Eerlijk over Hout 100% legaal. Visies van de houtbranche op het belang van goed hout

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Eerlijk over Hout 100% legaal. Visies van de houtbranche op het belang van goed hout"

Transcriptie

1 Eerlijk over Hout 100% legaal Visies van de houtbranche op het belang van goed hout April 2013

2 Withagen Houtprodukten BV specialist in gelamineerd hout 1. Gelamineerde houtconstructies zoals spanten, liggers, kolommen in diverse houtsoorten; PEFC of FSC gecertificeerd. Projecten in gelamineerd hout; vanaf het ontwerp en met montage! 2. Gelamineerd Vuren constructiehout; standaard in zichtwerk kwaliteit; levering binnen 1 tot 2 weken en gelost op de bouw! 3. 3D tekenwerk, statische berekeningen en productietekeningen van gelamineerde houtconstructies en projecten in hout. 4. Gebogen spanten en gebogen daksporen in Vuren en Lariks. 5. NIEUW: Vilam DUO; een prachtige combinatie van Accoya en Vuren. 6. Vilam Sandwich Lariks; het geïsoleerde kozijnhout met koudebrugonderbreking met Purenit, Pur of Kurk. Voorzien van SKH garantie verklaring en vele referentie projecten. 7. Vilam Europees Lariks; nagenoeg foutvrij hout voor vliesgevels, kozijnen, ramen, deuren en kwaliteitstimmerwerk. Ook in lange lengtes en grote afmetingen leverbaar; en toch foutvrij! Productie volgens BRL 2902 KOMO + CE gecertificeerd. Withagen Houtprodukten BV Exportweg WP Tynaarlo I: E: T: PEFC/

3 Voorwoord 100% eerlijk, legaal hout De actualiteit domineert deze derde uitgave van het speciale magazine Eerlijk over Hout. Onze Club van Ambassadeurs kan immers niet heen om de nieuwe Europese legaliteitswetgeving en de toenemende vraag vanuit de samenleving naar duurzame en verantwoorde producten. Opnieuw geeft in Eerlijk over Hout een groep vertegenwoordigers van bedrijven en organisaties uit het brede houtvak - en aanverwant - in eigen woorden hun visie op duurzaam bosbeheer en het aantoonbaar goede hout dat daaruit voortkomt. Maar ook maatschappelijk verantwoord ondernemen, CO 2 -reductie en ervaringen met milieucertificaten zijn enkele van de onderwerpen die worden aangesneden. Om twee redenen hebben we er dit jaar de subtitel 100% legaal aan toegevoegd. Want bovenop het huidige overheidsbeleid om 100% duurzaam in te kopen is binnen alle EU-lidstaten de Europese Houtverordening (EUTR) per 3 maart jl. ingevoerd. Die verbiedt ondubbelzinnig de import van hout en alle soorten houtproducten indien deze van illegale herkomst zijn. Ondernemingen met een lange-termijnvisie zien in duurzame wet- en regelgeving kansen om een koploper te worden. Dergelijke bedrijven stellen zich in deze uitgave graag aan u voor. Daarnaast reiken meerdere organisaties tools aan die het de ondernemers eenvoudiger maken zich te conformeren aan de eisen van onder andere de EUTR. Dat kan zijn in de vorm van advies, begeleiding en ook een stuk automatisering. De houtsector spant zich in om leveranciers en klanten te overtuigen van het belang van duurzame houtproductie. De ambassadeurs in deze uitgave willen u graag inspireren en staan open voor dialoog. Wij wensen u veel leesplezier. Team Eerlijk over Hout Nijgh Periodieken BV, Schiedam April

4 Eerlijk over Hout Club van Ambassadeurs Aan de uitgave Eerlijk over Hout hebben in 2011, 2012 en 2013 de volgende bedrijven en organisaties meegewerkt: ABP Dynamics Sint-Oedenrode, Accsys Technologies Arnhem, Agrodome, Stichting Wageningen, Bosch, Houthandel Lambert van den Ede, Clercx Handelsonderneming, Felix Helmond, Coillte Panel Products Roermond, Control Union Certifications Zwolle, De & D Consult Deventer, Drimmelen, Houtgroep van Zwijndrecht, FORM International Hattem, FSC Nederland Utrecht, Gooskens Hout Hoogeloon - Moerdijk, Greenpeace Nederland Amsterdam, GWW Houtimport Lopik, Hoograven Trappen Montfoort, Houtindustrie Schijndel Schijndel, Ingenieursbureau Evan Buytendijk Apeldoorn, International Plywood Nieuwland, Mevo Houtindustrie Helmond, Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie/NBvT Bussum, NEPCon Nederland, Norbord Genk (B), Nordic Timber Rekken, PEFC Nederland Houten, Plastica Waalwijk, Precious Woods Europe Nieuwerbrug/Zürich, SHR Wageningen, Stiho Nieuwegein, Symaco Advies Lisse, Ten Bulte Groothandel Winterswijk/Vreden (D), Total Timber Everdingen, Vandecasteele Houtimport Aalbeke (B), Vereniging Van Nederlandse Houtondernemingen (VVNH), Koninklijke Almere, Weekamp Deuren Dedemsvaart, 4 Eerlijk over Hout

5 Inhoud Visies 2013 ABP Dynamics Hans Bartsen 6 Norbord 16 Bosch, Houthandel Lambert van den Niels van den Bosch 7 PEFC Nederland Kees Boon 17 Control Union Certifications 8 Plastica 19 De & D Consult 9 Precious Woods Europe Stefan Meinhardt Drimmelen, Houtgroep van Pieter-Jan van Drimmelen 10 Symaco Advies Ted Wiegman 22 FSC Nederland 11 Ten Bulte Groothandel Hans Aarntzen 23 Ingenieursbureau Evan Buytendijk Evan Buytendijk 12 Vandecasteele Houtimport 24 Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Bert Kattenbroek 13 VVNH, Koninklijke Paul van den Heuvel 25 NEPCon Debora van Boven-Flier Alle visies zijn ook online te lezen op April

6 ABP Hout Professional Investeren in duurzaamheid Het softwarepakket ABP Hout Professional van ABP Dynamics is langzaamaan een begrip geworden binnen de houtbranche. Innovatie, marktkennis en continuïteit zijn daarbij belangrijke kernwaarden voor ons. Binnen dit kader zorgen wij er continu voor dat wij zo optimaal mogelijk op de hoogte zijn van alles wat er speelt in de houtbranche, en in het bijzonder met betrekking tot nieuwe ontwikkelingen en essentiële veranderingen in de wet- en regelgeving. Europese Houtverordening Hoe kunnen wij als automatiseringspartner nu bijdragen aan het hele fenomeen duurzaamheid? Feitelijk relatief eenvoudig door ons met onze softwareoplossingen zo optimaal mogelijk te conformeren aan de geldende certificeringseisen. Hiermee worden de ondernemer en zijn organisatie optimaal ondersteund op het vlak van navolging van de geldende richtlijnen waar toch velen inmiddels door de bomen het bos niet meer zien. Ook op de nieuwe Europese Houtverordening die van kracht is, hebben wij de Hout Professional-software voorbereid. Deze EUTR-verordening is van toepassing op zowel geïmporteerd als binnen de EU geproduceerd(e) hout en houtproducten. Kort samengevat verplicht het EU-handelaren die als eerste houtproducten op de EU-markt introduceren om een stelsel van zorgvuldigheidseisen te hanteren. Wanneer het hout eenmaal op de Europese markt is gebracht, dienen de handelaren een registratie van hun leveranciers en klanten bij te houden om zo de traceerbaarheid van houtproducten mogelijk te maken. De grootste praktische impact van deze maatregel is het verplicht vastleggen van een hoeveelheid aan extra gegevens en het leveren van documenten zoals leveranciersverklaringen of een bewijs van kaprechten. Gegevens en documenten vastleggen ABP Hout Professional is dusdanig opgebouwd dat tijdens de verwerking van transacties, alle juiste en benodigde kenmerken kunnen worden vastgelegd. Denk hierbij niet alleen aan Chain of Custody-certificeringen als FSC en PEFC, maar ook aan de botanische namen en het melden van het land van herkomst. Op deze manier kunt u binnen het pakket de gewenste gegevens en beoogde documenten vastleggen die binnen de regeling(en) verplicht zijn. Ten behoeve van het noodzakelijke Due Diligencesysteem worden de specifieke documenten elektronisch gekoppeld aan een leverancier of een inkooporder. Hans Bartsen. Hiermee wordt er een flink stuk extra administratie uit handen genomen en worden audits een kwestie van de juiste rapportages uitdraaien met betrouwbare cijfers uit het Hout-ERP-systeem. Ook wordt het tonen van alle gevraagde documenten hiermee geminimaliseerd tot een paar klikken in het geïntegreerde documentmanagementsysteem. Branchespecifieke functionaliteiten Al vele bedrijven van klein tot groot werken met ABP Hout Professional. Het pakket is gebaseerd op het Microsoft Dynamics NAV (Navision) ERP-systeem en voorziet feitelijk in alle voorkomende branchespecifieke functionaliteiten. Hiermee is het ook bij uitstek geschikt voor bedrijven die uiteenlopende activiteiten combineren binnen hun bedrijfsvoering (houthandel, eigen houtimport, bewerkingen/productie via hetzij uitbesteding of een eigen machinale). Standaardfuncties omvatten essentiële zaken als financiën, inkoop, verkoop (ook door middel van een geïntegreerde Hout Webshop), magazijnbeheer, logistiekdistributie, productie en CRM. Kortom: een brede ondersteuning voor vrijwel alle bedrijfsprocessen bij onze klanten. Meer inzicht door een in de breedte beter automatiseringssysteem geeft de ondernemer ook meer tijd om bewust met thema s als duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen bezig te zijn. Hans Bartsen, directeur ABP Dynamics, Sint-Oedenrode Geadviseerde kosteloze QR-codescanners (o.a. in Play Store voor Android): QR Barcode scanner of QR_Droid. 6 Eerlijk over Hout

7 Houthandel Lambert van den Bosch Ingeslagen weg vervolgen in de praktijk Alle beste bedoelingen van goed hout in het verleden ten spijt, is het per 3 maart 2013 wel echt serieus geworden met de legale herkomst van al het hout. Met de wettelijke Europese EUTR is er namelijk geen uitweg meer en moeten alle houtstromen inzichtelijk zijn. Marktdeelnemer Als importerende partij ( operator ) is Lambert van den Bosch degene die het eerst het tropisch hout plaatst op de interne Nederlandse markt. Hieruit komt de verplichting voort om door een stelsel van zorgvuldigheid de legaliteit van dit hout aan te tonen. Dit noodzaakte ons om twee vervolgstappen te ondernemen: enerzijds het controleren en inrichten van de zorgvuldigheid met onze leveranciers ter plaatse en anderzijds een goede interne registratie van de gehele productenstroom. Dit betekende dan ook in het vliegtuig stappen en, samen met Ingenieursbureau Evan Buytendijk, de methode volgens het LegalSource-systeem vastleggen in Maleisië en Indonesië. Aansluiten bij een Monitoring Organisatie zal deze registratie van zorgvuldigheid officieel maken. Voor de tweede stap is ons automatiseringssysteem vernieuwd per 1 januari dit jaar; het geeft nu volledig inzicht van ruw hout tot aan het geleverde eindproduct. Hiermee geeft Lambert van den Bosch volledige garantie van legaliteit, een geruststelling voor onze afnemers. den Bosch zal hier dan ook de nodige opvolging aan geven. De ontwikkeling van nieuwe producten voor buitengevels in Medite Tricoya en Lambowood worden steeds beter ontdekt en de ontwikkeling hiervan gaat verder. Lambert van den Bosch ziet dan ook de EUTR-wetgeving als een mogelijkheid om onze rol verder te versterken en als een betrouwbare partner ons verder te ontwikkelen. Aan de aantoonbare legaliteit van ons hout zal het in ieder geval niet liggen. Niels van den Bosch tijdens een recente inspectiereis. Markt Al deze noodzakelijke stappen dwingen ons veel te investeren in deze toch al bijzonder moeizame markt. Een markt waarin veel verschuivingen en heroriëntaties plaatsvinden van de diverse partijen binnen de distributiekolommen. Producenten worden importeur, importeur wordt agent, groothandel wordt handel en alles vice versa. Met het vinden van afzet tracht elke partij creatief en gericht nieuwe markten te ontdekken of wegen te vinden om bestaande markten te herontdekken. De EUTR-wetgeving kan hier wellicht het kaf van het koren scheiden. Er komt immers nogal wat bij kijken en er worden kosten gemaakt om de zaken goed geregeld te hebben. Kansen De markt dwingt ook wel dat deelnemers zeer goed met hun cash flow en voorraden moeten omgaan, en hier liggen voor Lambert van den Bosch ook weer de kansen. Onze voorraden, goede afspraken en georganiseerde distributie geven ons de mogelijkheden hier de juiste functie in te vervullen. Ook het wegvallen van partijen biedt ruimte voor verdere ontwikkeling en Lambert van Controle en registratie van legale stammen. Niels van den Bosch, algemeen directeur Houthandel Lambert van den Bosch, Ede April

8 Control Union Certifications Voldoen aan de EUTR Control Union Certifications (CUC) is een certificeringsinstelling met diverse duurzaamheidsprogramma s zoals FSC, PEFC, Keurhout en vanaf 2013 ook de Europese Houtverordening (EUTR). Met een kantorennetwerk in ruim zestig landen, de webtool en de CUC Legal Timber Verification-standaard kan CUC bedrijven ondersteunen om te voldoen aan de EUTR. Europese Houtverordening (EUTR) Per 3 maart 2013 is de EUTR in werking getreden. Dit betekent dat bedrijven van alle ingevoerde producten die hout bevatten (meubels, hout, papier, enzovoorts), moeten kunnen aantonen dat het hout legaal is verkregen. Momenteel is de EU nog één van de belangrijkste bestemmingen voor legaal, maar ook voor illegaal hout. De EUTR zal dan ook een grote invloed hebben op de manier waarop houtproducten wereldwijd worden verhandeld. De EUTR zal enerzijds een aanzet geven tot een intensivering van de samenwerking tussen houtindustrie, keurmerken voor duurzaam en legaal gecertificeerd hout, NGO s, overheden en brancheorganisaties met betrekking tot het terugdringen van illegaal geïmporteerd hout op de Europese markt. Anderzijds zal het veel producenten en leveranciers in landen met een hoog risico op illegale houtkap stimuleren om aan de geldende wetgeving tegemoet te komen. Derhalve zal het voldoen aan de EUTR voor ondernemingen bijdragen tot maatschappelijk verantwoord ondernemen. Wat houdt de EUTR in voor bedrijven? Het stelsel van zorgvuldigheidseisen dat moet worden toegepast bestaat uit: 1. gegevens over de legale herkomst verzamelen en vijf jaar beschikbaar houden; 2. risicoanalyses uitvoeren om in te schatten en te analyseren of het hout illegaal is gekapt; 3. risico minimaliseren door het nemen van maat regelen. Hierin kan CUC begeleiden en hulpmiddelen aanreiken om ondernemingen in staat te stellen aan de EUTR te voldoen. Om een helder beeld te krijgen van de actuele situatie en de te ondernemen acties, maken veel bedrijven reeds gebruik van de EU TR QUICK SCAN. Hierin wordt de firma gescreend aan de hand van de eisen gesteld in het kader van de EUTR. Dit resulteert in een korte en overzichtelijke rapportage zodat bedrijven weten hoe ze ervoor staan en wat er gebeuren moet. Zorgvuldigheidseisen Verder heeft CUC een eigen stelsel van zorgvuldigheidseisen ontwikkeld. Middels de website kunnen importeurs, en hun leveranciers buiten de EU, de bedrijven in de voorliggende handelsketen en hun (kap)vergunningen in kaart brengen. De legaliteit en volledigheid van de documenten worden geverifieerd door lokale Control Unionkantoren die bekend zijn met de lokaal geldende regels en de lokale taal kennen. Verificatie Ondernemingen kunnen er ook voor kiezen zich te laten certificeren op basis van de CUC Legal Timber Verification -standaard, die ontworpen is om aan de eisen van de EUTR te voldoen. Middels certificering kunnen bedrijven die actief zijn op de Europese markt, maar ook boseigenaren en leveranciers over de hele wereld, aantonen dat zij de nodige zorgvuldigheid betrachten in het verlagen van risico s op inkopen van illegale houtproducten en dat zij voldoen aan de in hun land geldende legale eisen. Control Union Certifications, Zwolle 8 Eerlijk over Hout

9 De & D Consult Primeur: online risicoanalyse EUTR De & D Consult is een adviesbureau en groepsmanager voor de keurmerken FSC, PEFC en MSC. Om bedrijven te helpen bij de invoering van de EUTR, ontwikkelde De & D Consult in de afgelopen periode een online risicoanalyse. Wetteksten zoals die door de Europese Commissie worden opgesteld zijn vaak niet gemakkelijk te lezen. Zo is ook de Europese Houtverordening, bekend als de EUTR, niet eenvoudig en vereist het een behoorlijke dosis kennis en kunde om de wet volledig te doorgronden. Ondanks de enorme hoeveelheid bijeenkomsten en seminars blijft het voor veel bedrijven een moeilijk te bevatten materie, wat al begint bij de eenvoudige vraag: Ben ik een marktdeelnemer of handelaar?. Als ondernemingen erachter komen dat zij een marktdeelnemer zijn wordt het nog moeilijker: Wat is een stelsel van zorgvuldigheidseisen en hoe voer ik dat uit?. Webapplicatie Doordat er zoveel onduidelijkheid over de verplichtingen bestaat, zijn veel bedrijven geneigd om zich tegen ieder denkbaar risico in te dekken. Zo vragen veel handelaren aan hun leveranciers om te verklaren dat zij de verplichtingen van een marktdeelnemer naleven; begrijpelijk aangezien de sancties op overtreding van de wet niet mals zijn. De vraag van handelaren aan marktdeelnemers om informatie over hun leveranciers prijs te geven is echter zeer onterecht. Alleen marktdeelnemers moeten immers informatie verzamelen over hun leveranciers en over het op de markt gebrachte hout. Handelaren hebben slechts de verplichting om bij te houden van wie het hout gékocht is en aan wie het vérkocht is. Een maand na de inwerkingtreding van de EUTR moeten wij helaas concluderen dat er nog steeds heel veel onduidelijkheid heerst. Precies om die reden heeft De & D Consult een unieke online webapplicatie ontwikkeld die bedrijven helpt inzicht te krijgen in hun verplichtingen met betrekking tot de EUTR. De applicatie bestaat uit twee delen, waarbij eerst met eenvoudige vragen De & D Consult Nederland (vlnr): Bert de Jong, Kees Roorda, Remco Polhuis en Frida van der Veen. bepaald wordt of u een marktdeelnemer of handelaar bent. Vervolgens kan een risicoanalyse uitgevoerd worden waarbij uit meerdere bronnen gegevens worden samengebracht die nodig zijn om het risico op illegale houtkap in te schatten. De relevante gegevens worden geselecteerd aan de hand van eenvoudige vragen, waarna acties worden voorgesteld om het risico te verlagen. Uiteindelijk kan de risicoanalyse in een rapport afgedrukt of digitaal bewaard worden. Verstandig Het eerste deel van de webapplicatie is gratis beschikbaar. Voor het tweede deel is een inlogcode vereist waarbij als eerste onze bestaande klanten, waaronder de bijna vijfhonderd groepsleden voor de keurmerken FSC en PEFC, toegang en een korting krijgen. Met name ondernemingen die veel in FSC en PEFC handelen, zullen minder problemen ervaren met het voldoen aan de verplichtingen van de EUTR. Met FSC- of PEFC-gecertificeerd hout zijn al veel risico s ondervangen en hoeft er nog maar weinig aanvullende informatie verzameld te worden. Daarom is het verstandig om juist nu te denken aan certificering van uw bedrijf. Neemt u gerust contact met ons op voor informatie over de mogelijkheden! De & D Consult, Deventer Online risicoanalyse: April

10 Houtgroep van Drimmelen Gewoon je gezond verstand gebruiken de hoogste duurzaamheidsklasse (klasse 1). Hiermee vormt het een prima alternatief voor tropische hardhoutsoorten. Het is tegenwoordig zelfs met FSC-keur te verkrijgen. Aan de term duurzaamheid wordt de laatste jaren veel aandacht besteed. Je zou bijna denken dat het om iets heel vernieuwends en moderns gaat. Wat Houtgroep van Drimmelen betreft is hier geen sprake van. Volgens ons gaat het simpelweg om gezond verstand en om verantwoordelijkheidsgevoel voor onze planeet. Voordelen We weten het allemaal: hout is een prachtig materiaal en kent ten opzichte van andere bouwmaterialen vele voordelen. Het belangrijkste voordeel is dat het, na te zijn gekapt, weer aangroeit. Voorwaarde is natuurlijk dat er sprake is van goed bosbeheer en respect voor haar bewoners: mens, dier en vegetatie. In ons assortimentsbeleid hebben we bewust gekozen voor hout en plaatmateriaal dat gecertificeerd is. In het geval van plaatmateriaal is dat op sommige vlakken nog wat lastig, maar ook hier worden goede vorderingen gemaakt. Duurzaam aanbod Naast de keuze voor zoveel mogelijk gecertificeerde producten in ons assortiment, vormt duurzaamheid bij ons eveneens een belangrijk selectiecriterium voor het opnemen van nieuwe producten. Een goed voorbeeld hiervan is de productgroep Steico, bestaande uit onder andere I-liggers, isolatiemateriaal, weerbestendige onderdakplaten en wandpanelen. Steico-producten worden geproduceerd op basis van hout en zijn FSCgecertificeerd. Houtgroep van Drimmelen is voor Nederland dealer van het gehele assortiment. Een ander voorbeeld uit ons assortiment is Bamboo X-treme van MOSO. De massieve vlonderdelen en balken worden gemaakt van in elkaar geperste bamboe strips. Door het bamboe te modificeren, heeft Bamboo X-treme CO 2 -reductie Duurzaamheid speelt bij Houtgroep van Drimmelen niet alleen in haar productkeuze een rol. Ook in de bedrijfsvoering wordt aandacht besteed aan het milieu. Zo houden we elk jaar onze CO 2 -footprint bij en zijn we hard bezig doelstellingen te realiseren voor het reduceren van onze totale CO 2 -emissie. Wij hanteren hiervoor de CO 2 -prestatieladder die door ProRail is ontwikkeld. Zij wil hiermee bedrijven helpen hun eigen CO 2 -productie te kennen en te verminderen. Er zijn in totaal vijf niveaus, die men kan bereiken. In 2012 zaten wij nog op niveau 2, maar dit jaar bereiken wij niveau 4. Naast CO 2 -reductie willen wij tevens de milieueffecten van onze bedrijfsvoering beheersen en verminderen. We hebben hiertoe bij één van onze bedrijfsonderdelen een milieumanagementsysteem ontwikkeld dat naar verwachting in april van dit jaar gecertificeerd is volgens ISO Oplossingen Bestaat duurzaamheid dan alleen maar uit het halen van een niveau hoger op de CO 2 -prestatieladder of het behalen van het ISO certificaat? Nee, dat is absoluut niet het geval. Door met duurzaam ondernemen bezig te zijn, word je gedwongen met elkaar na te denken over de vraag of het zuiniger kan en met minder afval. Dit laatste aspect moet, zeker in deze tijd, iedere ondernemer aanspreken. We merken dat onze klanten steeds nadrukkelijker met dit onderwerp bezig zijn. Door met hen te zoeken naar duurzame oplossingen worden vaak onnodige kosten vermeden. Denk bijvoorbeeld aan transport- of verpakkingskosten. Voor Houtgroep van Drimmelen vormt duurzaamheid een vanzelfsprekendheid, die wel de nodige inspanning en keuzes vraagt. Maar wat duurzaamheid vooral voor ons betekent, is verantwoord en efficiënt omgaan met grondstoffen. Gewoon je gezond verstand gebruiken. Pieter-Jan van Drimmelen, commercieel directeur Houtgroep van Drimmelen, Zwijndrecht 10 Eerlijk over Hout

11 FSC Nederland Van legaliteit naar duurzaamheid De EU Houtverordening is een belangrijke stap in de goede richting en biedt voordelen. Zo zal naar verwachting het prijsverschil tussen FSC-gecertificeerd en niet-gecertificeerd tropisch hout kleiner worden. Legaliteit is echter niet hetzelfde als duurzaamheid! Op de hoogte Een keuze voor FSC-hout biedt juist nu grote voordelen. FSC is een effectief systeem om illegaal houtgebruik te voorkomen en draagt aantoonbaar bij aan verantwoord beheer en behoud van het bos. FSC Nederland houdt u via fsc.nl en Technische Updates (aanmelden: op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. U kunt ons ook bellen: FSC is EUTR-proof, maar wat betekent dat eigenlijk? FSC heeft in de aanloop naar de verordening haar systeem waar nodig aan de vereisten aangepast. FSC kan daarom volop gebruikt worden om aan de EUTR te voldoen. Met andere woorden: FSC is EUTR-proof. Volgens de Houtverordening kwalificeert een FSC-certificaat niet automatisch als bewijs voor legale herkomst. Anders gezegd: er is geen Green Lane voor gecertificeerde houtproducten, ook niet voor andere certificeringsystemen. Dit betekent dat u een inspanning zult moeten leveren wanneer u als marktdeelnemer FSC-hout op de markt zet. Op twee vlakken wordt een inspanning verwacht: 1. In de informatiefase van het Due Diligence Systeem (DDS) wordt informatie met betrekking tot de houtsoort en herkomst van het hout niet standaard met FSC-hout meegeleverd. FSC biedt wel instrumenten om dit te achterhalen; 2. Een marktdeelnemer zal in het DDS moeten kunnen motiveren waarom FSC-hout als negligible risk wordt beschouwd ten aanzien van de (legale) herkomst van het hout. FSC heeft hiervoor een document ontwikkeld waarin deze motivatie uiteengezet wordt. Wat moet u als marktdeelnemer extra doen wanneer u FSC-hout op de EU-markt zet? 1. Informatie verzamelen inzake de houtsoort en herkomst. De meeste informatie die door de EU vereist wordt, is ook reeds een vereiste binnen het FSC-systeem. De FSC CoC-standaard vereist dat gegevens met betrekking tot volumes, NAWgegevens van leverancier en klant op de factuur vermeld worden. Echter: Informatie over houtsoort en land van herkomst wordt niet standaard vermeld bij FSC-transacties. In een (bindende) FSC Advice Note (zie fsc.nl/eutr, FSC-DIR , pagina 18-19) dient een leverancier upon request informatie te verstrekken omtrent houtsoort en land van herkomst. Mocht de leverancier niet over die informatie beschikken, dan dient hij het verzoek bij de voorgaande schakel in de keten te leggen. Ook deze partij is verplicht hieraan mee te werken; 2. Motiveren waarom FSC-hout voldoet aan de EUTR. In het Guidance Document bij de verordening (gepubliceerd door de Europese Commissie) is een viertal vragen geformuleerd die als uitgangspunt gehanteerd worden bij het motiveren waarom hout uit een certificeringsysteem zekerheid biedt voor legale herkomst van hout. FSC heeft deze vragen beantwoord in een Implementation Guide (zie fsc.nl/eutr, pagina 10-13). Een marktdeelnemer kan deze motivering gebruiken voor het eigen DDS. Let op: Hoewel wij ervan overtuigd zijn dat FSC een effectief systeem is om illegaal houtgebruik te voorkomen, blijft te allen tijde het DDS de verantwoordelijkheid van de importeur, en deze moet zelf beslissen in hoeverre hij zich op FSC verlaat. FSC en EUTR: van legaliteit naar duurzaamheid. FSC Nederland, Utrecht April

12 Ingenieursbureau Evan Buytendijk Van bos tot houtproduct Persoonlijke interesse en passie voor bos en hout. Dat is de verbindende factor van alle medewerkers van Ingenieursbureau Evan Buytendijk (IEB) uit Apeldoorn. Het gemeenschappelijke doel is verantwoord gebruik van hout en houtproducten te ondersteunen en te promoten. Dit staat centraal in onze projecten, klantcontacten en opleidingen. De kwaliteit van een houtproduct of de optimalisatie van het proces staan bij ons hoog in het vaandel. Kennispartner Op verschillende manieren draagt IEB, als uw kennispartner voor certificering, bij aan duurzame ontwikkeling en borging van de houtketen in de markt. Bijvoorbeeld door haar diensten op het gebied van FSC-, PEFC-certificering en PEFC-boscertificering aan te bieden aan zowel de houtgebruiker, de houthandelaar, de houtimporteur als wel de boseigenaar. Het verbod op het importeren en verhandelen van illegaal hout per 3 maart van dit jaar zien wij als een grote stap op weg naar een transparante houtbranche waarbij een fantastisch product de basis vormt. Zorgplicht Sinds dit jaar voorzien wij ook in het schrijven, opzetten en implementeren van het zorgplichtsysteem (DDS) in het kader van de EUTR (ofwel de Europese Houtverordening) bij voornamelijk hout- en houtproducten importerende bedrijven. Het zorgplichtsysteem houdt in dat er toegang is naar informatie over de herkomst van het hout, er een risicoanalyse wordt gedaan en dat er maatregelen worden genomen om eventueel risico uit te sluiten. FSC en PEFC zijn op hun beurt bruikbare tools om binnen het zorgplichtsysteem aantoonbaar te maken dat men aan de Europese wet voldoet. De EUTR geldt voor import van buiten Europa, maar ook binnen Europa. Vergeet daarbij niet dat de EUTR dus óók van toepassing is op Nederlandse rondhouthandelaren die hout op stam kopen of boseigenaren die rondhout aan de weg verkopen! Praktische werkwijze Het is dan ook altijd de uitdaging om de complexiteit van alle eisen die worden gesteld door deze wet en de diverse keurmerken op een zo praktisch werkbare wijze binnen een organisatie in te vullen. Dat doen we met groot plezier en vakkennis. Ondanks dat de roep naar één certificering of één systeem in de markt steeds groter wordt, ziet IEB ook de toegevoegde waarde van meerdere ketenkeurmerken zoals FSC en PEFC. Dit houdt de markt wakker en bewust. Beide keurmerken blijven op hun beurt eveneens scherp. Duurzaam bosbeheer moet hierbij gebaat blijven. Maatschappelijke betrokkenheid Het gevolg van alle regelgeving is dat veel bedrijven het belang van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) gaan inzien en dit binnen hun bedrijfsvoering gaan inpassen. Door deze toenemende maatschappelijke betrokkenheid kunnen ook de generaties die na ons komen niet alleen blijven genieten van het bos als recreatiegebied, maar ook van alle mooie producten die er uit voortkomen. Medewerkers van IEB zijn u graag van dienst bij al uw vragen omtrent de Chain of Custody voor FSC-, PEFC-, EUTR- en PEFC-boscertificering, MVO, ISO 14001, of de Carbon Footprint van uw proces of organisatie. Evan Buytendijk Ingenieursbureau Evan Buytendijk, Apeldoorn 12 Eerlijk over Hout

13 Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie/NBvT In hoeverre worden de bossen hier nu beter van? De EUTR (EU Timber Regulation) is afgelopen maart ingegaan. Niet dat we er als timmerbranche veel van hebben gemerkt, maar hij ís ingegaan. De EUTR is van toepassing op degenen die het hout op de Europese markt brengen. Binnen de timmerindustrie zijn er slechts een paar bedrijven die dit doen. Zij voorzien geen problemen, omdat ze alle administratie op orde hebben en daarmee zouden voldoen aan de EUTR-regels. Het betekent niet dat we de EUTR niet belangrijk vinden. Het uitbannen van fout hout geeft een sterk positief signaal naar de markt en verstevigt zeker de positie van hout ten opzichte van andere materialen. Doel en middel Het doel van de NBvT gaat verder dan alleen legaal hout. Het oogmerk is om binnen de timmerindustrie uitsluitend hout te betrekken uit duurzaam beheerde bossen. Om dit resultaat te bereiken is enkele jaren geleden de campagne Bewust met Hout opgestart. Bij alles wat we doen op dit gebied stellen we ons steeds de vraag: in hoeverre worden de bossen hier nu beter van? Het doel en het middel proberen we strikt gescheiden te houden. Deze vraag wordt zeker niet door alle partijen gesteld bij de dagelijkse gang van zaken. De vraag wordt nogal eens verdraaid in in hoeverre word ik hier nu beter van?, en het middel wordt als doel gezien. Starheid De keurmerken zelf lopen daarbij voorop. Veel tijd en energie wordt gestopt in marketing en promotie van het eigen keurmerk. Het andere keurmerk erkennen als ook duurzaam lijkt al helemaal niet mogelijk. De timmerindustrie, die als enige in de keten assembleert, loopt daarmee regelrecht tegen het probleem aan om aantoonbaar duurzaam geproduceerd hout van de twee keurmerken te verwerken tot één product met een duurzaamheidsclaim. De starheid van de keurmerken is dus een groot knelpunt om volledig te kunnen verduurzamen. Dubbelcertificering In hoeverre worden de bossen hier nu beter van? De groei van het oppervlak gecertificeerd bos zit op dit ogenblik voor een groot deel in dubbelcertificering van dezelfde stukken bos. Bossen worden dus twee keer gecertificeerd volgens ongeveer dezelfde criteria. Doordat de keurmerken elkaar op de reeds gecertificeerde stukken bos vliegen proberen af te vangen met dubbelcertificering, is er sprake van slechts een trage vooruitgang bij nieuw te certificeren bos. We blijven al jaren rond de twintig procent van het totale bosoppervlak in de wereld hangen. De groei blijft relatief gering. In hoeverre worden de bossen hier nu beter van? Oproep De dubbelcertificeringen van dezelfde stukken bos, de dubbele voorraden, administratie en certificeringen verderop in de houtketen maken het hout allemaal onnodig duurder. In de concurrentie tegen andere materialen moet het duurzame hout het daarom nogal eens afleggen. De concurrentie is immers niet: duurzaam hout versus niet-duurzaam hout, maar: duurzaam hout versus beton, staal, aluminium en kunststof. Wij roepen iedereen op om zich bij alles wat men doet met betrekking tot duurzaam geproduceerd hout, af te vragen wat het doel is en wat het middel. Stel jezelf, voordat je actie onderneemt, altijd de vraag: in hoeverre worden de bossen hier nu beter van? Bert Kattenbroek, marketing & communicatie Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie (NBvT), Bussum April

Bewust met hout. Overstappen naar verantwoord hout

Bewust met hout. Overstappen naar verantwoord hout Bewust met hout Overstappen naar verantwoord hout Hout is een belangrijk bouwmateriaal. Bovendien komt het uit een onuitputtelijke bron: onze bossen. Maar als we op lange termijn verzekerd willen blijven

Nadere informatie

In dit boekje komt u alles te weten over

In dit boekje komt u alles te weten over hout 100 0/ 0 duurzaam In dit boekje komt u alles te weten over 4 Voordelen van hout Duurzaam bosbeheer Redenen om duurzaam geproduceerd hout te kopen Het kopen en verkopen van miljard hectare van de

Nadere informatie

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Een bedrijf waar Mensen gezamenlijk werken aan een kwalitatief en milieuvriendelijk product, rekening houdend

Nadere informatie

Waarom kiest u voor PEFC? Redenen die hout snijden.

Waarom kiest u voor PEFC? Redenen die hout snijden. Waarom kiest u voor PEFC? Redenen die hout snijden. Hout kom je overal tegen... 2 Nog wel ja. De vloer. Een pak kopieerpapier. Een verhuisdoos. Een deur. Een tuinstoel. Openhaardhout. Overal komen we hout

Nadere informatie

ift Rosenheim Onze producten zijn getest door ift Rosenheim. Wij hebben de testcertificaten van ift Rosenheim beschikbaar op onze website.

ift Rosenheim Onze producten zijn getest door ift Rosenheim. Wij hebben de testcertificaten van ift Rosenheim beschikbaar op onze website. CE markering Bijna alle bouwproducten moeten binnen enkele jaren zijn voorzien van een CE markering. Fabrikanten, producenten en importeurs moeten hiervoor al hun bouwmaterialen en bouwproducten (laten)

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE. Begeleidend Document. bij het Voorstel voor een

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE. Begeleidend Document. bij het Voorstel voor een COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 17.10.2008 SEC(2008) 2616 WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE Begeleidend Document bij het Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT

Nadere informatie

Forest Stewardship Council FSC Belgium. Vraag & antwoord over FSC en de EU Houtverordening versie januari 2013. 1. Wat is de EU Houtverordening?

Forest Stewardship Council FSC Belgium. Vraag & antwoord over FSC en de EU Houtverordening versie januari 2013. 1. Wat is de EU Houtverordening? Vraag & antwoord over FSC en de EU Houtverordening versie januari 2013 1. Wat is de EU Houtverordening? De EU Timber Regulation (EU TR) 1, ofwel EU Houtverordening, verbiedt het op de markt brengen van

Nadere informatie

revolutionair in hout Dé duurzame houtsoort voor nieuwbouw en renovatie

revolutionair in hout Dé duurzame houtsoort voor nieuwbouw en renovatie revolutionair in hout Dé duurzame houtsoort voor nieuwbouw en renovatie Hoge isolatie waarde λ D 0,095 W/(m 2.K) - λ 90/90 0,092 W/(m 2.K) Onderhoudsvriendelijk, 15 jaar onderhoudsvrij 2 Duurzaamheidklasse

Nadere informatie

EU-Houtverordening vanuit de houthandel

EU-Houtverordening vanuit de houthandel EU-Houtverordening vanuit de houthandel Nyenrode 4 februari 2013 Paul van den Heuvel Actieplan Bewust met hout 2010-2015 Samen werken aan duurzaam geproduceerd hout Ambities 80% 1 ste helft 2012 De hele

Nadere informatie

Resultaten VVNH monitoring rapportageformulier geheel 2014

Resultaten VVNH monitoring rapportageformulier geheel 2014 Resultaten VVNH monitoring rapportageformulier geheel 214 Deze rapportage is gebaseerd op respons van de VVNH-leden op het rapportageverzoek over zowel de eerste als de tweede helft van 214. Naast de import

Nadere informatie

Eerlijk over Hout. Houtbranche aan het woord over het belang van goed hout

Eerlijk over Hout. Houtbranche aan het woord over het belang van goed hout Eerlijk over Hout Houtbranche aan het woord over het belang van goed hout Maart 2012 Withagen Houtprodukten BV de specialist in gelamineerd hout. 377 kopmaten in gelamineerd vuren; direct te leveren aan

Nadere informatie

De praktijk van duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat

De praktijk van duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat De praktijk van duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat Henk Tiemensma RWS Bouwdienst 16 september 2008 Inhoud presentatie Organisatie Ministerie van Verkeer en Waterstaat Rijkswaterstaat Organisatie Bouwdienst

Nadere informatie

FSC-onderzoek 2008: Opzet en resultaten Inhoudstafel

FSC-onderzoek 2008: Opzet en resultaten Inhoudstafel FSC-onderzoek 2008: Opzet en resultaten Inhoudstafel Inleiding... 2 Onderzoek... 4 Opzet... 4 Onderzochte ketens en aantal winkels per keten... 4 Productcategorieën... 4 Keuze van de productcategorieën...

Nadere informatie

Duurzaam inkopen van hout Een handleiding voor ontwikkelaars en bouwbedrijven

Duurzaam inkopen van hout Een handleiding voor ontwikkelaars en bouwbedrijven Duurzaam inkopen van hout Een handleiding voor ontwikkelaars en bouwbedrijven een uitgave van: Inleiding Het verduurzamen van de gebouwde omgeving is en blijft een maatschappelijke opgave. Duurzaamheid

Nadere informatie

Duurzaam inkopen van hout Een handleiding voor ontwikkelaars en bouwbedrijven

Duurzaam inkopen van hout Een handleiding voor ontwikkelaars en bouwbedrijven Duurzaam inkopen van hout Een handleiding voor ontwikkelaars en bouwbedrijven een uitgave van: Inleiding Het verduurzamen van de gebouwde omgeving is en blijft een maatschappelijke opgave. Duurzaamheid

Nadere informatie

DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013

DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013 Heereweg 1a 2161 AB Lisse 0252-417788 DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013 Conform niveau 3 op de CO 2-prestatieladder 2.0 Status Versie/ Datum Opgesteld Geautoriseerd Akkoord (werkvoorbereider)

Nadere informatie

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V.

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V. Gebroeders van der Poel B.V. 1 Inhoud: 1 Inleiding 3 1.1 Algemeen 3 1.2 Betrokkenen 3 1.3 Doelstelling 3 2 Inventarisatie sector- en keteninitiatieven 4 3 Rapportage management overleg 5 3.1. Algemeen

Nadere informatie

PEFC: het label voor duurzaam bosbeheer

PEFC: het label voor duurzaam bosbeheer PEFC: het label voor duurzaam bosbeheer PEFC Belgium vzw Laatste update oktober 2015 1 www.pefc.be 2 Het belang van de bossen + boscertificatie Belang van het bos Forests, trees, farms and agroforestry

Nadere informatie

voor een woning-leven-lang Bovinci Naaldhouten Gevelelementen

voor een woning-leven-lang Bovinci Naaldhouten Gevelelementen voor een woning-leven-lang Bovinci Naaldhouten Gevelelementen Waarom de naam Bovinci? De naam Bovinci is gekozen met een knipoog naar Da Vinci vanwege zijn bijzondere talent voor architectuur en schilderkunst.

Nadere informatie

FSC-gecertificeerde producten van SCA

FSC-gecertificeerde producten van SCA FSC-gecertificeerde producten van SCA Wat is FSC? Forest Stewardship Council (FSC) is een onafhankelijke internationale organisatie die verantwoord bosbeheer stimuleert. FSC weegt de verschillende belangen

Nadere informatie

Actieplan Bewust met hout 2010-2015. Samen werken aan duurzaam geproduceerd hout

Actieplan Bewust met hout 2010-2015. Samen werken aan duurzaam geproduceerd hout Actieplan Bewust met hout 2010-2015 Samen werken aan duurzaam geproduceerd hout Bewust met hout Duurzaam bosbeheer kun je nooit alleen. Ik juich het samenwerkingsverband tussen de VVNH, NBvT en de ondersteunende

Nadere informatie

Programma, na de excursie

Programma, na de excursie Programma, na de excursie 15.00 15.20 Mark van Benthem (Probos) Opening & Fabels omtrent duurzaam bosbeheer 15.20 15.40 Mark Diepstraten (Wijma) De praktijk van duurzaam bosbeheer in de tropen 15.40 16.00

Nadere informatie

Uw partner voor de grond-, weg-, en waterbouw sinds 1983

Uw partner voor de grond-, weg-, en waterbouw sinds 1983 GWW-hout Innovatief van Foreco Uw partner voor de grond-, weg-, en waterbouw sinds 1983 60.000 m 2 voorraad Vakmanschap Betrouwbaarheid Concurrerend prijsniveau Oplossingsgericht meedenken Totaalleverancier

Nadere informatie

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V.

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V. Certificeren Waardevol?? KVGM Improvement Solutions: + Specialisten in verbetermanagement + 20 jaar ervaring + 6 deskundige, gedreven en pragmatische professionals + Praktische aanpak waarbij de klantorganisatie

Nadere informatie

gras Weet hoe hout werkt

gras Weet hoe hout werkt gras Weet hoe hout werkt Gras weet hoe hout werkt Onze kennis van de vele houtsoorten, de bewerking en de verwerking ervan is groot. U krijgt dan ook altijd deskundige voorlichting en een praktisch advies.

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

WIJ REGELEN HET VOOR U.

WIJ REGELEN HET VOOR U. FSC drukwerk Wat kunt u er allemaal mee? WIJ REGELEN HET VOOR U. WIJ REGELEN HET VOOR U. FSC Drukwerk Wat kunt u er allemaal mee? Drukkerij Wihabo is volledig FSC-gecertificeerd. Dat past binnen onze filosofie

Nadere informatie

CHAIN OF CUSTODY: GEDEELDE VERANTWOORDELIJKHEID VOOR DUURZAAM BOSBEHEER. ZO DOET U MEE.

CHAIN OF CUSTODY: GEDEELDE VERANTWOORDELIJKHEID VOOR DUURZAAM BOSBEHEER. ZO DOET U MEE. CHAIN OF CUSTODY: GEDEELDE VERANTWOORDELIJKHEID VOOR DUURZAAM BOSBEHEER. ZO DOET U MEE. IN 8 STAPPEN NAAR CHAIN OF CUSTODY CERTIFICERING Bedrijven die het PEFC keurmerk willen voeren, moeten over het Chain

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie

Uit het goede hout gesneden De 5 P s van De Groot Vroomshoop

Uit het goede hout gesneden De 5 P s van De Groot Vroomshoop Uit het goede hout gesneden De 5 P s van De Groot Vroomshoop De Groot Vroomshoop onderneemt maatschappelijk verantwoord MVO bij De Groot Vroomshoop Wij werken al met verschillende uitgangspunten die, zonder

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2012

Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Blad Voorwoord 2 1. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) 3 2. MVO en Prins Bouw 3 3. Beleid 4 4. Speerpunten 5 5. Duurzaam bouwen 9 6. Toekomst 10

Nadere informatie

duurzame bosbouw en boscertificatie Wat u verkoopt, maakt het verschil

duurzame bosbouw en boscertificatie Wat u verkoopt, maakt het verschil duurzame bosbouw en boscertificatie Wat u verkoopt, maakt het verschil De uitdaging van hout Steeds meer consumenten willen een bewijs zien van milieuvriendelijke bedrijfspraktijken. Inkopers van overheidsdiensten

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wint aan terrein in het bedrijfsleven en in de samenleving als geheel. Het verwachtingspatroon

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Augustus 2015-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

CU Connection Bos, hout en papier editie

CU Connection Bos, hout en papier editie CU Connection Bos, hout en papier editie NOVEMBER 2014 Nieuwsbrief FSC en PEFC voor alle bedrijven met een FSC, PEFC of Keurhout certificaat 1. PEFC Nieuwe norm Due Dilligence Systeem 2. FSC Gewijzigde

Nadere informatie

Green Deal Concreet 1.0

Green Deal Concreet 1.0 Green Deal Concreet 1.0 Een groep vooraanstaande bedrijven en brancheorganisaties in de betonketen hebben in 2011 samen met MVO Nederland het MVO Netwerk Beton opgericht. Op 4 oktober 2011 heeft het MVO

Nadere informatie

FSC drukwerk. Wat kunt u er allemaal mee? WIJ REGELEN HET VOOR U.

FSC drukwerk. Wat kunt u er allemaal mee? WIJ REGELEN HET VOOR U. FSC drukwerk Wat kunt u er allemaal mee? WIJ REGELEN HET VOOR U. WIJ REGELEN HET VOOR U. FSC DRUKWERK WAT KUNT U ER ALLEMAAL MEE? Drukkerij Wihabo is volledig FSC-gecertificeerd. Dat past binnen onze filosofie

Nadere informatie

Duurzaam geproduceerd hout op de Nederlandse markt in 2008. Jan Oldenburger Annemieke Winterink Nico Leek

Duurzaam geproduceerd hout op de Nederlandse markt in 2008. Jan Oldenburger Annemieke Winterink Nico Leek Duurzaam geproduceerd hout op de Nederlandse markt in 2008 Jan Oldenburger Annemieke Winterink Nico Leek Wageningen, april 2010 Duurzaam geproduceerd hout op de Nederlandse markt in 2008 Dit onderzoek

Nadere informatie

FSC-gecertificeerde producten van SCA

FSC-gecertificeerde producten van SCA FSC-gecertificeerde producten van SCA PE FC /05-33-132 Promoting Sustainable Forest Management www.pefc.org WAT BETEKENT HET VOOR MIJ? Certificering biedt een geloofwaardig verband tussen verantwoord bosbeheer

Nadere informatie

Duurzaam geproduceerd hout op de Nederlandse markt in 2013

Duurzaam geproduceerd hout op de Nederlandse markt in 2013 1 Duurzaam geproduceerd hout op de Nederlandse markt in 2013 Jan Oldenburger, Casper de Groot, Annemieke Winterink en Mark van Benthem Wageningen, februari 2015 Duurzaam geproduceerd hout op de Nederlandse

Nadere informatie

Internationaal Palmolie-inkoopbeleid

Internationaal Palmolie-inkoopbeleid Internationaal Palmolie-inkoopbeleid Stand: september 2015 Onze visie Eenvoud, verantwoord, betrouwbaar: al meer dan 100 jaar ligt koopmanschap ten grondslag aan het succes van ALDI NORD (hierna: ALDI).

Nadere informatie

De FSC convenant. Ondersteuning bij een verantwoord aankoopbeleid van hout- en papierproducten

De FSC convenant. Ondersteuning bij een verantwoord aankoopbeleid van hout- en papierproducten De FSC convenant Ondersteuning bij een verantwoord aankoopbeleid van hout- en papierproducten FSC convenant.indd 1 18/02/2009 9:36:02 Waarom een FSC convenant? Jaarlijks verdwijnt meer dan 13 miljoen hectare

Nadere informatie

Duurzaam inkopen van hout

Duurzaam inkopen van hout Duurzaam inkopen van hout Tips en de meest gestelde vragen over het inkopen van duurzaam geproduceerd hout door de overheid Overheid en bedrijfsleven hebben samen de ambitie om duurzaam geproduceerd hout

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Maart 2014-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

Ook al zijn houtbedrijven nog steeds verdeeld over de vraag

Ook al zijn houtbedrijven nog steeds verdeeld over de vraag 14 FORUM LIEVER IÉTS DOEN DAN NIETS EUTR WORDT SERIEUS GENOMEN Ook al zijn houtbedrijven nog steeds verdeeld over de vraag of klanten nu wel of niet op gecertificeerd hout zitten te wachten, hout en houtproducten

Nadere informatie

Green Deal. Bevorderen Duurzaam Bosbeheer. Presentatie 13 maart 2014 Ronald Hiel

Green Deal. Bevorderen Duurzaam Bosbeheer. Presentatie 13 maart 2014 Ronald Hiel Green Deal Bevorderen Duurzaam Bosbeheer Presentatie 13 maart 2014 Ronald Hiel Doelstelling Green Deal Het bevorderen van duurzaam bosbeheer in het algemeen door het vergroten van het aandeel hout uit

Nadere informatie

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Ketenaanpak en -verantwoordelijkheid > Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Doel: boeren ondersteunen bij de impact van klimaatverandering en ontbossing tegen te gaan. Ons klimaat verandert

Nadere informatie

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2014 Gebroeders van der Poel B.V.

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2014 Gebroeders van der Poel B.V. Gebroeders van der Poel B.V. 1 Inhoud 1 Inleiding...3 1.1 Algemeen...3 1.2 Betrokkenen...3 1.3 Doelstelling...3 2 Inventarisatie sector- en keteninitiatieven...4 3 Rapportage management overleg...5 3.1.

Nadere informatie

Bereid u voor op FSC Chain of Custody certificering. 1 Bereid u voor op FSC chain of custody certificering Maart 2014

Bereid u voor op FSC Chain of Custody certificering. 1 Bereid u voor op FSC chain of custody certificering Maart 2014 Bereid u voor op FSC Chain of Custody certificering 1 Bereid u voor op FSC chain of custody certificering Maart 2014 NEPCon Handleiding voor klanten Maart 2014 Inhoudsopgave Over deze handleiding... 2

Nadere informatie

>70% 2 TON SEC. Met slechts 1% van de totale CO 2. -uitstoot is de pulp, papieren printindustrie één van de minst vervuilende sectoren.

>70% 2 TON SEC. Met slechts 1% van de totale CO 2. -uitstoot is de pulp, papieren printindustrie één van de minst vervuilende sectoren. Met slechts 1% van de totale CO 2 -uitstoot is de pulp, papieren printindustrie één van de minst vervuilende sectoren. CO 2 1% In Europa wordt 2 ton papier per seconde gerecycleerd. Meer dan 70% van alle

Nadere informatie

CO 2 Prestatieladder. Plan van Aanpak. Verkrijgen van niveau 4 op de CO 2 Prestatieladder

CO 2 Prestatieladder. Plan van Aanpak. Verkrijgen van niveau 4 op de CO 2 Prestatieladder CO 2 Prestatieladder Plan van Aanpak Verkrijgen van niveau 4 op de CO 2 Prestatieladder Auteur: Dhr. A.J. van Doornmalen Vrijgegeven: Dhr. A.J. van der Heul Datum: 28 februari 2012 Inhoud Plan van Aanpak...

Nadere informatie

Kwaliteitshandboek v1.0 CO 2 -Prestatieladder Roelofs

Kwaliteitshandboek v1.0 CO 2 -Prestatieladder Roelofs Kwaliteitshandboek v1.0 CO 2 -Prestatieladder Roelofs Datum: Januari 2013 Bezoekadres Dorpsstraat 20 7683 BJ Den Ham Postadres Postbus 12 7683 ZG Den Ham T +31 (0) 546 67 88 88 F +31 (0) 546 67 28 25 E

Nadere informatie

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 Projectgegevens Opsteller TAJ van Deijzen Versie 2015-1 Status Definitief Datum CO2 verantwoordelijke TAJ van Deijzen 6-8-2015 Directievertegenwoordiger

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

Sector en keteninitiatieven

Sector en keteninitiatieven Sector en keteninitiatieven Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Auteur(s) Marco Vermeulen Kenmerk 1.D.1_1, 3.D.1_1, 3.D.1_2 en 3.D.2_1 Sector en keteninitiatieven Datum 13 maart 2015 Versie

Nadere informatie

Opvallende architectuur vraagt om een gevel van de beste kwaliteit.

Opvallende architectuur vraagt om een gevel van de beste kwaliteit. Opvallende architectuur vraagt om een gevel van de beste kwaliteit. voor een houten gevel op kleur GECERTIFICEERDE KWALITEIT voor een houten gevel op kleur 15 JAAR GARANTIE Een pand of woning krijgt het

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum 18 04 2013 Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

energiemanagement & kwaliteitsmanagement

energiemanagement & kwaliteitsmanagement Energiemanagement Programma & managementsysteem Het beschrijven van het energiemanagement en kwaliteitsmanagementplan (zoals vermeld in de norm, voor ons managementsysteem). 1 Inleiding Maatschappelijk

Nadere informatie

NCAE. Toelichting handelsnormen voor eieren - verzamelaars november 2013

NCAE. Toelichting handelsnormen voor eieren - verzamelaars november 2013 1 TOELICHTING HANDELSNORMEN VOOR EIEREN VERZAMELAARS Inhoud 1 Algemeen 2 Vergunning / registratie 3 Ontvangst, transportverpakking, begeleidend document eieren 4 Intraverkeer van eieren 5 Merken van de

Nadere informatie

Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen

Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen Milieumanagement en duurzaam ondernemen Duurzaam ondernemen en milieumanagement zijn begrippen die vaak, bijna onbewust, gekoppeld worden aan milieubelastende sectoren

Nadere informatie

Mogelijke bijdrage MOSO aan hogere BREEAM-NL certificering

Mogelijke bijdrage MOSO aan hogere BREEAM-NL certificering Datum: Mei 2013 Onderwerp: Mogelijke bijdrage MOSO aan hogere BREEAM-NL certificering De toepassing van verschillende MOSO bamboe producten kan een bijdrage leveren aan een hogere BREEAM NL classificering

Nadere informatie

Het leveren van duurzaam geproduceerd hout

Het leveren van duurzaam geproduceerd hout Het leveren van duurzaam geproduceerd hout Inhoudsopgave Reef Hout Groep Producten Duurzaam bosbeheer: FSC FSC in de praktijk Vragen Reef Hout Groep Reef Hout Groep Missie: Een bedrijf dat handelt in hout-

Nadere informatie

Met de CE-markering neem je je klanten de zorg over de kwaliteit uit handen, je profileert je als betrouwbaar.

Met de CE-markering neem je je klanten de zorg over de kwaliteit uit handen, je profileert je als betrouwbaar. TEKST: HANS KOOPMANS Interview met Bert van Beek, directeur van Telford Consult: Met de CE-markering neem je je klanten de zorg over de kwaliteit uit handen, je profileert je als betrouwbaar. STAAL IN

Nadere informatie

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & north river écht duurzaam produceren 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Euler Hermes Nederland. Corporate. Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd. www.eulerhermes.nl

Euler Hermes Nederland. Corporate. Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd. www.eulerhermes.nl Euler Hermes Nederland Corporate Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd www.eulerhermes.nl Euler Hermes is wereldmarktleider op het gebied van kredietverzekeren en corporate incasso en is onderdeel

Nadere informatie

De CO 2 -Prestatieladder

De CO 2 -Prestatieladder De CO 2 -Prestatieladder Verleden, heden en toekomst Duurzame Leverancier, Movares, Utrecht, 18-11-2014 Gijs Termeer, Projectleider CO 2 -Prestatieladder, Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden & Ondernemen

Nadere informatie

De kredietverzekering

De kredietverzekering Euler Hermes Nederland De kredietverzekering Met een gerust hart zaken doen. Exclusief voor klanten van de Rabobank www.eulerhermes.nl Euler Hermes is wereldmarktleider op het gebied van kredietverzekeren

Nadere informatie

Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk. Karen van de Stadt

Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk. Karen van de Stadt Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk Karen van de Stadt KIDV Opgericht op 1 januari 2013: Raamovereenkomst Verpakkingen 2013 2022. Vermindering milieudruk verpakkingsketen.

Nadere informatie

Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras

Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras 15 Mei 2012 Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras Inhoud: 1. Inleiding 1.1 Ambitie 1.2 Aansluiting op de marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen en

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg En op welke wijze wij onze klanten verder willen brengen. Inhoud Onze Visie 4 Onze Missie 6 Onze kernwaarden 8 Onze gedragscode 10 Algemeen 11 Naleving van de wet 11 Medewerkers

Nadere informatie

Ketenanalyse Papier. Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1

Ketenanalyse Papier. Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1 2015 Ketenanalyse Papier Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Ketenanalyse papier... 4 1.1 Keten van papier... 4 2.2 Identificeren

Nadere informatie

Hoogwaardige benutting van gras

Hoogwaardige benutting van gras Hoogwaardige benutting van gras Mogelijkheden van aanbestedingen Arjen Brinkmann 1 Achtergrond Overheden en andere partijen herwaarderen reststromen -> Van Afval naar Grondstof Vertalen van beleidsambities

Nadere informatie

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid In 2013 zijn we van start gegaan met de implementatie van ons duurzaamheidsbeleid en onderstaand ziet u de doelstellingen uit onze duurzaamheidsverklaring en de behaalde

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over de Europese Houtverordening (995/2010)

Veelgestelde vragen over de Europese Houtverordening (995/2010) Veelgestelde vragen over de Europese Houtverordening (995/2010) Hieronder vindt u enkele veelgestelde vragen over de EU Houtverordening (995/2010). De vragen zijn ingedeeld op basis van het onderwerp.

Nadere informatie

Een duurzame boodschap. Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013

Een duurzame boodschap. Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013 Een duurzame boodschap Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013 Een duurzame koers als familiebedrijf Jumbo is een echt familiebedrijf, dat middenin de samenleving staat. Daar zijn we trots op. Een

Nadere informatie

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & NORTH RIVER ÉCHT DUURZAAM PRODUCEREN 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Kijken bij Collega s Excursie

Kijken bij Collega s Excursie Kijken bij Collega s Excursie 20 april 2010 Nut en noodzaak van CoC-certificering Annemieke Winterink, Probos Opbouw presentatie 1. Probos 2. Hout 3. Certificering (FM & CoC) 4. Duurzaam inkoopbeleid 5.

Nadere informatie

3.B.2., 4.A.2 Energie- en emissiemanagementsysteem Grijsen 2013(jan 2014)

3.B.2., 4.A.2 Energie- en emissiemanagementsysteem Grijsen 2013(jan 2014) 3.B.2., 4.A.2 Energie- en emissiemanagementsysteem Grijsen 2013(jan 2014) Inhoudsopgave 1) Introductie... 2 2) Organisatiestructuur... 3 3) Taken en verantwoordelijkheden... 4 4) Structurele acties...

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen in lastenboeken. Diane Buggenhout Quality, Security, Environment Manager Benelux

Maatschappelijk verantwoord ondernemen in lastenboeken. Diane Buggenhout Quality, Security, Environment Manager Benelux Maatschappelijk verantwoord ondernemen in lastenboeken Diane Buggenhout Quality, Security, Environment Manager Benelux Certificaten Kwaliteit: ISO 9001:2008 certificaat Milieu: ISO 14001:2004 certificaat

Nadere informatie

gedeelde verantwoordelijkheid voor duurzaam BosBeheer.

gedeelde verantwoordelijkheid voor duurzaam BosBeheer. Chain of Custody: gedeelde verantwoordelijkheid voor duurzaam BosBeheer. doet u mee? Het Chain of Custody certificaat: garantie voor duurzame herkomst Jaap de Windt, Aannemersbedrijf C. van Dillen en Zoon

Nadere informatie

Intentieverklaring biomassa uit bos, natuur, landschap en de houtketen

Intentieverklaring biomassa uit bos, natuur, landschap en de houtketen Intentieverklaring biomassa uit bos, natuur, landschap en de houtketen Ondergetekenden: 1. De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, mevrouw G. Verburg, handelend als bestuursorgaan, hierna

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary)

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary) Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015 Versie 2.0 (summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Februari 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Duurzaamheid beleid... 4 3 PLAN: Energieverbruik en reductiekansen... 6 3.1 Energieverbruik door GMB (scope 1 en 2)... 6 3.2 Energieverbruik in de keten (scope 3)... 7

Nadere informatie

Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen

Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen Van der Meer B.V. heeft in 2011 een nulmeting laten uitvoeren door een externe adviseur. Deze actie is genomen om op een objectieve

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord slopen op turnkey basis. Verantwoord, veilig en vooral vriendelijk

Maatschappelijk verantwoord slopen op turnkey basis. Verantwoord, veilig en vooral vriendelijk Maatschappelijk verantwoord slopen op turnkey basis Verantwoord, veilig en vooral vriendelijk Slopen is tegenwoordig best complex. Dat komt omdat er steeds meer eisen worden gesteld aan bouwen en slopen.

Nadere informatie

De leden van Garantie Deuren (GND) introduceren op de Bouwbeurs een volledig nieuw label dat de

De leden van Garantie Deuren (GND) introduceren op de Bouwbeurs een volledig nieuw label dat de De leden van Garantie Deuren (GND) introduceren op de Bouwbeurs een volledig nieuw label dat de prestaties van de utiliteitsbinnendeur en de verantwoordelijke partijen aangeeft. Gestart wordt met brandwerendheid,

Nadere informatie

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale.

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. 1 Geachte heer/mevrouw Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. Bij verschillende gemeenten en instellingen

Nadere informatie

02/06/2015. Lokhorst Bouw en Ontwikkeling B.V.

02/06/2015. Lokhorst Bouw en Ontwikkeling B.V. Voortgangsrapport jan-dec 2014 02/06/2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1. Inleiding... 2 2. Basisgegevens... 3 2.1. Beschrijving van de organisatie... 3 2.2. Verantwoordelijkheden... 3 2.3. Basisjaar...

Nadere informatie

Energiemanagementplan Carbon Footprint

Energiemanagementplan Carbon Footprint Energiemanagementplan Carbon Footprint Rapportnummer : Energiemanagementplan (2011.001) Versie : 1.0 Datum vrijgave : 14 juli 2011 Klaver Infratechniek B.V. Pagina 1 van 10 Energiemanagementplan (2011.001)

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

Internationaal dierenwelzijnsbeleid

Internationaal dierenwelzijnsbeleid Internationaal dierenwelzijnsbeleid Stand: februari 2016 Onze visie Eenvoud, verantwoord, betrouwbaar: al meer dan 100 jaar ligt koopmanschap ten grondslag aan het succes van ALDI. Een belangrijke voorwaarde

Nadere informatie

Provincie Oost-Vlaanderen. Vlaanderen,, 9 december 2011

Provincie Oost-Vlaanderen. Vlaanderen,, 9 december 2011 Recycled papier, een bewuste keuze Provincie Oost-Vlaanderen Vlaanderen,, 9 december 2011 Het breedste recyclede gamma op de markt Exta wit en natuurlijk wit Gestreken en ongestreken Gedeeltelijk en 100%

Nadere informatie

REACH Een introductie in de nieuwe EU-wetgeving voor chemische stoffen voor leveranciers van Akzo Nobel

REACH Een introductie in de nieuwe EU-wetgeving voor chemische stoffen voor leveranciers van Akzo Nobel REACH Een introductie in de nieuwe EU-wetgeving voor chemische stoffen voor leveranciers van Akzo Nobel REACH staat voor Registratie, Evaluatie, Autorisatie en beperking van Chemische stoffen Wat is REACH?

Nadere informatie