jaargang 70 nr

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "jaargang 70 nr. 18.670 www.nd.nl redactie@nd.nl 0342 411711"

Transcriptie

1 nederlandsdagblad jaargang 70 nr Shahira overleefde 2 Nooit meer alleen 7 zeven Quinoa op ons bord 10 Stephan Bol en Hilbert Meijer nd.nl/binnenland beeld novum / Michel Utrecht Samen rouwen is moeilijk Aaldert van Soest nd.nl/binnenland Boeken voor kinderen in de koffer In de hal van het ministerie van Veiligheid en Justitie in Den Haag tekenden koning Willem-Alexander en koningin Máxima vrijdagmiddag het condoleanceregister voor de slachtoffers van de vliegramp in Oekraïne. Met allen die getroffen zijn, leven wij intens mee, schreef de koning onder meer. Na de vliegramp met vele Nederlandse doden klinkt de roep om een dag van nationale rouw. Maar collectief rouwen valt niet mee in een ontzuild en geïndividualiseerd Nederland. Utrecht Waarom geen dag van nationale rouw voor al die Nederlanders die met rampvlucht MH17 richting Kuala Lumpur vlogen? Het onbegrip vloog vrijdag over de sociale media. De vlaggen op overheidsgebouwen gingen vrijdag halfstok, de fotosessie met het koningspaar werd afgelast, maar een dag van nationale rouw komt er niet. We zijn zo individualistisch geworden dat we zelf willen bepalen of we meedoen aan nationale rouw, verklaart rouwdeskundige Daan Westerink. Niet iedereen voelt zich thuis bij herdenkingsbijeenkomsten en stille tochten. Rouwen om mensen die je niet kent, kan ongemakkelijk voelen, beseft Westerink, die gespecialiseerd is in de manier waarop mensen omgaan met een intense verlieservaring. Het neigt al gauw naar het toe-eigenen van andermans verdriet. Als je hevig geëmotioneerd bent door de vliegramp, terwijl er geen bekenden van je in het toestel zaten, doe dan een stapje terug en vraag je af waarom het je zo raakt, raadt ze aan. Die ramp is vreselijk en je gevoelens moeten eruit, maar relativeer het tegelijk ook: het is niet mijn familie. We denken dat we eerst allemaal rottige gevoelens moeten krijgen en dat we dan pas verder mogen met ons leven. Onzin. Nationale rouw moet niet eindigen in nationale hysterie. Nederlanders zijn van nature terughoudend om andermans verdriet toe te eigenen, zegt psycholoog Paul Boelen van de Universiteit van Utrecht. Door de opkomst van stille tochten en massaherdenkingen gebeurt dit steeds vaker Maak het waar, God, dat U wereldwijd oorlogen uitbant. commentaar op 3 wel. Niet alle nabestaanden putten daar steun uit. Sommigen vinden dat een ander met hun verlies aan de haal gaat. identificeren Tegelijk is het logisch dat de roep om een nationale herdenking na de vliegramp van donderdag zo luid klinkt, vindt Daan Westerink. Het komt heel dichtbij, want we vliegen allemaal wel eens. We kunnen ons identificeren met de Nederlanders die op Schiphol in dat vliegtuig zijn gestapt. Het is ook precies de reden dat de behoefte om het verdriet over zo n ramp te delen nationale proporties aanneemt. Gemeenten speelden in op de vraag naar officiële herdenkingen na de aanslag op Koninginnedag in Apeldoorn (2009) en de schietpartij in Alphen aan den Rijn (2011). Dat ligt altijd gevoelig, omdat iedereen daarbij eigen behoeften heeft. Stichting Impact, het landelijke kenniscentrum voor psychosociale zorg na rampen, publiceerde vorig jaar daarom een handreiking voor gemeenten, met als belangrijkste regel: stel de getroffenen centraal. De behoefte om samen te rouwen is overigens iets van alle tijden, zegt Westerink. Vroeger gebeurde dit vooral binnen de zuilen in kerken en dorpshuizen, maar de behoefte om collectief verdriet te delen is nooit verdwenen. Dat zag je bij de dood van André Hazes: de hele Amsterdam Arena zat vol. Mensen rouwden daar om Hazes, maar eigenlijk nog meer om hun eigen doden. Toch: samen rouwen vinden we in Nederland een stuk ingewikkelder dan samen een feestje bouwen, bewijst het voorbije WK voetbal. Plezier kun je makkelijker met elkaar delen dan verdriet. Iedereen ervaart verdriet zo verschillend. En daarbij komt al gauw het ongemakkelijke gevoel hoe je elkaar daarin kunt steunen. Negatieve emoties slaan eerder naar binnen, vult Boelen aan. Men praat er wel over, maar in voorzichtige termen en niet zo uitbundig als bij de positieve emoties van een WK. Een overeenkomst is dat de gedeelde emotie helaas wordt bepaald door de waan van de dag. De nabestaanden worden nu ondergedompeld in steun en publieke erkenning, maar die luwt waarschijnlijk vrij snel. Dat kan hen daarna een extra gevoel van eenzaamheid geven. Daarom zijn herhalingen van herdenkingen ook zo belangrijk, ook al doen daaraan vaak veel minder mensen mee. < Enschede Blijf lezen in de vakantie! Tal van basisscholen doen vlak voor de zomervakantie die oproep aan leerlingen en hun ouders. Leerkrachten merken na de zes weken vakantie vaak dat leerlingen niet meer het lees- en rekenniveau hebben van voor de vakantie. Hoe ver een leerling terugzakt, varieert. Sommige leerlingen blijven lezen in de vakantie of bezoeken musea, terwijl anderen geen boek open slaan. Uit onderzoek van de Universiteit Twente blijkt dat de kennisverschillen tussen leerlingen in de zomervakantie het meest toenemen. Volgens taal-leesspecialist Tjalling Brouwer lopen vooral zwakke lezers het risico dat ze tijdens de zomervakantie terugvallen in leesvaardigheid. Op de toetsen waarmee scholen de vaardigheden meten, vallen zij soms wel een half jaar of nog meer terug, zegt hij. Het is buitengewoon jammer als zo veel inspanningen teniet worden gedaan. Het is natuurlijk wel vakantie, dus het blijven oefenen moet speels blijven. Je moet niet elke dag een half uur gaan oefenen, zegt Coby van Beek, directielid en leerkracht van groep 4-5 op de christelijke basisschool Het Kompas in Kesteren. Toch adviseert haar school met name ouders van zwakke leerlingen om in de vakantie te blijven rekenen en lezen. Dat kan best een beetje speels, zegt Van Beek. In de auto kun je optelsommetjes maken aan de hand van kentekenplaten. zie ook pagina 8 Willeke nd.nl/cartoons

2 2 redactie nd nd.nl/binnenland Slachtoffers rampvlucht krijgen een gezicht Schiphol Langzamerhand wordt duidelijk wie er allemaal aan boord van het getroffen vliegtuig zaten. De slachtoffers (en bijna-slachtoffers) krijgen een gezicht. In diverse gemeenten doen namen de ronde van gezinnen die waarschijnlijk aan boord waren van vlucht MH17. De burgemeester van Hilversum: We zijn diep geschokt over het nieuws dat er mogelijk twee Hilversumse gezinnen betrokken zijn bij de ramp met vlucht MH17. Op de site van de gemeente zijn al verscheidene condoleances achtergelaten. De burgemeester van Naarden heeft bevestigd dat een moeder met haar drie jonge kinderen in het verongelukte vliegtuig zat. De gemeente Cuijk maakte bekend dat waarschijnlijk een gezin van vier personen uit de gemeente aan boord zat. Ook in Neerkant hingen gisteren vlaggen halfstok; een vader, moeder en hun vier kinderen zaten op de bewuste vlucht. Bijna iedereen lijkt wel iemand te kennen die mensen kent die aan boord waren. Tweede Kamerlid voor de Christenunie Gert-Jan Segers kent zelf iemand: Afschuwelijk. Dronk vorige week nog koffie met hem en nu dat haar aan boord van het toestel was. Evangelische Omroep Een 24-jarige freelancer van de Evangelische Omroep zou ook in het vliegtuig hebben gezeten. De omroep liet via Twitter weten: Onze gebeden en gedachten zijn bij de slachtoffers en nabestaanden van vlucht #MH17 #bidmee. Er duiken ook verhalen op van mensen die de bewuste vlucht wel geboekt hadden, maar op het laatste moment een ander vliegtuig namen. Andrie Ochtman vertelt op Facebook dat hij bij het inchecken op Schiphol werd gevraagd of hij voor zeshonderd euro van vlucht wilde veranderen en via Dubai wilde reizen. Na telefonisch overleg met zijn ouders, besloot hij hiervoor te kiezen en bleef hij in leven. Het Algemeen Dagblad heeft een interview met wielrenner Maarten de Jonge uit Oldenzaal. Hij had donderdag aan boord van vlucht MH17 moeten zitten, maar boekte op het laatste moment iets goedkopers. Het is dus eigenlijk een beetje zuinigheid die m n leven heeft gered. Ook in het verdwenen vliegtuig van Malaysia Airlines, een paar maanden geleden, zat hij nét niet. Ook toen koos hij op het laatste moment voor een andere vlucht, aldus het AD. < PvdA-senator PvdA-senator en hoogleraar Willem Witteveen (62) is omgekomen bij de vliegramp met het toestel van Malaysia Airlines. Witteveen maakte sinds januari 2013 opnieuw deel uit van de Eerste Kamer; van 1999 tot en met 2007 was hij ook al lid van dezelfde Kamer. Hij was woordvoerder veiligheid en justitie. Sinds 1990 was Witteveen hoogleraar encyclopedie van de rechtswetenschap aan de Universiteit Tilburg. Hij is een zoon van oud-vvd-minister Johan Witteveen. nieuwsanalyse Jan van Benthem nd.nl/buitenland De raket die Putin ontmaskerde De Russische president Putin heeft met vuur gespeeld, met dodelijke gevolgen. Het Westen accepteert niet langer het gedraai en gelieg over de rol in Oekraïne. Den Haag De Russische staatsmedia draaien overuren na het neerschieten van het Maleisische passagiersvliegtuig, donderdag, waarbij 189 Nederlandse passagiers het leven verloren. In reeksen artikelen, als bij het staatspersbureau Itar-Tass, wordt gesuggereerd dat het Oekraïense leger het toestel heeft neergehaald. President Vladimir Putin was meteen na de ramp duidelijk: als de Oekraïense regering geen offensief tegen de separatisten zou hebben gevoerd, was dit nooit gebeurd. Dus ligt volgens Moskou de schuld bij de regering in Kiev. Maar de Russische houding rond het conflict in Oekraïne is zó stuitend leugenachtig dat woensdag, een dag voor de ramp, de NAVO er genoeg van had. In een uitvoerige verklaring boorde het alle propaganda van Moskou de grond in. Diezelfde dag kondigde president Obama scherpere sancties tegen Rusland aan, waardoor ook diverse grote Russische bedrijven worden getroffen. Om twee uur s middags opent Anisah Alchatib, zoals elke dag, haar Indonesisch restaurant in Amsterdam- West. 23 jaar geleden verhuisde ze van Java naar Amsterdam, waar twee jaar later haar dochter werd geboren, Shahira. Donderdag bracht ze Shahira naar Schiphol. Ze zou, voor het eerst alleen, naar Jakarta vliegen. Met vlucht MH17. Amsterdam Shahira (21) heeft zin in haar vakantie. Op 2 augustus trouwt haar tante en bijna de hele familie is uitgenodigd. Ook haar moeder, die over een week vertrekt. Shahira heeft nog nooit alleen gevlogen, dus ze vindt het spannend. Alleen inchecken. Alleen boarden. Alleen overstappen op Kuala Lumpur. We gingen vroeg weg, zegt haar moeder, maar toen we om half tien bij balie 29 kwamen, de balie van Malasyan Airlines, was het heel druk. Er waren zo veel mensen. Het viel me op dat ze vrolijk waren. Ze hadden zin in hun vakantie. Anisah schudt met haar hoofd. Ze waren allemaal zo jong in die rij... Oh nee. Ik besef het nu allemaal pas. Zo jong nog. Met haar linkerarm veegt ze haar ogen droog. Ze heeft kippenvel. Op Schiphol sluit Shahira aan in de rij. Omdat ze niet precies weet of ze nog op tijd is, schiet ze het echtpaar aan dat voor haar staat. Ze waren zo rond de zestig, schat Shahira. De vrouw legt haar lief en geduldig uit wat er te gebeuren staat en hoe het allemaal werkt. via Dubai Als ze na een uur eindelijk aan de beurt is, krijgt ze te horen dat de vlucht vol zit. Of ze het ziet zitten om via Dubai te vliegen, tegen een vergoeding van 600 euro. Shahira schrikt van het voorstel. Twijfelend loopt ze naar haar moeder. Het eten bij KLM schijnt minder lekker te zijn, de stoelen minder groot. Haar moeder overtuigt haar. Doe het maar gewoon, zegt ze. Shahira loopt naar de balie en zegt ja. Ik ben zo blij, zegt haar moeder een De Europese Unie zei woensdag eind deze maand ook met scherpere sancties te willen komen. Donderdagmorgen noemde de Russische premier Dmitry Medvedev deze sancties kwaadaardig. De relaties met Rusland zouden er zeker door verslechteren, waarschuwde hij, waarbij hij zinspeelde op vergelding en tegenmaatregelen. leveren Een van de redenen voor de strengere sancties is dat Rusland maar doorgaat met het leveren van wapens en technische ondersteuning aan de separatisten. Dat betreft ook het BUK-raketsysteem. De Russen en de separatisten in Oekraïne beweren nu bij hoog en bij laag dat de pro-russische militanten daarover niet beschikken. Maar op 29 juni meldde het Itar-Tass zelf dat de zelfverdedigingsstrijdkrachten van de Volksrepubliek Donetsk beschikken over BUK-raketverdedigingssystemen. Een dergelijk systeem is dinsdag vrijwel zeker gebruikt bij het neerschieten van een Oekraïens militair transportvliegtuig, een Antonov 26. Daarnaast heeft Putin inmiddels weer ongeveer Russische militairen langs de grens met Oekraïne verzameld, en overweegt hij volgens het dag later. Ze huilt. God heeft het zo geschreven. Nadat Shahira twee uur later incheckt, snelt ze richting Amsterdam om haar restaurant te openen. Vanwege de commotie vergeet ze iedereen te vertellen dat haar dochter een andere vlucht heeft genomen. Dan belt om half zes haar neef Ryan. Het vliegtuig van Shahira is neergeschoten. De rest van de avond zit ze continu aan de telefoon. Alle familieleden, alle vriendinnen van Shahira bellen huilend op om te vragen of het echt waar is. Nee, zegt Anisah. Shahira landt ondertussen op Dubai. Als ze haar telefoon aanzet, loopt die vast. Russische Ria Novosti chirurgische ingrepen in Oekraïne. Ze heeft te veel gemiste oproepen, sms jes, Whatsappjes. Er is iets. Zodra haar moeder weer belt, neemt ze op. Mamma, waar ben ik?, vraagt ze in paniek. Je bent in Dubai, meisje. Dubai. Rustig maar. Ik wil hier niet zijn, mamma. Ik wil bij jou zijn. iedereen bellen Ze komt nog vier mensen tegen met hetzelfde verhaal. Ook zij kregen een nieuw ticket op Schiphol. Ze zoeken snel een café met WiFi, bellen en mailen iedereen dat ze veilig zijn, en vliegen door naar Jakarta. Daar wordt Shahira opgehaald door haar tante. Als ze een half uur later bij haar thuis zijn, moorden Het neerschieten van het Maleisische passagiersvliegtuig komt midden in deze al verscherpte confrontatie tussen het Westen en Rusland. Daarbij gaan de vertrouwelijke diplomatieke analyses van het karakter en optreden van de Russische president nu een grote rol spelen. Die analyses zijn keihard. Op een recente bijeenkomt met hooggeplaatste diplomaten en politici die van dichtbij met de Russische politiek te maken hebben, constateerde een van hen tegenover het Nederlands Dagblad kort en scherp: Putin is een slecht mens. We zijn nog lang niet klaar met het conflict rond Oekraïne en andere onderwerpen, integendeel. Deze karakterisering van Putin slaat op zijn achtergrond en motivatie. Hij is een voormalig geheim agent, voor wie macht en invloed boven alles gaan. Desnoods zal hij moorden om Rusland groot te maken, want het belang van Rusland gaat boven het leven van een individu. Het spel rond Oekraïne is zo n machtsspel dat al vele levens heeft geëist en nu ook die van Nederlandse, Britse, Franse en andere westerse burgers. Het Westen kan niet anders dan Putin de deur te wijzen, als bewezen wordt dat de raket inderdaad van pro- Russische zijde kwam. Hij dient te worden behandeld als een internationale paria, stelt de Amerikaanse senator John McCain zelfs. vijand De gevolgen zullen groot zijn, op allerlei terreinen. De NAVO komt nog sterker in een ander licht te staan, waarbij de vraag naar een grotere Europese bijdrage luider wordt. Sancties tegen Rusland zullen vérgaande economische gevolgen hebben, vooral op het terrein van de energievoorziening binnen Europa. Het zal een Europese solidariteit vragen om landen die door Russische tegenmaatregelen worden getroffen, te helpen. Maar de grootste vraag blijft, hoe Putin zal reageren op een vastbesloten westerse reactie. Donderdag, vlak voor de ramp, kondigde de Russische regering nog aan dat het defensiebudget verder zal worden verhoogd, omdat de relaties met het Westen inmiddels lijken op die tijdens de Koude Oorlog in de jaren tachtig. Rusland lijkt er al voor te hebben gekozen het vrije Westen opnieuw als vijand te zien. Jarl van der Ploeg en Angie Wellink / vk nd.nl/binnenland beeld Julius Schrank Verbazend dat mijn tranen niet op zijn Anisah Alchatib belt met haar dochter Shahira in Jakarta. Shahira had een ticket voor het op donderdag neergeschoten vliegtuig van Malaysian Airlines, maar door een overboeking is zij via Dubai met KLM gevlogen. zet ze Skype aan. Ik kan het nog steeds niet bevatten. O, die oude vrouw uit de rij. Ze was zo lief voor me. Is zij dood mamma? En al die jongens? Ik vind het zo erg. Ik verbaas mij dat mijn tranen niet op zijn. Shahira en haar moeder praten nog even door. Soms kijken ze elkaar gewoon een tijdje aan in stilte. Ik wil even douchen, zegt ze tot slot. Ik voel me zo raar. En dan, vlak voordat ze ophangt, zegt Anisah tegen haar dochter: Shahira, wees je wel voorzichtig? Drink je genoeg water? Het is daar warm. Ja, mamma. Ik zal genoeg water drinken. Tot volgende week. <

3 3 Een gebed Goede God, De zon schijnt en het is licht om ons heen en warm. Maar vandaag zit ons hoofd vol met andere dingen. Die wrakstukken op dat boerenland. De bijna driehonderd inzittenden van dat vliegtuig, die misschien nog een schok en angst hebben gevoeld, of waren ze op slag dood? De honderden nabestaanden, met ineens zo n gat in hun leven. We willen meeleven, maar hoe doe je dat? We bidden dat U hen nabij bent. Vang hen op. Geef mensen om hen heen die troosten en helpen. Laat hen de komende weken, jaren, niet alleen. Wie hebben dit op hun geweten? Misschien was het een vergissing, en vergeef het hun dan, maar ze waren er wel op uit om te doden. We moeten voor hen bidden, Heer. Dat dit hun ogen opent voor wat ze aan het doen zijn. We bidden om wijsheid voor gezagsdragers, die moeten reageren. Om zegen over de nasleep van de ramp. Laat er ruimte zijn voor eerlijk onderzoek. Laat schuldigen niet voor hun verantwoordelijkheid wegduiken. Linda Stelma nd.nl/geloof beeld ap / Joshua Paul Kaarsen in een kerk buiten Kuala Lumpur geven het nummer van de vlucht van het neergeschoten passagiersvliegtuig weer. Heer, ontferm u Stil zijn, de deuren van de kerk openzetten, een kaarsje aansteken en korte gebeden. Christenen leven mee en bidden voor de nabestaanden van de slachtoffers van de vliegramp. Utrecht Heer, ontferm u en Maranatha, kom Heere Jezus, bidden christenen op Twitter in de uren na de ramp met het neergeschoten vliegtuig boven Oekraïne. Ook ds. Arjan Plaisier, scriba van de generale synode van de Protestantse Kerk in Nederland gebruikt deze woorden in een verklaring: Woorden schieten tekort. Wij denken aan de nabestaanden. En bidden voor hen. Wij zullen dat ook doen, zondag, wanneer we als gemeente samenkomen. Als we het Heer, ontferm U bidden. Wellicht door dan ook namen te noemen. Van omgekomen mensen. Van nabestaanden. Want als er mensen en families lijden, dan lijden we allen mee. Twee jongeren van de Nederlands Gereformeerde Kerk Rijnwaarde in de Utrechtse nieuwbouwwijk Leidsche Rijn zijn omgekomen bij de vliegramp in Oekraïne. Robert-Jan (18) en Frederique (19) van Zijtveld uit Vleuten, broer en zus, waren met hun opa en oma op weg naar Borneo als afsluiting van het schooljaar. Ze zaten op vlucht MH17 van Malaysia Airlines, die donderdag boven Oekraïne door een raket werd neergehaald. Ds. Richard Roest, vertrekkend voorganger van de gemeente is geschokt door het bericht. De jongeren komen uit een gezin waar we gewoon veel van houden. Ik huil mee met de ouders die nu ineens geen kinderen meer hebben. De gemeente is per mail geïnformeerd over het overlijden van de twee tieners. Zondag zal ze stilstaan bij het gebeurde. Volgens Roest is dat dan vooral het delen van verdriet. We zullen dan ook bidden voor de duizenden nabestaanden die niet Rooms-Katholieken roepen op tot medeleven en gebed. Wij roepen alle gelovigen op om alles te doen wat mogelijk is om de nabestaanden op te vangen en te ondersteunen. En wij roepen alle gelovigen op om in de vieringen op komende zondag de slachtoffers in de barmhartigheid van God aan te bevelen en te bidden om kracht en moed voor de nabestaanden, aldus de voorzitter van de Bisschoppenconferentie, kardinaal Eijk. Op Twitter werden al snel de eerste gebeden door christenen uitgesproken. Zanger Kees Kraayenoord schreef: Kyrie eleison. Christe eleison. So many things so wrong in this broken world! #MH17 #Ukraine #Israel #Palestine, daarbij niet alleen verwijzend naar de vliegramp, maar ook naar de oorlog tussen Israël en de Palestijnen. Op de internetkerk mijnkerk.nl zijn al verscheidene digitale kaarsjes aangestoken. Voor vrienden die geschokt hoorden van kinderen van vrienden die omkwamen bij die afschuwelijke ramp. 28 jaar, laat Jennie weten. En ene jongeren uit NGK Leidsche Rijn omgekomen weten hoe ze verder moeten. Wat we dan bidden? Ontferm u, help. En we brengen onze verontwaardiging bij God. Ds. Wim Rietkerk hoopt zondag als gastpredikant voor te gaan in Rijnwaarde. De liturgie en preek die hij heeft voorbereid zal hij naar alle waarschijnlijkheid niet gebruiken. We gaan ons nu op dit verlies richten, aldus de predikant. Robert-Jan en Frederique zaten op het Minkema College in Woerden. Frederique had net eindexamen vwo gedaan, Robert-Jan zat in vwo 5. In totaal zijn er drie leerlingen van de school omgekomen. Ook Robin Hemelrijk, havo 4-leerling was aan boord van het vliegtuig. De school schrijft op haar Facebookpagina: Met grote verslagenheid hebben wij dit bericht ontvangen. Onze gedachten gaan uit naar de families en vrienden van deze leerlingen. Vrijdagmiddag is de school open voor leerlingen, ouders en collega s om het verdriet hierover te delen. Esther heeft bij haar kaarsje geschreven: Voor de familie van mijn collega. Hij zat met zijn vrouw in het vliegtuig dat is neergestort. Onwerkelijk en zeer verdrietig. Hulpbisschop van Haarlem-Amsterdam Jan Hendriks schreef op zijn blog dat hij diep geschokt was. Hij liet weten dat hij in de eucharistieviering van vrijdag de slachtoffers zou gedenken en zou bidden voor hun zielenrust. En: Voor de vele nabestaanden wil ik bidden om kracht en troost. Ik hoop dat zij in deze vreselijke omstandigheden alle hulp zullen krijgen om dit te kunnen verwerken en een waardig afscheid mogelijk te maken. Een voorganger van een zusterkerk van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt in Oekraïne reageerde ook op de vliegramp. We zijn in shock en huilen mee met onze broeders en zusters in Nederland. Tijdens onze dienst van vandaag zullen we voor jullie bidden, schrijft Wasja Pilipenko, predikant van de gemeenten in Stepan en Rivne. We begrijpen dat Putin de grootste terrorist is in deze wereld. Maar God is Heer en Christus is God. (...) We bidden en huilen. De Gereformeerde Kerk aan de Dorpsstraat in Bleiswijk (PKN) opende vrijdag haar deuren vanwege de vliegramp. Iedereen was welkom om een kaarsje te branden, iets in een boek te schrijven, te bidden of stil te zijn. Voor ds. Marieke den Braber was het heel vanzelfsprekend de kerkdeuren open te gooien. Waarom niet? Het afgelopen jaar hebben we als gemeente besloten meer present te willen zijn in de samenleving op het moment dat daaraan behoefte is. Dit past heel erg bij ons. Het voelt correct, goed en prettig. Vrijdagochtend waren er zo n kleine twintig mensen langsgekomen in het kerkgebouw aan de doorgaande weg in het dorp. Ze werden opgevangen door verschillende kerkleden. Die hoeven niet zoveel te doen. Mensen kunnen zelf wel een kaarsje aansteken of iets in een boek schrijven. Een enkeling wilde zijn of haar verhaal kwijt, en dan kan dat ook. In het boek waarin mensen hun gedachten kwijt konden, zijn vooral gebeden opgeschreven. Kyrie eleison, Help hen en God wees nabij. < Nu zijn we van deze klap geschrokken. En we kunnen wakker liggen van het geweld in Gaza. Raketten en tanks. Vier spelende kinderen, omgekomen bij een bombardement. Een wapenstilstand en dan weer een grondoffensief. Daar horen we elke dag van. Maar hoeveel plekken op de wereld zijn er niet waar, haast ongezien, geweld regeert. Waar mensen elkaar uw licht in de ogen niet gunnen. In Syrië, Irak, Nigeria, Zuid-Sudan en Pakistan vallen elke dag doden. Zo veel mensen op de vlucht, kinderen voor het leven getekend, vrouwen en meisjes misbruikt. Geef vrede, Heer, geef vrede. Ontferm u. Of gaat al die ellende aan U voorbij? Hoort U het roepen van het bloed niet van de aarde? Open uw ogen, God, voor wat mensen van uw wereld maken. Luister naar hen die tot U roepen, of alleen maar zuchten of huilen. Maak het waar, dat U verdrukten recht doet en vreemdelingen beschermt, dat U wereldwijd oorlogen uitbant. We weten wel, Heer: U hebt het zo niet bedoeld. Zelfs toen U de mens gemaakt had, zei U: het is zeer goed. Maar toen kwam de hoogmoed en de val. Als wij ons bedreigd voelden, als geliefden van ons waren gedood, zouden wij misschien ook wel naar wapens willen grijpen. We willen het geloof in uw rijk niet kwijt, want vrede op aarde krijgen wij niet voor elkaar. We willen de droom niet kwijt van de stad van vrede, die U zelf uit de hemel doet neerdalen Jeruzalem, waar alle stammen en talen thuis zijn, waar iemand is die tranen uit je ogen wist. We bidden dat onze stad, onze wereld daar al een beetje op gaat lijken. En ook het land dat U ooit uitkoos voor uw volk Israël. Waar U, Jezus, geleefd hebt en waar U zei: heb je vijanden lief, wees goed voor wie jullie haten. U kunt dat wonder doen. Mogen de bergen vrede brengen en de heuvels gerechtigheid. Wim Houtman QUOTE Als we werk willen houden en minder willen bezuinigen, moeten we bewuster inkopen. zie pagina 10: Koopjesjagen kost ons banen nd contact algemeen vandaag in zeven redactie nadenken over je huwelijk de keerzijde van quinoa mijmeren als Heimans

