VERZAMELD MUSEUMKRANT NIVEAU BEELDENDE KUNST & VERZAMELINGEN VOOR DE DOCENT VOOR DE LEERLINGEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VERZAMELD MUSEUMKRANT NIVEAU BEELDENDE KUNST & VERZAMELINGEN VOOR DE DOCENT VOOR DE LEERLINGEN"

Transcriptie

1 MUSEUMKRANT VERZAMELD BEELDENDE KUNST & VERZAMELINGEN * NIVEAU VOOR DE DOCENT Deze kijkwijzer in de vorm van een museumkrant heeft als thema het examenonderwerp 2008: Verzameld beeldende kunst en verzamelingen. De verschillende collecties van het Gemeentemuseum komen aan bod in de uitgewerkte interviews met conservatoren van het museum. U kunt de gehele kijkwijzer gebruiken of die delen die voor uw onderwijsprogramma het meest relevant zijn. U kunt de leerlingen individueel of in groepjes laten werken. Het werkt goed als u delen van de inhoud voorafgaand aan het museumbezoek op school bespreekt. VOOR DE LEERLINGEN De verzameling van een museum noem je collectie. Aan de hand van deze museumkrant maak je kennis met verschillende collecties van het Gemeentemuseum. Er zijn vier collecties: moderne kunst, kunstnijverheid, mode en muziek. Het ontstaan van een collectie hangt van meer dingen af dan een goed plan. Ook geluk en timing zijn belangrijk. Op de plattegrond kun je zien waar je welke vragen kunt beantwoorden. Een clipboard om op te schrijven en een potlood kun je bij de infobalie in de hal lenen. Houd afstand van de kunstwerken! Wij hopen dat je veel plezier zult hebben in het museum! Spleettrommen, Kameroen Twee lijfjes en twee rokbanen avondjapon, Brussel?/ Nederland, ca. 1900/ca Chocoladeservies van eierschaalporselein, Juriaan Kok (vorm)/ Sam Schellink (decor), Plateelbakkerij Rozenburg, Den Haag 1903 Theo van Doesburg, Contra-compositie van dissostanten XVI,

2 BURGERS VERZAMELEN Voor het Gemeentemuseum begon het allemaal in het jaar Dat is het startpunt van de collecties. De inwoners van Den Haag hadden het plan om de geschiedenis van de stad vast te leggen. Hiervoor verzamelden zij voorwerpen en documenten. Al snel konden ze twee zalen van het oude stadhuis vullen met interessante dingen. Noem drie voorwerpen die jij zou verzamelen om iets over de stad Den Haag te vertellen. * * * Berlage aan zijn bureau VERZAMELING ZOEKT THUISADRES Al snel werden de twee zalen in het stadhuis te klein voor al die dingen. Ook wilde men een vaste plek voor de stadsverzameling. Ken je het Koorenhuis? In dat gebouw was de verzameling vanaf 1871 te zien. Later verhuisde de collectie naar wat nu het Haags Historisch Museum is. Aan welke eisen moet een gebouw voldoen om als museum te kunnen dienen? Bedenk er twee * * Museumgeschiedenis De glazen gang De achterzijde van het museum in 1932 tijdens de betonwerkzaamheden. INVENTARISNUMMER De kunstwerken zijn niet het bezit van het museum. Ze zijn eigendom van de gemeente Den Haag. Het zijn er zo veel dat je snel het overzicht verliest. Daarom heeft ieder voorwerp een nummer: een inventarisnummer. Het museum zelf is ook een kunstwerk en heeft dus een inventarisnummer. Dit nummer is bij de ingang in de vloer gebeiteld. Schrijf op. Inventarisnummer museum: DEN HAAG KRIJGT EEN NIEUW MUSEUM De verzameling groeide en werd uitgebreid met moderne kunst. De collectie werd toen Haagse Kunstverzameling genoemd. Het gebouw (nu Haags Historisch museum) werd te klein. Na veel gedoe was het dan in 1931 zover. Voor de verzameling werd een splinternieuw museum gebouwd: het Gemeentemuseum aan de Stadhouderslaan. In 1935 was het klaar. De directeur, Hendrik van Gelder, vond dat het museum er voor alle bewoners van de stad moest zijn. Voor jong en oud, rijk en arm. De architect, Hendrik Berlage, heeft hier rekening mee gehouden. Het museumgebouw ziet er daarom niet uit als indrukwekkende tempel. Geen gevel (voorkant) van natuursteen en geen hoge trap bij de ingang. Het bouwmateriaal dat het beton bedekt is zelfs doorsnee. Gewone Haagse huizen zijn er ook mee gebouwd. Het is:... De ingang van het Gemeentemuseum, kort na de opening van het gebouw in mei

3 Verzorging collectie De glazen gang De zalen 10 en 11 met doorzicht naar zaal 12. EXPERTS IN HET MUSEUM Verantwoordelijk voor de collecties is de directeur van het museum, Benno Tempel. Maar ook hij of zij kan niet alles alleen doen. Daarom heeft hij teams die hem steunen. Bij elke collectie hoort een afdeling van experts. Wie is zo n expert, denk je? Kruis aan. Er zijn meerdere antwoorden mogelijk, maar niet alle zijn juist. O 1 de schoonmaker: hij/zij weet precies hoe je bepaalde collectiestukken kunt onstoffen O 2 de conservator: deze is verantwoordelijk voor het bewaren, uitbreiden en presenteren van de collectie. Hij/zij werkt samen met: O 3 de restaurator: deze repareert een kunstwerk als het schade heeft of vervuild is, bijvoorbeeld door ouderdom. O 4 de bewaker: deze zorgt ervoor dat collectiestukken niet gestolen of aangeraakt worden. O 5 de collectiemedewerker, deze assisteert bij alles wat met de collectie te maken heeft, o.a. het registreren en beschrijven van kunstvoorwerpen. O 6 de depotbeheerder, deze geeft kunstvoorwerpen de juiste plaats in het depot (de opslag) of brengt ze naar de museumzaal. De oplossing kun je vinden op de laatste bladzijde. Waar moet een conservator allemaal over nadenken voordat deze de directeur aanraadt een kunstwerk te kopen? Noem: 1 reden vóór de aankoop van een kunstwerk: reden om een kunstwerk niet aan te kopen: ADVERTENTIE CONSERVATOR GEZOCHT * TAKEN samenstellen van wisselende tentoonstellingen met de collectie. * kunstwerken van andere musea lenen die bij het onderwerp van de tentoonstelling passen. * verzamelaars vragen om voorwerpen in bruikleen te geven (uit te lenen). * De conditie van kunstwerken in de gaten houden. * de directeur advies geven bij het aankopen en verkopen van kunstwerken. Stel je voor dat jij de directeur bent en je voert het sollicitatiegesprek. Waar moet iemand goed in zijn bij deze baan? Waar zou jij op letten? Schrijf op. * * *

4 Moderne kunst - schilderijen- Piet Mondriaan Zaal 24 SCHILDERIJ ONVOLTOOID De Victory Boogie Woogie is het laatste schilderij van Piet Mondriaan. Toen hij stierf was het nog niet helemaal af. Mondriaan veranderde steeds opnieuw het ritme van de kleurvlakken en lijnen. Van dichtbij (houd een armlengte afstand!) zie je hoe hij dat deed. Beschrijf zijn techniek. Piet Mondriaan, Victory Boogie Woogie, SENSATIE: VICTORY BOOGIE WOOGIE AANGEKOCHT Het Gemeentemuseum is alleen al beroemd vanwege de schilder Piet Mondriaan ( ). Het museum heeft namelijk de grootste verzameling ter wereld van zijn werk. In 1998 kreeg het museum het allerlaatste schilderij van Mondriaan in handen. Dat is Victory Boogie Woogie (zie foto). Het is een belangrijk schilderij. Je kunt eruit opmaken dat Mondriaan zelfs aan het einde van zijn leven energiek en vernieuwend bezig was. De prijs voor het schilderij was volgens velen heel of misschien zelfs te hoog. ABSTRACTE SCHILDERIJEN Lees hiervoor het interview met Hans Janssen. Wat is een abstract schilderij? Waarom werden abstracte schilderijen in het begin niet aangekocht door het museum? Is het verstandig om veel geld uitgeven voor één enkel schilderij, vind je? O Ja, want O Nee, want De prijs die destijds voor Victory Boogie Woogie werd betaald, vind je op de laatste bladzijde. Heeft Mondriaan zijn schilderijen zelf aan het museum verkocht? Lees hiervoor het interview met conservator Hans Janssen. O Zo ja, hoe vaak? O Nee 4

5 INTERVIEW MET HANS JANSSEN, CONSERVATOR MODERNE KUNST Moderne kunst - schilderijen- Piet Mondriaan Zaal 24 Vraag: Tegenwoordig heeft het museum veel abstracte schilderijen. Hoe zijn die dan toch hier terecht gekomen? Hans Janssen: Een vriendin van Mondriaan, Charley Toorop, was zelf ook schilder. Zij vond dat in een nieuw museum ook de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van schilderkunst thuis horen. Samen met vrienden heeft ze een abstract schilderij van Mondriaan gekocht en aan het museum geschonken (zie foto). Zo n schilderij kostte in die tijd ongeveer 600 gulden. Piet Mondriaan, Compositie ruit met vier gele lijnen, 1933 Hans Janssen Expert: Mondriaan Vraag: De collectie geeft een overzicht over de ontwikkeling van Mondriaan als schilder. Heeft het museum de schilderijen bij hem gekocht zodra ze af waren? Hans Janssen: Nee. Het eerste schilderij van Mondriaan werd in 1933 gekocht. Dat was De rode boom. Toen was Mondriaan al 61 jaar oud. Vraag: Waarom heeft men niet eerder iets van hem gekocht? Hans Janssen: Men begreep in die tijd niet zo goed waarmee Mondriaan bezig was. Hij gebruikte heel felle kleuren voor zijn landschappen. Later maakte Mondriaan schilderijen alleen met vlakken en lijnen. Dat kende men niet. Op deze schilderijen zie je helemaal geen herkenbare voorstelling meer. Het waren abstracte schilderijen. Dat vond men eigenlijk een beetje raar. Vraag: En werd het toen opgehangen? Hans Janssen: Men vond het in die tijd zo wonderlijk dat het alleen in het trappenhuis mocht hangen. Maar de weduwe van een vriend en concurrent van Mondriaan zag het. En vond toen dat het museum nu ook een schilderij van haar man, Theo van Doesburg, moest hebben. Zo kreeg het museum het tweede abstracte schilderij geschonken. Piet Mondriaan, Avond, de rode boom,

6 Moderne kunst - schilderijen- Haagse school Wonderkamers, kabinet 8 John Sillevis INTERVIEW MET JOHN SILLEVIS, CONSERVATOR MODERNE KUNST Expert: Haagse school Hendrik Willem Mesdag, Terug van de vischvangst, 1895 Vraag: U bent expert op het gebied van de Haagse school. De Haagse school was een schildersbeweging in de 19de eeuw. U kent alle schilders die erbij hoorden. Zou u een vervalsing herkennen? Een vals schilderij van Willem Maris bijvoorbeeld? John Sillevis: Ja. Een schilderij is uniek, net als een handschrift. Als je een handschrift heel goed kent, weet je wanneer het net niet het echte is. Zo is het ook met een schilderij. Vraag: Is er ooit een vervalsing in het museum komen hangen? John Sillevis: Nee. Maar vroeger hadden we hier een spreekuur. Mensen konden vragen of kunstwerken of voorwerpen die ze van thuis meebrachten echt waren. Eén keer in de week stonden alle conservatoren klaar voor vragen van het publiek. Vraag: Hebben doorsnee mensen dan echte kunstwerken? John Sillevis: Je moet je voorstellen dat de schilderijen van de Haagse school niet voor het museum werden geschilderd. Gewone burgers hadden ze in hun woonkamers boven de eettafel hangen. Sommige families in Den Haag bezitten nog steeds schilderijen uit die tijd. Vraag: Hoe word je expert op één gebied in de kunst? John Sillevis: Je moet wel veel kennis hebben. En ervaring. 20 jaar geleden woonde er een ingenieur in Den Haag. Toen hij met pensioen ging, begon hij met het verzamelen van kunst. Hij verzamelde werk van de schilder Hendrik Willem Mesdag (zie foto). In het begin was hij wel eens onzeker of hij een echt schilderij had gekocht. Dan kwam hij voorrijden in zijn auto. Omdat hij altijd druk was, deden we soms alleen de achterklep open. Daar lag dan het schilderij. Ik keek of het een echte Mesdag was. Dan scheurde hij verder. Uiteindelijk werd hij ook een echte expert op het gebied van Mesdag. Vraag: Wat is met zijn schilderijen gebeurd? John Sillevis: Een deel hebben we nu hier in het museum. PRIJSVRAAG Welke onderwerpen schilderden de schilders van de Haagse school? Gezocht: 5 *... *... *... *... *... Loop hiervoor naar het scherm in het midden van het kabinet. Druk op stop. Draai het scherm van een kant naar de andere. Je ziet van zelf de onderwerpen verschijnen. Wonderkamers, kabinet 8 6

7 Willem Maris Kijk naar het onderwerp wolken. Druk `volgende`, `toon informatie. Heeft Willem Maris ook een schilderij met wolken gemaakt? Zo ja, schrijf de titel (naam) op... Moderne kunst - schilderijen- Haagse school Wonderkamers, kabinet 8 Hangen alle schilderijen van de Haagse school in een museum? Lees hiervoor het interview met John Sillevis. Schrijf een kort artikel met opschrift Herkent een expert een vervalsing? Lees hiervoor het interview met John Sillevis. Schrijf een kort artikel met opschrift. 7

8 Interview met Titus M. Eliëns HOOFD COLLECTIES kunstnijverheid keramiek, glas, zilver en meubels zalen 5-10, zaal 16 en onder haar arm was stevig een plastic tas geklemd. Op mijn kamer gekomen, liet zij een diep bord voor soep zien met het monogram (de initialen) van Petrus Albertus van der Parra. Van der Parra was in gouverneur in Oost-Indië. Het is een waardevol stuk dat best veel geld kan opbrengen. Iets dat ik haar eerlijkheidshalve liet weten. Nu, dat wist zij zelf ook wel, maar we kregen het helemaal voor niets. We zouden zelfs nog meer krijgen! Een week later bracht ze op dezelfde dag en tijd een plat bord mee. Maar er zou nóg meer komen: bij de derde ontmoeting toverde ze een prachtige sauskom tevoorschijn. Sauskom van Petrus Albertus van der Parra Titus Eliëns Vraag: Wat betekent eigenlijk het woord kunstnijverheid? Titus Eliëns: Kunstnijverheid is een verzamelnaam voor alle soorten gebruiksvoorwerpen. Van serviesgoed tot meubelstukken en zelfs mode. Soms zijn deze voorwerpen zo kostbaar, bijzonder of een goed voorbeeld van een bepaalde groep voorwerpen dat ze in een museum komen te staan. Vraag: Wat is uw leukste herinnering aan de wijze waarop een voorwerp aan de collectie werd toegevoegd? Titus Eliëns: Op een dag werd ik gebeld door de informatiebalie van ons museum. Een dame stond te wachten die iets voor me had meegenomen dat ik vast wel wilde hebben. Ik liep naar de balie en zag daar een vriendelijk oud dametje met sneeuwwit haar staan. Zij had een regenjas aan Alles met de initialen van dezelfde gouverneur Van der Parra. Deze mevrouw heeft onbaatzuchtig waardevolle objecten aan het museum gegeven. Die had zij zelf gekregen van een familie waar zij werkzaam was geweest. Eigenlijk had ze het geld ervan goed kunnen gebruiken, want ze was zo zuinig dat ze steeds op dezelfde stempel op de strippenkaart met de tram heen- en terugreisde. Bovendien was zij ook erg bescheiden: als dank voor haar gift mocht zij van mij in de museumwinkel alle boeken uitkiezen die zij maar wilde. Toch heeft ze, en pas na mijn herhaalde aandringen, uiteindelijk maar één boek uitgekozen. En is daarmee dolblij naar huis afgereisd. Op dezelfde strippenkaart natuurlijk! 8

9 Kunstnijverheid Lees hiervoor het interview met Titus Eliëns. Waarmee houdt een conservator voor kunstnijverheid zich bezig? COLUMN: WEGGEVEN OF HOUDEN? Lees hiervoor het interview met Titus Eliëns. Waarom zou je iets kostbaars aan een museum geven? Schrijf een klein stuk hierover kunstnijverheid keramiek, glas, zilver en meubels zalen 5-10, zaal 16 Een vaste plek voor kunstnijverheid Loop naar zaal 16 De architect van het museum heeft rekening gehouden met de collectie kunstnijverheid. Deze kreeg een vaste plek binnen het gebouw. Je kunt zien dat de Stijlkamers verschillen van de rest van het museum. Wat valt je op?... 9

10 Het mooiste voorwerp Kies een voorwerp. Wat voor een soort voorwerp is het? kunstnijverheid keramiek, glas, zilver en meubels zalen 5-10, zaal 16 Van welke materialen is het gemaakt? O hout O zilver O keramiek (=aardewerk) O glas O staal O kunststof O iets anders: Hoe is het gemaakt? O ambachtelijk (= met de hand) O industrieel (= in de fabriek) Heeft het versiering? O Nee O Zo ja, welke? Is het een gebruiksvoorwerp? O Nee O Zoja, waarvoor kun je het gebruiken? Is de naam van de ontwerper bekend? O Nee O Zoja, hoe heet hij/zij? 10

11 SCHEURLEERS VERZAMELING De basis van de muziekcollectie van het museum is gelegd door Daniel F. Scheurleer ( ). Hij was bankier van beroep en verzamelde als liefhebberij. Van uur werkte hij op kantoor. De rest van de dag besteedde hij aan het verzamelen van muziekinstrumenten muziek muziekinstrumenten en muziekiconografie Wonderkamers, de opstelling thema dieren Interview met Onno Mensink, conservator muziek Reinier Sybrand Bakels, portret van D.F. Scheurleer Wat zou jij verzamelen als je genoeg geld had? Onno Mensink Muziek-iconografische collectie Lees hiervoor het interview met Onno Mensink. Wat is een muziek-iconografische collectie? Vraag: Hoe is de heer Scheurleer aan de pronkstukken van zijn muziekverzameling gekomen? Onno Mensink: Scheurleer interesseerde zich niet alleen maar voor mooie muziekinstrumenten. Hij verzamelde alledaagse én bijzondere instrumenten die door mensen zijn bespeeld. Hij vond oude instrumenten en instrumenten van andere volken heel spannend. Hij wilde weten hoe je daarmee muziek maakt. Vraag: Hoe kwam hij daar achter? Onno Mensink: Hij verzamelde een grote muziekbibliotheek om over de muziek te lezen en ook losse afbeeldingen waarop je ziet hoe mensen muziek maken. Dat laatste noem je een iconografische verzameling. Icoon betekent beeld. Scheurleer had dus ook een beeldverzameling over muziek. Onder andere hierdoor is er in het museum veel kennis over het bespelen van oude en vreemde muziekinstrumenten. 11

12 OUDE INSTRUMENTEN muziek muziekinstrumenten en muziekiconografie Wonderkamers, de opstelling thema dieren Bekijk de afbeelding `Concert de musique. Deze hoort bij de beeldverzameling Muziek van het museum. Waarover kom je het meest te weten? A over de muzikanten B over de instrumenten Etienne Picart naar Domenichino concert de musique (voorbeeld uit de muziek-iconografische collectie) HET LEUKSTE INSTRUMENT In de vitrine zie je een opstelling over het thema dier. Sommige voorwerpen zijn muziekinstrumenten. Kies er een uit die je aanspreekt. Maak er een tekening van. Wat voor een soort instrument is het? O slaginstrument O blaasinstrument O snaarinstrument Waar komt het vandaan? Zoek de informatie bij de touchscreens (beeldschermen) op 12

13 De inrichting van Scheurleers museum muziek muziekinstrumenten en muziekiconografie Wonderkamers, de opstelling thema dieren kunstnijverheid mode Wonderkamers, de opstelling thema kind, kabinet 8 De inrichting van het Muziekhistorisch Museum omstreeks 1913 De bankier Scheurleer liet voor zijn verzameling een museum bouwen. Op de foto van 1902 zie je hoe hij de instrumenten presenteerde aan het publiek. Bestaat er een verschil tussen een museum 100 jaar geleden en nu? Beschrijf. Wonderkamers, thema kind Kind zijn in de 19de eeuw Hier zie je verschillende kinderkleren uit de 19de eeuw. Kies één kledingstuk en maak er een tekening van. (Als je niet zeker weet of het uit deze tijd is, kun je bij de touchscreens - beeldschermen - informatie opzoeken.) Is er een verschil tussen kinderkleding uit de 19de eeuw en kleren voor kinderen nu? O nee Wat is hetzelfde? MODE, MODE, MODE Bij mode horen niet alleen de kostuums (kleren) zelf, maar ook de kleinere dingen die erbij horen (accessoires). Kijk om je heen. Noem er drie. *... *... *... O ja Wat is anders? 13

14 Niet morsen, kind! Bekijk de kinderkleren eens goed. Voor wilde spelletjes zijn ze niet geschikt, voor goede manieren wel! Welke regels horen nu nog steeds bij goede manieren? Kruis aan. Meerdere antwoorden mogelijk. kunstnijverheid mode Wonderkamers, de opstelling thema kind, kabinet 8 O niet met volle mond praten O volwassenen niet tegenspreken O niet van tafel lopen als anderen nog eten O aan tafel niet vlak voor iemand langs iets pakken O niet slurpen, smakken en boeren O een hand geven en je voorstellen aan mensen die je niet kent De oplossing kun je vinden op de laatste bladzijde. Interview met Madelief Hohé, conservator kostuumcollectie Madelief Hohé Vraag: Hoe is de kostuumcollectie ontstaan? Madelief Hohé: Al aan het einde van de 19de eeuw waren er wat kledingstukken in wat later de verzameling van het Gemeentemuseum Den Haag zou worden: in de Haagse Kunstcollectie. Bijvoorbeeld een uniform van een Haagse erewacht uit (Toen in de jaren 50 het Nederlands Kostuummuseum werd opgericht, maakte deze kleding daar ook deel van uit.) Vraag: Hoe ging het verder? Madelief Hohé: In 1936 was er een belangrijke tentoonstelling: Het costuum onzer voorouders. De tentoonstelling was in de Ridderzaal. Op alle plekken in Nederland haalden mensen oude familiestukken van hun zolders. Deze mochten worden tentoongesteld. Ook koningin Wilhelmina heeft toen drie kostuums gegeven. Vanaf deze tentoonstelling groeide de collectie steeds meer. Vraag: Werden de kostuums toen al tentoongesteld? Madelief Hohé: Dat gebeurde vooral vanaf de jaren 50 in het Nederlands Kostuummuseum aan de Lange Vijverberg. In het Kostuummuseum waren opstellingen te zien van kostuums in zogenaamde stijlkamers. Dus ook gemengd met bijvoorbeeld meubels en kunstnijverheid, waardoor je een goed beeld kreeg van de smaak van een tijd. Later kwamen daar ook thematische exposities bij. Vraag: Worden de kostuums soms nog gedragen? Madelief Hohé: Dit gebeurde tot in de jaren 70, tegenwoordig niet meer. Hiervoor zijn de stoffen echt veel te kwetsbaar. Als wij voor een tentoonstelling poppen kleden, werken we altijd met handschoenen. Het vet van handen is schadelijk voor het textiel. Ook daglicht is niet goed, laat staan zonneschijn. Modeshow met historische kostuums Lees hiervoor het interview met Madelief Hohé. Zijn er wel eens modeshows met historische kostuums in het museum? O Zo ja, hoe vaak? O Zo nee, waarom niet? Begin kostuumcollectie Lees hiervoor het interview met Madelief Hohé. Welke tentoonstelling was belangrijk voor het begin van de kostuumcollectie? 14

15 Uniek en serie Vroeger waren er geen winkels waar je zomaar binnenliep om kleren kopen. Je moest aan een naaister vragen om iets te maken. Dit deed men naar ontwerpen, vaak uit Parijs of London. Of je droeg de oude kleding van rijke mensen af. Ook tegenwoordig kun je nog kleding laten ontwerpen en maken bij een modehuis. Dan krijg je een uniek kledingstuk. Dat is haute couture en natuurlijk heel veel duurder dan kleding in de winkel. Wat je in de winkel koopt is in series in de fabriek gemaakt. Dat heet confectie. kunstnijverheid mode Wonderkamers, de opstelling thema kind, kabinet 8 Loop naar de Wonderkamer Uniek en serie. Hier kun je een foto nemen en jezelf kleden in haute couture. Het resultaat kun je naar huis mailen. Wonderkamers, kabinet 8 OPLOSSINGEN Verzorging collectie Experts in het museum Dit zijn de experts voor een collectie. Andere medewerkers van het museum mogen collectiestukken NIET aanraken. (x) 2 conservator (x) 3 restaurator (x) 5 collectiemedewerker (x) 6 de depotbeheerder moderne kunst - schilderijen Piet Mondriaan Sensatie: Victory Boogie Woogie aangekocht In 1998 werd het voor 40 miljoen dollar gekocht. kunstnijverheid mode Niet morsen, kind! Alle regels horen ook nu nog bij goede manieren. (X) niet met volle mond praten (X) volwassenen niet tegenspreken (X) niet van tafel lopen als anderen nog eten (X) aan tafel niet vlak voor iemand langs iets pakken (X) niet slurpen, smakken en boeren (X) een hand geven en je voorstellen aan mensen die je niet kent 15

16 Gemeentemuseum Den Haag afdeling Educatie december 2007 tekst: Andrea Freckmann vormgeving: Anne Blaak

Beeldbeschrijving. Kunstnijverheid. Kijkwijzer

Beeldbeschrijving. Kunstnijverheid. Kijkwijzer Beeldbeschrijving Kunstnijverheid Kijkwijzer Inhoud Inleiding I. De bedoeling van deze kijkwijzer II. Opdrachten p. 1 p. 2 p. 3 schetsopdracht opdrachten algemeen opdrachten over de functie Slotopdracht

Nadere informatie

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum.

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum. 2 INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het museum. In dit werkboekje

Nadere informatie

Kijkwijzer. niveau** BEELDBESCHRIJVING SCHILDERIJEN. SPECIAL: Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst 2007. Noot voor de leerling

Kijkwijzer. niveau** BEELDBESCHRIJVING SCHILDERIJEN. SPECIAL: Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst 2007. Noot voor de leerling Kijkwijzer niveau** BEELDBESCHRIJVING SCHILDERIJEN SPECIAL: Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst 2007 Malin Persson, Sound, silence, echo, 2007 Noot voor de leerling Gebruik een clipboard en uitsluitend

Nadere informatie

STAD EN TAAL ONTMOET KUNST

STAD EN TAAL ONTMOET KUNST STAD EN TAAL ONTMOET KUNST OPTIONELE OPDRACHTEN EN HUISWERKOPDRACHTEN 1 WAT WILT U? (voorbereiding op het bezoek) A. Wat wilt u graag in het Stedelijk Museum zien? (welke soort kunst, welke kunstenaar,

Nadere informatie

Het Amsterdam Museum gaat over Amsterdam. In het museum hangen schilderijen.

Het Amsterdam Museum gaat over Amsterdam. In het museum hangen schilderijen. 2 INTRODUCTIE Het programma is gemaakt door het. Het gaat over Amsterdam. In het museum hangen schilderijen. Een schilderij is gemaakt door een schilder. In het museum zijn ook voorwerpen te zien. Het

Nadere informatie

Kijkwijzer Ruimtelijke Kunst

Kijkwijzer Ruimtelijke Kunst Kijkwijzer Ruimtelijke Kunst Beeldbeschrijving * Inhoudsopgave Deel I Deel II Deel III Deel IV Deel V Basisopdrachten Wat is het? Techniekverkenning Beeldbeschrijving Opdrachten voor thuis of in de klas

Nadere informatie

Jij als onderzoeker Docentenhandleiding Groep 4 t/m 8

Jij als onderzoeker Docentenhandleiding Groep 4 t/m 8 Docentenhandleiding Groep 4 t/m 8 1 Utrecht, 2016 Beste docent, Wat leuk dat u met uw groep binnenkort naar Museum Catharijneconvent komt om deel te nemen aan het programma. In deze docentenhandleiding

Nadere informatie

Amsterdam DNA is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam

Amsterdam DNA is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam Museum. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het

Nadere informatie

examenkijkwijzer Taste it!

examenkijkwijzer Taste it! examenkijkwijzer Taste it! Deze kijkwijzer sluit aan bij het examenthema Proeven van kunst. vmbo 2008-2009 Deze kijkwijzer gaat over kunstwerken uit verschillende tijden en windstreken in het Gemeentemuseum

Nadere informatie

KIJKWIJZER. Voortgezet Onderwijs bovenbouw. Het Gemeentemuseum Den Haag van Berlage

KIJKWIJZER. Voortgezet Onderwijs bovenbouw. Het Gemeentemuseum Den Haag van Berlage KIJKWIJZER Voortgezet Onderwijs bovenbouw Den Haag van Berlage gemeentemuseum den haag maart 2001afdeling educatie postbus 72 2501 CB Den Haag jovereem@gemeentemuseum.nl 1 In 1935 werd het Gemeentemuseum

Nadere informatie

JONG GELEERD MONDRIAAN EN DE STIJL VOOR KLEUTERS. LEES- EN VERTELTEKST s GROEP 1 2

JONG GELEERD MONDRIAAN EN DE STIJL VOOR KLEUTERS. LEES- EN VERTELTEKST s GROEP 1 2 JONG GELEERD MONDRIAAN EN DE STIJL VOOR KLEUTERS LEES- EN VERTELTEKST s GROEP 1 2 VOOR DE LEERKRACHT MUSEUMLESBESCHRIJVING Dit is een kennismakingsles voor jonge kinderen die misschien wel voor het eerst

Nadere informatie

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS, NIVEAU * MONDRIAAN VOOR BEGINNERS Naam: Datum: > > > > Deze kijkwijzer gaat over Piet Mondriaan en hoort bij de tentoonstelling Mondriaan en De Stijl. Hoe ga je te werk

Nadere informatie

Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS, NIVEAU * MONDRIAAN VOOR BEGINNERS Naam: Datum: > > > > Deze kijkwijzer gaat over Piet Mondriaan en hoort bij de tentoonstelling Mondriaan en De Stijl. Hoe ga je te werk

Nadere informatie

Aan het werk! Kijkwijzer voor het VMBO bij de tentoonstelling Mens en Werk

Aan het werk! Kijkwijzer voor het VMBO bij de tentoonstelling Mens en Werk Aan het werk! Kijkwijzer voor het VMBO bij de tentoonstelling Mens en Werk Aan het werk! Als je straks klaar bent met school ga je waarschijnlijk werken. Misschien wil je wel automonteur of metaalbewerker

Nadere informatie

landelijk, licht EN eclectisch interieur

landelijk, licht EN eclectisch interieur interieur landelijk, licht EN eclectisch TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: JAN VERLINDE De bewoners van dit huis woonden eerder al in hetzelfde park. Ze waren het erover eens dat dit het leukste en

Nadere informatie

Inleiding op het lespakket. Blz. 3. Het verhaal van Musa Blz. 4. Even voorstellen, Inleiding op Musa in de klas. Blz. 5

Inleiding op het lespakket. Blz. 3. Het verhaal van Musa Blz. 4. Even voorstellen, Inleiding op Musa in de klas. Blz. 5 Musa Inhoud Inleiding op het lespakket. Blz. 3 Het verhaal van Musa Blz. 4 Even voorstellen, Inleiding op Musa in de klas. Blz. 5 Het koffertje ontdekken. Blz. 6 en 7 Inhoud koffertje. Blz. 8 en 9 2 Inleiding

Nadere informatie

Wat krijgen de leerlingen te zien? Het Spetterlab Oude kunst Prehistorie

Wat krijgen de leerlingen te zien? Het Spetterlab Oude kunst Prehistorie Museumles groep 1-2 Overgisteren De leerkracht heeft een koffer gevonden, zomaar op straat. Ze besluiten de koffer open te maken om te kijken wat er in zit. Samen komen ze er achter dat de koffer van een

Nadere informatie

De laatste wens van Maarten Ouwehand

De laatste wens van Maarten Ouwehand De laatste wens van Maarten Ouwehand Een verhalend ontwerp voor CKV waarin leerlingen op school een museum ontwerpen, inrichten en openen. Gemaakt voor en door: Andreas College Katwijk en Bureau voor Educatief

Nadere informatie

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

Kijkwijzer. Niveau** Erwin Olaf

Kijkwijzer. Niveau** Erwin Olaf Kijkwijzer Niveau** Erwin Olaf Rain Hope Grief & Fall 27 september 2008 t/m 18 januari 2009 1 Erwin Olaf, 2008 Erwin Olaf, 2008 Welkom op de tentoonstelling van Erwin Olaf! Erwin Olaf is een Nederlandse

Nadere informatie

Verzamelen. Les 1. Verzamelen. Opdracht. Lesbrief groep 7 en 8. Van: Heb jij een verzameling? JA / NEE

Verzamelen. Les 1. Verzamelen. Opdracht. Lesbrief groep 7 en 8. Van: Heb jij een verzameling? JA / NEE Regionaal Historisch Centrum Eindhoven Postbus 191, 5600 AD Eindhoven www.rhc-eindhoven.nl Lesbrief groep 7 en 8 Verzamelen Van: Les 1 Verzamelen Heel veel mensen sparen iets. Als je iets spaart, dan krijg

Nadere informatie

Auditieve oefeningen. Boek van de week: Verhaalbegrip: Taalbewustzijn:

Auditieve oefeningen. Boek van de week: Verhaalbegrip: Taalbewustzijn: Auditieve oefeningen Boek van de week: 1; Nijntje in het museum 2; Krokodil en het meesterwerk 3; Kloddertje 4; Meneer Kandinsky was een schilder 5; Het kleine museum Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik

Nadere informatie

MUSEUMLES IN HET VAN ABBEMUSEUM Groep 7 en 8

MUSEUMLES IN HET VAN ABBEMUSEUM Groep 7 en 8 MUSEUMLES IN HET VAN ABBEMUSEUM Groep 7 en 8 Inleiding In groep 7 of 8 komen leerlingen vaak voor de tweede keer met hun klas naar het van Abbemuseum. Bij het eerste bezoek, in groep 5 of 6, hebben ze

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++ NIVEAU ++ /5 Deze leskaart gaat over het zoeken naar de volmaakte vorm. Dat klinkt misschien wat verheven, maar je zult ontdekken dat deze zoektocht in de kunstgeschiedenis erg belangrijk is geweest. Piet

Nadere informatie

Opdrachten voor groep 5 en 6. Museum schatjes. Kies je eigen museumschat

Opdrachten voor groep 5 en 6. Museum schatjes. Kies je eigen museumschat Opdrachten voor groep 5 en 6 Museum schatjes Kies je eigen museumschat Jouw speciale schat Opdracht Kijk goed om je heen in het klaslokaal. Welk voorwerp valt jou op? Probeer 5 dingen op te schrijven die

Nadere informatie

Thema: de K van. Moeilijkheid : *** Samenleving Tijdsduur : ***

Thema: de K van. Moeilijkheid : *** Samenleving Tijdsduur : *** Thema: de K van. Moeilijkheid : *** Samenleving Tijdsduur : *** Nederland juf Yvonne Het land Doel: Na deze opdracht weet je heel wat over bekende en beroemde kunstschilders van vroeger en nu. Uitleg opdracht:

Nadere informatie

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS KIJKWIJZER MONDRIAAN VOOR BEGINNERS Naam: Datum: VOORTGEZET ONDERWIJS NIVEAU > > > > Deze kijkwijzer gaat over Piet Mondriaan en hoort bij de tentoonstelling Mondriaan & De Stijl. Hoe ga je te werk Een

Nadere informatie

JE CULTURELE ZELFPORTRET

JE CULTURELE ZELFPORTRET JE CULTURELE ZELFPORTRET Dit is het culturele zelfportret van Vul alles in hele antwoordzinnen in. Gebruik een ander lettertype of een andere kleur voor de antwoorden. Plak hier je pasfoto Film/tv 1 Ga

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 64 punten

Nadere informatie

Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek.

Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek. Beste docent, Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek. De leerlingen hebben in het museum onder andere

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Lesbrief met enkele suggesties voor creatieve verwerkings- lessen n.a.v. het bezoek aan de tentoonstelling Le Peintre de

Nadere informatie

Docentenhandleiding voortgezet onderwijs

Docentenhandleiding voortgezet onderwijs Docentenhandleiding voortgezet onderwijs Wonderkamers in een notendop Wonderkamers is een permanente interactieve tentoonstelling in het Gemeentemuseum Den Haag waarin leerlingen zelf van alles kunnen

Nadere informatie

Vooraf Voorafgaand aan deze museumles hebben de leerlingen de KunstKabinetles 4.8 Kunst uit mijn kamer klassikaal gekregen en uitgevoerd.

Vooraf Voorafgaand aan deze museumles hebben de leerlingen de KunstKabinetles 4.8 Kunst uit mijn kamer klassikaal gekregen en uitgevoerd. Verzamelingen Groep 4 Leerkrachtenblad Vooraf Voorafgaand aan deze museum hebben de leerlingen de KunstKabinet 4.8 Kunst uit mijn kamer klassikaal gekregen en uitgevoerd. Leerlingen hebben geleerd over

Nadere informatie

Kijkwijzer. Beeldbeschrijving. FotografieVMBO

Kijkwijzer. Beeldbeschrijving. FotografieVMBO Kijkwijzer Beeldbeschrijving FotografieVMBO Inhoud I. De bedoeling van deze kijkwijzer 2 II. Opdrachten 3 III. Eindopdracht 5 IV. Fotografie en het Fotomuseum Den Haag 6 I. De bedoeling van deze kijkwijzer

Nadere informatie

MODEBOEK MARIE SERMSRI

MODEBOEK MARIE SERMSRI MODEBOEK MARIE SERMSRI INLEIDING INHOUD Mijn boek gaat over de mode. Ik vind het een leuk thema en ben er zelf ook wel een beetje geïnteresseerd in. In dit boek gaan jullie mode uit de geschiedenis en

Nadere informatie

Huis van Piet Mondriaan

Huis van Piet Mondriaan Huis van Piet Mondriaan Trade 2016/2017 Gemeentemuseum Den Haag Huis van Piet Mondriaan Trade 2016/2017 Entreeprijzen FIT + groepen Î Toegangsprijs: Û10,50 p.p. Î Reguliere verkoop: Û13,50 p.p. Î Uw tourguide

Nadere informatie

Ze hebben daarbij o.a. kennis opgedaan over diverse beeldaspecten op het gebied van kleurtoepassing en compositie, ruimte en perspectief.

Ze hebben daarbij o.a. kennis opgedaan over diverse beeldaspecten op het gebied van kleurtoepassing en compositie, ruimte en perspectief. Kijkwijzer beeldaspecten Groep 7 Leerkrachtenblad Vooraf Voorafgaand hebben de leerlingen van groep 7 de KunstKabinetsen 7.10 Complementaire kleuren en 7.14 Vogel of kikvors? in groepjes of klassikaal

Nadere informatie

Wat krijgen de leerlingen te zien? Het Spetterlab Oude kunst Prehistorie

Wat krijgen de leerlingen te zien? Het Spetterlab Oude kunst Prehistorie Museumles groep 1-2 Overgisteren De leerkracht heeft een koffer gevonden, zomaar op straat. Ze besluiten de koffer open te maken om te kijken wat er in zit. Samen komen ze er achter dat de koffer van een

Nadere informatie

DE ROMEINEN KOMEN!! Groep 5 en 6. Vragenlijst Museumzaal Thermenmuseum. 1. Namen leerlingen: Naam van de school: Te:

DE ROMEINEN KOMEN!! Groep 5 en 6. Vragenlijst Museumzaal Thermenmuseum. 1. Namen leerlingen: Naam van de school: Te: DE ROMEINEN KOMEN!! Groep 5 en 6 Vragenlijst Museumzaal Thermenmuseum 1. Namen leerlingen: Naam van de school: Te: 1 In de museumzaal hangen banieren met tekst. Een banier is een soort vlag. Er staan ook

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++ NIVEAU ++ /5 Deze leskaart gaat over het zoeken naar de volmaakte vorm. Dat klinkt misschien wat verheven, maar je zult ontdekken dat deze zoektocht in de kunstgeschiedenis erg belangrijk is geweest. Piet

Nadere informatie

Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek.

Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek. Beste docent, Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek. De leerlingen hebben in het museum de tentoonstelling

Nadere informatie

Wild Beest. Opdrachtenboekje. Basisonderwijs groep 5 t/m 8

Wild Beest. Opdrachtenboekje. Basisonderwijs groep 5 t/m 8 Wild Beest Opdrachtenboekje Basisonderwijs groep 5 t/m 8 24 februari t/m 29 mei 2015 Wild Beest In dierentuin Dierenrijk zijn door een computerstoring bij een aantal kooien de elektronische sloten open

Nadere informatie

Wonder-boven-wonder: Wonderkamers. Lees- en verteltekst groep 8

Wonder-boven-wonder: Wonderkamers. Lees- en verteltekst groep 8 Wonder-boven-wonder: Wonderkamers Lees- en verteltekst groep 8 Voor de leerkracht Museumlesbeschrijving Ooit gedacht dat je je in een museum kunt verkleden als hoepelrokdame of markies? Dat je op de computer

Nadere informatie

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis. Kijkwijzer HAVO / VWO Joep Nicolas 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015 Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.nl Welkom in het Cuypershuis Het museumgebouw is een uniek complex

Nadere informatie

Strategietoets niveau B versie 4. week 00 0 (maand) 2010 Toets niveau AA

Strategietoets niveau B versie 4. week 00 0 (maand) 2010 Toets niveau AA week 00 0 (maand) 2010 Toets niveau AA Voordat je de toets maakt Je gaat een toets maken. Je krijgt drie verschillende teksten met opdrachten erbij. Je moet telkens de tekst goed lezen en de opdrachten

Nadere informatie

DOCENT. Thema: water DROOG NAAR DE OVERKANT. groep 3 en 4. Stadshagen

DOCENT. Thema: water DROOG NAAR DE OVERKANT. groep 3 en 4. Stadshagen In groep 1 en 2 hebben de leerlingen ontdekt dat er veel water in is en hebben ze onderzocht welke dieren in en bij het water leven. In groep 3 en 4 verdiepen de leerlingen hun kennis over het water in

Nadere informatie

Op reis door de hedendaagse kunst

Op reis door de hedendaagse kunst Op reis door de hedendaagse kunst Bijna iedereen gaat graag op reis; je ziet eens wat anders, ontmoet nieuwe mensen, beleeft avonturen en hebt plezier. Eigenlijk hoef je helemaal niet zo ver weg om die

Nadere informatie

Méér en mooi : Verzamelen. Lees- en verteltekst groep 3 t/m 5

Méér en mooi : Verzamelen. Lees- en verteltekst groep 3 t/m 5 Méér en mooi : Verzamelen Lees- en verteltekst groep 3 t/m 5 Voor de leerkracht Museumlesbeschrijving Zonder verzameling geen museum! Aan alle musea ligt een verzameling ten grondslag. Ieder mens heeft

Nadere informatie

Mens in actie. Zo groot ben jij!

Mens in actie. Zo groot ben jij! Handvaardigheid klas 2H/V februari 2015 Mens in actie Op de foto hiernaast is een bronzen beeld van een schaatser te zien, aangebracht aan de muur van het stadhuis van Haastrecht. Het beeld is gemaakt

Nadere informatie

WAT IS GOUDS PLATEEL?

WAT IS GOUDS PLATEEL? WAT IS GOUDS PLATEEL? Plateel betekent beschilderd aardewerk. Aardewerk is een verzamelnaam voor voorwerpen van gebakken klei. Dat kan van alles zijn: een vaas, een kop en schotel, een bord, een suikerpotje,

Nadere informatie

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935 JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935 1 Wat moet je doen? 1. Maak een presentatie over hoe jouw buurt er omstreeks 1935 uitzag of over de mensen die in die tijd in jouw buurt leefden. Wat kun je te weten komen

Nadere informatie

Klee. en Cobra. Opnieuw beginnen

Klee. en Cobra. Opnieuw beginnen Klee Lesmateriaal groep 5 en 6 deel 1: klassikale les op school bij de tentoonstelling Klee en Cobra Het begint als kind 28.01-22.04 2012 en Cobra Opnieuw beginnen Dit is Paul Klee En dit ook. En dit is

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Nijvere Neeltje groep 3-4

Docentenhandleiding. Nijvere Neeltje groep 3-4 Docentenhandleiding Nijvere Neeltje groep 3-4 1 Inhoud 1. Over deze lesbrief p. 2 2. Over het Zaans Museum p. 3 3. Praktische informatie p. 4 3.1 Verloop van het programma p. 4 3.2 Bereikbaarheid p. 4

Nadere informatie

Lesbrief Voorleestekst: Over dertien hectare Vragen: Voorleestekst: Over het thema van de tentoonstelling

Lesbrief Voorleestekst: Over dertien hectare Vragen: Voorleestekst: Over het thema van de tentoonstelling Lesbrief Over dertien hectare dertien hectare organiseert elke twee jaar een tentoonstelling in Heeswijk-Dinther. De eerste was in 2003. De tentoonstelling van de kunstwerken was altijd buiten op een grasveld

Nadere informatie

// // dat BeWaRen We! Introductie. docenten. handleiding. Het museum. Het lesprogramma

// // dat BeWaRen We! Introductie. docenten. handleiding. Het museum. Het lesprogramma // dat BeWaRen We! docenten // // handleiding Introductie Het museum Museum De Lakenhal, het stedelijk museum van Leiden, dankt zijn naam aan de voormalige Laecken-halle uit 1640, waar ooit het beroemde

Nadere informatie

Wat weet jij over wonen? Dat ga je met je groepje opschrijven in een woordspin.

Wat weet jij over wonen? Dat ga je met je groepje opschrijven in een woordspin. Opdracht 1 Deze opdracht maak je in een groepje van vier. Nodig: 1 vel A3-papier, zwarte en een rode stift Wat weet jij over wonen? Dat ga je met je groepje opschrijven in een woordspin. Je doet het zo:

Nadere informatie

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Charley Toorop (1891-1955) kwam uit een echte kunstenaarsfamilie. Haar vader was de beroemde Jan Toorop en ook haar zonen bleken zeer creatief: één zoon werd documentairemaker, de andere

Nadere informatie

IK ZIE, IK ZIE... BENNER

IK ZIE, IK ZIE... BENNER IK ZIE, IK ZIE... BENNER onderwijsprogramma primair onderwijs groep 5 t/m 8 INLEIDING Gerrit Benner vond de gewone wereld lang niet altijd even leuk, dus die schilderde hij ook niet. Maar achter die gewone

Nadere informatie

RIETVELDS MEESTERWERK LEVE DE STIJL!

RIETVELDS MEESTERWERK LEVE DE STIJL! 2017 RIETVELDS MEESTERWERK LEVE DE STIJL! DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE + BEELDPAKKET VOORBEREIDENDE LES + VERWERKING Beste leerkracht, Voorafgaand aan het museumbezoek bij de tentoonstelling Rietvelds

Nadere informatie

KIJKWIJZER BEELDASPECTEN

KIJKWIJZER BEELDASPECTEN KIJKWIJZER BEELDASPECTEN SCHOOL: NAAM: Deze kijkwijzer kun je gebruiken voor elk kunstwerk of voorwerp van je keuze. Ga op zoek naar een kunstwerk wat je aanspreekt en vul aan de hand daarvan deze kijkwijzer

Nadere informatie

Maak samen met Kobe een museum Docentenhandleiding Groep 1 t/m 3

Maak samen met Kobe een museum Docentenhandleiding Groep 1 t/m 3 Docentenhandleiding Groep 1 t/m 3 1 Utrecht, 2016 Beste docent, Wat leuk dat u met uw groep binnenkort naar Museum Catharijneconvent komt om deel te nemen aan het programma. In deze docentenhandleiding

Nadere informatie

Vollenhove Wonen op een havezate

Vollenhove Wonen op een havezate D S T R K C N T Opdracht 1 Nodig: foto van jezelf als klein kind, fotoblad opdracht 1 In Vollenhove staat de havezate Oldruitenborgh. De havezate is al heel oud. Bijna 250 jaar geleden, rond 1770, woonden

Nadere informatie

Zin in schrijven! Workshop vrij en creatief schrijven voor jonge anderstaligen door Fros van der Maden - auteur Op Schrift -

Zin in schrijven! Workshop vrij en creatief schrijven voor jonge anderstaligen door Fros van der Maden - auteur Op Schrift - Zin in schrijven! Workshop vrij en creatief schrijven voor jonge anderstaligen door Fros van der Maden - auteur Op Schrift - I Oefenen met observeren 1. Het woordenschilderij A Kijk 60 seconden heel goed

Nadere informatie

MEER ÉN MOOI VERZAMELEN MAAK JE EIGEN TENTOONSTELLING. LEES- EN VERTELTEKST s GROEP 3 T/M 5

MEER ÉN MOOI VERZAMELEN MAAK JE EIGEN TENTOONSTELLING. LEES- EN VERTELTEKST s GROEP 3 T/M 5 MEER ÉN MOOI VERZAMELEN MAAK JE EIGEN TENTOONSTELLING LEES- EN VERTELTEKST s GROEP 3 T/M 5 VOOR DE LEERKRACHT MUSEUMLESBESCHRIJVING Zonder verzameling geen museum! Aan alle musea ligt een verzameling ten

Nadere informatie

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935 1 VIDEO/FILM Maak een video over jouw buren of buurt over de tijd van ongeveer 1930-1935. Enkele ideeën: Interview met buurtbewoner Misschien wonen er nog wel mensen in jouw buurt die je kunt interviewen

Nadere informatie

Paulo op bezoek in de klas

Paulo op bezoek in de klas Kunst voor peuters en kleuters Dit materiaal is bestemd voor leerkrachten van groep 0, 1 en 2. Met de informatie en lessuggesties kunt in de klas aan de slag met beeldende kunst. Het kijken naar en praten

Nadere informatie

Voor de ouders of verzorgers

Voor de ouders of verzorgers Voor de ouders of verzorgers Dit boekje is bedoeld voor kinderen tussen drie en zes jaar. Acht kunstwerken uit de collectie oude kunst van het Centraal Museum zijn geselecteerd voor dit boekje. Deze werken

Nadere informatie

Educatie aanbod Biënnale Gelderland 16

Educatie aanbod Biënnale Gelderland 16 Educatie aanbod Biënnale Gelderland 16 Beste docent, Bij deze brengen wij u graag op de hoogte van ons educatieve aanbod voor scholen tijdens Biënnale Gelderland 2016. De Biënnale Gelderland wordt afwisselend

Nadere informatie

Museum voor Kleine Kunsten. Docentenhandleiding

Museum voor Kleine Kunsten. Docentenhandleiding Museum voor Kleine Kunsten Docentenhandleiding Museum voor Kleine Kunsten In deze handleiding vindt u informatie over het project Museum voor Kleine Kunsten. Dit project bestaat uit de volgende onderdelen;

Nadere informatie

Voorbereidend gesprek Vragen die de leerkracht kan stellen: Introductielessen Primair Onderwijs. 1.1- Introductieles 1: Schetsen voor het schoolplein

Voorbereidend gesprek Vragen die de leerkracht kan stellen: Introductielessen Primair Onderwijs. 1.1- Introductieles 1: Schetsen voor het schoolplein Introductielessen Primair Onderwijs 1.1- Introductieles 1: Schetsen voor het schoolplein - De leerlingen worden met kunst geconfronteerd - De leerlingen ontdekken dat kunst niet altijd in een museum staat

Nadere informatie

TIEN TIPS WANNEER JE EEN KUNSTWERK WILT AANSCHAFFEN

TIEN TIPS WANNEER JE EEN KUNSTWERK WILT AANSCHAFFEN TIEN TIPS WANNEER JE EEN KUNSTWERK WILT AANSCHAFFEN Het is een feest om een echt kunstwerk in huis te hebben! Toch denken veel mensen dat ze zich dat niet kunnen veroorloven. Of dat het ingewikkeld is

Nadere informatie

Noot 14 Het maken van een levenslijn of familiestamboom, en het verzamelen van materialen.

Noot 14 Het maken van een levenslijn of familiestamboom, en het verzamelen van materialen. Noot 14 Het maken van een levenslijn of familiestamboom, en het verzamelen van materialen. Een levenslijn Tijdens het kennismakingsgesprek of in het eerste themagesprek kunt u met iets bijzonders beginnen:

Nadere informatie

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Thema-overzicht

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Thema-overzicht Drents Museum Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Thema-overzicht Thema-overzicht Drents Museum Groep 3 Essentie van het thema Beeldcultuur kan omschreven worden als een maatschappelijke

Nadere informatie

Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6

Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6 We gaan een werkstuk maken en je mag het helemaal zelf doen. Het is helemaal jouw eigen werkstuk. Maar om je even goed op weg te helpen hebben we hieronder alle stapjes even op een rij gezet. Wat moet

Nadere informatie

VOORBEREIDENDE LES DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE

VOORBEREIDENDE LES DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE VOORBEREIDENDE LES DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE 1 Utrecht, 2015 Beste docent, Wij hopen u en uw groep binnenkort te mogen verwelkomen in het Centraal Museum, waar u met de groep deelneemt aan het programma

Nadere informatie

doekaart: Het MuseuM (afspraken)

doekaart: Het MuseuM (afspraken) doekaart: Het MuseuM (afspraken) Een museum is een plek waar kunst bewaard wordt en getoond. Aan de muur hangen schilderijen, in vitrines liggen voorwerpen en op sokkels staan beelden. De kostbare kunstwerken

Nadere informatie

rijks museum Voorbereidende les bij de rondleiding Proef de Gouden Eeuw (NT2) 1/5

rijks museum Voorbereidende les bij de rondleiding Proef de Gouden Eeuw (NT2) 1/5 1/5 Deze voorbereidende les hoort bij het programma Proef de Gouden Eeuw, speciaal ontwikkeld voor NT2 niveau A1 t/m B2. Ter voorbereiding op het museumbezoek kunt u met deze les de cursisten op een actieve

Nadere informatie

Ontwerp je eigen prefabhuis

Ontwerp je eigen prefabhuis Ontwerp je eigen prefabhuis Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Wist jij dat er in Nederland iets meer dan 7 miljoen huizen staan? Tegenwoordig worden de meeste

Nadere informatie

Stichting Kinderpostzegels

Stichting Kinderpostzegels Stichting Kinderpostzegels gemaakt door Eva Prince 10/10/15 voorwoord Ik doe mijn werkstuk over Kinderpostzegels. Want ik vind dat kinderpostzegels verkopen leuk is. Ik vind dat Stichting Kinderpostzegels

Nadere informatie

DOCENT. Thema: architectuur WONEN: TERUG IN DE TIJD! groep 5 en 6. Tip. Stadshagen

DOCENT. Thema: architectuur WONEN: TERUG IN DE TIJD! groep 5 en 6. Tip. Stadshagen DOCENT In het thema architectuur gaan op onderzoek uit naar de oude huizen die vroeger in en rondom het gebied stonden dat nu is. Ze vergelijken de bouwstijl van verschillende oude huizen met hun eigen

Nadere informatie

1. REALISME? CENTRAAL MUSEUM KIJKWIJZER IV DE WERELD VAN UTRECHT. Werkblad voortgezet onderwijs

1. REALISME? CENTRAAL MUSEUM KIJKWIJZER IV DE WERELD VAN UTRECHT. Werkblad voortgezet onderwijs Voor de docent: grote groep? Deel de groep op en laat een deel beginnen bij opdracht 1 en een deel bij opdracht 3. Opdracht 8 is de sluitopdracht, die zou iedereen als laatste moeten maken. Weten waar

Nadere informatie

VTO-cultuurvragen. Pagina 1 van 12 Cultuurvragen uit VTO SCP/CBS

VTO-cultuurvragen. Pagina 1 van 12 Cultuurvragen uit VTO SCP/CBS VTO-cultuurvragen Onderstaand zijn de vraagformuleringen zoals gehanteerd in VTO2012 afgedrukt. De respondenten kregen een brief toegestuurd waarin ze uitgenodigd werden om de VTOenquête via het internet

Nadere informatie

Tekst lezen en vragen stellen

Tekst lezen en vragen stellen Tekst lezen en vragen stellen 1. Je gaat tijdens het lezen vragen stellen. Lees de uitleg. Een tekst lezen gaat niet vanzelf. Je bent dan druk bezig. Tijdens het lezen komen er vragen in je hoofd op. Sommige

Nadere informatie

Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi.

Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi. Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi. Hoe ziet de woonkamer in jouw huis eruit? Hebben jullie behang met bloemen, zijn de muren in een mooie kleur geverfd of hebben jullie

Nadere informatie

Een doos vol spullen. Colofon. In het kort

Een doos vol spullen. Colofon. In het kort N E L L U P S L O V S O O EEN D Project voor groep 3 en 4 In het kort Er is op school een telefoontje gekomen van Historisch Museum Haarlemmermeer, met de vraag of de leerlingen ergens mee willen helpen.

Nadere informatie

CENTRAAL MUSEUM DE WERELD VAN UTRECHT. Werkblad voortgezet onderwijs. Goed om te weten:

CENTRAAL MUSEUM DE WERELD VAN UTRECHT. Werkblad voortgezet onderwijs. Goed om te weten: Voor de docent: grote groep? Deel de groep op en laat een deel opdracht 1, 2, 3, 4, 5 en een deel opdracht 6, 5, 4, 1, 2 maken in die volgorde. Weten waar de zalen zijn? Vraag het aan één van onze publieksmedewerkers

Nadere informatie

Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw

Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw 1 zaal 3 2 zaal 4 zaal 5 Liefde ik heb je zo lief! zaal 2 zaal 1 Ingang Uitgang begane grond Als je verliefd bent wil je er over

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage. Dit werkboekje is van:

Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage. Dit werkboekje is van: Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage Dit werkboekje is van: Hallo! Je gaat binnenkort op bezoek in het museum Hermitage Amsterdam. Het woord Hermitage spreek je uit als hermitaasje.

Nadere informatie

DIT DOEBOEK MONDRIAAN IS VAN

DIT DOEBOEK MONDRIAAN IS VAN DIT DOEBOEK MONDRIAAN IS VAN naam... straat...... plaats... land... UITGEVERIJ LEOPOLD GEMEENTEMUSEUM DEN HAAG 1 INHOUD RECYCLE... 36 ROMEINSE SUDOKU... 37 DE HELD VAN DIT BOEK... 4 LANDSCHAP... 6 WOORDZOEKER...

Nadere informatie

VAN HANZEHUIS TOT L EVEL Z

VAN HANZEHUIS TOT L EVEL Z DOCENT Het thema architectuur was voor groep 5 en 6 vooral gericht op huizen van vroeger, die in en rondom het huidige stonden. De leerlingen keken naar verschillen en overeenkomsten tussen de huizen van

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

OUD RHENEN - tweeentwintigste jaargang -mei no. 2 - blz. 6

OUD RHENEN - tweeentwintigste jaargang -mei no. 2 - blz. 6 OUD RHENEN - tweeentwintigste jaargang -mei 2003 - no. 2 - blz. 6 OUD RHENEN - tweeentwintigste jaargang - mei 2003 - no. 2 - blz. 7 Op stap met Jet & Jan, jong in 1910 Leerlingen van de basisschool gaan

Nadere informatie

Inleiding. Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland Symbolen in deze tijd

Inleiding. Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland Symbolen in deze tijd Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland 2016 Lesbrief voor de groepen 7 van de basisscholen in Midden-Delfland Deze les is de voorbereiding voor de Kindermonumentendag op

Nadere informatie

Excursieboekje Handvaardigheid Vmbo 4 (Groningen en Winsum), Havo 4 en 5. Coda Paper-Art & Museum de Fundatie

Excursieboekje Handvaardigheid Vmbo 4 (Groningen en Winsum), Havo 4 en 5. Coda Paper-Art & Museum de Fundatie Excursieboekje Handvaardigheid Vmbo 4 (Groningen en Winsum), Havo 4 en 5. Coda Paper-Art & Museum de Fundatie 20 september 2013 Excursieboekje Coda Paper-Art & Museum de Fundatie In dit boekje vind je

Nadere informatie

Tentoonstelling Beeldende Kunst Middeleeuwen

Tentoonstelling Beeldende Kunst Middeleeuwen Tentoonstelling Beeldende Kunst Middeleeuwen De Middeleeuwen kennen verschillende stijlen en uitingsvormen van religieuze thema s Om de leerlingen hier een goed inzicht in te geven en zelf mee aan te slag

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

Leydse Weelde. Marie de Brimeu - B

Leydse Weelde. Marie de Brimeu - B Leydse Weelde Marie de Brimeu - B Welkom in Museum Boerhaave. Je gaat de tentoonstelling Leydse Weelde Groene ontdekkingen in de Gouden Eeuw bekijken. Met groene ontdekkingen worden natuurlijk planten

Nadere informatie