Medicijnwijzer voor nierpatiënten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Medicijnwijzer voor nierpatiënten"

Transcriptie

1 Medicijnwijzer voor nierpatiënten

2 Woord vooraf Er verandert veel in uw leven als de werking van uw nieren achteruit gaat. Dit kan onzekerheid met zich meebrengen en veel vragen oproepen. Op een gegeven moment kan het zelfs noodzakelijk zijn dat u moet gaan dialyseren en/of dat u een niertransplantatie nodig heeft. Tijdens het hele proces van achteruitgang van de nierfunctie kunt u (meer) medicijnen voorgeschreven krijgen. Vaak verschillende medicijnen met elk hun eigen werking, bijwerkingen en voorschriften. Natuurlijk mag u verwachten dat uw behandelaars u goed informeren over het hoe en waarom van uw medicijnen en dat zij uw vragen beantwoorden. Ook de apotheker en bijsluiters bieden waardevolle informatie. Toch is het niet altijd eenvoudig om een goed inzicht in en overzicht van uw medicijnen te krijgen. Deze Medicijnwijzer - een handig en overzichtelijk gidsje dat u als naslagwerk kunt gebruiken - wil u hierin graag van dienst zijn. De Medicijnwijzer beschrijft de meest voorgeschreven medicijnen die gebruikt worden door patiënten in de predialysefase (de fase waarin de nierfunctie achteruit gaat), patiënten die dialyseren en patiënten die een niertransplantatie gehad hebben. In deze nieuwe uitgave van de Medicijnwijzer komen daarom ook de medicijnen aan bod die gebruikt worden na een transplantatie. NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 3

3 De medicijnen zijn onderverdeeld in groepen, bijvoorbeeld alle bloeddrukmedicatie bij elkaar. Niet alle bloeddrukmedicijnen werken op dezelfde manier, er zijn verschillende soorten. Deze worden in het kort beschreven: hoe werken ze, wat doen ze in het lichaam, wanneer worden ze voorgeschreven (indicatie), wat zijn mogelijke bijwerkingen en hoe vaak komen deze voor. Verder vindt u per soort een overzicht van de meest voorgeschreven medicijnen. Omdat medicijnen steeds vaker met hun stofnamen worden voorgeschreven, staan in de eerste kolom de stofnamen op alfabetische volgorde. In de kolom ernaast staan de eventuele merknamen vermeld. Uitgebreidere informatie per medicijn kunt u vinden in de bijsluiter van het desbetreffende medicijn of op de website Als u vragen heeft over een medicijn, kunt u altijd contact opnemen met uw apotheker. Mede namens de auteurs, organisaties en sponsoren die hun steun hebben verleend aan de totstandkoming van de Medicijnwijzer, wens ik u veel gebruiksgemak. Hans Bart Directeur Nierpatiënten Vereniging Nederland 4 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

4 Inhoudsopgave Woord vooraf 3 Soorten medicijnen 1. Middelen tegen bloedarmoede (anemie) 6 2. Middelen voor stevige botten 9 3. Middelen tegen hoge bloeddruk en/of hartproblemen Cholesterolverlagers Middelen tegen bloedstolling Plastabletten (om meer te plassen) Vitamines Pijnstillers Hepatitis B-vaccin (om ontsteking van de lever te voorkomen) Antibiotica Laxeermiddelen (tegen verstopping) Maagzuurremmers Kaliumverlagers Middelen na een niertransplantatie (tegen afstoting) 34 De ideale bloedwaarden 40 Zelfmanagement 44 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 5

5 1. Middelen tegen bloedarmoede (anemie) 1.1 Epo (epoëtine) Bij het ontstaan van bloedarmoede bij patiënten met een gestoorde nierfunctie speelt een aantal factoren een rol: Te weinig aanmaak van rode bloedcellen (erytrocyten), doordat de nieren onvoldoende epo (erytropoëtine) produceren. Epo regelt de aanmaak van rode bloedcellen in het beenmerg. Rode bloedcellen zijn van belang voor het transport van zuurstof. Tekort aan noodzakelijke bouwstoffen voor de aanmaak van ijzer, vitaminen C, B6, B12 en foliumzuur en van hemoglobine. Hemoglobine (Hb) is een ijzer bevattende, rode kleurstof in de rode bloedcellen van het bloed, die zuurstof kan binden. Bij een eiwitbeperkt dieet bevat de voeding minder ijzer. Verhoogde afbraak van erytrocyten. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Bij hemodialysepatiënten kan bloedverlies optreden doordat er bloed achterblijft in het dialysesysteem. Zodra het Hb-gehalte onder de 6,8 mmol/l zakt, wordt er gestart met epoëtine. De epoëtine wordt toegediend (onder de huid of rechtstreeks in de bloedbaan) in een frequentie die kan variëren van eenmaal per maand tot driemaal per week. Het doel van de behandeling is herstel van het Hb-gehalte tot een waarde tussen de 6,8 en 7,4 mmol/l. Indicatie: Bloedarmoede ten gevolge van niet goed werkende nieren. 6 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

6 Bijwerkingen: Griepachtige symptomen, hoge bloeddruk, hoofdpijn, shunttrombose (bij hemodialyse) en pijn op de injectiesplaats. Bij trombose wordt er een stolsel in het bloedvat gevormd. Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening Darbepoëtine alfa Epoëtine alfa Epoëtine beta Epoëtine theta Epoëtine zeta Methoxypolyethyleenglycol-epoëtine beta Aranesp Abseamed, Binocrit, Eprex NeoRecormon Eporatio Retacrit Mircera Via infuus of injectie Via infuus of injectie Via infuus of injectie Via infuus of injectie Via infuus of injectie Via infuus of injectie 1.2 IJzer Vaak hebben dialysepatiënten extra ijzer nodig. Soms lukt het om met ijzertabletten het ijzertekort aan te vullen. Bij de hemodialysebehandeling wordt het ijzer in de bloedbaan toegediend en wordt dan niet of nauwelijks uitgedialyseerd. NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 7

7 Indicatie: Bijwerkingen: Bloedarmoede door ijzergebrek. Na toediening van een tablet of drank: maag- en darmklachten, zoals obstipatie, diarree, maagpijn en misselijkheid. Deze bijwerkingen zijn dosisafhankelijk. Bij maagklachten kan ijzer tijdens of na het eten worden ingenomen. De ontlasting kan zwart kleuren. IJzeroplossingen kunnen ook verkleuring van de tanden geven. Na toediening via een infuus: tijdelijk smaakverlies, metaalsmaak, misselijkheid, overgevoeligheidsreactie. Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening Ferricarboxymaltose Ferrioxidesaccharaat Ferrofumaraat Ferrogluconaat IJzer(III)isomaltoside-1000 IJzerdextrancomplex Ferinject Venofer Ferrofumaraat Losferron Monofer CosmoFer Via infuus Via infuus of drank Bruistablet Via infuus Via infuus 8 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

8 2. Middelen voor stevige botten 2.1 Fosfaatbinders De hoeveelheid kalk en fosfaat in het bloed wordt geregeld door een aantal organen en weefsels: de darmen, de botten, de bijschildklieren, de lever, de nieren en de huid. Kalk (calcium) en fosfaat zorgen samen voor sterke botten. Bij daling van de nierfunctie ontstaat er een probleem met het uitplassen van fosfaat in de urine. Het fosfaatgehalte in het bloed stijgt. Ook de hoeveelheid PTH (hormoon geproduceerd in de bijschildklieren) stijgt. Te veel PTH leidt tot een te hard werkende schildklier. Als deze situatie lang blijft bestaan, kunnen de botten zwak worden. Een teveel aan fosfaat in het bloed wordt voorkomen door een beperking van fosfaat in de voeding en het gebruik van fosfaatbinders. Fosfaatbinders zijn medicijnen die het fosfaat in de voeding binden. Deze moeten samen met (of vlak voor) de maaltijd worden ingenomen. Indicatie: Bijwerkingen: Te hoog fosfaat ten gevolge van niet goed werkende nieren. Maag- en darmklachten zoals misselijkheid en verstopping, oprispingen, braken, diarree, winderigheid. Te veel kalk in het bloed bij tabletten die calcium bevatten. NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 9

9 Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening Calciumacetaat Osvaren, PhosLo geheel innemen tijdens de maaltijd Calciumcarbonaat Calciumcarbonaat/calciumlactogluconaat Calciumcitraat Sevelamer Lanthanumcarbonaat Cacit, Calci-chew Calcium-Sandoz Renagel, Renvela Fosrenol Bruis- of kauwtablet innemen tijdens de maaltijd Bruistablet of poeder innemen tijdens de maaltijd Poeder innemen tijdens de maaltijd geheel innemen tijdens de maaltijd De tabletten goed kauwen alvorens door te slikken; innemen tijdens of onmiddellijk na de maaltijd. 10 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

10 2.2 Vitamine D Vitamine D is een vitamine die met de voeding wordt opgenomen en onder invloed van zonlicht in de huid wordt aangemaakt. Het wordt in de lever en de nieren omgezet in de actieve vorm. Deze stimuleert de opname van kalk (calcium) uit de darm. Vitamine D is nodig om, samen met calcium en fosfaat, de botten sterker te maken. Als de nierfunctie achteruit gaat, zijn de nieren niet meer in staat om vitamine D te activeren. Vitamine D wordt dan ook als actief vitamine D gegeven, zodat geen omzetting in de nieren meer plaats hoeft te vinden. Door deze medicijnen wordt de calciumspiegel verhoogd. Ook zorgen zij ervoor dat de bijschildklieren minder PTH produceren. Indicatie: Bijwerkingen: Botaandoeningen die het gevolg zijn van verminderde productie van actief vitamine D in de nieren, zoals een groeistoornis van het bot. Te hard werkende bijschildklieren bij dialysepatiënten. Bij verminderde nierfunctie bestaat het risico dat het calciumgehalte in het bloed te hoog wordt. Hierdoor kan jeuk en huiduitslag ontstaan. Misselijkheid en braken. NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 11

11 Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening Alfacalcidol Colecalciferol Paricalcitol Etalpha Devaron Zemplar Capsule, druppelvloeistof, via infuus of drank Capsule of via infuus 2.3 Andere middelen Als de behandeling met fosfaatbinders en vitamine D onvoldoende resultaat biedt, kan als aanvulling gekozen worden voor Cinacalcet (Mimpara ). Dit zorgt voor een vermindering van PTH, calcium en fosfaat in het bloed. Indicatie: Bijwerkingen: Te hard werkende bijschildklieren bij dialysepatiënten met ernstig nierfalen. Als onderdeel van een therapeutisch behandelplan (bijv. samen met een fosfaatbinder en vitamine D). Zeer vaak (bij meer dan 10 procent van de gebruikers): misselijkheid, braken. Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening Cinacalcet Mimpara geheel innemen tijdens de maaltijd 12 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

12 3. Middelen tegen hoge bloeddruk en/of hartproblemen Hoge bloeddruk is een veel voorkomend probleem bij patiënten met niet goed werkende nieren. De behandeling van hoge bloeddruk is gericht op het voorkomen van herseninfarcten, hersenbloedingen en hartinfarcten. Er zijn verschillende soorten medicijnen om hoge bloeddruk te behandelen. De meest gebruikte soorten worden hier beschreven. 3.1 Plastabletten Plastabletten (thiazidediuretica) zorgen ervoor dat minder zout en water worden vastgehouden, waardoor de bloeddruk daalt. Indicatie: Bijwerkingen: Hoge bloeddruk. Droge mond, moeheid en spierkrampen. Vooral in de startfase kan duizeligheid optreden. Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening Chloorthiazide Hydrochloorthiazide Idem Idem NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 13

13 Verwante verbindingen Naam Merk Toediening Chloortalidon Indapamide Idem Idem 3.2 RAS-remmers RAS-remmers (ACE-remmers en Angiotensine-II-remmers) zorgen ervoor dat de bloedvaten minder samentrekken en minder zout en water vasthouden. Hierdoor wordt de bloeddruk lager. Indicatie: Bijwerkingen: Hoge bloeddruk / verhoogd eiwitgehalte in de urine. Duizeligheid, hoofdpijn en prikkelhoest. Minder vaak: vermoeidheid, misselijkheid, diarree, spierkrampen en huiduitslag. Deze medicijnen kunnen (ernstige) lage bloeddruk veroorzaken na instellen van de behandeling en bij dosisverhoging. Dit geldt vooral voor bepaalde risicogroepen (bijv. dialysepatiënten). Vooral bij nier- en hartfalen kunnen deze medicijnen het kaliumgehalte in het bloed verhogen. 14 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

14 Meest voorgeschreven ACE-remmers Naam Merk Toediening Benazepril Captopril Cilazapril Enalapril(aat) Fosinopril Lisinopril Perindopril Quinapril(aat) Ramipril Zofenopril Ciabacen Idem Vascase Renitec Idem Zestril Coversyl Acupril Tricate Zofil Meest voorgeschreven Angiotensine-II-remmers Naam Merk Toediening Candesartan Eprosartan Atacand Teveten NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 15

15 Irbesartan Losartan Olmesartan Telmisartan Valsartan Aprovel Cozaar, Entrizen, Losanox Olmetec Kinzalmono, Micardis Diovan of poeder voor drank of drank 3.3 Bètablokkers Bètablokkers verlagen de hartslag en hiermee de bloeddruk. Indicatie: Bijwerkingen: Hoge bloeddruk. Langzame hartslag, lage bloeddruk en duizeligheid, hartfalen en koude, blauwe handen en voeten, maag-darmklachten, moeheid, impotentie (seksueel onvermogen), verminderd concentratie- en reactievermogen en hoofdpijn. Stemmingsveranderingen en slaapstoornissen komen een enkele keer voor. 16 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

16 Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening Acebutolol Atenolol Betaxolol Bisoprolol Carvedilol Celiprolol Labetolol Metoprolol Nebivolol Oxprenolol Pindolol Propanolol Sectral Idem Kerlon Emcor Eucardic Dilanorm Trandate Selokeen Nebivolol Idem Viskeen Idem of via infuus of via infuus of via infuus NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 17

17 3.4 Calciumantagonisten Deze medicijnen zorgen ervoor dat de cellen minder calcium opnemen. Hierdoor worden deze cellen minder actief. Dit heeft tot gevolg dat de hartslag en soms ook de samentrekkingskracht van het hart afneemt en er verwijding van de bloedvaten optreedt. Indicatie: Hoge bloeddruk. Bijwerkingen: Vooral in het begin roodheid in het gezicht, warmtesensaties, hoofdpijn. Verder: hartkloppingen, vocht in de enkels, duizeligheid, vermoeidheid en maag- en darmklachten. Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening Amlodipine Barnidipine Felodipine Isradipine Iacidipine Lercanidipine Nicardipine Nifedipine Nitrendipine Norvasc Cyress Plendil Lomir Lacidipine, Motens Lerdip Cardene oraal Adalat Baypress Capsule Capsule, tablet Capsule 18 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

18 3.5 Combinatiepreparaten: Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening Amlodipine/valsartan/hydrochloorthiazide Atenolol/chloortalidon Bisoprolol/hydrochloorthiazide Candesartan/hydrochloorthiazide Captopril/hydrochloorthiazide Enalapril/hydrochloorthiazide Eprosartan/hydrochloorthiazide Fosinopril/hydrochloorthiazide Irbesartan/hydrochloorthiazide Lisinopril/hydrochloorthiazide Losartan/hydrochloorthiazide Metoprolol/hydrochloorthiazide Olmesartan/hydrochloorthiazide Exforge HCT Idem Emcoretic Atacand Plus Idem Co-Renitec, Renitec Plus Teveten Plus Idem CoAprovel Zestoretic Cozaar Plus, Entrizen, Fortzaar, Hyzaar Selokomb Olmetec HCTZ NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 19

19 Quinapril/hydrochloorthiazide Ramipril/hydrochloorthiazide Telmisartan/hydrochloorthiazide Valsartan/hydrochloorthiazide Acuzide Tritace Kinzalkomb, MicardisPlus Co-Diovan 4. Cholesterolverlagers Veel nierpatiënten hebben slagaderverkalking. Deze aandoening is in principe overal aanwezig, maar vooral in de nieren, het hart, de hersenen en de ogen. In de nieren kan hierdoor een verlies van functionerend nierweefsel ontstaan. Veel patiënten worden daarom behandeld met cholesterolverlagende medicijnen. Deze medicijnen remmen de aanmaak van cholesterol in de lever, waardoor het cholesterol in het bloed daalt met 25-45%. Hierdoor vermindert het risico op hart- en vaatziekten. Indicatie: Bijwerkingen: Behandeling van een te hoog cholesterol als een dieet en andere maatregelen niet voldoende zijn. Preventie bij slagaderverkalking of suikerziekte, met een normaal of een verhoogd cholesterol, als aanvulling op andere maatregelen. Vaak (bij 1 tot 10 procent van de gebruikers): misselijkheid, verstopping, winderigheid, diarree, overgevoeligheidsreacties, duizeligheid, hoofdpijn. 20 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

20 Meest voorgeschreven middelen Pijn op de borst, rugpijn en vocht in de benen. Huiduitslag, slapeloosheid. Soms (bij 0,1 tot 1 procent van de gebruikers): geen eetlust, braken, impotentie (seksueel onvermogen), een algeheel gevoel van ziek zijn en gewichtstoename. Te hoog of te laag suikergehalte. Zelden (bij 0,01 tot 0,1 procent van de gebruikers): hepatitis (leverontsteking). Naam Merk Toediening Atorvastatine Fluvastatine Pravastatine Rosuvastatine Simvastatine Lipitor Lescol Selektine Crestor Zocor s avonds innemen s avonds innemen s avonds innemen s avonds innemen s avonds innemen NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 21

21 5. Middelen tegen bloedstolling In het lichaam vindt een continu proces van stolling en antistolling plaats. In het bloed bevinden zich stoffen die stolling bevorderen of juist tegengaan. Deze stoffen zijn met elkaar in evenwicht. Dit evenwicht kan door verschillende oorzaken worden verstoord: het bloed gaat stollen. Ook gaat het bloed stollen wanneer het bloed buiten het lichaam komt. Dit is het geval bij hemodialyse. Er zijn verschillende soorten medicatie om stolling te voorkomen. Deze worden hieronder beschreven: 5.1 Bloedplaatjesremmers Deze remmen het samenklonteren van bloedplaatjes. Ze worden vooral voorgeschreven aan mensen die een hersen- of hartinfarct hebben gehad. Indicatie: Bijwerkingen: Angina pectoris (hartkramp, met pijn in de hartstreek). Behandeling na een hartinfarct, na een TIA (lichte beroerte) en na een herseninfarct zonder restverschijnselen. Ter voorkoming van het dicht gaan zitten van een omleiding van de kransslagaders van het hart. Ter voorkoming van trombose (stolling) van shunt voor nierdialyse. Maagklachten, bloedverlies in het maag-darmkanaal; bij langdurig of veelvuldig gebruik kan dit leiden tot bloedarmoede. Overgevoeligheidsverschijnselen. Verlenging bloedingstijd. 22 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

22 Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening* Acetylsalicylzuur Carbasalaatcalcium Aspro bruis Ascal Bruistablet, poeder* * Het poeder oplossen in een ruime hoeveelheid water. Goed roeren. De bruistablet in opgeloste vorm (bij voorkeur in water) op de nuchtere maag innemen. 5.2 Coumarinederivaten Dit zijn sterkere stollingsremmende middelen. Elke week wordt er bloed afgenomen om te kijken of de dosering van de medicijnen goed is. Of het bloed niet te dun is geworden bijvoorbeeld. Indicatie: Bijwerkingen: Voorkomen en behandelen van aandoeningen waarbij stollingen op kunnen treden. Verhoogde kans op bloedingen. Misselijkheid, diarree en huidontstekingen. Zelden: haaruitval, plaatselijk afsterven van de huid. Af en toe: hepatitis (leverontsteking), al dan niet met geelzucht en meestal van voorbijgaande aard. Overgevoeligheidsreacties kunnen optreden. NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 23

23 Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening Acenocoumarol Fenprocoumon Idem Marcoumar dagelijks op hetzelfde moment innemen dagelijks op hetzelfde moment innemen 5.3 Heparine Heparine remt de stolling door in het bloed een stollingsremmende stof te activeren. Het wordt in de ader of onder de huid toegediend en is na 2 à 3 uur uitgewerkt. De dosering die een patiënt nodig heeft, is lastig te voorspellen. Door de korte werkingsduur moet heparine bij hemodialyse continu worden toegediend. Daarom worden tegenwoordig vaker andere soorten heparines toegepast. 5.4 Laagmoleculaire heparines Het voordeel van laagmoleculaire heparines is dat het antistollend effect van een bepaalde dosis beter is te voorspellen. Ook werken ze langer. Hierdoor kunnen deze middelen eenmalig bij dialyse worden toegediend. 24 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

24 Indicatie: Bijwerkingen: Diep veneuze trombose (niet oppervlakkig stolsel). Preventie en therapie van aandoeningen waarbij stollingen op kunnen treden. Voorkomen van stolling tijdens hemodialyse. Bloedingen. Zelden: overgevoeligheidsreacties zoals rode uitslag, astma, koorts, flauw vallen en vaatkrampen. Afsterven van de huid op de injectieplaats, voorafgegaan door paarse vlekken. Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening* Dalteparine Enoxaparine Nadroparine Tinzaparine Fragmin Clexane Fraxiparine, Fraxodi Innohep Via infuus Via infuus Via infuus Via infuus * Het wordt via een infuus tijdens dialyse in de ader toegediend. NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 25

25 6. Plastabletten (om meer te plassen) Als dialysepatiënten nog een beetje plassen, kan het zinvol zijn om de urineproductie te bevorderen met plastabletten. Hiervoor wordt alleen krachtige plasmedicatie gebruikt. Omdat deze middelen in de nier zelf werken, en de nieren bij dialysepatiënten relatief ongevoelig zijn, worden ze vaak in zeer hoge doseringen voorgeschreven. Indicatie: Bijwerkingen: Benauwdheid en vochtophopingen ten gevolge van hartfalen, nierfalen en schrompelen van de lever. Vergiftigingen waarbij extra ontwatering gewenst is. Bevordering van de urineproductie of behandeling van hoge bloeddruk bij chronisch nierfalen. Verstoring van de water- en zoutbalans, met name bij hoge dosering en zoutbeperkt dieet, kan snel leiden tot uitdroging en een te laag kalium-, calcium- of natriumgehalte. Symptomen hiervan kunnen zijn: duizeligheid, lage bloeddruk, spierkrampen, zwakte, soms stoornissen in het zien en verwardheid. Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening Furosemide Bumetanide Lasix Burinex Capsule, tablet, via infuus, via infuus 26 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

26 7. Vitamines 7.1 In water oplosbare vitamines Vitamines die in water oplosbaar zijn, worden over het algemeen uitgedialyseerd. Dit wil zeggen dat deze vitamines tijdens het dialyseren uit het bloed verdwijnen. Hierdoor kunnen dialysepatiënten, ook bij een gezonde voeding, een tekort aan dit soort vitamines krijgen. In water oplosbare vitamines worden dan ook extra voorgeschreven in de vorm van een multivitaminepreparaat. 7.2 Vitamine D Vitamine D is een vitamine die met de voeding wordt opgenomen en onder invloed van zonlicht in de huid wordt aangemaakt. Meer informatie over vitamine D vindt u op pagina Pijnstillers De door nierpatiënten meest gebruikte pijnstiller is paracetamol (al dan niet in combinatie met caffeine of codeïne). Ontstekingsremmers (NSAID s als ibuprofen, diclofenac en naproxen) worden zo min mogelijk voorgeschreven, omdat deze ervoor kunnen zorgen dat de nierfunctie nog verder achteruit gaat. Indicatie: Paracetamol: koorts en pijn. Tramadol: acute en chronische matige tot ernstige pijn. NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 27

27 Bijwerkingen: Paracetamol: weinig (in de gebruikelijke, pijnstillende dosering). Bij een te hoge dosis wordt het omgezet in een schadelijke stof. Tramadol: zeer vaak (bij meer dan 10 procent van de gebruikers): misselijkheid, duizeligheid. Vaak (bij 1 tot 10 procent van de gebruikers): verstopping, braken, droge mond, zweten, verwardheid, hoofdpijn. Soms (bij 0,1 tot 1 procent van de gebruikers): kokhalzen, vermoeidheid, jeuk en huiduitslag. Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening Paracetamol Tramadol Panadol, Perfalgan, Sinaspril Tramagetic, Tramal, kauwtablet, zetpil, via infuus Capsule, bruistablet, zetpil, via infuus 28 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

28 9. Hepatitis B-vaccin (om ontsteking van de lever te voorkomen) Door de grotere kans op contact met materiaal dat besmet is met bloed en door de minder goede weerstand tegen andere ziektes, lopen hemodialysepatiënten een grotere kans op besmetting met hepatitis B. Om deze reden wordt elke patiënt ingeënt tegen het hepatitis B-virus. Indicatie: Bijwerkingen: Vaccinatie tegen hepatitis B-virus bij personen met verhoogde kans op deze infectie. Meest voorkomend: pijn op de injectieplaats, eventueel met roodheid, zwelling of warmte. Deze lokale reacties worden in het algemeen goed verdragen en verdwijnen meestal binnen twee dagen na vaccinatie. Verder algemene klachten waaronder koorts, overgevoeligheidsreacties, griepachtige symptomen, algeheel gevoel van ziek zijn, vermoeidheid, hoofdpijn, misselijkheid, braken, diarree, buikpijn, duizeligheid en spierpijn. Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening Hepatitis-B vaccin Engerix-B, HBVAXPRO Via injectie NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 29

29 10. Antibiotica Antibiotica worden voorgeschreven om infecties te voorkomen of te behandelen. Bij nierpatiënten moet de dosis aangepast worden, omdat de antibiotica niet meer via de nieren worden uitgescheiden en in het lichaam zullen opstapelen. Sommige antibiotica worden bij dialysepatiënten uitgedialyseerd. Hierdoor moet ook hier de dosis of het tijdstip van toedienen aangepast worden. Er zijn diverse soorten antibiotica. Specifieke informatie vindt u in de bijsluiter van het antibioticum. 11. Laxeermiddelen (tegen verstopping) Nierpatiënten kunnen om verschillende redenen last hebben van verstopping. Enkele oorzaken: te weinig bewegen (met name bij invalide en bedlegerige patiënten), een onvoldoende gezonde voeding (chronisch te weinig drinken en te weinig vezels in de voeding) en het ophouden van de ontlasting. Oorzaak van verstopping is ook het gebruik en misbruik van bepaalde geneesmiddelen zoals opiaten (pijnstillende, verdovende en kalmerende middelen), sterk werkende plastabletten en ijzerpreparaten. Bij verstopping kan gekozen worden om een laxeermiddel voor te schrijven. Indicatie: Bijwerkingen: Verstopping. Buikpijn, diarree en verlies van kalium, overgevoeligheidsreactie. 30 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

30 Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening Bisacodyl Lactilol Lactulose Macrogol Magnesiumsulfaat Psylliumzaad Sennosiden A + B Sennosiden/dexpanthenol Dulcolax, Nourilax Importal Duphalac Stroop, Legendal Forlax, Movicolon Metamucil, Volcolon X-praep Prunacolon, Prunasine ten, zetpillen. Bij voorkeur s avonds doseren maximaal 3 opeenvolgende dagen.* Drank, poeder. Bij voorkeur in 1 dosis s morgens of s avonds tijdens de maaltijd. Stroop, poeder of granulaat. Bij voorkeur in 1 dosis s morgens bij het ontbijt innemen gedurende 3 dagen. Poeder. Bij voorkeur in 1 dosis s morgens bij het ontbijt innemen. Poeder. 1 dosis s morgens op de nuchtere maag. Poeder of granulaat. Stroop Stroop * Bisacodyl kortdurend gebruiken. Bij gebruik wordt aangeraden per dag 1,5-2 liter vocht te drinken. Bij patiënten met vochtverlies, bij wie uitdroging schadelijk kan zijn (nierinsufficiëntie, ouderen), alleen toepassen onder medisch toezicht. NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 31

31 Sterculiagom Normacol Granulaat. Innemen met veel vocht na het eten. Niet innemen vlak voor het slapengaan. 12. Maagzuurremmers Door het gebruik van veel verschillende soorten medicatie, kunnen patiënten last krijgen van brandend maagzuur of oprispingen. Om dit te voorkomen, kan gebruik gemaakt worden van maagzuurremmers. Indicatie: Bijwerkingen: Zweer in de dunne darm. Behandeling van symptomen van terugvloeiing van de inhoud van de maag en de slokdarm. Verstoring van de spijsvertering. Vaak (bij 1 tot 10 procent van de gebruikers): pijn in de bovenbuik, diarree, verstopping, winderigheid, hoofdpijn. Soms (bij 0,1 tot 1 procent van de gebruikers): misselijkheid, duizeligheid, stoornissen in het zien, overgevoeligheidsreacties zoals jeuk en huiduitslag. 32 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

32 Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening* Esomeprazol Lansoprazol Omeprazol Pantoprazol Nexium Prezal Buscozol, Losec, Losecosan, Omolin Pantozol Capsule, tablet of granulaat Capsule Capsule, tablet * Bij voorkeur tabletten en capsules een half uur tot een uur voor het ontbijt geheel innemen. 13. Kaliumverlagers Kalium komt voornamelijk voor in de (spier)cellen in het lichaam. Het speelt een belangrijke rol bij de prikkeloverdracht van de zenuwen. Omdat kalium niet meer, of onvoldoende, door de nieren wordt uitgescheiden, kan het kaliumgehalte in het bloed te hoog worden. Hierdoor kunnen hartritmestoornissen ontstaan. Er kunnen dan kaliumverlagers voorgeschreven worden. Deze halen kalium uit het bloed en geven natrium of calcium terug. Indicatie: Te hoog kaliumgehalte in het bloed bij plotseling of blijvend nierfalen. Als ondersteunende therapie bij chronische hemodialyse of peritoneale dialyse (buikdialyse). NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 33

33 Bijwerkingen: Geen eetlust, misselijkheid en braken. Te laag kalium en een te hoog natrium. Verstopping en eventueel een darmafsluiting door samenklonteren van het medicijn in de darm. Meest voorgeschreven middelen Naam Merk Toediening Calciumpolystyreensulfonaat Natriumpolystyreensulfonaat Sorbisterit Resonium A Poeder oplossen in water, zo nodig in een klysma Poeder oplossen in water, zo nodig in een klysma 14. Middelen na een niertransplantatie (tegen afstoting) Om na een transplantatie afstoting van de nier tegen te gaan, worden verschillende medicijnen voorgeschreven. Stop nooit met deze medicijnen! Het zomaar stoppen, hoe kort ook, kan leiden tot afstoting van de getransplanteerde nier. Als u last heeft van bijwerkingen, overleg dan altijd met de arts op de polikliniek. 34 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

34 Geen ander merk Het is heel belangrijk dat u goed controleert welke medicatie u van de apotheek meekrijgt. Voor medicijnen na transplantatie geldt dat u geen ander merk mag krijgen dan is voorgeschreven. Het merk dat u voorgeschreven heeft gekregen, heeft de samenstelling zoals die voor u geschikt is. Als dit medicijn na verloop van tijd onder een andere merknaam op de markt komt, is de werking en samenstelling vaak niet 100% hetzelfde. Dat kan het getransplanteerde orgaan in gevaar brengen. Een wijziging van merk is dan ook alleen verantwoord met instemming van de behandelend specialist. Als u twijfelt of u de juiste medicatie heeft meegekregen van de apotheek, neem dan contact op met de arts op de polikliniek. Medicijnkaartje De Nierpatiënten Vereniging Nederland (NVN) heeft, ondersteund door de Transplantatie Vereniging (NTV) en de Nederlandse Federatie voor Nefrologie (NFN), een medicijnkaartje uitgebracht. Uw nefroloog of internist kan hierop invullen welke middelen tegen afstoting u nodig heeft. De tekst op het kaartje legt uit dat daar absoluut niets in veranderd mag worden. Zo kunt u aantonen dat u daadwerkelijk een bepaald merk moet krijgen. Dat voorkomt mogelijke discussies met huisarts of apotheek. U kunt het medicijnkaartje gratis aanvragen bij de NVN. NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten 35

35 Hieronder staan de meest voorgeschreven medicijnen na een niertransplantatie vermeld. Azathioprine (Imuran ) Indicatie: Ter voorkoming van een afstotingsreactie. Bijwerkingen: Toegenomen vatbaarheid voor infecties, bloedarmoede. Ciclosporine (Neoral, Sandimmune ) Indicatie: Ter voorkoming van een afstotingsreactie. Bijwerkingen: Toegenomen vatbaarheid voor infecties, nierfunctiestoornis, hoge bloeddruk, trillen van de handen, brandend gevoel in handen en voeten, hoofdpijn, verhoogd cholesterol, gezwollen of bloedend tandvlees, groei van lichaamshaar. Everolimus (Certican ) Indicatie: Ter voorkoming van een afstotingsreactie. Bijwerkingen: Toegenomen vatbaarheid voor infecties, verhoogd cholesterol, trombose, vocht vasthouden in de enkels. Mycofenolzuur (Myfortic ) Indicatie: Ter voorkoming van een afstotingsreactie. Bijwerkingen: Verhoogde vatbaarheid voor infecties, misselijkheid, braken, buikpijn, diarree, bloedarmoede. Mycophenolaat-mofetil (CellCept ) Indicatie: Ter voorkoming van een afstotingsreactie. 36 NVN Medicijnwijzer voor nierpatiënten

Secretariaat: Postbus 284 1400 AG Bussum T 035-691 21 28 F 035-691 93 34 E info@nvn.nl I www.nvn.nl. Medicijnwijzer voor (pre)dialysepatiënten

Secretariaat: Postbus 284 1400 AG Bussum T 035-691 21 28 F 035-691 93 34 E info@nvn.nl I www.nvn.nl. Medicijnwijzer voor (pre)dialysepatiënten Secretariaat: Postbus 284 1400 AG Bussum T 035-691 21 28 F 035-691 93 34 E info@nvn.nl I www.nvn.nl Medicijnwijzer voor Medicijnwijzer voor pagina 5 Inhoudsopgave Inleiding 7 1 Meest gebruikte medicatie

Nadere informatie

MEDICIJNGEBRUIK BIJ DIALYSEPATIËNTEN

MEDICIJNGEBRUIK BIJ DIALYSEPATIËNTEN Dialyse MEDICIJNGEBRUIK BIJ DIALYSEPATIËNTEN INLEIDING Over het algemeen heeft een dialysepatiënt veel medicijnen nodig. In deze folder leest u meer over de werking van medicijnen die u al gebruikt of

Nadere informatie

Medicijnen na een TIA

Medicijnen na een TIA Medicijnen na een TIA Albert Schweitzer ziekenhuis september 2013 pavo 1072 Inleiding In deze folder leest u meer over medicijnen die vaak worden voorgeschreven na een TIA. Een TIA is een kortdurende beroerte

Nadere informatie

Medicatie bij atherosclerose. Yvette Henstra Verpleegkundig Specialist Vasculaire Geneeskunde OLVG

Medicatie bij atherosclerose. Yvette Henstra Verpleegkundig Specialist Vasculaire Geneeskunde OLVG Medicatie bij atherosclerose Yvette Henstra Verpleegkundig Specialist Vasculaire Geneeskunde OLVG Wat heeft de patiënt? Cerebrovasculair lijden Perifeer arterieel vaatlijden Coronairlijden Inhoud Trombocytenaggregatieremmers

Nadere informatie

Medicijnen voor dialysepatiënten

Medicijnen voor dialysepatiënten AK, MA N E N IJ IJST! EDIC L M N J I W IC U MED KEN N E G I UW E Medicijnen voor dialysepatiënten Zo gebruikt u ze Inhoud Vooraf 3 Medicijnlijst 5 Colofon Auteur Hedda van het Groenewoud Met medewerking

Nadere informatie

H.327266.1014. Medicijnen na een beroerte of TIA

H.327266.1014. Medicijnen na een beroerte of TIA H.327266.1014 Medicijnen na een beroerte of TIA Medicijnen na een beroerte of TIA Onlangs hebt u een beroerte (CVA) of een TIA (een korte voorbijgaande beroerte) gehad. Om de kans op herhaling van een

Nadere informatie

Dialyse en medicijnen

Dialyse en medicijnen Dialyse en medicijnen Als dialysepatiënt gaat u een aantal keer per week naar het ziekenhuis voor een dialysebehandeling, omdat uw nieren niet goed werken. Dit heeft ook tot gevolg, dat u veel medicijnen

Nadere informatie

Medicijnen na een TIA

Medicijnen na een TIA Medicijnen na een TIA Inleiding In deze folder leest u meer over medicijnen die vaak worden voorgeschreven na een TIA. Een TIA is een kortdurende beroerte waarbij de uitvalsverschijnselen, zoals een verlamming

Nadere informatie

Prednison, prednisolon (corticosteroïden)

Prednison, prednisolon (corticosteroïden) Prednison, prednisolon (corticosteroïden) Uw behandelend arts heeft u prednison voorgeschreven. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, dan

Nadere informatie

Met medicijnen alléén bent u er niet

Met medicijnen alléén bent u er niet Cholesterolverlagers Met medicijnen alléén bent u er niet Steeds meer mensen gebruiken medicijnen tegen een te hoog cholesterol. Maar wie niet tegelijkertijd zijn leefstijl aanpast (stoppen met roken,

Nadere informatie

Hart- en vaatziekten

Hart- en vaatziekten 400015 Hart- en vaatziekten folder_400015 Hart- en vaatziekten 27-03-12 09:50 Pag Hart- en vaatziekten WAT ZIJN HART- EN VAATZIEKTEN WAT KUNT U ZELF DOEN MEDICIJNEN BIJ HART- EN VAATZIEKTEN WAT KAN UW

Nadere informatie

Behandeling van ijzertekort met Ferinject

Behandeling van ijzertekort met Ferinject Behandeling van ijzertekort met Ferinject Informatie voor patiënten F1016-1011 november 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260

Nadere informatie

BIJSLUITER. FUROSEMIDE 2 mg/ml drank

BIJSLUITER. FUROSEMIDE 2 mg/ml drank BIJSLUITER FUROSEMIDE 2 mg/ml drank Dit geneesmiddel is specifiek voor kinderen jonger dan 12 jaar ontwikkeld en daar is de tekst van de bijsluiter op aangepast. Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Aspirine 500 Bruis, 500 mg, bruistabletten Acetylsalicylzuur

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Aspirine 500 Bruis, 500 mg, bruistabletten Acetylsalicylzuur BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER 500 Bruis, 500 mg, bruistabletten Acetylsalicylzuur Lees goed de hele bijsluiter, voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

Cardiologie. Informatie voor patiënten met hartfalen. Afdeling: Onderwerp:

Cardiologie. Informatie voor patiënten met hartfalen. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Cardiologie Informatie voor patiënten met hartfalen 1 Inhoudsopgave Informatie voor patiënten met hartfalen 3 Klachten en verschijnselen 3 Het leven met hartfalen 3 Door wie wordt

Nadere informatie

RVG 28359. Version 2010_11 Page 1 of 5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. ACETYLSALICYLZUUR APOTEX NEURO 30 MG Acetylsalicylzuur

RVG 28359. Version 2010_11 Page 1 of 5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. ACETYLSALICYLZUUR APOTEX NEURO 30 MG Acetylsalicylzuur Version 2010_11 Page 1 of 5 1.3.1.3 PATIENT INFORMATION LEAFLET BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER ACETYLSALICYLZUUR APOTEX NEURO 30 MG Acetylsalicylzuur Lees goed de hele bijsluiter voordat

Nadere informatie

prednison bij darmziekten

prednison bij darmziekten patiënteninformatie prednison bij darmziekten Uw maag-darm-leverarts heeft u prednison voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa of auto-immuun hepatitis. Om dit medicijn

Nadere informatie

Ziekten die mogelijk insufficiëntie veroorzaken:

Ziekten die mogelijk insufficiëntie veroorzaken: Wat is nier insufficiëntie? Als de nieren altijd onvoldoende werken wordt dit chronische nierinsufficiëntie genoemd ( insufficiënt = onvoldoende) chronische nierinsufficiëntie is het mogelijke gevolg van

Nadere informatie

Informatie longkanker. Informatie voor patiënten met longkanker die behandeld worden met Taxotere.

Informatie longkanker. Informatie voor patiënten met longkanker die behandeld worden met Taxotere. Informatie longkanker Informatie voor patiënten met longkanker die behandeld worden met Taxotere. Inhoud 3 Waarom heeft uw arts Taxotere voorgesteld? Hoe wordt Taxotere toegediend? 4 Bijwerkingen op het

Nadere informatie

35 Bloedarmoede. Drs. P.F. Ypma

35 Bloedarmoede. Drs. P.F. Ypma Drs. P.F. Ypma Inleiding Bloedarmoede (anemie) is een veelvoorkomend verschijnsel bij multipel myeloom en de ziekte van Waldenström, zowel bij het begin van de ziekte als in het beloop ervan. Dit kan (ten

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u Prednison voorgeschreven in verband met een ontstekingsziekte van de darm. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

1.3.1.3 Package Leaflet 1.3.1.3-1

1.3.1.3 Package Leaflet 1.3.1.3-1 1.3.1.3 Package Leaflet 1.3.1.3-1 Patiëntenbijsluiter ETOS PARACETAMOL/VITAMINE C 500/50 MG DRANK, poeder voor drank Lees deze bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie voor u.

Nadere informatie

1.3.1.3 Package leaflet 1.3.1.3-1

1.3.1.3 Package leaflet 1.3.1.3-1 1.3.1.3 Package leaflet 1.3.1.3-1 Patiëntenbijsluiter PARACETAMOL/VITAMINE C 500/50 MG DRANK BIJ VERKOUDHEID, poeder voor drank Lees deze bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie

Nadere informatie

Gynaecologie. Bloedarmoede. www.catharinaziekenhuis.nl

Gynaecologie. Bloedarmoede. www.catharinaziekenhuis.nl Gynaecologie Bloedarmoede www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is bloedarmoede?... 3 Hoe kunt u bloedarmoede herkennen?... 4 Behandeling bloedarmoede... 4 Aandachtspunten... 5 Vragen?... 6 Patiëntenvoorlichting:

Nadere informatie

Ferinject. Moeder en Kind Centrum. Beter voor elkaar

Ferinject. Moeder en Kind Centrum. Beter voor elkaar Ferinject Moeder en Kind Centrum Beter voor elkaar 2 Inleiding De gynaecoloog heeft met u besproken dat het ijzergehalte van uw bloed te laag is. Als een behandeling met een ander middel onvoldoende resultaat

Nadere informatie

BIJSLUITER. CAPTOPRIL 1 mg/ml drank

BIJSLUITER. CAPTOPRIL 1 mg/ml drank BIJSLUITER CAPTOPRIL 1 mg/ml drank Dit geneesmiddel is specifiek voor kinderen jonger dan 12 jaar ontwikkeld en daar is de tekst van de bijsluiter op aangepast. Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Chronische nierschade en nierfalen

PATIËNTEN INFORMATIE. Chronische nierschade en nierfalen PATIËNTEN INFORMATIE Chronische nierschade en nierfalen Inhoud Waarom deze folder?... 3 Waar zitten de nieren en hoe zien ze eruit?... 3 Wat doen de nieren?... 4 Wat is chronische nierschade?... 4 Wat

Nadere informatie

MEDICATIE BIJ CVA PATIËNTEN. Chinette Verhagen PA neurologie

MEDICATIE BIJ CVA PATIËNTEN. Chinette Verhagen PA neurologie MEDICATIE BIJ CVA PATIËNTEN Chinette Verhagen PA neurologie Meest gebruikte medicatie als secundair preventie: Plaatjesaggregatieremmers Ascal (persantin) Clopidogrel (plavix) Vitamine K antagonisten Acencoumarol

Nadere informatie

Universitair Medisch Centrum Groningen. Longziekten. Longtransplantatie. Patiëntenlogboek

Universitair Medisch Centrum Groningen. Longziekten. Longtransplantatie. Patiëntenlogboek Universitair Medisch Centrum Groningen Longziekten Longtransplantatie Patiëntenlogboek 1 Zelfcontroles na transplantatie In dit patiëntenlogboek kunt u uw controles van longfunctie, temperat en gewicht

Nadere informatie

CVVH(DF): Continue Veno-Veneuze Hemo (DiaFiltratie)

CVVH(DF): Continue Veno-Veneuze Hemo (DiaFiltratie) CVVH(DF): Continue Veno-Veneuze Hemo (DiaFiltratie) Uw kind is opgenomen op de Intensive Care (IC) kinderen en krijgt een behandeling die zijn of haar nierfunctie gaat vervangen, genaamd Continue Veno-Veneuze

Nadere informatie

Bosentan (Tracleer ) bij reumatische aandoeningen

Bosentan (Tracleer ) bij reumatische aandoeningen Bosentan (Tracleer ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel bosentan te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

Antibiotica VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Antibiotica VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL Antibiotica HOE GEBRUIKT U ANTIBIOTICA COMBINATIE MET ANDERE MIDDELEN BIJWERKINGEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN GEBRUIK TIJDENS ZWANGERSCHAP EN BORSTVOEDING RESISTENTIE TEGEN ANTIBIOTICA VRAAG OVER

Nadere informatie

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN 1137 Inleiding Uw reumatoloog heeft u Prednison voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het

Nadere informatie

Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6

Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 500, omhulde tabletten 500 mg Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter,

Nadere informatie

Jodiumhoudende contrastmiddelen Informatie voor patiënten

Jodiumhoudende contrastmiddelen Informatie voor patiënten Jodiumhoudende contrastmiddelen Informatie voor patiënten Afdeling radiologie Welke contrastmiddelen? Deze informatie gaat over jodiumhoudende contrastmiddelen die bij radiologische onderzoeken in bloedvaten

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Prednison, Prednisolon. corticosteroïden

Prednison, Prednisolon. corticosteroïden Prednison, Prednisolon corticosteroïden Inhoudsopgave Werking 3 Gebruik 3 Bijverschijnselen 4 Aanvullende informatie 5 Methylprednison injecties 6 Vaccinaties 6 Sint Maartenskliniek 7 Colofon 8 2 U heeft

Nadere informatie

PD: Peritoneale Dialyse

PD: Peritoneale Dialyse PD: Peritoneale Dialyse Uw kind is opgenomen op de Intensive Care (IC) kinderen en krijgt een behandeling die zijn of haar nierfunctie gaat vervangen, genaamd Peritoneale Dialyse (PD). De arts zal u en

Nadere informatie

1. Wat is Urfadyn PL en waarvoor wordt dit middel gebruikt?

1. Wat is Urfadyn PL en waarvoor wordt dit middel gebruikt? Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Urfadyn PL 100 mg harde capsules Nifurtoïnol Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor

Nadere informatie

De meest voorkomende bijverschijnselen zijn: Bijverschijnselen die weinig voorkomen: Bijverschijnselen die zelden voorkomen:

De meest voorkomende bijverschijnselen zijn: Bijverschijnselen die weinig voorkomen: Bijverschijnselen die zelden voorkomen: Methotrexaat Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u verteld dat u in aanmerking komt voor een onderhoudsbehandeling met Methotrexaat in verband met een chronische ontstekingsziekte van de darmen (ziekte

Nadere informatie

Jodiumhoudende contrastmiddelen in bloedvat

Jodiumhoudende contrastmiddelen in bloedvat RADIOLOGIE Jodiumhoudende contrastmiddelen in bloedvat U krijgt binnenkort een onderzoek bij de afdeling radiologie waar een jodiumhoudende contrastmiddel wordt gebruikt. Dit contrastmiddel wordt in een

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Prednison. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednison. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednison bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Waarom deze folder? Je dokter heeft met je gesproken over het gebruik van prednison. In deze folder lees je de belangrijkste

Nadere informatie

Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker

Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker Inleiding Samen met uw arts heeft u besloten dat u wordt behandeld met een Bisfosfonaat per infuus of tablet. Een Bisfosfonaat wordt voorgeschreven om de botten

Nadere informatie

PATIENTENBIJSLUITER: informatie voor de gebruiker CosmoFer 50 mg/ml, oplossing voor injectie en infusie IJzer(III)

PATIENTENBIJSLUITER: informatie voor de gebruiker CosmoFer 50 mg/ml, oplossing voor injectie en infusie IJzer(III) PATIENTENBIJSLUITER: informatie voor de gebruiker CosmoFer 50 mg/ml, oplossing voor injectie en infusie IJzer(III) Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om

Nadere informatie

BIJSLUITER 1/5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Aspirine 500 Bruis, 500 mg, bruistablet. Acetylsalicylzuur

BIJSLUITER 1/5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Aspirine 500 Bruis, 500 mg, bruistablet. Acetylsalicylzuur BIJSLUITER 1/5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Aspirine 500 Bruis, 500 mg, bruistablet Acetylsalicylzuur Lees goed de hele bijsluiter, want deze bevat belangrijke informatie Dit geneesmiddel kunt

Nadere informatie

Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6

Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 850, omhulde tabletten 850 mg Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter,

Nadere informatie

HEMODIALYSE. Consuo. nsultat. Dienst nierdialyse Jan Yperman Ziekenhuis. Dienst Dialyse : 057/ 35 61 40

HEMODIALYSE. Consuo. nsultat. Dienst nierdialyse Jan Yperman Ziekenhuis. Dienst Dialyse : 057/ 35 61 40 HEMODIALYSE Consuo nsultat Dienst nierdialyse Jan Yperman Ziekenhuis Dr. Ann Van Loo - Dr. Wim Terryn - Dr. Hilde Vanbelleghem Nefrologie verpleegkundige Tel: 057/ 35 67 48 - Fax: 057/ 35 36 37 e-mail:

Nadere informatie

Ciclosporine (Neoral )

Ciclosporine (Neoral ) Afdeling Dermatologie / allergologie, locatie AZU Ciclosporine (Neoral ) bij constiutioneel eczeem (CE) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten het geneesmiddel ciclosporine te gaan gebruiken.

Nadere informatie

BIJSLUITER. NEBIVOLOL 2,5 mg tablet

BIJSLUITER. NEBIVOLOL 2,5 mg tablet BIJSLUITER NEBIVOLOL 2,5 mg tablet Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft u hem

Nadere informatie

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison. In deze

Nadere informatie

Behandeling van psoriasis met methotrexaat

Behandeling van psoriasis met methotrexaat Behandeling van psoriasis met methotrexaat In overleg met uw dermatoloog heeft u besloten om voor de behandeling van uw psoriasis methotrexaat te gaan gebruiken. In deze folder leest u hoe dit middel werkt

Nadere informatie

prednis(ol)on adviezen na een hernia-operatie astma/copd ZorgSaam

prednis(ol)on adviezen na een hernia-operatie astma/copd ZorgSaam prednis(ol)on adviezen gebruik na een bij hernia-operatie astma/copd ZorgSaam 1 2 PREDNIS(OL)ON GEBRUIK BIJ ASTMA/COPD Inleiding Wat doet Prednis(ol)on (glucocorticosteroïden) en hoe wordt het gebruikt?

Nadere informatie

SAMENSTELLING De werkzame stof in de tabletten is bumetanide. Eén tablet Bumetanide ratiopharm 2 mg, tabletten bevat 2 mg bumetanide.

SAMENSTELLING De werkzame stof in de tabletten is bumetanide. Eén tablet Bumetanide ratiopharm 2 mg, tabletten bevat 2 mg bumetanide. BUMETANIDE ratiopharm 2 mg, TABLETTEN Informatie voor de gebruiker Wij raden u aan deze bijsluiter goed te lezen, ook als u Bumetanide ratiopharm tabletten al eerder heeft gebruikt. Het is namelijk mogelijk

Nadere informatie

Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Informatiefolder. N-ICC folder PRED uitgave november 2014

Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Informatiefolder. N-ICC folder PRED uitgave november 2014 Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder N-ICC folder PRED uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL artsen

Nadere informatie

Angiografie. Röntgenonderzoek van de bloedvaten

Angiografie. Röntgenonderzoek van de bloedvaten Angiografie Röntgenonderzoek van de bloedvaten Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Wat is een angiografie?... 1 3 Voorbereiding thuis... 2 4 Opname... 2 5 Voor het onderzoek... 3 6 Tijdens het onderzoek...

Nadere informatie

Arava. Leflunomide. Sterk in beweging

Arava. Leflunomide. Sterk in beweging Arava Leflunomide Sterk in beweging Inhoudsopgave Werking 3 Gebruik 3 Bijverschijnselen 4 Gebruik bij zwangerschapswens 5 Gebruik naast andere medicijnen 5 Vaccinaties 5 Sint Maartenskliniek 7 Colofon

Nadere informatie

ALEVE INTENSE 550 MG, omhulde tablet

ALEVE INTENSE 550 MG, omhulde tablet Lees deze bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie voor u. Dit geneesmiddel is verkrijgbaar zonder doktersvoorschrift (recept), voor de behandeling van een milde aandoening waarbij

Nadere informatie

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden?

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden? METHOTREXAAT 1173 Inleiding In deze folder vindt u informatie over de werking en bijwerkingen van Methotrexaat. De folder is bedoeld voor psoriasispatiënten die behandeld worden met Methotrexaat. Wat is

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Calcium Sandoz bruis 500/1000 mg, bruistabletten Calciumcarbonaat

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Calcium Sandoz bruis 500/1000 mg, bruistabletten Calciumcarbonaat Sandoz B.V. Page 1/5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Calcium Sandoz bruis 500/1000 mg, bruistabletten Calciumcarbonaat Lees goed de hele bijsluiter, want deze bevat belangrijke informatie. Dit geneesmiddel

Nadere informatie

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van prednison/ prednisolon. In

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Behandeling met APD. Gebruik en bijwerkingen. 1234567890-terTER_

Patiënteninformatie. Behandeling met APD. Gebruik en bijwerkingen. 1234567890-terTER_ Patiënteninformatie Behandeling met APD Gebruik en bijwerkingen 1234567890-terTER_ Behandeling met APD U heeft een afspraak in Tergooi voor een behandeling APD. Onze artsen en medewerkers doen er alles

Nadere informatie

CT-scan hart Voorbereiding één uur van tevoren aanwezig moeten zijn

CT-scan hart Voorbereiding één uur van tevoren aanwezig moeten zijn CT-scan hart Voor u is een afspraak gemaakt voor een CT-scan onderzoek van het hart. Het onderzoek vindt plaats op de afdeling radiologie van VU medisch centrum, op de tweede etage in het ziekenhuis, locatie

Nadere informatie

Ciclosporine (Sandimmune, Neoral) bij Inflammatoire darmziekten (Colitis Ulcerosa)

Ciclosporine (Sandimmune, Neoral) bij Inflammatoire darmziekten (Colitis Ulcerosa) Ciclosporine (Sandimmune, Neoral) bij Inflammatoire darmziekten (Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u ge sproken over het gebruik van ciclosporine (Sandimmune, Neoral). In deze folder krijgt

Nadere informatie

Wijs met medicijnen. Voor ouderen die verschillende medicijnen tegelijk gebruiken. Uw apotheek. betrouwbare zorg dichtbij.

Wijs met medicijnen. Voor ouderen die verschillende medicijnen tegelijk gebruiken. Uw apotheek. betrouwbare zorg dichtbij. Wijs met medicijnen Voor ouderen die verschillende medicijnen tegelijk gebruiken Uw apotheek. betrouwbare zorg dichtbij. Inhoud Inleiding 4 Wat verstaan we onder medicijnen? 4 Horen bijwerkingen erbij?

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten

Maag-, darm- en leverziekten Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten Prednison bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison.

Nadere informatie

Medicijnen na een beroerte

Medicijnen na een beroerte Neurologie Medicijnen na een beroerte (CVA of TIA) BEHANDELING Medicijnen na een beroerte Onlangs hebt u een beroerte (CVA) of een TIA (een korte voorbijgaande beroerte) gehad. Om de kans op herhaling

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Leflunomide. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Leflunomide. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Leflunomide i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen In deze folder kunt u lezen over het medicijn Leflunomide en waar u op moet letten wanneer u het

Nadere informatie

1 injectieflacon Sandostatine 0,2 mg/ml bevat per 5 ml een hoeveelheid octreotide-acetaat, die overeenkomt met 1 mg octreotide.

1 injectieflacon Sandostatine 0,2 mg/ml bevat per 5 ml een hoeveelheid octreotide-acetaat, die overeenkomt met 1 mg octreotide. SANDOSTATINE Novartis Pharma B.V. Postbus 241 6800 LZ Arnhem Telefoon 026-37 82 111 INFORMATIE VOOR DE PATIENT Lees de bijsluiter regelmatig vóór gebruik, ook als u Sandostatine al eerder gebruikte. De

Nadere informatie

Acute dialyse Nierfunctievervangende behandeling

Acute dialyse Nierfunctievervangende behandeling Acute dialyse Nierfunctievervangende behandeling Afdeling dialyse Inhoudsopgave Inleiding blz. 2 Algemene informatie over de nieren blz. 3 Verschijnselen bij nierziekten blz. 4 Nierfunctievervangende behandeling

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran)

Azathioprine (Imuran) Azathioprine Azathioprine (Imuran) Uw reumatoloog heeft u Azathioprine voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het belangrijk dat

Nadere informatie

MDL. Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

MDL. Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa MDL Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inhoudsopgave Algemeen 4 Werking 4 Gebruik 5 Bijwerkingen 5 Stoppen met Predni(so)lon 7 Interactie met andere geneesmiddelen 8 Vaccinaties

Nadere informatie

Morfine Feiten en fabels. Apotheek

Morfine Feiten en fabels. Apotheek 00 Morfine Feiten en fabels Apotheek In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige pijnstillers of opioïden worden genoemd. Inleiding

Nadere informatie

Diovan Filmomhulde tabletten 80 mg, 160 mg

Diovan Filmomhulde tabletten 80 mg, 160 mg Novartis Pharma B.V. Arnhem Diovan Filmomhulde tabletten 80 mg, 160 mg Informatie voor de Patiënt Datum van uitgifte: Oktober 2001 Total aantal pagina s: 5 Novartis Pagina 2 Informatie voor de patiënt

Nadere informatie

WAT IS VESANOID EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT? 2

WAT IS VESANOID EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT? 2 Roche Nederland B.V. Patiëntenbijsluiter Vesanoid Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om deze nogmaals

Nadere informatie

Predialyse Polikliniek

Predialyse Polikliniek Predialyse Polikliniek H15.012-01 Inleiding Van uw behandelend arts heeft u te horen gekregen dat uw nieren minder goed werken. De arts heeft u daarom doorgestuurd naar de Predialyse Polikliniek. In deze

Nadere informatie

Ustekinumab. (Stelara) Dermatologie

Ustekinumab. (Stelara) Dermatologie Ustekinumab (Stelara) Dermatologie Inhoudsopgave Inleiding 4 1. Hoe werkt Ustekinumab (Stelara) 4 2. Wat moet u weten voordat u Ustekinumab (Stelara) gebruikt 5 Gebruik Ustekinumab (Stelara) niet 5 Wees

Nadere informatie

Ook met mìnder medicijnen minder zuur

Ook met mìnder medicijnen minder zuur Maagzuurremmers Ook met mìnder medicijnen minder zuur Brandend maagzuur, zure oprispingen, een opgeblazen gevoel. Vaak nemen deze klachten al af als u uw voeding en leefgewoonten aanpast. Zijn de klachten

Nadere informatie

GLIBENCLAMIDE 5 PCH tabletten. MODULE I : ALGEMENE GEGEVENS Datum : 27 september 2013 1.3.1 : Bijsluiter Bladzijde : 1

GLIBENCLAMIDE 5 PCH tabletten. MODULE I : ALGEMENE GEGEVENS Datum : 27 september 2013 1.3.1 : Bijsluiter Bladzijde : 1 1.3.1 : Bijsluiter Bladzijde : 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Glibenclamide 5 PCH, 5 mg Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

THYREOIDUM T3/T4 9 microg/23,7 microg TABLETTEN

THYREOIDUM T3/T4 9 microg/23,7 microg TABLETTEN THYREOIDUM T3/T4 9 microg/23,7 microg TABLETTEN Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om deze nogmaals door

Nadere informatie

TIA en dan. Transient ischemisch attack

TIA en dan. Transient ischemisch attack TIA en dan Transient ischemisch attack Een TIA (transient ischemisch attack) is een plotseling optredende neurologische uitval (voorbijgaande beroerte). Dit komt door een tijdelijke afsluiting van een

Nadere informatie

Methotrexaat. Poli Reumatologie

Methotrexaat. Poli Reumatologie 00 Methotrexaat Poli Reumatologie 1 U heeft in overleg met uw arts besloten Methotrexaat te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen nog vragen dan kunt

Nadere informatie

Nummer: D04-6 Datum: Oktober 2013 Versie: 1.0

Nummer: D04-6 Datum: Oktober 2013 Versie: 1.0 Natriumchloride drank 1mL=90mg=1.5mmol Na Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt? De werkzame stof in natriumchloridedrank is natriumchloride. Dit middel wordt gebruikt

Nadere informatie

adviezen jodiumhoudende na een hernia-operatie contrastmiddelen ZorgSaam

adviezen jodiumhoudende na een hernia-operatie contrastmiddelen ZorgSaam adviezen jodiumhoudende na een hernia-operatie contrastmiddelen ZorgSaam 1 jodiumhoudende contrastmiddelen Welke contrastmiddelen? Deze informatie gaat over jodiumhoudende contrastmiddelen die bij radiologische

Nadere informatie

Patiënteninformatie over jodiumhoudende contrastmiddelen

Patiënteninformatie over jodiumhoudende contrastmiddelen Patiënteninformatie over jodiumhoudende contrastmiddelen Welke contrastmiddelen Deze informatie gaat over jodiumhoudende contrastmiddelen die bij radiologische onderzoeken in bloedvaten worden ingespoten,

Nadere informatie

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie)

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie) COMPLICATIES Lange termijn complicaties Wanneer u al een lange tijd diabetes heeft, kunnen er complicaties optreden. Deze treden zeker niet bij alle mensen met diabetes in dezelfde mate op. Waarom deze

Nadere informatie

FOSRENOL 250 mg, 500 mg, 750 mg en 1000 mg kauwtabletten lanthaan

FOSRENOL 250 mg, 500 mg, 750 mg en 1000 mg kauwtabletten lanthaan BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER FOSRENOL 250 mg, 500 mg, 750 mg en 1000 mg kauwtabletten lanthaan Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel.

Nadere informatie

5-ASA preparaten. Medicatie bij de Ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl

5-ASA preparaten. Medicatie bij de Ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl 5-ASA preparaten Medicatie bij de Ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave 1. Behandeling bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa 3 2.

Nadere informatie

Om deze geneesmiddelen juist te gebruiken is het belangrijk, dat u er een aantal dingen over weet. Lees ook de bijsluiter van de apotheek.

Om deze geneesmiddelen juist te gebruiken is het belangrijk, dat u er een aantal dingen over weet. Lees ook de bijsluiter van de apotheek. 6Thioguanine of 6TG 6THIOGUANINE OF 6TG Uw maag-darm-leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met het middel 6 Thioguanine of 6TG. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Methotrexaat REUMATOLOGIE. Gebruik van methotrexaat

Methotrexaat REUMATOLOGIE. Gebruik van methotrexaat REUMATOLOGIE Methotrexaat Gebruik van methotrexaat Deze folder is een gezamenlijke uitgave van de poli reumatologie van het Laurentius Ziekenhuis Roermond en het Sint Jans Gasthuis te Weert. Inleiding

Nadere informatie