Nederlandse Vereniging van Banken. Kwartaalblad, nummer 3, december Bankiers voor de klas. Nepmail. Daar trapt u niet in!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nederlandse Vereniging van Banken. Kwartaalblad, nummer 3, december 2011. Bankiers voor de klas. Nepmail. Daar trapt u niet in!"

Transcriptie

1 Nederlandse Vereniging van Banken Bank Wereld Kwartaalblad, nummer 3, december 2011 Bankiers voor de klas Nepmail. Daar trapt u niet in! Zorgen over de eurozone

2 Op 10 november 2011 heeft de Nederlandse Vereniging van Banken een succesvolle en druk - bezochte informatiebijeen komst georganiseerd, over de gevolgen die de Amerikaanse wet FATCA heeft. De wet is bedoeld om belastingontduiking door Amerikanen tegen te gaan. Tijdens de bijeenkomst werd er door twee bancaire experts, te weten Barend Salemink, (Rabobank, voorzitter van de NVB Stuurgroep FATCA) en Albert Hollander (Triodosbank, lid van de NVB Stuurgroep FATCA), nader ingegaan op de reikwijdte en consequenties van de wet en hoe deze te implementeren binnen een financiële instelling. FATCA (Foreign Account Tax Compliance Act) is een Amerikaanse wetgeving die in FATCA een feit maart 2010 is aangenomen door het Amerikaanse Congres. De bedoeling ervan is het identificeren en opsporen van Amerikaanse belastingontduikers die vermogen verborgen houden buiten de Verenigde Staten. Onder deze wet worden alle niet-amerikaanse financiële instellingen gedwongen om een zogeheten FFI-(Foreign Financial Institution) overeenkomst te sluiten, de FFI-agreement. Iedere FFI die dat niet doet, wordt geconfronteerd met een bronheffing van 30% op betalingen uit de US-bron die aan haar worden gedaan, ook als dat betalingen ten behoeve van klanten zijn. De wetgeving is vastgesteld door het Amerikaanse Congres en zal dus niet meer wijzigen. De uitvoeringsvoorschriften zijn dat nog niet. Wel zijn al verschillende notices gepubliceerd waarin een redelijk beeld wordt geschetst van de inhoud van de uitvoeringsvoorschriften. Naar verwachting zullen eind 2011 de uitvoeringsvoorschriften worden voorgesteld die dan in de zomer van 2012 worden rondgemaakt. Waarschijnlijk zal rond die tijd ook de FFI-agreement gepubliceerd worden. Bank Wereld De kern van de FFI-agreement is dat van iedere financiële instelling verwacht wordt dat zij: haar klanten (zowel natuurlijke als rechtspersonen) identificeert over US-accounts rapporteert bronbelasting inhoudt op betalingen aan zogeheten recalcitrant accountholders of Non-Participating FFI s. De centrale boodschap van de informatiebijeenkomst was dat ondanks het feit dat nog niet alle details bekend zijn, financiële instellingen niet langer kunnen wachten en moeten starten met het implementatieproces. Om onze leden hierin te ondersteunen komt de NVB, naast de uitleg over de regelgeving, met de nodige guidance in de vorm van Q&A s. Voor NVB-leden is deze informatie beschikbaar op het NVB-ledennet, onder het dossier FATCA. Yvonne Willemsen Juridische, Fiscale & Veiligheidszaken 2 Uitgesproken Zuid-Europese problemen komen niet door de euro De muntunie moet blijven en we moeten verder met de Europese integratie. Dat is de enige kans op groei en om een vuist te kunnen maken tegen China, India en de VS. Dat was de conclusie van een door ING georganiseerd symposium over de euro, op 15 november gehouden in Breukelen op de Universiteit Nyenrode. Henny Koemans, directeur Public and Government Affairs van ING, zette in zijn openingstoespraak de toon: zijn 'overtuiging' was niet veranderd: de euro is goed voor Europa en de euro is goed voor Nederland. 'Dus de euro mag niet uiteenspatten.' Oud-DNB-bestuurder Lex Hoogduin plaatste de muntunie in het brede proces van Europese integratie. Hoogduin benadrukte dat de economische integratie, noch de invoering van de muntunie tot de huidige problemen heeft geleid. Oorzaak is 'onvoldoende politieke wil' om landen aan de overeengekomen criteria te houden. De les: meer Europese economische integratie en op termijn ook meer politieke integratie. Marc de Jong van Philips was duidelijk: voor een multinational kan de Europese integratie niet snel genoeg gaan en niet ver genoeg. En Mark Cliffe, hoofdeconoom van ING, had 'geruststellende' woorden: 'Als je naar de schuldenpositie van de Eurolanden gezamenlijk kijkt, dan is er geen probleem.' Ook Jaap Koelewijn, hoogleraar Corporate Finance aan Nyenrode, voelt niets voor het opbreken van het 'Europees project': 'You can't unscramble scrambled eggs.' Daan van Seventer

3 Inhoudsopgave Bank Wereld Oogpunt Vraagtekens rond bankenbelasting Kort Reparatie wet nodig nu financiering van groene projecten is stilgevallen Europarlementariërs op werkbezoek Betaalvereniging Nederland opgericht Campagne tegen phishing Financiële educatie werkt! De politiek moet over landsgrenzen heenstappen Boeken/media Nawoord Bank Wereld is een uitgave van de Nederlandse Vereniging van Banken Colofon Samen werken aan vertrouwen Een mooi moment voor mij de afgelopen tijd was de Week van het geld. Net als vele bankmedewerkers verzorgde ik enkele gastlessen op de basisschool van mijn kinderen in Den Haag. Met leerlingen van groep 7 speelde ik de Cash Quiz, met vragen over bijvoorbeeld geld uitgeven, sparen en rente. De kinderen speelden het geestdriftig, vooral als groepjes elkaar mochten uitdagen voor een battle. Dan schoten de bordjes omhoog met het antwoord op vragen als Wat kost een sms je? of Hoeveel verschillende euromunten zijn er? Gelukkig zaten zij er niet ver naast. Een sms je kost gemiddeld negen cent; als je dat niet weet, kan de rekening snel oplopen. Vooral op de middelbare school kunnen kinderen ten prooi vallen aan verleidingen zoals veel mobiel bellen. Kinderen moeten leren met geld om te gaan. Daarom is het zo belangrijk dat professionals uit de banksector maar liefst 1500 gastlessen in de hoogste groepen van het basisonderwijs hebben verzorgd. Ik ben daar ook trots op. Een op de zeven basisscholen werd zo bereikt. De tijd lijkt rijp om financiële educatie op te nemen in het reguliere onderwijsprogramma. U leest erover in dit nummer. Onze kinderen zijn vertrouwd met de euro, hún munt. Welk gevoel bekruipt kinderen als zij in het Jeugdjournaal horen pleiten voor afschaffing van de euro en terugkeer naar de gulden ( Wat is dat? )? Alsof er ineens een barst in de hemel zit, denk ik. Bij volwassenen werkt dat anders, maar ook voor hen heeft de euro te maken met vertrouwen in het financiële stelsel. Dat vertrouwen is het afgelopen jaar sterk op de proef gesteld. Onze voorzitter Boele Staal roept in deze Bank Wereld politici op over de grenzen heen te kijken. Een slagvaardiger Europa schraagt de Euro. Ook het betalingsverkeer is gebaseerd op vertrouwen. Rond de elf miljoen mensen bankieren via internet. Dat is uiterst veilig, maar het succes daarvan trekt de aandacht van internetcriminelen. Uit cijfers over het eerste halfjaar blijkt dat er ruim 2400 fraude-incidenten zijn geweest; op elf miljoen gebruikers zeer gering maar vervelend als het je overkomt. Bovendien leidt het tot schade voor de bank. Mede daarom is de Nederlandse Vereniging van Banken een campagne begonnen met als boodschap: Nepmail. Daar trapt u niet in! Ook daarover leest u meer in dit nummer. Vertrouwen, daar draait het allemaal om in de bancaire wereld. Daar werken we samen hard aan en daar gaan wij mee door. Vertrouwen is de basis om tot bloei te kunnen komen. Dat wens ik u en al die basisschoolleerlingen toe voor 2012! Oogpunt Redactieadres: Gustav Mahlerplein 29-35, 1082 MS Amsterdam Postbus 7400, 1007 JK Amsterdam t e Wim Mijs directeur Nederlandse Vereniging van Banken Hoofdredactie: Hanan Laghmouchi, Eelco Dubbeling Redactie: Floris Mreijen, Aleid van der Zwan, Bart van Leeuwen, Yvonne Willemsen & Daan van Seventer Fotografie: Henk Boom, Tiemen Eskes Overname van artikelen uit deze uitgave of delen daarvan is toegestaan, mits met bronvermelding. Voor meer informatie over de inhoud van dit nummer kunt u terecht bij de redactie. Vormgeving: Gijs Sierman, Amsterdam Productie: Yardmen, Amsterdam 3

4 4 Op 1 juli kondigde minister De Jager, als verrassing voor velen, de invoering van de bankenbelasting aan. Er volgden hevige reacties uit de sector. De belasting moet in de loop van 2012 zijn ingevoerd en zal de schatkist naar verwachting 300 miljoen opleveren. Het is afwachten hoe het exacte wetsvoorstel er uit zal zien en wat de effecten zullen zijn. Dossier Vraagtekens rond Portugal Verenigd Koninkrijk Frankrijk België Duitsland Denemarken Oostenrijk Zweden Hongarije Cyprus

