Meedoen. sport en bewegen in de opvang. ik wil in de top 3 van de Dutch terechtkomen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Meedoen. sport en bewegen in de opvang. ik wil in de top 3 van de Dutch terechtkomen"

Transcriptie

1 Meedoen sport en bewegen in de opvang ik wil in de top 3 van de Dutch Street Cup terechtkomen Cliënt Roy Willemsen ging in gesprek met atletieklegende Churandy Martina doorzetters vertellen Vier cliënten, vier verhalen over wat sport voor hen betekent Successen uit de regio 3 jaar Meedoen! Sport en bewegen heeft effect speciale uitgave van echt partnership gaan voelen Sportkoepel NOC*NSF over de vruchtbare samenwerking

2 sport in beeld#1 G4 stranddag 10 mei 2010 Zolang je in beweging bent Arnold Vanderlyde ambassadeur Sport en Bewegen Je bent drievoudig Europees kampioen boksen en drievoudig Olympisch bronzen medaillewinnaar. Hoe kijk je terug op je carrière? Met veel plezier en enige trots. Ik heb veel gewonnen, maar heb ook cruciale wedstrijden verloren. Het heeft me gemaakt tot de mens die ik nu ben. Je hebt aangegeven dat het boksen je zelfvertrouwen en integriteit hebben gebracht. Hoe belangrijk zijn deze twee begrippen in je leven? Het zijn fundamentele waarden voor mij. (Zelf) vertrouwen komt vooral voort uit integriteit. Integriteit naar jezelf en naar anderen. Dan wek je vertrouwen ten opzichte van je omgeving en dat is essentieel. Je zet je dagelijks in om mensen te coachen, onder andere met het programma FIGHTING for Success! Waarom is dit zo belangrijk voor je? Ik vind veel voldoening in het coachen van mensen. Het geeft me veel positieve energie als ik mensen kan motiveren en inspireren. En ik krijg er veel voor terug. Dat vind ik mooi. Je geeft presentaties, voordrachten, peptalks en motivatietrainingen. Wat is de beste motivatie om te gaan sporten? Mijn levensmotto is: Zolang je in beweging bent, is de kans dat je geraakt wordt het kleinst. In 2011 deed je mee aan onze sportdag op Papendal. Wat viel je het meeste op in de contacten met cliënten? Hun positivisme en openheid en dat ze zich kwetsbaar durfden op te stellen. En, niet te vergeten, hun gevoel voor humor. Maar ook inhoudelijk heb ik leuke gesprekken gevoerd. Je bent ook lid van het Comité van Aanbeveling van het programma MeeDoen! Sport en Bewegen. Waarom steun je ons programma? Sport en bewegen zijn bouwstenen om je goed te voelen. Sporten en bewegen brengen mij altijd in een positieve winning mood. Heb je nog een sportieve boodschap voor de cliënten in de opvang? Eigenlijk is dat gewoon mijn levensmotto: Zolang je in beweging bent, is de kans dat je geraakt wordt het kleinst. En ook heel erg belangrijk om je te realiseren iedere knock down (tegenslag) biedt je altijd weer een kans om terug te komen! 2 3

3 2-3 / / / Sport in Beeld Sportactiviteiten in de opvang 6-7 / Hey Roy... & Hey Churandy Atletiek-legende Churandy Martina en cliënt Roy Willemsen in gesprek 8-9 Drie jaar Meedoen! Sport en Bewegen Facts & Figures Steun van VWS Een overzicht van Terugblik op drie vruchtbare jaren Interview met Karen van Brunschot en Bert Deliën Wat zegt de wetenschap? Niels Hermens en Paul Schnabel aan het woord Echt partnership gaan voelen NOC*NSF over de samenwerking Het Comité van Aanbeveling Zij verbinden hun naam aan het programma Sport en Bewegen 50 Federatie Opvang: ieder mens telt Sport betekent meedoen in de samenleving Ook dankzij deze sponsoren, vrijwilligers en fondsen was het mogelijk vier Good practices 18 Successen uit de regio Papendal 30 Niet zomaar een sportdag Doorzetters 38 Vier cliënten, vier verhalen Meedoen! is een speciale uitgave van de Federatie Opvang, Amersfoort oplage: circa exemplaren mei 2013 redactie Karen van Brunschot, Bert Deliën, Jan Dobbe, Karin van Leeuwen,Tina-Marie Schuurmans, Bernd Timmerman eindredactie Jan Dobbe art direction en vormgeving Martin Raven fotografie Hans Beuzel, Paul van der Klei, lidinstellingen Federatie Opvang (Fier Fryslân, Humanitas Onder Dak, Toevluchtsoord Emmen, HVO Querido, CVD, Kessler Stichting), Dopingautoriteit en pilot Harderwijk, Gert Muurling, Wilfred Robaard, Roderik Rotting, Ruben Timman, Monique Venhuis lithografie Mark Boon drukwerk IVA Groep Federatie Opvang, Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. Waarom een magazine over sport en bewegen? Een speciale uitgave over sport en bewegen voor een bijzondere doelgroep. Dat is het magazine dat u nu in handen heeft. De cliënten in de maatschappelijke opvang en vrouwenopvang verdienen deze aandacht. Jaarlijks doen zo n tot mensen een beroep op instellingen van de Federatie Opvang. Het gaat om mensen die zich in een kwetsbare situatie bevinden. Die even kort of lang hulp nodig hebben. Mensen die worstelen met een aantal problemen, maar ook de kracht tonen om er weer bovenop te komen. De lidinstellingen van de Federatie Opvang bieden deze mensen opvang, zorg en begeleiding. Sport en bewegen biedt mensen de kans op een betere gezondheid, maar ook op een betere kwaliteit van leven De cliënten in de opvang willen zo snel en zo goed mogelijk weer volwaardig en actief meedoen aan de samenleving (waar zij natuurlijk altijd deel van uitmaken). Dat meedoen vullen wij samen met de cliënten breed in. Het gaat al lang niet meer om bed, bad en brood alleen. Sporten en bewegen is onderdeel geworden van het programma dat leden van de Federatie Opvang cliënten aanbieden. We begeleiden mensen zodat zij de stap klein of groot weer kunnen zetten om zelfstandig te functioneren. Om mensen zich weer goed te laten voelen, is het nodig dat er ook gekeken wordt naar hun fysieke en mentale gesteldheid. Sport en bewegen biedt mensen de kans op een betere gezondheid, maar ook op een betere kwaliteit van leven. Drie jaar geleden is de Federatie Opvang daarom met steun van het ministerie van VWS gestart met een speciaal programma: Meedoen! Daarbinnen vormen sport en bewegen een heel belangrijk onderdeel. Op lokaal niveau werden tal van mooie initiatieven ont- wikkeld. Landelijk kwam er een speciale training voor professionals in de opvang. En zowel landelijk als lokaal werd intensief samenwerking gezocht met partners uit de sport- en beweegwereld. Drie jaar later zijn er prachtige initiatieven die de Federatie Opvang met tal van samenwerkingspartners heeft neergezet. Een van de cliënten van de opvang zei tegen mij Ik wil iets van mijn leven maken, ik wil mij weer goed voelen! Wat is er dan beter dan sporten en bewegen? Het helpt je om je weer goed te voelen, dat geldt trouwens voor ons allemaal. Op de jaarlijkse landelijke sport- en beweegdag, die de Federatie Opvang organiseert op Papendal, zie je wat sporten met mensen doet. Ik vind het altijd weer een hoogte punt om al die cliënten van de opvang en hun begeleiders daar te zien en te spreken. Over Papendal en andere hoogtepunten uit drie jaar Meedoen! Sport en Bewegen leest u uitgebreid in dit magazine. En uiteraard komen cliënten, professionele sporters en partners aan het woord. Tot slot kijken we ook naar voren: Wat zijn de plannen en kansen in de toekomst? Ik hoop dat u een mooie blik krijgt in de sportwereld van de cliënten van de opvang! Jan Laurier Voorzitter Federatie Opvang Paul van der Klei 4 5

4 Hey Roy Roy Willemsen (Heerlen 1981) heeft als levensmotto: nil nobis absurdum (niets is te gek). Op zijn vierde was hij al lid van een judovereniging, waar hij als 11-jarige zijn bruine band haalde. Daarna heeft hij al zijn passie in het voetbal gelegd. Roy maakt gebruik van de dagbesteding van RIMO en neemt deel aan de Dutch Street Cup. Atletiek-legende Churandy Martina, ambassadeur van Meedoen! Sport en Bewegen, bevraagt, vanuit zijn stek in Amerika, cliënt Roy Willemsen. 6 C: Hey Roy, waar woon je momenteel? R: In een appartement in Heerlen. Daarvoor zat ik acht maanden bij de stichting RIMO. Ondanks dat ik daar weg ben, maak ik wel nog gebruik van de dagbesteding van RIMO. Bijvoorbeeld om te sporten. Zo ga ik iedere dinsdag samen met andere cliënten naar wandellocaties om daar sportief aan de slag te gaan. C: En heb je qua school of opleiding nog iets gedaan? R: Na de middelbare school heb ik de studie Basiskennis Boekhouding afgerond. We doen ons best om in de top-3 te komen C: Jij was heel goed in judo. Doe je daar nog iets mee? R: Haha, alleen als ik onenigheid heb met mijn RIMObegeleider. Dan leg ik hem in de houdgreep Inderdaad heb ik lang geleden de bruine band gehaald. Maar uiteindelijk vond ik voetbal leuker. C: Doet jullie Dutch Street Cup team het een beetje goed in het toernooi? R: Uhmmm, het kan natuurlijk beter. We hebben veel blessureleed, maar desondanks staan we in het totaalklassement nu op de zevende plaats. We doen ons best om aan het eind van de rit in de top-3 te belanden. Ik zou het hartstikke leuk vinden als je een keer wilt komen kijken. Hierbij ben je van harte uitgenodigd. Trouwens nog bedankt voor het opsturen van het shirt en petje! C: Heb je nog wensen voor de toekomst? R: Heel simpel: ik wens een goede gezondheid en geluk voor mij en mijn omgeving. Op pagina staat het interview dat Roy met Churandy had. 7ruben timman/nowords.nl

5 Drie jaar Meedoen! Sport en Bewegen Het Verwey-Jonker Instituut onderzocht in opdracht van Federatie Opvang trends en ontwikkelingen op het gebied van Sport en Bewegen in de opvang. In drie achtereenvolgende jaren (2010, 2011 en 2012) onderzocht men de opbrengsten van het programma Meedoen! Sport en Bewegen. Een greep uit de resultaten knelpunten wist u dat *... 60% Zes van de tien instellingen noemen onvoldoende budget als het belangrijkste knelpunt bij het creëren van een sport- en beweegaanbod = 35% Ander knelpunt is geen of niet beschikbare sport faciliteiten = 25% Heeft geen netwerk met relevante instellingen of organisaties op het gebied van sport en bewegen = doen op de opvang? er kinderen in de opvang jonger dan 18 jaar zijn? er landelijk jongeren zijn die geen thuis hebben en een zwervend bestaan leiden? er in totaal jongeren tot 23 jaar in de opvang verblijven er mensen een beroep er jaarlijks slachtoffers huiselijk geweld zijn? * cijfers 2011 drempels Drempels die cliënten ervaren zijn: het voor de eerste keer deelnemen aan sport- en beweegactiviteiten, fysieke gesteldheid en contact met nieuwe mensen. Ook zijn er drempels van praktische aard, zoals kinder opvang, privacy/ anonimiteit en veiligheid. uitkomsten u 11% De deskundigheid van medewerkers is toegenomen: 11 procent geeft aan onvoldoende deskundigheid te hebben op het gebied van sport en bewegen. In 2010 was dat nog 23 procent u 25% Inmiddels heeft een kwart van alle instellingen een apart sportbudget. In 2010 was dit nog 17 procent. Dit betekent dat driekwart van de instellingen nog geen sportbudget heeft u 84% Van de instellingen met een sport- en beweegaanbod heeft 84 procent medewerkers die sport en bewegen als vast onderdeel in hun takenpakket hebben. Daarvan heeft 16 procent sport en bewegen als hoofdtaak of enige taak. Bij 68 procent is het een neventaak u 87% Van de instellingen hebben 87 procent een sport- en beweegaanbod voor hun cliënten. In 2010 was dat nog 67 procent u 90% Negen van de tien instellingen hebben een structureel en wekelijks terugkerend aanbod van sportactiviteiten u 100% Alle instellingen vinden dat het welzijn van cliënten verbetert door deelname aan sporten beweegactiviteiten. samenwerking 80% = Samenwerking met andere partijen op het gebied van sport en bewegen neemt licht toe: van circa 70 naar circa 80 procent. 46% = Van de instellingen werkt 46 procent vooral samen met fitnesscentra, en 39 procent met sportaccommodaties als zwembaden en sport hallen. 39% = Ook de samenwerking met gemeenten kent een stijgende lijn van 20 naar 39 procent. 36% Hetzelfde geldt voor samenwerking met sportverenigingen. Dit percentage stijgt van 15 naar 36 procent = Bron: Sport en bewegen in de opvang. Eindrapportage van drie jaar onderzoek (Verwey-Jonker Instituut, 2013) Drs. Rianne Verwijs en Drs. Niels Hermens 8 9

