Jong, kwaad en gewapend

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jong, kwaad en gewapend"

Transcriptie

1 Waarom gaan schoolgaande tieners plots aan het moorden? Jong, kwaad en gewapend Computergames, geweldfilms, radicale ideologieën en toegang tot wapens geven het laatste duwtje, maar het zijn hun ontwikkelende hersenen die verwarde pubers tot moorden kunnen brengen, zoals in Antwerpen. Hoe hou je ze tegen? Zoals altijd na moordpartijen door tieners liggen ook na de dubbele moord in Antwerpen de verklaringen voor het oprapen. De dader zag eruit alsof hij uit de film The Matrix kwam, dus heeft de filmindustrie het gedaan. De dader speelde graag het gewelddadige computerspelletje Grand Theft Auto, dus hebben de gewelddadige computerspelletjes het gedaan. En natuurlijk komt de dader uit een nest van Vlaamse nationalisten en dus heeft extreemrechts het gedaan. Feit is dat de achttienjarige scholier Hans Van Themsche een jachtgeweer kocht en drie mensen neerschoot. Van Themsche komt uit een nest van extreemrechts, met een tante die voor het Vlaams Belang in het parlement zit en een opa die als vrijwilliger met de Duitsers aan het Oostfront vocht. Hans verklaarde na zijn daad dat hij vijf jaar geleden is gepest door een allochtoon. Duidelijker kan het niet, zo lijkt het: een racistische moord. "Er is al snel een conclusie getrokken over de oorzaken", zegt Robert Vermeiren, bijzonder hoogleraar forensische psychiatrie. "Maar zulke oorzaken reflecteren zelden wat eraan voorafging. Er zitten altijd hele verhalen achter." Dat geldt voor de moordende puber in Antwerpen en dat geldt voor eerdere, vergelijkbare gevallen, zoals het drama in de Columbine High School in Voedingsbodem Het eerste wat nodig is: een voedingsbodem van gebeurtenissen die zich hebben opgestapeld in iemands leven, soms al vanaf de geboorte, en die sommige mensen vatbaarder maken om dingen te doen die niet kunnen Minderwaardigheidsgevoelens en impulsiviteit doen situaties sneller escaleren, terwijl inlevingsvermogen een natuurlijke rem vormt. Daarnaast is er ook altijd een acute factor, de vonk die de agressie, frustratie of wanhoop opwekt. Vermeiren: "Dat kan ontslag zijn of van school gestuurd zijn, een overlijden in de familie, pesten, ruzie met een vriend. Zo'n gebeurtenis kan op heel verschillende vlakken liggen en ook heel subtiel zijn; iemand met Van Themsche nadat hij neergeschoten werd. minderwaardigheidsgevoelens zal zich sneller vernederd voelen. Dat maakt het moeilijk te voorspellen, maar zo'n daad komt nooit plotseling. Er gaat altijd iets aan vooraf. Dan is het: iemand moet eraan of ik moet eraan." Vooral naar de voedingsbodem voor tienermoordzucht wordt flink gezocht. Na de drama's op Columbine en andere scholen hebben veel deskundigen geprobeerd de risicosignalen op een rijtje te zetten. In het artikel Prediction of Violence and Homicide in Young Men komt de Amerikaan Rolf Loeber tot 63 indicatoren die aangeven of een jongen een moordenaar wordt of niet. Ze variëren van wreedheid tegen dieren tot slechte vrienden en alcoholgebruik van de ouders. Loeber concludeert dat jongens met vier of meer risicofactoren veertien keer zoveel kans hebben om een moord te begaan als jongens met minder dan vier risicofactoren.

2 De jongens verantwoordelijk voor het drama in Columbine Heksenjacht Maar wat moet je daarmee? Ontwikkelingspsycholoog Breeuwsma: "Je kunt wel een psychologisch profiel vormen van de typische tienermoordenaar, maar je kunt er niet mee voorspellen. Zo'n profiel past op te veel mensen." Dat concludeerde uiteindelijk ook de Amerikaanse geheime dienst, die na Columbine een profiel probeerde op te stellen van toekomstige daders. Uit onderzoek naar 37 incidenten sinds 1974, gepubliceerd in 2002, bleek dat de moordenaars wit, zwart, rood en geel konden zijn. Afkomstig uit gebroken en gewone gezinnen. Populair of buitenstaander. De grote vraag, zegt onderzoeker doctor Peter van der Laan van het Nederlands Studiecentrum voor Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR) van de Universiteit Leiden, is eigenlijk hoe het komt dat het zo vaak niet misgaat. De risicofactoren zijn overal en iedereen wordt een keer puber. Juist dat is een explosieve combinatie. Pubers neigen namelijk naar absolute waarheden. Ze zijn voor het eerst in staat om logische redeneringen te voltrekken en kunnen daarin heel rechtlijnig zijn. "Als je altijd dingen over buitenlanders, vrouwen of leraren denkt en zegt, dan zegt de almachtige logica dat je daar ook iets mee moet dóen." Het besef dat hun ideeën betrekkelijk zijn, komt pas daarna, als de pubers volwassenen worden. Bovendien besluiten volwassenen vaker om het maar bij woorden te laten omdat ze de gevolgen van hun daden beter overzien. Pubers zijn daar nog niet goed toe in staat. Hun hersenen zijn daartoe nog niet goed ontwikkeld. Het logisch denken zonder echt oog voor de gevolgen te hebben maakt dat een tiener met een ijzeren logica kan beredeneren waarom die ene extreme oplossing de enige juiste is. De ingeving zelf kan impulsief zijn, maar daarna kan de voorbereiding maanden werk kosten, zonder dat het hoofd nog uit zijn eigen redeneringen kan ontsnappen. Voeg daarbij nog de existentiële vragen die de puberteit typeren en de heftige emoties. Een psychotherapeut die een potentiële moord signaleert, zal daarom de familie en anderen inschakelen om een netwerk om zo'n jongen te vormen, zodat die de periode ongeschonden doorkomt. Zo'n netwerk moet tegenwicht bieden, afremmen. Een extremistische omgeving doet juist het omgekeerde. De ideologie kanaliseert de dadendrang en zorgt voor een doelwit. Al is het extremisme dus geen oorzaak, het kan wel de ontbrekende duw leveren om te gaan moorden Littleton, Erfurt, Den Haag, Red Lake: jongens en school 20 april 1999, Littleton, Colorado, VS. Eric Harris (18) en Dylan Klebold (17) lopen in lange jassen door Columbine Highschool en schieten twaalf leerlingen en een leraar dood. Onder de slachtoffers zijn zes jocks, de atletische types die op school werden voorgetrokken, maar daarnaast vermoordt het duo ook boekenwurmen. Harris wordt achteraf als psychopaat bestempeld, Klebold als suïcidaal. Hobby s: het computerschietspel Doom. De daders plegen zelfmoord. 26 april 2002, Erfurt, Duitsland. Robert Steinhäuser (19) schiet op het Johann Gutenberg Gymnasium dertien leraren, twee leerlingen en één politieman dood, bijna allemaal met kogels in het hoofd.

3 Hij gaat gekleed in het zwart, met bivakmuts. Steinhäuser was gezakt voor het eindexamen en daarna van school gestuurd voor het vervalsen van absentiebriefjes. Liefhebber van het computerschietspel CounterStrike. Dader pleegt zelfmoord januari 2004, Den Haag. Murat D. (16) loopt met een pistool de kantine van het Terra College in Den Haag binnen en schiet daar leraar Hans van Wieren door het hoofd. Murats vader, al eens veroordeeld voor moord, is drie maanden eerder opnieuw opgesloten wegens een schietpartij. Sindsdien gaat het bergafwaarts met Murat, die die week geschorst zou worden. Voor de moord drinkt hij een halve fles whisky en slikt xtcpillen. Hij krijgt vijf jaar gevangenisstraf en terbeschikkingstelling met dwangverpleging. 21 maart 2005, Red Lake, Minnesota, VS. Jeff Weise (16) schiet zijn grootvader en diens vriendin dood, en rijdt dan naar Red Lake Highschool, waar hij een bewaker, een leraar en vijf leerlingen doodschiet. Weise werd gepest, hield van Marilyn Manson en combineerde indianennationalisme met nazifascinatie. Zijn vader pleegde in 1997 zelfmoord. Zijn alcoholische moeder liep hersenschade op na een auto-ongeluk. De dader pleegt na zijn actie zelfmoord. Michael Persson en Simone De Schipper, De Morgen, 26 mei 2006

4 Naam: Klas: Nr.: Datum: /25 Lezen: Jong, kwaad en gewapend Deze leesoefening kunt u pas geven nadat 3.3 en 3.5 behandeld en getoetst zijn. Daardoor is deze leesoefening geschikt als examen in juni of als leesoefening in deel 3. Als voorbereiding op deze proef herhalen de leerlingen de leerstof behandeld in 3.3 en 3.5. Voor de oriëntatie krijgen de leerlingen zo n 8 minuten. Ze hebben dan de rest van het lesuur om de andere vragen te beantwoorden. In principe kunt u de oriëntatie ook weglaten als u vindt dat deze voor uw leerlingen te eenvoudig is. A Oriënterend lezen 1 Maak een netwerk i.v.m. de zaak-hans Van Themsche, de jongen die een kind van 2 evenals een allochtone vrouw doodschoot en een andere allochtone vrouw zwaar verwondde. Schrijf in het midden zinloos geweld. Maak daarrond drie zinvolle knopen of categorieën. Denk daarbij aan een van de behandelde vaste structuren. Noteer rond deze knopen minimaal tien woorden die ermee verband houden (voor de drie knopen samen, maar minimaal één per knoop). /5 Enkele mogelijkheden: - Oorzaken bv. racisme, ruzie op school, ruzie thuis, invloed van bepaalde personen of partijen, waanzin, gewelddadige computergames, imitatie van films, puberteit. - Gevolgen bv. twee doden en één zwaargewonde, witte mars, zwaar geschokt publiek, enorme media-aandacht, schuld geven aan bepaalde partij. - Maatregelen bv. wapenwet, wet tegen racisme, meer verdraagzaamheid en samenhorigheid, betere detectie en begeleiding van probleemjongeren, psychotherapie, geen gewelddadige games of films. Evaluatie: een punt per ontbrekende knoop, een half punt per woord er rond.

5 B Intensief en zoekend lezen Woordverklaring Existentieel (146): i.v.m. het leven en de zin ervan. 2 In de intro krijg je een duidelijk standpunt, de volgens de auteurs echte verklaring voor de moorden die een tiener zoals Hans Van Themsche heeft gepleegd. In de eerste paragraaf volgt een deel van de argumentatie. Geef: - het standpunt (ST); - de argumentatiestructuur van r. 9-31: de (tegen)argumenten (A of TA) en sub(sub)- argumenten (SA, SSA ). /5 ST: Hun ontwikkelende hersenen brengen verwarde pubers tot moorden. TA1: De filmindustrie. SA: Zag eruit alsof hij uit The Matrix kwam. TA2: Gewelddadige computerspelletjes. SA: Speelde graag Grand Theft Auto. TA3: Extreemrechtse achtergrond. SA1: Komt uit nest van Vlaamse nationalisten. SSA1: Tante zit in parlement voor Vlaams Belang. SSA2: Opa vocht als vrijwilliger met Duitsers aan Oostfront. SA2: Is 5 jaar geleden gepest door allochtoon. 3 In r vernemen we wat het eerste is dat nodig is om een moord te plegen. a Wat is het tweede? /1 Iets acuuts dat de vonk is die de agressie, frustratie of wanhoop opwekt. b Geef er twee subargumenten voor. /2 Ontslag, van school gestuurd zijn, overlijden in familie, pesten, ruzie met vriend.