4 4 Anneke Stoffelen / vk nd.nl/binnenland Neerstorten MH17 is slag voor strijd tegen aids Amsterdam Het neerstorten van de MH17 is ook een aderlating voor de wereldwijde strijd tegen aids. Een groepje onderzoekers en lobbyisten op weg naar een grote aidsconferentie in Melbourne kwamen om het leven. Onder hen professor Joep Lange. Zonder twijfel de belangrijkste aidsexpert van Nederland, en waarschijnlijk van Europa, zegt collega-onderzoeker Jaap Goudsmit. De Amerikaanse president Obama prees de groep aidsstrijders vrijdag tijdens zijn persconferentie. Dit waren mannen en vrouwen die hun leven wijdden aan het redden van andermans leven. Zij zijn van ons weggenomen met een zinloze daad van geweld. Lange zou op de conferentie van de International Aids Society (IAS) in Melbourne spreken over de mogelijkheden en belemmeringen bij het op grote schaal verspreiden van hiv-remmers in ontwikkelingslanden, zo blijkt uit een aankondiging die een Australische onderzoeker op Twitter plaatste. Joep was niet alleen een onderzoeker, maar ook een activist, zegt Goudsmit, die net als Lange aan het Amsterdam Medisch Centrum verbonden is. Hij werkte als wetenschapper mee aan de ontwikkeling van medicijnen, maar hij heeft er ook ontzettend voor gevochten dat iedereen ter wereld die middelen kon krijgen. Hij reisde de hele wereld af om die boodschap te verkondigen. Tussen 2002 en 2004 was Lange voorzitter van de IAS. gevoelige man Joep Lange (59) promoveerde in de jaren tachtig bij Goudsmit op een onderzoek naar de oorzaken van de toen nog mysterieuze ziekte aids. Hij zag bij ons in het ziekenhuis al die mannen wegkwijnen, hij kon dat leed niet aanzien. Ik denk dat dat hem al die jaren gedreven heeft. Behalve een intellectueel was hij ook een gevoelige man. Hij wilde iets voor die mensen doen. redactie nd nd.nl/buitenland Lange ontdekte dat de zogenoemde virusload bepalend was voor het ontwikkelen van aids. Daarmee stond hij aan de basis van de ontwikkeling van de eerste hiv-remmers en later de combinatietherapie, zegt Goudsmit. Zijn onderzoek heeft ertoe geleid dat we hiv eronder hebben gekregen. Joep heeft altijd in de voorhoede gelopen en is zijn hele leven gemotiveerd gebleven. Zijn dood is een verschrikkelijk verlies. Lange, vader van vijf volwassen kinderen, reisde samen met zijn partner Jacqueline van Tongeren. Zij werkte in het verleden als verpleegkundige met aidspatiënten en deed de laatste jaren de communicatie bij het Amsterdam Institute for Global Health and Development, een samenwerkingsverband tussen verschillende organisaties die zich richten op gezondheidszorg in ontwikkelingslanden. Bij hen in het vliegtuig bevond zich ook Lucie van Mens, bekend van haar promotieonderzoek in de jaren negentig naar prostitutie als bedrijfstak. Zij streed bij de Female Health Company voor de verspreiding van vrouwencondooms in ontwikkelingslanden, als middel om de hiv-epidemie een halt toe te roepen. Geen makkelijke missie, zei zij in 2009 in de Volkskrant. Het vrouwencondoom heeft geen sexy imago. Ook cultureel antropologe Martine de Schutter van het Aids Fonds was op weg naar de conferentie in Melbourne. Zij streed door de jaren heen bij verschillende ngo s, onder meer in Bolivia, Argentinië en de Verenigde Staten, om gezondheidszorg voor iedereen bereikbaar te maken, in het bijzonder voor hiv-patiënten. Met mijn loopbaan hoop ik bij te dragen om van de wereld een betere plek te maken, om te leven, te werken en lief te hebben, schrijft zij op haar LinkedIn-profiel. Sinds begin dit jaar werkte de Schutter als programmaleider van Bridging the Gaps, een project dat vecht voor betere zorg voor onder anderen homoseksuelen, sekswerkers en drugsverslaafden. < V-raad eist diepgravend en onafhankelijk onderzoek Den Haag De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties wil dat er snel een diepgravend en onafhankelijk internationaal onderzoek komt naar de vliegramp in Oost-Oekraïne. De raad, die vrijdagmiddag in spoedzitting bijeenkwam, op verzoek van Groot- Brittannië, sprak zijn diepe medeleven uit met de families van de slachtoffers en hun landgenoten en regeringen. De leden namen een minuut stilte in acht ter nagedachtenis aan de 298 inzittenden van vlucht MH17. De Amerikaanse VN-ambassadeur Samantha Power riep de internationale gemeenschap op, de slachtoffers te beschouwen als van ons allemaal. Het onderzoek dat de Veiligheidsraad voor ogen staat, moet verlopen volgens de richtlijnen van de internationale burgerluchtvaart. De raad wil zorgen dat de verantwoordelijken rekenschap afleggen. Alles wijst er volgens Power op dat pro- Russische separatisten de hand hadden in het drama met vlucht MH17. Maar het is volgens de Amerikaanse onwaarschijnlijk dat de rebellen alleen hebben gehandeld. Zonder deskundige hulp, mogelijk uit Rusland, zouden zij de ingewikkelde raketten niet hebben kunnen afschieten. Als de separatisten en hun grote bondgenoot inderdaad de schuldigen zijn, vreest Power het ergste voor het onderzoek. Zij zullen er dan immers alles aan doen, en met reden, om de waarheid te verhullen. De inmiddels op de rampplek gearriveerde OVSE-waarnemers moeten volgens haar daarom zo snel mogelijk aan het werk om de plaats delict te beschermen. Al het bewijsmateriaal moet bewaard blijven en indien nodig worden teruggegeven. Amerikaanse deskundigen staan klaar om bij te springen, aldus de VN-ambassadeur. Vooral Rusland moest het ontgelden in Powers toespraak. Zij verweet Rusland de oorlog in Oekraïne gaande te houden. De Russische ambassadeur bij de VN gaf vrijdag Oekraïne de schuld van de vliegramp. Volgens Vitali Tsjoerkin hadden de autoriteiten geen vluchten moeten toelaten boven een gebied waar wordt gevochten. naar rampgebied Malaysia Airlines keert de nabestaanden van de omgekomen passagiers elk vijfduizend dollar uit. Het geld is bedoeld als voorlopige compensatie voor de financiële nood, maakte vicepresident Huib Gorter bekend op een persconferentie op Schiphol. Familieleden en vrienden van de slachtoffers zijn voorlopig ondergebracht in hotels. Velen van hen willen volgens Gorter gebruikmaken van mogelijkheid om naar Oekraïne af te reizen. De luchtvaartmaatschappij wil dit zo snel mogelijk faciliteren, maar volgens Gorter is het moeilijk om bij het rampgebied te komen. Op dit moment werken we aan de logistiek. < Gerard Beverdam nd.nl/politiek beeld novum / Freek van den Bergh, Patrick van Katwijk en Rein van Zanen Minister Ivo Opstelten (Binnenlandse Zaken), premier Mark Rutte en minister Timmermans (Buitenlandse Zaken) geven een persconferentie over de crash van het toestel van Malaysia Airlines boven Oekraïne. Kabinet kiest beheerste, maar b Premier Rutte zal, als de vliegramp een aanslag is, zich er persoonlijk voor inzetten dat de daders worden gepakt en bestraft. Het Nederlandse kabinet kiest in de grootste crisissituatie sinds jaren voor een beheerste, maar besliste toon. Den Haag Van Mark Ruttes doorgaans ontspannen houding is niets meer over. Vrijdagmiddag zien we een minister-president die, vergezeld van harde tikken op het spreekgestoelte, zegt dat hij niet zal rusten voordat degenen die dit hebben gedaan voor het gerecht staan. De enorme ramp die zich in Oekraïne heeft voltrokken, plaatst het Nederlandse kabinet voor de grootste crisissituatie in jaren. De buitengewoon lastige diplomatieke context komt daar nog eens bij en vraagt het uiterste van Rutte en zijn regeringsploeg, en van de Nederlandse diplomatie. Maar Rutte is tot op het bot gemotiveerd om erachter te komen wie verantwoordelijk kan worden gehouden voor wat hoogstwaarschijnlijk een aanslag is op een burgervliegtuig. Om te laten zien dat Nederland de kwestie zeer hoog opneemt, vertrok vrijdagavond minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken) naar Oekraïne. Nederland is daarmee de komende dagen volgens Rutte op het hoogste niveau vertegenwoordigd in de regio. Het lijkt de bedoeling dat Timmermans in Oekraïne maximale druk uitoefent om onderzoekers vrij toegang te geven tot het gebied waar de Boeing 777 van Malaysia Airlines is neergestort. feiten Ondanks de enorme impact van de ramp op de Nederlandse samenleving, kiest het kabinet vooralsnog een beheerste, maar besliste toon. We moeten op basis van harde feiten vervolgstappen zetten. Rutte formuleert zorgvuldig. Het is zeer waarschijnlijk dat er sprake is van een raket die vanaf de grond is afgeschoten, zegt hij. Maar ook dát moet eerst onafhankelijk worden vastgesteld. We kunnen allemaal onze vermoedens hebben, maar wij Op Paleis Noordeinde, het werkpaleis van koning Willem-Alexander, wapperde vrijdag de koninklijke standaard met rouwwimpel. willen ons baseren op de feiten. We hebben met regeringsleiders en presidenten van vele landen gesproken, tot en met de president van Rusland, en allemaal zeggen ze dat ze nu een onafhankelijk onderzoek willen. Daarom moet Nederland niet op basis van speculaties gaan vingerwijzen, stelt Rutte. Wel zegt hij dat de komende dagen zal moeten blijken wat alle beloftes waard zijn. Op de vraag of hij vertrouwen heeft dat onderzoekers ongehinderd hun werk kunnen doen, zegt Rutte dat de komende tijd dat vertrouwen moet worden gewonnen. Zonder Rusland te noemen, laat hij zich ook met het oog op het onderzoek wel ontvallen dat iedereen die invloed heeft op de (pro- Russische, red.) separatisten, een bijzondere verantwoordelijkheid heeft. Minister Timmermans nam vrijdagavond een onderzoeksteam mee naar Oekraïne. Op de vraag of de eerste verantwoordelijkheid voor het onderzoek niet bij Oekraïne ligt, erkent Rutte dat dat inderdaad het geval is. Tegelijkertijd laat hij duidelijk blijken dat Nederland op dit moment de leiding neemt. Bossen bloemen zijn neergelegd bij Vertrekhal 3 op Schiphol.

5 5 Herman Veenhof nd.nl/buitenland Herman Veenhof nd.nl/buitenland BUK-systeem is te moeilijk voor rebellen Moskou, Donetsk en Kiev hebben eigen waarheden Donetsk Het BUK-systeem, de Russische Patriot kan volgens defensie-experts niet worden bediend door gewone militairen of rebellen. esliste toon Gezien het enorme aantal slachtoffers, begrijpt de hele internationale gemeenschap dat Nederland hier een grote rol zal spelen. Ook gelet op de instabiele situatie in Oekraïne, lijkt Nederland die leidende rol naar zich toe te trekken. Wij zullen ook indirecte bewijzen moeten verzamelen, zegt Rutte bijvoorbeeld. Hij heeft zorgen over hoe onderzoekers op de rampplek moeten komen. Het is belangrijk dat er veilige corridors zijn. Al zou de plek van de ramp beschikbaar zijn, dan nog moeten de mensen er kunnen komen. Het onderzoek naar de tragedie moet beginnen met een niet mis te verstaan signaal van de VN-Veiligheidsraad over een onafhankelijk internationaal onderzoek, aldus Rutte. We zijn een land in shock en in tranen, zegt de Nederlandse VN-ambassadeur Karel van Oosterom tijdens de spoedzitting van de Veiligheidsraad in New York, verwijzend naar de ten minste 189 Nederlandse doden. De slachtoffers en nabestaanden en de landen die getroffen zijn, verdienen te weten wat er is gebeurd. < Volgens Oekraïense bronnen betekent het dat de macht binnen de pro-russische rebellengroepen is overgenomen door speciale troepen. Voor Dimitri Dymtsjoek is het duidelijk. Het vliegtuig van Malaysian Airlines is neergeschoten door Rasjisten, Russische fascisten. Zo betitelt de Oekraïense defensiespecialist de pro-russische rebellen die zich nu hebben geconcentreerd in de stad Donetsk. Het zijn gewoon Russen, denkt de man die twintig jaar in het leger zat en nu in Kiev het Centrum voor Militaire en Politieke Research leidt. Dymtsjoek geldt als uithangbord van de Oekraïense regering, die zegt wat Porosjenko als staatshoofd niet kan zeggen. Dymtsjoek denkt dat de beschietingen samenhangen met de economische sancties die de VS en Europa aankondigden. Ze doen echt pijn en dus is er wraak. De MH17 was het derde vliegtuig dat in het oosten van zijn land werd neergehaald deze week. Woensdag was het een Suchoj Su-25 straaljager, door een vanaf Russisch grondgebied afgevuurde raket. Dinsdag was het een Antonov AN26 transportvliegtuig. Tot nu toe ging het bij die raketten om het type Grad of SAM (Surface to Air Missiles), vanaf de schouders afgevuurde manpad -projectielen, die niet hoger kunnen komen dan 6500 meter. Het gebruik van de BUK-systemen biedt een reikwijdte tot 25 kilometer hoogte; genoeg om verkeersvliegtuigen op tien tot dertien kilometer hoogte te treffen. De Russische Patriot is al sinds 1972 in ontwikkeling. De recente uitvoeringen behelzen een zeer mobiel complex van trucks die drie of vier SAM 11 Gadfly of de moderne SAM 17 Grizzly vervoeren en afschieten. Radar, focus, lock en vuren vereisen specialistische training. Het zwakke punt is dat bij de oudere uitvoeringen niet goed kan worden bepaald welk type vliegtuig in het vizier wordt genomen. Het lijkt erop dat de MH17 als een vijandelijk toestel prematuur uit de lucht is gehaald. Dat vinden ook Igor Soetjagin en Jonathan Eyal, van het gezaghebbende Royal United Services Institute in Londen. Eyal zei tegen het Britse dagblad The Guardian dat zowel Russen als Oekraïense eenheden de BUK konden afvuren. Maar als je de balans opmaakt, zijn de Russen verantwoordelijk. Het BUK-systeem is onder de exportnaam Ural verkocht aan veel landen: India, China, Finland, Egypte, Birma, Servië en Georgië hebben het. In 2008 werden tijdens de oorlog in Georgië vier Russische vliegtuigen neergehaald door dat BUK-systeem. < novum Verzekeraars soepel bij claims na ramp Zowel Rusland als de pro-russische rebellen stelden hun verklaringen sinds de crash met de MH17 bij. ris en lichamen en het gerucht gaat dat als eersten niet de rebellen, maar Russische specialisten ter plekke waren. Kiev is consistenter, maar heeft op de rampplek weinig te zeggen. verwijt Grabovo Zowel vanuit Kiev als vanuit Donetsk kwam vrijdagmorgen de toezegging dat de plek waar de MH17 neerstortte, zou worden afgesloten voor verder onderzoek. In het vliegtuig van Malaysia Airlines zaten 298 mensen, onder wie tenminste 189 Nederlanders. Niemand overleefde de ramp. De Oekraïense president Petro Porosjenko verzekerde de Amerikaanse president Barack Obama dat de situatie rond het gecrashte vliegtuig intact blijft totdat internationale onderzoekers daar aan het werk gaan. Nog geen drie uur later zei Aleksander Borodaj, een van de leiders van de pro-russische separatisten in Oost-Oekraïne de rampplek af te sluiten om een onderzoek mogelijk te maken. De rebellen willen een staakthet-vuren van drie dagen. De twee mededelingen geven aan dat de plaats van de crash formeel in handen is van de staat Oekraïne en feitelijk in die van de Nationale Volksrepubliek Donetsk. De rampplek ligt tussen Donetsk en Loehansk en de grens met Rusland van die drie kanten is het ongeveer vijftig kilometer. Het wrak ligt op een stuk land bij het dorp Grabovo. Het gebied is allang niet meer intact. Media van Oekraïense en rebellenzijde deden onbeschaamd hun werk, lokale inwoners plunderden vliegtuiginventa- vogel De rebellen in Donetsk ontkennen het vliegtuig te hebben neergeschoten. Dat gebeurde echter na opmerkingen op VKontakte, het Russische Facebook, van Igor Girkin, alias Strelkov ( Schutter ), een 43-jarige hoge militair die zijn leven lang bij de GRoe diende, de Russische militaire geheime dienst. Strelkov meldde donderdagmiddag om uur dat er een Antonov-26 uit de lucht was gehaald en even later dat er nog een grote vogel was neergestort bij de Progress-mijn bij Torez. Ik heb toch gewaarschuwd: vlieg niet in ons luchtruim! Toen bleek dat het om de MH17 ging, werden de berichten verwijderd. Probleem is echter dat Strelkov verscheidene accounts heeft, waarvan een deel als vals wordt gezien. Het is niet te checken. Dat geldt ook voor de fragmenten van drie opgenomen telefoongesprekken die de SBU enkele uren na de ramp op internet zette. Daarin spreekt Igor Bezler, de Russische commandant van de rebellen in Horlivka die nu vanuit Donetsk opereert, met Vasili Geranin, een kolonel van de Russische geheime dienst FSB en de prorussische kozakkenleider Nikolaj Kozitsyn met rebellen. Uit de gesprekken zou moeten blijken dat de rebellen de MH17 neerschoten in de veronderstelling dat het een Oekraïens vliegtuig was. < gebeurtenissen die leidden tot verlies van MH17 Malaysia Airlines Boeing 777 RUSLAND Kiev OEKRAÏNE RUSLAND Deelkaart REGIO LOEHANSK Krim Kramatorsk Lysytsjansk OEKRAÏNE Loehansk Slovjansk Krasnyi Luch Artemivsk Horlivka Avdiivka Donetsk Izvaryne 3 50 km Amvrosiivka REGIO DONETSK Marioepol zov an A Zee v Snizhne Grabove: Vliegtuig stort neer bij het dorp. Brokstukken verspreid over gebied van 15 km Geschatte gebied onder controle pro-russische separatisten 9K37 BUK-RAKETSYSTEEM Codename NAVO: SA-11 Gadfly Luchtdoelraketsysteem van middellange afstand, in dienst bij de Sovjet-Unie sinds 1979 Raketten: Vier naast elkaar, op draaischijf van 360 gemonteerd. Systeem kan in vijf minuten klaar zijn voor lancering. Amsterdam Verzekeraars zeggen alles in het werk te willen stellen om de nabestaanden van de slachtoffers van de vliegramp in Oekraïne te helpen als zij een claim indienen die met de ramp te maken heeft. Het Verbond van Verzekeraars liet vrijdag weten dat schade-, levens-, pensioen- en uitvaartverzekeraars één lijn trekken en dekking en hulpverlening zullen bieden voor alle particuliere verzekeringen. Het Verbond van Verzekeraars zal geen beroep doen op de zogeheten molestclausule, die ervoor zorgt dat verzekeraars in geval van terrorisme of oorlogssituaties niet hoeven uit te keren omdat de financiële risico s te groot worden. < Donetsk, Moskou en Kiev zien de ramp verschillend. Opvallend is dat alleen Kiev zijn versie niet hoefde bij te stellen. President Vladimir Putin belde vrijdag met premier Rutte om hem zijn medewerking aan een diepgaand en onpartijdig onderzoek voor te stellen. Meteen na de ramp had Putin gesteld dat deze vliegramp nooit zou hebben plaatsgevonden als Kiev niet opnieuw een militaire operatie was begonnen, tegen de rebellen in Oost-Oekraïne. Russische media blijven echter de toon zetten waarmee Kiev als schuldige wordt aangewezen. Een Oekraïense Suchoj-27 straaljager zou de Boeing 777 hebben beschoten met raketten, wellicht omdat de kleuren van Malaysian Airlines lijken op die van het presidentiële vliegtuig van Putin. Rusland meldde ook dat het toestel werd neergeschoten door een BUK-installatie die onder Oekraïens beheer stond opgesteld ten zuiden van Donetsk. Maar juist die installatie is op 29 juni veroverd door de pro-russische rebellen; dat meldde het Russische persbureau Itar-Tass die dag nota bene zelf. Kiev bleef opmerkelijk eenduidig: president Porosjenko gaat uit van een terreurdaad en verwees impliciet naar de rebellen als daders. Het Oekraïense ministerie van Defensie zei bij de antiterreuroperatie tegen de rebellen geen luchtdoelraketten te hebben ingezet of zelfs verplaatst. De Oekraïense geheime dienst SBU zoekt naar Russische militairen die de BUK-installatie hebben bediend. Twee man zijn gearresteerd, zei SBU-chef Valentin Nalivajtsjenko vrijdag. 9M38 raket Geleid naar doel door grondradar. Lengte: 5,5 m Lading: 70 kg Snelheid: 850 m/s 20 juni: President Oekraïne Petro Porosjenko kondigt wapenstilstand van week af juni: Pro-Russische separatisten doen een aanval op een Oekraïense basis in Avdiivka,waar luchtdoelraketten (SAM) zijn gestationeerd. 29 juni: Russische persbureau ITAR-TASS en Kremlins belangrijkste televisienetwerk Vesti citeren het separatistische Donetsk Volksleger dat een BUKraketsysteem heeft veroverd. Het Oekraïense ministerie van Defensie ontkent dat een SAM-systeem in handen is gevallen van rebellen juli: Oekraïens Antonov-26 (AN-26) militair transportvliegtuig op 6500 m neergeschoten boven Izvaryne. Porosjenko waarschuwt dat het regeringsleger wordt geconfronteerd met een nieuw Russisch raketsysteem juli: Oekraïense Sukhoi Su-25 neergeschoten bij Amvrosiivka juli, vroege morgen: Lanceerwagen als BUKraketsysteem gezien door journalisten in de buurt van door rebellen bezette stad Snizhne GMT: Radarcontact verloren met Vlucht MH17 als het over Oekraïne vliegt op een hoogte van m. Radar: Kan doel opsporen tot op hoogte van m Mobiele lanceerwagen. Lengte: 10 m Bronnen: RUSI, Kiev Post, IHS Jane s Information Group, BBC World, Global Security 14:50 GMT (17:50 lokale tijd): Igor Strelkov (boven), leider van rebellen Donetsk Volksleger plaatst bericht op VKontakte Ruslands meest populaire sociale media site dat zijn troepen een tweede Oekraïense AN-26 hebben neergeschoten. 15:00 GMT: Bericht is verwijderd na meldingen over verlies van Vlucht MH juli s avonds: Inlichtingendienst van Oekraïne (SBU) onderschept mobiele gesprekken waarin een rebellencommandant aan Russische geheime aan dienst GRoe bevestigt dat zij MH17 hebben neergehaald. Foto s: Associated Press GRAPHIC NEWS