5 5 Wetsvoorstel bankenbelasting binnenkort naar Tweede Kamer Doel? Toen minister De Jager in het voorjaar de overdrachtsbelasting verlaagde, van 6 naar 2%, ontstond een gat in de rijksbegroting dat moest worden gedicht. Het leek alsof een gedeeltelijke oplossing snel gevonden was: een extra belasting voor banken. Op dat moment was nog niet helemaal bekend hoe deze belasting eruit zou gaan zien en ook op dit moment zijn de details nog niet duidelijk. Wat de belasting op zou moeten leveren, was bankenbelasting Prof. dr. Jaap Koelewijn, parttime Professor of Corporate Finance a Nyenrode Business Universiteit 5 november 2011, FD Mijn belangrijkste bezwaar is dat de bankenbelasting een strafexpeditie is tegen het bankwezen. Dat mag niet de bedoeling zijn van een belasting. Hans Biesheuvel, voorzitter MKB Nederland 26 oktober 2011 Het sentiment om banken te straffen gaat niet helpen. Concreet zal de belasting betekenen dat er vijf miljard euro minder beschikbaar is voor kredietverstrekking. Financial Transaction Tax In Brussel ligt een voorstel voor, van de Europese Commissie, om belasting op transacties in te voeren in de 27 Europese lidstaten, de zogenaamde Financial Transaction Tax (FTT). De belasting zal worden geheven op alle transacties in financiële instrumenten, waarbij ten minste één van de contractpartijen in de EU is gevestigd. Transacties in aandelen en obligaties zullen met 0,1% worden belast en derivatencontracten met 0,01%. De belasting zal jaarlijks 57 miljard euro opleveren. Deze inkomsten worden gedeeld tussen de EU en de lidstaten. De Europese Commissie is voornemens de FTT vanaf 1 januari 2014 in te voeren. Het voorstel moest tevens dienen als voorbeeld voor een mondiale belasting tijdens de G20-top in Cannes op 3 en 4 november De bedoeling was dat de G20-leiders het voorstel zouden overnemen zodat de FTT mondiaal ingevoerd kon worden. Landen zoals de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Canada konden het voorstel echter niet onderschrijven. Duitsland heeft al aangekondigd dat, indien het niet lukt om 27 EU-lidstaten te overtuigen, de FTT mogelijk alleen in de Eurolanden zal worden ingevoerd. Het voorstel van de Europese Commissie maakt niet duidelijk hoe met de nationale bankenbelasting om zal worden gegaan. Het politieke leiderschap in de Europese Unie moet uitwijzen of Nederland hierbij te maken gaat krijgen met een dubbele belasting, of dat er een eerlijke concurrentie zal plaatsvinden met de lidstaten die nog geen nationale belasting hebben ingevoerd. wel al bekend, namelijk 300 miljoen euro. Na advies van de Raad van State en bespreking in de Ministerraad, zal het wetsvoorstel binnenkort naar de Tweede Kamer worden gestuurd. Het ministerie van Financiën heeft laten weten dat het heffen van de bankenbelasting moet bijdragen aan het vergroten van de financiële stabiliteit. Door het aantrekken van kortetermijn-funding van banken zwaarder te belasten dan de langetermijn-funding, zal de zogenaamde risk-appetite afnemen, zo is de redenering. De belasting zou banken moeten stimuleren om meer langlopende ongedekte schuld aan te trekken dan kortlopende ongedekte schuld (langlopende ongedekte schuld wordt over het algemeen als minder risicovol gezien dan kortlopende ongedekte). De Europese Commissie heeft echter in een rapport over Financial Levies* gesteld dat het op voorhand zeker niet vaststaat dat het introduceren van risico-incentives zal gaan werken. Het effect zal volgens de Commissie zeer bankspecifiek haar doorwerking hebben en is afhankelijk van andere regelgevende initiatieven. Het uitgangspunt van het ministerie dat door een onderscheid te maken in kort en lang lopende ongedekte schuld bij de belasting zal leiden tot meer financiële stabiliteit is daarom niet zeker. Van de bankenbelasting mag dan ook geen wonder worden verwacht, noch voor wat betreft gedragsverandering bij de banken, noch wat betreft de inzet van de opbrengst. Verstoring van speelveld Banken vragen zich af waarom een bankenbelasting nodig is. Een mogelijke reden zou kunnen zijn dat in ons omringende landen ook een bankenbelasting is of wordt ingevoerd. De verschillende landen die een bankenbelasting of -heffing hebben ingevoerd verschillen sterk in de doelstelling daarmee en in de hoogte van het tarief. De kans is groot dat niet alle Europese landen een bankenbelasting gaan invoeren, met als resultaat een ongelijke concurrentiepositie tussen de banken in Europa. Tegelijkertijd is de situatie op de financiële markten uiterst onzeker. Effecten van de bankenbelasting Over de effecten van de invoering van de bankenbelasting is de ondernemersorganisatie VNO-NCW helder. Zij stelt dat een sector, die het toch al niet gemakkelijk heeft, nog * Report on Financial Levies, European Commission, 30 november 2010

6 6 verder in de problemen wordt gebracht en dat is spelen met vuur. Een goed functionerend bankenstelsel is van het grootste belang voor de hele samenleving. Als betalingsverkeer en kredietverlening niet meer 'soepel' verlopen, krijgt de economie onvoldoende zuurstof en 'stikken' veel ondernemers. VNO-NCW en MKB-Nederland roepen de Tweede Kamer dan ook op om de plannen voor een bankenbelasting te schrappen. Tijdens het jaarcongres van MKB-Nederland op 7 november 2011 was MKB-voorzitter Hans Biesheuvel duidelijk over de bankenbelasting: daarmee draai je de kredietkraan voor het MKB dicht. Kabinet, doe het niet! Eerder constateerde Hans Biesheuvel al dat een vermindering van circa vijf miljard euro VNO-NCW en MKB-Nederland 27 oktober 2011 Het invoeren van een banken belasting gaat ten koste van de kredietverlening. Van de maatregel, die vooral als straf aan banken wordt gezien, zijn vooral mkbondernemers de dupe. aan kredietverlenend vermogen voor het MKB ontstaat door de invoering van bankenbelasting. De NVB is van mening dat een goed functionerend bankenstelsel voor nu en voor de toekomst ontstaat mede dankzij de invoering van Basel III en een ex-ante depositogarantiestelsel. Deze maatregelen dragen bij aan het vergroten van de financiële stabiliteit en creëren een gelijk speelveld in Europa. Zo zorgt Basel III ervoor dat banken beter en meer kapitaal aanhouden waardoor zij in staat zullen zijn eventuele toekomstige klappen op te vangen. Een ex-ante depositogarantiestelsel stelt een fonds in van waaruit de depositohouders uitbetaald krijgen in geval hun bank zou failleren. De banken zelf vullen dit fonds op basis van een risicomodel. Dit Bankenbelasting De bankenbelasting zal worden geheven over het onverzekerde gedeelte van het vreemd vermogen. Kort samengevat zal er belasting moeten worden betaald over het geld dat de banken ophalen op de kapitaalmarkt. Het ministerie zal hierbij een onderscheid maken in het tarief voor de belasting op kortlopende ongedekte schulden en langlopende ongedekte schuld. Het tarief voor de funding voor de kortere termijn zal tweemaal zo hoog zijn als die van de langetermijn-funding. De verwachting is dat de bankenbelas-ting 300 miljoen euro zal opbrengen. Daarnaast heeft de minister voorgesteld om een doelmatigheidsdrempel op te nemen. Banken die boven deze drempel komen, zullen moeten voldoen aan de belasting. Gesteld wordt dat dit de negatieve impact op de kredietverlening zou beperken. Echter, de banken die boven de drempel komen, zijn nu de banken die het grootste gedeelte van de kredietverlening in Nederland voor hun rekening nemen. Onno Ruding, minister van Financiën van 1982 tot 1989, CDA-politicus en voormalig bankier FD, 8 oktober 2011 Het kabinet slaat de plank mis met die koppeling van bankenbelasting en overdrachtsbelasting. Het gaat hier om een opportunistische adhocmaatregel die niet voldoet aan de hoge normen van fiscaal beleid die het ministerie van Financiën al decennialang hanteert. stelsel draagt bij aan meer risicobewustzijn bij de banken en meer zekerheid voor de consument dat er een fonds is waaruit hij uitbetaald krijgt. Voor leden is er meer informatie te vinden in het dossier Bankbelasting op het Ledennet van de NVB. Het artikel gaat uit van de stand van zaken van 22 november Aleid van der Zwan Public Affairs Den Haag Koen Holdtgrefe Toezicht en Financiële Markten Wybe van Dijk Financiële Markten Martijn Vliegenthart Public Affairs Brussel

7 7 Kunst Reserve Bank Er komt een nieuwe bank op de Zuidas. De Kunst Reserve Bank heeft haar bouwplannen ingediend voor een imponerend, transparant gebouw op een van de laatste stukken open terrein van de Zuidas. De bank is een initiatief van een groep kunstenaars, die willen aantonen dat kunst wel degelijk een functie heeft in de reële economie. Gesteund door een comité van aanbeveling met financieel-economische zwaargewichten als Herman Wijffels, Arnold Heertje en Rick van der Ploeg, willen de kunstenaars aantonen dat kunst zelfs als basis kan dienen voor een totaal nieuw monetair systeem. Kern van dat systeem is een nieuwe reservemunt. Een munt waarvan de waarde niet is gebaseerd op oneindige economische groei, maar op de waarde van kunst. Een munt die de bank zelf gaat slaan. In het openbaar midden op de Zuidas in Amsterdam. Simpel gezegd: er wordt honderd keer een artistieke munt geslagen, telkens in een oplage van honderd stuks. En die munt wordt verkocht voor euro s, dat dan weer wel. Meer informatie? Zie Kort Sustainable Finance Lab De bijeenkomsten van het Sustainable Finance Lab trokken veel (media-)aandacht. Zo besteedde zowel Nieuwsuur als Buitenhof aandacht aan dit Lab waarin wetenschappers uit verschillende disciplines samengebracht zijn om ideeën te ontwikkelen voor een daadwerkelijke verduurzaming van de financiële sector, een stabiele en robuuste financiële sector die bijdraagt aan een economie die de mens dient zonder daarbij zijn leefmilieu uit te putten'. Het initiatief van Herman Wijffels en Klaas van Egmond (Universiteit Utrecht en het Utrecht Sustainability Institute (USI)) en Peter Blom (Triodos Bank) heeft in de eerste reeks van vijf bijeenkomsten vooral gekeken naar wat er mis is gegaan in het financiële systeem. Aanwezigen uit de financiële sector, politiek, overheid, toezichthouders en de wetenschap gaven hun analyse van het financiële en bancaire systeem. De bijeenkomsten zijn terug te zien op In het voorjaar van 2012 zal nog een reeks discussieavonden plaatsvinden, houd hiervoor de website in de gaten. Financiering zorgsector behoeft breder draagvlak Op 21 november jl. heeft de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) een diner georganiseerd voor topbestuurders van zorginstellingen, het ministerie van VWS, de NZA, zorgverzekeraars en de banksector om te praten over het waarborgen van de financierbaarheid van de zorgsector. Zorginstellingen moeten zich steeds meer gaan gedragen als ondernemingen. Tegelijkertijd staat de zorgsector voor de enorme opdracht om de kostenontwikkeling te beteugelen. De NVB ziet de bijeenkomst als het begin van een verdere dialoog over de financiering van de zorg waar alle betrokken actoren hun verantwoordelijkheid moeten nemen. ING beperkt pinbedrag jongeren Vanaf 1 september jl. kunnen jongeren tot 18 jaar bij ING Bank nog maar maximaal 250 euro per dag pinnen, schrijft de Volkskrant. Tot nu toe konden jongeren nog tot 1000 euro per dag uit de muur halen. Reden daarvoor is dat ze zich steeds vaker laten gebruiken als geldezels. Tegen geringe vergoeding geven jongeren hun bankpas af aan criminelen die geld op de rekening zetten. Die dient dan als een soort doorgeefluik, want de criminelen halen de bedragen er ook snel weer af. Zodoende komt de politie later dan niet bij de echte daders. De jongeren kunnen worden aangeklaagd voor fraude en diefstal, en mogen dan acht jaar lang geen bankrekening hebben. Meer dan 70% transacties via nieuwe pinnen Ruim een halfjaar na de invoering, verloopt meer dan 70 procent van alle pintransacties via het nieuwe pinnen. Dat liet betaalorganisatie Currence, de eigenaar van PIN, weten. Volgens Currence wordt aan het eind van het jaar 99,9% van alle pinbetalingen gedaan door de pas in een pinapparaat te steken, in plaats van erdoor te halen. Het nieuwe pinnen werd in maart 2011 ingevoerd omdat het veiliger is. Door de invoering van de betaling met een chip in plaats van met de magneetstrip is het onder meer voor skimmers veel moeilijker geworden om een bankpas te kopiëren. Alle grote winkelketens en retailers zijn al overgegaan op het nieuwe systeem. Slechts de kleinere spelers in de markt blijven nog achter. Ook het aantal klachten over de nieuwe betaalwijze neemt volgens de betaalorganisatie af. Vaak vergaten consumenten de bankpas na het pinnen weer uit het apparaat te halen. Volgens Currence is dat slechts een kwestie van gewenning.

8 8 Reparatie wet nodig nu financiering van groene projecten is stilgevallen Toegelicht Verlaging van het belastingvoordeel op fiscaal gefaciliteerd groen beleggen heeft ervoor gezorgd dat groenfinanciering van projecten dit jaar vrijwel is stilgevallen. Ondernemers en banken zoeken politieke steun voor reanimatie van de succesvolle publiek-private samenwerking Groen Beleggen, die innovatie, duurzaamheid en handelsgeest verbindt. De Nederlandse Vereniging van Banken heeft daarom een alternatief plan opgesteld. Een brede maatschappelijke coalitie uitte eind vorig jaar haar zorgen. Bouwend Nederland, Energie Nederland, LTO Nederland, Aedes en de NVB wisten te voorkomen dat het belastingvoordeel op groen beleggen, sociaal-ethisch beleggen, cultureel beleggen en beleggingen in durfkapitaal per direct werden afgeschaft. In plaats daarvan koos het kabinet ervoor de heffingskorting voor deze beleggingen in vier jaar tijd af te schaffen. Het effect blijkt nu bijna gelijk: de vermindering van de heffingskorting heeft er al in het eerste jaar voor gezorgd dat de groenfinanciering vrijwel is stilgevallen. De officiële evaluatie van de gefaseerde afschaffing van de heffingskorting, die staatssecretaris Weekers vorig jaar aan de Eerste Kamer heeft toegezegd, wordt deze maand verwacht. Maar volgens de Nederlandse banken is de conclusie helder: het kind wordt met het badwater weggegooid. Er moet haast gemaakt worden met een reparatie van de wet. Met het nu al stilvallen van groene financieringen en de voorgenomen verdere afbouw van de heffingskorting in de komende jaren, is de toekomst van groen beleggen zacht gezegd uiterst onzeker. Hoogste tijd om het groen beleggen te reanimeren, meent de NVB. Innovatieve bedrijven De eerdergenoemde brede coalitie van ondernemers toonde al eerder aan dat groen beleggen zich leent voor een succesvolle publiek-private samenwerking. De jaarlijkse kosten voor de overheid bedragen dan ook slechts 1,9% van de inleg (voor 2012). Eén euro overheidsgeld zorgt voor méér dan vijftig euro privaat geld voor groene financiering; dat is dus een opmerkelijk grote multiplier van meer dan 50. Bovendien zijn het innovatieve ondernemers die met het goedkopere geld van de particuliere groenspaarders voorop kunnen lopen in de economisch belangrijke verduurzaming van de onderneming. Zo zijn veel vernieuwende glastuinders voor de gewenste vernieuwingen op energiegebied afhankelijk van de groenfondsen. Pas op termijn kan de reguliere markt dit soort investeringen op zich nemen. Helaas biedt de 500 miljoen euro van het risico- en innovatiefonds, dat komend jaar van start gaat, onvoldoende soelaas voor veel waardevolle bedrijven die een verduurzamingsrisico willen nemen. Alternatief plan Staatssecretaris Weekers heeft vorig jaar, gelijk met de aankondiging van de evaluatie, aangegeven dat hij mogelijke alternatieven voor afschaffing van de heffingskorting bij fiscaal gefaciliteerd groen beleggen zal onderzoeken als daar aanleiding voor is, bijvoorbeeld als de markt daarmee komt. De NVB heeft aangespoord door het wegvallen van het groene inleg dit jaar een alternatief uitgewerkt dat een duurzame voortzetting van groen beleggen beoogt binnen het geldende budgettaire kader. Het alternatief houdt in dat vanaf 1 januari 2012 de heffingskorting voor de belegger op 0,7% wordt gefixeerd bij een maximaal volume van de inleg van ruim 4,1 miljard euro. Als het kabinet dit alternatief overneemt, wordt zelfs circa 50 miljoen euro extra bespaard ten opzichte van de met het belastingplan 2011 aangenomen begroting, heeft de NVB berekend. Menko Been Fiscale Zaken

9 9 Europarlementariërs op werkbezoek Op donderdag 3 november jl. was Corien Wortmann, Europarlementariër en lid van de Commissie Economische en Monetaire Zaken in het Europees Parlement, voor een werkbezoek te gast bij de NVB in Amsterdam. Wortmann werd op de hoogte gesteld van de laatste standpunten en ontwikkeling op een groot aantal onderwerpen en had onder andere een werklunch met de NVB Commissie Toezicht onder leiding van commissievoorzitter en ABN AMRO-CFO Jan van Rutte en vertegenwoordigers van diverse banken. Daar werden onderwerpen besproken zoals CRD 4, DGS, crisismanagement en de Financial Transaction Tax. Daarnaast was er speciale aandacht voor de opname van zogeheten RMBS in de Liquidity Coverage Ratio IN de CRD 4-wetgeving, een belangrijk punt voor Nederlandse banken in deze wetgeving. Dit punt werd verder toegelicht door Kees Van Dijkhuizen (NIBC). Voorzitter Boele Staal en directeur Wim Mijs spraken verder met Corien Wortmann over zaken rondom de schuldencrisis en stapeling van regelgeving. Tevens werd vooruitgeblikt op het aankomend voorzitterschap van Wim Mijs van de Executive Committee (ExCo) van de European Banking Federation (EBF). De Executive Committee, samengesteld uit directeuren van 31 Europese bankassociaties, leidt de EBF en komt acht keer per jaar bijeen om o.a. de strategie en standpunten van de Europese bancaire sector te bepalen. Op vrijdag 18 november is Europarlementariër Hans van Baalen in het kader van een werkbezoek te gast geweest bij de NVB. Uitgelicht Martijn Vliegenthart Public Affairs Brussel Betaalvereniging Nederland opgericht Op 29 november jl. heeft de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) na meer dan een jaar voorbereiding en stakeholderconsultatie Betaalvereniging Nederland opgericht. Deze zal gemeenschappelijke operationele taken verrichten voor haar leden (zowel banken als betaaldienstverleners) die betaaldiensten op de Nederlandse markt aanbieden en daarbij gebruikmaken van de gemeenschappelijke standaarden en infrastructuur. De betaalmarkt wordt steeds Europeser, en Nederland schakelt over van nationale naar Europese betaalproducten en -diensten. Zo verdwijnt per 1 januari 2012 het Nederlandse product PIN, omdat banken overschakelen op internationale betaalmerken. Ook de vertrouwde Nederlandse incasso wordt vervangen. Een nieuwe Europese Verordening stelt overgang naar de nieuwe Europese incasso verplicht. Dat betekent dat Currence Nederland op termijn zal opgaan in de nieuwe betaalvereniging. Toch blijft nationale operationele samenwerking tussen de banken, betaalinstellingen en elektronisch geldinstellingen op het gebied van infrastructuur nodig. Het betalingsverkeer moet immers efficiënt, veilig en betrouwbaar blijven. Ook de NVB verrichtte enkele meer operationele taken in het betalingsverkeer. Die pasten echter minder goed bij een branche-organisatie. Mede omdat niet-bancaire betaaldienstverleners geen lid kunnen worden van de NVB zijn deze taken, inclusief de betrokken medewerkers, ondergebracht bij de Betaalvereniging. NVB-directeur Wim Mijs en directeur van de Betaalvereniging Piet Mallekoote tekenden daartoe een Overdrachtovereenkomst. De NVB heeft nu meer focus op haar belangenbehartiging op het gebied van betalingsverkeer voor de banken. De Betaalvereniging bundelt kennis en regelt vrijwel alles op het gebied van veiligheid en betrouwbaarheid, standaarden en fraudebestrijding bij het elektronisch betalen. Omdat betalingsverkeer een steeds belangrijkere maatschappelijk functie vervult hebben NVB en Currence veel tijd gestoken in een afgewogen governance, die recht doet aan de belangen van zowel de leden als de stakeholders, en deze laatsten ook betrekt bij de besluitvormingsprocessen. Het bestuur van de Betaalvereniging bestaat uit negen leden, waarvan drie onafhankelijke, inclusief voorzitter Henk Brouwer (ex-directeur DNB). Gijs Boudewijn Betalingsverkeer, Ondernemingsklimaat & Financiële Educatie

10 10 Criminelen vissen steeds vaker naar persoonlijke gegevens van bankklanten, vaak via nep-mail. Tv-spotjes waarin vissers hengelen naar privégegevens moeten het publiek bekendmaken met deze fraude. Motto van de campagne: 'Nepmail. Daar trapt u niet in! Reportage Campagne tegen phishing In de tv-spot zie je een stel vissers die in een doodgewone straat in de tuin zitten en over daken en door de straat lopen en hun hengels uitwerpen met een enveloppe die uiteindelijk in een huis belandt. De voice-over zegt: Dit lijkt misschien raar. Maar online gebeurt dit voortdurend. Phishing. Internetcriminelen sturen u een mailtje dat van uw bank lijkt te zijn met een link naar een nepsite waar gevraagd wordt naar uw gegevens en inlogcode. De spot toont inmiddels een man die in zijn studeerkamer aandachtig naar het computerscherm staart waarop een keurige mail te lezen is, zogenaamd van de bank. Dan zie je het pictogram van de prullenbak, waar de man op klikt. De voice-over geeft tegelijk de instructie: Weg ermee. Uw bank doet dat nooit! Daarna sluit de stem af: Nepmail. Daar trapt u niet in! Ga naar veiligbankieren.nl. Commissaris Martijn van Beek over resultaten bankenteam Nep-mail Wie door de commercial aangemoedigd naar veiligbankieren.nl gaat, ziet acht blanco enveloppen verleidelijk aan een waslijn bungelen. Ze roepen de associatie op van ontbijtkoek aan een touwtje. Erboven staat wat je krijgt als je toehapt: Klik op de enveloppen voor voorbeelden van nepmail. Een van de voorbeelden: Beste gewaardeerde klant, U hebt een nieuwe beveiligingsupdate van ING. Alstublieft Log in op uw account om deze update te bevestigen Update your online bankieren ING Bank NV Handelsregister Leeuwarden nr ' Een tweede voorbeeld: ABN AMRO is niet in staat om uw account te verifinren. Uw account moet zo snel mogelijk worden gecontroleerd. Je kunt controleren of uw account heel eenvoudig door te op de volgende link. abnamro.nl/nl/logon/ identification.007 Opmerking: Je zal gecontacteerd worden door medewerkers van ABN AMRO voor meer informatie over dit nieuwe systeem update voor Hoogachtend,Customer Service, 2011 ABNAMRO Bank N.V. Nederland Bij de voorbeelden van de voor phishing gebruikte nepmail komt, als je over het scherm scrollt, uitleg over punten die je argwaan zouden moeten doen toenemen bij zulke nepmail. Zo valt te lezen: Uw bank zal nooit je en u door elkaar gebruiken in eenzelfde e- mail. En Uw bank zal nooit een sturen met een link waarmee u zich moet aanmelden (om iets te controleren). Instructie De boodschap van de campagne is duidelijk: als je phishing herkent, kun je misbruik voorkomen. Voor ontvangers van nepmail zijn er drie regels, dan gaat er niets mis: - verstrek geen persoonlijke gegevens, behalve op de inlogpagina van het internetbankieren; - klik nooit op links in een nepmail; - verwijder nepmail.

11 11 Verdubbeling NVB-voorzitter Boele Staal benadrukte bij de lancering van de campagne op 14 november jl. dat internetbankieren uiterst veilig is. Maar hij gaf ook aan dat de fraudecijfers nog steeds een stijgende trend laten zien. Bedroeg de fraude met internetbankieren vorig jaar nog bijna 10 miljoen euro, de eerste helft van dit jaar is dit bedrag gestegen tot 11,2 miljoen euro. Net als de totale schade nam ook het aantal incidenten toe. In 2010 waren er 1383 fraude-incidenten met internetbankieren. De eerste helft van dit jaar waren er 2418 incidenten. Afgezet tegen het aantal mensen dat via internet bankiert in Nederland inmiddels rond de miljoen zijn de schade en het aantal incidenten echter nog steeds zeer gering, meent Staal. Hij vermoedt dat het internetbetaalsysteem van de banken, ideal, juist door die veiligheid zo succesvol is. Transactiemonitoring Naast de voorlichting door de banken, bedoeld om de consument bewuster te maken van mogelijke vormen van pogingen tot fraude, doen de banken ook veel op de achtergrond aan het voorkomen van fraude. Zo worden de aanvallen op hun inernetbankiersystemen, die banken bijna dagelijks te verduren krijgen, vaak succesvol afgewend. Ook bij malware schadelijke software die zich op iemands computer nestelt is de schade tot nu toe in Nederland beperkt, mede doordat banken het op tijd detecteren. Banken zijn volgens Staal steeds beter in staat om frauduleuze transacties vooraan in het traject te onderscheppen en schade zo te voorkomen. Cybercrime Voor de aanpak van de toenemende internetcriminaliteit werken de banken overigens sinds vorig jaar nauw samen met de Nationale Recherche en het OM in het bankenteam (Electronic Crimes Taskforce). Idee daarachter is dat de markt en de opsporingsautoriteiten samen belang hebben bij uitwisseling van kennis, informatie en expertise. Commissaris Martijn van Beek van de Taskforce verwacht komend jaar verdere voortgang met opsporing en vervolging van bankgerelateerde cybercriminaliteit. Maar mede omdat veel cybercrimaliteit een internationale component heeft, is opsporing en vervolging lastig. bankgegevens Stel, u ontvangt een waarin wordt gevraagd om uw inloggegevens voor internetbankieren. Of waarin een link staat naar een andere inlogpagina dan u gewend bent. Wat doet u? U verwijdert de . De bank zou zo n mail namelijk nooit sturen. Einde van skimming Opmerkelijk is de sterke daling van de schade door incasso. Leden de banken daardoor advertentie in 2010 nog 4,5 miljoen euro schade, dat is in de eerste helft van dit jaar spectaculair teruggebracht tot euro. De schade als gevolg Phishing: van skimming (kopieren) van betaalpassen is na een sterke daling vorig jaar (tot 19,7 miljoen Het euro) vissen de eerste helft van dit jaar wel weer fors toegenomen. De verwachting is echter naar dat als het nieuwe uw pinnen (met chip in plaats van magneetstrip), eind dit jaar overal is ingevoerd, deze vorm van fraude vrijwel zal uitsterven. In de criminologie is het een bekend gegeven dat als de ene vorm van criminaliteit uitsterft de volgende opgang doet. Naast de opkomst van phishing en malware houden zowel de banken als politie en justitie ook rekening met een mogelijke toename van social engineering, waarbij mensen worden gebeld door iemand die zich voordoet als een bankmedewerker en die vervolgens om persoonlijke bankgegevens vraagt. Doordat dit vaak leidt tot een phishing-aanval, hopen de banken dat de van phishing bewuste consument ook beter bestand is tegen het neptelefoontje, ofwel social engineering. Gijs Boudewijn Betalingsverkeer, Ondernemingsklimaat & Financiële Educatie Marjolein Drijkoningen Communicatie Wat is phishing? Phishing is het vissen naar uw gegevens door internetcriminelen. Meestal gebeurt dit via een die van uw bank afkomstig lijkt. Hierin wordt u gevraagd uw gegevens terug te sturen of in te voeren op een website. Bijvoorbeeld uw naam, adres, telefoonnummer, rekeningnummers en beveiligingscodes. Deze gegevens gebruiken de criminelen vervolgens om toegang te krijgen tot uw bankrekening. Wat is ertegen te doen? De banken volgen de ontwikkelingen op het gebied van internetfraude nauwgezet en nemen maatregelen waar nodig. Daarnaast werken ze nauw samen met opsporingsinstanties om phishingsites op te sporen en uit de lucht te halen. En mocht u schade oplopen door phishing, dan wordt dit meestal vergoed. Voor u wordt het steeds lastiger om nepmails en nepsites te herkennen. Criminelen worden namelijk steeds behendiger in het namaken. Eigenlijk kunt u maar een ding doen: onthoud dat uw bank nóóit ergens anders dan op de eigen inlogpagina om uw inloggegevens zal vragen. Nepmail: daar trapt u niet in! Verstrek nooit persoonlijke bankgegevens of inlogcodes Klik niet op links in een nepmail en verwijder de uit uw mailbox Kijk voor meer informatie op

12 12 Banken leren kinderen goed met geld omgaan Uitgesproken Financiële educatie werkt! Prinses Máxima, ballonnen en petjes, gratis spaarblikken en kinderen die in de klas een Cash Quiz speelden onder leiding van een bankmedewerker. Financiële educatie kan heel leuk zijn, bleek in de Week van het geld. Feestelijke opening Ambtenaren van Financiën mogen niet gewoon via de hoofdingang naar binnen, maar worden naar een zij-ingang geleid. Een meer dan levensgrote Week van het geld-munt geeft aan het plein voor het ministerie een feestelijk tintje. Bij de ingang staat een schoolklas met paarse petjes op vol spanning te wachten, net als een batterij fotografen en cameramensen. De vrolijke hectiek komt door de komst van Prinses Máxima. De opening van de Week van het geld wordt opgeluisterd door de prinses, die erevoorzitter is van het platform Wijzer in Geldzaken, de overkoepelende organisator van de week vol financiële educatie voor basisschoolleerlingen. De Week van het geld werd dit jaar voor de tweede keer gehouden, van 7 tot 12 november. Als de prinses onder luid gejoel van de schoolkinderen op de voorste rij heeft plaatsgenomen, houdt minister van Financiën Jan Kees de Jager een toespraakje over het belang van de Week. Er zijn veel mensen, en veel landen, die moeite hebben met het omgaan met geld. Dat is jammer, want dat is goed te voorkomen: als je inkomen en uitgaven maar in balans houdt, zegt De Jager tegen de kinderen. Zelf heeft hij het rond z n achtste geleerd en hij heeft er nu, als minister van Financiën, nog steeds plezier van.

13 13 Opeens fietst een jongetje van een jaar of tien op een blinkend witte Week van het geld-krantenbezorgfiets het ministerie in. Meneer, meneer! Het laatste financiële nieuws!, roept de jongen enthousiast met een Week van het geld-krant in de hand. Even later overhandigen De Jager en de krantenjongen de geldkrant aan een lachende Prinses Máxima. Ook Máxima benadrukt het profijt dat je ervan hebt als je je uitgaven binnen het budget weet te houden. Ze hoopt dat door de themaweek heel veel kinderen heel veel leren over geld en goed met geld omgaan. Cash Quiz tijdens gastlessen De hele week vinden op zo n basisscholen in Nederland totaal vijftienhonderd gastlessen plaats over omgaan met geld. Medewerkers van acht banken en van de Nederlandse Vereniging van Banken geven les aan leerlingen van groep 7 of 8 (kinderen van tien, elf jaar). De aftrap van dit bankenprogramma van de Week van het geld vindt s maandags plaats in Den Haag. s Middags verwisselen zeven topmanagers van de deelnemende banken (Rabobank, SNS Bank/ RegioBank, ABN AMRO, ING, Delta Lloyd Bank, Friesland Bank, Triodos Bank) hun colbertjasje voor een Week van het geld-trui. Daarna gaan ze in koppels de klas in om hun gastles te geven; het vierde koppel wordt compleet door Arthur Reitsma, beleidsadviseur Financiële Educatie bij de NVB. In klas 8B staat Jurgen Vroegh, directeur Betalen, Sparen & Financieren van de Friesland Bank, gebroederlijk naast Christiaan Smit, regiodirecteur Kantoren Zuid-Holland van ING. Het lijkt wel of het bankenkoppel dagelijks voor de klas staat. De leerlingen luisteren aandachtig naar de mensen van de bank. Bijna alle kinderen steken hun vinger op als hun wordt gevraagd wie een bankpasje heeft. Waarom betaalt een bank rente?, wil meester Jurgen Vroegh weten. Omdat de bank blij is met het geld, zegt een leerling. Ja, maar waarom?, vraagt Jurgen. Dan kunnen zij het weer uitlenen aan anderen, verklaart de leerling. De gastdocenten hebben zichtbaar lol in hun rol als meester. En ze zijn tevreden over hun leerlingen. Na enkele vragen uit de losse pols,begint het hoofdprogramma: het speciaal voor de week door de NVB, het NIBUD en Identity Games ontwikkelde spel Cash Quiz. Als volleerde quizmasters begeleiden Jurgen Vroegh en Christiaan Smit de klas bij het spelen van de Cash Quiz. De klas is opgedeeld in groepjes, die ieder een eigen groepsnaam hebben gekozen en als team meespelen. Voor goede antwoorden krijgen ze zakgeld. Het groepje dat het eerst 50 euro heeft is de winnaar. Overigens wordt er gespeeld met speelgeld, maar dat hindert de kinderen niet. Christiaan kijkt vrolijk rond als hij de eerste vraag stelt: We doen eerst een proefvraag: ze zeggen wel dat meisjes beter kunnen sparen dan jongens. Klopt dat? Week van het geld 2011: spaarblikken uitgedeeld gastlessen gegeven gastdocenten voor de klas scholen doen mee

14 14 Bij de eerste echte vraag blijkt dat het besef van de waarde van geld bij sommige kinderen nog beperkt is. Op de vraag hoeveel een goudvis kost, antwoordt een groepje bloedserieus 23,50 euro. Veel andere groepjes zitten meer in de buurt, met bedragen tussen de 2,50 en 8 euro. Soms zijn de gastdocenten streng: het team Dagobert Duck schat dat een patatje met 1,80 euro kost. Volgens de spelgegevens kost het echter gemiddeld 2,05 euro. Dus het is fout. Jullie krijgen geen zakgeld. Bij rekenvragen valt op dat eenvoudigere geldsommen gemakkelijk gemaakt worden, maar dat ingewikkeldere sommen voor sommige groepjes nog lastig zijn. Zo is voor iedereen wel duidelijk dat je 6,50 euro overhoudt als je 14 euro hebt en iets koopt van 7,50 euro. Bij een ingewikkeldere vraag moet beoordeeld worden of iets goedkoper is als je het via internet in de Verenigde Staten koopt of als je het in Nederland koopt. Daarvoor moet je de dollarprijs omrekenen en je moet ook de verzendkosten erbij betrekken. Sommige groepjes hebben het antwoord goed, maar het is duidelijk een lastige vraag. Na afloop mogen de leerlingen zelf vragen stellen, aan de mensen van de bank. Een meisje wil weten waarom er niet gewoon meer biljetten van 50 of 100 euro worden gemaakt, als ze even duur zijn om te maken als die van 5 of 10 euro. Christiaan legt het gevaar van inflatie uit: Als jullie zo oud zijn als wij, kost een patatje misschien wel 5 euro. Alles wordt steeds duurder. En als je zomaar veel geld bijmaakt wordt alles sneller duurder. Na afloop mag de klas de Cash Quiz houden. Yes, we mogen hem houden', roept iemand. De gastdocenten verlaten de klas met een grote glimlach. Uit alle winaars die het spel hebben gespeeld zal één school geloot worden die met alle groepen 7 en 8 een dag naar het Geldmuseum in Utrecht mag. Spaar voor een doel De NVB is een belangrijke partner van Wijzer in Geldzaken, het platform dat de consument helpt wijzer in geldzaken te worden en voor basisschoolleerlingen de Week van het geld heeft opgezet. Arthur Reitsma, die namens de NVB het bankenprogramma tijdens de week coördineert, is heel blij dat zo veel bankmedewerkers zich zo enthousiast inzetten voor de Week van het geld. Financiële educatie is heel belangrijk en als je er vroeg mee begint, werkt het het beste', zegt Reitsma. Ook NVB'ers geven daarom gastlessen tijdens de week. NVB-directeur Wim Mijs gaf zelf twee lessen op de school van zijn kinderen. Mijs vraagt, nadat hij zichzelf losjes heeft geïntroduceerd ( Ik doe iets met banken ), of de klas eigenlijk weet wat een bank is. Je kunt er geld lenen en je kunt er geld sparen, zegt de klas. Mijs is tevreden, maar wil dat sparen het liefst nog wat stimuleren een van de doelen van de banken. Dus geeft Mijs meteen een tip: Bedenk een spaardoel. Want als je weet waarvoor je wilt sparen, is sparen veel gemakkelijker. De Cash Quiz is soms lastig, maar op andere momenten weten de leerlingen Mijs te verrassen met een goed antwoord op een lastige vraag. Zo weet iemand dat er wat waarde betreft Uitgesproken

15 15 acht verschillende euromunten zijn. Briljant, roept Mijs, die meer weg heeft van een liefhebbende vader dan van een strenge leraar of quizmaster. Voor de quiz werkt het prima. En de kinderen, de juf en Mijs zelf zijn heel enthousiast over de quiz. We gaan de quiz zeker nog eens doen', zegt de juf. Ten slotte krijgen de leerlingen, net als de leerlingen op de andere deelnemende scholen, een spaarblik waarop je met een schoolkrijtje een spaardoel kunt schrijven. Ik ga sparen voor een outfit van Barcelona, zegt een jongetje. Toch geen Máxima Munt Donderdag wordt opnieuw door Prinses Máxima opgeluisterd. In de Koninklijke Munt in Utrecht zou zij, volgens de geldkrant, de eerste Week van het geld-munt slaan. Ook hier heerst een feestelijke, opgewonden stemming. Er is een schoolklas uit Groningen die bij het slaan van de munt aanwezig mag zijn omdat een leerling uit de klas, Chanelle Marcos, het winnende ontwerp heeft gemaakt. Voordat de munt geslagen wordt, moet de muntmeester echter wel wat rechtzetten: Eigenlijk is het geen munt, maar een penning, die door Prinses Máxima wordt geslagen. Het is namelijk niet bedoeld als wettig betaalmiddel. Het is een herdenkingspenning. De prinses lacht vrolijk om de nuancering en slaat even later met veel lawaai de eerste Week van het geld-penning. Ter afsluiting is een besloten bijeenkomst met de prinses en de Commissie Consumenten Zaken* (CCZ) van de NVB georganiseerd; vertegenwoordigers van de acht deelnemende banken en de NVB zijn hierbij aanwezig. Tijdens dit gesprek is het belang van financiële educatie en de rol van banken besproken. Wim Mijs heeft het boekje Wijs met geld gepresenteerd aan de prinses en de CCZ-leden. Alle individuele financiële educatieprojecten zijn in dit boekje verzameld. Arthur Reitsma heeft het spel overhandigd aan Prinses Máxima en hoopt voorzichtig dat de prinses dit spel met haar kinderen gaat spelen. Spaarzamer Ook volgend jaar willen de banken weer een Week van het geld organiseren. Want financiële educatie werkt!, zegt Arthur Reitsma. De Wijzer in geldzaken Junior Monitor 2011 lijkt hem gelijk te geven. Nederlandse kinderen zijn spaarzamer geworden. Kinderen sparen meer in vergelijking tot % van de basisschoolkinderen tussen de acht en de twaalf jaar krijgt zakgeld. Slechts 14% van de ondervraagden geeft het meeste geld direct uit, terwijl dit in 2008 nog respectievelijk 23% in groep 5/6 en 30% in groep 7/8 betrof. Arthur Reitsma Consumentenzaken *Er zijn verschillende commissies bij de NVB. De CCZ is verantwoordelijk voor beleidsmatige, toezichts- en publiekszaken binnen het 'retail domein'.

16 16 De ontmoeting De politiek moet over landsgrenzen heenstappen

17 17 Boele Staal, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken, heeft net als velen op dit moment grote zorgen over de economische en financiële ontwikkelingen in Europa. Gaf de financiële crisis van 2008 de aanzet tot een cultuurverandering bij banken en toezichthouders, nu zijn de politici aan zet. De schuldencrisis betekent dat het roer radicaal om moet. Boele Staal voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken We moeten af van de politieke cultuur in Europa van pappen en nathouden en vetorechten op cruciale en urgente economische dossiers. De huidige structuur van de Europese besluitvorming past niet bij de situatie waar Europa in zit. Het ontbreken van een politieke unie naast de monetaire unie die wij hebben opgebouwd schaadt de financiële economische positie van Europa en Nederland. De politieke leiders moeten over hun schaduw heenstappen en de politiek moet over landsgrenzen heen kijken. Sinds de financiële crisis van 2008 staan de schijnwerpers vol op de banksector. Boele Staal begrijpt dat. Er is wereldwijd een hang geweest naar schuldmaximalisatie. Banken hebben daaraan meegewerkt en zijn daarom mede verantwoordelijk. Dit bewustzijn is belangrijk om lessen te trekken, en dat is ook gedaan. De klanten staan meer centraal en de risico s zijn aanzienlijk beperkt. De boodschap aan de klant is: uw spaargeld wordt goed beheerd, en tegelijkertijd willen wij samen met de klant verantwoorde keuzes maken. Banken hebben hun publieke taak en verantwoordelijkheden hervonden. Natuurlijk, banken zijn ondernemingen en maken winst. Maar het belang van de aandeelhouders wordt evenwichtiger afgewogen met de belangen van de andere stakeholders van de bank. De banksector heeft veel om trots op te zijn, vindt Boele Staal. De Nederlandse banken staan er relatief goed voor in deze stormachtige tijden. Banken leveren een belangrijke bijdrage aan de economie, bijvoorbeeld door hun rol in het betalingsverkeer en de kredietverlening. Banken zijn van groot belang bij de financiering van maatschappelijk nuttige doelen zoals infrastructuur, gezondheidszorg en innovatie.

18 18 Banken hebben hun publieke taak en verantwoordelijkheden hervonden De ontmoeting De huidige crisis is een landencrisis, geen bankencrisis. Landen moeten hun huishoudboekje op orde brengen. Om dat te bereiken is politiek leiderschap nodig. De politiek legt eenzijdige eisen neer bij de banken, volgens Boele Staal. Wij moeten blijven uitleggen waar wij mee bezig zijn. In gesprekken en ontmoetingen gaat dat vaak heel goed. Maar voor het oog van het publiek klinkt veelal emotie door, wat ik op zich begrijpelijk vind. Wel wordt te gemakkelijk gezegd dat banken de crisis hebben veroorzaakt en moeten bloeden. Terwijl juist de parlementaire onderzoekscommissie De Wit heeft geconcludeerd dat er niet één schuldige was aan de financiële crisis, maar dat banken, toezichthouders, politici en andere betrokkenen bij de financiële wereld gezamenlijk verantwoordelijk waren. Dat neemt niet weg dat banken hun verantwoordelijkheid nemen. We moeten nu samen naar de toekomst kijken. In het verleden richtte het toezicht zich op wat minimaal moest in plaats van maximaal. Dat hebben we gezien rond Icesave en de overname van ABN AMRO. Daar was de politieke sfeer ook naar. In het toezicht dient te gelden: beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Men moet eerder een grens trekken. Tot nu toe gold: alleen als het moet, doen we het. Men was vooral bezig met de vraag over de eigen bevoegdheid. Die cultuur moet 180 graden om. Naast banken en toezichthouders is ook de politiek omgegaan, als het gaat om het aandeelhoudersbelang, vindt Boele Staal. Nog in 2011, maar zeker in 2012 is een verandering in het Europese bestuur noodzakelijk. Met de zorgen over de deelname toetreding van Griekenland en Italië tot de eurozone is destijds niets gedaan. Bij de vorming van de eurozone hebben politieke overwegingen geprevaleerd boven de financieel-economische. Landen als Griekenland hebben hun nationale huishoudboekje niet op orde. Daar betalen wij allemaal nu de rekening voor. Europa moet beslissingen kunnen forceren en We moeten af van de politieke cultuur in Europa van pappen en nathouden lidstaten kunnen dwingen zo snel mogelijk te hervormen. De eerste stappen zijn genomen, maar meer slagkracht is nodig. Gevraagd naar de kredietverlening aan bedrijven zegt hij: De kredietruimte zal komende jaren niet toenemen. Door verhoogde kapitaaleisen en verslechterende economische vooruitzichten moeten banken meer risicomijdend zijn en zal krediet schaarser en duurder worden. Ondernemers moeten naast kredietverstrekking door banken daarom ook kijken naar alternatieve vormen van financiering en kapitaalverstrekking. In den brede zullen we er weer aan moeten wennen dat de bank niet altijd meer de enige partij is die krediet verstrekt. Ook huizenkopers zullen zelf meer kapitaal mee moeten nemen. Intussen ziet het ernaar uit dat banken de rekening krijgen gepresenteerd voor de overheidssteun die een aantal banken hebben gekregen tijdens de crisis in 2008: een nationale bankenbelasting. In het licht van het werken aan economisch herstel, het centrale doel van het kabinet, is een dergelijke belasting het paard achter de wagen spannen. Een bankenbelasting verkleint de ruimte voor kredietverlening met een factor 15! Juist nu is dit een onwenselijke ontwikkeling. Het is ook niet verwonderlijk dat de ondernemersorganisaties, VNO-NCW en MKB-Nederland, zich er fel tegen verzetten. Het verstoort de concurrentiepositie van Nederland. Mijn oproep aan de Nederlandse politiek is: begin er niet aan. Het is beter het mondiale pad te volgen. In ruimere zin waarschuwt Boele Staal tegen de stapeling van regelgeving ten aanzien van banken. We omarmen financiële regelgeving die als doel heeft de weerbaarheid van banken te vergroten, maar de stapeling baart ons zorgen. Daarbij ontbreekt het zowel in Nederland als in de Europese Unie vaak aan gedegen onderzoek naar de impact van maatregelen. Dit interview is afgenomen op 21 november Bart van Leeuwen Senior woordvoerder Eelco Dubbeling Hoofd Communicatie & Public Affairs

19 Titel: Crisis economie Over de toekomst van financieel beleid Pagina s: 371 Taal: Nederlands Uitgever: Nieuwezijds B.V. ISBN: Prijs: 29,95 Crisis economie Over de toekomst van financieel beleid Bank Wereld Dit boek brengt crises terug in het centrum van economisch onderzoek. Het plaatst de recente crisis in de context van andere historische crises, en toont aan dat ze in de economie geen uitzondering maar norm zijn. Crises lijken op orkanen: ze verlopen betrekkelijk voorspelbaar, maar kunnen van richting veranderen, bedaren, en zelfs spontaan weer aanzwellen. Dit boek schetst de methoden waarmee deze economische stormen gevolgd, onderzocht, voorspeld en zelfs voorkomen kunnen worden. Het tracht aan te tonen hoe we onze financiële dijken kunnen versterken om toekomstige stormen beter te doorstaan. Ontstond de recente crisis louter door het wegvallen van het vertrouwen, het wegkwijnen van wat Keynes de dierlijke driften van het kapitalisme noemde? Door een tekort aan liquiditeit of door een diepgaand gebrek aan solvabiliteit? Moeten we ons nu meer zorgen maken over inflatie of over deflatie? Wat zijn op de lange termijn de consequenties van alle stimuleringspakketten en noodkredieten? Wat is de toekomst van het laissez-faire kapitalisme? En die van de dollar en de euro? Met zijn heldere en systematische opzet is Crisis economie geschikt voor iedereen die weet dat je slechts op eigen risico de werking van de internationale financiële wereld kunt negeren. Nouriel Roubini is hoogleraar economie aan New York University s Stern School of Business. Hij verwierf internationale faam en de bijnaam Dr. Doom toen hij ruim voor 2008 de kredietcrisis en de grote recessie in detail voorspelde. 19 Uitgelezen Stephen Mihm doceert economische geschiedenis aan de University of Georgia en schrijft voor The New York Times Magazine, The Boston Globe en The Washington Post. Beyond The Crisis The future of capitalism Titel: Beyond The Crisis The future of capitalism Auteur: Adjiedj Bakas Pagina s: 279 Taal: Engels Uitgever: Lannoo ISBN: Prijs: 21,99 Trendwatcher Adjiedj Bakas plaatst in dit nieuwe, superactuele boek de huidige economische crisis in perspectief. Hoe is deze crisis ontstaan? Welke vergelijkingen met de jaren dertig en tachtig van de vorige eeuw zijn terecht en welke zijn onzinnig? Welke toekomstscenario s zijn er? Hoelang duurt het en wat kunnen we nog verwachten? Wat voorspelden leidende astrologen jaren geleden al over deze crisis en wat voorspelden leidende economen? En wat voorspellen ze nu? Bakas raadpleegde voor dit boek economen, historici, technologiespecialisten, bankiers, pensioenexperts, politici, ambtenaren, verzekeraars en astrologen. Een greep uit de conclusies. Internetcriminaliteit in de financiële sector neemt de komende tijd dramatisch toe. Pensioenen worden de komende vijftien jaar structureel lager. De helft van de welvaart in de wereld is nu verdampt. Nieuw innovatief ondernemerschap zal ervoor zorgen dat dit terugverdiend wordt. Ondanks interne problemen verwerft een onzeker China een leidende economische rol. Er is markt voor nieuwe banken. Dit veelkleurige Engelstalige boek bundelt deskundigheid uit verschillende vakgebieden, legt in toegankelijke, heldere taal aan een breed publiek uit wat er aan de hand is, achter de krantenkoppen van vandaag. Het boek is realistisch en optimistisch. De crisis biedt veel kansen, volgens de auteur, die in 2008 werd uitgeroepen tot Zwarte Zakenman van het Jaar en in 2009 tot Trendwatcher of the Year.

20 Bonussen zijn bedoeld om mensen dingen te laten doen die ze uit zichzelf niet zouden doen, zoals het verkopen van producten die het meeste opleveren en niet omdat die het beste zijn voor de klant. Herman Wijffels, Universiteit Utrecht, Financieel Dagblad, 25 november 2011 Strategie draait vooral om kiezen wat je niet doet, heb ik vroeger ergens opgepikt. Het is verleidelijk om in te gaan op alle kansen die de markt biedt. Maar je kunt alleen succesvol zijn wanneer je duidelijke prioriteiten stelt. Alles doen is falen. Kees de Jong, BBI Group, Financieel Dagblad, 17 november 2011 Dat ondernemers de aandelenbeleggers kennelijk niet opzoeken als geldschieters, kan komen doordat ze elders zo begrijp ik dat er in een parallelle markt steeds meer ondernemers andere ondernemers leningen verstrekken- genoeg financiering krijgen. Mogelijk hebben ze überhaupt geen extra financiering nodig. Of laten mooie MKBbedrijven de eigenlijk gewenste groei aan zich voorbijgaan? Maarten Hartog, directeur/mede-eigenaar van Teslin Capital Management, 14 november 2011 Toen het erop aankwam bleek het Stabiliteits- en Groeipact een lachertje. De beslissing over sancties tegen landen die zich niet aan de afspraken houden, ligt namelijk bij de regeringen. Klaas Knot, directeur DNB in DNB magazine, september 2011 Politici, economische instituten en banken beschrijven om de beurt de moeilijke economische fase van ons land. Dat doet geen recht aan de situatie met juist groei. Hans Biesheuvel, MKB-voorzitter, GPD, 22 oktober 2011 'Bij ons onderzoek zijn we op een aantal zaken gestuit die verbetering behoeven. Het belangrijkste is bewustwording. De bankbestuurders moeten meer reflecteren. Sommige besturen zijn in de greep van groepsdenken, wat kan ontaarden in collectief optimisme en onderschatting van de risico's.' Klaas Knot, directeur DNB, Volkskrant, 19 november 2011

Nederlandse Vereniging van Banken. Kwartaalblad, nummer 3, december 2011. Bankiers voor de klas. Nepmail. Daar trapt u niet in!

Nederlandse Vereniging van Banken. Kwartaalblad, nummer 3, december 2011. Bankiers voor de klas. Nepmail. Daar trapt u niet in! Nederlandse Vereniging van Banken Bank Wereld Kwartaalblad, nummer 3, december 2011 Bankiers voor de klas Nepmail. Daar trapt u niet in! Zorgen over de eurozone 12 Banken leren kinderen goed met geld omgaan

Nadere informatie

Omdat u er niet alleen voor staat Een aandeel in elkaar

Omdat u er niet alleen voor staat Een aandeel in elkaar Samen bankieren Omdat u er niet alleen voor staat Een aandeel in elkaar Leeswijzer Handige hulpmiddelen om zelfstandig te bankieren: 3 - Geld opnemen 3 - Rabo Internetbankieren en de Rabo Bankieren App

Nadere informatie

Beschrijving Sparen en lenen zijn, naast het betalingsverkeer, de diensten van de bank waar de meeste mensen gebruik van maken.

Beschrijving Sparen en lenen zijn, naast het betalingsverkeer, de diensten van de bank waar de meeste mensen gebruik van maken. Beschrijving Sparen en lenen zijn, naast het betalingsverkeer, de diensten van de bank waar de meeste mensen gebruik van maken. Heb jij inzicht in jouw geld- en bankzaken? Welke betaalvormen zijn er en

Nadere informatie

Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer

Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Page 1 of 5 U bevindt zich hier: Home Ministeries Financiën Documenten en publicaties Toespraken Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Toespraak 27-01-2011 Toespraak

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Jouw spreekbeurt over de bank Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk

Nadere informatie

Financieel bewustzijn kun je leren

Financieel bewustzijn kun je leren Financieel bewustzijn kun je leren prinses máxima 10 VERZEKERD! nummer 2, december 2010 Ze zet zich al jarenlang in voor een toegankelijke financiële sector. Sinds kort heeft ze er een nieuwe functie

Nadere informatie

Datum 25 februari 2015 Betreft Beantwoording Kamervragen van het lid Merkies (SP) over renteopslagen rentederivaten

Datum 25 februari 2015 Betreft Beantwoording Kamervragen van het lid Merkies (SP) over renteopslagen rentederivaten > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Europa in de Tweede Kamer

Europa in de Tweede Kamer Europa in de Tweede Kamer Europa krijgt steeds meer invloed op het dagelijks leven van haar burgers, ook in Nederland. Daardoor lijkt het soms alsof de nationale parlementen buiten spel staan. Dat is niet

Nadere informatie

Lesbrief Meneer Beer

Lesbrief Meneer Beer Lesbrief Meneer Beer Het verhaal Het verhaal gaat over Meneer Beer. Hij is verliefd op een prachtig berinnetje, maar hij durft het haar niet te vertellen. Hij vindt zichzelf maar een eenvoudige beer. Om

Nadere informatie

Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie. Financial Forum Gent, 29 mei 1

Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie. Financial Forum Gent, 29 mei 1 Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie Financial Forum Gent, 29 mei 1 Agenda 19.00u. Welkomstwoord 19.15u. Presentatie door Michel Vermaerke, Gedelegeerd Bestuurder Febelfin

Nadere informatie

G ldwijs. Financiële educatie voor het basisonderwijs in de gemeente Barneveld

G ldwijs. Financiële educatie voor het basisonderwijs in de gemeente Barneveld G ldwijs 2015 2016 Financiële educatie voor het basisonderwijs in de gemeente Barneveld Geachte heer/mevrouw, Welzijn Barneveld biedt u, in opdracht van de gemeente, met genoegen het programma G ldwijs

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Ministerie van Financiën t.a.v. Minister J. Dijsselbloem Postbus 20201 2500 EE Den Haag

Ministerie van Financiën t.a.v. Minister J. Dijsselbloem Postbus 20201 2500 EE Den Haag Ministerie van Financiën t.a.v. Minister J. Dijsselbloem Postbus 20201 2500 EE Den Haag Datum 1/5 Geachte heer Dijsselbloem, Vereniging Eigen Huis dringt er bij het Kabinet op aan om snel stappen te zetten

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Opinieonderzoek toekomst financiële sector

Opinieonderzoek toekomst financiële sector Opinieonderzoek toekomst financiële sector Presentatie afsluitende bijeenkomst 24 november Lessen en vragen voor de toekomst Martijn Lampert 1 Vertrouwen Betekenis (Van Dale): 1. Met zekerheid hopen 2.

Nadere informatie

Betalen in het eurogebied: nog niet alle wensen vervuld

Betalen in het eurogebied: nog niet alle wensen vervuld ers zijn over het algemeen positief over de bestaande betaalmogelijkheden, maar toch betaalt men in of naar het buitenland niet altijd zoals men zou willen. Zo is de tevredenheid over de acceptatie van

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over De Bank!

Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over De Bank! Jouw spreekbeurt over De Bank! Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk op die bank? En wat gebeurt er met jouw

Nadere informatie

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

DNB BCM Seminar 2013 Speech Frank Elderson Woensdag 27 november 2013

DNB BCM Seminar 2013 Speech Frank Elderson Woensdag 27 november 2013 DNB BCM Seminar 2013 Speech Frank Elderson Woensdag 27 november 2013 Vrijdag middag 5 april. Net lekker geluncht en dan: bericht van het sector crisismanagement secretariaat. Trouble in paradise!!! Er

Nadere informatie

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh E F F E C T U E E L augustus 2011-18 Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh Hilaire van den Bergh werkt bij BCS Vermogensbeheer B.V. te Rotterdam. De inhoud van deze publicatie schrijft hij

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

Online betalen via uw eigen bank

Online betalen via uw eigen bank Online betalen via uw eigen bank deelnemende banken MAKKELIJK VEILIG SNEL BETROUWBAAR Uw meest praktische manier van online betalen Steeds meer mensen kopen op het internet. Een boek, reis, dvd, muziek

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Persbericht. Sterke groei elektronisch betalen in 2015. Kenmerk 16-01. Datum 25 januari 2016

Persbericht. Sterke groei elektronisch betalen in 2015. Kenmerk 16-01. Datum 25 januari 2016 Datum 25 januari 2016 Kenmerk 16-01 Gustav Mahlerplein 33-35 1082 MS Amsterdam Postbus 83073 1080 AB Amsterdam Sterke groei elektronisch betalen in 2015 www.betaalvereniging.nl T 020 305 19 00 F 020 305

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 DEEL 3.4 DE EURO Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 3.4. DE EURO DOEL - De leerlingen/cursisten ontdekken de voordelen van het gebruik van de eenheidsmunt: wisselen van geld is niet meer nodig, je spaart

Nadere informatie

(1 m.) Klassikale aftrap De docent stelt jou als gastdocent voor.

(1 m.) Klassikale aftrap De docent stelt jou als gastdocent voor. (1 m.) Klassikale aftrap De docent stelt jou als gastdocent voor. Beschrijving (ter info voor gastdocent) Deze gastles gaat over geldzaken (inzicht) en de diensten van een bank. Sparen en lenen zijn, naast

Nadere informatie

Online betalen via uw eigen bank

Online betalen via uw eigen bank Online betalen via uw eigen bank deelnemende banken MAKKELIJK VEILIG SNEL BETROUWBAAR Uw meest praktische manier van online betalen Steeds meer mensen kopen op het internet. Een boek, reis, dvd, muziek

Nadere informatie

Gemeenschappelijke voorschriften voor een belasting op financiële transacties - Veelgestelde vragen (zie ook IP/11/1085)

Gemeenschappelijke voorschriften voor een belasting op financiële transacties - Veelgestelde vragen (zie ook IP/11/1085) MEMO/11/640 Brussel, 28 september 2011 Gemeenschappelijke voorschriften voor een belasting op financiële transacties - Veelgestelde vragen (zie ook IP/11/1085) 1. Algemene achtergrondinformatie Waarom

Nadere informatie

Vraag en Antwoord Common Reporting Standard en uw fiscale woon- of vestigingsplaats

Vraag en Antwoord Common Reporting Standard en uw fiscale woon- of vestigingsplaats Vraag en Antwoord Common Reporting Standard en uw fiscale woon- of vestigingsplaats Wat is de Common Reporting Standard (CRS)? De Nederlandse overheid werkt met veel landen samen om belastingontduiking

Nadere informatie

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet Bart P.M. Joosen 30 januari 2014 Aanbodzijde van de financieringsmarkt 2 Aanbodzijde van de financieringsmarkt Banken Institutionele beleggers Beurs (public

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Financiën dr. Edwin van Rooyen Update: 6-9-2012 Tussen de politieke partijen in Nederland bestaat aanzienlijke verdeeldheid

Nadere informatie

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken Van belang Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken De som der delen De uitdagingen van de sector Door de NVB Van belang De nieuwe realiteit In Nederland zijn ruim tachtig Nederlandse en buitenlandse

Nadere informatie

Position Paper rondetafelgesprek Online Betalingsverkeer - 30 mei 2013

Position Paper rondetafelgesprek Online Betalingsverkeer - 30 mei 2013 - Position Paper rondetafelgesprek Online Betalingsverkeer - 30 mei 2013 Kernboodschap van de Nederlandse Vereniging van Banken - Het betalingsverkeer is onderdeel van de vitale infrastructuur van ons

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

Whitepaper Meer weten over ideal

Whitepaper Meer weten over ideal Whitepaper Meer weten over ideal Inhoudsopgave INLEIDING... 2 OVER IDEAL... 3 DE WERKING VAN IDEAL... 3 ONLINE INZAKE IN TRANSACTIES... 4 DIRECT IMPLEMENTEREN... 4 IDEAL TARIEF... 4 MEER WETEN?... 4 Pagina

Nadere informatie

MKBi-Groeifonds Obligaties

MKBi-Groeifonds Obligaties MKBi-Groeifonds Obligaties Brede kennis en ervaring in zowel de financiële wereld als het ondernemerschap is de basis van het MKBi Groeifonds Geef het mkb de juiste impuls met het MKBi Groeifonds! Meer

Nadere informatie

Ministerie van Financiën

Ministerie van Financiën Ministerie van Financiën > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 Korte Voorhout 7 2500 EA s-gravenhage 2511 CW Den Haag Postbus

Nadere informatie

ESSAY. DreamDiscoverDo. Nhung Bui 1623450 JDE-UXD2 JDE-SEMUX.3V-13 December 2014 Pauline Weseman

ESSAY. DreamDiscoverDo. Nhung Bui 1623450 JDE-UXD2 JDE-SEMUX.3V-13 December 2014 Pauline Weseman ESSAY DreamDiscoverDo Nhung Bui 1623450 JDE-UXD2 JDE-SEMUX.3V-13 December 2014 Pauline Weseman Contactloos betalen, waarom zou je daar niet enthousiast van worden? Redelijk nieuw, nog niet geïntegreerd

Nadere informatie

Zie onder voor de volledige speech: Titel speech: Financiële veerkracht in een irrationele economie. Majesteit, beste collega s, dames en heren,

Zie onder voor de volledige speech: Titel speech: Financiële veerkracht in een irrationele economie. Majesteit, beste collega s, dames en heren, Tobacco Theater, Amsterdam, 6 oktober 2015 In zijn toespraak tijdens de platformbijeenkomst van Wijzer in Geldzaken, die als thema had De stille macht van financiële veerkracht, beklemtoonde Klaas Knot

Nadere informatie

Is jouw eurocent al gevallen

Is jouw eurocent al gevallen Crisis graad 3 Is jouw eurocent al gevallen Lesvoorbereiding Projecteer de krantenkoppen of verzamel zelf krantenkoppen over de economische crisis. Knip het verhaal van de crisis in 6 stukken (1 deel voor

Nadere informatie

Kredietverlening aan het mkb

Kredietverlening aan het mkb Kredietverlening aan het mkb Stuurgroep Kredietverlening 2 mei 2012, Den Haag Inleiding en aanleiding Sinds het uitbreken van de financiële en economische crisis in 2007 is er veel aandacht voor kredietverlening

Nadere informatie

Welkom bij SNS Regio Bank

Welkom bij SNS Regio Bank Welkom Voor iedereen Welkom bij SNS Regio Bank In de eerste plaats mag u van uw bank natuurlijk een professionele aanpak verwachten. Met een uitgebreid aanbod diensten en producten. Maar SNS Regio Bank

Nadere informatie

Eurogroep. 1. Economische situatie in de eurozone

Eurogroep. 1. Economische situatie in de eurozone Eurogroep 1. Economische situatie in de eurozone Toelichting: De Eurogroep zal van gedachten wisselen over de economische situatie in de eurozone. De groei van de economie lijkt verder aan te trekken terwijl

Nadere informatie

-PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2014. - Zorgsector negatief over verkrijgen van financiering -

-PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2014. - Zorgsector negatief over verkrijgen van financiering - -PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2014 - Zorgsector negatief over verkrijgen van financiering - De recente faillissementen in de zorg tonen aan dat de risico's voor banken zijn toegenomen. Banken hebben

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 DE Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 DE Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 DE Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Vastgoed financieren In een commerciële omgeving Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Welkom in de commerciële bancaire wereld Businessplannen Bancaire normen Business plan Focus aanbrengen

Nadere informatie

22 mei 2010 ÉÉN DAG EUROPEES PARLEMENTSLID

22 mei 2010 ÉÉN DAG EUROPEES PARLEMENTSLID Internationalisering: EUROSCOLA 20-22 22 mei 2010 ÉÉN DAG EUROPEES PARLEMENTSLID Donderdag 20 mei, 8:45. Iedereen is aanwezig op het schoolplein en men kan niet wachten om in de bus te stappen. Klaar voor

Nadere informatie

Spaarpot van de Toekomst lesbrief en prijsvraag

Spaarpot van de Toekomst lesbrief en prijsvraag Spaarpot van de Toekomst lesbrief en prijsvraag In 2009 bestond het Nibud 30 jaar. Tijdens het jubileumjaar heeft het Nibud geld ingezameld om binnen het onderwijs extra aandacht te kunnen besteden aan

Nadere informatie

Deze negen tips besparen je een hoop ellende

Deze negen tips besparen je een hoop ellende Contact: Lieke Maalderink 020 670 22 32 Maart 2015 Hoe voorkom je phishing en andere veel voorkomende vormen van betaalfraude? Phishing is een vorm van internetfraude waarbij fraudeurs op verschillende

Nadere informatie

VEILIG OP DE BANK Opdrachtenblad Niveau:

VEILIG OP DE BANK Opdrachtenblad Niveau: Opdrachten Opdracht 1 Jasmina kan sinds kort zelf internetbankieren. Ze moet nog een beetje wennen dat ze met een apparaatje moet inloggen. a) Wat is dat voor apparaatje? Heb jij dit zelf ook? b) Waarom

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Pagina 1/5. Kennedy Van der Laan Advocaten Mevrouw A. van der Beek Postbus 58188 1040 HD AMSTERDAM. Den Haag,

Pagina 1/5. Kennedy Van der Laan Advocaten Mevrouw A. van der Beek Postbus 58188 1040 HD AMSTERDAM. Den Haag, Kennedy Van der Laan Advocaten Mevrouw A. van der Beek Postbus 58188 1040 HD AMSTERDAM Den Haag, Aantal bijlage(n): Uw kenmerk: 51281/ABE/1351744/0.1 Ons kenmerk: ACM/DM/2014/206814 Onderwerp: 14.1134.15

Nadere informatie

ACTUEEL TEKST: REMKO EBBERS FOTO: KEES VAN DE VEEN/HH

ACTUEEL TEKST: REMKO EBBERS FOTO: KEES VAN DE VEEN/HH TEKST: REMKO EBBERS FOTO: KEES VAN DE VEEN/HH In de metaalsector worden scholingsfondsen nu ingezet voor persoonlijke opleidingstrajecten. Niet meer per se voor losse cursussen 24 OMSCHOLING REGELEN ONDERNEMERS

Nadere informatie

flits+ Het is veel in het nieuws, maar ik weet niet exact hoe mijn eigen pensioen eruit ziet Ik vind dat ik het moet lezen bpfhibin.

flits+ Het is veel in het nieuws, maar ik weet niet exact hoe mijn eigen pensioen eruit ziet Ik vind dat ik het moet lezen bpfhibin. pensioen Hoe warm loop jij voor het onderwerp pensioen? Informatie over uw pensioen Minder kans op verlaging, ook minder kans op indexatie Bpf HiBiN kiest voor online en digitaal Waar houdt het bestuur

Nadere informatie

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen.

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. Verhoging tabaksaccijnzen : meer inkomsten en minder rokers PERSBERICHT Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. In België werden er in 2009 11.617 miljoen sigaretten

Nadere informatie

Instructie: Quiz EU - Test je kennis!

Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

Klik hier Algemene Bestel Voorwaarden Webshop Connexxion Openbaar Vervoer- Producten

Klik hier Algemene Bestel Voorwaarden Webshop Connexxion Openbaar Vervoer- Producten Klik hier Algemene Bestel Voorwaarden Webshop Connexxion Openbaar Vervoer- Producten Klik hier Algemene Voorwaarden Connexxion Webshop Overige Producten Algemene Bestel Voorwaarden en toelichting Webwinkel

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug Het Nederlandse bedrijfsleven is in sterke mate afhankelijk van bancaire kredietverlening. De groei van de zakelijke kredietverlening is in de tweede helft van 28 vertraagd. Dit hangt grotendeels samen

Nadere informatie

De 15 valkuilen om voor op te passen bij het aangaan van een lening of krediet!

De 15 valkuilen om voor op te passen bij het aangaan van een lening of krediet! De 15 valkuilen om voor op te passen bij het aangaan van een lening of krediet! Wees u bewust van deze valkuilen om niet bedrogen uit te komen Pagina 1 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Valkuil 1. Aanbiedingen...

Nadere informatie

Rabobank Utrecht, partner voor bankzaken. Ook als u extra hulp nodig heeft. Een aandeel in elkaar

Rabobank Utrecht, partner voor bankzaken. Ook als u extra hulp nodig heeft. Een aandeel in elkaar Rabobank Utrecht, partner voor bankzaken Ook als u extra hulp nodig heeft Een aandeel in elkaar 1875 RABO_Folder_A5_WEL-schreef.indd 1 01-05-15 13:45 De Rabobank, uw partner bij bankzaken Soms is het lastig

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 950 Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Fiscale verzamelwet 2014) Nr. 4 NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen 12 juni 2014 Het

Nadere informatie

Drs. A. Reitsma T +31 70 31 42 442 M +31 6 23 52 98 51 E b.reitsma@vfn.nl

Drs. A. Reitsma T +31 70 31 42 442 M +31 6 23 52 98 51 E b.reitsma@vfn.nl Autoriteit Consument & Markt t.a.v. Dhr. Dr. B.M. Overvest Postbus 16326 2500 BH Den Haag Drs. A. Reitsma T +31 70 31 42 442 M +31 6 23 52 98 51 E b.reitsma@vfn.nl Datum: 4 november 2013 Betreft: Onderzoek

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag 2013

Verkort Jaarverslag 2013 Verkort Jaarverslag Han Thoman: Ons bestuur is zich echt goed bewust van de risico s die het pensioenfonds loopt. Voorzitter Han Thoman Onze financiële positie is redelijk maar moet nog beter Een jaar

Nadere informatie

Bescherm uw onderneming tegen fraude.

Bescherm uw onderneming tegen fraude. Bescherm uw onderneming tegen fraude. 1 Fraude aan bedrijven 1 Fraude aan bedrijven 3 Welke informatie vindt u in deze brochure? Hoe gebruikt u deze brochure? 2 Social engineering of CEO-fraude 4 Wat is

Nadere informatie

Samen Bankieren. Omdat u er niet alleen voor staat

Samen Bankieren. Omdat u er niet alleen voor staat Samen Bankieren Omdat u er niet alleen voor staat Laurens Gijsbers 19 november 2015 Zelfverzekerd financiële keuzes maken voor iedereen? De afgelopen jaren is er veel veranderd. Bankieren gebeurt met computer,

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

VEILIG OP DE BANK Opdrachtenblad Niveau:

VEILIG OP DE BANK Opdrachtenblad Niveau: Opdrachten Opdracht 1 Wat zijn de voor- en nadelen van internetbankieren volgens jou? Maak jij je wel eens zorgen over de risico s van internetbankieren? Maak jij zelf gebruik van internetbankieren? In

Nadere informatie

Fiscaal beleidsstatement van de Rabobank

Fiscaal beleidsstatement van de Rabobank Fiscaal beleidsstatement van de Rabobank Inleiding De Rabobank geeft hierna een toelichting op het fiscale beleid en het country-by-country-overzicht in de jaarrekening 2014 (Toelichting 5: Bedrijfssegmenten).

Nadere informatie

Monitor Financiële Sector:

Monitor Financiële Sector: Nederlandse Mededingingsautoriteit Monitor Financiële Sector: Notitie bij Sectorstudie Vastgoedfinanciering, SEO Economisch Onderzoek oktober 2011 Nederlandse Mededingingsautoriteit Postbus 16326 2500

Nadere informatie

geheimen van online zelfverdediging

geheimen van online zelfverdediging geheimen van online zelfverdediging DR. Marc INHOUD Laat je niet belazeren! ➊ Houd uw beveiligingscodes geheim. ➋ Zorg ervoor dat uw bankpas nooit door een ander gebruikt wordt. ➌ Zorg voor een goede beveiliging

Nadere informatie

Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen

Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen SEPA: betalingsverkeer zonder grenzen In een groot deel van Europa worden de grenzen voor het betalingsverkeer afgeschaft. Er komt één grote Europese

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 27 863 Betalingsverkeer Nr. 52 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 7 november

Nadere informatie

ABN AMRO Groenbank B.V. ENKELVOUDIGE JAARREKENING 2012

ABN AMRO Groenbank B.V. ENKELVOUDIGE JAARREKENING 2012 ABN AMRO Groenbank B.V. ENKELVOUDIGE JAARREKENING 2012 INHOUDSOPGAVE Directieverslag 2012 3 Enkelvoudige balans per 31 december 2012 6 Enkelvoudige winst- en verliesrekening over 2012 7 Overige gegevens

Nadere informatie

Kinderen. Uitbreiding van uw gezin. Uw kind op school. Een gezonde f inanciële toekomst.

Kinderen. Uitbreiding van uw gezin. Uw kind op school. Een gezonde f inanciële toekomst. Kinderen Uitbreiding van uw gezin. Uw kind op school. Een gezonde f inanciële toekomst. Een goede financiële start Kinderen. Voor u t weet, zijn ze groot en leiden ze hun eigen leven. Maar voor het zover

Nadere informatie

Financiële opvoeding. September 2007

Financiële opvoeding. September 2007 Financiële opvoeding September 2007 Inhoud INHOUD... 1 1 INLEIDING... 2 1.1 AANLEIDING... 2 1.2 METHODE VAN ONDERZOEK... 2 1.3 ACHTERGRONDVARIABELEN... 3 LEESWIJZER... 4 2 ZAKGELD EN KLEEDGELD... 5 2.1

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN VERORDENING VAN DE RAAD tot wijziging van Verordening (EG) nr. 974/98 over de invoering van de euro

WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN VERORDENING VAN DE RAAD tot wijziging van Verordening (EG) nr. 974/98 over de invoering van de euro RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 19 december 2005 (OR. en) 14883/05 Interinstitutioneel dossier: 2005/0145 (CNS) UEM 205 ECOFIN 370 OC 877 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: VERORDENING

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

Medewerkers met schulden

Medewerkers met schulden Medewerkers met schulden oplossen en voorkomen Financieel inzicht met de digitale loonstrook We verkeren wereldwijd in een financiële crisis. Deze economische situatie heeft z n weerslag op ieder persoonlijk.

Nadere informatie

special MILJOENENNOTA 2014 uitgaven 267,0 miljard inkomsten 249,1 miljard De miljoenennota en uw portemonnee.

special MILJOENENNOTA 2014 uitgaven 267,0 miljard inkomsten 249,1 miljard De miljoenennota en uw portemonnee. MILJOENENNOTA 2014 special De miljoenennota en uw portemonnee. inkomsten 249,1 miljard uitgaven 267,0 miljard Het kabinet heeft op Prinsjesdag bekend gemaakt hoe de begroting, met daarin het bezuinigingspakket

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 002 Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan 2015) Nr. 78 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 18 november

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Turfmarkt

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van de heren Paul Van Malderen, Eddy Schuermans en Jan Laurys en mevrouw Gisèle Gardeyn-Debever

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van de heren Paul Van Malderen, Eddy Schuermans en Jan Laurys en mevrouw Gisèle Gardeyn-Debever Stuk 1525 (2002-2003) Nr. 1 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2002-2003 21 januari 2003 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van de heren Paul Van Malderen, Eddy Schuermans en Jan Laurys en mevrouw Gisèle Gardeyn-Debever betreffende

Nadere informatie

138 De Pensioenwereld in 2014

138 De Pensioenwereld in 2014 17 138 De Pensioenwereld in 2014 Beleggingen 139 EU-claims: geen grijs gedraaide plaat Auteurs: Susan Groot Koerkamp en Erwin Nijkeuter In de meeste Europese landen worden of werden buitenlandse pensioenfondsen

Nadere informatie

Banken verlenen recordaantal kredieten aan ondernemingen

Banken verlenen recordaantal kredieten aan ondernemingen Jürgen de Witte Banken verlenen recordaantal kredieten aan ondernemingen Anne-Mie Ooghe Senior Officer Corporate Banking bij Febelfin Het uitstaande volume kredieten aan ondernemingen bereikte in januari

Nadere informatie

Kennissessie: Gierende hormonen en educatie; hoe redden jongeren zich in het verkeer?

Kennissessie: Gierende hormonen en educatie; hoe redden jongeren zich in het verkeer? Kennissessie: Gierende hormonen en educatie; hoe redden jongeren zich in het verkeer? In deze kennissessie vertelden Lisette de Wildt van DTV en Kim Ruijs van XTNT over hun verkeerseducatie projecten om

Nadere informatie

Tarifering van de verwerking van transacties met betaalpassen en creditcards

Tarifering van de verwerking van transacties met betaalpassen en creditcards Tarifering van de verwerking van transacties met betaalpassen en creditcards De Interchange Fee Regulation is een wetgeving vanuit de EU (Verordening (EU) 2015/751), waar elke issuer en acquirer die gevestigd

Nadere informatie