6 sport in beeld#2 Social Inclusion Games Netherlands 1 t/m 7 augustus 2010 Ik heb deze week ervaren dat ik veel meer kan dan ik dacht! Dit vertrouwen in mezelf heb ik mee naar huis genomen. Het heeft me geholpen om sterker in het leven te staan

7 2010 Marije van Houwelingen, programmaleider Sport en Bewegen in de Buurt van het ministerie van VWS (Directie Sport), stond in 2010 aan de wieg van het project Meedoen! Sport en Bewegen. Ze kreeg de Tika-award, een prijs van de Federatie Opvang voor mensen en organisaties die zich extra hebben ingezet om sport en bewegen voor kwetsbare groepen mogelijk te maken. Over de rol van het ministerie zegt ze: VWS kan zaken op gang brengen. Maar daarna moet de vonk overspringen en moet het door de maatschappelijke organisaties worden opgepakt. Ik ben heel blij als ik zie dat anderen, zoals de Vereniging Sport en Gemeenten en NOC*NSF, dit voorbeeld noemen in hun berichten. Als we erin slagen de vonk over te brengen, dan gaat het lukken om sport en bewegen een vaste plek te geven steun van VWS Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) ondersteunt Meedoen! van harte. Ook de komende drie jaar weer. Een kort chronologisch overzicht van de VWS-steun tot nu toe. In 2012 opende de toenmalig staatssecretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten de sporten beweegdag op Papendal. Ze was erg enthousiast en ook enigszins verrast: Toen ik mij voorbereidde op deze dag kwamen er vragen bij me op. Hoe beleven de cliënten van de opvang zo n sportdag? Hebben zij niet vooral behoefte aan hele concrete dingen zoals een huis en een baan? Maar hier zie ik met eigen ogen dat deze dag ontzettend veel positieve energie geeft. Iedereen is zo gemotiveerd en serieus bezig! Sporten en bewegen is heel waardevol. Het kan de eigen kracht van mensen versterken op weg naar een zelfstandig bestaan. Ik ben echt onder de indruk van deze dag en al deze inspirerende mensen met hun eigen verhalen. Het zou prachtig zijn wanneer dit initiatief een vervolg kan krijgen. Linkerpagina: staats secretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten tijdens de opening van de sport- en beweegdag in Het enthousiasme van de Staatssecretaris is niet zonder gevolgen gebleven. VWS heeft voor drie jaar extra steun toegezegd aan het programma Meedoen!, waarin naast sport en bewegen, participatie en werk, zingeving en alfabetisering van groot belang zijn. Het is essentieel om ook sport en bewegen verder in te bedden in de begeleidingstrajecten van de opvang. De huidige bewindsvrouwe van VWS, Edith Schippers, trekt de positieve lijn door: Sporten en bewegen kan mensen veel meer bieden dan alleen plezier. Sporten en bewegen dragen in belangrijke mate bij aan een betere gezondheid en aan het verbeteren van leefbaarheid voor mensen. Ik ben dan ook van mening dat er voor iedereen een passend sport- en beweegaanbod aanwezig moet zijn. Het sportaanbod in de buurt is ook voor kwetsbare groepen

8 Terugblik op drie vruchtbare jaren in gesprek met Karen van Brunschot & Bert Deliën Heb je het over Meedoen! Sport en Bewegen, dan heb je het over Karen van Brunschot (projectleider Meedoen!) en Bert Deliën (directeur/bestuurder van Humanitas Onder Dak). Als initiatiefnemers van het programma onderkenden zij het grote belang van sport en bewegen voor mensen in de opvang. Geïnspireerd door de Social Inclusion Games in Denemarken en in lijn met de inzichten die al breed binnen de Federatie Opvang leefden, kregen ze een mooi project van de grond. Jan Dobbe keek met hen terug op drie vruchtbare jaren. Hoe begon het allemaal? Karen: Zo n drie, vier jaar geleden hadden we binnen de Federatie consensus over het belang van Meedoen en sport en bewegen, en ontstond het idee dat sport eigenlijk moest worden ingebed in de begeleiding van cliënten binnen de totale opvang. Alleen waar begin je? Bert: De Denen organiseerden in 2009 de eerste Social Inclusion Games in Odense en daarvoor kregen we een uitnodiging. Bij Humanitas Onder Dak waren we al actief met sport, dus hier zei iedereen: We gaan! We zijn er met een bus vol cliënten heen gegaan en die kwamen razend enthousiast terug. Sport dééd iets met die mensen Karen: De Denen, die al vijf jaar bezig waren, konden ons bovendien heel goed uitleggen hoe je sport als effectief middel in de begeleiding toepast. En dat die spelen een geweldig goede invloed hadden op het imago van mensen in de opvang. En toen viel het kwartje? Karen: Jazeker! We wilden de spelen in 2010 naar Nederland halen. Dat we dat wilden doen sprak het ministerie van VWS enorm aan. Ze wilden het project Meedoen! Sport en Bewegen drie jaar lang financieren. De spelen hebben echt als vliegwiel gewerkt. Bert: De spelen werden een succes, met heel hard werken, lobbyen bij overheden en netwerken met diverse partners. VWS, Universiteit Twente, lokale middenstand, wooncorporatie, bedrijven iedereen deed mee. We hadden maar liefst deelnemers uit 10 landen een groot succes! Je zag het op die sportvelden gebeuren: mensen die helemaal opbloeiden. Geweldig! Maar het ging niet alleen om deze spelen. Er was meer Karen: Natuurlijk. Dat stond ook centraal in onze onderhandelingen met VWS. Dat sport een belangrijk middel in de begeleiding moest worden, maar ook dat dit aangejaagd kon worden door sportevenementen. Niet alleen internationaal, maar juist ook regionaal en lokaal. Waarbij de directe omgeving clubs, sportverenigingen, gemeentelijke instellingen ook betrokken zou worden. Dus niet binnen je 14 15

9 eigen muren blijven zitten, maar naar buiten treden. Echte integratie. Bert: Maar ook binnen de instellingen moest er nog een heel bewustwordingstraject worden afgelegd. Het besef dat sport helend werkt, was er bij veel begeleiders nog niet. Wij zijn van de opvang vond men. Sporten was slechts een extraatje. Nu is het inzicht er dat sport een essentiële bijdrage levert aan terugkeer in de maatschappij. Karen: Om het bewustwordingsproces te bevorderen is er een task force opgericht, met daarin zo n 100 enthousiastelingen die zaken van binnenuit opporren. Dat werkt uitstekend. Zo hebben we steeds doorgebouwd. En het nodige bereikt Karen: We hebben echt een slag gemaakt. Kijk maar naar Papendal, de jaarlijkse sport- en beweegdag die de Federatie Opvang landelijk organiseert. In 2011, het eerste jaar, hadden we krap 800 deelnemers. In 2012 hadden we er en nog eens 400 op de wachtlijst. Bijna een verdubbeling. Zoiets was een paar jaar eerder ondenkbaar. Bert: Er wordt veel meer gesport, we werken samen met sportverenigingen, we maken goede deals. De mensen zijn enthousiast, ze willen meer en ze willen verder met pilots, en lokale netwerken opbouwen. Alles op basis van winwin : de sportvereniging biedt faciliteiten en begeleiding, onze cliënten helpen hen met allerlei hand- en spandiensten. Karen: Meedoen! heeft ook de ondernemerszin verder gestimuleerd bij instellingen; je moet de boer op, netwerken, vrienden maken. De begeleiders zijn creatiever geworden op dit gebied. Je zag het op die sportvelden gebeuren: mensen die helemaal opbloeiden Wat is voor sportverenigingen eigenlijk het motief om met jullie samen te werken? Het imago van de doelgroep is niet denderend Bert: Sportverenigingen realiseren zich dat ze iets kunnen betekenen voor de sociale cohesie, door middenin de samenleving te staan. We spreken dan van de vitale sportvereniging. Binnen die maatschappelijke rol past ook de samenwerking met onze cliënten. En er zit natuurlijk een weder kerigheid in: onze cliënten kunnen ook iets voor hen betekenen. Karen: Zeker, verenigingen hebben het best moeilijk, met name als het gaat om het werven van vrijwilligers de kurk waarop zij drijven. Daarom zoeken zij naar nieuwe kansen en impulsen op dit gebied. Samenwerking met onze cliënten biedt zulke nieuwe kansen. Bert: En dan hebben we het nog niet eens over grote professionele clubs. Schilderen met FC Twente hebben we hier gehad voor onze cliënten. Schilderen met een beroemde voetballer, dat spreekt aan. Als zo n grote club zoiets wil inzetten als incentive, dan werkt dat hartstikke goed! Eigenlijk zijn jullie er al zo n beetje? Bert: Nou, er moet nog wel wat gebeuren hoor. Met name als het gaat om het borgen van sport en bewegen in de cliëntbegeleiding. Binnen sommige instellingen is het een moeizaam proces om de vereiste klik bij het management te realiseren. En dat is natuurlijk wel een voorwaarde om zo n programma op gang te brengen. Karen: Fondsenwerving is ook een aandachtspunt. Geld is dezer dagen een probleem. Hoe ga je om met potentiële sponsors, hoe word je een betrouwbare partner? Ben je alert op mogelijkheden? Welke mogelijkheden biedt bijvoorbeeld het Jeugdsportfonds, en is zo n fonds ook voor volwassenen te realiseren? Daar zijn we nu volop mee bezig. Dus een doorstart? Karen: Jazeker, we hebben van VWS al een toezegging dat men weer drie jaar wil financieren. Daar moeten we ook de andere twee deelprojecten van Meedoen! van bekostigen, dus blijft het zaak om de vleugels uit te slaan naar andere financiers. Bert: We hebben een heel nieuw veld aan partners toegevoegd, zoals het Nederlands Instituut Sport en Bewegen, vereniging Sport en Gemeenten en Sportkracht 12 (koepel van provinciale sportfederaties, red.). En met NOC*NSF en Life Goals werken we aan een plan voor een nationale Regiegroep Sport voor Kwetsbare Groepen. Mooi toch?! Wat houdt jullie zo enthousiast? Bert: Het feit dat de effecten van sport zo duidelijk zijn. Tijdens de Social Inclusion Games stonden op het terrein van de UT overal koepeltentjes. Op een ochtend had het enorm geregend en op het terrein stonden tentjes in 10 cm water. Er viel geen onvertogen woord! Met vereende krachten werden de tenten verplaatst, zonder morren. Die sfeer Karen: Mijn dochter Emma van 16 werkte mee als vrijwilliger. Ze zei: Ik vind die mensen allemaal zo aardig. Volgens mij zijn ze helemaal niet gewend dat mensen aardig tegen hen zijn. Vond ik ontroerend. En op Papendal kwam er na afloop een cliënt met opgestoken duim en een glimlach van oor tot oor naar me toe en riep: Geweldig!. We zijn echt bevoorrecht dat we met zo n project bezig mogen zijn. Meedoen! stimuleert ook de ondernemerszin. Je moet de boer op, netwerken, vrienden maken Karen van Brunschot Projectleider Meedoen! Werkt sinds 2004 voor de Federatie Opvang in Amersfoort. Over Meedoen zegt zij: Meedoen in het algemeen is essentieel voor een mens. Meedoen staat voor erbij horen, meetellen, serieus genomen worden. Daarom is dit project zo belangrijk! Bert Deliën Is sinds 1995 directeur/bestuurder van Humanitas Onder Dak in Hengelo. Sinds 2009 tevens voorzitter van het stichtingsbestuur van de Social Inclusion Games Nederland. Over Meedoen zegt Bert: Via Meedoen worden cliënten in hun kracht gezet en kunnen zij zich van daaruit verder ontwikkelen

10 4 Good practices successen uit de regio Hoe zet je een programma Sport en Bewegen op? Diverse instellingen zijn voortvarend met het project aan de slag gegaan. Dat leidt tot succesverhalen in de regio. We nemen een kijkje in Hengelo, Leeuwarden, Emmen en Amsterdam. Kijkt u mee? Humanitas Onder Dak 18 19

11 Humanitas Onder Dak De samenwerking met de Tex Town Tigers stamt al uit We hebben toen een samenwerkingsconvenant met hen en met het Stedelijk Lyceum gesloten om ieder jaar een softbaltoernooi voor mensen in de opvang te organiseren. In ruil voor vrijwilligerswerk van onze cliënten levert Tex Town Tigers lidmaatschappen, accommodatie, begeleiding en materialen. Leerlingen van het lyceum geven als maatschappelijke stage vier tot vijf trainingen van circa 2,5 uur in de aanloop naar het toernooi. Het toernooi is een echte trekker. Gemiddeld doen er nu van verschillende regionale organisaties zeven tot negen teams mee, zo n honderd mensen in totaal. En het groeit nog elk jaar! 1Tex Town Tigers, here we come! Sport neemt een belangrijke plaats in bij Humanitas Onder Dak in Hengelo. De instelling vormt een mooie driehoek met de Enschedese honk- en softbalvereniging Tex Town Tigers en het Stedelijk Lyceum. Samen organiseren ze een jaarlijks softbaltoernooi voor mensen in de opvang. Maar ook met voetbal-, badminton- en atletiekverenigingen doen ze goede zaken. Het gonst daar in het oosten, reden waarom wij teamleider Ine Klumper van Humanitas vroegen hoe ze dit voor elkaar krijgen. Hoe belangrijk is sport voor Humanitas? Het wordt steeds belangrijker. Onze deelname aan de Social Inclusion Games in Denemarken, in 2009, was een aanjager. We zagen met eigen ogen welke positieve invloed sport had op het gedrag en de instelling van deze mensen. Ongelooflijk! Het volgende jaar organiseerde Humanitas onder Dak met de Federatie Opvang de Games in Nederland! De games kregen een plek in het project Meedoen! Sport en Bewegen van de federatie. Sindsdien is er een sportcommissie door cliënten zelf in het leven geroepen. Tevens hebben we vier parttime sportfunctionarissen aangesteld, die het sporten op de diverse opvanglocaties actief onder de aandacht brengen. En we benaderen scholen, verenigingen en sponsors, om de sport toegankelijker te maken en te houden. Wat doen jullie verder aan sport? Momenteel sporten we minimaal driemaal per week. Zo is er elke woensdag volleybal, basketbal of badminton. Onder begeleiding van Wij hebben heel veel aan de vrijwillige inzet van de cliënten Bertil Haage, leraar Nederlands op het Stedelijk Lyceum en bestuurslid Technische Zaken bij de Tex Town Tigers, is zeer enthousiast over de samenwerking: Mijn topsportleerlingen geven clinics aan cliënten van Humanitas als voorbereiding op het jaarlijkse toernooi. Sommige kinderen zijn pas 14 of 15 jaar oud en moeten mensen les geven die soms wel 40 jaar of ouder zijn en die niet tot de doorsnee burgers behoren. Dat gaat verbazend goed. De cliënten knappen zichtbaar op van de onbevangen, positieve feedback, de complimentjes. Hun enthousiasme groeit, ze nemen anderen mee en leren snel. Ze kunnen echt meer na drie of vier trainingen. En andersom hebben wij heel veel aan de vrijwillige hulp van de cliënten; ze voorzien echt in een behoefte. een professionele vrijwilliger doen we aan hardlopen op de Fanny Blankers Koen-baan. We doen mee aan de vijf-kilometerloop van de marathon van Enschede en aan de sportweek van Hengelo. En we fitnessen tweemaal per week. Wat doet het met de cliënten? Sport is een uitstekend middel om mensen te motiveren hun leven weer op de rails te krijgen. Het geeft ze zelfrespect, het motiveert ze om beter voor zichzelf te zorgen. Het leert ze om te gaan met zaken als je aan afspraken houden, beslissingen van een scheidsrechter accepteren, hygiëne, goede sportkleren regelen enzovoort. Veel cliënten zijn zo enthousiast, dat ze ook in de weekenden naar de Tex Town Tigers gaan om wedstrijden te kijken. Ze zijn echt betrokken. Ze hebben iets om voor te gaan? Ja! Zo hebben ze geholpen met het Wereldkampioenschap voor softbaljunioren en het Europees softbalkampioenschap: onderhoud van de velden, schoonhouden van de kantine, legen van prullenbakken. En ze worden gerespecteerd en gewaardeerd! 2Kinderen sporten mee in Emmen Het lukte stichting Toevluchtsoord in Emmen binnen twee jaar een aanbod aan sport- en beweging te realiseren voor kinderen van 0 tot 18 jaar en hun ouders. Eind 2012 waren er 23 kinderen uit de opvang lid van een sportvereniging. Bovendien produceerde men Kinderen sporten mee, een handleiding voor collega opvangorganisaties om een programma voor kinderen op te zetten. Kinderwerker Karin Mineur vertelt. Wat hebben jullie te bieden? Voor de groep 0-4 jarigen is er babymassage, peuterzwemmen en -gymnastiek. De 4 tot Toevluchtsoord, Emmen 20 21

12 12-jarigen kunnen meedoen aan woensdagmiddagactiviteiten, activiteiten van de Brede School, weerbaarheidstraining, wandelen en een voetbalclinic van de FC Emmen. Daarnaast kunnen ze lid worden van een sportvereniging. De 12 tot 18-jarigen kunnen naar de woensdagavondactiviteit, naar de sportschool, wandelen, of lid worden van een sportvereniging. De ouders kunnen naar fitness, wandelen, hardlopen, een wedstrijd van FC Emmen bezoeken of meedoen aan cursussen binnen de opvang, zoals de weerbaarheidscursus en de assertiviteitstraining. Toevluchtsoord, Emmen HVO-Querido Mooi aanbod! Hoe doe je dat? Enthousiaste medewerkers zijn een voorwaarde om cliënten blijvend te stimuleren aan sportactiviteiten mee te doen. Daarnaast werken we nauw samen met de gemeente Emmen, die er met zogeheten combinatiefunctionarissen per wijk serieus werk van maakt om kinderen vanaf 6 jaar te laten kennismaken met sport en cultuur. Met hen bespreken we de mogelijkheden voor kinderen uit de opvang die willen sporten. We zijn actief in het netwerk van buurtwerk, jongerenwerk, de basisschool brede school in de wijk en diverse sportverenigingen. Sporten kost geld, dus besteden we veel aandacht aan fondsenwerving. We hebben met succes een beroep gedaan op het Jeugdsportfonds, stichting Leergeld, de gemeente Emmen, Rabobank Stimuleringsfonds, FC Emmen, Emmen Culinair en de Lady s Circle. Alle beetjes helpen! Resultaat? Op basis van onze ervaringen hebben we nu een handleiding voor het integreren van sport en bewegen in het hulpaanbod voor kinderen in de opvang, die gebruikt kan worden door andere opvangorganisaties. En dat is belangrijk. Cliënten en hun kinderen hebben veel meegemaakt en verkeren vaak in een groot isolement. Dit maakt dat activiteiten die niet direct met hun problematiek te maken hebben, laag op hun agenda staan. Maar als ze eenmaal meedoen, is dit een belangrijk begin van terugkeer in de maatschappij! Sporten wordt dan ook zeer positief ervaren door zowel ouders als kinderen. Dat nu 23 kinderen lid zijn van een sportvereniging, vinden wij een mooi resultaat maar het is pas een begin. 3 Beweeg je gezond in Amsterdam Bij HVO-Querido in Amsterdam gaat het goed met Sport en Bewegen. Het aantal sportende cliënten nam met 10 procent toe, maar ook het aantal locaties waar ze kunnen sporten groeide stevig. Opmerkelijk is de aanstelling van professionele activiteitenbegeleiders sport en het werken met cliënt-ambassadeurs, ervaringsdeskundigen die sport binnen de opvang promoten. Zonder de activiteitenbegeleiders Geertjan Nijenhuis en Patrick Durrfeld was het nooit gelukt, aldus beleidsadviseur Harry Herfs. Als professionals weten ze hoe je sportactiviteiten moet opstarten. Ze verzorgen de accommodaties, kleding, materialen en begeleiding. Dat doen ze totdat stagiaires of vrijwilligers het van hen kunnen overnemen. Dat werkt prima. Meedoen Voor 2013 streeft HVO-Querido ernaar dat 30 procent van de cliënten actief gaat sporten: Met sport en bewegen verbetert hun fysieke en psychische gesteldheid. Ze worden weer trots op eigen lichaam, ontwikkelen een positiever zelfbeeld en ervaren een betere kwaliteit van leven. Wanneer het zelfbeeld verbetert en het meedoen in de samenleving toeneemt, wordt ook de negatieve beeldvorming doorbroken. Dit betekent een positiever imago voor onze cliënten en onze sector. Daar heeft iedereen baat bij. Daarom voeren we als motto: Beweeg je gezond. En gesport wordt er, iedere dag: hardlopen, fitness, sportroulette, voetbal, boogschieten, kanovaren en zwemmen. En als het even kan, wordt er met zo veel mogelijk cliënten deelgenomen aan grote en kleine sportevenementen. Terug in de maatschappij HVO-Querido wil op iedere locatie een aandachtsfunctionaris sport en bewegen ook wel cliënt-ambassadeur genoemd. Liefst een cliënt die zelf actief sport en zo in staat is anderen te enthousiasmeren en te begeleiden. Zo iemand stimuleert aandacht voor dit onderwerp bij cliënten en collega s. Zo leeft Beweeg je gezond binnen de opvang. Om een gezonde sociale interactie tussen cliënten en de sportwereld op gang te brengen, maakt HVO afspraken met sportclubs die bereid zijn een maatschappelijke rol te vervullen. Herfs: Sporten moet middenin de maatschappij gebeuren. Daarom hebben we overeenkomsten met voetbal-, volleybal- en andere clubs om vrijwilligers van hen te laten sporten met onze cliënten, met als tegenprestatie dat cliënten meedraaien binnen hun organisatie. Dat kan zijn als sporter, maar ook als vrijwilliger. Zo bereiden de mensen zich voor op terugkeer in de maatschappij

13 Fier Fryslân 4Fier Fryslân een eigen Sports Academy! In 2011 zette Fier Fryslân in Leeuwarden een eigen Sports Academy op voor vrouwen en meisjes in de opvang. Ze sporten in reguliere sportclubs om zo een gezonde basis te leggen om hun leven weer op te pakken. Federatie Opvang droeg financieel bij aan dit programma. En het is succesvol: na twee jaar zijn er al zo n 120 meiden aan het sporten. Projectleider Annemarie van Rijn licht toe. De heilzame werking van sport is bewezen. Sport is een prachtige methode voor herstel op geestelijk, sociaal en lichamelijk gebied. Sportende meiden doen weer mee, ze maken plezier, denken even niet aan dat afschuwelijke verleden. Op het sportveld zijn ze die jonge, gezonde meiden die ze horen te zijn. We hebben inmiddels voetballers, boksers, zwemsters, basketballsters, turnsters, badmintonsters, streetdancers en noem maar op. En een heuse ballerina! Alle jonge meiden, vrouwen en kinderen in de opvang van Fier krijgen de kans om te sporten. De eerste tien weken volgen ze movement therapy, een intern sportprogramma dat zich richt op conditie en beweging. Na tien weken mogen ze hun eigen sport uitzoeken bij een club naar keuze. We werken samen met sporten dansclubs uit de stad, inmiddels al meer dan twintig. Zij nemen de meiden op als normale sporters. De meiden moeten plezier hebben en niet als buitenbeentjes worden behandeld. We kiezen voor reguliere sportclubs omdat de vrouwen af en toe de deur uit moeten. Ze zitten 24 uur per dag in een groep meiden met problemen. Het is goed voor ze om daar even niet mee bezig te zijn, maar met hun gezonde ik. Verder doen ze nieuwe en gezonde contacten op door naar een reguliere sportclub te gaan. Ze ontmoeten nieuwe mensen, maken vrienden, worden uitgenodigd voor feestjes. Kortom: ze werken aan een leven buiten de opvang. Meer informatie op en ook nog... Twee andere mooie initiatieven die we in dit magazine niet onvermeld wilden laten, vinden we in Rotterdam en Harderwijk. Rotterdam In Rotterdam werkten meerdere partijen samen rondom sport en bewegen. Hierbij waren onder meer Centrum voor Dienstverlening, Leger des Heils, Rotterdam Harderwijk Tenslotte is het kleine broertje van Papendal een heel mooi voorbeeld. Dankzij een initiatief van een enthousiaste cliënt werden in 2011 de Veluwegames georganiseerd in Harderwijk. Hierin werkten gemeenten en instellingen in de Noord-Veluwe met CVD Sportsupport en de Pameijerstichting betrokken. Gemeente Rotterdam (sportsupport) zet zich in voor sport voor kwetsbaren en ondersteunt verenigingen. Pilot Harderwijk succes samen om de band met verenigingen een extra impuls te geven. Deze games zullen zeker ook een vervolg krijgen, aldus de organisatoren. Zo versterken lokale / regionale initiatieven en landelijke initiatieven elkaar in sport en bewegen. Federatie Opvang ondersteunt Zoals u op deze pagina s ziet, zijn sommige instellingen al vergevorderd met de implementatie van Sport en Bewegen. Ze hebben de activiteiten al verre gaand geïntegreerd binnen de hulpverlening. Andere instellingen staan in de startblokken. Om hen te helpen en te zorgen dat zij niet steeds opnieuw het wiel hoeven uit te vinden, biedt Federatie Opvang ondersteuning in de vorm van: Opbouw landelijk en lokaal netwerk. Trainingen. 100 medewerkers hebben deelgenomen aan tweedaagse trainingen. Netwerkdagen voor uitwisseling van informatie tussen de instellingen. Ondersteuning bij projecten en pilots. Ontwikkeling digitale toolkit bestemd voor medewerkers van de instellingen. Hierin is informatie te vinden over bijvoorbeeld het motiveren van cliënten, mogelijkheden voor financiering en inbedden van de activiteiten binnen de instelling

14 sport in beeld#3 Humanitas Onder Dak Meedoen! met Marti 23 oktober 2012 Ik zie wat sporten doet, het doet zo enorm veel goeds voor onze mensen 26 27

15 Wat zegt de wetenschap? Er zijn verschillende onderzoeken die de positieve effecten beschrijven van sport op mensen. Niels Hermens van het Verwey-Jonker Instituut en Paul Schnabel (voorheen directeur van het Sociaal Cultureel plan bureau) geven een beknopte doorkijk naar de wijze waarop sport en bewegen ingezet kunnen worden. Toegevoegde waarde Zelfwaardering De belangrijkste toegevoegde waarde van sport en bewegen is natuurlijk dat ze een positief effect hebben op de gezondheid van mensen. Daarnaast lijkt sport een geschikte manier om bepaalde vaardigheden te ontwikkelen, zoals doelgericht samenwerken, zelfcontrole en kunnen plannen. Voor kwetsbare mensen zijn deze vaardigheden vervolgens weer belangrijk om mee te kunnen doen in de samenleving. Daarbij is het wel heel belangrijk dat de sportactiviteit plaatsvindt in een positieve en veilige omgeving. Anders kan sporten zelfs ook een negatief effect hebben. Voor mensen in de maatschappelijke opvang is het bijvoorbeeld heel belangrijk dat de sportbegeleiders hen positief benaderen. Daarnaast is het belangrijk dat de begeleiders aandacht besteden aan vaardigheden die ook buiten de sport bruikbaar zijn. Bijvoorbeeld door te benadrukken dat samenwerken belangrijk is in de sport, maar juist ook buiten de sport. De sector heeft de afgelopen drie jaar hard gewerkt om sport en bewegen voor cliënten op de kaart te zetten. Sport krijgt steeds vaker een structurele plaats, en steeds meer instellingen hebben een sport- en beweegaanbod. Daarnaast zie je dat de instellingen steeds meer aandacht krijgen voor het motiveren en activeren van cliënten om te participeren in de sport geen sinecure. Als onderzoeksinstituut willen wij graag nader kijken naar de ontwikkelingen binnen de opvanginstellingen. Steeds meer organisaties voor maatschappelijke opvang en vrouwenopvang gebruiken sport in hun werkmethoden of behandelplannen. Een volgende belangrijke stap is nu om te bekijken hoe dit gebeurt, en welke methoden de kans op succes vergroten. Dat zou helpen om sport en bewegen een structurele plek te laten krijgen binnen opvang instellingen. Vanuit wetenschappelijk oogpunt is het daarnaast erg interessant te bekijken wat de invloed van sportdeelname is op de zelfregulatieve vaardigheden van mensen, en onder welke condities de kans wordt vergroot dat de sportactiviteit een positieve invloed heeft. Dit is relevant omdat zelfregulatieve vaardigheden samen met IQ het toekomstperspectief van mensen bepaalt. Ik prijs me gelukkig dat ik dit de komende jaren mag onderzoeken voor jongeren binnen jeugdhulptrajecten. Drs. Niels Hermens is socioloog en werkt sinds begin 2009 als onderzoeker bij het Verwey-Jonker Instituut. Hij houdt zich daar vooral bezig met de maatschappelijke functie van sport, grootstedelijke vraagstukken en de leefbaarheid van buurten en wijken. Hij is co-auteur van Sport en bewegen in de opvang: eindrapportage van drie jaar onderzoek. Zie voor meer publicaties van het Verwey- Jonker Instituut Steeds meer opvanginstellingen gebruiken sport in hun werkmethoden of behandelplannen Zelfwaardering en gezondheid hebben veel met elkaar te maken Zelfwaardering en gezondheid hebben veel met elkaar te maken. Ongezondheid maakt mensen niet alleen kwetsbaar in de fysieke, maar ook in de psychische en sociale zin van het woord. Televisieprogramma s als Genante lijven zeggen al in de titel waar het om gaat: schaamte, afkeer van het eigen lichaam, zelfhaat. Het is wat te veel gezegd dat iedereen trots wil zijn op het eigen lichaam. Wie dat niet is en er ook geen behoefte aan heeft, is echter of afgezakt tot onverschilligheid ten opzichte van anderen of hoeft zich dankzij rijkdom of macht niet veel aan te trekken van het oordeel van anderen. Anders gezegd, het is heel moeilijk om achter de lelijkheid van het lichaam nog de schoonheid van de persoonlijkheid te herkennen. Voor preventieprogramma s zou werken aan je gezondheid niet als het beginpunt van de actie gezien moeten worden ( natuurlijk werk je aan je gezondheid ), maar als het probleem: Waarom zou jij aan je gezondheid moeten werken?. De tweede vraag is vervolgens hoe je dat dan doet. De inspanning moet in elk geval lonen, niet alleen op de lange, maar ook op de korte termijn. Wie begint met hardlopen onder - vindt daar zelden de bevrediging van en het verlangen ernaar dat de geoefende hard loper ervaart. In het begin kan dan de steun van een trainer of een trainingsgroepje helpen de weerstand te overwinnen. Verandering van gezondheidsgedrag is moeilijk, omdat er aan het nieuwe gedrag zelden een onmiddellijke beloning vastzit. Als dat al het geval is, is dat zelden merkbaar in een waarneembare verbetering van de gezondheidstoestand. Daar is meestal veel tijd voor nodig en de relatie met de gedragsverandering is ook dan meestal niet direct aanwijsbaar. Door de gezondheidsboodschap te verbinden met voor de betrokkene belangrijke en positieve aspecten van het leven, zoals meetellen in de samenleving, vergroot de kans dat de boodschap wordt aangenomen en uiteindelijk ook in gedrag verankerd raakt. Simpel gezegd, maar niet gemakkelijk gedaan, is het het mooiste wanneer mensen gezond gedrag zo vanzelfsprekend gaan vinden, dat er geen verbinding meer is met een specifiek gezondheidsdoel. Het is dan hun eigen gedrag geworden. (Extract uit Een theorie voor preventie, lezing gehouden tijdens de conferentie Prikkels in Preventie op 1 november 2011) Socioloog Paul Schnabel (1948) was tot maart 2013 directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Tevens is hij hoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Hij was columnist van NRC Handelsblad, Het Financieele Dagblad en schrijft nog steeds columns voor het historisch tijdschrift Maarten. In 2010 ontving hij de penning van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen, die tweejaarlijks wordt uitgereikt

16 Papendal, niet zomaar een sportdag de kers op de taart Het is het grootste en mooiste sportevenement voor cliënten van de opvang: de landelijke sporten beweegdag op Papendal, georganiseerd door de Federatie Opvang. Niet zomaar een sportdag. Je merkt het meteen. Met 25 events op het programma is dit de dag waar meer dan mensen maanden naartoe hebben geleefd. Op 22 augustus 2012 was het weer zover Feestelijke opening Om half elf wordt het sportfestijn geopend door Marlies Veldhuijzen van Santen (VWS). Met een druk op de rode knop knalt het confettikanon en start een groep hiphopdansers een wervelende show. De staatssecretaris opent niet alleen het programma, zij blijft ook om te kijken naar al de sporters: Ik ben echt onder de indruk van deze geweldige dag met deze sporters uit alle hoeken van Nederland, zegt ze later op de dag. Ik zie vrolijke mensen en spreek met ze en hoor hun eigen verhalen. Dit initiatief van de Federatie Opvang moet een vervolg krijgen. De aanwezigheid van de staatssecretaris en de tijd die zij neemt om met veel mensen te praten is ook voor veel cliënten een hoogtepunt. Meedoen staat voor erbij horen en draagt bij aan een betere kwaliteit van leven 30 31

17 Visitekaartje Op de dag ontmoeten we ook Bernd Timmerman, hoofd public affairs & public relations van de Federatie Opvang. Hem vragen we waarom deze dag wordt georganiseerd. Bernd: De landelijke sport en be weegdag is onderdeel van het programma Meedoen!. Een van de belangrijkste doelen van dit programma is om de instellingen van de Federatie Opvang te helpen en te ondersteunen bij het opzetten van lokale sportprojecten. Lokaal werken organisaties samen om cliënten van de opvang structureel kansen te bieden om te sporten en om zo met andere mensen in contact te komen. Zo n landelijke sportdag is de kers op de taart. Mensen uit heel het land komen elkaar tegen en aan de buitenwereld wordt getoond dat mensen uit de opvang met kracht en veel inzet deel willen uitmaken van die samenleving. Het is een groot sportfeest voor de cliënten en een visitekaartje van de sector. Dit is steeds weer het moment om te laten zien wat sport met mensen kan doen. Die mannen en vrouwen zijn de ambassadeurs van de ruim mensen die jaarlijks hulp krijgen van opvang instellingen. Ik wist niet dat ik het in mij had, schalt over het sportveld Ook voor de allerkleinsten Er is een prachtig, uit gebreid kinderprogramma. Van verschillende sport clinics voor de kleintjes tot een optreden van een goochelaar die de monden open doet vallen. De kinderen hebben een superdag en tegelijkertijd kunnen hun moeders zo lekker onbezorgd meedoen aan het sporten. Tientallen kinderen dansen en zingen op het veld TIKA award uitgereikt De Federatie Opvang heeft een speciale TIKA award ontwikkeld. De award, vernoemd naar de mascotte van Meedoen! Sport en Bewegen, zet gemeenten, bedrijven, organisaties en instellingen die zich extra inzetten om sport en bewegen voor kwetsbare groepen en cliënten mogelijk te maken in het zonnetje. Hiermee stimuleert en waardeert de Federatie Opvang bijzondere initiatieven. In 2012 ontving Marije van Houwelingen (VWS) deze prijs voor haar enorme inzet voor het programma

18 Zonder vrijwilligers geen sportdag Zo n sportdag is onmogelijk te organiseren zonder de inzet van honderden vrijwilligers. ABN AMRO, DHL, Coresta Living Vision, VWS en VNG, allemaal zetten zij medewerkers als vrijwilliger in. Manager Karin Lodder van Coresta-Living Vision geeft aan dat de sfeer fantastisch is en dat de sporters zo dankbaar, enthousiast en onderling zeer sociaal zijn: De gemiddelde sporter in Nederland zou daar een voorbeeld aan kunnen nemen! En niet te vergeten: de collega s van de Federatie Opvang dragen op deze mooie dag natuurlijk ook hun steentje bij die blijdschap op de gezichten van mensen die het best moeilijk hebben gehad. Het is een onvergetelijke dag ook voor mij, als vrijwilliger Medailles ook voor inzet Bij zo n groot evenement hoort niet alleen een feestelijke opening, maar ook een onvergetelijke afsluiting. De sporters hebben niet alleen voor de eer gestreden. Het gaat net zoals bij alle sportwedstrijden ook gewoon om de medailles. Die worden na afloop van de wedstrijden ceremonieel uitgereikt. En bij de beoordeling gaat het niet alleen om wie er als eerste over de finish kwam of wie de meeste doelpunten heeft gemaakt. En daarom zijn er ook medailles voor inzet, grenzen verleggen en goed meedoen. Jan Laurier, voorzitter van de Federatie Opvang, zegt het in zijn afsluiting van de dag pakkend: Je kunt erover praten, schrijven of lezen, maar hier zie je en ervaar je hoe goed en mooi het thema Meedoen! werkelijk is. Bewegen is meedoen en erbij horen. Meer positieve uitstraling dan op zo n dag krijg je niet snel. Tot de volgende keer in 2013, weer op Papendal! Het gaat ook gewoon om de medailles! 34 35

19 Wij zijn echt partnership gaan voelen Het project Meedoen! Sport en Bewegen heeft een stevige duw in de rug gekregen door de samenwerking met de sportkoepel NOC*NSF. Door hun inbreng is het programma op een nog hoger plan gekomen. We vroegen bestuurslid Wim Ludeke en expert maatschappelijke kwaliteit Lieke Vloet van NOC*NSF waarom hun organisatie het zo belangrijk vindt het project te ondersteunen. Wat is voor NOC*NSF het belang van sport en bewegen? Wim: Dit is echt breedtesport pur sang. Zoals onze voorzitter André Bolhuis spreekt over sport en bewegen tot in alle haarvaten van de samenleving laten doordringen Dat gebeurt door dit soort mooie initiatieven en dat is prachtig. Er was ook sprake van patronage (beschermheerschap, red.) voor de Social Inclusion Games vanuit het IOC. Dat zegt wel wat over de kracht van zo n evenement. Welke bijdrage levert NOC*NSF concreet? Lieke: NOC*NSF heeft van begin af aan meegedacht en gefocust om opvanginstellingen te koppelen aan sportaanbieders. Ik heb deel uitgemaakt van de begeleidingscommissie die het project volgde en van advies voorzag. Ook hadden we vaak een-op-een contact met projectleider Karen van Brunschot. We zijn echt een partnership gaan voelen daardoor. NOC*NSF heeft tweemaal het sportterrein op Papendal beschikbaar gesteld voor de landelijke Sport- & Beweegdag. Hierdoor is het belang van sport en bewegen voor mensen in de opvang goed onder de aandacht gebracht. Hoe hebben jullie de sportevenementen ervaren? Wim (aanwezig op de Social Inclusion Games in 2010): Ik kon niet veel anders dan enthousiast zijn! Ik vond de Social Inclusion Games een indrukwekkende, maar ook een bevestigende ervaring. Bevestigend in de zin dat je de kracht van sport, wat sport teweeg kan brengen, terugziet. De eigenaardigheden van de doelgroep vallen dan weg. Blijven doen, zou ik zeggen en zeker ook een beroep doen op ons als dat relevant is! Wat kan Lieke daar aan toevoegen? Lieke: De sport en beweegdag wordt ook wel Bewegen is meedoen -dag genoemd. Dat vind ik een hele goede titel, want het dekt echt de lading. Het is een geweldig evenement. Ik had het geluk veel deelnemers te mogen spreken over wat sport voor hen betekent. Dat waren mooie, inspirerende verhalen. Het is natuurlijk het mooist als het niet een eenmalige activiteit is, maar dat het meehelpt om ze een leven lang te laten bewegen. In gesprek met deelnemers zie je dan wat sport en bewegen betekent in hun verdere leven of in de opbouw van een nieuw leven Dus een evenement als dit kan een vliegwiel zijn, maar moet worden ingebed in een totale aanpak die het hele jaar doorgaat. Dat was ook de kracht van het programma Meedoen!Sport en Bewegen. Ik begreep dat VWS nog voor enkele jaren steun heeft toegezegd en dat vind ik echt heel erg goed. Hoe zien jullie de toekomst? Lieke: Van bewegen kun je enorm genieten en het kan je een grote persoonlijke winst opleveren. Daar willen we zo veel mogelijk mensen in Nederland van laten genieten. Dat geldt zeker ook voor kwetsbare groepen. Dat kan het best door zowel lokaal als landelijk de juiste partijen te laten samenwerken en structurele programma s te ontwikkelen. NOC*NSF wil daar zeker aan meedoen. Wim: NOC*NSF zou in het proces om deze doelgroep bij de sport te betrekken een verbindende schakel kunnen zijn. Nu zit de aandacht nog te veel in de hoek van de zorg. Dat moet mijn inziens veranderen door actief de verbinding met de wereld van de sport tot stand te brengen. Lieke: Wij zijn in gesprek met verschillende partijen om te kijken of we een landelijke regiegroep kunnen formeren om sport en bewegen voor kwetsbare mensen structureel mogelijk te maken. Dat gaat natuurlijk breder dan de opvang, maar de Federatie Opvang is hierbij wel als partner betrokken. Wim (tevens bestuurslid Life Goals): Life Goals is hierin een belangrijke initiator. Dat ik dit initiatief van harte ondersteun is dus heel logisch. Als we de krachten goed bundelen komen we vast heel ver. En dat is altijd zo! Een team is immers meer dan de som van individuele spelers Ik kon niet veel anders dan enthousiast zijn Wim Ludeke Dat waren mooie inspirerende verhalen Lieke Vloet 36 37

20 ruben timman/nowords.nl doorzetters vier cliënten, vier verhalen Sport is de rode draad in m n leven Naam: Amadeu Oliviera Leeftijd: 32 Instelling: HVO-Querido Wat deed je voordat je in de opvang terechtkwam? Ik ben geboren in Angola. Op mijn 6e verhuisden we naar Lissabon, Portugal. Daar ben ik opgegroeid. Als jongen was ik een fanatiek en getalenteerd voetballertje. Ik speelde bij Strella de Madora. Omdat ik niet kon doorbreken naar de profstatus, ben ik op mijn 18e naar Nederland gekomen, in de hoop dat ik hier wel een toekomst als profvoetballer had. Ik kwam op proef bij Go Ahead Eagles, maar ik kreeg geen contract. Later, in Den Haag, lukte het ook niet, hoe hard ik ook mijn best deed. Hoe kwam je in de opvang terecht? Ik kwam in de opvang terecht nadat het uitging met mijn vriendin, met wie ik ook een zoontje heb. Na onze scheiding was ik twee jaar lang daken thuisloos. Ik zwierf van tijdelijk adres naar tijdelijk adres, verloor mijn werk. Er waren hele periodes zonder inkomen, ik kreeg schulden. Uiteindelijk kwam ik in het passantenverblijf van HVO-Querido terecht. Wat heeft de opvang je gebracht? In de opvang heb ik geleerd hoe je omgaat met andere mensen: samen wonen, delen, rekening houden met elkaar, praten, hulp vragen. De rode draad in mijn leven is toch wel de sport gebleven, die helpt me alle problemen te boven te komen. Dat is altijd al zo geweest, en dat zal altijd wel zo blijven. Sporten is gezond, goed voor lichaam en geest. Het helpt stress te verminderen en prestaties te verhogen. Dat probeer ik ook over te brengen op de andere mensen in de opvang. Wat doe je nu aan sport? Ik voetbal weer, in het team HVO-Querido. We trainen elke week en spelen in het weekend competitie in de Dutch Street Cup. Iedere dag loop ik hard en ik doe mee aan allerlei hardloopevenementen zoals de Dam tot Dam Loop. Als het even kan, pak ik ook andere sporten mee, zoals fitness, zwemmen en kanoën. Hoe kijk je naar de toekomst? Voor de toekomst streef ik naar een eigen woning. Ook wil ik de opleiding tot sporttrainer volgen en naderhand wil ik beroepsmatig trainer worden. Omdat je daarvoor natuurlijk de Nederlandse taal goed moet beheersen, volg ik ook nog taalles

Hoe proberen we te bereiken dat onze sector in 2012 klaar is om dit te realiseren?

Hoe proberen we te bereiken dat onze sector in 2012 klaar is om dit te realiseren? Aanpak MeeDoen! Sport en Bewegen Inleiding Om de doelstelling van het programma MeeDoen! Sport en Bewegen te halen in 2012 is een aantal deelprojecten benoemd en activiteiten gepland. De doelstelling van

Nadere informatie

SPORTSTIMULERING IN DE OPVANG

SPORTSTIMULERING IN DE OPVANG www.livingvision.nl MANAGEMENT SAMENVATTING SPORTSTIMULERING IN DE OPVANG Oktober 2009 Meedoen, de uitdaging De sportvisie van de Federatie Opvang is onderdeel van het programma Meedoen van de Federatie

Nadere informatie

Een leven lang sporten voor IEDEREEN! Rinske de Jong NOC*NSF Kennisdag, Den Haag

Een leven lang sporten voor IEDEREEN! Rinske de Jong NOC*NSF Kennisdag, Den Haag Een leven lang sporten voor IEDEREEN! Rinske de Jong NOC*NSF Kennisdag, Den Haag 21 december 2012, Dia 1 Wat kan sport betekenen? Sport betekent voor mij: sociale vaardigheden zelfvertrouwen gezondheid

Nadere informatie

Sport en bewegen in de opvang

Sport en bewegen in de opvang Sport en bewegen in de opvang Eindrapportage van drie jaar onderzoek Rianne Verwijs Niels Hermens Sport en bewegen in de opvang Eindrapportage van drie jaar onderzoek Rianne Verwijs Niels Hermens Maart

Nadere informatie

VMBO-school t Venster wint veel met Olympic Moves

VMBO-school t Venster wint veel met Olympic Moves VMBO-school t Venster wint veel met Olympic Moves Middelbare scholieren meer en vooral samen laten sporten. Dat was de reden dat NOC*NSF, de Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding (KVLO) en

Nadere informatie

Het gaf mij veel energie om een eigen evenement te organiseren.

Het gaf mij veel energie om een eigen evenement te organiseren. Het Cruyff Foundation Community Program De Johan Cruyff Foundation wil jongeren langdurig binden aan het Cruyff Court en de wijk. Wij willen jongeren meer zelfvertrouwen geven, kansen bieden om hun talent

Nadere informatie

Kids United Inhoudsopgave. Kids United Voorwoord Henk Sijtsma. Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10

Kids United Inhoudsopgave. Kids United Voorwoord Henk Sijtsma. Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10 Kids United Inhoudsopgave Kids United Voorwoord Henk Sijtsma Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10 Enthousiast, gedreven, betrokken, respect: dat waren de woorden die

Nadere informatie

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7 SAMEN STA JE STERK SUPPORT FRYSLÂN BELEIDSPLAN 2015-2017 INLEIDING Maatjesproject Support Fryslân startte in 2001 als onderdeel van Solidair Fryslân. Per 1 januari 2014 is Support Fryslân een zelfstandige

Nadere informatie

Projectplan regionaal voetballen (sporten) voor dak en thuislozen

Projectplan regionaal voetballen (sporten) voor dak en thuislozen Projectplan regionaal voetballen (sporten) voor dak en thuislozen Aanleiding In de Noord Veluwe werken zes gemeenten (Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten) nauw samen met betrekking

Nadere informatie

Sportweetje. Het Katwijkse. sportieve toekomst! naar een. Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven

Sportweetje. Het Katwijkse. sportieve toekomst! naar een. Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven Het Katwijkse Sportweetje Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven digitale nieuwsbrief voor het verenigingsleven editie 2015.1 klik en lees het artikel van uw interesse volg

Nadere informatie

Tekstblokken voor op de website

Tekstblokken voor op de website Tekstblokken voor op de website Meedoen! een korte toelichting: De definitie van Meedoen: Waarom is gekozen voor het begrip Meedoen in plaats van Participatie? Meedoen is allereerst een mooi en eenvoudig

Nadere informatie

Alle kinderen moeten kunnen sporten

Alle kinderen moeten kunnen sporten Alle kinderen moeten kunnen sporten ONS DOEL Het Jeugdsportfonds wil financiële drempels weghalen om zo ook kinderen in achterstandsposities de kans te geven mee te doen aan sport en bewegen. Het Jeugdsportfonds

Nadere informatie

Veilig. sportklimaat. Werken aan plezier, veiligheid en respect bij Rotterdamse verenigingen

Veilig. sportklimaat. Werken aan plezier, veiligheid en respect bij Rotterdamse verenigingen Veilig sportklimaat Werken aan plezier, veiligheid en respect bij Rotterdamse verenigingen De pedagogisch adviseur kan helpen beleid op te stellen en uit te voeren 10 gouden regels Zó bereikt uw vereniging

Nadere informatie

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek,

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, 4 INZICHTEN De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, waarbij 37 trainers en coaches een seizoen lang intensief zijn gevolgd. Dit onderzoek

Nadere informatie

Workshop. De buurtsportcoach in een glansrol op het sociale domein: werk, zorg, jeugd.

Workshop. De buurtsportcoach in een glansrol op het sociale domein: werk, zorg, jeugd. Workshop De buurtsportcoach in een glansrol op het sociale domein: werk, zorg, jeugd. Buurtsportcoach/combinatiefunctionaris: Een glansrol op het sociaal domein: werk, zorg en jeugd. Bewegen werkt Jan

Nadere informatie

iedereen kan een held zijn! Sporten en bewegen is leuk, geeft kracht en maakt trots! Ook voor leerlingen in het speciaal onderwijs.

iedereen kan een held zijn! Sporten en bewegen is leuk, geeft kracht en maakt trots! Ook voor leerlingen in het speciaal onderwijs. iedereen kan een held zijn! Sporten en bewegen is leuk, geeft kracht en maakt trots! Ook voor leerlingen in het speciaal onderwijs. Special Heroes iedereen kan een held zijn! Special Heroes werkt eraan

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Sport biedt veel mensen ontspanning en draagt ook bij aan de gezondheid van mensen en aan de sociale contacten.

Sport biedt veel mensen ontspanning en draagt ook bij aan de gezondheid van mensen en aan de sociale contacten. Hoofdstuk 11 Sport 11.1 Inleiding Sport biedt veel mensen ontspanning en draagt ook bij aan de gezondheid van mensen en aan de sociale contacten. In dit hoofdstuk komen achtereenvolgens aan de orde: 11.2

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Als één team achter de sporters met een handicap

Als één team achter de sporters met een handicap Als één team achter de sporters met een handicap Als één team achter de sporters met een handicap In Nederland zijn er 1,7 miljoen mensen met een handicap die, om te kunnen sporten, extra ondersteuning

Nadere informatie

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach.

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Karin de Galan Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Ze heeft zich gespecialiseerd in het trainen van trainers en richtte in 2007 de galan school voor training op. Eerder werkte ze als

Nadere informatie

Je steunsysteem is overal om je heen.

Je steunsysteem is overal om je heen. Je steunsysteem is overal om je heen. Kwartiermaken in de wijken in Oss en in de regio. Burgerkracht en Presentie Definitie kwartiermaken: Kwartiermaken gaat over het bevorderen van het maatschappelijk

Nadere informatie

Samen sporten met Mission Olympic De grootste schoolsportcompetitie van Nederland

Samen sporten met Mission Olympic De grootste schoolsportcompetitie van Nederland Samen sporten met Mission Olympic De grootste schoolsportcompetitie van Nederland 14393_brochure mission olympic_a4_v6.indd 1 02-09-11 17:02 Samen sporten met Mission Olympic Sporten is goed voor je gezondheid

Nadere informatie

Meer senioren bewegen en sporten in Rotterdam

Meer senioren bewegen en sporten in Rotterdam Meer senioren bewegen en sporten in Rotterdam Onderzoek naar effectieve methoden om het bereik en de motivatie van inactieve senioren te vergroten Marjan de Gruijter Niels Hermens Trudi Nederland Jessica

Nadere informatie

Naar een veiliger sportklimaat (VSK)

Naar een veiliger sportklimaat (VSK) Naar een veiliger sportklimaat (VSK) Een sportbreed programma dat sportief gedrag stimuleert en ongewenst gedrag aanpakt Sportcongres Leiden -5 november 2014 Door: Nathalie Verdult Aanleiding VSK De sport

Nadere informatie

Jaarverslag 2013 Stichting "Als kanker je raakt"

Jaarverslag 2013 Stichting Als kanker je raakt Jaarverslag 2013 Stichting "Als kanker je raakt" Inhoudsopgave Bladzijde Voorwoord 3 Bestuurssamenstelling 3 Doelstelling en beleid 4 Organisatie en beloningsbeleid 4 Verslag activiteiten 4 Doelen voor

Nadere informatie

Sport op Basisscholen in uw gemeente? Waarom? Omdat kinderen de toekomst zijn

Sport op Basisscholen in uw gemeente? Waarom? Omdat kinderen de toekomst zijn Sport op Basisscholen in uw gemeente? Waarom? Omdat kinderen de toekomst zijn Sport op Basisscholen is een initiatief van De Friesland Zorgverzekeraar en Sport Fryslân. Samen met de Friese gemeenten, onderwijs

Nadere informatie

Maatschappelijke Sportcoach

Maatschappelijke Sportcoach Maatschappelijke Sportcoach Leer sport in te zetten als middel tot maatschappelijke participatie! De rol van de sportcoach verandert. Als coach heb je tegenwoordig meer verantwoordelijkheden dan alleen

Nadere informatie

Hoi allemaal, Groetjes, Kim

Hoi allemaal, Groetjes, Kim Even voorstellen Ik heet Harjon van den Poll, ben 38 jaar, getrouwd en vader van twee kinderen. Ik ben creatief, ondernemend, sociaal en sportief. Mijn passie is om mensen te laten ervaren wat ze willen

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

De nationale sportweek is onderdeel van de Europese week van de sport

De nationale sportweek is onderdeel van de Europese week van de sport Ik neem je mee De nationale sportweek is onderdeel van de Europese week van de sport Introductie Toolkit Deze toolkit is bedoeld voor alle sportclubs en andere sportaanbieders die Ik neem je mee! op een

Nadere informatie

Tips voor verenigingen

Tips voor verenigingen Tips voor verenigingen Tips voor sportverenigingen die meer leden willen: levensfase gepensioneerden (zo ongeveer vanaf 60 jaar en ouder) Ook als je als club al 60plus leden hebt! Er zijn nog zoveel 60plussers

Nadere informatie

Envelop LDH:Envelop LDH C5 15-05-2008 18:14 Pagina 1. Een één-tweetje tussen u en ons helpt dak- en thuislozen scoren

Envelop LDH:Envelop LDH C5 15-05-2008 18:14 Pagina 1. Een één-tweetje tussen u en ons helpt dak- en thuislozen scoren Envelop LDH:Envelop LDH C5 15-05-2008 18:14 Pagina 1 Een één-tweetje tussen u en ons helpt dak- en thuislozen scoren Brief-combola:Opmaak 1 15-05-2008 18:13 Pagina 1 Stichting Leger de Heils Fondsenwerving

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Woord van de voorzitter. Nieuwe teamindelingen & trainingstijden. In dit nummer: mei 2013 editie 7 2013-2014. staan vanaf. ca.

NIEUWSBRIEF. Woord van de voorzitter. Nieuwe teamindelingen & trainingstijden. In dit nummer: mei 2013 editie 7 2013-2014. staan vanaf. ca. NIEUWSBRIEF In dit nummer: mei 201 editie 7 Woord van de voorzitter 1 Marianne Jansen 2 Woord van de voorzitter Joost Wissink Oproep: oude nieuwsbrieven Bill s Bar Beach Volleybal Toernooi Opfriscursus

Nadere informatie

foto s met dank aan Tjitte de Vries en Theo Kock (mogelijke andere rechthebbenden wenden zich met hun claims tot de uitgever van dit boek)

foto s met dank aan Tjitte de Vries en Theo Kock (mogelijke andere rechthebbenden wenden zich met hun claims tot de uitgever van dit boek) 'Duim omhoog' 1 foto s met dank aan Tjitte de Vries en Theo Kock (mogelijke andere rechthebbenden wenden zich met hun claims tot de uitgever van dit boek) 2013, Anton de Vries Alle rechten voorbehouden

Nadere informatie

Organisatorische integratie G-Sport binnen de S.V. Koedijk

Organisatorische integratie G-Sport binnen de S.V. Koedijk Organisatorische integratie G-Sport binnen de S.V. Koedijk KOEDIJK IS TROTS OP DE VOORTREFFELIJKE SAMENWERKING MET DE WNK BEDRIJVEN. ZIJ HEBBEN MEDE GEZORGD DAT DE TWEEDE FASE VAN DE INTEGRATIE VAN DE

Nadere informatie

GET OUT FIT hoe het zit en

GET OUT FIT hoe het zit en Ingezonden stuk Datum: 15 april 2012 Betreft Toelichting op jeugdprogramma Help het wordt druk bij TC Holten! en GET OUT FIT hoe het zit en Appeltaart uitverkocht! en Dubbele combi. De titels van dit stuk

Nadere informatie

Opgave 1 Agressie op het sportveld

Opgave 1 Agressie op het sportveld Opgave 1 Agressie op het sportveld Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje. Inleiding In 12 raakte een grensrechter na afloop van een amateurvoetbalwedstrijd ernstig gewond

Nadere informatie

Scala college en Leonardo College worden Topsport Talentschool

Scala college en Leonardo College worden Topsport Talentschool Nieuwsbrief -7- mei 2011 Inhoudsopgave: Talentontwikkeling Scala college en Leonardo College worden Topsport Talentschool Beleidsbrief sport Waterpolo festival 2012 WOC meisjes < 15 jaar op stage naar

Nadere informatie

Wmo-netwerkbijeenkomst over sport

Wmo-netwerkbijeenkomst over sport Wmo-netwerkbijeenkomst over sport Verslag Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning)-netwerkbijeenkomst gemeente Oud-Beijerland 16 april 2013 Voor de Wmo-netwerkbijeenkomst van 16 april 2013, met als dagvoorzitter

Nadere informatie

Doe mee aan de Nationale Sportweek van Delft

Doe mee aan de Nationale Sportweek van Delft 20 t/m 27 april 2013 Doe mee aan de Nationale Sportweek van Delft Organisatie & structuur 1. De Delftse Sportweek is een initiatief van de Sportraad van Delft. Deze vertegenwoordigt en communiceert met

Nadere informatie

Het einde van het jaar is in zicht. Wij blikken graag nog even met u terug op de Dag(en) van de Dialoog.

Het einde van het jaar is in zicht. Wij blikken graag nog even met u terug op de Dag(en) van de Dialoog. Nieuwsbrief Amersfoort in Dialoog Editie: december 2015 Terugblik Dag(en) van de Dialoog 2015 Het einde van het jaar is in zicht. Wij blikken graag nog even met u terug op de Dag(en) van de Dialoog. Het

Nadere informatie

Wil jij nog meer sportplezier bij jouw verenigingen?

Wil jij nog meer sportplezier bij jouw verenigingen? Wil jij nog meer sportplezier bij jouw verenigingen? Scoor dan met ons topaanbod! Een programma van sportbonden en NOC*NSF dat sportief gedrag stimuleert en ongewenst gedrag aanpakt. Vraag kinderen waarom

Nadere informatie

Richtlijnen voor het opzetten van een. rollator wandelclub

Richtlijnen voor het opzetten van een. rollator wandelclub Richtlijnen voor het opzetten van een rollator wandelclub Waarom zou ik mijn energie steken in het opzetten van een wandelclub? Bewegen is de manier om zo lang mogelijk gezond te blijven. Uit onderzoek

Nadere informatie

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Dia 1: Hallo allemaal en welkom bij mijn presentatie. Ik heb onderzoek gedaan bij Moestuin d n Erpel in Someren.

Nadere informatie

Nieuwsbrief onderzoek Jeugd, Zorg en Sport

Nieuwsbrief onderzoek Jeugd, Zorg en Sport Nieuwsbrief onderzoek Jeugd, Zorg en Sport April 2015 Het onderzoeksproject Jeugd, Zorg en Sport van Wageningen University, FlexusJeugdplein, Rotterdam Sportsupport, het Nederlands Instituut voor Sport

Nadere informatie

Sport en de persoonlijke ontwikkeling van kwetsbare jongeren

Sport en de persoonlijke ontwikkeling van kwetsbare jongeren Sport en de persoonlijke ontwikkeling van kwetsbare jongeren Verslag van de eerste vragenlijstronde Jeugd, Zorg en Sport Auteur: Sabina Super, Niels Hermens, Kirsten Verkooijen Datum: 19 april 2016 Inleiding

Nadere informatie

iedereen kan een held zijn! Sporten en bewegen is leuk, geeft kracht en maakt trots! Ook voor leerlingen in het speciaal onderwijs.

iedereen kan een held zijn! Sporten en bewegen is leuk, geeft kracht en maakt trots! Ook voor leerlingen in het speciaal onderwijs. iedereen kan een held zijn! Sporten en bewegen is leuk, geeft kracht en maakt trots! Ook voor leerlingen in het speciaal onderwijs. Special Heroes iedereen kan een held zijn! Special Heroes werkt eraan

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Burn-out: een geluk bij een ongeluk

Burn-out: een geluk bij een ongeluk Burn-out: een geluk bij een ongeluk Als ik Els (39) voor het eerst spreek, is zij al bijna een jaar thuis vanwege een burn-out. Ze werkt zeven jaar als communicatiemedewerker voor een sportbond wanneer

Nadere informatie

Bijzonder. nieuws. Een wereld te winnen met bewegen! Nummer 2, 2014. Nieuwsbrief voor donateurs

Bijzonder. nieuws. Een wereld te winnen met bewegen! Nummer 2, 2014. Nieuwsbrief voor donateurs Bijzonder Nummer 2, 2014 nieuws Nieuwsbrief voor donateurs Een wereld te winnen met bewegen! Fonds verstandelijk gehandicapten is onderdeel van Stichting Meedoen mogelijk maken. Nieuws Geachte donateur,

Nadere informatie

Ieder Motto project heeft nu per week 16 uur ondersteuning van een geestelijk verzorger.

Ieder Motto project heeft nu per week 16 uur ondersteuning van een geestelijk verzorger. Wie betaalt de geestelijke verzorging buiten de instelling? Inleiding tijdens studiemiddag VGVZ 4 april 2014. Elly Prinse, Centrum Levensvragen /MOTTO Rotterdam. Beste mensen, Mijn bijdrage aan deze studiemiddag

Nadere informatie

dichterbij jongeren in Zwolle

dichterbij jongeren in Zwolle dichterbij jongeren in Zwolle teamleider ronald welmers in oktober 2009 stonden we met vijf vrijwilligers, een pannakooi en een voetbal in Park de hogenkamp. geen tiener die kwam de eerste drie maanden,

Nadere informatie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man Actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Perihan Utlu en Wil Verschoor

Nadere informatie

Bruggenbouwers Linko ping, Zweden

Bruggenbouwers Linko ping, Zweden Bruggenbouwers Linko ping, Zweden Het Bruggenbouwers project wordt in de Zweedse stad Linköping aangeboden en is één van de succesvolle onderdelen van een groter project in die regio. Dit project is opgezet

Nadere informatie

HET SPORTAANBOD: WAT VINDEN JONGEREN ERVAN?

HET SPORTAANBOD: WAT VINDEN JONGEREN ERVAN? Vragenlijsten om de sportwensen van jongeren in kaart te brengen HET SPORTAANBOD: WAT VINDEN JONGEREN ERVAN? INHOUD 1. Inleiding Vier vragenlijsten Mondelinge interviews of een schriftelijke enquête? Verwerking

Nadere informatie

Tijdens ons overleg (Guido, Paul, Raymond, Mark) hebben we gesproken over intensieve samenwerking tussen ROC van Twente en Hengelo Sport

Tijdens ons overleg (Guido, Paul, Raymond, Mark) hebben we gesproken over intensieve samenwerking tussen ROC van Twente en Hengelo Sport Samenwerking ROC van Twente en Hengelo Sport schooljaar 2015 2016. Tijdens ons overleg (Guido, Paul, Raymond, Mark) hebben we gesproken over intensieve samenwerking tussen ROC van Twente en Hengelo Sport

Nadere informatie

September 2013. Mocht je leuk nieuws, weetjes of iets anders hebben voor onze nieuwsbrief, mail dit dan naar nieuwsbrief@judoklub-tilburg.nl.

September 2013. Mocht je leuk nieuws, weetjes of iets anders hebben voor onze nieuwsbrief, mail dit dan naar nieuwsbrief@judoklub-tilburg.nl. Van de redactie Het is nu alweer een jaar geleden dat we zijn begonnen met deze nieuwsbrief. Er is in het afgelopen sportseizoen veel gebeurt. Veel nieuwe banden, slips en ook natuurlijk niet te vergeten

Nadere informatie

Lorem Ipsum. Ben je in de leeftijd van. Win actie. 15 tot 18. Win een coachtraject t.w.v. 1000,00,- jaar?

Lorem Ipsum. Ben je in de leeftijd van. Win actie. 15 tot 18. Win een coachtraject t.w.v. 1000,00,- jaar? Ben je in de leeftijd van 15 tot 18 jaar? Win actie Win een coachtraject t.w.v. 1000,00,- 2 We vragen 100% toewijding Ben je er klaar voor om je eetstoornis te verslaan? Wil jij je 100% inzetten? En wil

Nadere informatie

Wij zetten geen kinderen buitenspel! Projectplan Vakantiefonds Twente. Het voetbal, sport en fun camp

Wij zetten geen kinderen buitenspel! Projectplan Vakantiefonds Twente. Het voetbal, sport en fun camp Wij zetten geen kinderen buitenspel! Projectplan Vakantiefonds Twente Het voetbal, sport en fun camp Voorwoord Opgroeien in armoede In 2013 heeft de kinderombudsman een onderzoek gepubliceerd over kinderen

Nadere informatie

ONZE CLUB HELMOND SPORT IS MEER DAN VOETBAL SAMEN EEN MAATSCHAPPELIJK DOEL. Samen

ONZE CLUB HELMOND SPORT IS MEER DAN VOETBAL SAMEN EEN MAATSCHAPPELIJK DOEL. Samen ONZE CLUB Samen HELMOND SPORT IS MEER DAN VOETBAL SAMEN EEN MAATSCHAPPELIJK DOEL VOORWOORD Philippe van Esch SAMEN NOG BETER WORDEN Helmond Sport wil een open club zijn, waar je makkelijk binnen kunt stappen.

Nadere informatie

OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014?

OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014? OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014? Mark C Hoogenboom Deze tekst is eind 2013 geschreven alsof het eind 2014 is. De tekst is bedoeld om een beeld te schetsen waar de OosterparkBOOM

Nadere informatie

ALGEMEEN VISIE, MISSIE EN HERSTEL SPEERPUNTEN. Voor een leven in balans

ALGEMEEN VISIE, MISSIE EN HERSTEL SPEERPUNTEN. Voor een leven in balans Jaar verslag 2013 ALGEMEEN VISIE, MISSIE EN HERSTEL LEVANTO is ontstaan in een turbulente periode van verandering in het maatschappelijk veld. Vanuit de overtuiging dat zelfredzaamheid, herstel, participatie

Nadere informatie

Sportweetje. Het Katwijkse. sportieve toekomst! naar een. Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven

Sportweetje. Het Katwijkse. sportieve toekomst! naar een. Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven Het Katwijkse Sportweetje Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven digitale nieuwsbrief voor het verenigingsleven editie 2015.2 klik en lees het artikel van uw interesse volg

Nadere informatie

Inzet van vrijwilligers. Niels Hermens (Verwey-Jonker Instituut en Wageningen University) Michiel Smit (Stichting Fier4Grunn)

Inzet van vrijwilligers. Niels Hermens (Verwey-Jonker Instituut en Wageningen University) Michiel Smit (Stichting Fier4Grunn) Inzet van vrijwilligers Niels Hermens (Verwey-Jonker Instituut en Wageningen University) Michiel Smit (Stichting Fier4Grunn) Agenda Vrijwilligerswerk in Nederland Vergelijking zorg, welzijn en sport Drie

Nadere informatie

SAMEN DE GRENZEN VERLEGGEN

SAMEN DE GRENZEN VERLEGGEN SAMEN DE GRENZEN VERLEGGEN CLIËNTEN GAAN SURVIVALLEN IN DE ARDENNEN in dit artikel: > rinkelend belletje > weekend Ardennen > stuk sterker geworden > iedereen geweldig bijgedragen Al een aantal jaren worden

Nadere informatie

Hallo allemaal! Nieuwsbrief 7 maart seizoen 2014-2015! BELANGRIJK!!!!!!!!!

Hallo allemaal! Nieuwsbrief 7 maart seizoen 2014-2015! BELANGRIJK!!!!!!!!! Hallo allemaal! Nieuwsbrief 7 maart seizoen 2014-2015! BELANGRIJK!!!!!!!!! Hallo allemaal, het is weer tijd voor een nieuwsbrief! We zitten alweer in maart en zijn we in de tweede periode van dit seizoen

Nadere informatie

AMSTERDAMSE PLUIM Winnaar en genomineerden 2014

AMSTERDAMSE PLUIM Winnaar en genomineerden 2014 AMSTERDAMSE PLUIM Winnaar en genomineerden 2014 10 Amsterdamse sportorganisaties met een fantastisch aanbod voor mensen met een beperking of chronische ziekte De Amsterdamse Pluim wordt mogelijk gemaakt

Nadere informatie

Sponsorplan 2015. Rondje Bergen: Het gezelligste hardloopevenement van het seizoen!

Sponsorplan 2015. Rondje Bergen: Het gezelligste hardloopevenement van het seizoen! Rondje Bergen: Het gezelligste hardloopevenement van het seizoen! Inleiding De Stichting Rondje Bergen is 35 jaar geleden opgericht om een hardloopevenement in het mooie Bergen te organiseren. De prachtige

Nadere informatie

zorgvernieuwingsprijs

zorgvernieuwingsprijs Nationale Nationale zorgvernieuwingsprijs zorgvernieuwingsprijs Concept Een Incare afdeling van het UWV kan inspelen op de behoefte van mannelijke werklozen door startcursussen, vervolgcursussen en praktijkstages

Nadere informatie

Meedoen Werkt! Geen werk, geen uitkering, wél ambitie? Ontwikkel je talent in Purmerend!

Meedoen Werkt! Geen werk, geen uitkering, wél ambitie? Ontwikkel je talent in Purmerend! Meedoen Werkt! Geen werk, geen uitkering, wél ambitie? Ontwikkel je talent in Purmerend! Heb je geen werk, geen uitkering maar wél ambitie? Wil je bijvoorbeeld graag werkervaring opdoen, in contact komen

Nadere informatie

WEDSTRIJD FUNCTIONARISSEN BADMINTON

WEDSTRIJD FUNCTIONARISSEN BADMINTON WEDSTRIJD FUNCTIONARISSEN BADMINTON We kunnen niet zonder Goede arbitrage draagt in iedere sport bij aan het plezier van zowel de beoefenaars als toeschouwers en ook aan het imago van die sport. Om de

Nadere informatie

Handleiding. Hoe gebruik je deze verenigingsbox?

Handleiding. Hoe gebruik je deze verenigingsbox? Handleiding Hoe gebruik je deze verenigingsbox? Waarom een verenigingsbox? 30% van de Nederlandse bevolking is lid van een sportvereniging (waarvan 70% in de leeftijdscategorie van 6-17 jaar valt). Dat

Nadere informatie

Voetbal als Medicijn, het sinds 2010 jaarlijks terugkerende toernooi in Rotterdam-Delfshaven.

Voetbal als Medicijn, het sinds 2010 jaarlijks terugkerende toernooi in Rotterdam-Delfshaven. Voetbal als Medicijn Voetbal als Medicijn, het sinds 2010 jaarlijks terugkerende toernooi in Rotterdam-Delfshaven. Voetbal als Medicijn, het sinds 2010 jaarlijks terugkerend toernooi in Rotterdam-Delfshaven

Nadere informatie

SCHATTEN VAN ADVOCATEN

SCHATTEN VAN ADVOCATEN SCHATTEN VAN ADVOCATEN PRAKTIJKOPLEIDINGEN VOOR DE ADVOCATUUR Vaardigheden in de praktijk Coachen in de praktijk Leidinggeven in de praktijk Teamwork in de praktijk SCHATTEN VAN ADVOCATEN Wij zijn er van

Nadere informatie

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN gemeente Den Haag September 2015 Conceptversie 2.0 1 Inleiding In november jl. is door de Haagse gemeenteraad Motie 86 Geïsoleerde Vrouwen aangenomen. Om uitvoering te geven

Nadere informatie

Colofon. Gezamenlijke nieuwsbrief met BAR-gemeenten. Trajectbegeleiders Delta steun in de rug voor organisaties

Colofon. Gezamenlijke nieuwsbrief met BAR-gemeenten. Trajectbegeleiders Delta steun in de rug voor organisaties Gezamenlijke nieuwsbrief met BAR-gemeenten Voor u ligt de tweede nieuwsbrief gemaakt in BAR-verband. zowel in Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk wordt dezelfde nieuwsbrief verstuurd. De eerste pagina

Nadere informatie

ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN. De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa

ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN. De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa WIJ ZIJN IXTA NOA IXTA NOA. OFTEWEL IK STA NIEUW. IXTA NOA IS EEN EIGENZINNIGE VERZAMELING VAN MENSEN DIE ZELFBEWUST EN

Nadere informatie

Jaarverslag 2014 19-1-2015

Jaarverslag 2014 19-1-2015 Jaarverslag 2014 19-1-2015 Voorwoord... 3 Het bestuur... 3 Het ontstaan van Stichting Estafetteloop... 4 De Stichting Estafetteloop... 4 De 100 van Spijkenisse... 5 Hoe werkt het... 5 Het goede doel...

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Samen de samenleving sterker maken. Estinea, partner in het sociaal domein

Samen de samenleving sterker maken. Estinea, partner in het sociaal domein Samen de samenleving sterker maken Estinea, partner in het sociaal domein Estinea biedt professionele ondersteuning aan mensen met een beperking. Meedoen? Gewoon doen! Meedoen is niet voor iedereen vanzelfsprekend.

Nadere informatie

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF SANNE NIEMER & EMMA VAN DEN EYNDE FEBRUARI 2015 Introductie In het najaar van 2014 is in 8 steden, op 10 locaties de pilot LEFF uitgevoerd. In deze factsheet worden

Nadere informatie

Communicatieplan Vrouwenopvang 2011

Communicatieplan Vrouwenopvang 2011 Communicatieplan Vrouwenopvang 2011 In 2010 is het meerjarencommunicatieplan van de Vrouwenopvang vastgesteld en van start gegaan. De Vrouwenopvang heeft voor het eerst een grote publiciteitsactie georganiseerd.

Nadere informatie

Nieuwsbrief Actief Betrokken Club

Nieuwsbrief Actief Betrokken Club Nieuwsbrief Actief Betrokken Club Wat is Actief Betrokken Club? Per 1 mei 2014 is Sportbedrijf Almelo samen met PH, ON en MHC gestart met het project Actief Betrokken Club (ABC). Doelstelling van het project

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

SPORTIEVE KRACHT IN DE WIJK

SPORTIEVE KRACHT IN DE WIJK SPORTIEVE KRACHT IN DE WIJK Onderwerpen Niels Hermens en Erik Puyt De Buurtsportvereniging Positief opvoed- en opgroeiklimaat Sport en het sociaal domein: Vier beleidsterreinen met wetenschappelijk effect

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. 1) Inleiding. 2) Informatie Korfbalvereniging Scheldevogels. 3) Informatie sponsoring Scheldevogels

INHOUDSOPGAVE. 1) Inleiding. 2) Informatie Korfbalvereniging Scheldevogels. 3) Informatie sponsoring Scheldevogels INHOUDSOPGAVE 1) Inleiding 2) Informatie Korfbalvereniging Scheldevogels 3) Informatie sponsoring Scheldevogels 4) Sponsormogelijkheden Scheldevogels 5) Teamfoto s 1) Inleiding Scheldevogels is opgericht

Nadere informatie

Werk of vrijwilligerswerk: voor iedereen?

Werk of vrijwilligerswerk: voor iedereen? juni 2015 Peiling 3 Werk of vrijwilligerswerk: voor iedereen? ervaringen met betaald werk en vrijwilligerswerk van sociaal kwetsbare Utrechters Meetellen in Utrecht heeft een onderzoek gedaan naar betaald

Nadere informatie

Onderzoek POD en Sport

Onderzoek POD en Sport 2015 Onderzoek POD en Sport Inhoud Inleiding... 2 Conclusie... 3 Aanbevelingen... 6 Het bestuur... 7 Jeugdtrainers... 8 Jeugdleden... 9 Vrijwilligers... 10 Ouders... 11 Resultaten... 12 1 Inleiding Het

Nadere informatie

Geslaagde clinic Wandelvoetbal bij v.v. ONI

Geslaagde clinic Wandelvoetbal bij v.v. ONI In de nieuwsbrief Dongen Beweegt! vindt u informatie en achtergronden over sport en bewegen in de gemeente Dongen. De nieuwsbrief verschijnt 8 tot 10 keer per jaar. Geslaagde clinic Wandelvoetbal bij v.v.

Nadere informatie

Jaarverslag 2014. Stichting Leergeld Westbetuwe

Jaarverslag 2014. Stichting Leergeld Westbetuwe Jaarverslag 2014 Stichting Leergeld Westbetuwe Van de voorzitter Na onze Stichting Leergeld te hebben opgericht en koers te hebben gegeven, hebben de bestuursleden van het eerste uur, Willem-Jan Meulemans,

Nadere informatie

JOB-RACE. 12 gehandicapte jongeren met een WAJONG uitkering samen in strijd voor een baan....deze jongeren kunnen meer dan jij denkt te zien!

JOB-RACE. 12 gehandicapte jongeren met een WAJONG uitkering samen in strijd voor een baan....deze jongeren kunnen meer dan jij denkt te zien! JOB-RACE 12 gehandicapte jongeren met een WAJONG uitkering samen in strijd voor een baan....deze jongeren kunnen meer dan jij denkt te zien! JOB-RACE Het project Jobrace heeft als doel jongeren met een

Nadere informatie

Sizani jaarverslag 2012

Sizani jaarverslag 2012 Sizani jaarverslag 2012 Het jaar 2012 begon voor het Sizani skills programme, goed. Meer dan 55 jonge vrouwen hadden zich ingeschreven voor alle cursussen. Onvoorstelbaar dat binnen zo n korte tijdbestek

Nadere informatie

Aanvraag subsidie Zwaluwen Jeugd Actie

Aanvraag subsidie Zwaluwen Jeugd Actie Aanvraag subsidie Zwaluwen Jeugd Actie R.K.S.V. CLUZONA Voetbalvereniging Cluzona streeft er naar een vereniging te zijn waar zowel de jeugd als volwassenen met veel plezier sporten op een mooie, gezellige

Nadere informatie

Special Heroes 17 juni 2015. Special Heroes is een samenwerkingsverband van NOC*NSF / PO-Raad / Onbeperkt Sportief

Special Heroes 17 juni 2015. Special Heroes is een samenwerkingsverband van NOC*NSF / PO-Raad / Onbeperkt Sportief Special Heroes 17 juni 2015 Special Heroes is een samenwerkingsverband van NOC*NSF / PO-Raad / Onbeperkt Sportief Doel en doelgroep van Special Heroes Aanleiding De sport- en beweegparticipatie van kinderen

Nadere informatie