10/5/2009. Inleiding. Dit hoorcollege wordt iets anders dan u gewoon bent

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "10/5/2009. Inleiding. Dit hoorcollege wordt iets anders dan u gewoon bent"

Transcriptie

1 Seniorenuniversiteit Hasselt Hart- en Vaatziekten; Wat Elke Senior Dient te Weten Prof. Dr. Wilfried Mullens 5 Oktober 2009 Ziekenhuis Oost Limburg Genk Transnationale Universiteit Limburg Inleiding Dit hoorcollege wordt iets anders dan u gewoon bent We zullen de hart-en vaatziektes ontrafelen van Jan - een echte patient - vanaf zijn kinderjaren op (hopelijk) begrijpbare manier U mag (MOET) meedenken interactief (10 vragen )! U mag voor 1 keer ook dokter spelen Want basiskennis van hart- en vaatziekten is onmisbaar in uw verdere beroepscarriere als levensgenieter En heeft als doel.. Only American Citizen with the name Teun 1

2 SENIOREN Het normale hart: 4 kamers Het normale Hart en Bloedvaten systeem Belang van Hart- en Vaatziekten 4 Kamers RA: rechteratrium (Re voorkamer) RV: rechterventrikel (Re kamer) LA: linkeratrium (Li voorkamer) LV: linkerventrikel (Li kamer) Jan Het normale hart: 4 kleppen 2 atrioventriculaire kleppen = Kleppen tussen voorkamers en kamers Het normale hart: kleppen 2 semilumaire kleppen = Kleppen tussen kamers en grote slagaders 2

3 Functie van het normale hart Het normale hart Volume Pomp Twee grote circuits Long (pulmonaal) circuit Vervoeren van bloed van hart naar longen en terug Gas uitwisseling: verlies van CO 2, opname O 2 Rechter zijde vh hart Systeem circuit Vervoeren van bloed van hart naar lichaam en terug Gas uitwisseling: verlies O 2, opname CO 2 Linker zijde vh hart Hart is elektrisch gestuurde pomp Elektrisch weefsel Spier Kleppen Slagaders: bloed van hart naar organen Aders: bloed van organen naar hart Bloedvaten organen De bloedvaten = buizensysteem IN ELK ORGAAN AANWEZIG SLAGADERS ARTERIE Stevig Dikke wand Hoge druk : x hoger dan in de aders NIET ZICHTBAAR VOELBAAR ADERS VENE Minder stevig Dunne wand Lage druk Zichtbaar (Niet) voelbaar Slagader Weinig spier veel bindweefsel Slagader en ader 100X Veel spier Weinig bindweefsel Ader 3

4 *Slagader 400X * Ader 400X tunica externa tunica media tunica externa tunica media tunica interna tunica interna ADERS HART SLAGADERS Spier 1. Verdikte spier 2. Uitzetting spier Hartverzwakking Elektrisch weefsel 1. Te traag hartritme 2. Te snel hartritme Kleppen 1. Lekkage 2. Vernauwing Kransslagaders Aderverkalking ORGAAN EEN ZIEKTE VAN SLAGADERS KAN ELK ORGAAN AANTASTEN 1. Flebitis 2. Spataders HART 1. ADERVERKALKING 2. ANEURYSMA 3. ONTSTEKINGSZIEKTE HART HERSENEN DARMEN NIEREN BENEN ADERS ORGAAN SLAGADERS Het normale Hart en Bloedvaten systeem Belang van Hart- en Vaatziekten Jan 4

5 Autopsie van de jonge mens Oorlog in Korea en Vietnam Verkeersdoden Kentucky (USA) Leeftijd : jaar % van de jongeren had aderverkalking Morbidity Number of adults with heart disease: 25.1 million Percent of adults with heart disease: 11% Mortality Number of deaths: 631,636 Deaths per 100,000 population: Cause of death rank: 1 Doodsoorzaken Westen Dood door CV aandoeningen Coronary Heart Disease Hart en vaat Kanker Andere Long Accidenteel Infectie 5% 6% 0% 4% 18% 13% 53% Stroke Congestive Heart Failure High Blood Pressure Diseases of the Arteries Rheumatic Fever/Rheumatic Heart Disease Congenital Cardiovascular Defects Other Het belang van hart en vaatziekte Het normale Hart en Bloedvaten systeem 1. Doodsoorzaak 1 in Amerika en Europa 2. Veel mensen lijden aan de ziekte: hoge kostprijs voor de maatschappij Belang van Hart- en Vaatziekten Jan 3. Het begint op jonge leeftijd 5

6 I. Student Jan 18 jaar Medisch Onderzoek Anamnese (ondervraging) Klinisch onderzoek Inspectie (kijken) Palpatie (voelen) Percussie (kloppen) Auscultatie (luisteren) Technische onderzoeken Diagnose Behandeling I. Student Jan 18 jaar Medisch Onderzoek Klachten: geen Familiale voorgeschiedenis: Moeder: obesitas, hyperlipidemie, hypertensie, diabetes mellitus Vader: roker, hartinfarct op 38-jarige leeftijd, hypertensie Grootouders gestorven op hoge leeftijd Oom met CVA 45 j, tante met CABG 50 j = Familiale voorbeschiktheid voor hart- en vaat lijden!!! Vraag 1: Is Jan student of patient? Student Jan 18 jaar Medisch Onderzoek Klinisch onderzoek: Obese patient, gewicht 105 kg, lengte 173 cm (BMI 35 = gewicht / lengte²) Student Jan 18 jaar Medisch Onderzoek Klinisch onderzoek: Klinische tekenen vd roker... Student Jan 18 jaar Medisch Onderzoek Student Jan 18 jaar Medisch Onderzoek Klinisch onderzoek: Bloeddruk 140/91 mmhg (beide armen) Klinisch onderzoek: Hart: HR 75/min, RR, normale tonen, geen geruisen, CVP 5 Longen: normaal vesiculair ademgeruis Ledematen: normaal, geen vochtophoping Bloedvaten: geruisje over rechter liesslagader Labo: Glucose nuchter 180 mg/dl HbA1c: 7.8% Chol 243 mg/dl, LDL: 176 mg/dl, HDL: 23 mg/dl Triglyceriden: 290 mg/dl Vraag 2: primaire of secundaire preventie? primair = voorkomen van ziekte secundair = voorkomen van herval 6

7 Cardiovasculaire risicofactoren = Risico op ATHEROSCLEROSE Leeftijd Roken Hypertensie (hoge bloeddruk) Hyperlipidemie (Lipiden / vet stoornissen) Fysieke inactiviteit Obesitas (overgewicht) Diabetes mellitus (suikerziekte) Familiaal Dieet Metabool syndroom Jan loopt rond met tijdbom! Atherosclerose Atherosclerosis komt van Griekse woorden Athero: pasta Sclerosis: hardheid Depositie van vetten, cholesterol, cellen, calcium en andere zaken in de bloedvatwand. Dit stapelt zich op onder vorm van plaques of abcessen in de grote en middelgrote arteries. Plaques kunnen op 3 manieren klachten veroorzaken Door hun grootte kunnen ze bloedstroom verhinderen Door instabiel te worden kunnen ze ruptureren en de bloedstroom geheel of partieel afsluiten Locale klontervorming kan emboliseren WAT IS ADERVERKALKING? ADERVERKALKING Plaques: samenstelling NORMAAL ADERVERKALKING = ONTSTAAN VAN PLAQUES = ATHEROSCLEROSE Opstapeling van 1. Vet (cholesterol) 2. Witte bloedcellen 3. Kalk Pathogenese - Atherosclerosis Atherosclerotic artery 40X plaque within tunica media 7

8 ADERVERKALKING NORMAAL VERNAUWING VERSTOPPING Aderverkalking: symptomen Vernauwingen CHRONISCH Bepaalde organen werken niet meer zo goed. Typische voorbeelden 1. Pijn in de benen bij lopen. 2. Pijn op de borstkas bij inspanning. 3. Nieren werken minder tot dialyse-nood. Verstopping ACUUT Een deel van een orgaan sterft af (uitval) Typische voorbeelden 1. Hartinfarct 2. Herseninfarct (CVA) met verlammingsverschijnselen. 3. Koud been Bloedvaten met hoog debiet zijn gevoeliger: hart, hersenen, nieren, benen. VERNAUWINGEN STENOSE VERSTOPPING OCCLUSIE RISICOFACTOREN Risicofactoren Johannes Paulus II Paus 84 jaar Geen hartziekte Guy Verhofstadt Ex-Eerste Minister 56 jaar Hartinfarct 1. Familiale belasting Eerste lijn mannelijk verwant < 55 jaar Eerste lijn vrouwelijk verwant < 65 jaar 8

9 Future: Genetic Screening and Engineering Risicofactor 2 = roken Alle vormen van tabak Rokers 3 x meer herseninfarct 4 x meer hartinfarct 5 x meer beeninfarct 5 jaar na stop: kans terug normaal Passief roken = verhoogde kans Roken Roken Prevalentie Roken in Westen Toename van atherosclerose ifv roken Risico op hartinfarct: x 6 vrouwen / x 3 mannen Risico halveert op 1-2 jaren bij rookstop Door minder instabiele plaques Minder progressie van plaques Mogelijks ook regressie van plaques N: niet actief / E: passief / C: actief Risicofactor 3 = hoge cholesterol Vetten VETTEN Slechte cholesterol CHOLESTEROL LDL Goede cholesterol HDL 9

10 Risicofactor 4 = Suikerziekte Diabetes Mellitus Indien niet goed verzorgd: duidelijk groter risico op aderverkalking; hartinfarcten, hersentromboses, niet genezende wondes Controle van glucose (suiker) in bloed Lichaam heeft suiker nodig als energie Overmaat aan suiker wordt in lever omgezet in glycogeen Dit wordt door 2 hormonen vrijgezet door de pancreas (alvleesklier) geregeld: Insuline Glucagon Glycogeen in lever Als er teveel suiker is zal insuline dat doen opnemen en omzetten in lever tot glycogeen Glycogeen in lever Als er te weinig suiker is zal glucagon dat glycogeen terug omzetten tot suiker Glucose in het bloed Glucose in het bloed Diabetes Mellitus = Suikerziekte Sommige mensen maken niet genoeg Insuline aan. Als ze eten zal suiker niet worden omgezet tot glycogeen en in bloed aanwezig blijven Suikergehalte in bloed + HbA1c stijgen Dit noemt DIABETES MELLITUS Daarom moeten patienten vaak insuline spuiten of medicatie nemen die insuline vrijzet in het lichaam alsook op hun dieet letten. Glucose Concentration Glucose levels rise after a meal. Meal eaten Insulin is produced and glucose levels fall to normal again. Normal Time 10

11 Glucose Concentration Glucose levels rise after a meal. Diabetic Insulin is not produced so glucose levels stay high Glycogen The But there glucose is no in the blood Glucose insulin increases. to convert concentration rises it into glycogen. to dangerous levels. Meal eaten Time Glucose in the blood Risicofactor 5 = Hoge bloeddruk Hypertensie Net zoals diabetes mellitus: duidelijk hogere kans op hart en vaatziekten Categorie Arteriele Hypertensie Systolisc (mmhg) Diastolisc (mmhg) Optimaal <120 <80 Normaal <130 <85 Hoog normaal Hypertensie Stadium Stadium Stadium Arteriele Hypertensie Risicofactor 6 = alcohol 1-2 drankjes per dag Verhoogd risico op cardiovasculaire events zelfs in pre-hypertensie stadia The French Paradox observation that the French suffer a relatively low incidence of coronary heart disease, despite having a diet relatively rich in saturated fats 11

12 Risicofactor 7 = voeding Wat is het meest Atherogeen voedsel? Risicofactor 8 = fysieke inactiviteit Minimum 3/week gedurende 30 minuten aan 60-70% van maximale inspanningscapaciteit Risicofactor 9 = Obesitas / Zwaarlijvigheid BMI Buikomtrek 88 cm > 88 cm 102 cm > 102 cm Magerzucht < 18,5 Normaal 18,5 24,9 Overgewicht 25,0 29,9 Verhoogd Hoog Obesitas (1) 30,0 34,9 Hoog Zeer hoog Obesitas (2) 35,0 39,9 Zeer hoog Zeer hoog Extreme 40,0 of meer Extreem hoog Extreem hoog obesitas BMI = Body Mass Index = gewicht (kg) / (lengte x lengte (m)) Obesitas BRFSS, 1985 BMI = Body Mass Index = gewicht (kg) / (lengte x lengte (m)) No Data <10% 10% 14% 12

13 BRFSS, 1986 BRFSS, 1987 No Data <10% 10% 14% No Data <10% 10% 14% BRFSS, 1988 BRFSS, 1989 No Data <10% 10% 14% No Data <10% 10% 14% BRFSS, 1990 BRFSS, 1991 No Data <10% 10% 14% No Data <10% 10% 14% 15% 19% 13

14 BRFSS, 1992 BRFSS, 1993 No Data <10% 10% 14% 15% 19% No Data <10% 10% 14% 15% 19% BRFSS, 1994 BRFSS, 1995 No Data <10% 10% 14% 15% 19% No Data <10% 10% 14% 15% 19% BRFSS, 1996 BRFSS, 1997 No Data <10% 10% 14% 15% 19% No Data <10% 10% 14% 15% 19% >20% 14

15 BRFSS, 1998 BRFSS, 1999 No Data <10% 10% 14% 15% 19% >20% No Data <10% 10% 14% 15% 19% >20% BRFSS, 2000 BRFSS, 2001 No Data 10% 10% 14% 15% 19% >20% No Data <10% 10% 14% 15% 19% 20% 24% >25% BRFSS, 2002 Obesity* Trends Among U.S. Adults BRFSS, 2003 (*BMI 30, or about 30 lbs overweight for 5 4 person) No Data <10% 10% 14% 15% 19% 20% 24% >25% No Data <10% 10% 14% 15% 19% 20%-24% 25% Source: Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC 15

16 Risicofactor 10 = Metabool Syndroom Risico inschatting Abdominale obesitas Lipidenstoornissen (hoog LDL + hoog TG + laag HDL) Hypertensie Insuline resistentie (glucose intolerantie) Prothrombotische staat (hoog fibrinogeen) Proinflammatoire staat (hoog hs-crp) = conglomeraat van metabole risicofactoren Aanwezig bij maar liefst amerikanen Systolische bloe ddruk (mmhg) VROUW MAN Niet-roker Roker Niet-roker Roker Leeftijd jr < jr 2004 ESC < jaars risico op 58 jr cardiovasculaire sterfte < % 5-9% % jr <2% < jr < < 48 jr < < < < < Totaal cholesterol (mg/dl) Beste geschenk voor onder Kerstboom? II. Jan jaar Where does our food come from? Michael Pollan The age of Nutritionism EAT FOOD NOT TOO MUCH MOSTLY PLANTS Klachten Krampen in rechter been tijdens snel stappen Kort van adem bij inspanningen zoals gras afrijden, trappen. Vraag 3: Zou er een medische oorzaak aan basis liggen? 1. Atherosclerose 2. Diastolische dysfunctie (stijver hart) Atherosclerose Diastolische Dysfunctie ( stijver hart ) Wat gebeurt er bij inspanning thv cardiovasculair stelsel? verhoogd hartdebiet (meer bloed rond pompen) Verhoogde voorbelasting (meer bloed naar hart toe) Verlaagde nabelasting (open gaan vd bloedvaten) Progressief silentieus proces dat nu tot vernauwing heeft geleid in slagader van Jan zijn rechter been Wat gebeurt er met de bloeddruk in het hart en longen? - gelijk / daalt - bij stijging kort van adem 16

17 Diastolische Dysfunctie III. Jan 45 j - bewustzijnsverlies en verlamming cular Pressure Left Ventric Decreased Diastolic Chamber Distensibility Left Ventricular Volume Jan heeft linker ventrikel hypertrofie (dikke hartspier) als gevolg van nietbehandelde hypertensie hetgeen vullingsprobleem vh hart en kortademighied bij inspanning zal veroorzaken Klinisch onderzoek: body mass index 38 Bloeddruk 149/93 mmhg Hart: 70/min, regelmatig, geen geruisen, CVD nml Abdomen: obees, normale levercontour Longen: normaal vesiculair ademgeruis Ledematen: normaal, geen vochtophoping Bloedvaten: normale arteriele pulsaties, geruisje over rechter liesslagader Neurologisch onderzoek: hemiparese (verlamming) rechter lichaamshelft III. Jan 45 j - bewustzijnsverlies en verlamming III. Jan 45 j - bewustzijnsverlies en verlamming CT vd hersenen: verwekingszone links parietaal Arteriografie van de halsbloedvaten: occlusie ACI links III. Jan 45 j - bewustzijnsverlies en verlamming Labo: Glucose nuchter 210 mg/dl (<110) HbA1c: 8.5% (<6) Creatinine: 1.6 mg/dl ( ) Tot Cholesterol: 263 mg/dl (<190), LDL: 180 mg/dl (<115), HDL: 20 mg/dl (35-80), Triglyceriden: 292 mg/dl (40-200) Vraag 4: Wat is oorzaak van het cerebro-vasculair accident? 1. Atherosclerose met locale plaque ulceratie en thrombose 2. Embolisatie van klonter in de a cerebri media Vraag 5: Behandelingsprincipes? III. Jan 45 j - bewustzijnsverlies en verlamming Acute behandeling CVA = bloedverdunner (zo geen bloeding) Chronische behandeling CVA Revalidatie Secundaire preventie atherosclerose Bloedverdunner: aspirine 80 mg/dag Anti-hypertensiva: ramipril 5 mg/dag, thiazide 2.5 mg/dag Anti-cholesterol: simvastatine 40 mg/dag Anti-diabetes: glucophage 500 mg 3/dag Vet-zoutarm dieet, rookstop, meer fysieke activiteit 17

18 IV. Jan 45 j plotse kortademigheid IV. Jan 45 j plotse kortademigheid Hemiparese recupereert over verloop van verscheidene weken gradueel Jan zit 20/24 uren stil in zetel / bed tussen revalidatiesessies 4 weken later staat hij op met een gezwollen rechter been Enkele uren later wordt hij plots zeer kort van adem Klinisch onderzoek: body mass index 38, zwetend Bloeddruk 84/43 mmhg, Hart: 140/min, regelmatig, geen geruisen CVD +12 cmh20 Abdomen: obees, normale levercontour Longen: normaal vesiculair ademgeruis, RR 30/min Ledematen: harde pijnlijke rode zwelling van rechter been, pijn bij dorsieflexie van de rechter voet in kuit Bloedvaten: normale arteriele pulsaties, geruisje over rechter liesslagader Neurologisch onderzoek: hemiparese rechter lichaamshelft in recuperatie Vraag 6: Wat zou er aan de hand zijn? IV. Jan 45 j plotse kortademigheid IV. Jan 45 j plotse kortademigheid Diepe veneuze thrombose rechter been (echo) 1. Stase bloed 2. Thrombofilie (verhoogde klonterneiging) 3. Endotheel beschadiging g = Virchow Triade Spiraal CT thorax: massieve longembolisatie IV. Jan 45 j plotse kortademigheid IV. Jan 45 j plotse kortademigheid Transthoracale echocardiografie: RV overbelasting + Klonters in pulmonaal arterie LEVENSBEDREIGENDE SITUATIE Vraag 7: Hou zou u behandelen? Behandelingsprincipes: Zuurstof Hemodynamische stabilisatie Vocht? Inotropica? Vasopressors? Bloedverdunners Anti-thrombotica (aspirine)? Bloedplaatjesremmer (clopidogrel)? Thrombolytica? Heparine? Heelkunde (Trendelburg operatie) Catheter gebaseerd 18

19 IV. Jan 45 j plotse kortademigheid V. Jan j Operatiespecimen: Initieel schrik en goede compliance Nadien herval in slechte gewoonten Medicatie inname niet nauwkeurig Slechte voedingsgewoonten Geen fysieke activiteit.na accidentje tijdens revalidatie VI. Jan 60 j thoracaal pijnsyndroom Jan begint tijdens een auto-rit plots te zweten en heeft hevige pijn achter het borstbeen uitstralend naar zijn tanden en linker arm. Neemt naar goede gewoonte een pilletje tegen het zuur en rijdt verder. Na 45 minuten ebt de pijn langzaam weg en Jan rijdt verder. De daaropvolgende dagen heeft hij regelmatig korte pijnaanvallen die hij tracht te couperen met maagtabletten. Zes dagen later tijdens het roken van een sigaret komt de pijn in alle hevigheid opzetten, zweet hij profuus, wordt progressief kortademiger en in allerijl naar het ziekenhuis gebracht door zijn collega. VI. Jan 60 j thoracaal pijnsyndroom Klinisch onderzoek: Obese patient, gewicht 115 kg, lengte 175 cm (body mass index 38) Kletsnat van zweet, zeer onrustig Tachypnea: 25/min Bloeddruk 80/46 mmhg Hart: hartritme 104/min, regelmatig, normale tonen, systolisch luid geruis vooral aan apex hart, centraal veneuze druk +14 cm H20 Abdomen: obees, normaal Longen: luide crepitaties tijdens in- en expiratie over beide longen Ledematen: lichte vochtophoping in beide onderbenen Bloedvaten: zwakke arteriele pulsaties, geruis over rechter liesslagader en linker halsslagader Vraag 8: Wat is er aan de hand en is er dringende behandeling noodzakelijk? VI. Jan 60 j thoracaal pijnsyndroom VI. Jan 60 j thoracaal pijnsyndroom Met grote mate van waarschijnlijk instabiel coronair syndroom Dagen voorafgaand instabiele angor (instabiele plaque) Met reeds myocardnecrose (TIME = MUSCLE) Nu acuut myocardinfarct (pijn die niet meer verdwijnt) Verwikkeld met acuut longoedeem en shock Electrocardiogram: acuut voorwand infarct Opnieuw een levensbedreigende situatie als gevolg van atherosclerose 19

20 Incidentie AMI / year Incidentie d Recurrent Attacks New and 500, , , , , , , ,000 88,000 34,000 10, Ages Men Women JACC 2001 JACC 2001 Cardiovasculaire mortaliteit Mortaliteit STEMI - NSTEMI Circulation 2000 JACC 2001 In hospitaal mortaliteit myocardinfarct Dood door CV aandoeningen Coronary Heart Disease 5% 0% 4% 13% 6% 53% Stroke Congestive Heart Failure High Blood Pressure Diseases of the Arteries 18% Rheumatic Fever/Rheumatic Heart Disease Congenital Cardiovascular Defects Other JACC 2000 NHS

21 Pathogenese - Atherosclerosis NSTEMI Hoe diagnose stellen? Het Electrocardiogram Meet electrische signalen van het hart in verschillende assen STEMI Chronology of the interface between the patient and the clinician through the progression of plaque formation and the onset of complications of STEMI. Circulation 2001; The Lancet Electrocardiogram NSTEMI ST depressie Electrocardiogram STEMI ST elevatie Kritische hoofdstam stenose Voorwand (LAD) infarct Instabiele Plaque Instabiele Plaque Large necrotic lipid core Thin fibrous cap Dense Macrophage infiltration Progressive matrix degeneration Paucity of Smooth Muscle Cells Inflammation Intra-plaque hemorraghe Angiographically non-significant Positive remodelling < 50% 50-70% >70% Thrombose meestal thv niet significante vernauwing Circulation

22 Different amount and shapes of Necrotic Cores Insignificant Plaque Burden In Vitro Histology vs VH with automatic calibration Fibrous NC Fibrolipidic Large eccentric necrotic core NC Calcified, lipid necrotic core Dense Calcium Lipid core Large concentric necrotic core Fibrotic cap about 400 µm NC 93 VI. Jan 60 j thoracaal pijnsyndroom VI. Jan 60 j thoracaal pijnsyndroom RX thorax: acuut longoedeem Labo: CRP 9 (<0.5 mg/dl) Leucocytose ( /ml) Hemoglobine 15.4 ( g/dl) HbA1c: 9 (<6) Creatinine 2.2 ( mg/dl) Troponine 200 (<0.03 ng/l) 1. Inflammatie 2. Diabetes ontregeling 3. Acute nierinsufficientie 4. Myocardnecrose 5. Respiratoire en metabole acidose Bloedgas: ph 7.1, po2: 80 mmhg, pco2: 55 mmhg, HCO3: 15 mmol/l VI. Jan 60 j thoracaal pijnsyndroom Vraag 9: hou kan u Jan het beste helpen nu? BLIJF KALM + CONTACTEER ARTS / MUG TIME = MUSCLE TIME = DEATH Behandeling moet altijd gericht zijn op pathophysiologische basis van het medisch probleem VI. Jan 60 j thoracaal pijnsyndroom Pathophysiologische behandeling zou kunnen zijn Morfine subcutaan Zuurstof Bloedverdunners: asa, glycoproteine IIbIIIa antagonisten, heparine Diuretica: lasix Insuline drip Positief inotropica Vasodilatantia: zeer voorzichtig nitraten IV? Afhankelijk van geografische positie..zo snel mogelijk recanalisatie van coronair arterie 22

23 Terminologie!!! Coronarografie 1. Locale verdoving thv slagader in lies (arm) 2. Aanprikken van slagader en plaatsen van sheat (plastieken buisje) 3. Via sheat opschuiven van catheter tot in de kroonslagaders die hart van bloed voorzien 4. Kleurstof (=contrast) inspuiten via catheter 5. ENKEL VOOR DIAGNOSE = GEEN BEHANDELING Terminologie!!! PTCA = Percutane Coronaire Angioplastie = PCI 1. Locale verdoving thv slagader in lies (arm) 2. Aanprikken van slagader en plaatsen van sheat (plastieken buisje) 3. Via sheat opschuiven van catheter tot in de kroonslagaders die hart van bloed voorzien 4. Kleurstof (=contrast) inspuiten via catheter 5. Via catheter heel fijn draadje inbrengen in de coronair arterie waar een afgelaten ballonnetje opzit 6. Ballonnetje opblazen (=water in ballon) thv de vernauwing (=stenose) al dan niet met stent op = BEHANDELING VI. Jan 60 j thoracaal pijnsyndroom Coronarografie: occlusie linker anterior descendens Percutane Coronaire Angioplasty = Ballon Dilatatie +/- Stenting Percutane Coronaire Angioplasty Thrombotische occlusie LAD 23

24 Percutane Coronaire Angioplasty Percutane Coronaire Angioplasty Ballon dilatatie LAD Na ballon dilatatie LAD Percutane Coronaire Angioplasty Percutane Coronaire Angioplasty Ballon dilatatie + stenting Na stenting LAD Percutane Coronaire Angioplasty Percutane Coronaire Angioplasty Linker ventriculogram uitgebreide anteroapicale akinesie Bare metal stent Drug eluting stent 24

25 Coronaire by-pass chirugie = Overbruggingen Coronaire by-pass chirugie Coronaire by-pass chirugie VI. Jan 60 j thoracaal pijnsyndroom Slechte LV functie met eind-orgaan dysfuncties.. Plaatsing van IMPELLA - LVAD Jan heeft Acuut Hartfalen VI. Jan 60 j thoracaal pijnsyndroom ACUUT HARTFALEN Reperfusie bloedvat openen Oxygenatie O2 geven Herstel hemodynamica Intra-aortische aortische ballon pomp 25

26 IABP VI. Jan 60 j thoracaal pijnsyndroom ACUUT HARTFALEN IABP + Impella VI. Jan 60 j thoracaal pijnsyndroom Verdere Evolutie: De retrosternale pijn verdwijnt Jan heeft een hevige diurese met partieel herstel van nierfunctie Kortademigheid verdwijnt over verloop van uren Impella wordt 2 dagen later verwijderd Jan ontwikkelt echter een groot hematoom in zijn rechter lies thv de punctieplaats in de rechter liesslagader. Dit moet heelkundig worden gesloten. Jan verblijft nog 24 uren op intensieve zorgen en revalideert nog een 5-tal dagen in ziekenhuis alvorens ontslagen te worden. Post-Infarct Behandeling I. Medicatie!! 1. Medicatie: stabilisatie / genezing 2. Multi-discipl. cardiale revalidatie 3. Risicofactoren aanpakken 4. Ballondilatatie met of zonder stenting 5. Operatie: bypass, kunstaders Bloedverdunners Beta-blokkers Cholesterol remmers Statines ACE-inhibitoren 26

27 II. Multidisciplinaire cardiale revalidatie Fysiotherapist Patienten met hart - vaatziekten Multidisciplinair trainen 3/week 45 sessies Sociaal Assistente Dietiste Cardioloog / Cardiochirurg III. RISICOFACTOREN AANPAKKEN 1 = LICHAAMSBEWEGING Bloeddruk daalt HDL stijgt Lichaamsgewicht kan dalen Duursporten = vet verbranden : max effect na 4 maanden Intensieve sport = suiker verbranden Idealiter * 5 x 30 min per week OF * 3 x 60 min per week * Duursporten : lopen, zwemmen, fietsen * % vd max pols Is Fysieke Activiteit Zinvol? Circulation 2000;102: = Obesitas bestrijden BMI = body mass index < 18 = te mager 18-25= normaal 25-30= overgewicht > 30= obesitas Buikomtrek Man > 102 cm Vrouw > 90 cm Niet enkel het gewicht is belangrijk maar ook de plaats van het vet. Obesitas Aanpak = vermageren 3 = Gezonde Voeding De voedingspiramide Calorie-inname Calorieverbruik De Rest : snoep, alcohol Bereidingsvet : 1 soeplepel Gevarieerde voeding Vermageren Lichaamsbeweging Eiwit + Calcium + IJzer + mineralen + vit : 20-40gr kaas, 500 ml melkproducten, 100 gr vlees of vis Vezels en Vit: 300 gram groenten en 2-4 stukken fruit Complexe Koolhydraten: 3-5 aardappelen, 5-12 sneden brood, 130 gram pasta Wilskracht Geduld TRAAG VERMAGEREN Vocht: 1 L in vast voeding; 1,5 L drinken 27

28 Gezonde voeding De Omega 3 vetten Minder plotse dood na hartinfarct Doet de vetten in bloed dalen Doet de bloeddruk licht dalen Bij de Eskimo s zelden hart en vaatziekte Gezonde voeding Omega 3 vetten Plantaardige olieën Lijnzaad Zonnebloem Soja Walnoot Canola Om te bakken of braden GEBRUIK OLIJFOLIE (enkelvoudig onverzadigd) Gezonde voeding: omega 3 vetten Welke vissen consumeren? Preventief 2-3 vis per week of 25 gram per dag Na hartinfarct Inname : zie tabel (1 gram omega 3 per dag) Zuivere omega 3 in pil OMEGA 3 EN VISSEN 700 GRAM PER DAG zeewolf st-jacob kabeljouw tonijn en garnalen makreel gekweekte oesters en krab tong zalm en heilbot forel sardien pacific oesters haring VISSEN Goede controle HB A1C < 6.1 NGlyc < 110 mg/dl BD < 120/80 TC < 175 mg/dl LDL < 90 mg/dl 4 = Diabetes 5 = Perfecte bloeddruk nastreven De perfecte bloeddruk Thuis = 120/80 mmhg Bij de dokter = 140/90 mmhg Hoe doen? Sport Voeding Medicatie 28

29 6 = ROOKSTOP IV Future: Stem Cells? Kauwgom Pleisters Zyban Acupunctuur Rookstopraadpleging.. WILSKRACHT VI. Jan 60 j thoracaal pijnsyndroom VI. Jan 60 j thoracaal pijnsyndroom Transthoracale echocardiografie bij ontslag Gedilateerd hart, ejectiefractie 20%, uitgebreide akinesie, MI 3+ Behandelingsprincipes - Cardiale revalidatie - Vet-zout-kalorierarm dieet - Beta blocker (Bisoprolol 5 mg/dag) - Angiotensinogeen converting enzyme inhibitor (Ramipril 5 mg/dag) - Aldosterone antagonist (Aldactone 12.5 mg/dag) - Anti-cholesterol (Rovustatine 20 mg/dag) - Bloedverdunner (Clopidogrel 75 mg/dag en Aspirine 80 mg/dag) - Anti diabetes medicatie (Glucophage 850 mg 3/dag, Insuline subcutaan) VII. Jan 66 j hartfalen VII. Jan 66 j hartfalen Verdere evolutie: - Jan blijft kortademig tijdens minste inspanning ondanks dat hij al de voorgeschreven richtlijnen strikt volgt. - Echocardiogram toont geen recuperatie vd ventrikelfunctie Vraag 10: Waarom is Jan kortademig bij de minste inspanning? Mitral regurgitation, progressive LV volume overload. (chicken or egg?) Ventricular dilatation causes progressive LV remodeling 29

30 VII. Jan 66 j hartfalen Probleem van Remodeling Behandeling Hartfalen: Pathofysiologie Irreversiebel??? Neurohormonale blokkers Verbeterde hemodynamiek Cardiale resynchronisatie therapie 60 LV Ejectie Fractie (%) 20 Asymptomatisch Tijd (jaren) SymptomatiSch Neurohormonale modulatie Vochtafdrijvers Vasodilatantia Behandeling Hartfalen Interventional Cardiology De Pacemaker Indicatie = TE TRAAG Hartritme Surgery Cardiac Resynchronization Therapy and AICD De Defibrillator Cardiale Resynchronizatie Therapie - Doel; terug synchrone contractie vh hart - Onder locale verdoving drie electrische draadjes in het hart plaatsen Right Atrial Lead Left Ventricular Lead Right Ventricular Lead Indicatie = TE SNEL Hartritme = levensbedreigende snelle ritmestoornissen zoals VT / VF (=ventrikel tachycardie / fibrillatie) Indicatie = TE ZWAKKE en ASYNCHRONE hartcontractie 30

31 Cardiale Resynchronizatie Therapie Cardiale Resynchronizatie Therapie Asynchronie Resynchronizatie CRT AAN CRT UIT Indicatie = TE ZWAKKE en ASYNCHRONE hartcontractie Spierziekte : hartverzwakking VOOR en NA CRT TELEMEDICINE VIA PM Hemodynamica FU via internet is mogelijk en zinvol 184 VII. Jan 66 j hartfalen Evolutie = slecht Meerdere heropnames voor acute decompensaties Wachtlijst harttransplantatie Implantatie van LVAD (kunsthart) Linker Ventrikel Assist Devices Heart Mate II 31

32 Linker Ventrikel Assist Devices LVAD Linker Ventrikel Assist Devices Heart Mate II Linker Ventrikel Assist Devices Heart Mate II Linker Ventrikel Assist Devices Patient VII. Jan 67 j Transplantatie vh Hart

33 Transport van Donor Hart Conclusie -Hart- en vaatziekten zijn belangrijkste doodsoorzaak - Kunnen vermeden worden door gezonde levensstijl - Behandeling is revolutionair (+ kostelijk) - Ethisch probleem. 33

Kent u de cijfers van uw hart?

Kent u de cijfers van uw hart? Kent u de cijfers van uw hart? CHOLESTEROL? GEWICHT/ BUIKOMTREK? UW? BLOEDDRUK? SUIKERGEHALTE? V.U.: Dr Freddy Van de Casseye - Elyzeese-Veldenstraat 63-1050 Brussel Belgische Cardiologische Liga www.cardiologischeliga.be

Nadere informatie

Nieuwe guidelines voor preventie. Cardio 2013 Johan Vaes

Nieuwe guidelines voor preventie. Cardio 2013 Johan Vaes Nieuwe guidelines voor preventie Cardio 2013 Johan Vaes Waarom is preventie nodig? CV ziekten blijven belangrijkste doodsoorzaak Zowel mannen als vrouwen Overlijden voor 75 j is ten gevolge van CV ziekten

Nadere informatie

Lipiden, Diabetes en Cardiovasculair Risicomanagement. 17 januari 2013, Utrecht Dr. Janneke Wittekoek, Cardioloog Stichting Actief Preventie Plan

Lipiden, Diabetes en Cardiovasculair Risicomanagement. 17 januari 2013, Utrecht Dr. Janneke Wittekoek, Cardioloog Stichting Actief Preventie Plan Lipiden, Diabetes en Cardiovasculair Risicomanagement 17 januari 2013, Utrecht Dr. Janneke Wittekoek, Cardioloog Stichting Actief Preventie Plan Vet in Historisch Perspectief simpele vetopstapelingsziekte

Nadere informatie

24 september 2015. Van harte welkom!

24 september 2015. Van harte welkom! 24 september 2015 Van harte welkom! Programma 20.00: Welkom Wendy de Valk, verpleegkundig specialist cardiologie 20.10: Het vrouwenhart. Is er verschil tussen mannen en vrouwen? Mw. A. Lubbert-Verberkmoes,

Nadere informatie

Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van:

Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van: Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van: 1 CARDIOVASCULAIRE PREVENTIE BIJ VROUWEN. 2 SENSIBILISATIE van de vrouw

Nadere informatie

Dokter op Dinsdag. Jawed Polad Interventiecardioloog Jeroen Bosch Ziekenhuis

Dokter op Dinsdag. Jawed Polad Interventiecardioloog Jeroen Bosch Ziekenhuis Dokter op Dinsdag Jawed Polad Interventiecardioloog Jeroen Bosch Ziekenhuis Het hart is voornamelijk gemaakt van speciale spier. Het hart pompt bloed in de slagaders (bloedvaten) die het bloed naar alle

Nadere informatie

DIABETISCHE NEFROPATHIE

DIABETISCHE NEFROPATHIE DIABETISCHE NEFROPATHIE Onderdeel van de micro-angiopathie bij diabetes mellitus. Insuline-afhankelijke DM 30% vd ptn krijgt nefropathie Niet-insuline-dependente DM 5% vd ptn Pathogenese: Meerdere factoren

Nadere informatie

Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog

Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog Van harte welkom! Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog CONFUCIUS: Chinees wijsgeer circa 500 voor Christus Het is niet moeilijk om het goede te herkennen, maar wel

Nadere informatie

Risicofactoren die een rol spelen in het proces van atherosclerose zijn:

Risicofactoren die een rol spelen in het proces van atherosclerose zijn: Arterieel vaatlijden Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer (slagaderlijk) arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors Gender differences in heart disease Dr Danny Schoors Women are meant to be loved, not to be understood Oscar Wilde (1854-1900) 2 05/01/16 Inleiding Cardiovasculaire ziekte 7 tot 10 jaar later dan bij mannen

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE PTA PERCUTANE TRANSLUMINELE ANGIOPLASTIE

INFORMATIEBROCHURE PTA PERCUTANE TRANSLUMINELE ANGIOPLASTIE INFORMATIEBROCHURE PTA PERCUTANE TRANSLUMINELE ANGIOPLASTIE Dienst Vaat en Thoraxheelkunde: Dr. L. Janssen Dr. P. Bernaerts Dr. Ph. Reyntjens Telefoon: 03 650 50 52 Geachte heer/mevrouw U zult binnenkort

Nadere informatie

Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015. Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart. 12/3/14 pag.

Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015. Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart. 12/3/14 pag. Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015 Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart 12/3/14 pag. 2 Inhoudstafel Casus Probleemlijst Differentiaaldiagnoses Acuut

Nadere informatie

ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN

ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN Definitie, pathofysiologie, symptomatologie en diagnostiek Dr. Marcel Daniëls Jeroen Bosch Ziekenhuis s-hertogenbosch ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN pathofysiologie Definitie symptomatologie

Nadere informatie

Inhoud. Verpleegkunde Cardiologie. Symptomen. Diagnose. Verpleegkunde Cardiologie 1. Indeling New York Heart Association (NYHA)

Inhoud. Verpleegkunde Cardiologie. Symptomen. Diagnose. Verpleegkunde Cardiologie 1. Indeling New York Heart Association (NYHA) Inhoud Verpleegkunde Cardiologie Han van der Borgh Verpleegkundige aspecten bij: Angina Pectoris Acuut coronair syndroom Prinz Metal Decompensatie cordis Cardiogene shock P.C.I./STENT/ spoed CABG in perifeer

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden. Wat is er aan de hand? Atherosclerose. Risicofactoren. Roken. Hoge bloeddruk. Diabetes mellitus

Arterieel vaatlijden. Wat is er aan de hand? Atherosclerose. Risicofactoren. Roken. Hoge bloeddruk. Diabetes mellitus Arterieel vaatlijden Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer (slagaderlijk) arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

De behandeling van hartfalen bij de oudere patiënt. Loes Klieverik WES 11-03-2010

De behandeling van hartfalen bij de oudere patiënt. Loes Klieverik WES 11-03-2010 De behandeling van hartfalen bij de oudere patiënt Loes Klieverik WES 11-03-2010 Wat is oud?? Definitie Hartfalen Tekortschieten van de pompwerking van het hart en veranderingen in de neurohumorale activatie

Nadere informatie

ACUUT CORONAIR SYNDROOM

ACUUT CORONAIR SYNDROOM ACUUT CORONAIR SYNDROOM Doelen ACS pathofysiologie begrijpen Risicofactoren voor ACS kunnen herkennen Diagnostische stappen kunnen volgen 12 februari 2015 Esther de Haan, verpleegkundig specialist cardiologie

Nadere informatie

Cardiologie De nieuwste ontwikkelingen. Dr. S.A.J. van den Broek Thoraxcentrum/Afdeling Cardiologie UMCG

Cardiologie De nieuwste ontwikkelingen. Dr. S.A.J. van den Broek Thoraxcentrum/Afdeling Cardiologie UMCG Cardiologie De nieuwste ontwikkelingen Dr. S.A.J. van den Broek Thoraxcentrum/Afdeling Cardiologie UMCG Dhr. A, 48 jaar taxichauffeur s ochtends 06.20 uur acuut pijn op de borst met een zwaar gevoel in

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek Familiaire Hypercholesterolemie

Bevolkingsonderzoek Familiaire Hypercholesterolemie Bevolkingsonderzoek Familiaire Hypercholesterolemie Casuïstiek Mw. K, slanke en sportieve 30 jarige vrouw wordt verwezen voor behandeling van haar verhoogde cholesterol. Haar vader kreeg op 57 jarige leeftijd

Nadere informatie

Vaatrisico-polikliniek (behandeling van vaatziekten)

Vaatrisico-polikliniek (behandeling van vaatziekten) Vaatrisico-polikliniek (behandeling van vaatziekten) Inleiding U bent door uw behandelend arts verwezen naar de vaatrisicopolikliniek omdat u een vaatziekte heeft en/of vanwege risicofactoren voor het

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden

Arterieel vaatlijden Arterieel vaatlijden Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer (slagaderlijk) arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Vermoeidheid & hartziekten

Vermoeidheid & hartziekten Vermoeidheid & hartziekten Menno Baars, cardioloog HartKliniek Nederland april 2014 Cardioloog van de nieuwe HartKliniek Nieuwe organisatie van eerstelijnscardiologiecentra Polikliniek & dagbehandeling

Nadere informatie

HARTKATHETERISATIE CORONAROGRAFIE

HARTKATHETERISATIE CORONAROGRAFIE HARTKATHETERISATIE CORONAROGRAFIE AZ Monica vzw - Florent Pauwelslei 1 - BE-2100 Deurne - T +32 3 320 50 00 - F +32 3 320 56 00 info@azmonica.be - www.azmonica.be 12 Inleiding Uw cardioloog heeft u aangeraden

Nadere informatie

ACUUT CORONAIR SYNDROOM. 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis

ACUUT CORONAIR SYNDROOM. 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis ACUUT CORONAIR SYNDROOM 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis Doelen Behandeling van ACS - Medicamenteus - Invasief Complicaties Prognose 2 Behandeling:

Nadere informatie

Diabetes Mellitus en Beweging

Diabetes Mellitus en Beweging Diabetes Mellitus en Beweging Doelen 0Refresher 0Patient Education 0Exercise and DM Wat betekent het? 0 Diabetes: Door(heen) gaan 0 Mellitus: Honing/Zoet Wat is het? 0 Groep van stoornissen met hyperglycemieën

Nadere informatie

ARTERIELE HYPERTENSIE

ARTERIELE HYPERTENSIE ARTERIELE HYPERTENSIE Wat u moet weten - Patiëntinformatie - Hypertensie is de medische term voor hoge bloeddruk. Dat is de druk waaraan de arteriële bloedvaten of slagaders in het lichaam blootgesteld

Nadere informatie

Sessie Electrofysiologie

Sessie Electrofysiologie Multidisciplinaire aanpak van de cardiale patie nt Sessie Electrofysiologie Dr Vanhuffel Christian Situatie Man, 68j Sociaal: Gepensioneerd Sportief, loopt nog frequent Geen ethyl abusus, occasioneel roker

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden. Chirurgie

Arterieel vaatlijden. Chirurgie Arterieel vaatlijden Chirurgie Inhoudsopgave Inleiding 5 Wat is er aan de hand? 5 Atherosclerose 5 Risicofactoren 6 Roken 6 Hoge bloeddruk 6 Diabetes mellitus 6 Cholesterol 7 Overgewicht en te weinig

Nadere informatie

Cardiologie. Verder na het hartinfarct.

Cardiologie. Verder na het hartinfarct. Cardiologie Verder na het hartinfarct. Machiel van de Wetering Sylvia de Waal 18-3-2014 presentatie 1 inleiding 2 Richtlijn/protocol aan de hand van voorbeelden 3 samenvatting / discussie inleiding - Informatieoverdracht

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE ABDOMINAAL ANEURYSMA MET ENDOPROTHESE

INFORMATIEBROCHURE ABDOMINAAL ANEURYSMA MET ENDOPROTHESE INFORMATIEBROCHURE ABDOMINAAL ANEURYSMA MET ENDOPROTHESE Dienst Vaat en Thoraxheelkunde: Dr. L. Janssen Dr. P. Bernaerts Dr. Ph. Reyntjens Telefoon: 03 650 50 52 Geachte heer/mevrouw U ondergaat binnenkort

Nadere informatie

ZORG OP MAAT DOOR DE KINESITHERAPEUT

ZORG OP MAAT DOOR DE KINESITHERAPEUT ZORG OP MAAT DOOR DE KINESITHERAPEUT Bellemans Dirk Lic. Motorische revalidatie en kinesitherapie Bestuurslid Leuvense kinesitherapeuten Kring CASUS 1 - man 52 jaar - - 1,78 m - - 90 kg - - buikomtrek

Nadere informatie

Behandeling type 2 diabetes in 2011

Behandeling type 2 diabetes in 2011 mul$disciplinair symposium 1/10/2011 Behandeling type 2 diabetes in 2011 Dr. Katrin Mortelmans Casus man 54 jaar Ø Medische voorgeschiedenis: diabetes type 2 sinds 2006, arteriële hypertensie, maagulcera

Nadere informatie

Problemen met de slagaders

Problemen met de slagaders Arterieel vaatlijden Problemen met de slagaders U heeft een afwijking in de slagaders. In deze informatie wordt hier uitleg over gegeven. Bedenk dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan beschreven.

Nadere informatie

Chirurgie. Operatie wegens een afsluiting of vernauwing van liesof beenslagaderen

Chirurgie. Operatie wegens een afsluiting of vernauwing van liesof beenslagaderen Chirurgie Operatie wegens een afsluiting of vernauwing van liesof beenslagaderen Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer arterieel (slagaderlijk)

Nadere informatie

Doel behandeling bij DM: verhinderen/vertragen complicaties. Haffner, NEJM 1998 UKPDS. T2DM, HbA1c, en HVZ 12-7-2011

Doel behandeling bij DM: verhinderen/vertragen complicaties. Haffner, NEJM 1998 UKPDS. T2DM, HbA1c, en HVZ 12-7-2011 Doel behandeling bij DM: verhinderen/vertragen complicaties Haffner, NEJM 998 microvasculaire afwijkingen nefropathie retinopathie neuropathie macrovasculaire afwijkingen coronaire hartziekten cerebrovasculaire

Nadere informatie

Een gezonder leven met een lager cholesterol. Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol

Een gezonder leven met een lager cholesterol. Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol Een gezonder leven met een lager cholesterol Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol Een gezonder leven met een lager cholesterol Voorlichtingsmateriaal ten behoeve

Nadere informatie

TIA en dan. Transient ischemisch attack

TIA en dan. Transient ischemisch attack TIA en dan Transient ischemisch attack Een TIA (transient ischemisch attack) is een plotseling optredende neurologische uitval (voorbijgaande beroerte). Dit komt door een tijdelijke afsluiting van een

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING In de Westerse wereld vormen hart- en vaatziekten de belangrijkste oorzaken van ziekte en overlijden. Bij het ontstaan van hart- en vaatziekten speelt atherosclerose (slagaderverkalking)

Nadere informatie

Jaarverslag Hartcentrum Gent 2013

Jaarverslag Hartcentrum Gent 2013 1 jaarverslag 2013 Jaarverslag Hartcentrum Gent 2013 1 INLEIDING We willen u met dit document inzicht geven in de activiteiten van het Maria Middelares Hartcentrum Gent in 2013. Volgende onderwerpen komen

Nadere informatie

Mijn patiënt heeft THORACALE PIJN. Dr. Tom Mulleners SZF Heusden-Zolder

Mijn patiënt heeft THORACALE PIJN. Dr. Tom Mulleners SZF Heusden-Zolder Mijn patiënt heeft THORACALE PIJN Dr. Tom Mulleners SZF Heusden-Zolder Epidemiologie 1/20 patiënten op de spoedgevallen klaagt van thoracale pijn Tot 20% van de MUG oproepen 3% tot 5% van de infarcten

Nadere informatie

Hart & Vaten. Hóe houdt u ze gezond? E. Olde Bijvank, cardioloog 24 mei 2016

Hart & Vaten. Hóe houdt u ze gezond? E. Olde Bijvank, cardioloog 24 mei 2016 Hart & Vaten Hóe houdt u ze gezond? E. Olde Bijvank, cardioloog 24 mei 2016 S Bholasing Moons Olde Bijvank Horsthuis Veerbeek de Groot Speleman Cardiologen MC Slotervaart ism De Hart- en Vaatgroep Kennemerland

Nadere informatie

Lipidenbilan en cardiovasculair risico

Lipidenbilan en cardiovasculair risico Lipidenbilan en cardiovasculair risico OLV Ziekenhuis, Aalst-Asse-Ninove Laboratorium: 053 724281 (Dr. P. Couck, Dr. F. Beckers, Apr. L. Van Hoovels) Endocrinologie: 053 724488 (Dr. F. Nobels, Dr. P. Van

Nadere informatie

Cholesterol. Alles wat je ooit wilde weten

Cholesterol. Alles wat je ooit wilde weten Cholesterol Alles wat je ooit wilde weten Waar komt cholesterol vandaan? Het overgrote deel van de cholesterol in ons lichaam maakt ons lichaam zélf aan. Eén derde nemen we op via onze voeding. Cholesterol

Nadere informatie

casus presentatie Rob Roudijk, Keuzecoschap intensive care 12-1-2015

casus presentatie Rob Roudijk, Keuzecoschap intensive care 12-1-2015 Ventrikel septum ruptuur casus presentatie Rob Roudijk, Keuzecoschap intensive care 12-1-2015 Casus 70 jarige man RVO: post operatief na VSR correctie en triscuspidalisplastiek Dyspneu verdenking pneumonie,

Nadere informatie

OBESITAS STAPPEN NAAR GEZONDHEID. Dr. Marly Oosterhof

OBESITAS STAPPEN NAAR GEZONDHEID. Dr. Marly Oosterhof OBESITAS STAPPEN NAAR GEZONDHEID Dr. Marly Oosterhof STAPPEN NAAR GEZONDHEID Wat is obesitas? Definitie Classificatie Contribuerende factoren Complicaties Behandeling OBESITAS Wat is obesitas? Obesitas

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 05A Fase A Titel Pijn op de borst Onderwerp Angina Pectoris Inhoudsdeskundige Drs. M.C.J. Schreuder Technisch verantwoordelijke Drs. R. Sijstermans Opleidingsniveau studenten De casus is bedoeld

Nadere informatie

Beroerte en een TIA zijn spoedeisende ziekten. Rob Bernsen en Marian van Zagten Neurologen JBZ

Beroerte en een TIA zijn spoedeisende ziekten. Rob Bernsen en Marian van Zagten Neurologen JBZ Beroerte en een TIA zijn spoedeisende ziekten Rob Bernsen en Marian van Zagten Neurologen JBZ TIA CVA: inhoud + TIA: Rob Bernsen + CVA: Marian van Zagten + Rijbewijs : Rob Bernsen Voorlichting Hartstichting

Nadere informatie

Ken je cardiovasculair risico!

Ken je cardiovasculair risico! UGP-FOLDER Ken je cardiovasculair risico! Wat zijn risicofactoren voor hart- en vaatziekten en welke risicofactoren zijn er? Risicofactoren voor hart- en vaatziekten zijn factoren die de kans op ziekten

Nadere informatie

Hyperglycemie Keto-acidose

Hyperglycemie Keto-acidose Hyperglycemie Keto-acidose Klinische les Marco van Meer SJG 20 06 2007 (acute) ontregeling van diabetes Doel Op het einde van mijn presentatie is jullie kennis over glucose huishouding en ketoacidose weer

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE BYPASSOPERATIE

INFORMATIEBROCHURE BYPASSOPERATIE INFORMATIEBROCHURE BYPASSOPERATIE Dienst Vaat en Thoraxheelkunde: Dr. L. Janssen Dr. P. Bernaerts Dr. Ph. Reyntjens Telefoon: 03 650 50 52 Geachte heer / mevrouw U zult binnenkort een operatie ondergaan

Nadere informatie

Biomedische Wetenschappen Ontstaan van Ziekten - Pathogenese. Hart- en Vaatziekten Prof. T. Gillebert (Deel 2)

Biomedische Wetenschappen Ontstaan van Ziekten - Pathogenese. Hart- en Vaatziekten Prof. T. Gillebert (Deel 2) Biomedische Wetenschappen Ontstaan van Ziekten - Pathogenese Hart- en Vaatziekten Prof. T. Gillebert (Deel 2) 1 Samenvatting 1. De belangrijkste doodsoorzaken in de Westerse wereld 2. De pathogenese van

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE CAROTIS STENTING

INFORMATIEBROCHURE CAROTIS STENTING INFORMATIEBROCHURE CAROTIS STENTING Dienst Vaat en Thoraxheelkunde: Dr. L. Janssen Dr. P. Bernaerts Dr. Ph. Reyntjens Telefoon: 03 650 50 52 Geachte heer/mevrouw U ondergaat binnenkort een ingreep omwille

Nadere informatie

H.367500.0715. Dotterbehandeling Stent plaatsing (bloedvaten bekken/been)

H.367500.0715. Dotterbehandeling Stent plaatsing (bloedvaten bekken/been) H.367500.0715 Dotterbehandeling Stent plaatsing (bloedvaten bekken/been) Inleiding In overleg met uw specialist is besloten dat er binnenkort een dotterbehandeling van (één van) uw bloedvaten in het bekken/been

Nadere informatie

Evidence-based Lifestyle Advies

Evidence-based Lifestyle Advies Evidence-based Lifestyle Advies Focus op dieet Willem Bax*, Internist-nefroloog-vasculair geneeskundige Vaatcentrum Alkmaar *,Conflict of interest m.b.t. onderwerp: geen 1 Vrouw, 48 jaar, VG: RA, zus DM-2,

Nadere informatie

Metabool syndroom. Bestaat het wel bij de oudere psychiatrische patiënt?

Metabool syndroom. Bestaat het wel bij de oudere psychiatrische patiënt? Metabool syndroom Bestaat het wel bij de oudere psychiatrische patiënt? Even voorstellen Casper Jansen Specialist ouderengeneeskunde Centrum voor ouderenpsychiatrie GGNet Sanne Wassink-Vossen Verpleegkundig

Nadere informatie

EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN

EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN Eet gezond en gevarieerd Vermijd overgewicht Beweeg voldoende Stop met roken en beperk alcoholgebruik www.diabetescoach.be EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN Een gezonde

Nadere informatie

Heartbeat. Ujala Radio. Leefwijzer is door Ujala Radio ontwikkeld voor met name Hindoestaanse Nederlanders. Leefwijzer 1.

Heartbeat. Ujala Radio. Leefwijzer is door Ujala Radio ontwikkeld voor met name Hindoestaanse Nederlanders. Leefwijzer 1. Heartbeat Leefwijzer 1 Ujala Radio Deze gezondheid Leefwijzer is door Ujala Radio ontwikkeld voor met name Hindoestaanse Nederlanders Met dank aan Stadsdeel Amsterdam Zuidoost Hart en vaatziekte, wat is

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

S C H I J F V A N V I J F

S C H I J F V A N V I J F SCHIJF VAN VIJF DE SCHIJF VAN VIJF, GOED VOOR JE LIJF! V o o r i e d e r e e n i s e e n v o e d i n g s k e u z e v a n b e l a n g w a a r a l l e b e n o d i g d e voedingsstoffen in zitten. Dit zijn

Nadere informatie

Diabetes of suikerziekte

Diabetes of suikerziekte Diabetes of suikerziekte (bron: Weet je voldoende over diabetes - Vlaamse Diabetes Vereniging) SUIKER EN HET MENSELIJK LICHAAM In onze dagelijke voeding zijn tal van koolhydraten (=suikers) aanwezig. Deze

Nadere informatie

Inspanningsgerelateerde hypertensie: geruststellend of onheilspellend? Dr. Joost H.W. Rutten Internist-vasculair geneeskundige

Inspanningsgerelateerde hypertensie: geruststellend of onheilspellend? Dr. Joost H.W. Rutten Internist-vasculair geneeskundige Inspanningsgerelateerde hypertensie: geruststellend of onheilspellend? Dr. Joost H.W. Rutten Internist-vasculair geneeskundige Overzicht Casussen inspanningsgerelateerde hypertensie Achtergrond Hoe en

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE CAROTIS ENDARTERECTOMIE

INFORMATIEBROCHURE CAROTIS ENDARTERECTOMIE INFORMATIEBROCHURE CAROTIS ENDARTERECTOMIE Dienst Vaat en Thoraxheelkunde: Dr. L. Janssen Dr. P. Bernaerts Dr. Ph. Reyntjens Telefoon: 03 650 50 52 Geachte heer/mevrouw U ondergaat binnenkort een ingreep

Nadere informatie

Angiografie. (dotterbehandeling / stent)

Angiografie. (dotterbehandeling / stent) Angiografie (dotterbehandeling / stent) Inleiding Angiografie betekent letterlijk het afbeelden van bloedvaten. Bij dit onderzoek wordt met behulp van contrastmiddel foto s gemaakt van de bloedvaten om

Nadere informatie

INSTELLEN VAN EEN BEHANDELING MET BETABLOKKERS 5

INSTELLEN VAN EEN BEHANDELING MET BETABLOKKERS 5 WAT IS HARTFALEN? 3 WAT VOELT U ALS U AAN HARTFALEN LIJDT? 3 WAT DOET UW ARTS OM UW ZIEKTE TE BEHANDELEN? 4 Controle van de symptomen4 De verdere evolutie van de ziekte voorkomen 4 INSTELLEN VAN EEN BEHANDELING

Nadere informatie

Cerebrovasculaire aandoeningen. Patricia Halkes 19-03-2013

Cerebrovasculaire aandoeningen. Patricia Halkes 19-03-2013 Cerebrovasculaire aandoeningen Patricia Halkes 19-03-2013 Wat is een CVA? CerebroVasculair Accident CerebroVasculair Accident CerebroVasculair Accident CerebroVasculair Accident Oftewel in goed Nederlands

Nadere informatie

De cardiovasculaire risico polikliniek Bloed moet stromen

De cardiovasculaire risico polikliniek Bloed moet stromen De cardiovasculaire risico polikliniek Bloed moet stromen Naam Geboortedatum :... : - - Uw specialist of huisarts heeft u doorverwezen naar de cardiovasculaire risicopolikliniek omdat u een hart- en vaatziekte

Nadere informatie

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus Bij gebruik van GLP-1-analoog Aangezien u lijdt aan Diabetes mellitus, type 2 (oftewel ouderdomsdiabetes) én overgewicht hebt, heeft de arts u een behandeling met zogenaamd

Nadere informatie

Hoe word je 100? (en willen we dat eigenlijk wel?)

Hoe word je 100? (en willen we dat eigenlijk wel?) Hoe word je 100? (en willen we dat eigenlijk wel?) Gezond zijn levert dus niet alleen meer Als voorbeeld vergelijken we twee jaren op, vijftigjarigen zonder en met diabetes maar ook veel betere en vitalere

Nadere informatie

Arteriële Hypertensie

Arteriële Hypertensie Arteriële Hypertensie Fysiopathologie Screening secundaire hypertensie B. Maes Definitie European Societies of Hypertension and Cardiology 2007 systolisch (mm Hg) Optimaal

Nadere informatie

Quiz. Hart en Vrouw. Doel. Opzet. Juist / Onjuist? Onjuist Hart en vaatziekten als doodsoorzaak. Het herkennen van sekseverschillen in risicofactoren

Quiz. Hart en Vrouw. Doel. Opzet. Juist / Onjuist? Onjuist Hart en vaatziekten als doodsoorzaak. Het herkennen van sekseverschillen in risicofactoren Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Zie hieronder > geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Bedrijfsnamen Sponsoring Sanofi Geen Takeda Nederland BV

Nadere informatie

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts Topics in Chronic Disease Chronische Nierschade en de huisarts Toets Nierinsufficiëntie Casus Metabole stoornissen Vervolg casus Nabespreking toets Nierinsufficiëntie komt bij ruim 10% van de Nederlandse

Nadere informatie

Het syndroom van Klinefelter: Screening en opvolging van metabole afwijkingen. David Unuane Endocrinologie Klinefelter Kliniek

Het syndroom van Klinefelter: Screening en opvolging van metabole afwijkingen. David Unuane Endocrinologie Klinefelter Kliniek Het syndroom van Klinefelter: Screening en opvolging van metabole afwijkingen David Unuane Endocrinologie Klinefelter Kliniek Achtergrond Het Klinefelter syndroom(ks): Genetisch kenmerk extra X-chromosoom:

Nadere informatie

Naam: BLOEDSOMLOOP. Vraag 1. Waaruit bestaat bloed?

Naam: BLOEDSOMLOOP. Vraag 1. Waaruit bestaat bloed? Naam: BLOEDSOMLOOP Bloed Een volwassen persoon heeft 5 á 6 liter bloed. Dat bloed bestaat uit bloedplasma, bloedcellen (rode en witte) en bloedplaatjes. Als bloed een paar dagen heeft gestaan, zakken de

Nadere informatie

Perifeer Arterieel Vaatlijden en het Aneurysma Aortae Abd.

Perifeer Arterieel Vaatlijden en het Aneurysma Aortae Abd. Perifeer Arterieel Vaatlijden en het Aneurysma Aortae Abd. CVRM-scholing 2010. Drs. Arno M. Wiersema Vaatchirurg, Boven-IJ ziekenhuis Amsterdam Inleiding Nieuwe standaard 2003. Verschil is: behandeling

Nadere informatie

Pre-diabetes. Vasculair Preventie Centrum

Pre-diabetes. Vasculair Preventie Centrum Pre-diabetes Vasculair Preventie Centrum Wat is pre-diabetes? Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het glucosegehalte in uw bloed (bloedsuiker) is, vooral s ochtends voordat u gegeten

Nadere informatie

Symposium 2015 Geïsoleerde systolische hypertensie bij jonge volwassenen: betekenis en prognose. prof dr Danny Schoors

Symposium 2015 Geïsoleerde systolische hypertensie bij jonge volwassenen: betekenis en prognose. prof dr Danny Schoors Symposium 2015 Geïsoleerde systolische hypertensie bij jonge volwassenen: betekenis en prognose prof dr Danny Schoors Arteriële hypertensie Epidemiologische studies Duidelijke relatie tussen bloeddruk

Nadere informatie

Rudi Caron Diabetesteam Gasthuisberg Leuven

Rudi Caron Diabetesteam Gasthuisberg Leuven Rudi Caron Diabetesteam Gasthuisberg Leuven Diabetes: also a global disease Estimated global prevalence of diabetes In België :vandaag heeft 1/12 mensen diabetes 151 million 347 285 million 438 million

Nadere informatie

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA ZWAARLIJVIGHEID. Blaine Stiger - FOTOLIA DUIDELIJKE ANTWOORDEN

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA ZWAARLIJVIGHEID. Blaine Stiger - FOTOLIA DUIDELIJKE ANTWOORDEN BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA ZWAARLIJVIGHEID Blaine Stiger - FOTOLIA DUIDELIJKE ANTWOORDEN Globaal Cardiovasculair Risico Sommige gedragingen in ons dagelijks leven vergroten de kans dat we vroeg of laat

Nadere informatie

Vakgroepoverleg praktijkondersteuners. 5 juni 2014

Vakgroepoverleg praktijkondersteuners. 5 juni 2014 Vakgroepoverleg praktijkondersteuners 5 juni 2014 Te bespreken Het vrouwenhart, begeerd maar miskend Hartfalen Consultvoering Het vrouwenhart, begeerd maar miskend Afname sterfte hart/vaatziekten sinds

Nadere informatie

Met deze brochure geven wij u graag uitleg over de coronarografie, ook hartcatheterisatie genoemd.

Met deze brochure geven wij u graag uitleg over de coronarografie, ook hartcatheterisatie genoemd. CORONAROGRAFIE Inhoud 1. Welkom... 3 2. Werking van het hart... 3 3. Doel van een coronarografie... 6 4. Voorbereiding van het onderzoek... 6 5. Verloop van het onderzoek... 7 6. De nazorg... 9 7. De dag

Nadere informatie

GIDS VOOR FAMILIALE HYPERCHOLESTEROLEMIE (FH) VOOR DE PATIËNT. Heterozygote familiale hypercholesterolemie - voorbeeld van een stamboom

GIDS VOOR FAMILIALE HYPERCHOLESTEROLEMIE (FH) VOOR DE PATIËNT. Heterozygote familiale hypercholesterolemie - voorbeeld van een stamboom GIDS VOOR FAMILIALE HYPERCHOLESTEROLEMIE (FH) VOOR DE PATIËNT Heterozygote familiale hypercholesterolemie - voorbeeld van een stamboom INHOUD DEEL 1: WAT IS FH? 2 DEEL 2: FH DIAGNOSTICEREN 7 DEEL 3: FH

Nadere informatie

Hartfalen voor de huisarts. Dr Katrien Gijsbers Cardioloog-intensivist

Hartfalen voor de huisarts. Dr Katrien Gijsbers Cardioloog-intensivist Hartfalen voor de huisarts Dr Katrien Gijsbers Cardioloog-intensivist Hartfalen voor de huisarts Hartfalen: een groeiende epidemie Duwen en trekken: 2 types hartfalen Hoe stel ik de diagnose? Behandeling

Nadere informatie

Inhoud Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3

Inhoud Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 INHOUD I Inhoud Hoofdstuk 1 Klinische aspecten van hypertensie 1 1. Voorkomen en definitie 1 2. Over risico en risicoreductie 3 3. Klinische manifestaties 9 4. De bloeddrukmeting 10 A. De bloeddrukmeting

Nadere informatie

Informatiebrochure patiënten. Herstel van het hartritme. Elektrische cardioversie bij voorkamerfibrillatie/-flutter

Informatiebrochure patiënten. Herstel van het hartritme. Elektrische cardioversie bij voorkamerfibrillatie/-flutter Informatiebrochure patiënten Herstel van het hartritme Elektrische cardioversie bij voorkamerfibrillatie/-flutter 3 1. Een beetje anatomie... 4 1.1 Het hart... 4 1.2 Elektriciteit van het hart... 4 2.

Nadere informatie

Dweilen met de kraan open

Dweilen met de kraan open Dweilen met de kraan open Laat voeding je medicijn zijn Dr. Frank van Berkum Internist, Vasculair-Geneeskundige ZiekenhuisGroepTwente locatie Hengelo 53% van de Nederlanders is te dik (heeft een BMI >

Nadere informatie

Hartfalen. Wat is het en hoe herken je het

Hartfalen. Wat is het en hoe herken je het Hartfalen Wat is het en hoe herken je het Hartfalen, onbekend en onderschat Hartfalen is de grote onbekende onder de hartziekten. Hartfalen klinkt misschien bekend in de oren. Het woord doet denken aan

Nadere informatie

24 mei 2011 Gezonde voeding voor senioren

24 mei 2011 Gezonde voeding voor senioren 24 mei 2011 Gezonde voeding voor senioren Annette Schormans, diëtist Lezing 26 januari 2015 KBO Boxtel Gezondheidsproblemen leefregels voor senioren goede keuze in voeding maken blijven bewegen hersenen

Nadere informatie

Problematiek 17/01/2011. Dr. Patrick Schoeters PREVENTIEF ANTISTOLLINGSBELEID BIJ ENDOSCOPISCHE PROCEDURES

Problematiek 17/01/2011. Dr. Patrick Schoeters PREVENTIEF ANTISTOLLINGSBELEID BIJ ENDOSCOPISCHE PROCEDURES Preventief antistollingsbeleid bij endoscopische procedures : een bloedstollend verhaal PREVENTIEF BIJ ENDOSCOPISCHE PROCEDURES Dr. Patrick Schoeters Problematiek Thrombusvorming cruciaal in cardiovasculaire

Nadere informatie

Prehospitale trombolyse niet langer nodig. door Marc de Leeuw - 22-02-2013

Prehospitale trombolyse niet langer nodig. door Marc de Leeuw - 22-02-2013 Prehospitale trombolyse niet langer nodig NHG-Standaard Acuut coronair syndroom herzien door Marc de Leeuw - 22-02-2013 De NHG-Standaard Acuut coronair syndroom is recent herzien. Een belangrijke wijziging

Nadere informatie

Primaire preventie HVZ

Primaire preventie HVZ Primaire preventie HVZ Stel altijd een risicoprofiel op bij patiënten: met doorgemaakte HVZ, diabetes mellitus (DM), reumatoïde artritis (RA) of chronische nierschade met een belaste familieanamnese voor

Nadere informatie

Thrombo-embolie. Wouter Jacobs, longarts. John van Putten, longarts

Thrombo-embolie. Wouter Jacobs, longarts. John van Putten, longarts Thrombo-embolie Wouter Jacobs, longarts John van Putten, longarts Patiënt 1 53 jarige man Voorgeschiedenis 1968 appendectomie Dec 2011 pijnlijke rechter voet waarvoor strassburger sok Anamnese 3 weken

Nadere informatie

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA DIABETES. DanielFleck@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA DIABETES. DanielFleck@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA DIABETES DanielFleck@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN Globaal Cardiovasculair Risico Sommige gedragingen in ons dagelijks leven vergroten de kans dat we vroeg of laat problemen

Nadere informatie

CVRM kwetsbare ouderen. Rotterdam maart 2015 AJ Arends, klinisch geriater en klinisch farmacoloog io

CVRM kwetsbare ouderen. Rotterdam maart 2015 AJ Arends, klinisch geriater en klinisch farmacoloog io CVRM kwetsbare ouderen Rotterdam maart 2015 AJ Arends, klinisch geriater en klinisch farmacoloog io Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

Hartkatheterisatie met coronarografie

Hartkatheterisatie met coronarografie Hartkatheterisatie met coronarografie Inhoud 1. Inleiding 4 2. Voorbereiding thuis 6 3. Opname in het ziekenhuis 7 4. 8 5. Behandeling 10 6. Nazorg 12 7. Ontslag 14 8. Wanneer mag ik terug aan het werk?

Nadere informatie