6 4 In de tekst wordt de puberteit naar voren geschoven als mogelijke verklaring voor de moorden. Geef twee argumenten voor dit standpunt (A1 en A2), telkens met een subargument (SA). /4 A1: Pubers neigen naar absolute waarheden. SA: Kunnen heel rechtlijnig zijn in redeneringen. A2: Ze beseffen pas later dat hun ideeën betrekkelijk zijn. SA: Volwassenen laten het vaker bij woorden omdat ze de gevolgen v. hun daden beter overzien. 5 De laatste zin van de intro is: Hoe hou je ze tegen? Formuleer in vier à vijf regels de kern van het antwoord dat de tekst op deze vraag geeft (zo veel mogelijk in je eigen woorden). /4 De psychotherapeut schakelt de familie en anderen in rondom de puber. Dit netwerk moet een tegenwicht bieden tegen extreme ideeën. Ze wijzen op de concrete gevolgen. Een beter inlevingsvermogen is een natuurlijke rem (52-53) tegen een mogelijke escalatie. 6 Zijn deze uitspraken waar (W) of onwaar (O)? Uitspraken die niet in de tekst voorkomen of niet volledig juist zijn, beschouwen we als onwaar. Let wel: - Indien W: geef het nummer van de regel/regels die de uitspraak bevestigt/bevestigen. - Indien O: verbeter de uitspraak (of noteer: komt niet in de tekst voor). /2 a Tienermoordenaars komen meestal uit moeilijke gezinnen. O: ze komen zowel uit gebroken als gewone gezinnen ( ). b Pubers hebben onderontwikkelde hersenen. O: hun hersenen zijn nog niet goed ontwikkeld ( ). 7 Geef het woord dat in de tekst wordt gebruikt voor deze omschrijvingen. /2 a Iemand die lijdt aan een ernstige geestelijke stoornis die gekenmerkt wordt door chronisch antisociaal gedrag en waarbij geregeld inbreuk gepleegd wordt op de rechten van anderen. Psychopaat. b Geleidelijk aan erger worden van een bepaalde situatie of een bepaald gedrag. Escaleren.

Jong, kwaad en gewapend

Jong, kwaad en gewapend Waarom gaan schoolgaande tieners plots aan het moorden? Jong, kwaad en gewapend 5 10 15 20 25 30 35 40 45 Computergames, geweldfilms, radicale ideologieën en toegang tot wapens geven het laatste duwtje,

Nadere informatie

Over de doodstraf (Uit: Mensenrechteneducatie in Niet-confessionele zedenleer)

Over de doodstraf (Uit: Mensenrechteneducatie in Niet-confessionele zedenleer) Over de doodstraf (Uit: Mensenrechteneducatie in Niet-confessionele zedenleer) Doelstellingen: Reflecteren over pro en contra s van de doodstraf De eigen mening over de doodstraf toetsen aan de mening

Nadere informatie

Scholen herdenken vermoorde leraar

Scholen herdenken vermoorde leraar ANALYSE MAATSCHAPPELIJK VRAAGSTUK: ZINLOOS GEWELD tekst 26 NOS-nieuws van 16 januari 2004: Scholen herdenken vermoorde leraar Scholen in het hele land hebben om 11.00 uur één minuut stilte in acht genomen

Nadere informatie

Hij/zij was de liefste, maar ook de ergste

Hij/zij was de liefste, maar ook de ergste Hij/zij was de liefste, maar ook de ergste Eerste druk, 2014 2014 Emelie van Laar isbn: 9789048434497 nur: 775 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van

Nadere informatie

Hoe riskant is de eenzame terrorist?

Hoe riskant is de eenzame terrorist? Page 1 of 5 Home (/plus) Terrorisme (http://www.standaard.be/plus/tag/terrorisme) EENLINGEN PLEGEN TERREURDADEN IN NAAM VAN ISLAMITISCHE STAAT, MAAR ZIJN NIET UITGESTUURD DOOR DE GROEP Hoe riskant is de

Nadere informatie

Onderzoeksrapport. Hou vol! Geen alcohol. Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders.

Onderzoeksrapport. Hou vol! Geen alcohol. Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders. Onderzoeksrapport Hou vol! Geen alcohol Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders. Suzanne Mares, MSc Dr. Anna Lichtwarck-Aschoff Prof. Dr. Rutger Engels Inleiding

Nadere informatie

Ontwikkelingen na de moord op Van Gogh

Ontwikkelingen na de moord op Van Gogh ANNEX Monitor racisme en extreem-rechts, zesde rapportage: Ontwikkelingen na de moord op Van Gogh Jaap van Donselaar Peter R. Rodrigues Anne Frank Stichting, Onderzoek en Documentatie Universiteit Leiden,

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling 2. Gevolgen van kindermishandeling voor kind en omgeving De emotionele, lichamelijke en intellectuele ontwikkeling van een kind berust op genetische mogelijkheden

Nadere informatie

Informatie en advies voor ouders

Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders 1 2 Wist u dat de gevolgen van het zien of horen van geweld in het gezin net zo groot zijn als zelf geslagen worden? Ook als het geweld gestopt

Nadere informatie

Voorwoord 7 Leeswijzer 9

Voorwoord 7 Leeswijzer 9 Inhoudsopgave Voorwoord 7 Leeswijzer 9 Deel I Traumatische ervaringen 1 Wat kinderen kunnen meemaken 15 2 De reacties van kinderen op trauma 21 3 De impact op het gezin en de school 33 Deel II Kinderen

Nadere informatie

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Dit examen doen deelnemers aan de taalcursus Nederlands Niveau 3+4 aan de Universiteit Leiden. Deze cursus bestaat uit 120 contacturen.

Nadere informatie

Het probleem is dat pesten soms wordt afgedaan als plagerij of als een onschuldig spelletje.

Het probleem is dat pesten soms wordt afgedaan als plagerij of als een onschuldig spelletje. 1-1. HET PROBLEEM Pesten en plagen worden vaak door elkaar gehaald! Het probleem is dat pesten soms wordt afgedaan als plagerij of als een onschuldig spelletje. Als je gepest bent, heb je ervaren dat pesten

Nadere informatie

WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede

WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede 2.3.1. Wereldoorlog I INHOUD OEFENBOEK De Eerste Wereldoorlog 02-03 2.3.2. Wereldoorlog II De Tweede Wereldoorlog 04-05 La Vita è Bella 06-07 3.1. Geweldige personen Jezus

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Hoe praat je met leerlingen over terreur en geweld?

Hoe praat je met leerlingen over terreur en geweld? Hoe praat je met leerlingen over terreur en geweld? SJKS Ook kinderen zijn geschokt als er in de media sprake is van aanslagen, oorlog en geweld. Ze horen, zien en lezen net zo goed het nieuws als volwassenen.

Nadere informatie

Omgaan met onaangepast gedrag in het Sociaal Raadsliedenwerk en Schuldhulpverlening. Sjaak Boon www.bureauboon.nl

Omgaan met onaangepast gedrag in het Sociaal Raadsliedenwerk en Schuldhulpverlening. Sjaak Boon www.bureauboon.nl Omgaan met onaangepast gedrag in het Sociaal Raadsliedenwerk en Schuldhulpverlening Sjaak Boon www.bureauboon.nl Sombere stemming Verminderde interesse in activiteiten Duidelijke gewichtsvermindering Slecht

Nadere informatie

Reclasseringsmedewerkers aan het woord over 2014 Jaarverslag in het kort Reclassering Nederland

Reclasseringsmedewerkers aan het woord over 2014 Jaarverslag in het kort Reclassering Nederland Reclasseringsmedewerkers aan het woord over 2014 Jaarverslag in het kort Reclassering Nederland Reclasseringsmedewerkers aan het woord over 2014 Jaarverslag in het kort Reclassering Nederland 2 3 Inhoud

Nadere informatie

Zij weer? Over inbrekers die twee keer langskomen

Zij weer? Over inbrekers die twee keer langskomen TERUG MAIL SLA OP Zij weer? Over inbrekers die twee keer langskomen SAMENVATTING 27/1/2009 Als er in de buurt is ingebroken, kun je maar beter de ramen dichthouden en een extra slot op de deur doen. De

Nadere informatie

Pestactieplan Sint-Amandusschool. Anti-pestcontract op onze school

Pestactieplan Sint-Amandusschool. Anti-pestcontract op onze school Pestactieplan Sint-Amandusschool Anti-pestcontract op onze school Ik houd me aan de leefregels op onze school: Eerlijkheid bovenal! Agressie en geweld bannen we uit onze school! We tonen respect voor ieders

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID-SCHRIJFVAARDIGHEID CSE KB Bij dit examen horen een uitwerkbijlage en een tekstboekje. Beantwoord alle vragen

Nadere informatie

Suïcide bij ouderen in Nederland

Suïcide bij ouderen in Nederland Suïcide bij ouderen in Nederland 19-27 AJFM Kerkhof ajfm.kerkhof@psy.vu.nl www.kerkhofpsychotherapie.nl Afdeling Klinische Psychologie Vrije Universiteit Amsterdam 2 18 16 14 12 1 8 6 4 2 19 196 Suïcide

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs

Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen luisteren naar een radiofragment van Goedemorgen Nederland en lezen een tekst uit dagblad Trouw over de bewijsvoering

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Samenvatting. Hieronder zullen de belangrijkste resultaten en conclusies per thema besproken worden. Zelfbeeld

Samenvatting. Hieronder zullen de belangrijkste resultaten en conclusies per thema besproken worden. Zelfbeeld Samenvatting Dit onderzoek is opgesteld om inzicht te krijgen in de gedachten en gevoelens van de jongeren ten opzichte van hun eigen identiteit, de toekomst, school, hun vrienden, hun rolmodel en risico

Nadere informatie

Is het écht zo dat kinderen die veel mediageweld consumeren sneller zélf gaan slaan?

Is het écht zo dat kinderen die veel mediageweld consumeren sneller zélf gaan slaan? Artikel in Het Laatste Nieuws. Annick de Wit: OORLOGJE SPELEN: JA OF NEEN? Niet in ieder kind schuilt een Hans Van Themsche, met zijn voorkeur voor oorlogsgames. Maar hoe hou je de vinger aan de pols?

Nadere informatie

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts.

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. Thema 5 Les 1: De angst: Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. De schrik: Als iemand ineens achter je staat, dan schrik je. Je bent dan ineens

Nadere informatie

Zijn deze stellingen feiten of meningen? Zet een kruisje in de gepaste kolom. Dat was een fantastisch boek, de personages waren levensecht.

Zijn deze stellingen feiten of meningen? Zet een kruisje in de gepaste kolom. Dat was een fantastisch boek, de personages waren levensecht. Vraag 34 Geef je me één goede reden? Over de argumentatiestructuur In vraag 15 en vraag 22 maakte je al kennis met enkele tekststructuren en de gepaste verbindingswoorden: de chronologische, de opsommende,

Nadere informatie

Aanpak pesten. Een definitie van pesten. De pesters. Signalen van een pestkop

Aanpak pesten. Een definitie van pesten. De pesters. Signalen van een pestkop Aanpak pesten Pesten of treiteren is antisociaal gedrag waarbij het slachtoffer herhaaldelijk en langdurig negatieve handelingen van materiële, fysieke of psychische aard moet ondergaan door één of meerdere

Nadere informatie

P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ

P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ Dilemma s bij risicotaxatie Risicotaxatie is een nieuw en modieus thema in de GGZ Veilige zorg is een illusie Hoe veiliger de zorg, hoe minder vrijheid voor

Nadere informatie

Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld. huiselijkgeweldwb.nl. 0900 126 26 26 5 cent per minuut

Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld. huiselijkgeweldwb.nl. 0900 126 26 26 5 cent per minuut Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26 Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld Kinderen die getuige zijn van geweld tussen hun

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

Kinderdoding. Inhoud. Onderzoeksopzet. Aanleiding 17-10-2010. Aanleiding Onderzoeksopzet Wetgeving Resultaten Discussie. Verschil in berechting tussen

Kinderdoding. Inhoud. Onderzoeksopzet. Aanleiding 17-10-2010. Aanleiding Onderzoeksopzet Wetgeving Resultaten Discussie. Verschil in berechting tussen Kinderdoding Verschil in berechting tussen mannelijke en vrouwelijke kinderdoders Aanleiding Onderzoeksopzet Wetgeving Resultaten Discussie Inhoud E.J.C. Goetheer 13-1- Aanleiding Proefschrift A.J. Verheugt,

Nadere informatie

Agressie, gedragsprobemen Ontstaan en behandelingsvormen

Agressie, gedragsprobemen Ontstaan en behandelingsvormen Agressie, gedragsprobemen Ontstaan en behandelingsvormen 2 voorbeelden: Jan Piet Enkele begrippen: - Oppositioneel opstandig gedrag: het kind verzet zich tegen de leiding van volwassenen - Agressief gedrag:

Nadere informatie

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Lees blz. 5, 6, 7, 8 Wat denk je dat Aïsha wilde doen? Waarom is dat niet gelukt? Is het goed dat de deur van het dak altijd op slot

Nadere informatie

Examen HAVO 2012. Nederlands. tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO 2012. Nederlands. tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2012 tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-16.30 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 20 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 45 punten

Nadere informatie

Ik wil dood suïcidaliteit

Ik wil dood suïcidaliteit Ik wil dood suïcidaliteit bij jongeren Mark De Bock Anneleen Franssens Annelies Kog Klinisch psychologen en orthopedagogen, psychotherapeuten UKJA Waar of niet waar? De meeste zelfmoorden gebeuren impulsief

Nadere informatie

OMSCHRIJVING ANALYSE EN AANPAK VAN PESTEN EN CYBERPESTEN IN KLAS- EN SCHOOLCONTEXT. Horen, zien en spreken. Samen op pad tegen pesten 10/13/2015

OMSCHRIJVING ANALYSE EN AANPAK VAN PESTEN EN CYBERPESTEN IN KLAS- EN SCHOOLCONTEXT. Horen, zien en spreken. Samen op pad tegen pesten 10/13/2015 Horen, zien en spreken. Samen op pad tegen pesten ANALYSE EN AANPAK VAN PESTEN EN CYBERPESTEN IN KLAS- EN SCHOOLCONTEXT Maurits.wysmans@ucll.be OMSCHRIJVING Pesten is een herhaaldelijk en langdurig blootstaan

Nadere informatie

Deze V/M-salonis mede mogelijk gemaakt door:

Deze V/M-salonis mede mogelijk gemaakt door: Deze V/M-salonis mede mogelijk gemaakt door: WORDT DEPRESSIE BIJ MANNEN OVER HET HOOFD GEZIEN? DR. GRETA NOORDENBOS Psychologisch Instituut Universiteit Leiden OPBOUW VAN DE LEZING 1) Wat is een depressie?

Nadere informatie

onthouden. Schrijfdoelen Schrijfdoel Inhoud schrijfdoel Voorbeeld vermaakt door een leuk, spannen, aangrijpend of interessante tekst.

onthouden. Schrijfdoelen Schrijfdoel Inhoud schrijfdoel Voorbeeld vermaakt door een leuk, spannen, aangrijpend of interessante tekst. Nederlands Leesvaardigheid Leesstrategieën Oriënterend lezen Globaal lezen Intensief lezen Zoekend lezen Kritisch lezen Studerend lezen Om het onderwerp vast te stellen en te bepalen of de tekst bruikbaar

Nadere informatie

DOODSTRAF - ROLLENSPEL. Rechtszaak De staat Texas versus Charles Rumbaugh

DOODSTRAF - ROLLENSPEL. Rechtszaak De staat Texas versus Charles Rumbaugh DOODSTRAF - ROLLENSPEL Rechtszaak De staat Texas versus Charles Rumbaugh DE RECHTER De taken van de rechter U speelt als rechter een belangrijke rol: U leidt namelijk het proces. Iedereen in de rechtszaal

Nadere informatie

Kijktip: terrorismedeskundigen aan het woord

Kijktip: terrorismedeskundigen aan het woord Kijktip: terrorismedeskundigen aan het woord Korte omschrijving werkvorm U bekijkt met de leerlingen een fragment van De Wereld Draait Door en van EenVandaag. Beatrice de Graaf en Robbert McFadden proberen

Nadere informatie

Waarom een samenvatting maken?

Waarom een samenvatting maken? Waarom een samenvatting maken? Er zijn verschillende manieren om actief bezig te zijn met de leerstof. Het maken van huiswerk is een begin. De leerstof is al eens doorgenomen; de stof is gelezen en opdrachten

Nadere informatie

Al spelend leren: onderzoek naar de educatieve (meer)waarde van computergames in de klas Project Ben de Bever

Al spelend leren: onderzoek naar de educatieve (meer)waarde van computergames in de klas Project Ben de Bever Al spelend leren: onderzoek naar de educatieve (meer)waarde van computergames in de klas Project Ben de Bever 2010-2011 Een onderzoek van: Universiteit Gent Katarina Panic Prof. Dr. Verolien Cauberghe

Nadere informatie

WEBQUEST DE JONGEN DIE HET LIET REGENEN

WEBQUEST DE JONGEN DIE HET LIET REGENEN BRIAN CONAGHAN Vertaald door Aline Sax De titel: De jongen die het liet regenen Waar wordt deze uitdrukking gebruikt in het boek? p 219 220: Wanneer Clem aangevallen wordt door de twee jongens, kan hij

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Zelf zorgen voor een gezond gevoelsleven 9

Inhoud. Deel 1 Zelf zorgen voor een gezond gevoelsleven 9 Inhoud Deel 1 Zelf zorgen voor een gezond gevoelsleven 9 1 Emotionele verantwoordelijkheid 11 2 Gevoelens analyseren 15 3 Adequate en inadequate gevoelens onderscheiden 19 4 Gevoelens veranderen 24 5 Gedachten

Nadere informatie

Conflict en aangifte. module 3. Sport, dienstverlening en veiligheid

Conflict en aangifte. module 3. Sport, dienstverlening en veiligheid Conflict en aangifte module 3 INHOUDSOPGAVE INLEIDING...3 AANGIFTE DOEN...4 Hoe kan een aangifte worden gedaan?... 4 Wat gebeurt er met de aangifte?... 4 AMBTSHALVE VERVOLGBARE DELICTEN EN KLACHTDELICTEN...6

Nadere informatie

MDR diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag. Klaas Jansen, SPV MetGGZ (voorheen RiaggZuid) FACT-team, Kernteam crisisdienst

MDR diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag. Klaas Jansen, SPV MetGGZ (voorheen RiaggZuid) FACT-team, Kernteam crisisdienst MDR diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag Klaas Jansen, SPV MetGGZ (voorheen RiaggZuid) FACT-team, Kernteam crisisdienst Inhoud Cijfers Visie op suïcidaal gedrag Diagnostiek en behandeling van

Nadere informatie

Voorkomen van. bij suïcidaliteit. Rol huisar ts. Vervolg Trimbos, Preventie. Voorkomen van suïcide

Voorkomen van. bij suïcidaliteit. Rol huisar ts. Vervolg Trimbos, Preventie. Voorkomen van suïcide Suïcidaliteit Voorkomen van suïcidaliteit Remco de Winter: introductie Bert van Hemert: workshop met mindmapping mindmapping Voorkomen van suïcidaliteit Trimbos instituut iov Min. VWS Vermindering van

Nadere informatie

Ontwikkeling versus degeneratie

Ontwikkeling versus degeneratie Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Wordt de groei van kinderen beïnvloed door de ZvH mutatie? Kleine

Nadere informatie

Pubers opvoeden. Veranderingen in de puberteit

Pubers opvoeden. Veranderingen in de puberteit Pubers opvoeden Pubers opvoeden De puberteit is de ontwikkelingsfase tussen 10 en 18 jaar. Maar die puberteit is er natuurlijk niet opeens. Vanaf ongeveer 9 jaar kan je al merken dat kinderen beginnen

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

CLAEVERVELT, KRANT VOOR OUDERS EN LEERLINGEN HIER ZEGGEN WE NEEN TEGEN PESTEN!

CLAEVERVELT, KRANT VOOR OUDERS EN LEERLINGEN HIER ZEGGEN WE NEEN TEGEN PESTEN! CLAEVERVELT, HIER ZEGGEN WE NEEN TEGEN PESTEN! KRANT VOOR OUDERS EN LEERLINGEN Verschil tussen pesten en ruzie maken Er is een groot verschil tussen plagen, pesten en ruzie maken. RUZIE MAKEN gebeurt vaak

Nadere informatie

PARTNERSHIPS ROND PESTEN OP SCHOOL

PARTNERSHIPS ROND PESTEN OP SCHOOL Gie Deboutte Vlaams Netwerk Kies Kleur tegen Pesten PARTNERSHIPS ROND PESTEN OP SCHOOL Welke aanpak is wenselijk en haalbaar? Kennis over het pestfenomeen Voorwaarde 1 voor geslaagde samenwerking Waarom?

Nadere informatie

Kim Dalessi. K.dalessi@student.fontys.nl

Kim Dalessi. K.dalessi@student.fontys.nl 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Hallo!!...3 Aflevering 1...7 Opdracht 1...7 Opdracht 2...8 Aflevering 2...9 Opdracht 3...9 Opdracht 4...10 Aflevering 3...11 Opdracht 6...12 Opdracht 7...13 Werkblad Logboek...14

Nadere informatie

Kennislink.nl. Reizende criminelen langer uit handen van de politie. Slechts kwart van misdrijven opgehelderd

Kennislink.nl. Reizende criminelen langer uit handen van de politie. Slechts kwart van misdrijven opgehelderd Kennislink.nl Discussieer mee: Allemaal de beste van de klas?! Onderwerpen Publicaties Over Kennislink Nieuwsbrief Zoek Leven, Aarde & Heelal Gezondheid, Hersenen & Gedrag Mens & Maatschappij Energie &

Nadere informatie

5 Samenvatting en conclusies

5 Samenvatting en conclusies 5 Samenvatting en conclusies In 2008 werden in Nederland bijna 5,2 miljoen mensen het slachtoffer van criminaliteit (cbs 2008). De meeste van deze slachtoffers kregen te maken met diefstal of vernieling,

Nadere informatie

SAI Leopoldlaan 9 9300 Aalst. Debatteren. Een documentatiemap

SAI Leopoldlaan 9 9300 Aalst. Debatteren. Een documentatiemap SAI Leopoldlaan 9 9300 Aalst Debatteren Een documentatiemap Naam: Klas: Vak: Nederlands Schooljaar 2013 2014 Debatteren: instructieblad 1. Oriëntatie van de opdracht Er zijn drie debatten waarbij je telkens

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken.

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken. Hoofdstuk 1 Het beestje bij de naam Wat gebeurt er precies? In dit hoofdstuk wil ik graag stilstaan bij geweld en misbruik en wat het precies is. We hebben hier allemaal onze eigen ideeën over. Schelden,

Nadere informatie

Na de schok... Informatie voor leerkrachten

Na de schok... Informatie voor leerkrachten Na de schok... Informatie voor leerkrachten Niemand is echt voorbereid op een schokkende gebeurtenis en als het gebeurt heeft dat ingrijpende gevolgen. Als leerkrachten samen met kinderen een aangrijpende

Nadere informatie

Instructie signaleringskaart Inleiding

Instructie signaleringskaart Inleiding Instructie signaleringskaart Inleiding De signaleringskaart is een instrument waarmee inzichtelijk wordt wat de beperkingen van de sw-werknemer, kandidaat via DWI/UWV of kandidaten in andere trajecten

Nadere informatie

Rouw na een niet-natuurlijke dood

Rouw na een niet-natuurlijke dood Rouw na een niet-natuurlijke dood Yarden Symposium Afscheid na een niet-natuurlijke dood Donderdag 14 november 2013 Prof. dr. Paul Boelen Universiteit Utrecht Wat is rouw? Inhoud Wat is niet-natuurlijke

Nadere informatie

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 Inhoudsopgave Colofon 3 Dag tegen het pesten 4 Highlights 4 Pesten gebeurt in mijn klas het meest met 5 Welke uitspraak

Nadere informatie

SCHRIJVEN. Instructiekaart voor de leerling nr. 5. A-vragen. Korte vragen die beginnen met Wie...? Wat...? Waar...? Wanneer...? Hoeveel...?

SCHRIJVEN. Instructiekaart voor de leerling nr. 5. A-vragen. Korte vragen die beginnen met Wie...? Wat...? Waar...? Wanneer...? Hoeveel...? Instructiekaart voor de leerling nr. 5 A-vragen Formulering van de vraag Formulering van het antwoord Korte vragen die beginnen met Wie...? Wat...? Waar...? Wanneer...? Hoeveel...? Antwoord met één volledige

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken?

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken? >> Inhoudsopgave Inleiding 4 Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10 Les 2. Denken Kunnen dieren denken? 14 Les 3. Geluk Wat is het verschil tussen blij zijn en gelukkig zijn?

Nadere informatie

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx x x x x xx x xx xx x xx xxx xx xx xx xxx x xx x xxxx x EEN KNOTSGEKKE xxx x xxxx HICHAM BENOHOUD xxx xxxxx xxxx xxxxx xx Salle de Classe, série 2 KLASFOTO! xxxx xxxxxx xx xxxxx xx xxxxxx x xxxxx xx x xxxxxx

Nadere informatie

Fijn dat jij er bent! annouk@leefsleutels.be annoukthijs@msn.com. Pesten Wat is het? Hoe kan ik ermee omgaan?

Fijn dat jij er bent! annouk@leefsleutels.be annoukthijs@msn.com. Pesten Wat is het? Hoe kan ik ermee omgaan? Fijn dat jij er bent! annouk@leefsleutels.be annoukthijs@msn.com Pesten Wat is het? Hoe kan ik ermee omgaan? Achtergrond Gestart in 1991 als reactie op een case van een jongen George Robinson en Barbara

Nadere informatie

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen.

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Leerstijlentest van David Kolb Mensen, scholieren dus ook, verschillen nogal in de wijze waarop ze leren. Voor

Nadere informatie

Eerste druk, februari 2011 2011 Elisabeth Nymus

Eerste druk, februari 2011 2011 Elisabeth Nymus Seksueel misbruik Eerste druk, februari 2011 2011 Elisabeth Nymus isbn: 978-90-484-1685-1 nur: 248 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Onderzoek Wel eens gepest?

Onderzoek Wel eens gepest? Onderzoek Wel eens gepest? 5 februari 2013 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 31 januari tot 05 februari 2013, deden 817 jongeren mee uit het 1V Jongerenpanel die aangeven op de

Nadere informatie

Manisch depressief of bipolaire stoornis

Manisch depressief of bipolaire stoornis 0000 2027 - SV - oktober 2012 Manisch depressief of bipolaire stoornis campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat 20 2018 Antwerpen tel. 03 285 20 00 fax 03 239 23 23 www.st-vincentius.be GasthuisZusters

Nadere informatie

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 1: HGW, gedrag kennen en zien

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 1: HGW, gedrag kennen en zien Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 1: HGW, gedrag kennen en zien 8 oktober 2014 13.30 16.00 uur Berber Klein Liesbeth van Well Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag in de klas 8 oktober 2014

Nadere informatie

Bert Coucquyt KLASSETALENT

Bert Coucquyt KLASSETALENT 10 Bert Coucquyt KLASSETALENT Bert Coucquyt (28) studeerde grafische vormgeving, optie illustratie en is zeefdrukker. Hij debuteerde dit schooljaar als illustrator in Maks! Hij verslindt boeken, kickt

Nadere informatie

wegwijzer eergerelateerd geweld

wegwijzer eergerelateerd geweld wegwijzer eergerelateerd geweld Eer Eer is de waarde van een persoon of zijn familie in een omgeving met een collecttivistische structuur en gedeelde waarden en normen. Eer is iets concreets, het is bezit.

Nadere informatie

2. Hebben ze ooit al een geheim van je rondverteld via internet? 3. Hebben ze al eens een geheim doorvertelt dat jij iemand had toevertrouwd?

2. Hebben ze ooit al een geheim van je rondverteld via internet? 3. Hebben ze al eens een geheim doorvertelt dat jij iemand had toevertrouwd? Bijlage 1 Ben jij ooit gecyberpest? Cyberpesten kan iedereen overkomen. De meeste mensen weten niet wat cyberpesten is. Misschien ben zelfs jij ooit gecyberpest zonder dat je het zelf weet. Er zijn 2 reeksen

Nadere informatie

bespreekbaar stellen en ontrafelen van geweld 1

bespreekbaar stellen en ontrafelen van geweld 1 Datum: 31/10/2013 Auteur: Kris De Groof Versie: def Herkomst: Methodisch kader Aan de Slag Doel: Bestemming: Handelingskader 1712 bespreekbaar stellen en ontrafelen van geweld 1 1. Mogelijke introductie

Nadere informatie

Moordspel. Deelnemers onbeperkt Leeftijd 10+ Begeleiding 6 verdachten, 1 spelleider (evt. 1 begeleider per groep)

Moordspel. Deelnemers onbeperkt Leeftijd 10+ Begeleiding 6 verdachten, 1 spelleider (evt. 1 begeleider per groep) Moordspel Tijd 1 uur Plaats overal Deelnemers onbeperkt Leeftijd 10+ Begeleiding 6 verdachten, 1 spelleider (evt. 1 begeleider per groep) Benodigdheden Speluitleg voor de deelnemers, pennen (evt. verkleedkleding)

Nadere informatie

Examenopgaven VBO-MAVO-C 2004

Examenopgaven VBO-MAVO-C 2004 Examenopgaven VBO-MAVO-C 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID C Bij dit examen horen een uitwerkbijlage en een tekstboekje. Beantwoord alle vragen en maak de samenvattingsopdracht

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Er zijn leuke en fijne momenten in de opvoeding, maar ook moeilijke en zware momenten. Deze moeilijke momenten hebben soms te maken met een bepaalde fase

Nadere informatie

Sociale veiligheid op school

Sociale veiligheid op school Sociale veiligheid op school 1 Inleiding In dit document staat omschreven welk beleid en welke protocollen gehanteerd worden op t Kofschip met betrekking tot de sociale veiligheid. Het is een weerslag

Nadere informatie

Eindexamen Nederlands mavo D 2002 - I. Tekst 1 Dank u wel, alstublieft. - www.vmbogltl.nl - 1 - havovwo.nl. www.examen-cd.nl -

Eindexamen Nederlands mavo D 2002 - I. Tekst 1 Dank u wel, alstublieft. - www.vmbogltl.nl - 1 - havovwo.nl. www.examen-cd.nl - Tekst 1 Dank u wel, alstublieft - www.vmbogltl.nl - 1 - Tekst 1 Dank u wel, alstublieft 2p Kunt u me dan vertellen hoe laat de stoomtrein gaat? vraagt de man geërgerd. (regels 5 7) 1 Waarom gebruikt de

Nadere informatie

De scholen zijn weer begonnen

De scholen zijn weer begonnen De scholen zijn weer begonnen (het pesten ook) Pesten is een plaag. Het nieuwe pesten gaat via sociale media. Wat kunnen ouders, scholen én leerlingen tegen digitaal pesten doen? De meest gestelde vragen

Nadere informatie

Het was één groot feest!

Het was één groot feest! Het was één groot feest! Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum,

Nadere informatie

Pestprotocol It Twaspan

Pestprotocol It Twaspan Pestprotocol It Twaspan It Twaspan wil de kinderen een omgeving bieden waarin zij zich op een prettige en positieve wijze kunnen ontwikkelen. De leerkrachten willen deze ontwikkeling bevorderen door het

Nadere informatie

Over de website en de boodschappen

Over de website en de boodschappen Over de website en de boodschappen De website De website is opgericht om een reeks goddelijke boodschappen te publiceren waarvan een getrouwde moeder van een jong gezin, woonachtig in Europa, zegt dat

Nadere informatie

Pesten als groepsproces: Over pestkoppen, verdedigers en slachtoffers

Pesten als groepsproces: Over pestkoppen, verdedigers en slachtoffers Pesten als groepsproces: Over pestkoppen, verdedigers en slachtoffers René Veenstra Vakgroep Sociologie Rijksuniversiteit Groningen 1 Rocky: De enige reden waarom George aardig tegen ons doet is omdat

Nadere informatie

Onderzoek Geweldsfilmpjes

Onderzoek Geweldsfilmpjes Onderzoek Geweldsfilmpjes 21 april 2015 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 14 april tot en met 20 april 2015, deden 1.165 jongeren mee. De uitslag is na weging representatief voor

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Anti-pest protocol OBS De Viermaster Papendrecht 2014-2015 1

Anti-pest protocol OBS De Viermaster Papendrecht 2014-2015 1 Anti-pest protocol OBS De Viermaster Papendrecht 2014-2015 1 Inleiding Anit-pest protocol Wat is pesten? Op de site van het Nederlands Jeugd Instituut staat het volgende: Pesten is een stelselmatige vorm

Nadere informatie

Actuele opdracht leesvaardigheid Pesten mei - 2014 2thv

Actuele opdracht leesvaardigheid Pesten mei - 2014 2thv Actuele opdracht leesvaardigheid Pesten mei - 2014 2thv Opdracht 1 In april is er op televisie en in de media veel aandacht geweest voor (online) pesten. a Wat heb jij in de afgelopen weken gezien en/of

Nadere informatie

Gatekeeper training. 08-10- 2014 workshop Trainer: Gerrie Hendriks

Gatekeeper training. 08-10- 2014 workshop Trainer: Gerrie Hendriks Gatekeeper training 08-10- 2014 workshop Trainer: Gerrie Hendriks Gatekeepers Jullie gaan deuren openen naar hulp voor mensen die gevaar lopen zichzelf wat aan te doen waarom 1600 suïcides per jaar waarvan

Nadere informatie

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO DEEL 1 DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 In Nederland wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar wie bepaalt wat er onderzocht wordt? In het voorjaar van 2015 hebben Nederlanders

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Veilige leeromgeving. www.nji.nl

Veilige leeromgeving. www.nji.nl Veilige leeromgeving www.nji.nl Definitie Onder een sociaal veilige leeromgeving wordt verstaan: de omstandigheden waarin iedere leerling en professional zich gerespecteerd en aanvaard weet, ongeacht religie,

Nadere informatie

Iedereen ervaart wel eens lichamelijke klachten. Soms is hiervoor een duidelijke oorzaak, zoals een beschadiging of een ontsteking, maar vaak is er ge

Iedereen ervaart wel eens lichamelijke klachten. Soms is hiervoor een duidelijke oorzaak, zoals een beschadiging of een ontsteking, maar vaak is er ge LEKENSAMENVATTING Iedereen ervaart wel eens lichamelijke klachten. Soms is hiervoor een duidelijke oorzaak, zoals een beschadiging of een ontsteking, maar vaak is er geen duidelijke medische verklaring

Nadere informatie

Actuele opdracht leesvaardigheid Gamen en school februari - 2014 3bk

Actuele opdracht leesvaardigheid Gamen en school februari - 2014 3bk Actuele opdracht leesvaardigheid Gamen en school februari - 2014 3bk Opdracht 1 Je mening over gamen. a Game jij graag? b Wat leer je van gamen? c Welke nadelen heeft gamen? Opdracht 2 Lees tekst 1 verkennend.

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie