugels voor het orkest, nu krijg je een andere beleving, meer dialoog met het orkest. Ik verheug me erop! 16 17

10 DOOR Jeannine van Tienen Een van onze jongste festivalgasten ooit. Dat hij ook tot de meest populaire zal behoren, ontkracht hij het liefst zo snel mogelijk. Zijn bescheidenheid, verre van vals, siert hem, het hele gesprek lang. Pianist Lucas Jussen over het Storioni Festival, gouden platen, Koningin Beatrix en de Russische ziel. Nou stersolist, haast hij zich te zeggen als het Stersolistengala ter sprake komt. De meeste solisten horen er gewoon te staan, op zo n festival. In vergelijking met hen moet ik nog veel leren hoor. Ik kende het Storioni Festival nog niet het trio natuurlijk wel maar toen ik zag welke musici er allemaal komen, voelde ik me enorm vereerd. Wat een indrukwekkend rijtje. De eer is aan onze kant. Lucas (20) en zijn jongere broer Arthur (17) spelen wereldwijd met de beste orkesten en dirigenten ter wereld. Eerder dit jaar mochten zij toetreden tot het keurkorps der Steinway Artists, hun naam staat daarmee tussen grote pianisten als Horowitz, Rubinstein en Lang Lang. De broers ontvangen de ene na de andere award en hun eerste twee albums bereikten in mum van tijd goud en zelfs platina. Topmusici nemen de jongens maar wat graag onder hun hoede: Ton Hartsuiker, Jan Wijn, Maria Joâo Pires. Je moet aan een stuk altijd iets van jezelf toevoegen, maar wel in de juiste dosering En Lucas heeft net een tweejarige opleiding bij Menahem Pressler in Amerika afgerond. Toevallig heb ik het met Pressler wel s over Muziekgebouw Eindhoven gehad. Hij vertelde dan over Nederlandse zalen die hij goed vond. En dan ging het vaak over Eindhoven. Frits Philips, mijmerde hij dan. Ik heb veel van m geleerd. Pressler heeft gigantisch veel ervaring. Hij snapt bijvoorbeeld heel goed wat een componist met een stuk heeft bedoeld. Hij kon fel worden als ik naar zijn idee te veel interpreteerde. Je moet natuurlijk altijd iets van jezelf toevoegen, maar wel in de juiste dosering. Pressler verstaat die kunst als geen ander. Zomer 2013 brengt Lucas thuis door, bij zijn ouders en broer in Hilversum. Maar het is allerminst vakantie. Ik studeer gemiddeld 5 uur per dag, en nu nog meer. Arthur en ik zijn druk met de voorbereidingen van ons derde album Jeux. Frans pianorepertoire. Volgende week gaan we het opnemen, superleuk! Weten de broers al waar ze hun volgende gouden plaat gaan ophangen? Nog een keer goud? Dat verwachten we niet. Hoeft ook niet. Mócht het gebeuren, dan is het natuurlijk fantastisch, die erkenning. Wisten zijn Amerikaanse vrienden eigenlijk dat hij thuis gouden platen aan de muur heeft? Haha, nee in het begin niet. Mijn kamergenoten studeerden bedrijfskunde en hadden niet zoveel met muziek. Dat vond ik juist verfrissend. Maar ze hebben daar natuurlijk ook YouTube, op een gegeven moment kwamen ze er toch achter. Dat vonden ze geloof ik wel bijzonder. Niet nodig, ik vind mezelf even gewoon als anderen. Dat niet elke gewone Nederlandse jongen thuis een heuse sterrenstatus heeft en een foto van Koningin Beatrix, dat zullen ze zelfs in Amerika toch wel begrijpen. Oja haha die foto. Ziet er misschien een beetje gek uit, een ingelijste foto van de Koningin op je vleugel. Maar het is een aandenken aan ons optreden voor haar 75ste verjaardag dit jaar. Ze stuurde ons na afloop die foto met een handgeschreven persoonlijke boodschap. Mooi. Hij denkt niet dat zijn vrienden in Amerika onder de indruk waren dat hij al twee keer voor de Koningin heeft gespeeld. Ze kennen haar daar niet. Arthur en ik hebben gewoon heel veel geluk gehad. Voor de rest zijn we niet anders dan andere jongens van onze leeftijd. Ik sport veel, pingel af en toe op m n elektrische gitaar, ga de kroeg in, drink een biertje met vrienden De vraag hangt in de lucht. Heeft de jonge sterpianist dan ook een muze, aansluitend op het festivalthema? Een aarzeling. Een grijns. Nouja muze ik heb wel een vriendinnetje. Maar dat houd ik liever privé. Vriendin of niet, Lucas koffer is alweer gepakt voor de volgende buitenlandse uitdaging. Dit najaar start een nieuwe studie in Madrid, bij de Russische pianist Dmitri Bashkirov. Als pianist is hij minder bekend dan Pressler, maar vooral als leraar heeft hij een heel grote reputatie. En waar ik me met name op verheug: tijdens het Storioni Festival speel ik delen uit Romeo en Julia van Prokofjev. Nou ja muze ik heb wel een vriendinnetje. Maar dat houd ik liever privé. En wat is nou mooier dan Russische muziek studeren bij een Russische pianist? Die Russen hebben een bepaalde connectie met hun eigen muziek die zó ontzettend speciaal is. Als Gergiev bijvoorbeeld de Derde Symfonie van Tsjaikovski dirigeert, dan voegt dat voor mij persoonlijk toch altijd wat extra s toe, dan voel je als het ware de Russische ziel er doorheen. Er komt een soort romantiek bij kijken, juist dát wat mensen zo mooi vinden. Dus die Prokofjev, dat ga ik zéker samen met Bashkirov instuderen. En om het stuk dan zo op het Storioni Festival te mogen overbrengen dat is echt het summum! Jeux Het derde album van Lucas en Arthur Jussen, Jeux, verscheen vrijdag 27 september. Hierop staat muziek van Fauré, Poulenc en Ravel. NRC Handelsblad schreef: Met de ingetogen expressiviteit van Maurice Ravel tonen de Jussens een bijzondere affiniteit. Le Jardin féerique hoor je zelden zo intiem en droevig vertolkt. Een fraai schijfje! 18 19

11 Beluister het Storioni Festival in het MAX Avondconcert op Radio 4. Kijk voor alle informatie op Clara, de muze Over de vrouw die Schumann én Brahms inspireerde 20 21

12 DOOR Stephen Westra Ik sterf van liefde ik kan niet leven zonder jou woorden daadwerkelijk geschreven door een componist. Door Johannes Brahms namelijk, 20 jaar oud, aan Clara Schumann, 35. Ze was de liefde van zijn leven. Clara, donkerharig, donkerogig, slank van postuur en boven alles een briljant pianiste, was zachtgezegd zijn muze in die tumultueuze tijd, de jaren vijftig van de 19de eeuw, in het Duitse Düsseldorf. En Brahms smeet een pianokwartet in cis klein op papier, muziek uiteenbarstend van de emoties, dat later zou verschijnen als het stuk dat op 20 januari tijdens het Storioni Festival op de lessenaars staat. vrouwe Muzen, inspirerende dames, al dan niet ongelukkige liefdes die het gemoed op hol en de notenstroom abrupt op gang brengen ze zijn van alle tijden. Componisten kunnen niet zonder een vrouwe. Schreef bijvoorbeeld Beethoven boven een zeker pianostuk Für Elise, dan mag je daar gerust Von Elise van maken. Naar de letter genomen is de muze van de muziek eigenlijk een nogal onschuldig schepsel. Euterpe heet zij, en volgens de Griekse mythologie bespeelt zij de aulos (dubbelfluit) waarop zij lyrische poëzie begeleidt en is zij tevens de muze van het lierdicht. Net als de andere acht muzen geboren uit de oppergod Zeus en Mnemosyme, de godin van het geheugen. Het klinkt kuis en afstandelijk genoeg maar kijk eens hoe zij zich soms manifesteerde Lieve naampjes Terug naar Brahms. Tussen 1853 en 1856 hevig verliefd op Clara. Ik zou je de hele dag wel lieve naampjes willen geven weer zo n frase uit hun correspondentie. Maar zo zoet was t allemaal niet. Clara Schumann, geboren Wieck, was de vrouw van Robert Schumann. Die was Brahms beste vriend. Schumann was psychisch labiel; hoorde stemmen, deed een zelfmoordpoging door in de Rijn te springen, werd opgenomen in een inrichting en stierf daar enkele jaren later onder ellendige omstandigheden. Het huwelijk van de Schumanns was heel goed. Ze waren elkaars grote liefde; Schumann had het jonge meisje indertijd met een rechtszaak aan haar tyrannieke vader, die haar egoïstisch als wonderkind exploiteerde, moeten ontworstelen. En zij had Robert geïnspireerd tot talloze liederen en pianostukken, met de Fantasie opus 17 als hoogtepunt waarover Schumann had gezegd: Het eerste deel is wel het hartstochtelijkste wat ik ooit heb geschreven, een diepe klacht om jou Het eerste deel is wel het hartstochtelijkste wat ik ooit heb geschreven, een diepe klacht om jou (vader Wieck lag nog dwars). En binnen zo n situatie zal dan je inspiratie alleen maar kuis en mooi zijn?! Nou, niet voor iemand als Brahms loyaal en uiterst bezorgd om zijn beste vriend, de man bovendien die zijn carrière een vliegende start had bezorgd met het artikel Neue Bahnen waarin Schumann hem een uitverkorene had genoemd, geroepen om de hoogste uitdrukking van de tijd op ideale wijze uit te spreken in vuur en vlam Clara zette Brahms gevoelsleven inderdaad in vuur en vlam. Zij maakte het mooiste, in ieder geval het diepste in hem wakker. En ongetwijfeld inspireerde hij ook haar; Nee, het is om de originele mens, de zo begaafde natuur, het edele hart dat ik zo van hem houd uit Clara s dagboek: Er is de meest volmaakte overeenstemming tussen ons Het is niet zijn jeugd die mij zo aantrekt, niet, waarschijnlijk mijn eigen gevleide ijdelheid. Nee, het is om de originele mens, de zo begaafde natuur, het edele hart dat ik zo van hem houd. Waarbij waarschijnlijk toch ook wel die jeugd een rol speelde: de jonge Brahms was een mooie slanke man met lange blonde lokken. In feite echter bleek het hevigste Clarajaar, 1855, één van Brahms minst productieve. Maandenlang schreef hij niks, verlamd door liefde, schuldgevoel, bezorgdheid, weg uit Düsseldorf? of juist blijven? helpen? afstand nemen? Zes kleine pianostukjes was alles wat de muze hem toen bracht Nooit meer zo n passie Maar als gezegd, in die Sturm und Drangperiode ontstond ook een pianokwartet. Heftige muziek. Brahms borg het manuscript weg. Zoals hij ook zichzelf wegborg en vertrok na Schumanns dood en hij voor de jonge weduwe had gedaan wat hij kon. De jongeman vestigde zich voor drie jaar in een afgelegen en ingeslapen oord, het hof van Detmold in het Teutoburger Wald waar in ieder geval geen Schumanns woonden. Rust; en liefst nooit meer zo n passie. In 1873, een kleine twintig jaar later, ontving Brahms uitgever Fritz Simrock een pakketje noten. Een flink pakketje. Plus een briefje: Op het omslag van het stuk moet u een plaatje zetten, namelijk van een hoofd met een pistool ertegen gedrukt. Nu kunt u zich iets bij de muziek voorstellen! Met dit doel zal ik u mijn foto sturen. Het was het Derde pianokwartet opus 60, een drastische herziening van het oude cis klein kwartet. Werther-kwartet heet het soms, naar de beroemde roman van Goethe waarin de jonge hoofdpersoon zich een kogel door zijn hoofd schiet om een ongelukkige liefde voor een getrouwde vrouw. Slechts een curiosteit, relativeerde Brahms het meesterlijke kwartet. Ironie. Afstand nemen. Nooit meer in de buurt komen. Al die tijd na die gebeurtenissen in Düsseldorf had hem de moed ontbroken de oude onstuimige noten weer onder ogen te komen. Pas in de winter van , alleen, in zijn karige appartement aan de Karlgasse in Wenen, maakte hij het stuk af. Was ooit de nabijheid van Clara nodig geweest voor de eerste inspiratie, hij moest zo ver mogelijk bij haar weg zijn, veilig teruggetrokken in zijn vrijgezellenkamers, om die tot levensvatbare kunst om te vormen. Op maandag 20 janauri, tijdens het concert in Tilburg, zijn zowel het pianokwartet van Brahms als de liederen van Schumann te horen. 22 Johannes Brahms 23

13 DOOR Eveline aan de Wiel Het kan een vrouw zijn, maar ook de natuur of een componist: Henk Neven heeft niet één muze, maar meerdere inspiratiebronnen. Zo was de bariton op een zomeravond in Frankrijk een lied aan het leren dat begon met in gold nen Abendschein toen de zon toevallig net onderging. Adembenemend mooi, alsof de lucht van goud was. Op zo n moment komt muziek echt naar je toe. Hij weet de luisteraar met zijn zang te raken, schreef de adviescommissie van de Nederlandse Muziekprijs in 2010 over Henk Neven, wiens spectaculaire carrière dat jaar werd bekroond met de prestigieuze muziekonderscheiding. Zeven jaar eerder studeerde de Nederlandse bariton cum laude af aan het conservatorium in Amsterdam. Neven zingt liederen en oratoria, treedt op met orkesten en vertolkt glansrijke hoofdrollen in opera s in binnen- en buitenland. Tijdens het Storioni Festival is Henk Neven dit jaar te zien bij het Openingsconcert, het Wandelconcert in Breda en het concert in Helmond. Inspirerende concerten Henk Neven leerde een aantal jaar geleden Bart van de Roer als eerste van het trio kennen. Een programmeur van De Doelen in Rotterdam koppelde de musici op een Schubert/ Schumann-dag, twee van Nevens favoriete componisten. De klik met Van de Roer was er meteen, en ook met Marc en Wouter Vossen, die de bariton later ontmoetten, bleek het goed te klikken. Niet alleen muzikaal, maar zeker ook op persoonlijk vlak. Bijna vanzelfsprekend werd Henk Neven gevraagd voor het Storioni Festival, een uitnodiging die hij graag accepteerde. Het Storioni Festival inspireert Neven. Als bariton doe ik veel liedrecitals, vaak met piano. Maar bij het Storioni Festival zijn bijvoorbeeld concerten met zang, strijkkwartet én piano niet een hele avond alleen zang, of alleen strijkkwartet. Die manier om muziek uit te voeren is eigenlijk veel natuurlijker. Naast het festival heeft Neven tal van andere inspiratiebronnen. Soms raak ik geïnspireerd door iemand die ik ontmoet, een componist, of een uitvoerder. Maar ook de natuur kan voor mij een inspiratiebron zijn. Heel vaak is het ook een fantastische uitvoering van Bach. Zo zijn er een paar constanten, en veel variabelen. Dat is ook het mooie van muziek: dat je als musicus steeds op een andere manier geïnspireerd raakt; er zijn steeds nieuwe muzen die je voeden. Ontmoetingen Dit jaar keert Henk Neven vol enthousiasme terug naar het Storioni Festival. Wat hem ieder jaar weer opvalt, is de sfeer. Zowel voor als achter de coulissen is die fantastisch. Het publiek is trouw en betrokken: dat is voor ons als musici heel motiverend. En waar het bij festivals meestal zo is dat de ene musicus gaat en de andere opkomt, werken we bij het Storioni Festival veel samen. Je ontmoet echt vrienden. Henk Neven Soms komt muziek naar je toe 24 25

14 DOOR Paul Janssen storioni academy Inspiratie, ondersteuning en mentorschap Winnaars Ensemblewedstrijd 2013 met jury en Storioni Trio De Storioni Academy, een vast onderdeel van het Storioni Festival, is voor het publiek misschien een verborgen parel in het concertaanbod van het festival. Voor zowel amateur- als professionele musici is het juist steeds meer een onmisbare school voor de kamermuziek. Een beknopte blik op het hoe en waarom en de inhoud van deze passie van het Storioni Trio. Het thema van dit zevende Storioni Festival ligt het trio ongetwijfeld na aan het hart: muze en mecenas verwijst naar inspiratie, naar ondersteuning, maar ook naar mentorschap. En dat is precies wat het trio met de Storioni Academy, een belangwekkend onderdeel van het festival, wil bieden. De Academy voorziet immers in coaching op vele niveaus, van muziekschoolleerling tot masterstudent, en in de inmiddels hoog aangeschreven Ensemble Wedstrijd. De strijd om de Storioni Toonzaal Prijs voor ensembles die het Storioni Trio samen met De Toonzaal in s Hertogenbosch organiseert, is niet alleen een platform waar jonge ensembles zich kunnen presenteren en profileren, maar ook een competitie die voorziet in uitgebreide coaching en begeleiding. Het is onze manier om iets terug te geven aan jonge muzikanten, zei Wouter Vossen al eens. We willen door het organiseren van masterclasses, workshops en andere activiteiten zo veel 26 mogelijk van onze kennis doorgeven aan de jongste generatie. Naast de ensemblewedstrijd coacht het Storioni Trio in de week voorafgaand aan het festival amateurmusici van onder andere het Centrum voor de Kunsten in Eindhoven, Kunstkwartier in Helmond, Factorium in Tilburg en Art4U Kunsteducatie in Veldhoven, Bergeijk en Eersel in hun ensemblespel. Daarnaast biedt het trio de amateurmusici de gelegenheid voor een concert en ontmoetingen met de topmusici die te gast zijn tijdens het festival. En composer in residence en klarinettist Jörg Widmann geeft een masterclass voor gevorderde conservatoriumstudenten. Ensemblespel centraal Ook tijdens deze masterclass staat de kamermuziek, het ensemblespel centraal, want dat is en blijft de raison d etre van de Storioni Academy. Die reden is heel simpel, zegt Wouter Vossen nu, Marc en ik zijn van huis uit kamermuziek gaan maken. Eerst met onze moeder en later met Bart. We hebben daarin thuis heel veel coaching gehad. Tijdens onze opleiding aan het conservatorium ontdekten we dat het zowel met het viool- als celloonderwijs prima in orde is, maar dat de professionele begeleiding op het gebied van kamermuziek nog uitgevonden moest worden. De focus ligt helemaal op het hoofdvak, voegt Marc toe. De kamermuziek drentelt er echt achteraan. En er is inmiddels wel een Strijkkwartetacademie die heel erg goed werk doet, maar er is geen trioschool en al helemaal geen algemene kamermuziekopleiding, gaat Wouter verder. Wij hebben met het Storioni Trio inmiddels ruime ervaring, die willen wij graag delen met de volgende generaties. En dat werkt. Hoewel de leden van het trio door een drukke agenda en ook nog een eigen onderwijspraktijk niet de tijd hebben om de muziekscholen wekelijks te bezoeken, blijft ook het contact met de amateurmusici van groot belang. We proberen het binnen de context van het festival zo goed mogelijk in te vullen en de ensembles een stap verder te helpen. En dat levert vaak waardevolle en ontroerende momenten op. Helpende hand in disguise De contacten met de amateurs en talenten zijn de broers Vossen net zo lief als het werken met de professionele musici. We zijn de Storioni Academy niet begonnen om kampioenen te kweken, zeggen ze nagenoeg in koor. We willen de kamermuziek promoten. En dat zijn we eigenlijk gaan doen in de hoedanigheid van conservatoriumdocent: wij kunnen een helpende hand bieden, de weg wijzen. Dat is wat we in de praktijk hopen te brengen. En dat geldt eigenlijk ook voor de ensemblewedstrijd, een helpende hand in disguise, zoals Marc het noemt. Ook hier geldt dat we liever een breed deelnemersveld hebben dan een titanenstrijd van grote kampioenen. En dat lijkt met de vierde editie van de wedstrijd voor de deur steeds beter te lukken. Zoals elke competitie moest ook deze ensemblewedstrijd zich bewijzen. In het begin moesten we de studenten echt mobiliseren om mee te doen, daar waren we wel verbaasd over, zegt Wouter. Het is immers een goede mogelijkheid om als ensemble te groeien. Inmiddels wordt het deelnemersveld steeds groter en komen er echt fantastische jonge ensembles langs. Een verborgen parel in het concertaanbod van het Storioni Festival 27

15 DOOR Paul Janssen Maxim Shalygin Ik zoek altijd naar de juiste manier om schoonheid uit te drukken Maxim Shalygin mag zich de eerste jonge componist van het Storioni Festival noemen die voortkomt uit een unieke samenwerking met de Gaudeamus Muziekweek. De in Nederland werkende componist betoverde vorig jaar vriend en vijand met zijn werk, kreeg een Eervolle vermelding en mag zich nu uitgebreid presenteren. Een bijzondere ontdekking. Iemand die niet extreem academisch modernistisch is, die de klassieke traditie op een bijzondere manier met de hedendaagse muziek combineert, die direct aanspreekt en die een nieuw werk kan schrijven dat zowel in het Storioni Festival als tijdens de Gaudeamus Muziekweek op zijn plek is. Het zijn niet de minste eisen. Maar de eerste officiële samenwerking tussen het Storioni Festival en de Gaudeamus Muziekweek, die tot stand is gekomen op initiatief van artistiek manager van Muziekgebouw Eindhoven Frank Veenstra, heeft een klinkende naam opgeleverd: de in Nederland werkende Oekraïense componist Maxim Shalygin. Tijdens de Gaudeamus Muziekweek 2012 kreeg hij een Eervolle vermelding voor zijn Symfonie voor viool solo Letters to Anna, een even wonderlijk als wonderschoon werk voor viool solo dat de luisteraar een half uur lang op het puntje van zijn stoel brengt. Als je de eerste pagina ziet denk je: moet dat een half uur duren, zegt Henk Heuvelmans, directeur van Gaudeamus Muziekweek over het werk. Maar hij weet je doorlopend mee te slepen. En dat is logisch, want zoals alle werken van Shalygin is het een buitengewoon melodisch en emotioneel geladen stuk dat direct onder de huid gaat zitten. Namen als Henryk Górecki, Arvo Pärt en Giya Kancheli dringen zich op, maar Shalygin klinkt organischer, klassieker, folkloristischer, alsof ook Bela Bartók en György Kurtág een woordje meespreken. Vandaar dat Maxym Shalygin werd voorgedragen om namens Gaudeamusnamens Gaudeamus als jonge componist van het Storioni Festival te fungeren. Ik heb al wat schetsen, maar het is in dit stadium moeilijk te omschrijven waar het naar toe gaat. Elk stuk dat ik schrijf gaat een eigen leven leiden zo kan het ook mij verrassen. Ik ben altijd op zoek naar de verborgen schoonheid. Passie, pijn en schoonheid, noemt de 28-jarige componist de belangrijkste trefwoorden van zijn nog prille oeuvre. Schoonheid is het meest lastig te vinden, zegt hij. Maar het is de factor die alle andere parameters onder één noemer vangt. Schoonheid verbindt. Ik zoek altijd naar de juiste manier om schoonheid te kunnen uitdrukken. Als je jezelf vertrouwt, kun je verder gaan in die zoektocht en het materiaal voor zich laten spreken. Dat is wat vaak verloren is gegaan in de > 28 29

16 DOOR Eveline aan de Wiel Het gaat er niet om met wat voor middelen je iets zegt, het gaat om de kracht van de boodschap Presentator bij Radio 4 Lex Bohlmeijer tweede helft van de 20ste eeuw. De taal en de techniek werden belangrijker dan de boodschap, dat probeer ik altijd te voorkomen. Het gaat er niet om met wat voor middelen je iets zegt, maar het gaat om de kracht van de boodschap. Ik schrijf op dit moment veel voor percussie. Het zijn nog studies die eigenlijk nergens over gaan. Ik ben de instrumenten aan het ontdekken om zo de sleutel te vinden om te kunnen uitdrukken wat ik eigenlijk wil zeggen. Je moet je als componist nu eenmaal ontwikkelen en je kunt daarbij niet altijd op het allerhoogste niveau acteren. De ontwikkeling van Shalygin gaat ondanks zijn voor een componist jeugdige leeftijd al een flinke tijd terug. Als zesjarig jongetje kreeg hij een bayan in zijn handen en hij was verkocht. Alleen wilde hij bij elk stuk dat hij speelde wel iets veranderen, de werken naar zijn eigen hand te zetten. Toen hij twaalf jaar oud was startte hij voor het eerst met een leeg vel muziekpapier. Ik begon echt te componeren. Het was een heel ambitieus stuk dat Battle in the Field heette. Toen is mijn passie voor het componeren voorgoed gewekt. Ik heb ook het geluk gehad dat ik meteen goede docenten trof. Zij leerden mij de regels van de harmonie en brachten mij begrip voor de historie bij. Dat is belangrijk: een goede docent kan niet helpen bij het componeren daarvoor is dat te individueel maar hij kan wel van groot belang zijn bij het ontwikkelen van je smaak. Nadat hij zijn studie in Kiev voltooid had, trok hij naar Nederland vanwege het muzikale klimaat en de docenten aan het Koninklijk Conservatorium van Den Haag. Hij studeerde bij Cornelis de Bondt en Diderik Wagenaar die hem zijn eigenheid lieten bewaren en de middelen aanreikten om die zoveel mogelijk naar buiten te brengen. En daarvan kon hij vorig jaar tijdens de Gaudeamus Muziekweek de vruchten plukken. Ik voel mij enorm gesteund door de Eervolle vermelding. De Gaudeamus Muziekweek is een zware competitie en het is al een hele kunst om in de finale te komen. Het heeft er rechtstreeks toe geleid dat ik nu componist ben van het Storioni Festival. Het is geweldig om een prijs van een gerenommeerde organisatie en een uitnodiging van een even belangwekkend festival achter je naam te hebben staan. Dat geeft vertrouwen waardoor mensen sneller geneigd zijn om je een opdracht te geven. Dergelijke steuntjes in de rug zijn van levensbelang voor een jonge componist. Twee jaar op rij presenteerde radiomaker Lex Bohlmeijer het Storioni Café, waarbij musici in een informele setting inzichten en anekdotes delen met het publiek. Geïnspireerd door de Vlaamse auteur en taalkunstenaar Ivo Michiels schrijft Bohlmeijer zijn teksten niet uit; liever werkt hij met steekwoorden. Als je met de grootste zorg en aandacht je woorden kiest, valt de afstandelijkheid weg en komt er iets moois voor in de plaats: er ontstaat een heel ander soort contact. Lex Bohlmeijer volgde een universitaire literatuurstudie in Leiden, reisde de wereld rond als professioneel danser bij een modernedansgroep en stortte zich op het schrijven en regisseren van toneelstukken voordat hij uiteindelijk als radiomaker aan de slag ging bij Radio 4. Als liefhebber van muziek en presentator van het Storioni Café kijkt Bohlmeijer elk jaar weer uit naar het Storioni Festival. Niet in de laatste plaats vanwege de prachtige programma s met bijzondere combinaties van topmusici en werken van het hoogste niveau. Eén keer deed hij zelf mee, als verteller van een sprookje, geschreven door de schoonvader van Wouter Vossen. Heel speciaal, vindt Bohlmeijer. De uitvoering staat zelfs op de jubileum-cd. Heksenketel Op Radio 4 is Bohlmeijer nog altijd te beluisteren als presentator van verschillende programma s, zoals het dagelijkse programma Amoroso van de NCRV en het Avondconcert van Omroep MAX. Voor dat laatste programma deed de radiomaker vorig jaar eenmalig live verslag van het Storioni Festival vanuit de kleedkamer van Wouter, waarbij hem een uniek kijkje achter de schermen van het > 30 31

17 Het concert Storioni in Tilburg van maandag 20 januari en het concert Composer in Residence van dinsdag 21 januari worden rechtstreeks uitgezonden in het MAX Avondconcert tussen en uur. Het Stersolistengala van 18 januari wordt opgenomen voor een latere uitzending. festival werd gegund. De radiomaker was getuige van een enorme heksenketel van musici die weinig tijd hadden om veel te doen. Er heerste een koortsachtige opwinding van op het laatste moment nog even repeteren, snaren spannen en elkaar succes wensen. Vlak voor mijn uitzending kwam Wouter de kleedkamer binnen om naast mij zijn overhemd te strijken, waarbij uiteindelijk de hulp van zijn broer Marc ingeroepen werd. Een verrassende inleiding voor mijn programma! achter de schermen De sfeer van het Storioni Festival is ontspannen en maakt het publiek nieuwsgierig, dat is de charme van het festival, vindt de presentator. Vorig jaar ging Bohlmeijer de uitdaging aan om eerst het Storioni Café en daarna op het podium voor het publiek én live op de radio het Avondconcert te presenteren. Dat lijkt misschien eenvoudig, maar dat is het niet. Ik kondigde enthousiast het concert aan van strijkkwartet Zapp4 met medewerking van onder anderen Eric Vaarzon Morel, een gitarist waar ik groot fan van ben, maar vervolgens bleef het podium leeg. Bleek dat de eerste violist nog iets klaar moest zetten, dus aan mij de taak het gat te dekken van een minuut of vijf. Achteraf schoot me te binnen dat het allemaal opvallend goed bij het thema paste: improvisatie. Maar het was geen vooropgezet plan; zo gaan die dingen soms. De sfeer van het Storioni Festival is ontspannen en maakt publiek nieuwsgierig, dat is de charme van het festival Inspiratiebronnen Improviseren is voor Bohlmeijer geen probleem. Dat doe ik graag. Toen ik aan de slag ging als presentator bij Radio 4 vond ik de programma s stoffig en oubollig; dat imago wilde ik doorbreken. Ik heb mijn eigen weg gezocht door er bewust voor te kiezen geen teksten uit te schrijven, maar gewoon te vertellen en op zoek te gaan naar de juiste woorden. Grote voorbeelden zijn voor Bohlmeijer helden uit de literaire wereld, zoals schrijver Ivo Michiels. Zijn werk gaat over originele woordkeuzes, over avontuurlijkheid en experimenteren met taal. Voor mij als radiomaker en liefhebber van literatuur is Michiels een bron van inspiratie, om mezelf te dwingen in mijn teksten zoveel mogelijk woorden te gebruiken die niet clichématig of afstandelijk zijn. Betrokkenheid Een presentator die Bohlmeijer bewondert om zijn vermogen de juiste woorden te kiezen, is Mart Smeets. Een wonderlijke keuze misschien, maar hoewel Smeets een ijdel man is, heeft hij mij in zijn carrière als sportjournalist vaak verrast door ongelooflijk knap verslag te doen van de finale van een wielerronde of een spannende schaatswedstrijd. Ik vind dat wij radiopresentatoren, als we over klassieke muziek praten, iets kunnen leren van de betrokkenheid van Mart Smeets, zijn manier van verhalen vertellen. En het literaire lef van Ivo Michiels. Het zorgvuldig kiezen van woorden is een kwestie van in het diepe springen, van improvisatievermogen en aandacht besteden aan taal. En maak je fouten? Fouten maken is niet erg, want op de radio kun je fouten herstellen. Zorgvuldig aandacht besteden aan taal levert een bijzonder contact op dat voor mij heel wezenlijk is

18 34 de Gulle gever, eervol ontvanger: mecenas35

19 DOOR Stephen Westra Gaius Cilnius Maecenas: begunstiger van de kunsten We leven in barre tijden. Den Haag beveelt: 300 miljoen bezuinigen op kunst. Dat is niet niks. Inmiddels merken we de gevolgen en zie je, wanhopig strijdend en naar adem happend, orkesten en ensembles kopje onder gaan. Kunst willen wij wel, geld is er helaas niet meer. Want het is crisis. Hoe hebben we het toch eigenlijk altijd kunnen redden, vóór de overheid zijn steentje bijdroeg? Ja, het lijkt zelfs of kunstenaars het indertijd, toen er nog geen overheid bestond, soms redelijk comfortabel hadden Zomaar even een vraag. Wat zouden wij nog van de klassieke Romeinse wereld weten als er niet ooit een Vergilius en een Horatius hadden geleefd? Dankzij Vergilius epos Aenaes weten wij hoe het verder ging na de Trojaanse oorlog. Maar hier zit een andere vraag achter: wat zouden deze dichters zijn geweest als toen niet een zekere Gaius Cilnius Maecenas, een steenrijke Romein, raadsheer van keizer Augustus, had ingezien dat deze mannen niet van de pen konden leven en een stevige greep in zijn schatkist had gedaan om ze te steunen? Naar hem is het verschijnsel mecenas vernoemd: begunstiger van de kunsten. Velen volgden zijn voorbeeld; er trekt door de geschiedenis een stoet van gulle gevers. De eerste opera in de geschiedenis zou er bijvoorbeeld niet geweest zijn als niet de bankiersfamilie De Medici uit Florence goed had begrepen dat je geld niet alleen aan weelde, lekker eten en oorlogvoeren hoefde uit te geven. De componist van Euridice, Jacopo Peri, stond in 1588 op de loonlijst van groothertog Ferdinando. De vele ducaten voor Niet geld verdienen maar geld geven was hun dagelijkse bezigheid zo n grote productie had Peri zelf echt niet even opgehoest. So nebenbei financierden de Medici s trouwens ook nog de Galleria degli Uffizi dat prachtige museum vol Rembrandts, Caravaggio s, Titiaans enz. die inmiddels miljoenen mensen een ervaring van onschatbare waarde hebben bezorgd. Geen ondankbare taak hoor, mecenas zijn. Je kreeg er echt meer voor terug dan je er in stak. Olivier B.Bommel Niet geld verdienen maar geld geven was hun dagelijkse bezigheid. Want dat bleef noodzakelijk, ook toen eind 18de eeuw de middenstand opkwam en daarmee zoiets als het zelfstandig ondernemerschap. Beethoven, wel genoemd de eerste zelfstandige kunstenaar (dat is: niet voor zijn brood aan een bepaald hof verbonden) mocht dan één van de beroemdste musici van zijn tijd zijn dat er ene prins Nicolaus Galitzin was die wat kwartetten bij hem bestelde en toen als een soort Olivier B. Bommel een stapeltje banknoten trok met de woorden: Zegt u maar ho (nu ja, zijn echte woorden waren vraag wat u goeddunkt en hij betaalde in goud) was toch mooi bittere noodzaak. ( s Prinsen kunstliefde ging zó ver, dat dan niet Beethoven maar wel hijzelf bankroet ging. Maar de wetenschap geniale scheppingen als de Grosse Fuge te hebben gefinancierd heeft hem vast tot ver over het graf getroost.) > 36 37

20 U krijgt francs Kleurrijke lieden zaten ertussen. Madame Natasja von Meck, de multimiljonairsvrouw die Tsjaikovski jaarlijks 6000 roebel doneerde als hij haar maar brieven schreef En hoe willig was Winnaretta Singer, Prinses Edmond de Polignac! en ze elkaar nooit in levenden lijve zouden ontmoeten (!). En hoe willig was Winnaretta Singer, Prinses Edmond de Polignac! Een vrouw zo extravagant en in luxe badende als haar naam doet vermoeden. Zelfs als twintigste kind van de fabrikant van de Singer naaimachines kon ze nog bakken geld uitgeven, deze Winnaretta, Winny voor vrienden, waarvan ze er begrijpelijkerwijs heel wat had. Onder hen de jonge Francis Poulenc die in de jaren 30 regelmatig haar Parijse salon ook een vorm van kunstpatronage overigens bezocht en vroeg of ze zijn Concert voor twee piano s wilde subsidiëren. Haar antwoord: Het spijt me dat ik u niet heb gezien voordat u vertrok om u te verzoeken een werk voor mijn verzameling te schrijven die zoals u weet bestaat uit Renard, El retablo de Maese Pablo, Socrate enzovoorts. Het zal me een genoegen zijn uw naam toe te voegen aan de lijst met Stravinsky, de Falla en Satie. Mijn voorstel is dat u voor dit werk de som van francs krijgt plus franc voor een uitvoering bij mij thuis lex, doe iets! Bestaan zulke mensen tegenwoordig nou echt niet meer? Althans niet in Nederland? Zijn ze uitgestorven, mannen als de rijke, in Wenen wonende Leidse diplomaat Gottfried van Swieten die het als zijn eer zag Konstanze Mozart financieel te ondersteunen toen haar echtgenoot op zijn 36ste in een armengraf verdwenen was? Of koning Willem III, die veel geld uittrok voor de opleiding van jonge musici? Onze Willem-Alexander mag zich dan geen Willem IV noemen omdat hij niet geassocieerd wil worden met deze verder weinig charmante man (hij liet het aansteken van zijn dagelijkse sigaar graag over aan een bediende) toch zou je willen uitroepen: Alex, doe ook s iets! Nou, misschien Het Storioni Festival mag inmiddels bogen op een klein netwerk van mecenassen; de prachtige viool van primarius Wouter Vossen, een Laurentius Storioni uit 1794, werd betaald door de Stichting Elise Mathilde Fonds die ook Janine Jansen even haar Stradivarius bezorgde Je hoeft niet bijzonder rijk te zijn om mecenas te worden En een tijdje terug konden we in dagblad Trouw lezen over iemand als de civiel ingenieur Pieter Lanser. Die besloot het geld van het nabestaandenpensioen van zijn vrouw in te zetten om Thomas Beijer financieel bij te staan een veelbelovende jonge pianist die u zich misschien nog herinnert van het Storioni Festival Je hoeft niet bijzonder rijk te zijn om mecenas te worden, zegt Lanser. Als je jaarlijks tien procent van je inkomen overhoudt, kun je daar een goede bestemming voor zoeken. Bijvoorbeeld als mecenas. En Beijer is hem ontzettend dankbaar: Zonder Pieter had ik mijn nieuwe cd nooit kunnen opnemen. Een bank gaat me dat geld heus niet voorschieten. exclusieve Storioni Festival-tassen, vesten en design-kopjes Tien dagen lang de mooiste kamermuziek, spraakmakende muzikale gasten, Storioni Café s, wandel- en koffieconcerten Kwaliteit en variatie te over. Toch ontbrak er nog iets aan het Storioni Festival. Merchandise. Zoals het een echt festival betaamt. Om het Storioni Festival nóg meer dat typische festivalgevoel te geven, voor musici én publiek, is er voor deze zevende editie aandacht besteed aan heuse merchandise. Er zijn bijvoorbeeld unieke tassen, warme vesten én exclusieve espressokopjes te koop. Shoppers en beach bags Kent u ze nog, de metershoge promotiebanners die tijdens de vorige editie aan de gevel van het Muziekgebouw hingen? Kunstenares Ellen Willink maakte van deze immens grote zeildoeken unieke shoppers en beach bags. Zo vindt u een stukje Storioni Festival óf Marc, Bart of Wouter terug in een prachtige, duurzame tas. Zoek de mooiste uit! Design kopjes Dankzij de samenwerking tussen het Storioni Festival en het netwerk made for talent worden exclusieve espressokopjes voor het festival ontworpen. made is hét Eindhovens netwerk voor wie van muziek, kunst en design houdt. Het netwerk ondersteunt en inspireert talentvolle professionals die samen een community of inspiration and talent vormen. Doreen Westphal is de dirigent van het hele productieproces Het Storioni Festival en made staan beide voor talentontwikkeling op niveau. Een samenwerking was snel gevonden. Zo ontdekte het Storioni Festival de bij made aangesloten kunstenares Doreen Westphal (Köthen, Oost-Duitsland 1970). Zij is afgestudeerd aan de Design Academy Eindhoven en heeft een passie voor ontwerp en specifiek voor het fabricageproces van producten. Doreen ziet zichzelf als dirigent van het hele productieproces. Ze experimenteert met materiaal en creëert tijdloze objecten, die eerlijk, innovatief en klaar voor de toekomst zijn. Dat belooft wat voor de espressokopjes die zij speciaal voor het Storioni Festival ontwerpt! Net als de vesten en tassen, zijn ook deze design-kopjes te koop tijdens het festival! 38 Meer informatie over made: (0)

Artistiek Jaarverslag Amerfortissimo editie 2014

Artistiek Jaarverslag Amerfortissimo editie 2014 Artistiek Jaarverslag Amerfortissimo editie 2014 Artistiek Jaarverslag Amerfortissimo editie 2014 Met Amerfortissimo editie 2014 hebben we op veel gebieden enorme stappen gemaakt. Met name op het gebied

Nadere informatie

PROGRAMMAVOORSTELLEN 2015 2016

PROGRAMMAVOORSTELLEN 2015 2016 PROGRAMMAVOORSTELLEN 2015 2016 EEN ANDER VERHAAL HET DUDOK KWARTET ZOEKT NAAR CONTEXT EN BETREKT DE LUISTERAAR BIJ DIE ZOEKTOCHT Van Haydn tot Xenakis: al eeuwenlang spreekt het strijkkwartet bij alle

Nadere informatie

Het Symfonie orkest. Lessuggestie bovenbouw: Lesdoelen: Lesopbouw:

Het Symfonie orkest. Lessuggestie bovenbouw: Lesdoelen: Lesopbouw: Lessuggestie bovenbouw: Het Symfonie orkest Lesdoelen: Kinderen maken kennis met klassieke muziek. Ze weten welke instrumenten er in een symfonieorkest te vinden zijn. De kinderen kunnen de verschillende

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF oktober 2004

NIEUWSBRIEF oktober 2004 NIEUWSBRIEF oktober 2004 Voor u ziet u de laatste Nieuwsbrief van dit jaar ten behoeve van de vrienden van de Stichting Hans Kox, bol van de informatie en voor een belangrijk gedeelte gewijd aan de activiteiten

Nadere informatie

Informatie. Maak kennis, maak muziek! Onderwijsprogramma. voor GROEP 5 van het basisonderwijs Gemeente. Woudrichem BROCHURE. www.cultuurpuntaltena.

Informatie. Maak kennis, maak muziek! Onderwijsprogramma. voor GROEP 5 van het basisonderwijs Gemeente. Woudrichem BROCHURE. www.cultuurpuntaltena. Maak kennis, maak muziek! Onderwijsprogramma www.cultuurpuntaltena.nl Informatie voor van het basisonderwijs Gemeente Woudrichem 019500_BIBLIOTHEEK_ALTENA_brochure_CPA_MuziekWijzer_Altena_A5.indd 16-17

Nadere informatie

De symfonie. Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen.

De symfonie. Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen. De symfonie Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen. Welke van deze symfonieën spreekt je het meest aan en waarom? Welke van deze symfonieën spreekt je het minst

Nadere informatie

Lonneke van Straalen Artistiek leider. Artistiek Jaarverslag Amerfortissimo editie 2015

Lonneke van Straalen Artistiek leider. Artistiek Jaarverslag Amerfortissimo editie 2015 Lonneke van Straalen Artistiek leider Artistiek Jaarverslag Amerfortissimo editie 2015 Artistiek Jaarverslag Amerfortissimo editie 2015 Dit was een Jubileum editie om bijzonder trots op te zijn. In een

Nadere informatie

Een muziekles over Haydns Schöpfung (voorbeeldles basisschool)

Een muziekles over Haydns Schöpfung (voorbeeldles basisschool) Een muziekles over Haydns Schöpfung (voorbeeldles basisschool) Paul Knöps Dit materiaal is onderdeel van het compendium christelijk leraarschap dat samengesteld is door het lectoraat Christelijk leraarschap

Nadere informatie

SEIZOEN 14// 15. vereniging Vrienden. óók toegankelijk voor niet-leden! ALLE ACTIVITEITEN OP EEN RIJ

SEIZOEN 14// 15. vereniging Vrienden. óók toegankelijk voor niet-leden! ALLE ACTIVITEITEN OP EEN RIJ SEIZOEN 14// 15 vereniging Vrienden óók toegankelijk voor niet-leden! ALLE ACTIVITEITEN OP EEN RIJ Vriendentafels Muziekkenner Frank de Munnik neemt u mee langs bijzondere opnamen en verhalen uit de wereld

Nadere informatie

Dierbaren lezer. den Muzenmeester. Ik, den Muzenmeester, voel mijn einde naderen en schrijf daarom mijn testament.

Dierbaren lezer. den Muzenmeester. Ik, den Muzenmeester, voel mijn einde naderen en schrijf daarom mijn testament. Dierbaren lezer Ik, den Muzenmeester, voel mijn einde naderen en schrijf daarom mijn testament. Voor ik dezen stoffigen wereld verlaat, wil ik u mijnen schat toevertrouwen. Heel mijn leven heb ik mijne

Nadere informatie

concertavond dankzij de Business seat-formule

concertavond dankzij de Business seat-formule @ Inne Helsen Een onvergetelijke concertavond dankzij de Business seat-formule Ook dit seizoen heeft het orkest een aantal aantrekkelijke formules voor u klaar om uw professionele contacten, klanten of

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

MuziekgebouwEindhoven.nl. óók toegankelijk voor niet-leden! SEIZOEN 15// 16. Vereniging Vrienden ALLE ACTIVITEITEN OP EEN RIJ

MuziekgebouwEindhoven.nl. óók toegankelijk voor niet-leden! SEIZOEN 15// 16. Vereniging Vrienden ALLE ACTIVITEITEN OP EEN RIJ MuziekgebouwEindhoven.nl óók toegankelijk voor niet-leden! SEIZOEN 15// 16 Vereniging Vrienden ALLE ACTIVITEITEN OP EEN RIJ Vereniging Vrienden VAN MUZIEKGEBOUW EINDHOVEN Achter de schermen van Muziekgebouw

Nadere informatie

1. Zwanenmeer - Ballet en Orkest van de Staatsopera van Tatarstan - Ballet

1. Zwanenmeer - Ballet en Orkest van de Staatsopera van Tatarstan - Ballet 1. Zwanenmeer - Ballet en Orkest van de Staatsopera van Tatarstan - Ballet Het Zwanenmeer is één van de hoogtepunten van het klassiekromantische balletgenre. Het Ballet van de Staatsopera van Tatarstan

Nadere informatie

Muzikale Verbeelding

Muzikale Verbeelding Muzikale Verbeelding 1 INLEIDING DOOR MARCO C. DE BRUIN Marco C. de Bruin is een componist die schrijft in een frisse mix van pop en jazz met een vleugje hedendaags. Zijn muziek is uitgevoerd door o.a.

Nadere informatie

Een goede lezer wordt begrijpend. Een goede luisteraar wordt begrijpend.

Een goede lezer wordt begrijpend. Een goede luisteraar wordt begrijpend. Een goede lezer wordt begrijpend. Een goede luisteraar wordt begrijpend. Eerste druk, 2014 2014 Johanna de Vos isbn: 9789048432172 nur: 728 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Jezus was moe. Hij had het helemaal gehad. Het begon er allemaal mee toen sommige van de schiftgeleerden zagen hoe wij, zijn leerlingen, een stuk brood

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

MCO_VO_krant_23_10 25-10-10 09:15 Pagina 1. MCO Educatie Voortgezet Onderwijs. Muziek. moet je maken! Muziekcentrum van de Omroep www.

MCO_VO_krant_23_10 25-10-10 09:15 Pagina 1. MCO Educatie Voortgezet Onderwijs. Muziek. moet je maken! Muziekcentrum van de Omroep www. MCO_VO_krant_23_10 25-10-10 09:15 Pagina 1 MCO Educatie Voortgezet Onderwijs Muziek moet je maken! Muziekcentrum van de Omroep www.mco/educatie MCO_VO_krant_23_10 25-10-10 09:15 Pagina 2 Muziek moet je

Nadere informatie

PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006

PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006 PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006 INHOUD 1. Wat is podiumpresentatie 2. De voorbereiding 3. Het podium op 4. Tijdens het spelen 5. Als het stuk uit is 6. Je optreden zit erop 7. Het interview

Nadere informatie

Gemeentelijke Academie voor Muziek en Woord Zoltan Kodaly Wijnegem / Schilde / Zoersel Schooljaar 2007-2008 AMC/LP volwassenen M3 Leraar.

Gemeentelijke Academie voor Muziek en Woord Zoltan Kodaly Wijnegem / Schilde / Zoersel Schooljaar 2007-2008 AMC/LP volwassenen M3 Leraar. Gemeentelijke Academie voor Muziek en Woord Zoltan Kodaly Wijnegem / Schilde / Zoersel Schooljaar 2007-2008 AMC/LP volwassenen M3 Leraar Portfolio Naam:... Onderwerp:... Eindwerk AMC 3 TOELICHTING Omschrijving

Nadere informatie

Verslag 2014-2015 Muziek in de Maartenskerk

Verslag 2014-2015 Muziek in de Maartenskerk Stichting Muziek in de Maartenskerk. Verslag 2014-2015 Muziek in de Maartenskerk De Stichting Muziek in de Maartenskerk organiseert klassieke kamermuziekconcerten voor de liefhebbers van klassieke muziek

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF, December 2015 NIEUWE PROGRAMMA S!!

NIEUWSBRIEF, December 2015 NIEUWE PROGRAMMA S!! NIEUWSBRIEF, December 2015 NIEUWE PROGRAMMA S!! In aansluiting op mijn reguliere series colleges Geschiedenis van de Klassieke Muziek, (voor lopende inschrijvingen zie website!!) heb ik een aantal nieuwe

Nadere informatie

Classicisme is een korte tijdsperiode in de muziek. Ze loopt van 1750 tot 1810.

Classicisme is een korte tijdsperiode in de muziek. Ze loopt van 1750 tot 1810. Classicisme 1. Wanneer? Classicisme is een korte tijdsperiode in de muziek. Ze loopt van 1750 tot 1810. Dit is de periode van de industriële revolutie. De technologie en de wetenschap kennen een grote

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Elk jaar op de ochtend van 14 augustus is er een korte plechtigheid in de ontvangsthal van de oude Tweede Kamer. Een kleine groep

Nadere informatie

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus AVONDMAALSVIERING KONINGSKERK 13-09 - 2009 door ds. L. Krüger Schriftlezing: Koloss. 1: 24-29 (NBV) Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag

Nadere informatie

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis. Kijkwijzer HAVO / VWO Joep Nicolas 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015 Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.nl Welkom in het Cuypershuis Het museumgebouw is een uniek complex

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

Erik Satie. BV De Pianomannen. Ken je Erik Satie? Erik Satie is een componist. Weet je wat dat is? Dit is een foto van Satie.

Erik Satie. BV De Pianomannen. Ken je Erik Satie? Erik Satie is een componist. Weet je wat dat is? Dit is een foto van Satie. BV De Pianomannen Erik Satie Ken je Erik Satie? Erik Satie is een componist. Weet je wat dat is? Dit is een foto van Satie. Herken je hem ook op de andere plaatjes? Zet steeds een pijltje bij Satie. (Op

Nadere informatie

Geniet van een stijlvol kunststuk in uw woonkamer!

Geniet van een stijlvol kunststuk in uw woonkamer! Rembrandt 350 Geniet van een stijlvol kunststuk in uw woonkamer! De Rembrandt 350 is een buitengewoon orgel, vernoemd naar de Hollandse meester Rembrandt van Rijn. Dankzij het mooie klassieke meubel en

Nadere informatie

DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?.

DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?. DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?. Amersfoort, 21 augustus 2007 John van den Hout Geachte aanwezigen, Toen ik me voorbereidde om voor u dit verhaal te houden, was mijn eerste gedachte: Wat

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

Felix en Lenette presenteren: Mijn wolf en ik. gratis e-book. Palaysia. door Edith Hagenaar

Felix en Lenette presenteren: Mijn wolf en ik. gratis e-book. Palaysia. door Edith Hagenaar Felix en Lenette presenteren: Mijn wolf en ik gratis e-book Palaysia door Edith Hagenaar Voor je ouders De wolf op deze cd staat voor iedereen met wie je kind een moeilijke relatie heeft. Dat kan een juf

Nadere informatie

REIMSREISJE. Lesmateriaal

REIMSREISJE. Lesmateriaal REIMSREISJE Lesmateriaal LES 1 OPDRACHT 1: WAT IS...? Bekijk het filmpje Opera, wat is dat? Hierin zie je wie en wat er allemaal nodig is om een opera te maken. Wat is een opera eigenlijk? A Een voorstelling

Nadere informatie

HOOFDSTUK 13. Naar het museum. Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste. 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt.

HOOFDSTUK 13. Naar het museum. Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste. 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt. 215 215 HOOFDSTUK 13 Naar het museum WOORDEN 1 Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt. 2 De Nederlandse schilder Van Gogh schilderde vaak met kleuren.

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

INHOUD: Van onze voorzitter. Intocht Sint Nicolaas. Op de lessenaar. Interview: Martien Maas. Caeciliafeest. Intermezzo. Activiteiten kalender

INHOUD: Van onze voorzitter. Intocht Sint Nicolaas. Op de lessenaar. Interview: Martien Maas. Caeciliafeest. Intermezzo. Activiteiten kalender J A A R G A N G 3 NO. 1 4 Van onze voorzitter November 2011 INHOUD: Van onze voorzitter Intocht Sint Nicolaas Op de lessenaar Interview: Martien Maas Caeciliafeest Intermezzo Activiteiten kalender Zoals

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

Vivarium 2015: Lucky #7

Vivarium 2015: Lucky #7 Nieuwsbrief nr.1 Maart 2015 Vivarium 2015: Lucky #7 Na de zeer succesvolle terugkeer van Vivarium in 2014, zijn de voorbereiding op de komende editie al weer in volle gang. Wie de gehele historie van Vivarium

Nadere informatie

Verhalen uit een ander rijk

Verhalen uit een ander rijk Verhalen uit een ander rijk Ana-Magdalena Zainea www.anderssamen.nl www.ana-magdalena.nl Titel: Verhalen uit een ander rijk Auteur: Ana-Magdalena Zainea Correctie: Bart Renaer en Dorien Ruben Illustraties

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Podium Azijnfabriek Bethaniestraat 4 s-hertogenbosch. Entree 7,- Vrienden gratis. Martijn Willers piano Joris van den Berg cello

Podium Azijnfabriek Bethaniestraat 4 s-hertogenbosch. Entree 7,- Vrienden gratis. Martijn Willers piano Joris van den Berg cello Programma Kamermuziek 9 juni 2011, 12.30 uur Podium Azijnfabriek Bethaniestraat 4 s-hertogenbosch Entree 7,- Vrienden gratis Martijn Willers piano Joris van den Berg cello L. van Beethoven Variaties op

Nadere informatie

Seizoen 2012-2013. Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl

Seizoen 2012-2013. Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl Seizoen 2012-2013 Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl Liefde voor muziek De Zeister Muziekschool is hèt trefpunt voor muziek in Zeist. Iedereen die iets met muziek wil doen - van spelen tot luisteren,

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

Prediker 2:24-25 - Hoe word ik gelukkig?

Prediker 2:24-25 - Hoe word ik gelukkig? Prediker 2:24-25 - Hoe word ik gelukkig? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint

Nadere informatie

Gebeden voor jongeren

Gebeden voor jongeren Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Gebeden voor jongeren... 2 Gebed van het licht... 2 Mijn leven tot een licht... 2 Gebed voor sterke benen... 2 Dankgebed... 3 Gebed van Franciscus... 3 Dankgebed als je

Nadere informatie

Werkboek. Wij werken samen. Nederlands Mentorles Duits Geschiedenis Kunst Muziek Percussie. oktober - december 2015 Meridiaan College JAAR VAK

Werkboek. Wij werken samen. Nederlands Mentorles Duits Geschiedenis Kunst Muziek Percussie. oktober - december 2015 Meridiaan College JAAR VAK oktober - december 2015 Meridiaan College NAAM JAAR VAK PROJECT TITEL KLAS Nederlands Mentorles Duits Geschiedenis Kunst Muziek Percussie Werkboek Wij werken samen Wat gaan we doen? Het Meridiaan College

Nadere informatie

Blazers in de balzaal

Blazers in de balzaal Maandagenda december 2015 Kijk voor actuele informatie op www.hetgeldersorkest.nl Blazers in de balzaal Het Gelders Blaaskwintet Gudrun Bourel fluit Bram Kreeftmeijer hobo Irene Teepe klarinet Mette Laugs

Nadere informatie

Opstartlessen. Lesbrief 9. Muziek. Wat leert u in deze les? Veel succes! www.edusom.nl

Opstartlessen. Lesbrief 9. Muziek. Wat leert u in deze les? Veel succes! www.edusom.nl www.edusom.nl Opstartlessen Lesbrief 9. Muziek Wat leert u in deze les? Wat u kunt zeggen als u iets mooi vindt. Een gesprek voeren over muziek. Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

Nieuwsbrief Pinksteren 2014

Nieuwsbrief Pinksteren 2014 Nieuwsbrief Pinksteren 2014 PASSIE EN PLEZIER OP DE RUÏNE VAN BATENBURG Het is een kunst om in de hectiek van het dagelijkse leven in contact te blijven met plezier en bezieling. Dit vraagt om een goede

Nadere informatie

Ken uw Klassiekers 2013-2014. in desingel

Ken uw Klassiekers 2013-2014. in desingel Ken uw Klassiekers 2013-2014 in desingel wo 25 sep 2013 Camerata Bern olv. Antje Weithaas p.2 vr 11 okt 2013 B Rock olv. Bejun Mehta p.4 do 14 nov 2013 Le Concert Olympique p.6 wo 19 mrt 2014 Le Concert

Nadere informatie

jij ontdekt... jouw passie voor Luistercursussen Klassiek cursusaanbod 2015-2016 www.ontdekscala.nl muziek Centrum voor de Kunsten

jij ontdekt... jouw passie voor Luistercursussen Klassiek cursusaanbod 2015-2016 www.ontdekscala.nl muziek Centrum voor de Kunsten jij ontdekt... muziek jouw passie voor Luistercursussen Klassiek cursusaanbod 2015-2016 Centrum voor de Kunsten www.ontdekscala.nl Luistercursussen Klassieke Muziek Al sinds vele jaren geven een tweetal

Nadere informatie

CHRISTINE OTTEN, Tussen Country en Westen

CHRISTINE OTTEN, Tussen Country en Westen CHRISTINE OTTEN, Tussen Country en Westen Haar autobiografische roman Om adem te kunnen halen is onlangs verschenen en speelt zich grotendeels af in Deventer, waar zij tot haar 18de woonde. Vanaf maart

Nadere informatie

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua Spreekbeurt Dag Oglaya Doua Ik werd wakker voordat m n wekker afging. Het was de dag van mijn spreekbeurt. Met m n ogen wijd open lag ik in bed, mezelf afvragend waarom ik in hemelsnaam bananen als onderwerp

Nadere informatie

editie 7 Jaarprogramma t/m de Kopermolen Centrum voor Kunst en Cultuur Vaals von Clermontplein 11 6291 AT Vaals Tel. 0031 (0)43 3064668

editie 7 Jaarprogramma t/m de Kopermolen Centrum voor Kunst en Cultuur Vaals von Clermontplein 11 6291 AT Vaals Tel. 0031 (0)43 3064668 editie 7 Jaarprogramma de Kopermolen t/m 4 5 1 0 01 2 i i2 n ju uar n a j Centrum voor Kunst en Cultuur de Kopermolen Vaals von Clermontplein 11 6291 AT Vaals Tel. 0031 (0)43 3064668 Jaarprogramma juni

Nadere informatie

HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ TIJD VOOR ELKAAR. Willem en Marian de Vink

HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ TIJD VOOR ELKAAR. Willem en Marian de Vink HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ SAMEN TIJD VOOR ELKAAR Willem en Marian de Vink Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. Romantiek in een liefdesbrief ROMANTIEK in een liefdesbrief Schrijf

Nadere informatie

Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1. Brieven aan bijna niemand anders

Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1. Brieven aan bijna niemand anders Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1 Brieven aan bijna niemand anders Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 2 ander werk van toon tellegen Theo Thijssenprijs 1997 Hendrik de Vriesprijs 2006

Nadere informatie

Muziek. Elke tijd heeft zijn eigen vormen

Muziek. Elke tijd heeft zijn eigen vormen Muziek Elke tijd heeft zijn eigen vormen Klassieke Sonate / Symfonie Eerste deel; snel en dramatisch (met sonatevorm) Tweede deel; langzaam en lyrisch. Liedvorm of thema met variaties contrasterende toonsoort

Nadere informatie

weekinfo Datum: vrijdag 12 februari 2016

weekinfo Datum: vrijdag 12 februari 2016 weekinfo Datum: vrijdag 12 februari 2016 Bijbelverhalen voor de komende week Vijf broden en twee vissen, Matteüs 14:13-21 Jezus loopt over het water, Matteüs 14:22-33 Petrus weet wie Jezus is, Matteüs

Nadere informatie

Omdat het kan, 10. grootste toekomstwensen. Inspiratie bronnen/persoonlijke. over de redacteur:

Omdat het kan, 10. grootste toekomstwensen. Inspiratie bronnen/persoonlijke. over de redacteur: Jfor one time only Jelle Burger is geen man die graag met zichzelf te kooop loopt. Hij laat liever zelf zien wat hij in huis heeft. Geboren in Woerden, maar getogen in Helmond; hij heeft van beide kanten

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Canonvensters Michiel de Ruyter

Canonvensters Michiel de Ruyter ARGUS CLOU GESCHIEDENIS LESSUGGESTIE GROEP 8 Canonvensters Michiel de Ruyter Michiel Adriaanszoon de Ruyter werd op 23 maart 1607 geboren in Vlissingen. Zijn ouders waren niet rijk. Michiel was een stout

Nadere informatie

Cultuur is een eerste levensbehoefte

Cultuur is een eerste levensbehoefte 10 Cultuur is een eerste levensbehoefte Interview Tekst Kelly Bakker Foto s Tessa Wiegerinck Journalist, cultuurkenner en ondernemer in één Je stapt in die achtbaan en kan dan eigenlijk niet meer anders

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH, 5 april 2015 - Pasen Johannes 20

Ontmoetingskerk - Laren NH, 5 april 2015 - Pasen Johannes 20 Ontmoetingskerk - Laren NH, 5 april 2015 - Pasen Johannes 20 Zal ik mijn man nog tegenkomen na de dood? Zullen we elkaar herkennen? Dat vroeg een vrouw me, enkele weken geleden. De vraag klinkt niet voor

Nadere informatie

Eigen-Wijzer Zijn Door Suzanne Meijroos 2007 3

Eigen-Wijzer Zijn Door Suzanne Meijroos 2007 3 Eigen-Wijzer Zijn Door Suzanne Meijroos 2007 3 Inhoud Het begin 9 Aan jou 13 Jouw zaak 21 Risico 37 Aandacht 49 Wet van de aantrekkingskracht 65 Onderscheid je van de rest 75 Het gat 93 Jouw keuzes 103

Nadere informatie

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag.

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Onze vragen: 1. Wanneer bent u met uw schrijfcarrière begonnen? 8 jaar geleden ben ik begonnen met het schrijven.

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

Stichting Jumpstart Jr. Muziekinstrumentenfonds 2012 2016

Stichting Jumpstart Jr. Muziekinstrumentenfonds 2012 2016 Stichting Jumpstart Jr. Muziekinstrumentenfonds 2012 2016 Inhoudsopgave Doel en focus Instrumenten strategie aanschaf barokke setup onderhoud en taxatie aankoopplan Musici gewenst resultaat talenten 2011

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Geef. nooit op! Gods beloften voor jou MIRANDA TOLLENAAR

Geef. nooit op! Gods beloften voor jou MIRANDA TOLLENAAR Geef Gods beloften voor jou nooit op! MIRANDA TOLLENAAR Geef nooit op! Tollenaar, Miranda ISBN 978-90-6353-630-5 NUR 713 Boekverzorging: Studio Vrolijk, Margreet Kattouw De bijbelteksten in deze uitgave

Nadere informatie

Mijn laatste nieuwsbrief

Mijn laatste nieuwsbrief Mijn laatste nieuwsbrief Lieve familie, vrienden en sponsors! Mijn laatste nieuwsbrief schrijf ik vanuit het prachtige en kleurrijke Sri Lanka! Hier vierde ik Kerst en Oud en Nieuw met de bemanning van

Nadere informatie

Opwekking 346: Opwekking 167:

Opwekking 346: Opwekking 167: Opwekking 346: Maak ons tot een stralend licht een stralend licht Tot de wereld ziet wie haar het leven geeft. Laat het schijnen door ons heen. Maak ons tot een woord van hoop een levend woord dat U verlossing

Nadere informatie

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander.

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. HHKalender DEF_2 ct.indd 1 Romantiek in een liefdesbrief 01-06-15 21:37 ROMANTIEK in een liefdesbrief Schrijf een liefdesbrief aan je geliefde. Verwerk

Nadere informatie

EERSTE VROUW. leonard BERNSTEIN

EERSTE VROUW. leonard BERNSTEIN Marin Alsop leek voorbestemd om musicus te worden. Haar vader was violist en haar moeder celliste. Als enig kind van twee klassieke beroepsmusici werd ze op alle mogelijke manieren gestimuleerd om haar

Nadere informatie

Enkele vragen aan Kristin Harmel

Enkele vragen aan Kristin Harmel Enkele vragen aan Kristin Harmel Waar gaat Zolang er sterren aan de hemel staan over? Zolang er sterren aan de hemel staan gaat over Hope McKenna- Smith, eigenaresse van een bakkerij in Cape Cod. Ze komt

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood?

Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood? Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint

Nadere informatie

Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014. Selfie? Ie-self!

Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014. Selfie? Ie-self! Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014 Selfie? Ie-self! Voorganger: Dhr. G.J. Heinen Muzikale medewerking: koor van Groot Schuylenburg uit

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Wat als ik voor mijn dromen had gekozen Even had geluisterd naar mijn hart.

Wat als ik voor mijn dromen had gekozen Even had geluisterd naar mijn hart. Interview Wat als ik voor mijn dromen had gekozen Even had geluisterd naar mijn hart. Tekst Dennis van Elten Foto s Ine Van Hofstraeten Kun jij Ine van Hofstraeten beschrijven in 3 woorden? Doorzetter,

Nadere informatie

Meesters. gitaar. op de. concertgebouw kleine zaal. hoofdsponsor. sponsor. otto vowinkel Luthier

Meesters. gitaar. op de. concertgebouw kleine zaal. hoofdsponsor. sponsor. otto vowinkel Luthier 2010 2011 concertgebouw kleine zaal hoofdsponsor sponsor otto vowinkel Luthier Roland Dyens zaterdag 18 september 2010 20.15 uur Roland Dyens Het vrije concert Het vrije concert Losse kaarten 35,00 Met

Nadere informatie

Classicisme is een korte tijdsperiode in de muziek. Ze loopt van 1750 tot 1810.

Classicisme is een korte tijdsperiode in de muziek. Ze loopt van 1750 tot 1810. Classicisme 1. Wanneer? Classicisme is een korte tijdsperiode in de muziek. Ze loopt van 1750 tot 1810. Dit is de periode van de industriële revolutie. De technologie en de wetenschap kennen een grote

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

Aan de slag bij het orkest

Aan de slag bij het orkest Aan de slag bij het orkest Een introductie van het symfonieorkest Groep 7-8 en VO onderbouw Docentenhandleiding Vooraf Voor u ligt de docentenhandleiding bij de educatieve website Introductie van het symfonieorkest

Nadere informatie

STORYTELLING. Aanbod 2013-2014. Romantische componistenverhalen in klank, woord én beeld

STORYTELLING. Aanbod 2013-2014. Romantische componistenverhalen in klank, woord én beeld Aanbod 2013-2014 STORYTELLING Romantische componistenverhalen in klank, woord én beeld Eva Stegeman - viool Folke Nauta - piano Huib Ramaer - verteller WELKOM BIJ STORYTELLING! STORYTELLING brengt het

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus, schilderij van Rembrandt "De terugkeer van de verloren zoon" op de beamer

Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus, schilderij van Rembrandt De terugkeer van de verloren zoon op de beamer ORDE VAN DIENST 40-dagentijd Hofkerk 6 maart 2016 Lezen: Lucas 15: 11-32 Overdenking door ds. Jan Bos: Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus, schilderij van Rembrandt "De terugkeer

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson De Jefferson Bijbel Thomas Jefferson Vertaald en ingeleid door: Sadije Bunjaku & Thomas Heij Inhoud Inleiding 1. De geheime Bijbel van Thomas Jefferson 2. De filosofische president Het leven van Thomas

Nadere informatie

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES MODULE #6 DREAMBOARD PROCES Welkom bij het 90 dagen mindset coachings programma. Dit programma heeft de potentie om jouw leven compleet te veranderen de komende 90 dagen. Daarin is het belangrijk dat je

Nadere informatie

Elk seizoen een nieuw interieur

Elk seizoen een nieuw interieur 52 Stijlvol Wonen B i n n e n k i j k e n Elk seizoen een nieuw interieur De kans dat Anke en Geert ooit uitgekeken raken op hun interieur, is wel heel erg klein. De inrichting wordt namelijk regelmatig

Nadere informatie

Door Ruben Willemsen, groep 6

Door Ruben Willemsen, groep 6 Door Ruben Willemsen, groep 6 1 Hoofdstuk 1: Inleiding Hoofdstuk 2: Geschiedenis Hoofdstuk 3: Musical Hoofdstuk 4: Hoe wordt de Musical gemaakt Hoofdstuk 5: In het theater Hoofdstuk 6: Het leven van een

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Rozen bij de thee. wolk in de plantenbakken aan het balkon. De hortensia s fleurden de muur op met

Rozen bij de thee. wolk in de plantenbakken aan het balkon. De hortensia s fleurden de muur op met Rozen bij de thee Het was een van die warme lenteochtenden. Ik gaf de planten op mijn balkonnetje water, terwijl ik ondertussen van het zonnetje genoot. Ik vond het geweldig om de planten zo weelderig

Nadere informatie

1red18054 27-04-2007, NOS, Gesprek met de Minister-president, N.2, 22.50 uur

1red18054 27-04-2007, NOS, Gesprek met de Minister-president, N.2, 22.50 uur 1red18054 27-04-2007, NOS, Gesprek met de Minister-president, N.2, 22.50 uur GESPREK MET DE MINISTER-PRESIDENT, NA AFLOOP VAN DE MINISTERRAAD, OVER DE VOORJAARSNOTA EN DE KONINKLIJKE FAMILIE Nederland

Nadere informatie

Ellen Schild. Tineke Groen

Ellen Schild. Tineke Groen Ellen Schild Tineke Groen Jaar in jaar uit besteden we in Mebest aandacht aan fraaie afbouwprojecten. Achter elk van die projecten zitten vakmensen. Vakmensen die het bedenken, vakmensen die het maken.

Nadere informatie

Eerste druk, 2014 2014 Jan Wouters Fotografie: Bas Pinto, John en Lucie Schats

Eerste druk, 2014 2014 Jan Wouters Fotografie: Bas Pinto, John en Lucie Schats Kruimels eten Eerste druk, 2014 2014 Jan Wouters Fotografie: Bas Pinto, John en Lucie Schats isbn: 9789048432066 nur: 303 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming

Nadere informatie