6 6 nieuws kort Eerste tropische dag van 2014 een feit Duitse kunstenaar Otto Piene overleden Overslag goederen in Rotterdam groeit licht Meer handel met opkomende economieën Toch klein feest bij sobere afsluiting Vierdaagse De vliegramp in Oekraïne heeft de wandelaars van de Nijmeegse Vierdaagse er niet van weerhouden om toch een klein feestje te bouwen. Ondanks de versoberde intocht was de sfeer op de Via Gladiola opgetogen en feestelijk, liet de organisatie vrijdagmiddag weten. De toeschouwers compenseren het gebrek aan muziek met gezang, geklap en aanmoedigingskreten. Wandelaars hebben begrip voor de maatregel en lijken niet gebukt te gaan onder het ontbreken van opzwepende klanken. De Vierdaagse heeft vanwege de vliegramp alle muziek in de ban gedaan. Ook de hitte op de laatste dag van het wandelevenement heeft niet tot grote problemen geleid. De meeste wandelaars gaven gehoor aan de oproep van de organisatie om het hoofd en de nek tegen de zon te beschermen en tussendoor goed te eten en te drinken. < beeld novum Uitspraken zandpad burgemeester niet fout De Utrechtse burgemeester Jan van Zanen (VVD) is niet de fout in gegaan met kritische uitspraken over misstanden aan het Zandpad. Dat heeft de rechtbank in Utrecht vrijdag geoordeeld in een kort geding. Twee exploitanten van boten uit de voormalige prostitutiezone aan het Zandpad hadden de burgemeester voor de rechter gesleept omdat hij hen in een kranteninterview ten onrechte in verband zou hebben gebracht met mensenhandel. Wat daar gebeurde, tart elke beschrijving, zei Van Zanen in het artikel in het AD. De prostitutiezone aan het Zandpad moest vorig jaar sluiten vanwege aanwijzingen van mensenhandel. Ook de twee exploitanten verloren hun vergunning. < Fors lagere straf voor Nederlandse spion Een 62-jarige oud-medewerker van het ministerie van Buitenlandse Zaken die staatsgeheimen wilde doorspelen aan Rusland heeft vrijdag een flink lagere straf opgelegd gekregen. Het gerechtshof in Den Haag veroordeelde de man tot acht jaar cel, waar de Haagse rechtbank eerder nog kwam tot een gevangenisstraf van twaalf jaar. Het Openbaar Ministerie had in hoger beroep vijftien jaar cel geëist. Acht jaar cel is volgens het hof echter de maximumstraf die de man kan krijgen. Dat komt doordat het hof niet bewezen acht dat de man ook echt staatsgeheimen aan de Russen heeft verstrekt. < Vrijdag gaat de boeken in als de eerste tropische dag van dit jaar. Rond uur bereikte het kwik in De Bilt de grens van 30 graden. Hiermee is het relatief laat in het jaar voor het eerst officieel tropisch warm in Nederland. Records sneuvelen vrijdag naar verwachting niet, meldt een woordvoerder van weeronline.nl. Zaterdag wordt het naar verwachting nog warmer. De maxima liggen dan rond de 33 graden, maar in het zuidoosten wordt het op sommige plaatsen zelfs 35 graden. Ook op de Wadden worden tropische waarden behaald. < Serieverkrachter blijft langer vast in cel beeld novum Het voorarrest van de vermoedelijke serieverkrachter uit de regio Utrecht is verlengd. De rechter-commissaris bepaalde vrijdag dat de 51-jarige man nog zeker twee weken vast blijft zitten. De man werd woensdag opgepakt. Hij was eerder aangehouden voor fietsendiefstal, waarna hij DNA moest afstaan. Het Openbaar Ministerie maakte donderdag bekend dat zijn DNA overeenkomt met genetisch materiaal dat destijds tijdens het onderzoek naar de serieverkrachter werd veiliggesteld. De serieverkrachter verkrachtte tussen 1995 en 2002 zeker zes vrouwen en deed meer dan tien pogingen daartoe. < Bulgarije komt met naam dader aanslag op bus Bulgarije zegt te weten wie twee jaar geleden een bus met Israëlische toeristen opblies. Het zou gaan om de 23-jarige Mohamed Hassan El-Husseini, een Libanese Fransman. Het betrof een zelfmoordaanslag. De naam van de vermoedelijke dader werd vrijdag bekendgemaakt door het Bulgaarse Openbaar Ministerie en de nationale veiligheidsdienst. De aanslag werd gepleegd bij de luchthaven van de Bulgaarse stad Burgas aan de Zwarte Zee. Behalve de dader kwamen vijf Israëlische toeristen en de Bulgaarse chauffeur om het leven. < Berlusconi vrijgesproken in Ruby-zaak Ex-premier Silvio Berlusconi is vrijdag vrijgesproken van betaalde seks met een minderjarig meisje. Het hof van beroep vernietigde de gevangenisstraf van zeven jaar die de rechter in eerste aanleg Berlusconi vorig jaar had opgelegd. Datzelfde geldt voor zijn levenslange uitsluiting van politieke ambten. Het hof van beroep achtte niet bewezen dat Berlusconi tegen betaling seks heeft gehad met het destijds minderjarige meisje. Ruby Rubacuori, zoals haar artiestennaam luidt, was een van de attracties op de beruchte bungabungafeestjes van Berlusconi. < beeld ap Otto Piene is donderdag overleden, kort na de opening van een tentoonstelling van zijn werk in Berlijn. De Duitse kunstenaar stond bekend om zijn kleurrijke schilderijen en gigantische sculpturen in de buitenlucht. Hij is 86 jaar oud geworden. Piene werd in 1928 geboren in Bad Laasphe. Hij volgde kunstopleidingen in München en Düsseldorf en studeerde filosofie aan de Universiteit van Keulen. Samen met andere kunstenaars richtte hij in 1957 de kunstbeweging Zero op. Zij experimenteerden met materialen en wilden in hun kunst tot een nieuw evenwicht komen tussen natuur en mens. Zijn werk was te zien in meer dan honderd galerieën en musea over de wereld. < Ruim 5500 burgerdoden in Irak in halfjaar tijd Het geweld in Irak heeft in de eerste zes maanden van dit jaar aan zeker 5576 burgers het leven gekost. Dat staat in een vrijdag verschenen rapport van de missie van de Verenigde Naties in Irak. Nog eens burgers raakten tussen 1 januari en eind juni gewond en 1,2 miljoen mensen werden uit hun huizen verdreven. In heel 2013 kwamen in Irak 7800 burgers door geweld om het leven en dat was het hoogste dodental sinds jaren. De sterke stijging van het aantal burgerdoden dit jaar moet worden toegeschreven aan de opmars van de soennitische jihadgroep Islamitische Staat (IS). Het geweld heeft onmetelijke ontberingen en onmetelijk lijden bij de burgerbevolking teweeggebracht, in de vorm van grootschalige moord, verwondingen en de vernietiging van middelen van bestaan en eigendommen, stellen de VN. < beeld ap Politicus Sri Lanka veroordeeld om dood Brit Een Sri Lankaanse politicus is vrijdag veroordeeld tot twintig jaar gevangenisstraf met dwangarbeid in verband met de gewelddadige dood van een Britse toerist en de verkrachting van diens Russische vriendin. Drie andere verdachten kregen dezelfde straf. Het viertal werd veroordeeld voor dood door schuld. Twee verdachten werden vrijgesproken. De 32-jarige Brit Khuram Shaikh, die voor het Rode Kruis werkte, werd met Kerst 2011 neergeschoten en -gestoken in een hotel in de vakantieplaats Tangalle. Dat gebeurde toen hij een eind probeerde te maken aan een gevecht. < Bloedbad na verovering Syrisch gasveld Jihadisten hebben bij de verovering van een gasveld in de Syrische provincie Homs zo n honderd soldaten, bewakers en personeelsleden gedood. Het in de woestijn van Palmyra gelegen gasveld werd volgens Tellawi donderdag veroverd door de Islamitische Staat (IS). Het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten maakte melding van 115 doden. De Syrische regering hulde zich in stilzwijgen en de autoriteiten in Homs zeiden niet over informatie te beschikken. De gevechten om het gasveld duurden volgens Tellawi en het Observatorium een dag. < De haven van Rotterdam heeft in eerste halfjaar nauwelijks meer goederen overgeslagen dan in de eerste zes maanden van De totale overslag groeide met 0,6 procent. De omzet nam toe met 8,6 miljoen euro, terwijl de winst met 1,8 miljoen euro steeg. De winst over de periode werd deels gedrukt door afschrijvingen en rentelasten voor de haven. De investeringen komen dit jaar bovendien lager uit dan vorig jaar. < Amazon lanceert Netflix voor e-books beeld novum Amazon heeft een abonnementsdienst voor e-books en audioboeken geïntroduceerd. Kindle Unlimited is vergelijkbaar met de online videodienst Netflix. Voor 9,99 dollar (zeven euro) per maand krijgen lezers toegang tot meer dan zeshonderdduizend e-books en duizenden audioboeken. Dat heeft het bedrijf vrijdag bekendgemaakt. Geïnteresseerden kunnen de dienst drie maanden lang gratis uitproberen. Amazon Kindle is voorlopig alleen toegankelijk voor de Amerikaanse markt. < Minder vertrouwen in Amerikaanse economie Amerikaanse consumenten hebben minder fiducie in de economie van de Verenigde Staten. De voorlopige index van Thomson Reuters en de universiteit van Michigan daalde in juli van 82,5 in juni naar 81,3 punten deze maand, zo bleek vrijdag. In een voorspelling was gehoopt op een stijging naar 83 punten, schrijven Amerikaanse media. De vertrouwensindex geeft een beeld van het consumentenvertrouwen door te meten in hoeverre consumenten bereid zijn geld uit te geven. Twee derde van de economie van de VS bestaat uit consumentenbestedingen. < IMF: mogelijk te veel optimisme op markten De financiële markten zijn misschien wel te optimistisch over de economie in de eurozone. De regio wordt ondanks een opleving nog altijd gekenmerkt door hoge overheidsschulden en hoge werkloosheid. Dat heeft voorzitter van het Internationaal Monetair Fonds Christine Lagarde vrijdag gezegd tijdens een toespraak in Parijs, meldt persbureau Bloomberg. Welke markten volgens haar te veel vertrouwen in de economie hebben, zei Lagarde er niet bij. Wel zei ze te hopen dat de Europese Centrale Bank (ECB) zijn beleid handhaaft tot het herstel is gevorderd. < Omzet General Electric stijgt minder dan gedacht General Electric heeft vorig kwartaal minder omzet behaald dan verwacht. Het industriële conglomeraat verdiende tussen april en juni 36,2 miljard dollar (26,7 miljard euro), zo maakte GE vrijdag bekend. Dat is weliswaar 3,2 procent meer dan in dezelfde periode van vorig jaar, maar driehonderdduizend dollar minder dan analisten hadden verwacht. Het aandeel van het Amerikaanse concern steeg echter wel in de handel voorbeurs. Dat kwam vooral doordat GE bijna 13 procent meer winst wist te behalen. < Hoewel de Nederlandse handel in het eerste kwartaal bijdroeg aan de krimp van het bruto binnenlands product, groeide de import uit en de export naar opkomende economieën flink. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vrijdag in zijn internationaliseringsmonitor. De export naar BRICS-landen Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika is in het eerste kwartaal met 7,1 procent toegenomen op jaarbasis. Vooral naar Brazilië werd, met een groei van 26,6 procent, veel meer geëxporteerd. Naar China nam de export met 18,5 procent toe. < Omzet Zalando boven miljard na eerste jaarhelft Online kleding- en schoenenwinkel Zalando heeft in het tweede kwartaal van het jaar tussen de 520 en 560 miljoen euro omzet behaald. Daarmee is het Duitse bedrijf al in de eerste jaarhelft over de grens van een miljard euro heen. Dat meldde het bedrijf vrijdag in een handelsupdate. Vorig jaar had Zalando een omzet van 437 miljoen in het tweede kwartaal en 809 miljoen na zes maanden. De webshop spreekt in een verklaring dan ook van een erg positief kwartaal met sterke groei. Dit jaar wil het bedrijf quitte draaien. < Nibali wint bergrit en vergroot voorsprong Vincenzo Nibali heeft zijn greep op de Tour de France vrijdag verstevigd. De geletruidrager van Astana won op Chamrousse de eerste Alpenrit. Achter de Astana-renner werd Rafal Majka (Tinkoff-Saxo) tweede voor Leopold König (Netapp). Laurens ten Dam werd op 1.36 minuten achtste, Belkin-ploegggenoot Bauke Mollema kwam op 2.09 binnen. Voor de start in Saint-Étienne hielden de 177 nog overgebleven renners een minuut stilte, vanwege de vliegramp in Oekraïne. De Nederlandse ploegen Belkin en Giant-Shimano reden met rouwbanden en rouwstrikjes. < Directeur verlaat ADO vanwege overname Algemeen directeur Piet Jansen vertrekt bij ADO Den Haag. Aanleiding is de overname door het Chinese bedrijf United Vansen Sports. De directeur kan zich niet verenigen met het feit dat de aandelen overgaan naar één buitenlandse aandeelhouder, schrijft ADO. Jansen vertrekt per 1 september. Jansen was pas een jaar actief als directeur. < Russische zwemkampioen Djattsjin test positief Openwaterzwemmer Vladimir Djattsjin is betrapt op het gebruik van doping. De tweevoudig wereldkampioen op de tien kilometer testte vorige maand na het Russisch kampioenschap positief op een nog onbekend verboden middel. Het Russische dopingagentschap heeft Djattsjin voorlopig geschorst. De 31-jarige Djattsjin werd in 2003 en 2007 wereldkampioen. Ook werd hij twee keer tweede en twee keer derde. Op de Olympische Spelen van 2012 tikte hij als zevende aan. < beeld ap

7 7 Hilbert Meijer nd.nl/binnenland beeld nd Onverteerbaar afscheid van Kris en Lisanne Amersfoort Zo n negenhonderd mensen woonden vrijdagavond in Amersfoort een emotionele herinneringsbijeenkomst bij voor Kris Kremers en Lisanne Froon, die omgekomen zijn in Panama. Bij de herinneringsbijeenkomst waren niet alleen familie en vrienden welkom, maar iedereen die de afgelopen maanden met de families hebben meegeleefd. Tijdens de bijeenkomst in een volle Sint-Joriskerk spraken vrienden en familie over het leven van Kris en Lisanne. Voor in de met bloemen versierde kerk stonden grote foto s van de beide vrouwen. Tijdens de bijeenkomst werd hun favoriete muziek gespeeld, onder meer van Marco Borsato en Coldplay. Vanwege de grote belangstelling volgden tientallen mensen de bijeenkomst buiten via een geluidsverbinding. De burgemeester van Amersfoort, Lucas Bolsius, voerde mede namens de ouders het woord. Hij dankte iedereen voor het meeleven en noemde de afgelopen maanden onvoorstelbaar, onverdraaglijk en onverteerbaar. Ook refereerde hij aan de wrange vliegtuigcrash, donderdag in Oekraïne. Over de in Panama In de met bloemen versierde kerk stonden foto s van Kris en Lisanne. omgekomen jonge vrouwen zei Bolsius: Ze wilden van betekenis zijn. Als ouder weet je dat je kinderen uitvliegen, hun droom volgen. En na zo n reis komen ze weer thuis om hun verhalen te doen. Ze horen thuis te komen. Daarom willen we geen gedag zeggen, maar zeggen we: tot morgen. De 21-jarige Kris Kremers en de 22-jarige Lisanne Froon werden sinds 1 april vermist. Eind vorige maand werd weefsel aangetroffen in de Panamese jungle, dat DNA van de Amersfoortse vrouwen bevat. Twee vriendinnen van Lisanne spraken van een bijzondere vriendin, met wie je alles kon bespreken, echt alles. Geëmotioneerd verhaalden ze over hun geweldige en een tikkeltje gekke vriendin. Ook twee in het wit gekleden vriendinnen van Kris haalden persoonlijke herinneringen op aan hun liefste, leukste en gekste vriendin die als motto had slapen doen we wel in het bejaardentehuis. Martijn Froon, de broer van Lisanne, probeerde zich voor te stellen hoe het leven was gelopen als zijn zusje nog had geleefd. De reis naar Panama was volgens hem het begin van een nieuw hoofdstuk in haar leven. De afgelopen jaren zijn niet de makkelijkste geweest voor Lisanne. Haar leven zou nu echt gaan beginnen. Overal waar ik kom staar ik naar een leegte, maar ik zie geen leegte, ik zie beelden, ik zie herinneringen. Aan het slot van de bijeenkomst staken de aanwezigen waxinelichtjes aan, die bij de portretfoto s van Kris en Lisanne werden geplaatst. Beide families zijn bezig met de voorbereidingen van het vervolg van de zoektocht naar Kris en Lisanne. Er liggen volgens hen nog te veel vragen open om te berusten. < feest in de hemel Sophia Geuze nd.nl/geloof beeld Carel Schutte Door het geloof nooit meer alleen Hoe komen mensen die niet zijn opgegroeid met het geloof bij een gemeente terecht? Deze zomer vertellen negen bekeerlingen over de ommezwaai in hun leven. Vandaag: Rini Hellinga-Salemink (59). Hoe kwam u in aanraking met het geloof? Ik ging mee met mijn vriend Sipco. Wat trof u daarin? De gastvrijheid en hulpvaardigheid van de mensen in de kerk. Van welke gemeente bent u lid? De Kruiskerk in Arnhem, een samenwerkingsgemeente van de Christelijke Gereformeerde Kerken en de Nederlands Gereformeerde Kerken. Wat roept nog steeds vragen op? Waarom mensen kiezen voor kleine bekertjes bij het vieren van het avondmaal en waarom er zo weinig over Jezus jeugd in de Bijbel staat. De kerk voelde meteen als thuis. Rini Hellinga- Salemink (59) uit Arnhem wordt omringd door haar drie hondjes, Maltezer leeuwtjes, als ze vertelt over haar eerste kerkdienst. Ik weet niet meer waar dominee Vrijhof over preekte, maar er kwam een rust over me heen. Ze bezocht de Kruiskerk in Arnhem, een samenwerkingsgemeente van de Christelijke Gereformeerde Kerken en de Nederlands Gereformeerde Kerken. De mensen zeiden me allemaal gedag. Ze vindt het jammer dat het vijftig jaar duurde voor ze God vond. Als ik hem eerder had gekend, was mijn leven misschien anders gelopen. En dan had ik mensen gehad met wie ik kon praten. Maar misschien geniet ik nu bewuster van het geloof dan mensen die ermee opgegroeid zijn. Hellinga s leven was niet altijd eenvoudig. Thuis was het moeilijk. Mijn vader had losse handjes. Als het moeilijk was, deed ze een schietgebedje om God om hulp te vragen. Op haar achttiende trouwde ze om het ouderlijk huis te ontvluchten, maar het huwelijk hield geen stand. Haar tweede man, op zijn beurt, dronk, ging vreemd en gaf te veel geld uit. Ook dat huwelijk liep spaak. mooie verhalen Ze wist van Gods bestaan door de godsdienstlessen op school. Ik zat op een openbare basisschool en ging naar de godsdienstlessen. Van mijn ouders hoefde dat niet, maar ik vond de Als ik God eerder had gekend, was mijn leven misschien anders gelopen, zegt Rini Hellinga. verhalen mooi. Die van Adam en Eva in het paradijs bijvoorbeeld. Ze ziet het als Gods leiding dat Sipco, haar man, op haar pad kwam. Ik werkte in de thuiszorg en had hem weleens gezien omdat hij medicijnen rondbrengt voor de apotheek. Toen ik op een avond in een kroegje zat, stapte hij binnen. Ik sprak hem aan. Ik geloof dat hij gestuurd werd door God, want hij kwam nooit in dat cafeetje. De christelijke Sipco vroeg niet of ze meeging naar de kerk. Hij wilde dat het haar eigen keuze zou zijn. Op een dag zei ik dat ik eens mee wilde om te zien waar hij steeds heen ging. Sinds die zondag is ze een trouw bezoekster van de middagdienst. Wij zijn geen ochtendmensen. Ze was geraakt door de warmte en hulpvaardigheid van de kerkgangers. Hellinga volgde de Alpha-cursus en belijdeniscatechisatie, deed belijdenis en werd gedoopt. Het was een heel bewuste keuze. Ik had rust gevonden bij God. Ik ben geen lezer. Maar ik luister heel goed als een ander uit de Bijbel leest. En ik ben gek op de psalmen, gezangen en opwekkingsliederen. We kijken naar Nederland zingt op zaterdagavond en zondagmorgen. Dan zing ik uit volle borst mee. Haar favoriete nummers zijn Groot is uw trouw, o Heer, Wat de toekomst brenge moge, Heer ik kom tot u en Kom tot de Vader. De zin Al voordat ik bestond, kende hij mijn naam, vind ik zo mooi. Ik vind het heel bijzonder dat God zijn eigen zoon heeft geofferd voor de zonden van de mensen. Rini is geen vrouw van lange gebeden. Ik, ben de hele dag door met God bezig. Ik voel Hem dichtbij en vraag Hem om kracht. In God heb ik een Vader gevonden die wel liefde kan geven. druilerige dag De liefde die ze voor Sipco voelt en hij voor haar, werd bezegeld tijdens een trouwdienst in het Zeeuwse kerkje in het Openluchtmuseum. Ik zei daar niet alleen ja tegen Sipco, maar ook tegen God. Het was een druilerige dag, maar toen ons ja-woord klonk, scheen de zon de kerk binnen. Dat voelde als warmte van God. Onze trouwtekst kwam uit het verhaal over de bruiloft in Kana. Jezus en zijn leerlingen waren op de bruiloft uitgenodigd. (Johannes 2:2). Met een groep uit de kerk bezocht ze samen met haar man Israël. In Kana kochten we twee flesjes wijn. Die gaan nooit open, verzekert ze. Ze kregen een plek op de schoorsteenmantel in huis, dat rijk versierd is met rode hartjes, tegenover de tafel waar de katten hun eten krijgen. Ze is blij met de verrijking die de kerk haar leven geeft. Ik mag zijn zoals ik ben. Ik ben niet meer zo achterdochtig. Ik zie het goede weer in mensen, hoewel ik vaak bedrogen ben. En ik heb rust gekregen omdat er altijd iemand is die van mij houdt en ik nooit meer alleen zal zijn.

8 8 Aaldert van Soest nd.nl/binnenland beeld novum Kennis sijpelt weg in vakantie Bij veel leerlingen zakken in de zomervakantie kennis en vaardigheden weg. Basisscholen adviseren met name zwakke leerlingen om te blijven lezen en rekenen. Enschede Zes weken zomervakantie. Sommige basisschoolleerlingen bezoeken in die periode met hun ouders musea of lezen voor hun plezier kinderboeken. Anderen slaan in al die weken geen boek open. Uit onderzoek van de Universiteit Twente blijkt dat tijdens de zomervakantie de kennisverschillen tussen leerlingen het meest toenemen. In Nederland is nog niet zo veel bekend over de precieze omvang van het kennisverlies in de zomervakantie, zegt onderzoeker Kim Schilkamp. Maar alle internationale onderzoeken bevestigen dat leerlingen in de vakantie vaardigheden kwijtraken. Het fenomeen staat bekend als de zomerdip of vakantiedip. Leerkrachten merken de gevolgen hiervan na de vakantie, vertelt Coby van Beek, directielid en leerkracht van groep 4-5 op de christelijke basisschool Het Kompas in Kesteren. Wij zien regelmatig dat leerlingen na de vakantie onder het niveau van voor de vakantie zitten. Vooral bij de basisvaardigheden lezen, rekenen en spelling is dat kennisverlies merkbaar. Ze raken die vaardigheden niet helemaal kwijt, maar soms zijn we wel twee tot drie weken bezig hen weer op het oude niveau te krijgen. Het Kompas probeert ouders en leerlingen daarom te stimuleren om tijdens de vakantie in ieder geval te blijven lezen, zegt Van Beek. Alle leerlingen krijgen een uitnodiging voor de Vakantiebieb, een digitale applicatie waarin de openbare bibliotheken gratis boeken beschikbaar stellen in de vakantieperiode. Die Vakantiebieb-app ontwikkelen we in overleg met het onderwijs, zegt Francien van Bohemen van de Vereniging Openbare Bibliotheken (VOB). Er zitten veel jeugdboeken in, omdat ook wij signalen krijgen dat kinderen achterstanden oplopen in de vakantie. Leerkracht Van Beek denkt dat een oproep aan kinderen om een boek te lezen in de vakantie helpt. Als leerlingen zien dat ze regie kunnen voeren over hun eigen leerproces, vinden ze dat wel belangrijk. Zelf vinden ze het ook niet leuk dat hun leesvaardigheid achteruit gaat. Voor de zomervakantie praten we er daarom over met hen. Bij het bestrijden van de vakantiedip richten scholen zich veelal op lezen. Mogelijk komt dat doordat een oproep Leesvaardigheid is nodig voor alle vakken. Daarom is het belangrijk de zomerdip bij lezen te voorkomen, zegt Tjalling Brouwer. om te blijven lezen in de vakantie meer voor de hand ligt, dan een oproep te blijven rekenen. Daarnaast is leesvaardigheid fundamenteel voor het onderwijs, zegt onderwijskundige Tjalling Brouwer. Hij werkte vijftien jaar als leerkracht en directielid op een school en heeft nu als taallesspecialist een eigen bedrijf voor onderwijsadvies. Leesvaardigheid heb je bij alle andere vakken nodig. Daarom is het belangrijk de zomerdip bij lezen te voorkomen. zwakke leerlingen Het probleem van de zomerdip is het meest nijpend bij zwakke lezers, legt Brouwer uit. Zwakke lezers hebben vaak al een achterstand en zij zijn ook de eersten die in vakanties terugvallen in vaardigheid. Op de toetsen waarmee scholen de vaardigheden meten, vallen leerlingen soms een half jaar of nog meer terug. Het is buitengewoon jammer als zo veel inspanningen in die zes weken teniet worden gedaan. Brouwer adviseert scholen dan ook om ouders van zwakke lezers materiaal mee te geven voor in de vakantie. Zelf maakte hij bij de technisch leesmethode Lekker Lezen die hij voor scholen ontwikkelde, materiaal waarmee ouders in de zomerperiode aan de slag kunnen. Het bevat stukjes die ouders met hun kinderen kunnen lezen, met instructies. Maar wat als ouders zelf ook weinig hebben met lezen? Gaan ze dan met hun kinderen aan de slag? Een bepaalde groep ouders is moeilijk te bereiken, erkent Brouwer. Maar je moet het toch proberen. Veel ouders zijn helemaal niet op de hoogte van het mogelijke vaardigheidsverlies in de zomervakantie. Mijn advies aan scholen is om een ouderavond te beleggen voor ouders van zwakke lezers. Als je ze uitlegt wat het onderzoek uitwijst en wat zij daar als ouders tegen kunnen doen, kun je ze motiveren om in de zomervakantie in te blijven zetten op lezen. speels Naast de deelname aan de Vakantiebieb, krijgen op Het Kompas in Kesteren de zwakke leerlingen huiswerkboekjes mee voor de vakantie. Dat werkt alleen als je ouders goed uitlegt wat het nut ervan is, vertelt Van Beek. Wij nodigen die ouders kort voor de vakantie uit op school, meestal in combinatie met een tienminutengesprek. Als wij uitleg geven, willen ouders er wel mee aan de slag gaan. We adviseren hun om het in de vakantie wel een beetje speels te houden. Je moet niet elke dag een half uur gaan oefenen. Maar als je in de auto zit, kun je best even optelsommetjes maken aan de hand van kentekenplaten. Dat soort tips geven wij. Veel lokale bibliotheken ontplooien ook initiatieven om kinderen in de vakantie aan het lezen te houden. Zo stelde de FlevoMeer Bibliotheek, de koepel van openbare bibliotheken in Flevoland, rugzakjes beschikbaar tegen de zomerdip. In de rugzak zaten vier leesboeken en materialen die kinderen uitdagen te gaan lezen, zoals een speurtocht met briefjes door het huis. De vraag naar de rugzakken, was behoorlijk groot. Er werden er zo n 350 weggegeven, laat de bibliotheek weten. Is de meest effectieve tip aan ouders niet gewoon om kinderboeken in de koffer te stoppen? Dat is een prima aanbeveling, maar daarmee ben je er niet, zegt Brouwer. De kinderen die het het hardst nodig hebben, zullen dan nog niet zo snel grijpen naar een boek. Je moet het dus regisseren als ouders. tips tegen zomerdip Blijf zelf lezen! Laat kinderen zien dat lezen leuk is. Goed voorbeeld doet goed volgen. Neem kinderboeken mee op reis, of download (nog in Nederland!) digitale boeken via de Vakantiebieb. Doe spelletjes op de achterbank van de auto. Woordspelletjes, rekenen met nummerborden, of bedenk iets anders. Bezoek in de zomervakantie eens een museum. Nederland kent tal van interessante musea voor kinderen én ouders. Overdrijf het niet. Het is vakantie, er hoeven niet elke dag educatieve activiteiten op het programma te staan. Het maakt eigenlijk niet uit wát je leest, áls je maar leest. Het mag ook best een stripboek zijn, bijvoorbeeld, of de posters onderweg. < blogs & bladen Stephan Bol nd.nl/binnenland ap moeders van de Schilderswijk In de Haagse Schilderswijk trekken veertien moeders van zeven verschillende nationaliteiten op met vrouwen in een isolement. Elsevier maakte een reportage. De vrijwilligers stuiten soms op zware problematiek. Vooral vrouwen die door gezinshereniging naar Nederland worden gehaald, integreren nauwelijks. Roma leiden een zwervend en geïsoleerd bestaan. Ze leren de taal niet en hebben geen ziektekostenverzekering. Lichtpuntje is dat het met Marokkaanse en Turkse moeders steeds beter gaat. Volgens Amel is de tweede en derde generatie moeders veel meer betrokken bij het sociale leven. Voor de meeste vrouwen die worden begeleid door de Schilderswijkmoeders is dat ondenkbaar. Zij leven in een isolement, soms met risico op mishandeling door hun man. Het vrijwilligerswerk gaat ver. De vrouwen nemen soms zelfs iemand in huis, als het thuis te gevaarlijk wordt. Ze moeten daarom op hun grenzen passen. Ik ben alles voor haar; van vreemdelingenadvocaat tot verwarmingsmonteur. Kazachse ouderenarts in Nederland Injou Alhashime verhuisde twintig jaar geleden naar Nederland. In haar moederland was ze kinderarts, maar in Nederland richtte ze zich op ouderengeneeskunde, vertelt ze in Medisch Contact. Het vakblad staat deze week in het teken van globalisering. Alhashime vertelt dat ze aanvankelijk erg moest wennen aan de Nederlanders die hun ouderen wegstoppen in een bejaardenhuis. In haar moederland wonen ouderen tot hun dood bij de kinderen. Maar op een gegeven moment begreep ik het wel. Iedereen hier heeft zijn eigen leven, eigen werk. Ik heb het genomen zoals het is, dat hoort bij integreren. Alhashime kijkt liever naar de overeenkomsten: in beide landen worden mensen oud en verdienen ze goede zorg. Ze beklaagt zich nu zelfs over de bezuinigingen in Nederland op de ouderenzorg. De Kazachse ouderenarts is gewaardeerd onder haar collega s. Ook al neemt ze op medischethisch vlak een principieel standpunt in. Euthanasiegevallen zal de moslima altijd doorverwijzen. Leven en dood worden door God geschonken. Openbaar Ministerie knoeit met bewijs Wetenschapsfilosoof Ton Derksen heeft het aantonen van gerechtelijke dwalingen tot zijn levensmissie gemaakt. Vrij Nederland interviewt hem over zijn drijfveren en methode. Zijn onderzoek pleitte Lucia de B. vrij. In latere boeken van de emeritus hoogleraar komen fouten in de onderzoeken naar de Deventer moordzaak en de drugszaak rond de Turkse Koerd Huseyin Baybasin aan het licht. Volgens Derksen is het Openbaar Ministerie opvallend slecht in waarheidsvinding. Onder druk om boeven op te sluiten worden bewijzen, indien nodig, verdraaid, om te voorkomen dat de rechter kan gaan twijfelen aan de schuld van de verdachte en tot vrijspraak besluit. In zijn nieuwste boek veegt Derksen de vloer aan met de bewijsvoering tegen Baybasin. Volgens hem is er gesjoemeld met telefoontaps die de basis waren voor de rechter om tot veroordeling te komen. In de elf taps kwam hij 101 manipulaties tegen. Volgens Derksen gaat het OM slecht om met kritiek en durven officiële instanties als de Hoge Raad de fouten die worden gemaakt, niet te onthullen, om te voorkomen dat het volk het vertrouwen in de rechtsstaat verliest. De Hoge Raad heeft geen behoefte aan herzieningen. Maar ik vind: fouten verdoezelen is erger dan fouten maken en corrigeren. Abbvie koopt Shire voor 40 miljard euro Amsterdam In de farmaceutische industrie is een grote overname aanstaande. Medicijnenproducent Abbvie koopt branchegenoot Shire voor meer dan 32 miljard pond (40,5 miljard euro). Dat hebben de bedrijven vrijdag in een gezamenlijke verklaring laten weten. Het Amerikaanse Abbvie betaalt 52,48 pond per aandeel in cash en aandelen. Aandeelhouders van Shire krijgen 24,44 pond in contanten en 89 procent van een aandeel Abbvie voor elk aandeel Shire. Na de fusie kan Abbvie zijn fiscaal hoofdkwartier naar Groot-Brittannië verplaatsen, waardoor het veel minder vennootschapsbelasting gaat betalen. Abbvie deed de afgelopen weken verwoede pogingen om Shire over te nemen, aanvankelijk zonder succes. Pas na vier mislukte pogingen leek Abbvie begin deze week eindelijk de interesse van het Ierse Shire te hebben gewekt. <

9 9 opinie debat analyse ND-lezers, Waarvoor zou Rutte in hongerstaking mogen gaan? Reageren? Brieven: maximaal 200 woorden. Artikelen: maximaal 700 woorden. Mail uw reactie met naam, adres en telefoonnummer naar of Nederlands Dagblad, Postbus 111, 3770 AC Barneveld. Meer informatie: nd.nl/contact Bert Westerink, organisatieadviseur Bij een bezetting door een vreemde mogendheid. In elke andere situatie verliest een premier in hongerstaking volledig zijn gezag en (schijn van) geloofwaardigheid. Martien Stam, gepensioneerd chauffeur Als de (mede)veroorzaker van de problemen gaat hongerstaken, is dat op z n minst erg raar. Klaas Jan Hoff, akkerbouwer Niet voor geldzaken of politiek gewin, maar wel tegen het einde van de bij wet geregelde immoraliteit als abortus, prostitutie en homohuwelijk. Henk Kooistra, veehouder De niets ontziende haat tegen het menselijk leven wereldwijd, op grond van de meest krankzinnige waandenkbeelden. Raymond Meijer, apotheker De erbarmelijke positie van christenen in de islamitische wereld en de uitbuiting en mishandeling van buitenlandse arbeiders in de Golfstaten. Socialistische en liberale vrienden mogen meehongeren. Cor Verkade, vastgoedbelegger Rutte zou in hongerstaking mogen gaan voor het beëindigen van het wettelijk toegestane onrecht dat het in Nederland zonder medische noodzaak mogelijk is kinderen in de moederschoot te vermoorden. Suze de Wolff, vrijwilliger Rutte mag van mij in hongerstaking gaan, om de bezuinigingen in de zorg te verminderen. Frea Kroese, fotograaf Ik vind dat niemand in hongerstaking mag gaan voor welke zaak dan ook. Ik vind het een rare vorm van druk uitoefenen. Het is manipulatie van de ergste soort. Kees van Baardewijk, schrijver In het uiterste geval (op je premier moet je zuinig zijn) zou hij in hongerstaking mogen voor een verbetering van de omstandigheden van de allerarmsten in ons land. Nelleke Berntsen, docent mbo Het zou voor mij geloofwaardig zijn als Rutte in hongerstaking zou gaan als de EU bepaalde afspraken zou schenden die te maken hebben met de identiteit van een land. Want hij heeft steeds volgehouden dat die gerespecteerd worden. Koos de Geest, arts Om dezelfde reden als de koning van Nineve in Jona 3:6. Kijken we toe van onder de wonderboom, of doen we mee? Hinke Smit contextueel hulpverlener nd.nl/opinie Een helend verlangen Het boek Hulpeloos maar schuldig van Aleid Schilder wordt heruitgegeven (ND 12 juli). Als je denkt dat God niet van je houdt, ken je Hem niet goed. Het boekje van Aleid Schilder, Hulpeloos maar schuldig, maakte destijds veel indruk op mij. Enerzijds begreep ik dat de gereformeerde leer tot depressie kan leiden; anderzijds had ik iets van heilige verontwaardiging: zo is mijn God niet, ergens begrijp je Hem niet goed Ze zijn gebleven, beide kanten. In mijn praktijk kom ik regelmatig in aanraking met mensen die diep, soms heel, heel diep in de put zitten door schuld en schaamte. Mijn hart gaat naar hen uit, wat ik ben ervan overtuigd: dit wil God niet. Zo heeft Hij het niet bedoeld. Ik ben ervan overtuigd dat het Hem ook pijn doet aan zijn hart, wanneer mensen zo n beeld van Hem en van zichzelf hebben gekregen. goed en betrouwbaar De andere kant is dat ik steeds meer het vaderhart van God heb leren kennen. Ik weet dat Hij goed is en betrouwbaar, ook als er erge of moeilijke dingen gebeuren in mijn leven. Een vriendin vertelde eens dat haar dochter met ADHD verdrietig van school kwam omdat niemand met haar wilde spelen. Ze zei: Mam, als ze mij niet aardig vinden, dan kennen ze me gewoon niet goed genoeg. Wat een wijze uitspraak voor zo n jong meisje. En hoe waar. Dat geldt ook voor God: als je denkt dat Hij jou niet aardig vindt, dan ken je Hem niet goed genoeg. En als je Hem niet aardig vindt dan ken je Hem niet goed genoeg. Pas als je iemands hart kent, kun je een mening hebben over iemand (geen oordeel!). gereformeerde benadering Wat ik vroeger de gereformeerde leer noemde, bestempel ik nu als de gereformeerde benadering. Gereformeerden hebben een bepaalde benadering gekozen om God te leren kennen. Daarin wordt eerst duidelijk gemaakt hoe slecht en zondig de mens van zichzelf is. Vervolgens wordt verteld hoe groot het offer van Jezus is. Vanuit die ellende moet je dan eigenlijk wel tot de conclusie komen: ik kan het niet alleen, dus ik heb Hem nodig. En als je die keus gemaakt hebt, kun je leven in dankbaarheid. De theorie klopt. Maar helpt dit mensen om dichter bij God te komen? Hoe kun je je overgeven als je je onveilig voelt en veroordeeld? Hoe kun je iemand liefhebben die weergegeven wordt als streng en straffend? Toen ik als vrijwilliger voor de VBOK werkte, werd er reclame gemaakt met Mam, als ze mij niet aardig vinden, dan kennen ze me gewoon niet goed genoeg. plaatjes van geaborteerde baby tjes. Schokkende beelden, die mensen moesten oproepen lid te worden van en hulp te zoeken bij deze organisatie. Gelukkig was er een slimmerd die adviseerde: dit is niet de manier. Eerst kom je met een enorm schokeffect, dat mensen afstoot, en dan moet jij veilig zijn om naartoe te komen? Begin eerder aan de kant van de hulp die mensen nodig hebben. Bied je hulp aan zonder oordeel, maar vanuit mededogen. Dat werkte beter. Dat was aantrekkelijk. Jezus laat door zijn leven zien hoe Hij het bedoeld had. Hij ging niet met een wijzende vinger naar Zacheüs, maar vroeg: Mag ik bij je komen eten? In zijn tegenwoordigheid ontdekte en erkende deze tollenaar dat hij niet zuiver met zijn zaken was omgegaan. Hij beleed en koos vanuit zijn hart, vanuit vrijheid: Ik wil dit goedmaken en vergoeden! Is dat niet wat de Geest in ons hart bewerkt? Werkt het niet veel beter wanneer God op deze manier zelf iets aan ons duidelijk maakt, dan wanneer wij mensen elkaar de wet gaan lezen en met een wijzend vingertje komen? Ik zeg hiermee niet dat we nooit een ander op zijn fouten mogen wijzen. Dat hebben we en ik ook nodig, maar dan vanuit een warm kloppend hart. met de ogen van Jezus niet uit angst Mijn hart gaat uit naar allen die God en zijn familie zijn kwijtgeraakt. Ik spreek de wens en het gebed uit dat God ook door mensen heen zijn liefde gaat openbaren. Dat mensen zijn hart leren kennen en door koorden van liefde getrokken worden. Niet uit angst of dwang, maar vanuit een diep verlangen: hiervoor zijn we gemaakt! Hier kunnen we pas echt ons hart tot rust laten brengen. Hier kunnen we geheeld en hersteld worden. Wat is daarvoor nodig? Dat wij in Gods grote familie met de ogen en met het hart van Jezus gaan kijken naar al die andere mensen soms niet heel aantrekkelijke mensen, vanuit hun pijn en verwondingen. Dat we door ons heen de liefde van God kunnen weerspiegelen zoals Hij het bedoeld had. <

10 10 opinie debat analyse Klaas Boer ondernemer in kantoormachines en -benodigdheden nd.nl/opinie beeld novum Koopjesjagen kost ons banen Economische groei kunnen we in Nederland zelf realiseren. Maar iemand moet beginnen. Wie winkelt er nu niet graag voor de laagste prijs? Wist u dat deze Nederlandse zuinigheid het grootste probleem is van de Nederlandse economie? Alles doen we om de prijs te drukken. Meer efficiëntie in de productie. Personeel behandelen als productie-eenheden in plaats van als mensen. De Duitse economie groeit sneller dan de Nederlandse. Hoe komt dat? Duitsers zijn chauvinistischer en kijken meer naar de binnenlandse productie. Nederlanders kijken veel meer internationaal en voelen zich meer aangesproken door buitenlandse producten. Nederland is een kenniseconomie geworden en door de prijs voor de arbeid continu op te drijven, is er geen ruimte meer voor productie. We willen immers ieder jaar meer verdienen? Onze productie gaat naar lagelonenlanden, met vaak mensonterende lonen en arbeidsomstandigheden. Maar dat vergeten we graag als de tomaten daardoor tien eurocent goedkoper in de supermarkt liggen. Het gevolg is ook dat we in Nederland bijna geen werk meer hebben voor lagergeschoolden. Misschien is wel een van de grootste problemen van de Nederlandse economie, dat we te veel geld uitgeven in winkels en winkelketens met buitenlandse eigenaren of Nederlandse eigenaren die hun vermogen in het buitenland uitgeven of stallen. Op deze manier verdwijnen jaarlijks miljarden uit de Nederlandse economie. Het is een soort permanente lekkage, waaraan niemand iets lijkt te willen of te kunnen doen. De Nederlandse economie schiet er niets mee op. Eenmalig wordt er over de goederen BTW betaald en de bedrijven betalen vennootschapsbelasting, maar het meeste van de winst wordt in het buitenland opgepot of uitgegeven. Bewuste aankopen door u en door mij kunnen daar wel het verschil in gaan maken. Als we werk willen houden en minder bezuinigingen willen, moeten we dus bewuster gaan inkopen, om te zorgen dat het geld binnen onze regio en landsgrenzen blijft. Dit scheelt ook in de kosten van de producten. Onder meer landbouwproducten hoeven dan ook minder ver te reizen. We moeten bewust meer lokaal gaan denken en lokaal ons geld besteden. Het wordt dan weer rondgepompt in onze eigen leefwereld. Ja, dat is soms duurder, maar we krijgen er veel werkgelegenheid voor terug. Als ieder die dit leest, dit jaar een week lang bewuster gaat inkopen, zal dit al een merkbaar effect hebben op onze nationale economie. Ik ga uit van enkele tientallen banen, maar als deze denkwijze breed gedeeld gaat worden, zal dit op een termijn van enkele jaren vele honderden banen opleveren. Bewust geld uitgeven op een andere plek kan ook u een baan opleveren. Leef bewust, koop bewust. Iemand moet ermee beginnen. Doet u mee? < Jan Martijn Abrahamse predikant in Aalsmeer, wetenschappelijk medewerker aan het Baptisten Seminarium nd.nl/opinie beeld ap / RJ Sangosti Verklein de kloof tussen Amerikaanse baptisten dopen steeds vaker jonge kinderen. In Nederland is een andere trend zichtbaar: de gevoelswaarde van de geloofsdoop neemt af. Verder gesprek over de doop is nodig. Bij de Zuidelijke Baptisten in de Verenigde Staten is een opmerkelijke trend te zien. Het aantal dopelingen neemt jaar na jaar af, maar er worden steeds meer jonge kinderen in de leeftijd tot zes jaar gedoopt. Dat is spannend binnen een kerkelijke traditie die zich vanouds sterk maakt voor doop op persoonlijk geloof. Het maandblad Christianity Today had er onlangs een verhaal over. In het artikel wordt deze trend in verband gebracht Nieuwkomers wachten langer met lidmaatschap en ook de doop wordt uitgesteld met de angstige poging van ouders om hun kinderen bij de kerk te trekken, nog voordat het te laat is. In Nederland is er van zo n ontwikkeling niet of nauwelijks sprake en menig baptist zou er waarschijnlijk ook de grootst mogelijke moeite mee hebben. Maar ook in ons land is een heleboel gaande rondom de doop. Onder baptisten zijn er plaatselijk verscheidene gesprekken geweest over doop en lidmaatschap. Want waar twintig jaar geleden de geloofsdoop onwankelbaar overeind stond als de opdracht voor elke gelovige wel of niet als baby gedoopt en als voorwaarde voor lidmaatschap, daar is van die vanzelfsprekendheid geen sprake meer. Nieuwkomers wachten langer met lidmaatschap en ook de doop wordt uitgesteld. Dat is niet alleen omdat in onze postchristelijke maatschappij de sterke polemiek tussen zuigelingendoop en geloofsdoop tanende is, maar ook omdat de toegevoegde waarde gemist wordt. In de praktijk kan het voorkomen dat mensen volop meedraaien in de kerk en dan worden voorgedragen als oudste of kringleider. En dan blijkt ineens dat hij of zij niet op persoonlijk geloof gedoopt is, en ja, wat dan? Laatst nog sprak ik iemand die als baby is gedoopt en al jaren actief lid is van een evangelische kerk met doop op geloof, die zei: Ik zie er het nut niet zo van in. compleet losgeschroefd De verklaring hiervoor is niet zo moeilijk. In de theologie hoort de doop bij bekering, maar geloofsdopers hebben die twee compleet losgeschroefd. Dopen wordt meestal uitgesteld tot de dopeling het echt zeker weet of wanneer hij of zij het podium op durft, terwijl er soms al jaren sprake is van persoonlijk geloof. Hiermee samen hangt het eenzijdige accent op de doop als iets van mij naar God, waarin ik laat zien dat ik voor Jezus kies. Zonder dat af te wijzen, is daarmee de primaire actie van God naar ons mensen naar de achtergrond verdwenen. Dopen is kiezen voor Jezus en dat is vreemd voor mensen die al jaren voor Hem gekozen hebben en al jaren deelnemen aan de viering van de maaltijd van de Heer. Zo is dat waterbad een beetje mosterd na de maaltijd geworden. Zelf denk ik dat het ook iets te maken heeft met het antisacramentalisme dat onder de dooptheologie van de meeste geloofsdopers ligt. De doop is jarenlang neergezet als uiterlijk symbool van een eerdere gebeurtenis: de doop met de Geest. Het is enkel een teken: er gebeurt niets. Zolang men zich nog conformeert aan gewoonte en gezag eerst doop, dan lidmaatschap is dat geen probleem. Maar in onze mondige cultuur vragen mensen zich af: Ja, maar als er niets gebeurt, als de doop niets extra s brengt, waarom zou ik dan nog? God komt naar ons toe Als we gaan nadenken over de doop, zouden we misschien ook eens moeten gaan nadenken over de doop als middel waardoor Christus zich met ons verbindt. Als iets waarin God naar ons toekomt. In het Nieuwe Testament wordt over de doop consequent gesproken als een middel waardoor God handelt: Hij begraaft ons in de dood van Jezus en wast ons geweten schoon. Bekering loopt door in het doopwater. De doop hoort zozeer bij het omkeren naar Jezus, dat Petrus én Paulus schrijven dat we door het doopwater worden gered (1 Petrus 3, Titus 3). Bekering is geen geestelijk proces, dat losstaat van het water, maar iets van water en geest, materieel en immaterieel, zoals ons geloofsleven niet alleen iets is van woorden, maar ook van daden. politieke analyse Piet de Jong politiek redacteur, schrijft hier tweewekelijks een politieke analyse nd.nl/opinie Bij de SGP is een refolutie gaande Geen ingezonden stuk, wel een verhaalsuggestie? ndmeedenken.nl Als een partijleider zegt dat zijn partij niet is veranderd, heeft dat meestal een politieke bedoeling. Zo n uitlating heeft vaak het karakter van een bezweringsformule. De leider wil de verontrusten binnen de partij gerust stellen en bezweert dat hij niet van het padje is geraakt en nog steeds op de goede koers ligt. Van deze bekende redenering bediende SGP-leider Kees van der Staaij zich onlangs. In het Reformatorisch Dagblad liet hij optekenen dat de omstandigheden zijn veranderd, waardoor je nu meer de mogelijkheden hebt om invloed uit te oefenen. Maar ik vind oprecht dat als je kijkt naar onze werkwijze, die exact hetzelfde is zoals de SGP zich altijd heeft opgesteld. Zou het echt? Ik denk dat Van der Staaij hier op klassieke wijze reageert op het verwijt van de zijde van de altijd verontruste rechtervleugel. Voor die krimpende flank binnen de SGP is elke verandering als een vloek. Zoals een woordvoerder van de verontrusten het formuleerde: de SGP zakt weg in het moeras van haalbaarheid. onbevangen Wie van dergelijke interne gevoeligheden geen last heeft en de SGP met onbevangen blik beziet, stemt eerder in met de waarneming van religiehistoricus Fred van Lieburg dat er sprake is van een stille refolutie bij de SGP. Het kost weinig moeite om, aan de hand van enkele sjibbolets, de veranderingen bij de staatkundig gereformeerden aan te wijzen. Het meest vermaard zijn natuurlijk de vrouw en de omgang met de media. Meer dan dertig jaar lang heeft de vrouwenkwestie de SGP beziggehouden, om niet te zeggen verlamd. Het partijbestuur keek bij dat, soms hoog oplaaiende, debat vaak en veel over de rechterschouder. De standpunten werden steeds scherper geformuleerd. Nog in 2005 verbood het partijbestuur enkele lokale lijstverbindingen met de ChristenUnie omdat die partij vrouwen op de kandidatenlijst had staan. Ook werd in de jaren negentig in de statuten vastgelegd dat alleen mannen SGP-lid mochten worden. Juist die radicalisering gaf de vele tegenstanders een juridisch breekijzer in handen, waarvan de afloop bekend is. De hoogste rechter tikte de oudste partij van Nederland hardhandig op de vingers. Intussen weet heel Nederland dat de stoere Zeeuwse Lilian Janse namens de SGP in de Vlissingse gemeenteraad zit. Over het veranderde mediagebruik kunnen we kort zijn. De tijden van partijdecreten om de tv-camera te mijden zijn voorgoed voorbij. Kamerlid Elbert Dijkgraaf glundert van oor tot oor als de pestkoppen van Pownews hem aanklampen. Ook Van der Staaij weet de weg naar de studio van voorheen Pauw en Witteman en Knevel en van den Brink moeiteloos te vinden. regeermacht Waarschijnlijk veel groter nog is de verandering in het actief meedoen van de SGP met de regeermacht. Na de periode van het stille gedogen, onder Rutte I ( ), is de SGP voortgegaan op die weg. Samen met de politieke aartsvijand D66 en de ChristenUnie maakt Van der Staaijs partij deel uit van de C3, de constructieve oppositie. Dat is toch echt een andere houding in de politiek dan in eerdere tijden. Toen Bas van der Vlies in 2007 reageerde op het meeregeren van de ChristenUnie was zijn commentaar uitermate zuinigjes. Het glas bij het regeerakkoord was niet half vol maar half leeg, stelde hij vast. Nu doet de SGP met gedogen en meesturen op afstand wat het de ChristenUnie zeven jaar geleden nog verweet. Wie al deze kleine en grote veranderingen bij elkaar optelt, moet Van Lieburg wel gelijk geven. Er is bij de staatkundig gereformeerden een refo lutie gaande. advertentie binnen- en buiten zonweringen Faradaystraat 5, Zwolle Tel

11 column Mgr. dr. Gerard de Korte is bisschop van Groningen- Leeuwarden. Hij schrijft op deze plaats maandelijks een column. 11 opinie debat analyse doop en bekering Gerard de Korte nd.nl/columns Balk, splinter en waarheid Binnen praktisch alle christelijke gemeenschappen zijn er enkele thema s die al snel de vlam in de pan doen slaan. Deze krant besteedde recent veel aandacht aan de verdeeldheid binnen de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt over vrouw en ambt. Ook in mijn eigen Rooms Katholieke Kerk blijft dat een spannend thema. Hoewel het kerkelijk leergezag bij monde van paus Johannes Paulus II de onmogelijkheid van de wijding van vrouwen nog vrij recent heeft bevestigd, blijft het thema boven de markt hangen. Met name in het westerse deel van de Romana duikt de vrouwenwijding steeds weer op. Een andere spannende kwestie binnen alle christelijke geloofsgemeenschappen vormt natuurlijk homoseksualiteit. Met name rechtzinnige christenen worstelen met dit thema en komen tot verschillende standpunten. Wat voor de een ontrouw aan de traditie vormt, is voor de ander een heilzame vernieuwing in kracht van Gods Geest. De rooms-katholieke gemeenschap in Nederland heeft na het Tweede Vaticaanse Concilie ( ) helaas te maken gekregen met een vaak onvruchtbare polarisatie. Voor de een ging de vernieuwing van de Kerk veel te snel; voor de ander juist veel te traag. Het resultaat was veelal hete hoofden en koude harten. Behoudend stond tegenover progressief; rechts tegenover links. Veelal zat men ingegraven in loopgraven om elkaar te beschieten. Het oordelen over elkaar is altijd makkelijker dan de dialoog met elkaar aangaan. voorzichtigheid Dat baptisten in Amerika steeds vaker kinderen op jonge leeftijd laten dopen, is in elk geval een poging de ontstane kloof tussen bekering en doop, zoals ook bij ons, te dichten. Het zou goed zijn als daar ook in Nederland over gepraat wordt. Zo wil ik ook de doop als sacrament verstaan, als met de woorden van Clark Pinnock de physical side of being spiritual: de materiële kant van geestelijk leven. Het is het bewustzijn dat God als Schepper het geschapene gebruikt om ons mensen genadevol tot zich te trekken. Wie sacramentalisme afwijst, heeft met het water ook het kind weggegooid. Johannes Calvijn waarschuwde reeds voor een al te radicale afwijzing daarvan. ingezonden Paul Stroes, Hoofddorp Bovendien, wie doop en bekering zo dicht bij elkaar houdt, hoeft ook niet bang te zijn voor een heilsautomatisme, waarin dat water iemand tot christen maakt. Immers, water brengt niet tot bekering, maar bekroont en verzegelt de bekering. lovenswaardig De Amerikaanse trend om gelovige kinderen al op jonge leeftijd te dopen, is in elk geval een poging de ontstane kloof ingezonden Henk Algra, Alkmaar tussen bekering en doop, zoals bij ons, te dichten. Dat is op zichzelf lovenswaardig en het zou goed zijn als dat gesprek ook bij ons gevoerd zou worden. Voor Nederland blijft er het probleem van de overdoop, zoals het door sommige nieuwkomers in baptistenkringen wordt aangevoeld. Geloofsdopers zouden zich daarom deze vraag mogen stellen: als een te late doop geldig is, kan een te vroege doop dat dan ook zijn? < Tegen die achtergrond las ik recent weer de uitdagende woorden van Christus: Oordeelt niet; opdat gij niet geoordeeld wordt (Mattheus 7:1). En iets verderop in datzelfde evangelie waarschuwt Jezus om niet te kijken naar de splinter in het oog van de ander terwijl de balk in het eigen oog Het evangelie suggereert dat de ander scherper kan zien dan ikzelf. wordt vergeten. Het zijn spannende woorden, juist ook voor verdeelde christenen vandaag. Ik hoor de woorden van onze Heer als een oproep tot voorzichtigheid en mildheid. Niet voor niets vormt prudentie een klassieke christelijke deugd. Veeg eerst je eigen pad schoon voordat je klaagt over het portiek van de ander. Kritiek op de ander kan goed zijn, maar zelfkritiek is altijd beter. Ik hoor de woorden van Jezus ook als een oproep tot onderlinge aanvaarding. Hier raken wij een zenuw van ons christelijk geloof. Ieder van ons kan immers alleen voor de heilige God bestaan omdat Hij ons in Christus principieel heeft aanvaard. Het is altijd goed te beseffen dat de kerk niet van ons is maar van de Heer. En Hij geeft ons aan elkaar. Ook die lastige mevrouw of die mijnheer met zijn eigenaardige opvattingen. Over ieder van ons is bij de doop Gods Naam uitgeroepen. Anders gezegd: wij zijn elkaar gegeven als tochtgenoten. Hudna Israël wordt geacht tot een allesomvattende vredesregeling te komen met de Palestijnen. Dat zou tevens de vijandigheid met de omliggende Arabisch islamitische landen wegnemen. Zo n vredesregeling is echter onmogelijk. Artikel 13 van het handvest van Hamas stelt dat iedere vredesregeling met Israël tegenstrijdig is met de principes van de Islamitische Verzetsbeweging. Hamas is eerder al weleens tijdelijke wapenstilstanden overeengekomen met Israël, maar die vallen binnen goed Arabisch en islamitisch gebruik onder het principe van de Hudna. Moslims mogen met niet-moslims een Hudna aangaan, voor maximaal 10 jaar, maar mogen die op ieder willekeurig moment weer verbreken. Een dag na de gesloten Oslo-akkoorden verwees Arafat hiernaar en gebruikte voor de akkoorden ook de term Hudna. Hudna is een strategische overeenkomst en wordt gebruikt op momenten dat het moslims niet lukt om de overwinning te behalen. De wapenstilstand kan dan helpen om bijvoorbeeld de militaire slagkracht weer op te bouwen. Met deze wetenschap is het natuurlijk luguber Israël te dwingen tot allerlei gevaarlijke concessies in het kader van het land-voor-vrede principe. < Duivelse ov-chip Al eeuwenlang worden door christenen in tijden van politieke en technologische veranderingen allerlei tekenen van de duivel gezien. De komst van de stoomtrein, het invoeren van de bankrekening, de komst van het sofinummer, de streepjescode. In 1970 hoorde ik een preek dat de bankpas dé aankondiging van de eindtijd was. De predikant adviseerde geen bankrekening te nemen, omdat je dan blootgesteld zou worden aan duivelse invloeden. En nu is er de OV-chipkaart als teken van het beest (ND 16 juli). Misschien ontdekt iemand straks nog een versleuteld cijfer 666 op het plastic. Precies zoals men achter de namen van Hitler en Bill Gates en in het telefoonnummer van Visa de 666 heeft ontdekt als bewijs van duivelse invloeden. advertentie De Bijbel wijst inderdaad in de richting van een grote politieke, economische en militaire macht die de totale controle over mensen zal hebben. Dat de OV-chipkaart daar een bewijs van zou zijn, is mij een te gemakkelijke verklaring. Als ik denk aan een grote economische macht, is dat voor mij veel meer het verlangen (ook bij christenen) naar steeds meer. De 24 uurseconomie, waar ook christenen steeds vaker aan mee doen. Dat lijkt mij in religieus opzicht een veel groter gevaar voor christenen dan de OV-chipkaart (hoe weinig klantvriendelijk ik dit product ook vind). Aan mensen die in die kaart toch een religieus gevaar zien, adviseer ik eenmalige, losse kaarten te kopen en bij de automaat te betalen met muntgeld. Dat kan ook nog steeds. < o ieel ser i e en r oor ol sw gen en e Autoservice Pruijs BV Osloweg 127, 9723 BK Groningen Telefoon onderling beraad Maar is dan alles even goed en waar? Nee, natuurlijk niet. Jezus vindt niet alles even goed en fijn. Tijdens zijn openbare leven was Christus geen Joris Goedbloed die alles zalvend en zegenend heeft geaccepteerd. De waarheidsvraag en de vraag omtrent rechtvaardig leven moeten wij niet wegrelativeren. Integendeel, er zijn balken en splinters in ogen van mensen. Niet iedereen ziet even scherp. Maar het evangelie suggereert dat de ander weleens scherper zou kunnen zien dan ikzelf. De woorden van Christus zijn dan ook een hartstochtelijke oproep tot onderlinge dialoog. Wij zijn geroepen tot een beraad over wat Gods Geest vandaag tot de kerk zegt. Wat is de waarheid omtrent de plaats van de vrouw in de gemeente van Christus? Welke ruimte is er voor de homoseksuele man of vrouw in onze geloofsgemeenschap? Steeds weer worden wij uitgenodigd om samen naar Christus te gaan. En wij mogen elkaar vertellen wat wij bij Christus hebben gezien en gehoord. Vanuit katholiek perspectief ligt er een grote verantwoordelijkheid op de schouders van de gewijde herders, heel bijzonder de bisschoppen. Maar iedere bisschop moet goed luisteren naar wat de Geest vaak op onverwachte plaatsen zegt. Niet voor niets kent de kerk de notie van de sensus fidei, de geloofszin van de gelovigen. Uiteindelijk moet ons streven zijn om de waarheid en de goedheid van de Heer gestalte te geven, tot heil van onze kerk en de wereld van vandaag.

12 12 redactie vk nd.nl/buitenland beeld ap / Hatem Moussa Grondoffensief Gaza moet Hamas verzwakken Amsterdam Het Israëlische grondoffensief in Gaza lijkt eerder weken dan dagen te gaan duren. Premier Netanyahu zei vrijdag dat hij de strijdkrachten opdracht heeft gegeven tot een aanzienlijke uitbreiding van de operatie. Het offensief, dat donderdagavond begon, is vooral gericht op lanceerinstallaties en de tunnels die Hamas heeft aangelegd. Netanyahu zei dat het niet mogelijk is vanuit de lucht alle tunnels, die kunnen worden gebruikt voor aanvallen in Israel, te vernietigen. Daarom gaan onze soldaten dat ook op de grond doen. Volgens de premier is pas tot het grondoffensief besloten nadat andere mogelijkheden waren uitgeput. Zonder deze operatie kan de prijs die we moeten betalen heel hoog worden. Verscheidene Israëlische ministers zeiden te verwachten dat de aanval lang zal duren. We moeten binnentrekken en het karwei afmaken. We moeten iedere terrorist elimineren, zei minister Uri Ariel van de religieuze politieke partij Het Joodse Huis. Rook stijgt op boven Gaza-Stad nadat een Israëlische raket is ingeslagen. Israël is inmiddels ook begonnen aan een grondoffensief, met de bedoeling Hamas militair te verzwakken. twee weken Volgens militaire zegslieden zullen de Israëlische troepen eerst oprukken in het noordelijk, zuidelijk en oostelijk deel van de Gazastrook. Vervolgens zou het tunnelnetwerk van Hamas moeten worden verwoest. Dat zou twee weken in beslag kunnen nemen. Hoe langer de Israëliërs in Gaza blijven, hoe groter is het risico dat het aantal slachtoffers aan beide zijden oploopt. Volgens Palestijnse zegslieden zijn sinds het begin van het grondoffensief 27 Palestijnen gedood, onder wie twee kinderen en een baby. De Israëlische strijdkrachten lieten weten 17 Palestijnse strijders te hebben gedood. Eén Israëlische soldaat kwam om het leven. Daarmee is het dodental aan Palestijnse zijde gestegen tot boven de 260 en staat het aan Israëlische zijde op twee. Vrijdag drong het leger met artillerie en tanks dieper het dichtbevolkte Palestijnse gebied binnen. Volgens Israël zijn in de eerste uren van de invasie twintig verborgen raketlanceerinstallaties aangevallen en acht tunnels ontdekt. In de kuststrook werden meer dan 150 locaties bestookt. In Gaza-Stad waren zware explosies te horen en stegen dikke rookwolken op. Dit is het eerste Israëlische grondoffensief in Gaza in vijf jaar. Aanvankelijk was er bij de regering weinig behoefte aan een grondoorlog. Dit vanwege het risico waaraan Israëlische soldaten worden blootgesteld en de internationale verontwaardiging over het stijgende aantal Palestijnse doden. Maar toen na ruim tweeduizend luchtaanvallen in tien dagen nog geen eind kwam aan de Palestijnse rakettenregen en dertien Hamasstrijders donderdag hadden gepoogd via een tunnel Israël binnen te dringen, werd tot de grondoperatie besloten. aangeslagen Met het offensief hoopt Israël Hamas, dat de dienst uitmaakt in Gaza, militair te verzwakken. De beweging heeft eerdere grondaanvallen overleefd. Na de vorige operatie in 2009, die drie weken duurde, was Hamas aangeslagen, maar wist de organisatie zich toch te herstellen. De Palestijnse beweging beschikt over duizenden raketten en ondergrondse bunkers. Zegslieden van Hamas klonken gisteren strijdbaar. Wij zijn niet bang voor het grondoffensie en we zijn vastbesloten om het bezettingsleger te laten vastlopen in de modder, aldus een woordvoerder. Hamasstrijders zouden Israëlische tanks aanvallen met mortiergranaten. Volgens waarnemers is Israël er niet op uit Gaza, waaruit het zich in 2005 terugtrok, weer te bezetten. Het wil vooral dat de rust in de Palestijnse enclave terugkeert. Door de druk op te voeren, hoopt de regering-netanyahu dat Hamas instemt met een permanent staakthet-vuren. Tot nu toe heeft de beweging Egyptische voorstellen voor een bestand afgewezen. < familieberichten tarief 0,93 per mm, per kolom (incl. 21% btw); bij opgave via 10% korting; over telefonisch opgegeven advertenties kunt u niet reclameren Blij en God dankbaar zijn wij met de geboorte van onze zoon en broertje Roel Herman Remco 13 juli 2014 Arjan en Dieneke Prins-Bouwhuis Benthe Arendshorst HE Stadskanaal nd.nl/familieberichten uw eigen familiebericht via Als u uw familiebericht opgeeft, houdt u rekening met het volgende: vermeld of u standaardof eigen opmaak wenst. Geef nadrukkelijk uw voorkeuren aan voor lay-out en opmaak. geboorte- en overlijdensberichten: één dag voor plaatsing tot uur overige familieberichten: één dag voor plaatsing tot uur tel fax postbus AC Barneveld Op 20 juli 1949 zijn onze ouders, opa en oma Jannis Kasper Lootens en Maartje van Dongen getrouwd. Morgen, 20 juli 2014, is dat 65 jaar geleden. We zijn de Here dankbaar voor alles wat Hij aan zegeningen gaf gedurende al die jaren. Ook voor de hun nog gegeven tijd verwachten we voor elke dag alles van Hem. Kinderen, klein- en achterkleinkinderen Noord Houdringelaan 156, 3722 BW Bilthoven "Looft de Here mijn ziel en al wat in mij is Zijn heilige Naam." Met dank aan God vieren wij dat op D.V. 21 juli onze lieve ouders en (over)grootouders 65 jaar getrouwd zijn W.J. Kortes en A. Kortes-Hansman Molenhoekje GG LEUSDEN juli 2014 "Ik wil juichen voor U, mijn Heer" Wij zijn blij en dankbaar dat wij het 50-jarig huwelijksjubileum van onze (groot)ouders mogen vieren. Henk & Fennie Veldman Kas & Jeannet, Erwin, Mariska, Walter George, Myrthe Riët & Matt Amalia van Solmslaan CE Leusden kinderen en (achter)kleinkinderen 20 juli juli 2014 Geliefden, indien God ons zo heeft lief gehad, behoren ook wij elkander lief te hebben 1 Joh. 4:11 Met deze woorden zijn wij 60 jaar geleden in het huwelijk verbonden. Daniel Cornelis Hogewoning & Aaltje Hogewoning-Bakker Wij vieren dit vandaag samen met kinderen, klein- en achterkleinkinderen. Rijnsburg, De Poel 1, 2231 TK Voor het overweldigende aantal kaarten, bezoeken en contacten na het overlijden van onze vader Peter de Graaf willen we een ieder bedanken. De vele uitingen van medeleven, betrokkenheid en liefde aan ons hebben ons diep geroerd en troost gegeven. Wij kijken dankbaar terug op zijn leven. Kinderen de Graaf Leerdam, juli 2014 Wij willen jullie bedanken voor het medeleven na het plotselinge overlijden van Geanne van Deelen De enorme betrokkenheid, de liefde en de warmte in de vorm van aanwezigheid, kaarten, brieven, telefoontjes, advertenties en bloemen gaven ons veel steun en kracht. Het gaf ons troost te merken dat Geanne niet alleen voor ons heel veel betekende, maar ook voor vele anderen. Evelien Meinten Kinderen en kleinkinderen Startenhuizen, juli 2014 Psalm 121 Ik hef mijn ogen op naar de bergen: van waar zal mijn hulp komen? Mijn hulp is van de HERE die hemel en aarde gemaakt heeft. Heden nam de HERE tot Zich in Zijn heerlijkheid onze moeder, oma en overgrootmoeder Jantina Bijker - Oosterhof weduwe van Egbert Bijker in de leeftijd van 80 jaar. Jan en Anneke Bijker - Lubbelinkhof Johannes Bijker in herinnering Atsje en Joop van der Wijngaard - Bijker Reina Bijker - Bert Helder Kleinkinderen en achterkleinkinderen Mama wij zullen je missen. Zonnekamp, Steenwijk, 17 juli 2014 Correspondentieadres: J. Bijker, Veldkamp 15, 7931 TL Fluitenberg. De dienst van Woord en Gebed zal worden gehouden op D.V. dinsdag 22 juli om uur in de kapel van De Laatste Eer, Kornputsingel 42, Steenwijk. Aansluitend zal de begrafenis plaatsvinden op de begraafplaats De Nieuwe Landen. Na de begrafenis is er gelegenheid tot condoleren in de koffiekamer aan de Kornputsingel. Alles gaat voorbij je wereld verkleint je trekt naar binnen alles gaat voorbij onrust vertrekt verlangt naar rust alles gaat voorbij wat je bezit laat je los Geen bloemen. alles gaat voorbij leven wordt wachten op wat komt alles gaat voorbij wat zwaar was wordt lichter alles gaat voorbij liefde blijft liefde liefde wordt Licht. Indien u geen rouwbrief heeft ontvangen dan kunt u deze advertentie als zodaning beschouwen.

13 13 aan de ketting verlengde kerkweg nd.nl/aandeketting Kerkstraat noch klooster Redacteuren van het Nederlands Dagblad fietsen deze zomer in estafette door Nederland en proberen aan een Kerkweg, Kerkplein of Kerkallee bij iemand binnen te komen. Vandaag: redacteur Rick Timmermans Den Hoorn Den Helder Schagen Harlingen Hippolytushoef Berlikum Sint Jansklooster Klooster Ried Zurich Buitenpost Leeuwarden Aduard Diever Groningen Engelbert Paterswolde Norg Kloosterveen Avenhorn Benningbroek Sint Jansklooster Hoorn Meppel Zwartsluis Wormerveer Haarlem De Rijp Almere Buiten Almere-Haven Kampen Hoofddorp Nes aan de Amstel Nijkerk Barneveld Hij wil naar Kampen. Dat nieuw Jeruzalem. Waar bruggen van goud zijn. Veenhof was hem gisteren niet tegenkomen, maar mocht er ergens een Warekerkweg zijn, dan toch in Kampen! De hoofdconducteur stapt ferm door het gangpad. Er staat geen foto op de ov-chipkaart van een van de vrouwen naast hem, meent de in NS-uniform gestoken vrouw. Of toch, op de achterkant. Ja, ze kijkt er consequent naar. Er is altijd wel iemand die misbruik van zo n pas maakt. En jaaa, neee, dat mag niet nu is Meppel niet ver meer. Fietsend is het prima verdwalen in Meppel: zon, wind die achter huizenrijen stokt, plezierboten in het water. Die zullen hier moeten keren, schiet het door het hoofd van de jongen. Hij zit in groep vijf. Bij topografie is Drenthe aan de beurt. In Meppel de kop keren, zegt de meester. Dat ging toch over boten? Twee vrouwen op straat weten het niet. Ja, dat zeggen we hier, maar waar het vandaan komt Ze roepen er een man bij en nog een. Niemand die het weet. Maar even later komt hij een van de vrouwen opnieuw tegen en dan weet haar schoonzus het. In Meppel de kop niet keren, dat zeggen ze eigenlijk. Het was hier voor boten te smal om te draaien. Erg overtuigend klinkt het niet, maar de jongen knikt. Buiten Meppel vliegt even een geelgors met hem mee en kevers en libellen. Daar fietst hij dan, van Meppel naar Wanneperveen, en hij mijmert. Want over dit asfalt fietste hij vaker. Vanaf het moment dat hij halverwege de eerste klas van Zeeland naar Vollenhove verhuisde, fietste hij een winterstaart, voorjaar en de eerste zomerweken over deze wegen naar school en terug. En wat ben je jong dan, denkt hij nu. En wat gebeurt er veel als je twaalf bent. Ja, op deze route, beseft hij, langs Beulaker- en Belterwijde, werd hij iemand; een puber, die later volwassen werd en die hij nu de ik-die-ik-zijn-moet probeert te noemen. Aan de einder prikt een watertoren door het landschap. Daar ligt Sint Jansklooster, of Klooster, zoals ze er zeggen. Hij schakelt op, schudt de nostalgie uit de benen. Het was goed toen, denkt hij, dat gefiets hier. Tussen Klooster en Heetveld bloeien schrale dahlia s. En dat is niet best, vertelt een man. In Sint Jansklooster draait de zomer namelijk om het bloemencorso. Praalwagen na praalwagen rijdt hier dan door de smalle straten. Het is een gekte, zegt hij, en elk jaar wordt het gekker. Zo gek zelfs dat de man er niet meer aan meedoet. Ze beginnen er steeds vroeger mee. Maar dit jaar? Het natte voorjaar ruïneerde de oogst. Toch zal het corso wel doorgaan. Dat moet. Waar het klooster staat? De muur, zal de jongen bedoelen. Het laatste overblijfsel. Ach, veel weet de man er ook niet van. Het verleden, wat moet hij ermee? Hij leeft in het heden en dat lijkt de jongen verstandig. Maar hij is ook nieuwsgierig, dus fietst hij terug. Richting het muurtje waar ooit monniken uit Zwolle woonden, moderne devoten in het spoor van Thomas à Kempis. Bij cafetaria Het wapen van Utrecht vertelt de uitbater een mythe over het klooster. Er zou een gangenstelsel zijn tussen het klooster hier en het vrouwenklooster in Vollenhove. De jongen moest maar eens bij een van de boerderijen verderop vragen. De gouden hefbrug over de IJssel tussen Kampen en IJsselmuiden is niet van goud, maar heeft wel goudkleurige wielen. Traject: Van Meppel naar Kampen, via Wanneperveen, Sint Jansklooster, Zwartsluis, Genemuiden, Kamperzeedijk, Grafhorst, IJsselmuiden. Aantal kilometers: 52 De sfeer ter plekke: smoorhiet (zoals ze zeggen in Klooster) Verrast door: het verleden en een gebed van dankbaarheid met sporen van pijn en vreugde. Met dank aan: Bike Totaal Boom Tweewielers, Berkenwoude En daar zit Klaas van der Linde, op een steen in de zon. Hij draagt, ook met dit warme weer, een mosgroen vilten hoedje met veren en speldjes erop, herinnering aan de jaren dat hij jachtopzichter was. Allemaal fantasie, zegt hij over het gangenstelsel. Die gang zou hier beginnen, in onze kelders, want hier stond vroeger het klooster. Maar er is niets. In zijn vergeelde vingers verast langzaam een peuk. De jongen luistert geamuseerd naar de verhalen over vroeger. Over kou, jagers, Duitsers en de bisschop van Utrecht die hier regelmatig kwam. Een kwartier later laat hij een verse mythe armer Klooster achter zich. Langs Zwartsluis gaat hij en met de pont naar Genemuiden. Hij drinkt er Amstel radler en verheugt zich over het laatste deel van de etappe. De Kamperzeedijk. Ook daar was hij vroeger weleens geweest. Maar de herinnering was gekleurder dan de werkelijkheid. Rechts zijn er lege vlakten, met in de verte een windmolen. Links een polder, met aan de horizon twee torens van een bank. Welvaart, had de oude man gezegd, brengt ellende. Echtscheidingen, drugs, het hoort er tegenwoordig allemaal bij. De jongen trapt naar Kampen en geeft de man wat gelijk. En ineens is hij er. Een bochtje om en daar is die brug van goud, met tegen de achtergrond majestueus, als t niet waar is, een kerk (aan, ongetwijfeld, een ware straat). maandag stapt Roeland van Mourik op in Kampen. In de krant van 22 juli doet hij verslag.

14 14 advertenties de krant in uw vakantie nd.nl/vakantieservice Vakantie? Wat doen we met de krant? Bezorgen op een ander (vakantie)adres In Nederland geen portokosten, binnen Europa 3,30 per dag, buiten Europa 3,50 per dag. Verzending naar buitenland is geheel voor eigen risico. Bezorging stoppen, bonnen voor gratis krant Op te halen bij elk verkooppunt in Nederland waar nd verkrijgbaar is. Kijk voor verkoopadressen op nd.nl/losseverkoop. Bezorging stoppen, wel toegang tot de digitale krant Bezorging stoppen Deze mogelijkheden gelden alleen voor een periode van minimaal 1 week. Uw gegevens: naam: straat: postcode: telefoon (vast): Ik/wij gaan op vakantie van Uw keuze: plaats: Bezorgen op een ander (vakantie) adres naam: Evt. nummer/kamer/plaats: straat: postcode: land: plaats: telefoon (mobiel): t/m: Bezorging stoppen, bonnen voor gratis krant huisnr.: huisnr.: tips / vakantie tarief 11,75 voor de eerste drie regels en voor elke volgende regel 4,36 (incl. 21% btw); tekst wordt achter elkaar doorgezet; maximaal drie woorden vetgedrukt; opgave via tips activiteiten Wandel mee langs Hollandse Waterlinies. Vanaf juli 2014 tot en met januari 2015 worden er door het ND elke maand twee wandelingen georganiseerd. Een keer mee? Meld je aan via nd.nl/wandelingen of bel cursussen Twijfel je nog of je Pabo in Deeltijd wil doen? Lees dan nu over de switch die Klaas de Graaf maakte op of kijk op kennismaking Op zoek naar een goede, veilige en succesvolle datingsite voor christenen? ( ). Duizenden hebben inmiddels hun partner gevonden via Crosspoint. Meld je aan en neem een gratis proefabonnement! Privacy gewaarborgd. te koop FIETSEN, nieuw, gebruikt en elektrische fietsen, grote voorraad, scherpe prijs, De Leiding 15 Witharen, nl Vakantiewoning 34 m²; Oberschledorn/Sauerland te koop. Tel.: personeel De GH is voor het project Dyslexiezorg op zoek naar een GZ-psycholoog / Kinder- jeugdpsycholoog NIP / Orthopedagoog NVO generalist m/v. Kijk voor meer informatie op www. gh.nl Docent ECONOMIE (1 fte) gevraagd in regio Utrecht, bij voorkeur 1e graads. Bel, Advance4u.nl diversen Binnenkort verhuizen? Verhuizersmetinhoud.nl Uw KEUKEN laat u vervangen door: BOBKEUKEN- BOUWER.NL (tevens keukenrenovatie door heel Nederland) tel: JOURE. gerechtelijke publicaties Op 15 juli 2014 heeft gerechtsdeurwaarder Gaytrie Ganesh bij exploot op verzoek van de Stichting Stichting Ouderenhuisvesting Rotterdam, gevestigd en kantoorhoudende te ROTTERDAM, een dagvaarding betekend aan de ambtenaar ter parkette van het Openbaar Ministerie bij de Rechtbank te Rotterdam aan het adres Wilhelminaplein , zulks ten laste van 1. Johannes de Graaf, geboren op 8 juni 1951, zonder bekende woonplaats en bekend werkelijk verblijf binnen Nederland of daar buiten en aan 2. Henderika Theresia Maria Foort, geboren op 22 december 1956, tevens zonder bekende woonplaats en bekend werkelijk verblijf binnen Nederland of daar buiten, waarbij laatstgenoemden zijn opgeroepen om op dinsdag negen en twintig juli tweeduizendveertien des voormiddags om 11:00 uur te verschijnen ter terechtzitting van de Rechtbank Rotterdam, alsdan en aldaar te houden aan het adres Wilhelminaplein te Rotterdam. Een afschrift van dit exploot is verkrijgbaar bij: Gerechtsdeurwaarderskantoor Bazuin & Partners, Westerstraat 5-7, 3016 DG Rotterdam, o.v.v. doss. nr vakantie drenthe Last minute NORG Groot vakantiehuis, t/m 7 personen pwk. Zie prismavastgoed.nl of bel Drents-Friese Wold, 9 pers.bungalow, v.a. 250, overijssel Camping de Oldemeyer bestaat 40 jaar! Daarom diverse evenementen extra zoals o.a. goochelaar, Gerald Troost op 2 aug. Martin Brand op 13 aug. De gezellige christelijke camping in het Overijssels Vechtdal. Verwarmd zwembad met waterglijbaan en apart peuterbad. Recreatie team aanwezig van 5 juli - 30 aug. Beschikbaar: Kampeerpl. voor 26 juli en v.a. 2 aug. en caravans v.a. 9 aug. Aanbied. en meer info over de recreatie activiteiten, kijk op de site. Bel: www. oldemeyer.nl boerderijappartementen. nl 2/4 en 8 pers. nabij OMMEN midw. v.a. 80, Mooi fietsgebied Te koop: Op unieke plek met uitzicht op weilanden aan de rand van camping Bergzicht in Ommen, chalet bouwjaar slaapkamers, douche, toilet. c.v. Ook in de winter toegankelijk. Inl. Gerrit Lamberink Te huur onze Gezellige Groepshuizen Knabbel en Babbel of t Ole Hoes voor 16 personen zeer geschikt voor familie/vrienden weekend of reünie. Nieuw op ons park het Overdekte Zwembad met glijbaan 50m en whirlpools. Info en boeken vakantiepark De Kleine Belties Hardenberg / www. kleinebelties.nl gelderland Lekker recreëren op de VELUWE? CHALET aan de bosrand in Lunteren, 2-4 personen. 2 Fietsen aanwezig. Tel: utrecht Christelijke Vakantiemidweek, speciaal voor 55+ers in bosrijk Amerongen! Lezen uit Gods Woord, elkaar ontmoeten, samen er op uit. Geheel verzorgd. 1-5 sept Zie www. zdh.nl. diversen Grijp uw kans. Uw lastminute vakantie zoekt u snel en gemakkelijk op site.nl diversen Nederlandse vakantiekerkdiensten in het buitenland. Een overzicht vindt u op kevakantiesite.nl Gasthof Edelweisshaus Königsleiten, Zillertal Bezorging stoppen, wel toegang tot de digitale krant Bezorging stoppen Deze bon minstens twee weken voor uw vakantie opsturen naar: Nederlands Dagblad Vakantieservice, Postbus 111, 3770 AC Barneveld 14 = 12 actie Boek nu een kampeerplaats voor 14 dagen en betaal slechts voor 12 dagen. Geldig voor de standaard, comfort en Privé sanitair plaatsen , Hardenberg ZOMERAANBIEDING 2 volbetalende = 1 kind gra s Prijs 49,- incl. halfpension Zondags rustdag en kerkdienst of EDELWEISSHAUS.NL In het gebouw van het Nederlands Dagblad in Barneveld kunt u de gratis expositie Lezers- Kunst 2014 bezoeken, met dertig kunstwerken van ND-lezers. Mens en aarde Elen Smits, Zwolle Nieuw leven Leo Nieuwenhuize, Meppel U bent hartelijk welkom. De expositie is gratis en u krijgt koffie of thee. Voor 2,50 kunt u een catalogus kopen. Bezoek ND-expositie LezersKunst 2014 Mens aarde mens Ria van Oosten, Delft nd.nl/kunst waar Nederlands Dagblad, Hermesweg 20, Barneveld (bedrijventerrein Harselaar-Oost) wanneer De expositie is nog t/m 25 september 2014 op werkdagen te bezichtigen, van 9-16 uur. info In september organiseert het Nederlands Dagblad voor de 16e keer een prachtige dagtocht door het Groninger Hogeland. 12 en 19 september 2014 Dagtocht Groninger Hogeland nd.nl/dagtochten programma De dagtochten op 12 en 19 september beginnen in Assen om uur of in Groningen om uur. Met een luxe touringcar rijdt u via schilderachtige dorpjes en middeleeuwse kerken naar het Groninger Hogeland. De dagtochten eindigen in Groningen om ongeveer uur of in Assen om ongeveer uur. kosten en aanmelden De dagtochten zijn inclusief entrees, koffie/thee en een uitgebreide lunch. De kosten per persoon zijn 55,--. U kunt zich aanmelden via nd.nl/dagtochten of telefonisch via Als uw aanmelding verwerkt is, ontvangt u van ons een bevestiging met meer informatie.

15 Jeruzalem Relschopper-met-een-reden 5 Op zoek naar het ware ik hou van Holland -gevoel 22 Gerhard Wilts nd.nl/geloof beeld ap / Oded Balilty Jeruzalem In toespraken tijdens zijn gisteren afgesloten reis naar Jordanië, Israël en Betlehem, refereerde paus Franciscus veelvuldig aan de Bijbel en nam het op voor kinderen als teken van hoop en leven. Bij zijn verrassende uitnodiging aan de Palestijnse voorzitter Abbas en de Israëlische president Peres om bij hem in het Vaticaan te bidden om vrede, legde paus Franciscus zondag in Betlehem een link naar Jezus geboorteplaats. Op deze plaats waar de Vredevorst is geboren, nodig ik u beiden uit voor een intens gebed tot God om vrede. Mijn huis in het Vaticaan staat open voor zo n bidstond. De paus verbond tijdens zijn driedaagse bedevaart van gebed nadrukkelijk het christelijk geloof met de bescherming van kinderen. Zoals het Kind Jezus een teken van God is, zo zijn de kinderen van vandaag een teken van hoop en leven, en tevens een graadmeter voor de gezondheid van gezinnen, de maatschappij en de hele wereld. Franciscus herinnerde eraan dat misbruik, dwangarbeid, geweld en mensenhandel het huilen smoort van miljoenen kinderen. Maar hun moeders huilen voor hen, als moderne Rachels. Willen we voor kinderen zorgen, voor en met hen bidden? Of negeren wij hen, omdat we het druk hebben met onze eigen zaken? Vaak haalde de rooms-katholieke kerkleider symbolische voorbeelden uit de Bijbel aan. In de Heilig Grafkerk in Jeruzalem erkende hij dat de weg naar relatieherstel met de Orthodoxe Kerk lang is. vervolg op pagina 7 België betaalt een hoge prijs voor verlies Vlaams Belang. Relschopper-met-een-reden 5 Op zoek naar het ware ik hou van Holland -gevoel 22 Gerhard Wilts nd.nl/geloof beeld ap / Oded Balilty In toespraken tijdens zijn gisteren afgesloten reis naar Jordanië, Israël en Betlehem, refereerde paus Franciscus veelvuldig aan de Bijbel en nam het op voor kinderen als teken van hoop en leven. Bij zijn verrassende uitnodiging aan de Palestijnse voorzitter Abbas en de Israëlische president Peres om bij hem in het Vaticaan te bidden om vrede, legde paus Franciscus zondag in Betlehem een link naar Jezus geboorteplaats. Op deze plaats waar Vredevorst is geboren, nodig ik u beiden uit voor een intens gebed tot God om vrede. Mijn huis in het Vaticaan staat open voor zo n bidstond. De paus verbond tijdens zijn driedaagse bedevaart van gebed nadrukkelijk het christelijk geloof met de bescherming van kinderen. Zoals het Kind Jezus een teken van God is, zo zijn de kinderen van vandaag een teken van hoop en leven, en tevens een graadmeter voor de gezondheid van gezinnen, de maatschappij en de hele wereld. Franciscus herinnerde eraan dat misbruik, dwangarbeid, geweld en mensenhandel het huilen smoort van miljoenen kinderen. Maar hun moeders huilen voor hen, als moderne Rachels. Willen we voor kinderen zorgen, voor en met hen bidden? Of negeren wij hen, omdat we het druk hebben met onze eigen zaken? Vaak haalde de rooms-katholieke kerkleider symbolische voorbeelden uit de Bijbel aan. In de Heilig Grafkerk in Jeruzalem erkende hij dat de weg naar relatieherstel met de Orthodoxe Kerk lang is. vervolg op pagina 7 België betaalt een hoge prijs voor verlies Vlaams Belang. Geslaagd! advertentie commentaar op 3 nd.nl/geslaagd Origineel feliciteren? Paus Franciscus bidt bij de Klaagmuur in Jeruzalem, gadegeslagen door Shmuel Rabinowitz, rabbijn van de Klaagmuur en de heilige plaatsen van Israël. De paus sloot zijn bezoek aan Jordanië, Israël en Betlehem gisteren af. Aaldert van Soest nd.nl/binnenland Door een lijstverbinding met ChristenUnie/SGP behoudt het CDA zijn vijfde zetel in het Europees Parlement. Op de Biblebelt verloren de christendemocraten veel kiezers aan CU/SGP, in Limburg aan D66 en VVD, maar Twente stemde massaal op Annie Schreijer. gemeente van 28 naar 10 procent. De daar met 44 procent van de stemmen PVV verloor er anderhalf procent en nog steeds met stip de grootste, maar kwam uit op 11 procent van de stemmen. van Het CDA wint er een half pro- verliest wel een procentje ten opzichte Hoewel de beweging nergens zo extreem was, is deze uitslag symbolisch Rijssen-Holten van 43 naar 48 procent. cent bovendien steeg de opkomst in voor de uitkomst van de Europese verkiezingen op de Biblebelt. In de 55 genon Annie Schreijer-Pierik. De num- De oorzaak: het Twentse stemmenkameenten waar ChristenUnie/SGP de mer 25 op de CDA-lijst kreeg landelijk grootste werd, wint de fractie structureel een aantal procenten. Het CDA le- komt ruimschoots op eigen kracht in bijna voorkeurstemmen en Van de 5576 stemmen die donderdag op Urk werden uitgebracht ging maar vert juist vrijwel overal een aantal procenten in. CDA-stemmen in Rijssen-Holten ging het Europarlement. Twee derde van de liefst 74 procent naar de ChristenUnie/ SGP-lijst. Vijf jaar geleden was dat nog Er is een uitzondering op dit beeld: naar de boerin uit Hengevelde. 58 procent. Het CDA kelderde in deze Rijssen-Holten. ChristenUnie/SGP vervolg op pagina 2 Paus Franciscus bidt bij de Klaagmuur in Jeruzalem, gadegeslagen door Shmuel Rabinowitz, rabbijn van de Klaagmuur en de heilige plaatsen van Israël. De paus sloot zijn bezoek aan Jordanië, Israël en Betlehem gisteren af. Aaldert van Soest nd.nl/binnenland commentaar op 3 Urk dinsdag 27 mei met MODE bijlage! Willeke nd.nl/cartoons prijs 1,40 zaterdag 2,10 dinsdag 27 mei 2014 Willeke nd.nl/cartoons 18 4 met MODE bijlage! In toespraken tijdens zijn gisteren afgesloten reis naar Jordanië, Israël en Betlehem, refereerde paus Franciscus veelvuldig aan de Bijbel en nam het op voor kinderen als teken van hoop en leven. Bij zijn verrassende uitnodiging aan de Palestijnse voorzitter Abbas en de Israëlische president Peres om bij hem in het Vaticaan te bidden om vrede, legde paus Franciscus zondag in Betlehem een link naar Jezus geboorteplaats. Op deze plaats waar de Vredevorst is geboren, nodig ik u beiden uit voor een intens ge- bed tot God om vrede. Mijn huis in het Vaticaan staat open voor zo n bidstond. De paus verbond tijdens zijn driedaagse bedevaart van gebed nadrukkelijk het christelijk geloof met de bescherming van kinderen. Zoals het Kind Jezus een teken van God is, zo zijn de kinderen van vandaag een teken van hoop en le- ven, en tevens een graadmeter voor de gezondheid van gezinnen, de maat- schappij en de hele wereld. Franciscus herinnerde eraan dat mis- bruik, dwangarbeid, geweld en mensen- handel het huilen smoort van miljoenen kinderen. Maar hun moeders huilen voor hen, als moderne Rachels. Willen we voor kinderen zorgen, voor en met hen bidden? Of negeren wij hen, omdat we het druk hebben met onze eigen za- Vaak haalde de rooms-katholieke kerk- leider symbolische voorbeelden uit de Bijbel aan. In de Heilig Grafkerk in Jeru- zalem erkende hij dat da de weg naar rela- tieherstel met de Orthodoxe Kerk lang vervolg op pagina 7 ken? is. advertentie us zond Urk centen in. 15 Bart Dirks / vk nd.nl/binnenland beeld novum / Kees Spruijt Wonen op spoor in Delft is mooi, ooit Het spoorviaduct dwars door Delft wordt vervangen door een tunnel. Maar de kosten van de Spoorzone lopen hard op. Uit nood probeert de gemeente nu kavels aan particulieren te slijten. novum nd.nl/binnenland Premier Aruba beëindigt hongerstaking Oranjestad Minister-president Mike Eman van Aruba heeft zijn hongerstaking beëindigd, zo heeft hij laten weten. Delft Binnen, bij de maquettes in de het informatiecentrum in de Barbarasteeg, ziet de Spoorzone Delft er al piekfijn uit. Verdwenen is het lelijke spoorviaduct dat de stad nu nog doorklieft. Dankzij een spoortunnel van 2,3 kilometer met een ondergronds station krijgt Delft een nieuw aanzien. Bovengronds zijn een kolossaal stadskantoor, een groene corridor, waterpartijen en duizend woningen verrezen en in de spoorsingel stroomt water. Buiten zwemt het stationnetje uit 1886 in een zee van beton. Het valt in het niet naast het nieuwe stadskantoor met het geavanceerde ondergrondse ovknooppunt. Treinreizigers zoeken via een kruip-door-sluip-doorroute de historische binnenstad. De 350 treinen die nu nog dagelijks door Delft denderen, gaan vanaf maart 2015 ondergronds. Maar de financiële consequenties van de integrale herontwikkeling van het spoorzonegebied zullen zich nog jaren laten voelen. Het stadsbestuur waarschuwt voor een tekort van 30 miljoen euro in 2030, als het niet nóg meer wordt. De reservepot van 25 miljoen euro is al leeg. Dus moet Delft fors sparen (lees: bezuinigen): 3 miljoen euro. Ik heb al een aantal ronduit minder prettige mededelingen moeten doen aan de gemeenteraad, zegt de twee maanden geleden aangetreden wethouder Lennart Harpe (VVD). Kort voor het nieuws over de Spoorzone meldde hij ook al een miljoenenstrop bij de nieuwbouwwijk Harnaschpolder. De bouw van het aantal woningen blijft daar ver achter bij de prognosen. vastgoedcrisis Ook bij de Spoorzone is volgens Harpe de woningbouw het hoofdprobleem. De vastgoedcrisis speelt ons parten. Het oorspronkelijke plan was dat een projectontwikkelaar duizend tot twaalfhonderd woningen zou bouwen. De gemeente zou 78 miljoen euro krijgen voor de grond. Met dat bedrag dacht de prinsenstad een groot deel van de spoortunnel te financieren. Delft draagt daaraan 117 miljoen euro bij. Harpe: We hebben al zo n 80 miljoen aan het Rijk betaald, de rest moet in 2017 zijn overgemaakt. Delft is goed voor zijn geld, maar het zou ons enorm helpen als we er iets 2011: Een tunnelbak staat nog bovengronds in de begintijd van de bouw van de Spoorzone in Delft. Inmiddels is het werk een eind gevorderd, maar wil het niet vlotten met de verkoop van woningen bovengronds. Dat levert financiële problemen op. langer over mogen doen. We gaan er met het ministerie van Infrastructuur over praten. Het ministerie houdt zich op de vlakte. Delft laat nog een second opinion uitvoeren. Daarna praten we over de betalingsregeling, aldus een woordvoerster. Het is te vroeg om daar op vooruit te lopen. Hoe dan ook staat Delft pijnlijke ingrepen te wachten. Het nieuwe college hield al rekening met bezuinigingen van 9 miljoen tot 18 miljoen euro. Dat wordt nu eerder 18 miljoen dan 9 miljoen, voorziet Harpe. De bezuinigingsvoorstellen komen in oktober. Er zijn geen taboes. De vraag is eerder: waar gaan we niet op bezuinigen dan waar wel? We hebben geen cent voor nieuw beleid. Er zijn geen heilige huisjes, beaamt fractievoorzitter Huub Halsema van coalitiepartij D66. Dit is een behoorlijke waarschuwing. Waar de klappen gaan vallen, wil ook hij niet zeggen. Het laaghangend fruit is al geplukt door het vorige college. flessenhals De Spoorzone Delft omvat een spoortunnel (2,3 kilometer), ondergrondse stalling (5.000 fietsen), parkeergarage (650 auto s), stadspark ( hectare) en woningen. Onder het stadskantoor ligt het station. Nu nog is het spoor hier een flessenhals. Ondergronds is ruimte voor vier sporen, al worden er kavel kopen VVD-fractieleider Bart Smals vreest dat de ernst van de situatie nog niet tot iedereen is doorgedrongen. Op de laatste raadsvergadering stipten alle fracties weliswaar kort de financiële situatie aan, maar daarna gingen ze over tot onderwerpen die zij blijkbaar van vergelijkbare importantie vonden, aldus Smals, zoals de legalisering van de wietteelt en naaktrecreatie op het strandje van de Delftse Hout. We moeten hoofd- en bijzaken scheiden. Het gaat om de toekomst, betaalbaarheid en kwaliteit van belangrijke voorzieningen, zoals de bibliotheek. Intussen tracht Delft de nieuwbouw in de Spoorzone alsnog vlot te trekken. Niet met projectontwikkelaars, maar door particulieren te verleiden een kavel te kopen. Daarop mogen ze naar eigen inzicht een huis bouwen. In de Coendersbuurt kun je je eigen droomhuis ontwerpen, juichen de brochures in het informatiecentrum. De eerste honderd kavels gaan binnenkort in de verkoop. De belangstelling is groot, zegt wethouder Harpe. Maar het kost ons meer tijd en geld om particuliere opdrachtgevers te begeleiden. Ik weet nog niet hoeveel geld het oplevert. Laat het desnoods een tijd braak liggen, de grond kost niks, stelt raadslid Jan Peter de Wit van oppositiepartij Onafhankelijk Delft. Die mooie stadsvilla s leveren veel te weinig ozb op. Bouw er dan flats in plaats van villa s. Zijn partij was tegen het nieuwe stadskantoor, dat bij de opening in 2016 een maatje te groot zal zijn voor het aantal ambtenaren dat Delft dan nog heeft. De Wit: Het is een prestigeproject dat volgens het college andere bouw zou aantrekken. Nou, je ziet het. Wethouder Harpe wuift de kritiek weg. De Spoorzone blijft een prachtig project. Er komt een dag dat het klaar is en dat mensen zeggen: hier wil ik wonen. Risico s nemen hoort erbij. Anders zou Delft er nog precies zo uitzien als in < voorlopig twee aangelegd. De Spoorzone kost 1 miljard euro (infrastructuur en vastgoed), te financieren door het ministerie van Infrastructuur, Delft, provincie Zuid-Holland, Stadsgewest Haaglanden en Stadsregio Rotterdam. Voor het oude station wordt nog een bestemming gezocht. Hij protesteerde met de hongerstaking tegen de Nederlandse bemoeienissen met de begroting van het eiland die hij een enorme verkrachting van de Arubaanse autonomie noemde. Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Ronald Plasterk (PvdA) gelastte een onderzoek naar de begroting van Aruba. In afwachting daarvan mocht de gouverneur op het eiland de begroting niet goedkeuren. Volgens ingewijden is afgesproken dat er maandag een tussenrapportage komt. Wat de uitkomsten daarvan zijn en of dan alsnog kan worden getekend, is nog niet duidelijk. Eman gaf eerder aan zijn actie desnoods door te zetten tot de dood. Tijdens de hongerstaking bivakkeerde hij in een tentje in Oranjestad voor de deur van het kantoor van de gouverneur. Hij kreeg weinig steun voor zijn protest. < novum nd.nl/binnenland Oud-docenten Ibn Ghaldoun verliezen zaak Rotterdam Twaalf oud-docenten van de voormalige islamitische scholengemeenschap Ibn Ghaldoun hoeven hun baan niet terug te krijgen. De rechtbank in Rotterdam heeft vrijdag in een kort geding bepaald dat onvoldoende aannemelijk is dat de instantie waarbij de leraren hebben aangeklopt het Ibn Ghaldoun heeft overgenomen en dus hun werkgever zou moeten zijn. De twaalf willen aan de slag bij de nieuwe school die na het faillissement van het Ibn Ghaldoun is ontstaan. Daarvoor hadden ze een kort geding aangespannen tegen de Rotterdamse vereniging voor Christelijk Voortgezet Onderwijs (CVO), die heeft geholpen bij het opzetten van de nieuwe school. Het Ibn Ghaldoun kwam vorig jaar in het nieuws vanwege de diefstal van 27 eindexamens. Uit onderzoek van de inspectie bleek dat de onderwijskwaliteit al jaren ondermaats was. < advertenties Nu 2 weken gratis! Heeft u deze krant vandaag gekocht en bent u nieuwsgierig wat wij op andere dagen te bieden hebben? Geef u zelf dan 2 weken het Nederlands Dagblad cadeau. Gratis! Bel of kijk op nd.nl/2weken Het Nederlands Dagblad. De krant met de C, van cadeautje en van christelijk. ndd 2 weken tis! nederlandsdagblad Paus neemt het op voor kinderen CDA verliest aan CU en SGP nederlandsdagblad Paus neemt het op voor kinderen CDA verliest aan CU en SGP Paus neemt het op voor kinderen Gerhard Wilts nd.nl/geloof beeld ap / Oded Balilty Jeruzalem nederlandsdagblad België betaalt een hoge prijs voor or verlies Vlaams ams Belang. commentaar me a op 3 Geslaagd! Origineel feliciteren? Relschopper-met-een-reden 5 nd.nl/geslaagd Paus Franciscus bidt bij de Klaagmuur in Jeruzalem, gadegeslagen door Shmuel Rabinowitz, rabbijn van de Klaagmuur en de heilige plaatsen van Israël. De paus sloot zijn bezoek aan Jordanië, Israël en Betlehem gisteren af. Aaldert van Soest nd.nl/binnenland CDA verliest aan CU en SGP Door een lijstverbinding met ChristenUnie/SGP behoudt het CDA zijn vijfde zetel in het Europees Parlement. Op de Biblebelt verloren de christendemocraten veel kiezers aan CU/SGP, in Limburg aan D66 en VVD, maar Twente stemde massaal op Annie Schreijer. Van de 5576 stemmen die donderdag op Urk werden uitgebracht ging maar gemeente van 28 naar 10 procent. De PVV verloor er anderhalf procent en kwam uit op 11 procent van de stemmen. Hoewel de beweging nergens zo extreem was, is deze uitslag symbolisch voor de uitkomst van de Europese verkiezingen op de Biblebelt. In de 55 gemeenten waar ChristenUnie/SGP de grootste werd, wint de fractie structureel een aantal procenten. Het CDA levert juist vrijwel overal een aantal pro- liefst 74 procent naar de ChristenUnie/ SGP-lijst. Vijf jaar geleden was dat nog Er is een uitzondering op dit beeld: 58 procent. Het CDA kelderde in deze Rijssen-Holten. ChristenUnie/SGP is Op zoek naar het ware ik hou van Holland -gevoel 22 daar met 44 procent van de stemmen nog steeds met stip de grootste, maar verliest wel een procentje ten opzichte van Het CDA wint er een half procent en bovendien steeg de opkomst in Rijssen-Holten van 43 naar 48 procent. De oorzaak: het Twentse stemmenkanon Annie Schreijer-Pierik. De nummer 25 op de CDA-lijst kreeg landelijk bijna voorkeurstemmen en komt ruimschoots op eigen kracht in het Europarlement. Twee derde van de CDA-stemmen in Rijssen-Holten ging naar de boerin uit Hengevelde. vervolg op pagina 2 christelijk betrokken Willeke nd.nl/cartoons dinsdag 27 mei 2014 prijs 1,40 zaterdag 2, met MODE bijlage! nd.nl/bezorging Geen krant ontvangen? Stuur ons een bericht en binnen 10 minuten heeft u de krant in digitale vorm in uw mailbox. Ga naar nd.nl/bezorging of bel Mailen kan ook: Abonneeservice nd Het ND Fonds helpt Het ND Fonds helpt als het financieel even wat moeilijker is. Kijk op ndfonds.nl wat het ND Fonds voor u kan doen. Of vraag een formulier aan. ND Fonds, Postbus 185, 3770 AD Barneveld of mail naar:

16 16 De vijf grootste opkomende landen willen zich met een eigen bank ontworstelen aan de almacht van het IMF en de Wereldbank. Fortaleza vijf vragen Gerard Reijn / vk nd.nl/buitenland beeld ap / Silvia Izquierdo Bank opkomende landen nog krap bij kas Wat is dat, die BRICS-bank? De bank lijkt op een combinatie van de Wereldbank, die kredieten verstrekt voor ontwikkelingsprojecten, en het Internationaal Monetair Fonds (IMF), dat landen met monetaire problemen te hulp schiet met kredieten. De officiele naam luidt New Development Bank, NDB. Zij is opgericht door de vijf grootste opkomende landen: Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika. Zij waren deze week bijeen voor hun zesde jaarlijkse BRICS-top in Fortaleza, Brazilië. Andere ontwikkelingslanden mogen ook lid worden. Het hoofdkantoor komt in Shanghai. India mag de eerste president leveren. De bank krijgt een vermogen van 100 miljard dollar (74 miljard euro) voor ontwikkelingsactiviteiten en nog eens 100 miljard voor monetaire steun aan landen. In 2016 worden de eerste kredieten verwacht. Waarom doen die landen dat, als er al een Wereldbank en een IMF zijn? De BRICS-landen, samen goed voor 20 procent van de wereldeconomie, vinden dat ze te weinig invloed hebben. Zo komt de president van het IMF altijd uit de Europese Unie (nu Christine Lagarde), en die van de Wereldbank uit Amerika (nu Jim Yong Kim, een Amerikaan geboren in Korea). Binnen het IMF is Nederland machtiger dan Brazilië, en België groter dan Mexico. Sinds 2010 liggen er plannen klaar om de stemverhouding te veranderen, maar het Amerikaanse Congres blokkeert de uitvoering ervan. Hebben de BRICS-landen ook andere motieven? Zeker. China wil zijn eigen munt, de renminbi, versterken. De nieuwe bank is dus ook een aanval op de dollar. En Rusland wil zijn relatieve isolement doorbreken. President Putin zei in Fortaleza dat de BRICS-landen samen moeten optreden tegen de intimidatie waarmee elk land te maken krijgt dat zich niet neerlegt bij de buitenlandse politiek van de VS en zijn bondgenoten. Vult de BRICS-bank een gat in de markt? Wel in de politieke markt, zie boven. In de financiële De politieke leiders van de BRICS-landen dinsdag in het presidentiële paleis in Fortaleza, Brazilië. markt is dat minder duidelijk. De wereld zit vol ontwikkelingsbanken (die projecten financieren). China en Brazilië hebben nationale ontwikkelingsbanken die veel groter zijn dan de Wereldbank. Dan zijn er regionale ontwikkelingsbanken, zoals de Caribische, de Islamitische, de Aziatische, de Afrikaanse en de Inter Amerikaanse Ontwikkelings Bank. En de Europese Bank voor Reconstructie en Ontwikkeling. Voor monetaire steun is dat anders. De eurolanden hebben het Europees Stabiliteits Mechanisme ESM en verder is er alleen het IMF. Een concurrent erbij is best goed, denkt Steven Brakman, hoogleraar internationale economie in Groningen. Dan kunnen landen in Latijns-Amerika die een monetair probleem hebben, kiezen bij wie ze steun vragen. Is de BRICS-bank sterk? Vooralsnog haalt de nieuwe bank het niet bij zijn tegenvoeters. Het IMF heeft een eigen vermogen van 755 miljard dollar, de Wereldbank 39 miljard dollar. Daarbij vergeleken stelt de 200 miljard dollar van de BRICS-bank weinig voor. Bovendien hebben het IMF en de Wereldbank een dijk aan ervaring in huis, en die heeft de NDB voorlopig nog niet. Maar deze bank is wel een serieus begin. Tilly Dodds nd.nl/buitenland beeld nd Metaaldieven in Zuid-Afrika stelen tien kilometer rails Johannesburg Metaaldieven hebben in Zuid-Afrika bijna tien kilometer rails gestolen van een spoorlijn in Zuid-Afrika. Daarbij is voor naar schatting bijna 1,7 miljoen euro schade aangericht. De rails werden weggehaald van een spoorlijn die loopt tussen Johannesburg en het mijnstadje Nigel, in de provincie Gauteng. De spoorlijn wordt geregeld maar niet dagelijks gebruikt voor het vervoer van treinen en wagons van en naar een onderhouds- en reparatiedepot van Commuter Transport and Locomotive Engineering (CTLE). Dit bedrijf repareert materieel van onder meer spoorwegmaatschappij Metrorail, die dagelijks zeker twee miljoen passagiers vervoert in de provincies Gauteng, de Westkaap, Kwazulu-Natal en de Oostkaap. Als gevolg van de diefstal zijn 34 wagons die gereed waren om ingezet te worden, vast komen te staan op het depot in Nigel. In verband met de diefstal zijn vijf mannen gearresteerd. Zij werden door patrouillerende spoorwegbewakers aangetroffen bij de spoorlijn en hadden gasflessen en snijbranders bij zich. Die Het is niet bekend wanneer begonnen wordt met de aanleg van nieuwe rails. zouden zij hebben gebruikt om de rails los te branden en het staal in stukken te snijden. Volgens spoorwegfunctionarissen maken de dieven deel uit van een professionele bende. Het zijn experts. Ze maken geen vergissingen, verklaarde Thumbu Mahlangu, lid van de transportcommissie van de grootstedelijke gemeente Ekurhuleni, tegenover de krant The Star. Mike Asefovitz van vrachtvervoerder Transnet Freight Rail is het daarmee eens. Dit zijn geen kleine jongens. Om een zo grote hoeveelheid aan staal in stukken te snijden en mee te nemen, heb je gespecialiseerde apparatuur nodig. Tien kilometer rails staat volgens Mahlangu gelijk aan pakweg 960 ton staal. Op de schrootmarkt is deze hoeveelheid momenteel ruim euro waard. banen op de tocht De gemeente Ekurhuleni laat nieuwe rails leggen, waar de oude zijn gestolen. Wanneer daarmee wordt begonnen, is echter nog niet bekend. CTLE maakt zich inmiddels grote zorgen. Thembaletu Fikizolo, personeelsmanager van het bedrijf, wijst erop dat de wagons die vast zijn komen te staan geen inkomsten opleveren, totdat ze weer kunnen gaan rijden. Volgens hem zouden diefstallen als deze er uiteindelijk toe kunnen leiden dat het depot in Nigel gesloten wordt. Dat zou betekenen dat zevenhonderd mensen hun baan kwijtraken. In Zuid-Afrika is metaaldiefstal een groot probleem. Het gaat de dieven vooral om koper (uit kabels), ijzer en staal. De diefstallen kosten de Zuid-Afrikaanse economie jaarlijks honderden miljoenen. Bovendien zorgen ze voor overlast door vertragingen en treinuitval. < advertenties personeel * Ben jij een TOP-docent met een LB salaris? Wij bieden voor Toppers als jij LC en misschien wel LD! DE MEERWAARDE ZOEKT: DOCENTEN * : Elektro- en/of installatietechniek (PIE) NASK Wiskunde Biologie Engels Technologie INSTRUCTEUR: Elektro- en/of installatietechniek (PIE) 0,8-1,0 fte 0,6-1,0 fte 0,6-1,0 fte 0,6-1,0 fte 0,6-1,0 fte 0,6 fte 0,8-1,0 fte De Meerwaarde IETS VOOR JOU? kijk dan snel op: vacatures.demeerwaarde.nl Christelijk Onderwijs - - De weg naar: Werk MBO HBO TOP DOCENT ONDERZOEKER *SALARIS LB/LC en LD schaal mogelijk TOP SCHOOL ESV Technisch Adviesbureau BV is gespecialiseerd in het geven van adviezen over de Europese Nieuwe Aanpak Richtlijnen. In het bijzonder de Machinerichtlijn, de EMC richtlijn, de ATEX richtlijnen, de Richtlijn Drukapparatuur en de Richtlijn Arbeidsmiddelen. Door de jaren heen hebben onze klanten ons leren kennen als een praktisch gericht adviesbureau. Daarom hebben wij onze dienstverlening in 2013 uitgebreid met het begeleiden van praktische veiligheidsprojecten bij onze klanten. Daarmee gaan wij verder in onze dienstverlening dan andere adviesbureau s op ons vakgebied. Onze dienstverlening CE veiligheidsadvies. Detachering. Uitvoeren van Risico-analyses op machines. Schrijven van gebruiksaanwijzingen. Verzorgen van technische vertalingen. Safety project management (technische en organisatorische begeleiding bij de uitvoering van machineveiligheid projecten). Op onze eigen trainingslocatie geven wij: Trainingen Machineveiligheid en andere Europese Richtlijnen. Training veilig werken. In verband met een sterke groei van ons bureau zoeken wij een CE consulent / Safety Project engineer en Junior CE consulent (trainee) De werkzaamheden van CE consulent / Safety Project engineer zijn consultancy werkzaamheden op het gebied van de Europese Richtlijnen, het verzorgen van risicoanalyses en machineveiligheidsrapporten, het schrijven van gebruikershandleidingen en het opstellen van technische dossiers. Een steeds groter wordend onderdeel van de werkzaamheden is naast de consultancy het technisch uitwerken van praktische veiligheidsoplossingen (zowel mechanisch als elektrisch), het opstellen van investerings-aanvragen en het begeleiden van veiligheidsprojecten bij onze klanten (van uitbesteding, uitvoering tot uiteindelijke afname). Kortom een uitdagende zelfstandige functie voor een echte techneut of technische projectleider. Een junior CE consulent (trainee) zal in principe in een opleidingstraject bezig zijn met dezelfde werkzaamheden. Alleen dan onder begeleiding van een ervaren CE consulent. Voor een Junior CE consulent (trainee) is het (gaan) volgen van een technische HBO opleiding een must. Deze opleiding zal volledig door het bedrijf betaald worden. Wij vragen: Opleiding voor de CE consulent een afgeronde HTS werktuigbouwkunde of elektrotechniek of gelijkwaardig plus een aantal jaren ervaring in een technische functie. Voor de junior CE consulent een opleiding op MBO niveau in dezelfde richtingen. Goede taalbeheersing van het Nederlands en Engels. In bezit van een rijbewijs. Trainingen kunnen ook In-company gegeven worden. ESV Technisch Adviesbureau BV Mercuriusweg NC Barneveld tel fax

17 17 kerknieuws protestantse kerk Aangenomen naar IJsselmuiden- Grafhorst (hervormd, De Hoeksteen): G.H. Labooy te Papendrecht-Bethlehemkerk. jubileum Ede 25 juli zestig jaar gereformeerd predikant ds. J. Hengeveld (1928). gereformeerde gemeenten Beroepen te Barneveld-Zuid: A. Verschuure te Scherpenzeel (Gld). advertentie Geen ingezonden stuk, wel een verhaalsuggestie? ndmeedenken.nl kerkdiensten vakantie 2014 Nederlandstalige kerkdiensten in het buitenland nd.nl/ vakantiekerkdiensten ongewoon novum beeld novum / Michel van Bergen De Schipholweg in Amsterdam is afgesloten doordat de weg is verzakt. Een berg zand voor de nieuwe weg is verzakt. Die berg zand is daar vanwege de omlegging van de snelweg A9 neergegooid. Een elektriciteitshuisje is naar beneden geschoven en de weg, die normaal helemaal recht is, heeft nu een soort S bocht. Het is nog onduidelijk wanneer de weg weer open kan. fors meer valse eurobriefjes in omloop De hoeveelheid valse eurobiljetten is in de eerste helft van dit jaar met bijna een kwart toegenomen. Tussen januari en eind juni werden in Nederland bijna nepbiljetten onderschept. Vorig jaren waren dat er nog ruim negentienduizend. De Nederlandsche Bank (DNB) maakte dat vrijdag bekend. Waar in Nederland meer vals geld in omloop was, daalde het aantal valse euro s in de rest van de wereld met 6 procent. Wereldwijd werden biljetten onderschept, liet de Europese Centrale Bank vrijdag weten. De kans dat consumenten op een nepbriefje in hun beurs stuiten, is volgens DNB echter laag. In totaal zijn er zestien miljard wettige eurobiljetten in omloop. Valsemunters maken het liefst coupures van twintig en vijftig euro na. Eind september komt het nieuwe tientje in omloop uit de Europaserie. Die serie is beter bestand tegen namakers dan de vorige briefjes. vliegtuig landt op openbare weg in Uganda Een vliegtuigje met acht Amerikaanse militairen aan boord heeft in Uganda een noodlanding gemaakt op de openbare weg. Dat meldt de NOS op zijn website. Geen van de inzittenden raakte gewond en het vliegtuig liep geen schade op. Het toestel was op weg van de luchthaven Entebbe in Uganda naar Juba in Zuid-Sudan. Volgens een woordvoerder van de Ugandese politie kreeg het vliegtuig geen toestemming om te landen in Zuid-Sudan en was het gedwongen om te keren. Waarom het toestel niet mocht landen, is onduidelijk. Op de terugvlucht naar Entebbe merkte de piloot dat hij te weinig brandstof aan boord had. Hij zag zich genoodzaakt het toestel neer te zetten op een weg bij het dorp Mityana, zo n zestig kilometer van de Ugandese hoofdstad Kampala. Lokale media melden dat het leven in het dorp tot stilstand is gekomen. Iedereen is uitgelopen om het toestel te bekijken. colofon Uitgave van Nederlands Dagblad B.V. Hermesweg 20, 3771 ND Barneveld, tel postbus 111, 3770 AC Barneveld, Nederlands Dagblad B.V. maakt deel uit van Nedag Uitgevers B.V. Directie: Rinder Sekeris en Sjirk Kuijper Uitgever: Rinder Sekeris abonnementen tel fax abonnementsprijzen: Digitale versie: per maand 32,10 18,60 per kwartaal 91,50 55,15 per jaar 348,50 208,50 In de abonnementsprijs voor de papieren versie is 1,25% toeslag opgenomen voor toegang van alle digitale producten. weekendabonnementen: Papier: zaterdag per kwartaal 35,65, per jaar 137,95; vrijdag + zaterdag per kwartaal 59,45, per jaar 232,85. Papier en online editie: zaterdag per kwartaal 62,90, per jaar 245,00; vrijdag + zaterdag per kwartaal 77,40, per jaar 304,00. studentenabonnementen: Papier: 16,05 per maand, per kwartaal 45,75, per jaar 174,25. Digitaal: 9,30 per maand, per kwartaal 27,58, per jaar 104,25. algemene voorwaarden: Prijzen zijn inclusief BTW en gelden bij automatische incasso. Per acceptgiro 2,50 toeslag per betalingsperiode. Abonnementen kunnen op elk gewenst moment ingaan. Opzeggen van een abonnement kan zowel telefonisch, schriftelijk als per . Daarbij willen wij graag weten wat de reden van opzegging is. De opzegging moet een maand voor de betalingsperiode binnen zijn bij de afdeling abonneeservice. Het moment van opzeggen is de dag waarop de opzegging bij de afdeling abonneeservice binnen is. Tijdige opzegging van een abonnement voorkomt een stilzwijgende voortzetting. Van abonnees legt Nedag Uitgevers B.V. gegevens vast voor de uitvoering van de abonnements-overeenkomst. Deze gegevens kunnen gebruikt worden om abonnees te informeren over de andere diensten en producten van titels en werkmaatschappijen van Nedag. Als u die informatie niet wenst, kunt u dat schriftelijk melden of een formulier aanvragen bij onze afdeling abonneeservice. advertenties tel , ma. t/m vr uur; fax ; familieberichten 0,93 per mm (incl. btw.), per kolom; rubrieksadvertenties zie nd.nl/adverteren sluitingstermijn rubrieksadvertenties één dag voor plaatsing vóór uur; zakelijke advertenties reserveren vóór uur, aanleveren vóór uur; familieberichten vóór uur; geboorte- en overlijdensadvertenties vóór uur. Advertenties voor maandageditie: zakelijke advertenties vrijdags tot uur; rubrieksadvertenties vrijdags tot uur; familieberichten of fax zaterdags tot uur. redactieadressen algemeen postbus 111, 3770 AC Barneveld; tel ; fax ; politieke redactie: postbus 20018, 2500 EA Den Haag; tel ; fax ; auteursrechten Alle auteursrechten en databankrechten ten aanzien van de inhoud van deze uitgave worden uitdrukkelijk voorbehouden. Deze rechten berusten bij Nederlands Dagblad B.V., c.q. de desbetreffende auteur. bank IBAN NL21INGB BIC code INGBNL2A Identificatienummer: NL44ZZZ bezorging Informatie over bezorging tijdens kantooruren: Op zaterdag van 8.30 tot uur. Mailen kan ook: of ga naar onze site nd.nl/bezorging. Of SMS 222 naar 1008 (55 cent per bericht) wanneer u vandaag geen krant hebt ontvangen. Wanneer u voor het eerst gebruik maakt van deze service vermeld dan uw adres, postcode en huisnummer. leeshandicap Voor mensen met een leeshandicap verschijnt de krant ook dagelijks in elektronische vorm. Inlichtingen: De Luisterpost/Bralectah, postbus 499, 8000 AL Zwolle, , redactie hoofdredactie Sjirk Kuijper (hoofdredacteur), Daniël Gillissen (adjunct-hoofdredacteur), Frans Tijssen (secretaris) eindredactie Hugo de Bruijne, Cees Dorland, Hilbert Meijer, Maarten Vermeulen (dagkrant), Annemarie Eversdijk-Cornelisse (Leven), Dick Schinkelshoek (Gulliver), Reina Wiskerke (Zeven), Marieke Westerterp-van Vuren (internet) cultuur, media & wetenschap Rien van den Berg, Maurice Hoogendoorn, Marc Janssens, Roel Sikkema, Peter Sneep wereld Jan van Benthem, Tilly Dodds-Reijnen, Hilbrand Rozema, Ruurd Ubels, Herman Veenhof, Gerhard Wilts, Peter Bergwerff (Europa). politiek & economie: Gerard Beverdam, Piet de Jong, Sjoerd Mouissie, Eduard Sloot kerk & religie Gerald Bruins, Sophia Geuze-Verboom, Daniël Gillissen, Gerard ter Horst, Dick Schinkelshoek, Linda Stelma-de Haan binnenland & samenleving Stephan Bol, Willem Bouwman, Reiny de Fijter, Hans Hopman, Hilbert Meijer, Petra Noordhuis, Aaldert van Soest opinie & debat Peter Bergwerff, Wim Houtman, Frans Tijssen, André Zwartbol bureauredacteuren Jenneke van Garderen-Hoogland, Roeland van Mourik, Harco Ploegman Jan-Willem Veenhof vormgeving Egbert Bonte, Lieneke Eefting, Bert Hagenaars, Hendrik Jan Vermeer, Wilco Pot, Christel Versteeg-van de Pol beurs novum nd.nl/economie DSM uitblinker Amsterdam De Amsterdamse beurs is vrijdag met een klein verlies gesloten na een rustig verlopen handelsdag. De AEX leverde 0,1 procent in op 404,40 punten, terwijl de omringende beurzen ook dicht bij huis bleven. De markt kwam wat tot rust na de schrikreactie van donderdag op het neerstorten van het vliegtuig van Malaysia Airlines in Oekraïne. Beleggers moesten het vrijdag zonder veel impulsen stellen met een vrijwel lege beursagenda. Diverse Amerikaanse bedrijven kwamen met de resultaten over het afgelopen kwartaal en die vielen overwegend in de smaak. Vooral Google deed goede zaken en won circa 3 procent. Een tegenvaller was de daling van het Amerikaanse consumentenvertrouwen in een voorlopige meting. De meeste hoofdfondsen werden vrijdag lager verhandeld. De grootste daler was OCI met een dagverlies van 1,4 procent, gevolgd door de oliedienstverleners Fugro en SBM Offshore met elk een verlies van 0,9 procent. De grootste stijger was DSM met een koerswinst van 4,3 procent. Het fonds steeg toen hedgefund Third Point van Daniel Loeb meldde een belang in DSM te hebben genomen.

18 18 WEER NEDERLAND MICHIEL SEVERIN Zeer warm Het weekendweer laat twee gezichten zien met vandaag extreme hitte en morgen wolken en buien. Vanochtendvroeg is het meteen al uur ligt de temperatuur tussen 20 en 25 graden en met een matige zuidoostenwind, 3 tot 4 Bft, blijft de aanvoer van zeer warme lucht aanhouden. Vanwege deze wind is er langs de westkust nauwelijks kans op een invallende zeewind. Uiteindelijk wordt het rond 30 graden op de Waddeneilanden en mogelijk zelfs 34 of 35 graden in het oosten en zuidoosten van het land. Vanochtend Vanmiddag beginnen sluierwolken vanuit het zuiden het land binnen te trekken. Eerst zijn ze dun, maar later in de middag en avond worden de wolken dikker. De eerste buien bereiken Nederland waarschijnlijk in de avonduren, mogelijk met onweer. Met minima van 20 graden blijft het warm. Morgen breiden de wolken en buien zich naar het noordoosten uit. Daarbij wordt de zeer warme lucht verdreven. In het oosten en noordoosten stijgt het kwik nog snel zodra de buien er zijn, gaat ook hier het kwik dalen. In Zeeland wordt het 23 graden. De wind draait overal naar west, 1 tot 3 Bft. VANOCHTEND VANMIDDAG ZON MAAN 05:40 uur 00:35 uur 21:49 uur 14:52 uur ZATERDAG ZONDAG MAANDAG DINSDAG WOENSDAG % ZO 4 50% W 3 50% O 4 20% NO 3 20% NO 3 NEDERLAND VANDAAG MORGEN VANDAAG MORGEN stad weer C weer C stad weer C weer C Amsterdam regenbui 32 onweer 25 Leeuwarden bewolkt 31 onweer 26 Arnhem bewolkt 34 onweer 26 Maastricht bewolkt 35 onweer 27 Breda regenbui 33 onweer 25 Utrecht bewolkt 33 onweer 25 Den Haag onweer 32 onweer 24 Vlissingen onweer 31 onweer 23 Enschede onweer 29 onweer 22 Zwolle bewolkt 33 onweer 26 Groningen bewolkt 33 onweer 29 Saba bewolkt 28 zonnig 28 WERELD VANDAAG MORGEN VANDAAG MORGEN stad weer C weer C stad weer C weer C Bangkok regen 26 regen 26 Athene zonnig 30 zonnig 31 Delhi regenbui 37 bewolkt 40 Berlijn zonnig 30 bewolkt 31 Dubai bewolkt 43 bewolkt 42 Brussel onweer 33 onweer 25 Kaapstad bewolkt 16 zonnig 17 Kopenhagen zonnig 25 zonnig 24 Mexico City regenbui 25 regenbui 25 Londen onweer 27 neerslag 24 New York bewolkt 26 bewolkt 27 Madrid bewolkt 29 zonnig 29 Paramaribo regenbui 32 regenbui 32 Moskou zonnig 25 zonnig 25 Peking bewolkt 37 bewolkt 38 Parijs onweer 28 onweer 22 Sydney neerslag 14 neerslag 15 Rome zonnig 32 regenbui 33 Tel Aviv zonnig 29 zonnig 29 Stockholm regenbui 26 zonnig 27 Vancouver neerslag 20 bewolkt 17 Wenen zonnig 32 bewolkt 31 EUROPA 4 H L zonnig opklaringen bewolkt buien onweer regen sneeuwregen sneeuwbuien sneeuw mist wind in Bft warmtefront koufront hogedrukgebied CANARISCHE EILANDEN lagedrukgebied isobar NEDERLAND WEERFOTO MARTIN HERMS - LEEG - - leeg - LISSABON DUBLIN MADRID LONDEN 1010 PARIJS TUNIS OSLO BERLIJN < / / -5-5 / 0 0 / 5 5 / / / / / / 35 > ROME HELSINKI WARSCHAU DUBROVNIK ATHENE 1015 EXTREMEN Warmst: 35,7 C in 2006 Koudst: 5,4 C Natst: 61,2 mm MOSKOU ISTANBOEL VORIG JAAR Maximum: 26,3 C Minimum: 15,1 C Aantal mm: 0,00 mm De vroege vogels genieten vandaag van een HOOGWATERSTANDEN Delfzijl: 05:55 rustig strand, 18:16 om 11 uur Den Helder: 13:35 zal het zeer 23:40 druk zijn. Scheveningen: 21:40 Vlissingen: 08:08 20:36 1 feuilletons puzzel zoektocht in oorlogstijd SUDOKU LIGHT 62. Waar keek je naar? vraagt Niek. Hij klappertandt. Ik vraag me af of het vliegtuig nog terugkomt. Ik mag hopen van niet. Versuft blijven ze in het gras zitten. Op de landweg knielen mensen neer bij iets wat een gewonde moet zijn. Oorlog is de hel, zegt Niek. Huug zwijgt. Van pa mag je de hel met niets vergelijken. De hemel ook niet. Maar hij begrijpt precies wat Niek bedoelt. We moeten verder, zegt Huug na een tijdje. Niek knikt. Ze staan op. Weer verliest Niek bijna zijn evenwicht. Huug gaat naast hem staan. Steun maar op mij. Ik zal wel roeien. Dank je, zegt Niek terwijl hij zijn hand op Huugs schouder legt. Mijn hoofd doet even een beetje raar. Zal wel van de schrik zijn. Huug zegt niets. Het komt niet van de schrik, dat weet hij bijna zeker. Daarnet in de boot stond Niek ook al te wankelen. Ik neem het zo weer van je over, zegt Niek. Hoe ver is het nog naar Oosterhout? Zo n drie kilometer. En dan ongeveer vier naar Geertruidenberg, schat ik. Huug maakt het touw los. In de boot slaat Niek het zeildoek om zich heen en sluit zijn ogen. Huug roeit. Zijn armen en schouders beginnen pijn te doen. Vlak bij Oosterhout laat Huug de roeiriemen los. De pijn in zijn armen en schouders is erger geworden. Hij moet pauzeren. Niek opent zijn ogen. Ben ik aan de beurt? Huug knikt. Niek schuift naar de doft (roeibank, van oorsprong een Engelse aanduiding, red.) Hij durft zeker niet te gaan staan, is natuurlijk bang dat hij weer zijn evenwicht zal verliezen. Zou het door de hoofdpijn komen, dat hij zo wankel op zijn benen staat? Huug trekt de tas met brood en water naar zich toe. Even een paar slokken. Wil jij ook? Of straks pas? Niek begint te roeien. Straks, dan heb ik meer dorst. Hoe ga je dat eigenlijk doen vanmiddag, als ik je afzet bij de Moerdijkbrug? vraagt Huug, terwijl hij de fles uit de tas haalt. Hoe bedoel je? Nou, gewoon. Hoe ga je verder? Ik zie wel. Misschien kan ik meerijden op een boerenkar. Of in de auto van een dokter. Anders ga ik lopen Puzzelland Schrijf alle cijfers 1 t/m 9 in alle verticale kolommen, alle horizontale rijen én in alle vierkantjes van 3 x 3 vakjes. OPLOSSING SUDOKU LIGHT VAN VORIGE WEEK wordt vervolgd het hemelteken 121. Inderdaad, zei Cham, terwijl Jafet knikte. Maar hoe kunnen dat Ima s koeken zijn geweest? Mijn zussen waren vergeten om eten klaar te maken om jullie aan te bieden, bekende Anna beschaamd. Ik waakte over de overgebleven koeken van je moeder en haar prachtige mand. Ik wilde ze niet in de nederzetting achterlaten. Maar mijn zussen dachten opeens aan die koeken en pakten ze van me af. Het kon hen niet schelen dat jullie koeken uit jullie eigen hut zouden eten tijdens jullie bezoek. Nu glimlachte Jafet zowaar en zijn strenge gezicht zag er opeens een stuk vriendelijker uit. En hij sprak, op zachte, nadenkende toon. Nou, aangezien we niet van hun voedsel hebben gegeten onder hun dak, hebben we ook geen verplichtingen tegenover de hut van Jerach. Naomi, die net zo opgetogen was als haar zoons, gaf Anna een klopje op haar hand. Dank je, kind, dat je mijn mand gered hebt. Het is goed om te weten dat mijn zoons jouw broer niets verplicht zijn. En als zij hem niets verplicht zijn, dan ben ik hem ook niets verplicht. Ze knikte nadrukkelijk en zei: Ben je het daarmee eens, schat? Ja, liefste. De Allerhoogste heeft ons werkelijk bewaard voor het kwaad. Noach stopte even met het voeren van zijn grootvader om eens goed naar Anna te kijken. Zijn ogen waren zo vriendelijk. Anna wilde naar hem glimlachen, maar begon in plaats daarvan te huilen. Sem legde verontrust een hand op haar arm. Ze werden allemaal stil en keken naar haar. Zelfs de broze Metuselach merkte haar tranen op. Waarom moet ze huilen? vroeg Metuselach bezorgd. Anna glimlachte door haar tranen heen en veegde haar gezicht droog met haar handen. Haar vingers zaten onder de restanten van het bruidsgoud. Terwijl ze zich herstelde, richtte ze zich tot Naomi. Toen ik gisteren bij de rivier met u sprak, was ik zo bang dat u me zou afwijzen... Ik heb u niet alles verteld wat er bij de hut van de Nachasj is gebeurd. Het woord Nachasj trok de aandacht van Sems hele familie. Ze staarden haar met wijdopen ogen en bewegingloos aan. Hebt u hun alles verteld? vroeg Anna aan Naomi. Ja, antwoordde Naomi zachtjes. Haar donkere ogen stonden bezorgd. SUDOKU HEAVY Schrijf alle cijfers 1 t/m 9 in alle verticale kolommen, alle horizontale rijen én in alle vierkantjes van 3 x 3 vakjes. OPLOSSING SUDOKU HEAVY VAN VORIGE WEEK wordt vervolgd

MH17 ramp: een aantal juridische vragen beantwoord

MH17 ramp: een aantal juridische vragen beantwoord MH17 ramp: een aantal juridische vragen beantwoord Antoinette Collignon heeft voor de LSA, de Nederlandse vereniging voor Letselschade Advocaten een aantal veel gestelde juridische vragen over de vliegtuigramp

Nadere informatie

1 augustus 2014. Onderzoek: Sancties tegen Rusland

1 augustus 2014. Onderzoek: Sancties tegen Rusland 1 augustus 2014 Onderzoek: Sancties tegen Rusland Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

Menze Fernandus van Houten

Menze Fernandus van Houten Liturgieboekje bij het afscheid van Menze Fernandus van Houten * Groningen, 10 februari 1931 Tolbert, 21 februari 2016 in een samenkomst op donderdag 25 februari 2016, om 11.00u in de Gereformeerde Kerk

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1.

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1. Uitvaart voorbede Voorganger: Genadige en barmhartige God. U ziet ons hier bijeen in ons verdriet rond het sterven van N. Hij / zij was één van ons, wij zullen hem / haar missen. Geef ons de kracht samen

Nadere informatie

2 maart 1945. 2 maart 2016. Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg

2 maart 1945. 2 maart 2016. Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg 2 maart 1945 2 maart 2016 Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg Er kwamen 4 Duitsers bij de Bark. Ze slaan piketten, voor het plaatsen van batterijen veldartillerie. Maar op die dag gingen de verzetsgroepen

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

Zondag 27 juli 2014 Bethelkerk Wijkgemeente Ambacht-Oost. : Ds. Guus A.V. Fröberg : Kees van den Berg

Zondag 27 juli 2014 Bethelkerk Wijkgemeente Ambacht-Oost. : Ds. Guus A.V. Fröberg : Kees van den Berg Zondag 7 juli 014 Bethelkerk Wijkgemeente Ambacht-Oost. Voorganger Organist : Ds. Guus A.V. Fröberg : Kees van den Berg De kaarsen worden aangestoken Wij bereiden ons in stilte voor op de dienst In de

Nadere informatie

Prediker 7:3 - Wat moet ik met verdriet?

Prediker 7:3 - Wat moet ik met verdriet? Prediker 7:3 - Wat moet ik met verdriet? Iedereen wordt geconfronteerd met de dood. Moeilijk is dat. Maar volgens Prediker is het mooi om op een begrafenis te zijn. Want verdriet om de dood zet je stil,

Nadere informatie

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Liturgie: Welkom EL 142: Majesteit, groot is zijn majesteit Begroeting Psalm 47: 2,3 Gedicht Luisterlied Gebed Lezen: Lucas 24: 36-53 Psalm 93:

Nadere informatie

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Bedrinkt u niet (5:18a) is duidelijk een opdracht waar we

Nadere informatie

Je bent jong en je wilt wat!

Je bent jong en je wilt wat! Je bent jong en je wilt wat! Logisch, je voelt je geen sukkel. Je bent jong, je zit vol energie en je wilt eruit halen wat er uit dit leven te halen valt. Plezier maken, feesten en doen waar je zin in

Nadere informatie

Openluchtdienst! speelruimte om te leven!

Openluchtdienst! speelruimte om te leven! Openluchtdienst speelruimte om te leven liturgie bij de openluchtdienst op zondag 15 juni 2014 in de tuin van het Wooldhuis uitgaande van de Protestantse Gemeente Heino-Laag Zuthem voorganger: ds. Hans

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie!

Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie! Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie! Liturgie Voorzang: LB 320 Stil gebed Votum / groet Zingen: Ps 122,1.3 Wet Zingen: Ps 80,10 Gebed Lezen: Marcus 3,20-35 Zingen: Gez 143,2.3 Preek

Nadere informatie

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde Gemeente van Christus Het is bijna niet te bevatten: vorig week zondag, om deze tijd, stond ik bij het

Nadere informatie

2500 EA DEN HAAG. 3 februari Onderw er. Antwoorden kamervragen

2500 EA DEN HAAG. 3 februari Onderw er. Antwoorden kamervragen > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag 2500 EA DEN HAAG 3 februari Onderw er Antwoorden kamervragen Minister van Veiligheid en Justitie Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

LES6. De wegloper belonen. Sabbat. Zondag Lees Lees 'De wegloper. Teken Teken een gympie en. Leer Begin met het uit je hoofd

LES6. De wegloper belonen. Sabbat. Zondag Lees Lees 'De wegloper. Teken Teken een gympie en. Leer Begin met het uit je hoofd De wegloper belonen Sabbat Lees Lees Filemon 1 alvast door. Heb je er ooit over nagedacht van huis weg te lopen? Hoe zou dat zijn? Waar zou je naar toe gaan? Wat zou je kunnen doen? Onesimus bevond zich

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Hartstocht voor je financiën

Hartstocht voor je financiën INHOUDSOPGAVE 1. Hartstocht voor je financiën................................ 5 2. Geld!...................................................... 7 3. De wet van de geleidelijke groei............................

Nadere informatie

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer.

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer. Psalmen Psalm 119 Heer, ik wil leven volgens uw wetten 1 Gelukkig zijn mensen die altijd het goede doen, die leven volgens de wet van de Heer. 2 Gelukkig zijn mensen die altijd denken aan de woorden van

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke tekening (rond 1900), met als titel:

Nadere informatie

Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken

Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken Bij Marcus 5 : 21-43 Voor mensen met school-gaande kinderen nadert de zomervakantie. Hier in de kerk blijven al enige tijd wat meer stoelen leeg om dat dan

Nadere informatie

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Op Toon Hoogte 182 Door Uw genade Vader Door Uw genade, Vader, mogen wij hier binnengaan. Niet door rechtvaardige

Nadere informatie

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Beste mensen, De meimaand is een mooie maand. Mei betekent zon en voorjaar, het betekent weer buiten kunnen zitten. Maar de maand mei betekent ook denken

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Hen heeft Hij ook geroepen, namelijk ons, niet alleen uit de Joden, maar ook uit de heidenen. Romeinen 9:24

Hen heeft Hij ook geroepen, namelijk ons, niet alleen uit de Joden, maar ook uit de heidenen. Romeinen 9:24 Hen heeft Hij ook geroepen, namelijk ons, niet alleen uit de Joden, maar ook uit de heidenen. Romeinen 9:24 Zendingsreis naar China 07-06 t/m 16-06-2013 Geliefde broeders en zusters, Liefde, hoop, redding,

Nadere informatie

Speech ter gelegenheid van de ontvangst van Nederlandse ambassadeurs door de Staten-Generaal, d.d. donderdag 29 januari 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer Het gesproken woord geldt Geachte

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

In de stilte van ons herdenken, sprak de herinnering.

In de stilte van ons herdenken, sprak de herinnering. Toespraak burgemeester K. Tigelaar ter gelegenheid van de dodenherdenking op vrijdag 4 mei 2012 Dames en heren, jongens en meisjes, In de stilte van ons herdenken, sprak de herinnering. Herinneringen aan

Nadere informatie

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan Gelezen: Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004 Pasen is opstaan Gemeente, Het woord, het werkwoord dat bij Pasen hoort is: opstaan. Daarbij horen de afgeleide zelfstandige naamwoorden:

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

Gemeenteviering rond Jesaja 9:5b

Gemeenteviering rond Jesaja 9:5b Gemeenteviering rond Jesaja 9:5b 1 Verkondiging Enkele kinderen vragen in de kerk: waarom vieren we kerst? En wat betekent het voor u? Reactie op de antwoorden Ja, waarom vieren we kerst? En wat betekent

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht Lees : Mattheüs 18:21-35 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was,heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

LES 6. Nu zie je Hem wel, nu zie je Hem niet.

LES 6. Nu zie je Hem wel, nu zie je Hem niet. LES Nu zie je Hem wel, Sabbat Doe Lees Lukas 4. 40 nu zie je Hem niet. Heb je weleens een moment gehad dat je het gevoel had dat God heel dicht bij je was? Misschien door een liedje, een bijbelvers, een

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 34 (31-08)

De Bijbel open 2013 34 (31-08) 1 De Bijbel open 2013 34 (31-08) Onlangs kreeg ik voor ons programma de Bijbel open een vraag over de onvruchtbare vijgenboom in Mattheus 21. Je kunt deze geschiedenis ook in andere evangeliën lezen. We

Nadere informatie

Woord van Welkom. Woorden op de drempel

Woord van Welkom. Woorden op de drempel Oecumenische geloofsgemeenschap Het Brandpunt 6 maart 2016, 10.45 uur Voorganger: Ellen Hogema Welkom: Majanne Wolters Vleugel: Marijke van Leerzem Woord van Welkom -we gaan staan- Woorden op de drempel

Nadere informatie

Gemeente van onze Here Jezus Christus,

Gemeente van onze Here Jezus Christus, Gemeente van onze Here Jezus Christus, De eindigheid van de mens De afgelopen tijd worden we weer volop geconfronteerd met de eindigheid van het leven. Ik weet niet hoe het u vergaat, maar de beelden van

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

Het wonder van het kruis. De omwisseling aan het kruis

Het wonder van het kruis. De omwisseling aan het kruis Het wonder van het kruis De omwisseling aan het kruis Het wonder van het kruis / De Omwisseling Vergeving Verlossing / Reiniging Genezing Bevrijding Verzoening Nieuw leven Getsemane Diezelfde avond ging

Nadere informatie

Orde van dienst voor de viering van zondag 10 november 2013 Wijkgemeente Ambacht-Oost Bethelkerk Vlaardingen

Orde van dienst voor de viering van zondag 10 november 2013 Wijkgemeente Ambacht-Oost Bethelkerk Vlaardingen Orde van dienst voor de viering van zondag 10 november 201 Wijkgemeente Ambacht-Oost Bethelkerk Vlaardingen voorganger : Ds. Jan de Geus orgel : Kees van den Berg 1 De kaarsen worden aangestoken Wij bereiden

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Twee prachtige lezingen vanochtend. Er

Nadere informatie

Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer

Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer aisha kindsoldaten Kindsoldaten, ik ruik haat. Dat gebeurt, als je kinderen niet spelen

Nadere informatie

Morgendienst zondag 12 juni 2016, Gereformeerde Kerk, Wierden, Aanvang: 9.30 uur. voorganger: ds. Gerhard ter Maat, Aalten organist:

Morgendienst zondag 12 juni 2016, Gereformeerde Kerk, Wierden, Aanvang: 9.30 uur. voorganger: ds. Gerhard ter Maat, Aalten organist: Morgendienst zondag 12 juni 2016, Gereformeerde Kerk, Wierden, Aanvang: 9.30 uur. voorganger: ds. Gerhard ter Maat, Aalten organist: DIENST VAN DE VOORBEREIDING welkom en mededelingen ps. 72:1,4 1. Geef,

Nadere informatie

NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016

NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016 NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016 Welkom Kinderen: Dag lieve mensen allemaal, wij heten jullie heel hartelijk welkom in deze viering van onze Naamopgave. Wij komen vandaag aan Jezus zeggen dat ons hartje klaar

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Zendingsmoment voor het sterzingen, opgebouwd rond Mt. 2, 1-12

Zendingsmoment voor het sterzingen, opgebouwd rond Mt. 2, 1-12 Pagina 1 Didactisch materiaal Affiche, sterreflectoren, veiligheidsjasjes, van het sterzingen Projectfiche sterzingen 2015 Verkleedmateriaal voor Driekoningen CD met sterzangerslied Teksten van de liederen

Nadere informatie

Remonstranten en Vrijzinnige Protestanten. zondag 22 maart 2015

Remonstranten en Vrijzinnige Protestanten. zondag 22 maart 2015 Remonstranten en Vrijzinnige Protestanten zondag 22 maart 2015 voorganger: organist: ds Jessa van der Vaart Erik Visser Orde van de dienst. orgelspel Johann Sebastian Bach, Fantasie en fuga in C. luiden

Nadere informatie

Noach bouwt een ark Genesis 6-8

Noach bouwt een ark Genesis 6-8 2 Noach bouwt een ark Genesis 6-8 Het is niet fijn meer op de aarde. De mensen maken ruzie, ze vechten en ze zijn God vergeten. Maar er is één man die anders is. Dat is Noach. Op een dag praat God met

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard

Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard De Heilige Teresia van Lisieux, wier feest gevierd wordt op 1 oktober, zei eens: "Al had ik alle mogelijke zonden

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 23 februari 2014, zevende zondag na Epifanie Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 10.00 uur Organist: Ton Timmerman Voorganger: ds. C.Th. Benard = = = = = =

Nadere informatie

Liturgie voor de Gezinsdienst. Thema: In de wolken!

Liturgie voor de Gezinsdienst. Thema: In de wolken! Liturgie voor de Gezinsdienst op 26 oktober 2014 om 10,00 uur in De Ark Thema: In de wolken! Met medewerking van: Elly Maarsingh Renny Post Leden van de KiWi Voor de dienst zingt Ludgrut: Wees welkom allemaal

Nadere informatie

Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs

Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen luisteren naar een radiofragment van Goedemorgen Nederland en lezen een tekst uit dagblad Trouw over de bewijsvoering

Nadere informatie

1.De stilte zingt U toe, o Here, in uw verheven oord. Wij zullen ons naar Sion keren waar Gij ons bidden hoort. Daar zal men, Heer, tot U zich wenden,

1.De stilte zingt U toe, o Here, in uw verheven oord. Wij zullen ons naar Sion keren waar Gij ons bidden hoort. Daar zal men, Heer, tot U zich wenden, Liturgie voor de ochtenddienst van zondag 22 maart (Heilige Doop en afscheid ambtsdrager) Gezang 481: 1 en 3 1.O grote God die liefde zijt, o Vader van ons leven, vervul ons hart, dat wij altijd ons aan

Nadere informatie

Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten.

Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten. Preek op Oudjaarsavond 2013 Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten. Oudjaarsdag: het lijkt een dag als alle

Nadere informatie

Refrein: Als het regent in jouw hart en je kunt alleen maar huilen, kom dan bij me, hou me vast, in mijn armen mag je schuilen.

Refrein: Als het regent in jouw hart en je kunt alleen maar huilen, kom dan bij me, hou me vast, in mijn armen mag je schuilen. Ellen en Patrick Nooit meer je stem, nooit meer je lach, Alles gaat terug, naar die éne dag. De pijn vanbinnen, het doet zo n zeer, Ze zeggen dat het mindert, maar wanneer... Intredelied: M n oma is gestorven

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

2 augustus 2015-10.00 uur G Gunnink WEST EN OOST

2 augustus 2015-10.00 uur G Gunnink WEST EN OOST 2 augustus 2015-10.00 uur G Gunnink WEST EN OOST Gesproken verwachting en groet Zingen: Psalm 62: 1, 3 Schriftlezing 1 = Psalm 130 Zingen: Psalm 130: 1-4 Gebed Schriftlezing 2 = Job 2 Zingen: Gezang 163:

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Sector Aan de voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 9. 1. Ik haat de dood 11 Overdenking bij 1 Korintiërs 15: 1-7 42

Inhoud. Woord vooraf 9. 1. Ik haat de dood 11 Overdenking bij 1 Korintiërs 15: 1-7 42 Inhoud Woord vooraf 9 1. Ik haat de dood 11 Overdenking bij 1 Korintiërs 15: 1-7 42 2. Papa, ik ben bang dat jij ook dood gaat 44 Overdenking over 1 Korintiërs 15: 35-49 78 3. Ik ben mijzelf niet meer

Nadere informatie

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over de politiechef van de regionale eenheid Noord- Nederland.

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over de politiechef van de regionale eenheid Noord- Nederland. Een extra stap Rapport Rapport naar aanleiding van een klacht over de politiechef van de regionale eenheid Noord- Nederland. Datum: 16 april 2015 Rapportnummer: 2015/076 2 Klacht Verzoeker klaagt erover

Nadere informatie

1 De Nucleaire Top -24/25-03-2014 No.760. 2 De Nucleaire Top -24/25-03-2014 No.760

1 De Nucleaire Top -24/25-03-2014 No.760. 2 De Nucleaire Top -24/25-03-2014 No.760 1 De Nucleaire Top -24/25-03-2014 No.760 Het Diplomatieke Circus De wereld is een beetje veiliger geworden, aldus premier Mark Rutte op de Nucleaire top in Den Haag. Was de wereld zo onveilig? En wie hadden

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Wat is op deze vragen jullie antwoord? (antwoord)

Wat is op deze vragen jullie antwoord? (antwoord) Inleiding De kerkenraad heeft u tot twee keer toe bekend gemaakt dat een aantal broers benoemd is tot ouderling en diaken van onze gemeente. Het zijn (namen). Daarmee is ook ruimte gegeven om eventueel

Nadere informatie

Johannes 14:1-3 en 28 - Hemelvaart: op weg naar thuis

Johannes 14:1-3 en 28 - Hemelvaart: op weg naar thuis Johannes 14:1-3 en 28 - Hemelvaart: op weg naar thuis Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende

Nadere informatie

Numeri 21 : 9. dia 1. Num21v09 1

Numeri 21 : 9. dia 1. Num21v09 1 Numeri 21 : 9 het wordt een beetje eentonig: Israël moppert God straft het af maar er is ook een nieuw element verrassend positief de Israëlieten komen zelf tot inkeer zij vragen Mozes om voor hen te bidden

Nadere informatie

ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN

ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN Zondag 10 / gehouden op 21-06-2009 / p.1 ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN Liturgie Votum en groet Zi: Psalm 118:1.5 Gebed Schriftlezing: Gen. 22:1-19 Zi: Psalm 33:2 Schriftlezing:Gen: 50:17-21:

Nadere informatie

Liturgie: BLIJVEN BIDDEN

Liturgie: BLIJVEN BIDDEN Zondag 45 / gehouden op 300111 / p. 1 BLIJVEN BIDDEN Liturgie: Votum/groet Zingen: Psalm 34:1.2 Gebed Luk. 17:20-18:8 Zingen: Psalm 65:1.2 Preek: zondag 45 Zingen: Psalm 116:1.2.3.7 Credo Zingen: Ps. 105:1.3

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Mijn leven veranderde zo n drie jaar geleden. Juist de dag voor mijn mama s verjaardag kreeg ze van mijn vader een kogel door het hoofd. Wonder boven wonder overleefde

Nadere informatie

Oefeningen voor inkeer en verstilling

Oefeningen voor inkeer en verstilling Oefeningen voor inkeer en verstilling Oefeningen voor inkeer en verstilling In de christelijke traditie zijn veel voorbeelden te vinden van oefeningen die een hulp kunnen zijn voor het gebedsleven. Hieronder

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Zondag 2 november 2014 * Gedachtenis van de overledenen Kogerkerk * Preek Spreuken 9. 1 18 / Matteüs 25, 1-13 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Vandaag een prachtige en poëtische tekst

Nadere informatie

4e zondag van Pasen - De Goede Herder.

4e zondag van Pasen - De Goede Herder. 4e zondag van Pasen - De Goede Herder. Het is één van de oerbeelden geworden van Jezus in de christelijke geloofstraditie. Elk jaar wordt deze derde zondag na Pasen er naar genoemd: zondag van de Goede

Nadere informatie

Goede buren. Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam

Goede buren. Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam Goede buren Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam Voorganger: ds. Joke van der Neut Organist: Alex Hommel Orgelspel Welkom door ouderling van dienst Jan

Nadere informatie

Kerstfeest 2015. Ds. W.E. den Hertogschool

Kerstfeest 2015. Ds. W.E. den Hertogschool Kerstfeest 2015 Ds. W.E. den Hertogschool Lichtjes, lichtjes overal Kerstfeest is het nu Jezus is geboren Zeggen zij aan U Groep 1/2 Welkom Kim & Jake Openingsgebed Gebed door groep 6 (1) Lieve Here God,

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het zijn wonderlijke verhalen, de verhalen rond de geboorte van Jezus: Maria, die zwanger is door de heilige Geest, Jozef, die in een droom een engel

Nadere informatie

Nieuwsbrief van Chr. Basisschool De Fontein

Nieuwsbrief van Chr. Basisschool De Fontein INdeFOntein Nieuwsbrief van Chr. Basisschool De Fontein website: www.cbsdefonteindwingeloo.nl e-mail: info@cbsdefonteindwingeloo.nl e-mail schoolcommissie: schoolcommissie@cbsdefonteindwingeloo.nl Voor

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Zondagsnacht, terwijl soldaten op wacht staan bij het graf, komt er een luide stem uit de hemel. Ze zien hoe de hemelen zich openen

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem Het overlijden van een broer of zus is een ingrijpende gebeurtenis. Toch wordt het onderwerp in de rouwliteratuur doodgezwegen. Tot verbazing van Minke Weggemans. De pastoraal therapeute schreef er daarom

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 1 november 2015, themadienst Mag ik dan bij je schuilen? - over vluchtelingen Met muzikale medewerking van koor Reborn o.l.v. Esther van der Heijden Koffie drinken na de dienst

Nadere informatie

Liturgie zondagmorgen 7 februari 2016 Voorganger: ds. W.G. Teeuwissen

Liturgie zondagmorgen 7 februari 2016 Voorganger: ds. W.G. Teeuwissen Liturgie zondagmorgen 7 februari 2016 Voorganger: ds. W.G. Teeuwissen Opwekking voor Kids 214 In Uw huis Ik ben graag in uw huis, o God, want uw gezin is hier. Ik ben graag in uw huis, o God, want ik ben

Nadere informatie

LEVEN MET LEF Bijbelstudie 6: Een vrouw voor Izak: Op zoek naar de ware Jacob(a)

LEVEN MET LEF Bijbelstudie 6: Een vrouw voor Izak: Op zoek naar de ware Jacob(a) LEVEN MET LEF Bijbelstudie 6: Een vrouw voor Izak: Op zoek naar de ware Jacob(a) Bijbelstudie 6 Leven met lef Een vrouw voor Izak: op zoek naar de ware Jacob(a) Hervormde Gemeente van Enter Contact: Ds.

Nadere informatie

13 Jij en pesten. Ervaring

13 Jij en pesten. Ervaring 82 13 Jij en pesten Wat doe ik hier vandaag? P Ik word me ervan bewust hoe erg het is om iemand te pesten en gepest te worden. P Ik leer dat ik met anderen steeds weer respectvol moet omgaan. P Ik ken

Nadere informatie

Alpha Cursus IGGDS DE HOEKSTEN Woensdag 22 april 2015 Restaurant Algorfa Bijeenkomst 12 Waarom en hoe zou ik het anderen vertellen?

Alpha Cursus IGGDS DE HOEKSTEN Woensdag 22 april 2015 Restaurant Algorfa Bijeenkomst 12 Waarom en hoe zou ik het anderen vertellen? Alpha Cursus IGGDS DE HOEKSTEN Woensdag 22 april 2015 Restaurant Algorfa Bijeenkomst 12 Waarom en hoe zou ik het anderen vertellen? Inleiding Paul van der Laan 1. IJsbreker: GOED NIEUWS VERSPREIDT ZICH

Nadere informatie

Onze Vader. Amen. www.bisdomdenbosch.nl

Onze Vader. Amen. www.bisdomdenbosch.nl Onze Vader Onze Vader Onze Vader, die in de hemel zijt, Uw Naam worde geheiligd, Uw Rijk kome, Uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel, Geef ons heden ons dagelijks brood, en vergeef ons onze schuld,

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie