OPROEP LEDnetwerk VLAANDEREN Uitrol van Laagdrempelige Expertise- en Dienstverleningscentra (LED s) binnen alle Vlaamse provincies

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "OPROEP LEDnetwerk VLAANDEREN Uitrol van Laagdrempelige Expertise- en Dienstverleningscentra (LED s) binnen alle Vlaamse provincies"

Transcriptie

1 Bijlage 1 bij het Ministerieel Besluit van 22 juni 2012 houdende de uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 24 april 2009 tot toekenning van steun voor projecten ter bevordering van het ondernemerschap LEDnetwerk Vlaanderen OPROEP LEDnetwerk VLAANDEREN Uitrol van Laagdrempelige Expertise- en Dienstverleningscentra (LED s) binnen alle Vlaamse provincies HANDLEIDING UITERSTE INDIENINGSDATUM: 27 september 2012 om 12u Vlaamse Overheid Agentschap Ondernemen Afdeling Economisch Ondersteuningsbeleid Team Ondernemerschap Koning Albert II-laan 35 bus Brussel

2 Inhoudsopgave 1 INLEIDING DOELSTELLINGEN... 3 SPECIFIEKE DOELSTELLING... 3 ALGEMENE BELEIDSDOELSTELLINGEN DE INDIENER... 7 WIE KAN PARTICIPEREN IN EEN LEDNETWERK?... 7 WERKINGSGEBIED... 8 INDIENER... 8 TAKENPAKKET LED-COÖRDINATOR... 8 CHARTER SAMENWERKING MET RELEVANTE KENNISCENTRA DE AANVRAAG... 9 HOE KUNT U EEN AANVRAAG INDIENEN EN WANNEER? SELECTIE ONTVANKELIJKHEID VAN DE AANVRAGEN DE BEOORDELINGSCRITERIA RANGSCHIKKING VAN DE AANVRAGEN TOEKENNING VAN DE SUBSIDIE DE SUBSIDIE EN LOOPTIJD VAN DE PROJECTEN AANVANG EN DUUR VAN DE SUBSIDIEPERIODE MAXIMALE SUBSIDIE EVALUATIE PROJECTBEGROTING NETTO TE FINANCIEREN SALDO (NFS) WETTELIJK KADER INFORMATIE EN CONTACTPERSONEN TER INFO: HET LEDNETWERK WEST-VLAANDEREN ALS GOOD PRACTICE EVALUATIE LEDNETWERK WEST-VLAANDEREN Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 1

3 1 Inleiding Vlaanderen moet zich heroriënteren naar een kenniseconomie. Deze visie heeft de Vlaamse Regering vorm gegeven in het globale toekomstplan Vlaanderen in Actie en meer recent nog in het Nieuw Industrieel Beleid. In de beleidsnota Economie wordt gewezen op de noodzaak aan krachtige, stimulerende en omkaderende initiatieven in de transformatie naar een innovatieve en kennisintensieve economie door onder meer de uitbouw van een beleid voor de efficiënte verspreiding van kennis op het niveau van de onderneming. Grotere ondernemingen beschikken over voldoende competenties en middelen om kennis en expertise in huis te halen en te houden. Bij KMO s, die het onder meer vaak zonder eigen R&D-afdeling of technisch/technologisch hooggeschoolden moeten doen, is dit minder het geval. KMO s lijken hierdoor behoefte te hebben aan concrete, laagdrempelige (en bijgevolg goedkope) en kortlopende dienstverlening. Het vereist een vraaggedreven aanpak en een dienstverlening tegen laagdrempelige voorwaarden. (Grote) onderzoeks- en innovatieprojecten bieden vaak geen oplossing voor deze specifieke vragen. Aan de aanbodzijde bevinden zich kennisactoren (hogescholen, universiteiten en sectorale kenniscentra) die voldoende expertise en kennis bezitten. Ondernemingen, en in het bijzonder de kleinere KMO s, krijgen echter nog te weinig toegang tot dit aanbod. Een recente UNIZO-studie 2 bij 509 KMO s is duidelijk hierover: KMO s proberen het warm water nog te veel zelf uit te vinden. De kennis is vaak voorradig, maar ondernemers durven de brug naar externe kenniscentra vaak niet te maken. Daardoor verliezen ze efficiëntie en kennisvoorsprong. 35% van de KMO's wil dan ook een actievere matching tussen KMO's en kenniscentra, zo stelt de studie verder. Ook de SERV bevestigt nogmaals in een recente studie 3 de gekende kloof tussen het bedrijfsleven en de kenniscentra op het vlak van kennisuitwisseling en - valorisatie. In de praktijk leidt deze kloof onvermijdelijk tot een rem op ondernemerschap (efficiëntieverlies, verslechtering van concurrentiepositie, groeivertraging, e.d.). Focus projectoproep LEDnetwerk Vlaanderen Inzake het dichten van de hierboven vermelde kloof met betrekking tot laagdrempelige dienstverlening getuigt het LEDnetwerk West-Vlaanderen van een good practice in Vlaanderen. Dit project behoort reeds enkele jaren, via diverse directe en indirecte kanalen, tot de portefeuille van gesteunde projecten van het Agentschap Ondernemen. De focus, het business model en de evaluatie van het LEDnetwerk West- Vlaanderen wordt verder toegelicht in hoofdstuk Ter info: het LEDnetwerk West-Vlaanderen als good practice. Voor deze uitrol baseert het Agentschap Ondernemen zich op dit business model van het LEDnetwerk West-Vlaanderen als good practice. Het Agentschap Ondernemen wil met voorliggende oproep de uitrol van het LEDnetwerk over alle Vlaamse provincies initiëren ten einde ondernemerschap in Vlaanderen te bevorderen en te verbeteren en tegemoet te komen aan de beleidsdoelstellingen van de Vlaamse Regering en van de beleidsnota Economie van minister-president Kris Peeters in het bijzonder. Hierbij wordt ingezet op het stimuleren van de kenniseconomie door middel van (laagdrempelige) kennisdiffusie tussen kenniscentra en KMO s. 1 Beleidsnota Economie , doelstelling 3.5. Een meer innovatieve en kennisintensieve economie 2 UNIZO (persbericht 10 mei 2011): 89% KMO's bezig met innovatie, maar contact KMO-kenniscentra nog ondermaats. 3 SERV, Stichting Innovatie & Arbeid (2011): Samenwerking bij technologische innovatie. Drempels en hefbomen voor bedrijven en kenniscentra. Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 2

4 2 Doelstellingen SPECIFIEKE DOELSTELLING Het besluit van de Vlaamse Regering van 24 april 2009 tot toekenning van steun aan projecten ter bevordering van het ondernemerschap maakt het mogelijk dat de minister per oproep specifieke beleidsdoelstellingen formuleert. De mate waarin het projectvoorstel bijdraagt tot de realisatie van de specifieke doelstellingen wordt mee in overweging genomen bij de beoordeling ervan. Een belangrijk aandachtspunt is dat de voorstellen complementair moeten zijn aan het bestaande aanbod van tools, diensten en instrumenten dat al op de markt aanwezig is. Het is dan ook belangrijk dat in het projectvoorstel voldoende gedetailleerd wordt aangegeven hoe en vanuit welke invalshoek de organisator dit wenst aan te snijden. Voor deze oproep wordt de volgende specifieke doelstelling vooropgesteld: Laagdrempelige expertise- en dienstverleningscentra voor KMO s in Vlaanderen Het hieronder geschetste positioneringskader moet het mogelijk maken binnen projectvoorstellen eigen accenten te leggen. Het kader baseert zich op het business model van het LEDnetwerk West-Vlaanderen. Valorisatie & innovatie Via een complementair en multidisciplinair netwerk van LED s worden de aanwezige kennis en expertise van de onderwijs- en kennisinstellingen gevaloriseerd binnen de regionale ondernemingen, meer specifiek binnen de kleinere KMO s. Deze doelgroepen worden via de LED s op een laagdrempelige, snelle manier geholpen bij het vinden van inhoudelijke probleemoplossingen en worden ondersteund in hun traject naar optimalisatie. Tevens kan dit een eerste opstap zijn naar projectmatige innovatie. Vertrekkend vanuit de aanwezige kennis en expertise van de instellingen en vanuit de vragen en noden van het werkveld worden specifieke LED-domeinen geselecteerd. Binnen deze domeinen worden middelen voorzien om medewerkers in de Vlaamse hoger onderwijsinstellingen (=HOI s) vrij te stellen voor concrete, kortlopende en kosteloze informatieverstrekking ten behoeve van (voornamelijk) kleine en micro-ondernemingen. Deze dienstverlening kan diverse vormen aannemen en kan zowel door de LEDmedewerkers zelf als door collega-docenten en/of studenten worden uitgevoerd. Belangrijk daarbij is dat alle LED s vraaggedreven werken en dat de dienstverlening tegen laagdrempelige voorwaarden ter beschikking wordt gesteld. Los van de achterliggende organisatie (back-office) is één duidelijk en direct contactpunt per expertisedomein aangeraden om de vraag van de ondernemer zo klantvriendelijk en zo snel als mogelijk te behandelen (front-office). De werking binnen een LED beperkt zich tot gratis eerstelijnshulp. Hierbij gaat het steeds om laagdrempelige expertiseverstrekking waarbij de beschikbare praktijkgerichte kennis ( on the shelf ) wordt aangesproken. Een directe contactpersoon, namelijk een medewerker van een onderwijsinstelling die tevens deel blijft uitmaken van een onderzoeksgroep, gaat in gesprek met de ondernemer. Tijdens dergelijk intakegesprek wordt de probleemstelling ontleed en geanalyseerd. Na dit intakegesprek zijn er drie mogelijke vervolgtrajecten: 1. Korte informatieverstrekking op basis van de reeds aanwezige kennis (al dan niet in samenwerking met docenten en studenten). Dit valt nog steeds onder de LED-werking. Zie bijlage voor een aantal concrete voorbeelden. 2. Zodra een intakegesprek of informatieverstrekking zou leiden tot adviesverstrekking overstijgt dit de LED-werking. De LED-werking komt dan namelijk in het vaarwater van de reeds bestaande private dienstverlening via de KMO-portefeuille. De bedoeling is dat de desbetreffende klant in dit geval wordt doorverwezen naar een erkende dienstverlener. Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 3

5 3. Wanneer er nood is aan het ontwikkelen van nieuwe kennis of onderzoek overstijgt dit eveneens de LED-werking en wordt het dossier doorverwezen. Dit kan intern naar de eigen instelling (contractonderzoek, e.d.) of extern naar andere kennis- of intermediaire structuren binnen de provincie, in Vlaanderen of daarbuiten in functie van het bereiken van de beste oplossing voor de vraag van de klant. Het vervolgtraject dient uiteraard uitgevoerd te worden op basis van de geldende (financiële) voorwaarden van de instelling/organisatie waarnaar wordt doorverwezen. Hierbij kan door de ondernemer gebruik worden gemaakt van de beschikbare financieringskanalen. Wat betreft technologieverkenning is er eveneens de mogelijkheid om door de HOI s en de kenniscentra intern gebruik te maken van de KMO-portefeuille, gezien zij automatisch erkend worden als publieke dienstverlener binnen deze pijler. In het business model van het LEDnetwerk vormt de doorverwijsfunctie een cruciale factor. Hierbij moet voldoende aandacht zijn voor de samenwerking met en doorverwijzing naar collectieve centra, competentiepolen en andere onderzoekscentra buiten het samenwerkingsverband om. Dit biedt aan beide partijen een voordeel. Het LEDnetwerk treedt enerzijds voor de externe collectieve centra, competentiepolen, andere onderzoekscentra en de private dienstverleners op als filter én vertaler van vragen vanuit het werkveld naar concrete onderzoeks- en adviesvragen. Aan de onderwijsinstelling, als inrichter van de LED, biedt het anderzijds de kans om de contacten met de collectieve- en onderzoekscentra en de competentiepolen te versterken en gemeenschappelijke onderzoeksprojecten op te zetten. Om de doorverwijzing te verzekeren wordt een charter samenwerking met relevante kenniscentra opgesteld. Het gaat hier om actoren die buiten het samenwerkingsverband om een actieve rol spelen voor de LED s met betrekking tot het doorverwijzen van klanten. Dit charter dient te worden ondertekend door de samenwerkingsverbanden na de goedkeuring van het project. figuur: weergave werking LEDnetwerk Dit model vormt een weergave van hoe de werking van een LEDnetwerk eruit kan zien. Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 4

6 Maatschappelijk, wetenschappelijke en economische relevantie Vertrekkend vanuit de aanwezige kennis en expertise van de onderwijsinstellingen en vanuit de vragen en noden van het werkveld worden specifieke LED-domeinen gedefinieerd. Deze LED s hebben een economische finaliteit, met andere woorden de uiteindelijke informatieverstrekking moet leiden tot een economische meerwaarde bij de betrokken KMO. Het bepalen van de relevante LED-domeinen dient in overleg te gebeuren met de intermediaire organisaties (VOKA, UNIZO, sectorfederaties, e.a.) en andere stakeholders (bv. Innovatiecentrum, provinciebestuur e.a.) in de regio/provincie. Zo wordt niet enkel een draagvlak gecreëerd, maar wordt de aanwezige kennis en expertise herleid binnen de LED s tot het meest relevante aanbod naar de KMO s uit de regio/provincie toe. Onderwijsinstellingen worden zo op hun beurt sterker ingebed in de realiteit van het regionale werkveld. Door het vraaggericht en multidisciplinair werken van de LED s kan het aanbod beter inspelen op actuele noden en wordt de dienstverlening naar het werkveld toe performanter. De LED-werking dient te worden benaderd vanuit een doorgedreven vraaggericht werken. Gezien het aflopen van het programma KMO-IT wordt het sterk aanbevolen om een LED IT op te richten binnen het LEDnetwerk. In de LED-werking worden studenten nauw betrokken, hetzij via eindwerken, stages of groepswerken. Zo worden niet alleen studenten betrokken bij het bedrijfsleven en maken zij kennis met de concrete praktijk, maar worden de resultaten uit deze eindwerken, stages en groepswerken eveneens gevaloriseerd naar het bedrijfsleven toe. Deze kennisvalorisatie en -circulatie kaderde binnen het specifieke beleidsaccent van het Agentschap Ondernemen open en vernieuwend ondernemen (onderdeel kennisvalorisatie van afstudeerwerken ): Afstudeerwerken vormen een belangrijke bron van contacten en samenwerking tussen bedrijven, studenten en onderwijsinstellingen. Afstudeerwerken worden echter onvoldoende gevaloriseerd binnen bedrijven. Nog al te vaak eindigt een afstudeerwerk als een boekwerk in een kast en worden de resultaten niet ingezet in het bedrijf. Nochtans bieden afstudeerwerken heel wat mogelijkheden tot valorisatie en innovatie en vormen ze een ideaal vertrekpunt voor verdere samenwerking tussen bedrijven en onderwijsinstellingen. Extra valorisatie kan in belangrijke mate gerealiseerd worden, o.a. via het voorzien van extra begeleiding. Dit thema biedt aan de ene kant het bedrijfsleven de kans onderwerpen aan te dragen, die door studenten in hun eindwerken kunnen geïntegreerd worden, en aan de andere kant aan de studenten om hun eigen eindwerken in de etalage te zetten voor potentieel geïnteresseerde bedrijven. Doel is een grotere economische toepasbaarheid ( valorisatie ) en benutting van eindwerken of onderzoeksprojecten en het stimuleren van ondernemingszin bij studenten. Efficiënte en structurele organisatie Door een doorgedreven samenwerking en een complementaire uitbouw van de LED s, worden de middelen van de onderwijsinstellingen efficiënter ingezet en wordt structureel vorm gegeven aan een permanente valorisatie van kennis en expertise naar de KMO s in de regio. Het LEDnetwerk binnen elke provincie is samengesteld uit verschillende expertisegebieden of LED s. Na grondige motivering kan een LED eveneens door meerdere instellingen worden ingericht. Los van deze achterliggende organisatie (back-office) is één duidelijk en direct contactpunt (welteverstaan één onderwijsinstelling) per expertisedomein noodzakelijk om de vraag van de ondernemer zo klantvriendelijk en snel als mogelijk te behandelen (front-office). Per LED/expertisegebied wordt een personeelslid ten belope van een bepaald percentage vrijgesteld van zijn of haar taken en in dienst gesteld van de LED. In het projectvoorstel dient een duidelijk verdeling van de LED s over de onderwijsinstellingen en een motivering hiervoor te worden opgenomen. In het projectvoorstel moet voldoende aandacht zijn voor multidisciplinariteit. Binnen een LED is de LED-medewerker, een medewerker van een onderwijsinstelling die tevens deel blijft uitmaken van een onderzoeksgroep, de rechtstreekse contactpersoon (contactpunt) voor de ondernemer. In de communicatie naar de ondernemers toe moet deze manier van werken duidelijk zijn. Zo kan er worden verzekerd dat de ondernemer op een zeer korte termijn wordt bediend door iemand die ten volle Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 5

7 kennis heeft van het expertisegebied. De LED-medewerker staat dan ook met zijn ene been in de LEDwerking en met zijn andere been in de desbetreffende onderzoeksgroep. De SERV dringt in haar (bovengenoemd) advies aan op transparantie in de organisatie en werking van intermediaire structuren, omdat zij een centrale rol hebben in de vertaalslag van de onderzoeksvragen en de verdere doorverwijzing van ondernemingen. Om een LEDnetwerk te positioneren als dergelijke structuur is er nood aan een relevante coördinerende instantie. Het is aangewezen dat hierbij beroep wordt gedaan op bestaande intermediaire organisaties die reeds een behoorlijke ervaring hebben inzake het matchen van vraag en aanbod in een regio. De provinciale Innovatiecentra nemen dan ook de rol als coördinerende instantie op. Provinciale Innovatiecentra zijn namelijk representatief voor het ondernemersgebeuren in de provincie, neutraal en onafhankelijk van de kennisinstellingen en worden zowel door de bedrijfswereld als de kennisinstellingen aanvaard. De coördinerende instantie staat in voor de algemene coördinatie van het project zoals beschreven in het hoofdstuk De indiener (zie pagina 7). Om de werking van de LED s goed op te volgen wordt er op Vlaams niveau een centrale stuurgroep opgericht. Het doel van deze stuurgroep is het bewaken van het concept, het monitoren van de acties en het bewaken van de complementariteit met andere instrumenten. Een bijkomende taak van deze stuurgroep is de ontwikkeling en uitvoering van de algehele communicatie, onder meer de besteding van het communicatiebudget dat eveneens centraal wordt beheerd. De centrale stuurgroep bestaat uit minimaal de vijf LED-coördinatoren (van elke provincie), het Agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie (IWT), de Vlaamse Universiteiten en Hogescholen Raad (VLUHR), Vlaamse Overkoepelende Organisatie van Technologieverstrekkers (VLOOT) en het Agentschap Ondernemen. Naast de opvolging op Vlaams niveau dient elk LEDnetwerk een eigen provinciale stuurgroep op te zetten voor de lokale opvolging. Deze dient minimaal te bestaan uit de actoren die deel uitmaken van het samenwerkingsverband, een provinciale vertegenwoordiger van VLOOT en een vertegenwoordiger van het Agentschap Ondernemen. Het is de verantwoordelijkheid van het samenwerkingsverband zelf om de onderlinge rollen en verantwoordelijkheden (beslissingslijnen) uit te werken en vast te leggen in de samenwerkingsovereenkomst. De positionering van de provinciale stuurgroep ten aanzien van de individuele partners in het samenwerkingsverband moet eveneens worden geconcretiseerd. Binnen het Innovatiecentrum wordt een LED-coördinator ingebed die uitvoering geeft aan de beslissingen van het samenwerkingsverband (voor verder uitwerking zie taken LED-coördinator, pagina 8). Bij conflicten in de provinciale LEDnetwerken treedt de centrale stuurgroep arbitrerend op. Laagdrempelig karakter Het laagdrempelig karakter van het LEDnetwerk situeert zich op drie niveaus: Toegankelijkheid en bereikbaarheid LED: de LED-medewerker vormt een direct contactpunt en maakt bovendien deel uit van de onderzoeksgroep van het desbetreffende expertisegebied binnen de onderwijsinstelling. Expertise: de expertise binnen een LED staat dicht bij de KMO-realiteit en kenmerkt zich door praktijkgerichtheid. Het onderzoek dat aan de basis ligt van het expertisegebied kenmerkt zich door een vraaggestuurd karakter en is toegesneden op het bedrijfsleven. Deze praktijkgerichtheid trekt zich door in het onderwijs waardoor zowel studenten als docenten/onderzoekers vertrouwd zijn met en nauw betrokken worden bij deze omgeving. Kostprijs: de LED-werking is gebaseerd op eerstelijnshulp en wordt gratis aangeboden. Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 6

8 ALGEMENE BELEIDSDOELSTELLINGEN Deze oproep wordt uitsluitend als een thematische oproep gelanceerd. Enkel projecten die inspelen op het specifieke beleidsthema (zie specifieke doelstelling ) komen in aanmerking. Om in aanmerking te komen voor subsidiëring moet het projectvoorstel minstens voldoen aan de voorwaarden die bepaald zijn in het besluit van de Vlaamse Regering van 24 april 2009 tot toekenning van steun aan projecten ter bevordering van het ondernemerschap en in het ministerieel besluit van 22 juni 2012 houdende de uitvoering van dit besluit. Hieronder worden een aantal van die voorwaarden verder toegelicht en verfijnd. 3 De indiener WIE KAN PARTICIPEREN IN EEN LEDNETWERK? Zowel privaatrechtelijke als publiekrechtelijke entiteiten (inclusief erkende Vlaamse hoger onderwijsinstellingen 4 ) kunnen participeren in een project. Ondernemingen kunnen niet deelnemen aan deze oproep. ENTITEITEN? Entiteiten zijn organisaties die niet voldoen aan de definitie van onderneming en dus geen reguliere economische activiteit uitvoeren, en doorgaans ook niet de vorm van handelsvennootschappen hebben aangenomen maar wel als bijvoorbeeld VZW opereren. Met entiteiten worden actoren zoals professionele en interprofessionele organisaties bedoeld, die de belangen van ondernemers of hun leden behartigen, maar vanuit hun functie als kenniscentra en netwerking projecten indienen die tot doel hebben het ondernemerschap en de ondernemerszin te stimuleren en de professionalisering van de bedrijfsvoering en netwerking te bevorderen, evenals publieke actoren (incl. Vlaamse hoger onderwijsinstellingen). Entiteiten dienen toe te treden tot een samenwerkingsverband. Een samenwerkingsverband is een samenwerking tussen ten minste twee erkende Vlaamse HOI s, ten minste twee van de meest representatieve werkgeversorganisaties vertegenwoordigd in de SERV en het Innovatiecentrum als coördinerende instantie. De samenwerking dient te worden geformaliseerd met een samenwerkingsovereenkomst tussen de partijen. SAMENWERKINGSOVEREENKOMST? De partners van het samenwerkingsverband dienen een onderlinge samenwerkingsovereenkomst op te maken, waarin de samenwerking door hen officieel wordt bevestigd. Een model van samenwerkingsovereenkomst vindt u op onder de rubriek... Deze overeenkomst dient minimaal volgende zaken te regelen: mandatering van het Innovatiecentrum als indiener en coördinerende organisatie; beknopte beschrijving per partner van het samenwerkingsverband van de conceptueleinhoudelijke of andere bijdrage; gedetailleerde kostenberekening en weergave van de inbreng (sponsoring in cash of natura) per partner van het samenwerkingsverband; 4 ambtshalve geregistreerde hoger onderwijsinstellingen zoals bedoeld in art. 4 & 5 van het decreet betreffende de herstructurering van het hoger onderwijs in Vlaanderen (4 april 2003) Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 7

9 opsomming en aanduiding van welke partners geen prestaties verrichten; verklaring dat het samenwerkingsverband een boekhouding voert die toelaat de projectkosten eenduidig te identificeren en dat het samenwerkingsverband een jaarlijks activiteitenverslag publiceert; handtekening van alle betrokken partners in het samenwerkingsverband. WERKINGSGEBIED Het samenwerkingsverband kan enkel voor één perceel een project indienen en de entiteiten moeten in dit perceel gevestigd zijn. Zo kunnen HOI s enkel toetreden tot een samenwerkingsverband in het perceel waar zij een vestiging hebben, zoals vastgelegd in artikel 1, 3 van het BVR tot vastlegging van de lijst van de bachelor- en masteropleidingen die per instelling worden aangeboden in het hoger onderwijs in Vlaanderen van 2 december Hoger onderwijsinstellingen van de Vlaamse Gemeenschap die een vestiging hebben op het grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest kunnen, voor wat deze vestiging betreft, toetreden tot het perceel Vlaams-Brabant. De dienstverlening kan enkel ten goede komen aan het ondernemerschap in het Vlaamse Gewest, dit wil zeggen aan KMO s met een exploitatiezetel in het Vlaams Gewest. INDIENER Het Innovatiecentrum dient, als coördinerende organisatie, namens het samenwerkingsverband het projectvoorstel in. Het Innovatiecentrum is als indiener de entiteit die de eindverantwoordelijkheid van het project draagt. In die zin is de organisatie diegene die juridisch verantwoordelijk is voor de inhoudelijke, de administratieve en de financiële aspecten van het project, en dit desgevallend voor alle partners van het samenwerkingsverband in het project en gedurende alle fasen van de uitvoering van het project. Het Innovatiecentrum ontvangt de subsidie voor het LEDnetwerk, verdeelt de middelen over de LED s en beheert de middelen volgens de gemaakte afspraken binnen het samenwerkingsverband (begroting projectvoorstel). In de tussentijdse- en eindrapportering bevestigt de coördinerende organisatie steeds de feitelijke en boekhoudkundige juistheid van de vermelde gegevens. Dit houdt in dat de uitbetaling en afrekening van de subsidie van het project gebeurt aan de indiener, zijnde het Innovatiecentrum. TAKENPAKKET LED-COÖRDINATOR Het takenpakket van de LED-coördinator is drieledig: 1. De dagelijkse opvolging van het project. Dit houdt onder meer in de (financiële) administratieve taken, zoals het indienen van het projectvoorstel, de tussentijdse en eindrapportage, het verzamelen en monitoren van alle raadplegingen van de verschillende LED s, de boekhouding, het bijeenroepen van de provinciale stuurgroep en deelnemen aan de centrale stuurgroep. 2. De rol van promotor. Het uitdragen van het LEDnetwerk in de provincie, de sensibilisering, de algemene bekendmaking van de LED-werking binnen het werkveld en gesprekken voeren met partners. 3. De rol van navigator. Dit houdt in het stimuleren van multidisciplinaire samenwerking binnen en over de LED s heen, zodat de doorverwijsfunctie zo transparant en optimaal mogelijk wordt uitgevoerd. De coördinator biedt de LED s ondersteuning bij het doorverwijzen van vragen van ondernemingen en zorgt dat ze op de juiste manier worden doorverwezen. Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 8

10 De LED-coördinator geeft uitvoering aan de beslissingen van het samenwerkingsverband. De coördinator wordt ingebed in het Innovatiecentrum. CHARTER SAMENWERKING MET RELEVANTE KENNISCENTRA Indien de vraag van de klant niet kan worden opgelost op basis van de aanwezige kennis van de onderwijsinstelling dient de LED-medewerker de klant door te verwijzen naar (externe) collectieve centra, competentiepolen en andere onderzoeks- of kenniscentra. Hierbij moeten de actoren met de meest relevante expertise worden aangewend. Het gaat hier om actoren die buiten het samenwerkingsverband om een actieve rol spelen voor de LED s met betrekking tot het doorverwijzen van klanten. Om de doorverwijzing te verzekeren wordt een charter Samenwerking met relevante kenniscentra opgesteld. Dit charter dient te worden ondertekend door de samenwerkingsverbanden na de goedkeuring van het project. Samenwerkingsverbanden voegen bij het indienen van een projectvoorstel een intentieverklaring tot het ondertekenen van het charter toe. 4 De aanvraag Een aanvraag kan enkel in het kader van een oproep en binnen een bepaalde periode worden ingediend. De aanvragen in het kader van deze oproep moeten uiterlijk op 27 september 2012 om uur ingediend zijn. Hieronder vindt u meer informatie over de aanvraagprocedure. HOE KUNT U EEN AANVRAAG INDIENEN EN WANNEER? U kunt een aanvraag indienen door gebruik te maken van het specifieke aanvraagformulier voor deze oproep. Het gebruik van het aanvraagformulier is verplicht. Projectvoorstellen die niet op het aanvraagformulier worden ingediend, zijn onontvankelijk en kunnen dus niet in aanmerking komen voor een subsidie. Het aanvraagformulier wordt g d naar én een uitgeprinte en ondertekende versie van het aanvraagformulier en de vereiste bijlagen Projectbegroting, Samenwerkingsovereenkomst en Intentieverklaring met de post opgestuurd naar of afgegeven bij het Agentschap Ondernemen, Afdeling Economisch Ondersteuningsbeleid, Koning Albertlaan-II 35 bus 12, 1030 Brussel. Zowel de elektronische als de papieren versie van het aanvraagformulier, en de vereiste bijlagen Projectbegroting, Samenwerkingsovereenkomst en Intentieverklaring moeten uiterlijk op 27 september 2012 om 12 uur in het bezit zijn van het Agentschap Ondernemen. Bij het indienen van de aanvraag moet er rekening gehouden worden met de bepalingen van deze handleiding die als bijlage bij dit besluit is gevoegd. Om de indieningsdatum te bepalen, geldt: 1 bij afgifte de datum en het uur op het ontvangstbewijs; 2 bij versturing per post de postdatum; 3 bij de datum en uur van ontvangst op de servers van het Agentschap Ondernemen. Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 9

11 Het aanvraagformulier, de projectbegroting, de samenwerkingsovereenkomst, de intentieverklaring en de handleiding zijn vanaf de inwerkingtreding van dit ministerieel besluit beschikbaar bij het Agentschap Ondernemen, afdeling Economisch Ondersteuningsbeleid, Koning Albert II-laan 35 bus 12 in 1030 Brussel. Het aanvraagformulier, de projectbegroting, de intentieverklaring en de samenwerkingsovereenkomst kunt u, net als deze handleiding, downloaden van de website onder de rubriek ad hoc of aanvragen via Het is belangrijk dat het projectvoorstel in het aanvraagformulier goed onderbouwd wordt en nauwkeurig wordt uitgewerkt. De aanvraag moet worden ingediend voor het project van start gaat. Dit wil zeggen dat u op het moment dat u uw aanvraag indient nog geen subsidieerbare activiteiten hebt ondernomen in het kader van het door u, binnen deze oproep, ingediende project. Na 27 september 2012 om 12 uur kunt u geen aanvraag meer indienen in het kader van deze oproep. Er zijn dan ook geen wijzigingen meer mogelijk in de ingediende projectvoorstellen. Projectvoorstellen die worden ingediend na de afsluitingsdatum van de oproep of na de start van het project zijn onontvankelijk. Ze komen dus niet in aanmerking voor subsidiëring. 5 Selectie Alle aanvragen worden eerst getoetst op hun ontvankelijkheid en formele vereisten. Vervolgens wordt nagegaan of de ontvankelijke projectvoorstellen voldoen aan de beoordelingscriteria. Hieronder worden de verschillende onderdelen van de selectieprocedure en de gehanteerde criteria toegelicht. ONTVANKELIJKHEID VAN DE AANVRAGEN Elke aanvraag wordt na ontvangst door het Agentschap Ondernemen en het Agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie (IWT) beoordeeld op de volgende criteria (hier moet cumulatief aan voldaan worden): Is er sprake van een samenwerkingsverband tussen ten minste twee erkende Vlaamse hoger onderwijsinstelling, ten minste twee van de meest representatieve werkgeversorganisaties vertegenwoordigd door de SERV en het Innovatiecentrum en wordt het samenwerkingsverband geformaliseerd met een samenwerkingsovereenkomst tussen de partijen? Is er een ondertekende intentieverklaring tot het onderschrijven van het vooropgestelde charter Samenwerking met relevante kenniscentra? Werd de aanvraag ingediend op het specifiek daarvoor voorziene aanvraagformulier en zijn vereiste bijlagen Projectbegroting, Samenwerkingsovereenkomst en Intentieverklaring, en werden alle documenten ondertekend? Zijn het aanvraagformulier en de vereiste bijlagen Projectbegroting, Samenwerkingsovereenkomst en Intentieverklaring volledig en correct ingevuld? Aanvraagformulieren waarin vragen zijn opengelaten worden als onvolledig en dus onontvankelijk beschouwd. Werd de aanvraag tijdig ingediend dus voor het afsluiten van de indieningsperiode? Speelt het ingediende project in op de specifiek doelstelling (zie specifieke doelstelling )? Komt het project ten goede aan het ondernemerschap in het Vlaamse Gewest en meer specifiek het perceel waarin het project werd ingediend? Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 10

12 Heeft het project een duur van maximaal 2 ½ jaar? Start het project op zijn vroegst op de datum van de indiening ervan? Start het project uiterlijk 6 maanden na de indiening van de aanvraag van steun? Wordt het project gefinancierd met minstens 20% inbreng van het samenwerkingsverband? Er wordt geen steun verleend aan entiteiten die niet voldoen aan de regelgeving die van toepassing is in het Vlaamse Gewest. De entiteit mag op de indieningsdatum van de steunaanvraag geen achterstallige schulden bij de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid hebben en geen procedure op basis van Europees of nationaal recht lopen hebben waarbij een toegekende steun wordt teruggevorderd. De toetsing op het gebied van ontvankelijkheid houdt geen appreciatie in. Het betreft enkel een controle op de naleving van de deelnemingsvoorwaarden. Projecten die niet ontvankelijk zijn, worden uitgesloten van de verdere selectieprocedure. Ten behoeve van de indiener is eveneens een checklist ontvankelijkheid als document beschikbaar op de vermelde website (bijlage AV4 bij het aanvraagformulier). Het verdient aanbeveling om die checklist effectief te hanteren vooraleer het project in te dienen. De checklist is evenwel geen verplicht document. DE BEOORDELINGSCRITERIA De ontvankelijke projectaanvragen zullen beoordeeld worden op basis van hun kwaliteit en inhoud, waarbij de volgende criteria in aanmerking komen: 1. Op het vlak van kwaliteit: a) de mate waarin het project tegemoet komt aan een aangetoonde maatschappelijke behoefte: dit beoordelingscriterium is voor deze oproep niet van toepassing. Deze oproep wordt immers als een gesloten oproep gelanceerd en enkel projecten die inspelen op de specifieke beleidsaccenten 5 van de minister voor deze oproep (zie specifieke doelstelling ) komen bijgevolg in aanmerking. b) de mate waarin het project een of meer maatschappelijke meerwaarden genereert: dit beoordelingscriterium is voor deze oproep niet van toepassing. Deze oproep wordt immers als een gesloten oproep gelanceerd en enkel projecten die inspelen op de specifieke beleidsaccenten 6 van de minister voor deze oproep (zie specifieke doelstelling ) komen bijgevolg in aanmerking. c) de mate waarin de opgedane kennis wordt overgedragen: Hier wordt verwacht dat men aangeeft op welke wijze de opgedane kennis geborgd en verspreid wordt tijdens het volledige project. In het projectvoorstel moet duidelijk naar voren komen op welke manier deze kennis wordt gedeeld en verspreid binnen het samenwerkingsverband en hoe het samenwerkingsverband de communicatie ziet met en naar de andere LEDnetwerken. Tevens moet blijken hoe de kennisoverdracht naar externen en meer expliciet naar het Agentschap Ondernemen toe zal gebeuren. 5 Hiervan is de maatschappelijke behoefte al aangetoond. 6 Hiervan is de maatschappelijke behoefte al aangetoond. Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 11

13 d) de deskundigheid van de projectorganisatoren, partners en het samenwerkingsverband: Hierbij wordt onder andere met de volgende aspecten rekening gehouden: Hebben de indiener en de partners in het samenwerkingsverband kennis van en ervaring met de doelgroep respectievelijk de thematiek? Over welke ervaring en kennis beschikken de mensen die worden ingezet? Wat is de kwaliteit van een eventuele samenwerking (indiener - partners in het samenwerkingsverband)? Is het samenwerkingsverband volledig? Dat wil zeggen bevat het samenwerkingsverband de nodige partners en deskundigheid uit de provincie? Hebben de indiener en de partners in het samenwerkingsverband ervaring met laagdrempelige dienstverlening? Hoe zijn de taken en de verantwoordelijkheden verdeeld? Worden de beslissingslijnen duidelijk omschreven? Is er een stevige projectorganisatie? (voorbeelden hiervan zijn: projectmanager, -leider, -verantwoordelijke, -coördinator, projectteam, stuurgroep of steering committee, werkgroep(en), resonans- of klankbordgroep(en), adviesra(a)d(en), edm.) Zo ja, geef de structuur en verantwoordelijkheidsverdeling van deze projectorganisatie aan. Wat is bovendien de samenstelling van laatstgenoemde groep(en), ra(a)d(en) of team(s) en wat is hun aantal bijeenkomsten, vergader-, overleg-, rapporterings- en evaluatiemomenten? Welke prestaties, diensten of producten levert iedere partner? e) de mate waarin efficiënt wordt omgegaan met middelen: Hierbij wordt onder andere met de volgende aspecten rekening gehouden: Wat is de verwachte output in verhouding tot de ingezette (overheids)middelen? Hoe wordt de verhouding tussen de ingezette overheidsmiddelen en de middelen van het samenwerkingsverband geschat? f) de mate waarin de projectorganisatie samenwerkt met andere actoren: Hierbij wordt onder andere met de volgende aspecten rekening gehouden: Met welke andere organisaties wordt er samengewerkt en waarvoor en met welke frequentie. Heeft de indiener of het samenwerkingsverband al een eigen netwerk uitgebouwd of participeert de indiener of het samenwerkingsverband aan andere netwerken? Zo ja, welke en waarvoor? Wat zijn de omvang en de kwaliteit van deze netwerken? Vermeld ook welke expertise buiten de organisatie of buiten het samenwerkingsverband nodig is om het project uit te voeren en motiveer waarom. Toon hierbij tevens aan in welke mate en de wijze waarop de doorverwijzing naar collectieve centra, comptentiepolen en andere onderzoekscentra wordt geïnitieerd en gegarandeerd. 2. Op het vlak van inhoud: a) de mate waarin het project inspeelt op het beleidsaccent van de minister (zie specifieke doelstelling ) b) de mate waarin het project innovatief is: dit beoordelingscriterium is voor deze oproep niet van toepassing. Deze oproep wordt immers als een gesloten oproep gelanceerd en enkel projecten die inspelen op de specifieke beleidsaccenten 7 van de minister voor deze oproep (zie specifieke doelstelling ) komen bijgevolg in aanmerking. Het innovatief karakter werd reeds aangetoond. 7 Hiervan is de maatschappelijke behoefte al aangetoond. Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 12

14 c) de mate waarin het project inhoudelijk en methodologisch is uitgewerkt: Toon aan hoe de verschillende activiteiten bijdragen tot de doelstellingen die de Vlaamse overheid met de oproep beoogt, namelijk het oprichten van Laagdrempelige Expertise en Dienstverleningscentra en het aanbieden van laagdrempelige dienstverlening en expertise naar KMO s toe, met specifieke aandacht voor kenniscirculatie. Kwantificeer de beoogde doelstellingen, de kwaliteit en de haalbaarheid van het projectvoorstel. Bij het uitwerken van het project kunt u rekening houden met onder andere de volgende aspecten: Is het project duidelijk omschreven en goed onderbouwd? Is het project degelijk gestructureerd, met een relevante en haalbare aanpak? Zijn de noodzakelijke indicatoren voor voortgangscontrole ingebouwd? Op welke manier wordt ervaringsuitwisseling gegarandeerd? Is er een duidelijke en concrete planning van de activiteiten? Is er een goede verhouding tussen de voorbereidingstijd en de effectieve uitvoering van het project? RANGSCHIKKING VAN DE AANVRAGEN De projecten worden per perceel gerangschikt op basis van de behaalde score op de beoordelingscriteria. De minister bepaalt in het ministerieel besluit van iedere oproep de beoordelingscriteria en de weging ervan. Voor deze oproep is het volgende beslist: een ontvankelijke aanvraag wordt beoordeeld aan de hand van de zes bovenstaande criteria, met volgende weging: criteria 1 c), e), f) en 2 c): de maximale score bedraagt 5 punten criteria 1 d) en 2 a): er wordt eveneens gescoord op 5 punten, maar die score wordt in de totaalscore voor de dubbele waarde meegerekend De maximale totaalscore bedraagt bijgevolg 40 punten (4 x 5 punten + 2 x 10 punten). Voor elk beoordelingscriterium wordt dus een score op een schaal van 1 tot 5 toegekend: 1 staat voor onvoldoende; 2 staat voor redelijk; 3 staat voor goed; 4 staat voor meer dan goed; 5 staat voor uitstekend. Om opgenomen te worden in de rangschikking mag een project geen score 1 of niet meer dan twee keer de score 2 krijgen. De projecten worden in dalende volgorde gerangschikt volgens hun totaalscore en tot uitputting van de enveloppe. Projecten waarbij er op basis van de beoordelingscriteria ernstige twijfels zijn over de haalbaarheid en de kwalitatieve uitvoering van het project, worden automatisch onderaan de rangschikking geplaatst. TOEKENNING VAN DE SUBSIDIE De minister kent de voorziene subsidie per perceel toe aan het project dat als eerste wordt gerangschikt. Met andere woorden, er wordt binnen elk perceel slechts 1 perceel goedgekeurd. Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 13

15 In een aantal gevallen kan de minister echter een negatieve beslissing nemen. Deze gevallen zijn gespecificeerd in artikel 17 van het ministerieel besluit van 22 juni 2012 tot uitvoering van artikel 16, 3, van het besluit van de Vlaamse Regering van 24 april 2009, met name: 1 indien de indiener of eventuele partners van het samenwerkingsverband in het project onvoldoende financiële draagkracht hebben voor de uitvoering of het welslagen ervan; 2 indien de indiener of eventuele partners van het samenwerkingsverband in het project niet voldoen aan andere verplichtingen of vergunningen vanwege de overheid; 3 indien de indiener of eventuele partners van het samenwerkingsverband in het project blijk hebben gegeven van niet-correct gedrag naar aanleiding van vorige aanvragen, onder meer inzake informatieverstrekking, inhoudelijke en financiële verplichtingen of verslaggeving; 4 indien de indiener of de partners van het samenwerkingsverband op de indieningsdatum van de steunaanvraag achterstallige schulden bij de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid hebben of een procedure op basis van Europees of nationaal recht lopen hebben waarbij een toegekende steun wordt teruggevorderd. 6 De subsidie en looptijd van de projecten AANVANG EN DUUR VAN DE SUBSIDIEPERIODE Alle projecten dienen van start te gaan op 1 oktober 2012 en lopen tot 31 maart Een uitzondering hierop vormt het perceel West-Vlaanderen waar de huidige werking is verzekerd tot en met 31 december Bijgevolg vangt het project in dit perceel aan vanaf 1 januari De maximale looptijd van een project bedraagt 2 ½ jaar. Een project kan maximaal voor die periode een subsidie ontvangen. MAXIMALE SUBSIDIE De subsidie bedraagt 80% van de aanvaarde projectkosten met maximaal euro per project en maximaal het netto te financieren saldo (zie verder). Aangezien de looptijd van het project in West- Vlaanderen korter is, zal deze subsidie maximaal euro bedragen. Voor deze oproep is er geen minimumpercentage aan private inbreng bepaald. 7 Evaluatie Na één academiejaar wordt de voortgang van elk project beoordeeld uitgaande van de volgende indicatoren: Totaal aantal bereikte bedrijven of organisaties en een overzicht van de volgende kenmerken: o grootte van het bedrijf of organisatie o sector (NACE-code) o ligging/regio Totaal aantal intakegesprekken die uitmonden in concrete informatieverstrekking Totaal aantal dossiers waarbij studenten betrokken zijn, hetzij via eindwerk, stage of groepswerk Tevredenheid bij de bedrijven of organisaties over de dienstverlening van een LED op het gebied van: o laagdrempeligheid (toegankelijkheid) Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 14

16 o kwaliteit van de samenwerking, informatieverstrekking en/of doorverwijzing o snelheid van de dienstverlening o toepassingsgraad (implementatie van informatie of aangereikte oplossing) Meerwaarde van de LED s inzake kennisontwikkeling en kennistoepassing bij de deelnemende ondernemers en voor de betrokken regio Totaal aantal doorverwijzingen en aard van de doorverwijzing (adviesverstrekking, offerte, metingen, contractonderzoek, ) met vermelding van de partner waarnaar wordt doorverwezen. De projecten worden goedgekeurd voor een periode van maximaal 2 ½ jaar, tenzij uit de tussentijdse evaluatie na 1 jaar blijkt dat ze niet of onvoldoende goed zijn. Na afloop van het project wordt de werking van het LEDnetwerk grondig geëvalueerd. Dit gebeurt op basis van een kwantitatief en kwalitatief eindverslag wat elke LEDnetwerk aan Agentschap Ondernemen dient aan te leveren. De evaluatie is belangrijk voor het uit te betalen saldo van de subsidie alsmede een eventuele verlenging van de LED-werking. De indiener die na goedkeuring van zijn aanvraagdossier een wijziging wenst door te voeren aan het project vraagt dit voorafgaandelijk en schriftelijk, en uiterlijk vóór de beëindiging van het project, aan bij het Agentschap Ondernemen. Dit betreffen niet louter wijzigingen met een begrotingseffect, maar alle substantiële wijzigingen (eveneens inhoudelijk, structureel, ). 8 Projectbegroting Er moet in de bijlage AV1 Projectbegroting bij het aanvraagformulier een gedetailleerde begroting worden opgenomen voor het volledige project. Die bestaat uit een globale begroting en een begroting per jaar dat het project loopt. Deze begroting moet een gedetailleerde raming van alle kosten bevatten, ongeacht of die volledig door de subsidie worden gedekt of niet, en van alle inkomsten. Uit het subsidiebedrag kan voor de LEDcoördinator zelf een maximumbedrag worden aangewend van euro per jaar, per perceel. De communicatie rondom elke provinciaal netwerk wordt centraal beheerd door de centrale stuurgroep. Dit houdt in dat er in het projectvoorstel geen apart budget hoeft te worden voorzien voor communicatieacties. Er wordt een algemeen budget voorzien voor communicatie, waarvoor u geen middelen uit uw eigen projectsubsidie hoeft aan te wenden. De kosten die in aanmerking worden genomen voor de berekening van de subsidie zijn beperkt. Voor de aanvaardbare kosten wordt verwezen naar de bijlage 2 Controlerichtlijnen van de Afdeling Inspectie Economie (AIE) van toepassing op oproepen (peterschapsprojecten, brugprojecten economie-onderwijs, oproepen ondernemerschap) en projecten van bijzonder belang (die niet onder een oproep vallen) in het kader van het Besluit van de Vlaamse Regering van 24 april 2009 tot toekenning van steun aan projecten ter bevordering van het ondernemerschap. NETTO TE FINANCIEREN SALDO (NFS) Het netto te financieren saldo is het saldo van het aanvaardbaar projectbedrag dat nog moet gefinancierd worden na aftrek van de beschikbare middelen in natura (zoals bv. sponsoring, giften, eigen werk, eigen inbreng in natura) en de financiële middelen (zoals bv. cash middelen) zoals voorzien in de begroting van het project. Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 15

17 Voor de bepaling van de minimaal 20% eigen bijdrage door het samenwerkingsverband komen zowel eigen inbreng (zoals tijdsbesteding van docenten), projecteigen opbrengsten, sponsoring in geld en sponsoring in natura in aanmerking (zoals tijdsbesteding van studenten aan de LED s). Voor deze oproep is voorzien in een steunpercentage van maximaal 80% van de aanvaarde projectbegroting met een maximum van euro per project (in het geval van het project in West- Vlaanderen maximaal euro); desgevallend beperkt tot maximaal het netto te financieren saldo. Bij maximum euro steun beperkt tot 80% van het aanvaardbare projectbedrag en een vereiste inbreng van het samenwerkingsverband zelf van minstens 20% is de minimale projectkost dus euro. Ter illustratie volgen een aantal rekenvoorbeelden die de hierboven beschreven principes verduidelijken. Voorbeeld A Kosten Financiering Loonkosten Eigen inbreng (5%) Werkingskosten Sponsoring in natura (15%) Overhead (10% op loonkost) Investeringskosten Niet aftrekbare BTW PM Totale kosten (1) Totale ontvangsten Totaal inbreng samenwerkingsverband= 20% Voorbeeld A Berekening subsidie conform NFS principe Totale kosten ,00 - sponsoring in natura ,00 = netto te realiseren project ,00 - eigen inbreng ,00 Netto te financieren saldo ,00 Subsidie 80% op = ,00 Voorbeeld B in de veronderstelling dat de private bijdrage > is dan minimaal vereiste 20% Kosten Financiering Loonkosten Eigen inbreng (14%) Werkingskosten Sponsoring in natura (6%) Overhead (10% op loonkost) Investeringskosten Niet aftrekbare BTW PM Totale kosten (1) Totale ontvangsten Totale inbreng samenwerkingsverband = 25% Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 16

18 Voorbeeld B Berekening subsidie conform NFS principe Totale kosten ,00 - sponsoring is natura ,00 = netto te realiseren project ,00 - eigen inbreng ,00 Netto te financieren saldo = subsidie ,00 Subsidie beperkt tot NFS ,00 In dit geval wordt de subsidie beperkt tot euro en bedraagt de subsidie dus 75 % 9 Wettelijk kader het besluit van de Vlaamse Regering van 24 april 2009 tot toekenning van steun aan projecten ter bevordering van het ondernemerschap het besluit van de Vlaamse Regering van 25 mei 2012 tot wijziging van artikel 10 van het besluit van de Vlaamse Regering van 24 april 2009 tot toekenning van steun aan projecten ter bevordering van het ondernemerschap het ministerieel besluit van 22 juni 2012 houdende de uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 24 april 2009 tot toekenning van steun aan projecten ter bevordering van het ondernemerschap - LEDnetwerk Vlaanderen. 10 Informatie en contactpersonen Op vindt u: Het ministerieel besluit van 22 juni 2012 houdende de uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 24 april 2009 tot toekenning van steun aan projecten ter bevordering van het ondernemerschap - LEDnetwerk Vlaanderen bijlage 1: de handleiding bijlage 2: de controlerichtlijnen van de Afdeling Inspectie Economie (AIE) bijlage 3: het aanvraagformulier (met de daarbij horende bijlagen AV1 projectbegroting, AV2 samenwerkingsovereenkomst, AV3 intentieverklaring en AV4 checklist ontvankelijkheid enkel bedoeld als hulpmiddel) bijlage 4: richtlijnen in verband met rapportering en communicatie de reglementaire besluiten Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 17

19 Voor meer inlichtingen over de oproep kunt u terecht bij het Agentschap Ondernemen. U kunt hiervoor mailen naar voor inhoudelijke vragen telefoneren naar Marloes Both 02/ of Johan Van Herck - 02/ voor vragen i.v.m. de indieningsmodaliteiten of de projectbegroting telefoneren naar Marloes Both 02/ of Johan Van Herck - 02/ Deze handleiding maakt integraal deel uit van het ministerieel besluit van 22 juni 2012 houdende de uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 24 april 2009 tot toekenning van steun aan projecten ter bevordering van het ondernemerschap LEDnetwerk Vlaanderen. Handleiding bij de oproep LEDnetwerk Vlaanderen 18

DE VLAAMSE MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID,

DE VLAAMSE MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID, Ministerieel besluit houdende de uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 24 april 2009 tot toekenning van steun voor projecten ter bevordering van het ondernemerschap LEDnetwerk Vlaanderen

Nadere informatie

Agentschap Ondernemen Steun voor strategisch advies. via de kmo-portefeuille

Agentschap Ondernemen Steun voor strategisch advies. via de kmo-portefeuille Agentschap Ondernemen Steun voor strategisch advies via de kmo-portefeuille S t e u n v o o r s t r a t e g i s c h a d v i e s v i a d e k m o - p o r t e f e u i l l e Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Wie

Nadere informatie

OPROEP DEMONSTRATIEPROJECTEN

OPROEP DEMONSTRATIEPROJECTEN OPROEP DEMONSTRATIEPROJECTEN AANVRAAGFORMULIER BIJ DE OPROEP 2011 Uiterste indieningdatum: 11 mei 2011 om 12u Impulsloket Flanders Care Agentschap Ondernemen Koloniënstraat 56 6 de verdieping 1000 Brussel

Nadere informatie

Projectoproep- en selectieprocedure

Projectoproep- en selectieprocedure ESIF Doelstelling Investeren in groei en werkgelegenheid Operationeel programma EFRO Vlaanderen 2014 2020 Projectoproep- en selectieprocedure 1. Algemeen In het kader van de uitvoering van het EFRO-programma

Nadere informatie

Clusters voor industriële ontwikkeling

Clusters voor industriële ontwikkeling Clusters voor industriële ontwikkeling Open projectoproep Bijlage 4 Controlerichtlijnen 1 van de Afdeling Inspectie en Ondersteuning (AIO) met betrekking tot de financiële opvolging Indieningsperiode 22

Nadere informatie

VR DOC.1027/2

VR DOC.1027/2 VR 2015 0910 DOC.1027/2 Besluit van de Vlaamse Regering betreffende het subsidiëren van operationele groepen inzake het Europees Partnerschap voor Innovatie - netwerk voor de productiviteit en duurzaamheid

Nadere informatie

Transitiereglement voor de subsidiëring van culturele projecten met een regionale uitstraling

Transitiereglement voor de subsidiëring van culturele projecten met een regionale uitstraling Transitiereglement voor de subsidiëring van culturele projecten met een regionale uitstraling I. SITUERING Het decreet van 18 november 2016 houdende de vernieuwde taakstelling en gewijzigde financiering

Nadere informatie

Rise- Innovatieve start-ups

Rise- Innovatieve start-ups Rise- Innovatieve start-ups Reglement Oproep van mei 2017 A) Ondernemingen die in aanmerking komen Elke onderneming die aan volgende voorwaarden voldoet, kan zich, met oog op de toepassing van een strategisch

Nadere informatie

SUBSIDIE VAN DE PROVINCIE ANTWERPEN VOOR EEN CULTUURPROJECT EN CULTUURWERKING: Intergemeentelijke culturele samenwerking

SUBSIDIE VAN DE PROVINCIE ANTWERPEN VOOR EEN CULTUURPROJECT EN CULTUURWERKING: Intergemeentelijke culturele samenwerking SUBSIDIEREGLEMENT DEPARTMENT CULTUUR Cultuurloket SUBSIDIE VAN DE PROVINCIE ANTWERPEN VOOR EEN CULTUURPROJECT EN CULTUURWERKING: Intergemeentelijke culturele samenwerking Goedgekeurd door de provincieraad

Nadere informatie

Provinciaal impulsreglement voor toekenning van projectsubsidie aan initiatieven binnen de provinciale beleidsdoelstellingen welzijn

Provinciaal impulsreglement voor toekenning van projectsubsidie aan initiatieven binnen de provinciale beleidsdoelstellingen welzijn Provinciaal impulsreglement voor toekenning van projectsubsidie aan initiatieven binnen de provinciale beleidsdoelstellingen welzijn Hoofdstuk 1: Algemene bepalingen Artikel 1 - De Provincie West-Vlaanderen

Nadere informatie

Het Dream-project wordt sinds 2002 op ad-hoc basis gesubsidieerd.

Het Dream-project wordt sinds 2002 op ad-hoc basis gesubsidieerd. Naam evaluatie Volledige naam Aanleiding evaluatie DREAM-project Evaluatie DREAM-project De Vlaamse overheid ondersteunt een aantal initiatieven ter bevordering van het ondernemerschap en de ondernemerszin.

Nadere informatie

VR DOC.1230/1TER

VR DOC.1230/1TER VR 2016 2511 DOC.1230/1TER DE VLAAMSE MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN TERNOTA AAN DE LEDEN VAN DE VLAAMSE REGERING Betreft: Ontwerpbesluit van de Vlaamse Regering over de regels betreffende

Nadere informatie

INNOVATIEVE CULTUURPROJECTEN IN HET VOORDEEL VAN KINDEREN EN JONGEREN IN EEN MAATSCHAPPELIJKE KWETSBARE SITUATIE

INNOVATIEVE CULTUURPROJECTEN IN HET VOORDEEL VAN KINDEREN EN JONGEREN IN EEN MAATSCHAPPELIJKE KWETSBARE SITUATIE INNOVATIEVE CULTUURPROJECTEN IN HET VOORDEEL VAN KINDEREN EN JONGEREN IN EEN MAATSCHAPPELIJKE KWETSBARE SITUATIE Artikel 1. - Doel Goedgekeurd door de provincieraad op 25/09/2014 De provincie Antwerpen

Nadere informatie

Algemene principes van de uitvoering van een project en de verslaggeving

Algemene principes van de uitvoering van een project en de verslaggeving IWT Ellipsgebouw Koning Albert II-laan 35, bus 16 1030 Brussel tel. +32 (0)2 432 42 00 fax +32 (0)2 432 43 99 website : www.iwt.be e-mail : bedrijfssteun@iwt.be Toelichtingsdocument kmo-innovatieprojecten

Nadere informatie

Steun aan jonge innovatieve ondernemingen

Steun aan jonge innovatieve ondernemingen Steun aan jonge innovatieve ondernemingen Reglement Oproep van mei 2013 A) Ondernemingen die in aanmerking komen Elke onderneming die aan volgende voorwaarden voldoet, kan zich, met oog op de toepassing

Nadere informatie

Evaluatie. van het DREAM-project SAMENVATTING

Evaluatie. van het DREAM-project SAMENVATTING Evaluatie van het DREAM-project SAMENVATTING Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel 13 juni 2008 Samenvatting In de

Nadere informatie

Transitiereglement voor de subsidiëring van culturele projecten met een regionale uitstraling

Transitiereglement voor de subsidiëring van culturele projecten met een regionale uitstraling Transitiereglement voor de subsidiëring van culturele projecten met een regionale uitstraling I. SITUERING Het decreet van 18 november 2016 houdende de vernieuwde taakstelling en gewijzigde financiering

Nadere informatie

Besluit van de Vlaamse Regering betreffende de subsidiëring van projecten ter uitvoering van het actieplan Clean power for transport

Besluit van de Vlaamse Regering betreffende de subsidiëring van projecten ter uitvoering van het actieplan Clean power for transport Besluit van de Vlaamse Regering betreffende de subsidiëring van projecten ter uitvoering van het actieplan Clean power for transport DE VLAAMSE REGERING, Gelet op het Energiedecreet van 8 mei 2009, artikel

Nadere informatie

Reglement met betrekking tot de toekenning van subsidies voor lokale besturen ter ondersteuning van de detailhandel.

Reglement met betrekking tot de toekenning van subsidies voor lokale besturen ter ondersteuning van de detailhandel. directie Economie, Landbouw & Platteland, Europese en Internationale samenwerking dienst Economie, Europese & Internationale samenwerking Reglement met betrekking tot de toekenning van subsidies voor lokale

Nadere informatie

Subsidiereglement Bedrijf en buurt

Subsidiereglement Bedrijf en buurt Subsidiereglement Bedrijf en buurt Goedgekeurd in de gemeenteraad van 26 oktober 2009 Bekendgemaakt op 29 oktober 2009 Artikel 1 - Doel van de subsidie De Stad Gent wil als lokale overheid een impuls geven

Nadere informatie

Subsidiereglement. 1 maart stad Antwerpen servicepunt verenigingen

Subsidiereglement. 1 maart stad Antwerpen servicepunt verenigingen Subsidiereglement Reglement voor de subsidiëring van initiatieven ter bevordering van de maatschappelijke integratie en participatie van personen met een handicap 1 maart 2014 stad Antwerpen servicepunt

Nadere informatie

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op het decreet van 25 april 2014 betreffende het onderwijs XXIV, artikel X.1;

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op het decreet van 25 april 2014 betreffende het onderwijs XXIV, artikel X.1; Besluit van de Vlaamse Regering betreffende de nadere voorwaarden en procedure om subsidies toe te kennen voor projecten die cultuureducatie van onderwijsinstellingen stimuleren DE VLAAMSE REGERING, Gelet

Nadere informatie

Stedelijk reglement voor de subsidiëring van initiatieven ter bevordering van het interculturele en interlevensbeschouwelijke samenleven in Gent

Stedelijk reglement voor de subsidiëring van initiatieven ter bevordering van het interculturele en interlevensbeschouwelijke samenleven in Gent Stedelijk reglement voor de subsidiëring van initiatieven ter bevordering van het interculturele en interlevensbeschouwelijke samenleven in Gent Goedgekeurd in de gemeenteraad van 15 december 2009 Bekendgemaakt

Nadere informatie

Subsidiereglement voor ondersteuning van een. duurzame G-sportclubwerking

Subsidiereglement voor ondersteuning van een. duurzame G-sportclubwerking Subsidiereglement voor ondersteuning van een duurzame G-sportclubwerking Artikel 1: Situering Sport Vlaanderen wil zoveel mogelijk mensen op regelmatige tijdstippen aan het sporten krijgen. Ook mensen

Nadere informatie

Aanvraag van subsidies voor projecten toegankelijkheid sport en jeugdwerk voor kinderen in armoede - 2016

Aanvraag van subsidies voor projecten toegankelijkheid sport en jeugdwerk voor kinderen in armoede - 2016 Aanvraag van subsidies voor projecten toegankelijkheid sport en jeugdwerk voor kinderen in armoede - 2016 /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

DE VLAAMSE MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID,

DE VLAAMSE MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID, Ministerieel besluit tot uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2013 tot toekenning van strategische transformatiesteun aan ondernemingen in het Vlaamse Gewest DE VLAAMSE MINISTER

Nadere informatie

CRITERIALIJST VOOR SUBSIDIEAANVRAGEN TER PROMOTIE VAN EEN BREED SPORTAANBOD DOOR EVENEMENTEN MET EEN BOVENLOKAAL EN COMPETITIEF KARAKTER

CRITERIALIJST VOOR SUBSIDIEAANVRAGEN TER PROMOTIE VAN EEN BREED SPORTAANBOD DOOR EVENEMENTEN MET EEN BOVENLOKAAL EN COMPETITIEF KARAKTER CRITERIALIJST VOOR SUBSIDIEAANVRAGEN TER PROMOTIE VAN EEN BREED SPORTAANBOD DOOR EVENEMENTEN MET EEN BOVENLOKAAL EN COMPETITIEF KARAKTER Voor meer informatie kan u steeds terecht bij Vlaamse overheid Agentschap

Nadere informatie

Bijzondere projectsubsidies socio-culturele projecten

Bijzondere projectsubsidies socio-culturele projecten Booischotseweg 1 2235 Hulshout Tel: 015 22 40 17 www.hulshout.be hulshout@bibliotheek.be Bijzondere projectsubsidies socio-culturele projecten Artikel 1. Doelstelling en definitie Onder de hierna bepaalde

Nadere informatie

Algemene principes van de uitvoering van een project en de verslaggeving

Algemene principes van de uitvoering van een project en de verslaggeving Koning Albert II laan 35 bus 12 1030 Brussel T 0800 20 555 info@vlaio.be www.vlaio.be Contact O&O-bedrijfsprojecten: T +32 (0)2 432 42 24 bedrijfsinnovatiesteun@vlaio.be www.iwt.be/subsidies/oeno-bedrijfsproject

Nadere informatie

Financieringsreglement Projectsubsidie Opvoedingsondersteuning

Financieringsreglement Projectsubsidie Opvoedingsondersteuning Financieringsreglement Projectsubsidie Opvoedingsondersteuning Artikel 1 Wat is de doelstelling van een projectsubsidie? De stad Antwerpen kan, onder de voorwaarden bepaald in dit reglement en binnen de

Nadere informatie

HIER STARTEN. BIJLAGE AV1 bij het aanvraagformulier voor de Oproep City of Things 2018: Projectbegroting

HIER STARTEN. BIJLAGE AV1 bij het aanvraagformulier voor de Oproep City of Things 2018: Projectbegroting HIER STARTEN BIJLAGE AV1 bij het aanvraagformulier voor de Oproep City of Things 2018: Projectbegroting BELANGRIJK: lees deze pagina volledig door alvorens de rekenbladen van de projectbegroting in te

Nadere informatie

Reglement met betrekking tot het subsidiëren van projecten ter bevordering van een goede studiekeuze in het secundair onderwijs

Reglement met betrekking tot het subsidiëren van projecten ter bevordering van een goede studiekeuze in het secundair onderwijs directie Onderwijs & Vorming Reglement met betrekking tot het subsidiëren van projecten ter bevordering van een goede studiekeuze in het secundair onderwijs Artikel 1 Definities Voor de toepassing van

Nadere informatie

Prioriteit 2. Versterken van het concurrentievermogen van kmo s. Oproep FICHE

Prioriteit 2. Versterken van het concurrentievermogen van kmo s. Oproep FICHE ESIF Doelstelling Investeren in groei en werkgelegenheid Operationeel programma EFRO Vlaanderen 2014 2020 Prioriteit 2. Versterken van het concurrentievermogen van kmo s Oproep FICHE Specifieke doelstelling

Nadere informatie

Projectoproep Overkop Huizen voor Jongeren Infosessie 17/1/2017

Projectoproep Overkop Huizen voor Jongeren Infosessie 17/1/2017 Huisstijl Projectoproep Overkop Huizen voor Jongeren Infosessie 17/1/2017 Medialaan wil de mediakracht ter beschikking stellen van het publiek om jongeren te helpen de weg te vinden naar hulp. Hoe zal

Nadere informatie

Evaluatie van Open Bedrijvendag

Evaluatie van Open Bedrijvendag Evaluatie van Open Bedrijvendag Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel April 2011 Samenvatting De Open Bedrijvendag

Nadere informatie

Provinciaal reglement inzake subsidiering van projecten flankerend onderwijs

Provinciaal reglement inzake subsidiering van projecten flankerend onderwijs Provinciaal reglement inzake subsidiering van projecten flankerend onderwijs Artikel 1 Doelstelling Met dit reglement wil de Provincie West-Vlaanderen innovatieve projecten in het kader van het onderwijsflankerend

Nadere informatie

LANDBOUW. De provincieraad van Antwerpen, BESLUIT:

LANDBOUW. De provincieraad van Antwerpen, BESLUIT: 83 LANDBOUW Provincieraadsbesluit van 25 september 2014 in verband met de goedkeuring van het reglement voor de subsidiëring van initiatieven voor duurzame en verbrede landbouw Gelet op het provinciedecreet;

Nadere informatie

Toelichtingsdocument kmo-innovatieprojecten en kmo-haalbaarheidsstudies: uitvoering en opvolging

Toelichtingsdocument kmo-innovatieprojecten en kmo-haalbaarheidsstudies: uitvoering en opvolging Optredend voor het Hermesfonds Koning Albert II laan 35 bus 12 1030 Brussel T 0800 20 555 info@vlaio.be www.vlaio.be Contact KMO-projecten: T +32 (0)2 432 43 14 bedrijfsinnovatiesteun@vlaio.be www.iwt.be/subsidies/kmo-innovatie/documenten

Nadere informatie

Projectaanvraag implementatieproject

Projectaanvraag implementatieproject Aanvraag voor steun van Kom op tegen Kanker Projectaanvraag implementatieproject 1. Titel project. Projectvoorstel (in totaal niet meer dan 5 blz) a. Opzet Omschrijf het projectresultaat, het product,

Nadere informatie

ESKIMO. Indieningsperiode 19 februari mei 2014

ESKIMO. Indieningsperiode 19 februari mei 2014 ESKIMO Stimuleren van de ESCO-markt voor kmo s Gesloten projectoproep Bijlage 4 Controlerichtlijnen 1 van de Afdeling Inspectie en Ondersteuning (AIO) met betrekking tot de financiële opvolging Indieningsperiode

Nadere informatie

Subsidiereglement. 1 maart stad Antwerpen servicepunt verenigingen

Subsidiereglement. 1 maart stad Antwerpen servicepunt verenigingen Subsidiereglement Reglement voor de subsidiëring van initiatieven ter bevordering van het interculturele en interlevensbeschouwelijke samenleven in Antwerpen 1 maart 2014 stad Antwerpen servicepunt verenigingen

Nadere informatie

Subsidiereglement. Reglement voor de subsidiëring van initiatieven van vrijwilligersorganisaties in de armoedebestrijding.

Subsidiereglement. Reglement voor de subsidiëring van initiatieven van vrijwilligersorganisaties in de armoedebestrijding. Subsidiereglement Reglement voor de subsidiëring van initiatieven van vrijwilligersorganisaties in de armoedebestrijding 1 maart 2014 stad Antwerpen servicepunt verenigingen I. Algemeen Artikel 1 Wat is

Nadere informatie

Beslissing van de Provincieraad van 23/05/2013. Hoofdstuk 1: Algemene bepalingen en definities/begripsomschrijvingen. Artikel 1

Beslissing van de Provincieraad van 23/05/2013. Hoofdstuk 1: Algemene bepalingen en definities/begripsomschrijvingen. Artikel 1 Provinciaal reglement houdende de toekenning van een opstart- of projectsubsidie aan initiatieven vanuit de sectoren Welzijn, Jeugd, Gelijke kansen en Wonen Beslissing van de Provincieraad van 23/05/2013

Nadere informatie

SUBSIDIE VAN DE PROVINCIE ANTWERPEN VOOR EEN CULTUURPROJECT: Bovenlokale culturele projecten Goedgekeurd door de provincieraad op 27/06/2013

SUBSIDIE VAN DE PROVINCIE ANTWERPEN VOOR EEN CULTUURPROJECT: Bovenlokale culturele projecten Goedgekeurd door de provincieraad op 27/06/2013 SUBSIDIEREGLEMENT DEPARTMENT CULTUUR Cultuurloket SUBSIDIE VAN DE PROVINCIE ANTWERPEN VOOR EEN CULTUURPROJECT: Bovenlokale culturele projecten Goedgekeurd door de provincieraad op 27/06/2013 HOOFDSTUK

Nadere informatie

Uitgangspunt van deze omzendbrief is het subsidiëren van projecten van bepaalde duur.

Uitgangspunt van deze omzendbrief is het subsidiëren van projecten van bepaalde duur. Omzendbrief voor de subsidiëring van projecten in het kader van Samenlevingsinitiatieven 1. Wat zijn de Samenlevingsinitiatieven? De erkenning en subsidiëring van Samenlevingsinitiatieven gebeurt op basis

Nadere informatie

Ondersteunende richtlijnen voor het indienen van een project

Ondersteunende richtlijnen voor het indienen van een project Ondersteunende richtlijnen voor het indienen van een project Koolmijnlaan 31/3-4, 3580 BERINGEN tel: 011 45 66 15 fax: 011 43 22 72 E-mail: info@pwaberingen.be website: www.pwaberingen.be Laatste versie:

Nadere informatie

e-invoicing Stimuleren van e-government toepassingen, in het bijzonder elektronisch facturen naar overheden, bij Vlaamse ondernemers

e-invoicing Stimuleren van e-government toepassingen, in het bijzonder elektronisch facturen naar overheden, bij Vlaamse ondernemers - e-invoicing Stimuleren van e-government toepassingen, in het bijzonder elektronisch facturen naar overheden, bij Vlaamse ondernemers Bijlage 5 Controlerichtlijnen van de Afdeling Inspectie en Ondersteuning

Nadere informatie

Aanvraagformulier projectoproep. Innovation in movement

Aanvraagformulier projectoproep. Innovation in movement Innovation in movement pagina 1/14 LEUVEN, EEN VITALE STAD AANVRAAGFORMULIER Tofsport Leuven Professor Van Overstraetenplein 1 3000 Leuven tofsport@leuven.be In te vullen door Tofsport: Ontvangstdatum

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Voorwaarden voor de specifieke dienstverlening

Hoofdstuk 2. Voorwaarden voor de specifieke dienstverlening 1 Besluit van de Vlaamse Regering van 13 december 2013 (BS 22 januari 2014) houdende de regels voor de toekenning van een projectsubsidie aan pedagogische en taalondersteunende organisaties voor de pedagogische

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

ONTWERP VAN DECREET TEKST AANGENOMEN DOOR DE PLENAIRE VERGADERING

ONTWERP VAN DECREET TEKST AANGENOMEN DOOR DE PLENAIRE VERGADERING Zitting 2008-2009 18 februari 2009 ONTWERP VAN DECREET betreffende de organisatie en erkenning van toeristische samenwerkingsverbanden TEKST AANGENOMEN DOOR DE PLENAIRE VERGADERING Zie: 1853 (2008-2009)

Nadere informatie

Reglement met betrekking tot de toekenning van subsidies voor middenstands- en handelsverenigingen ter ondersteuning van de detailhandel

Reglement met betrekking tot de toekenning van subsidies voor middenstands- en handelsverenigingen ter ondersteuning van de detailhandel directie Economie, Landbouw & Platteland, Europese en Internationale samenwerking dienst Economie, Europese & Internationale samenwerking Reglement met betrekking tot de toekenning van subsidies voor middenstands-

Nadere informatie

VLAAMSE OVERHEID. Economie, Wetenschap en Innovatie

VLAAMSE OVERHEID. Economie, Wetenschap en Innovatie VLAAMSE OVERHEID Economie, Wetenschap en Innovatie 1. Algemeen kader Oproep tot het indienen van aanvragen voor de erkenning en subsidiëring van inrichter van een VLAO-aanspreekpunt en van een VLAO-aanspreekpunt

Nadere informatie

NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING

NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING DE VLAAMSE MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING Betreft: - ontwerp van decreet houdende de wijziging van het decreet van 30 april 2009 betreffende de organisatie

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie B Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 24 van het Kankerplan: Steun aan pilootprojecten

Nadere informatie

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op het decreet van 16 maart 2012 betreffende het economisch ondersteuningsbeleid, artikel 37 en 40;

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op het decreet van 16 maart 2012 betreffende het economisch ondersteuningsbeleid, artikel 37 en 40; . Besluit van de Vlaamse Regering tot wijziging van diverse bepalingen van het besluit van de Vlaamse Regering van 19 december 2008 tot toekenning van steun aan kleine en middelgrote ondernemingen voor

Nadere informatie

Tekst aangenomen door de plenaire vergadering. van het ontwerp van decreet

Tekst aangenomen door de plenaire vergadering. van het ontwerp van decreet ingediend op 1116 (2016-2017) Nr. 3 26 april 2017 (2016-2017) Tekst aangenomen door de plenaire vergadering van het ontwerp van decreet houdende de ondersteuning van bovenlokale sportinfrastructuur en

Nadere informatie

Projectoproep directe internationale samenwerking door West-Vlaamse gemeenten

Projectoproep directe internationale samenwerking door West-Vlaamse gemeenten Projectoproep directe internationale samenwerking door West-Vlaamse gemeenten Inhoud 1. Samengevat...2 1.1 context...2 1.2 Budget:...2 1.3 Timing:...2 2. Situering van de call:...3 3. Wie wat waarom?...3

Nadere informatie

PROVINCIAAL REGLEMENT INZAKE DE TOEKENNING VAN SUBSIDIES AAN SOCIAAL-CULTURELE VERENIGINGEN, DIE ACTIEF ZIJN IN DE PROVINCIE VLAAMS-BRABANT

PROVINCIAAL REGLEMENT INZAKE DE TOEKENNING VAN SUBSIDIES AAN SOCIAAL-CULTURELE VERENIGINGEN, DIE ACTIEF ZIJN IN DE PROVINCIE VLAAMS-BRABANT PROVINCIAAL REGLEMENT INZAKE DE TOEKENNING VAN SUBSIDIES AAN SOCIAAL-CULTURELE VERENIGINGEN, DIE ACTIEF ZIJN IN DE PROVINCIE VLAAMS-BRABANT Artikel 1. Binnen de perken van de daartoe op de begroting van

Nadere informatie

HANDLEIDING INDIVIDUELE O&O-HAALBAARHEIDSSTUDIES VERSIE _ MAART 2011

HANDLEIDING INDIVIDUELE O&O-HAALBAARHEIDSSTUDIES VERSIE _ MAART 2011 agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie VERSIE _ MAART 2011 HANDLEIDING INDIVIDUELE O&O-HAALBAARHEIDSSTUDIES Deze handleiding heeft betrekking op het instrument van de individuele O&O-haalbaarheidsstudies.

Nadere informatie

Aanvraag van een projectsubsidie STEM-klimaat voor het basis-, secundair en volwassenenonderwijs

Aanvraag van een projectsubsidie STEM-klimaat voor het basis-, secundair en volwassenenonderwijs VR 2017 3103 DOC.0328/5 Aanvraag van een projectsubsidie STEM-klimaat voor het basis-, secundair en volwassenenonderwijs 1F2B8P-01-170222 /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

Subsidiëring in het kader van het Kunstendecreet: Projectsubsidies: - Voor kunstenorganisaties, kunsteducatieve en sociaal-artistieke organisaties

Subsidiëring in het kader van het Kunstendecreet: Projectsubsidies: - Voor kunstenorganisaties, kunsteducatieve en sociaal-artistieke organisaties Subsidiëring in het kader van het Kunstendecreet: Projectsubsidies: - Voor kunstenorganisaties, kunsteducatieve en sociaal-artistieke organisaties -Voor kunstenaars - Periodieke publicaties Algemene principes

Nadere informatie

Beschrijving aanvraagprocedure/aanvraagformulier

Beschrijving aanvraagprocedure/aanvraagformulier Beschrijving aanvraagprocedure/aanvraagformulier Voor de behandeling van subsidieaanvragen voor projecten en activiteiten, werken wij met een vaste procedure. U kunt subsidie voor een bepaald project of

Nadere informatie

Oproep 4 Nieuw Industrieel Beleid ZORGECONOMIE

Oproep 4 Nieuw Industrieel Beleid ZORGECONOMIE Bijlage 1 bij het Ministerieel Besluit van 15 november 2013 houdende de uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 24 april 2009 tot toekenning van steun voor projecten ter bevordering van

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun

Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun C Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 21/22 van het Kankerplan: Psychosociale

Nadere informatie

CRITERIALIJST VOOR SUBSIDIEAANVRAGEN TER PROMOTIE VAN EEN BREED SPORTAANBOD DOOR EVENEMENTEN MET EEN FOCUS OP PARTICIPATIE EN RECREATIE

CRITERIALIJST VOOR SUBSIDIEAANVRAGEN TER PROMOTIE VAN EEN BREED SPORTAANBOD DOOR EVENEMENTEN MET EEN FOCUS OP PARTICIPATIE EN RECREATIE CRITERIALIJST VOOR SUBSIDIEAANVRAGEN TER PROMOTIE VAN EEN BREED SPORTAANBOD DOOR EVENEMENTEN MET EEN FOCUS OP PARTICIPATIE EN RECREATIE Voor meer informatie kan u steeds terecht bij Vlaamse overheid Agentschap

Nadere informatie

Reglement voor subsidiëring van sociaal-culturele projecten van de Provincie West-Vlaanderen

Reglement voor subsidiëring van sociaal-culturele projecten van de Provincie West-Vlaanderen Reglement voor subsidiëring van sociaal-culturele projecten van de Provincie West-Vlaanderen Artikel 1 Doelstelling Met dit reglement wil de Provincie West-Vlaanderen de kwaliteitsvolle werking in de sociaalculturele

Nadere informatie

Bestuursmemoriaal Provincie Vlaams-Brabant

Bestuursmemoriaal Provincie Vlaams-Brabant Bestuursmemoriaal Provincie Vlaams-Brabant Nummer 8 20 september 2014 20e jaargang Inhoud Reglementen en verordeningen van de provincieraad Nr. 23 Nr. 24 Nr. 25 Toepassing van de artikelen 244 en 245 van

Nadere informatie

VR 2015 2509 DOC.0987/2BIS

VR 2015 2509 DOC.0987/2BIS VR 2015 2509 DOC.0987/2BIS Besluit van de Vlaamse Regering betreffende steun aan projecten in het kader van het Europees Fonds voor de Regionale Ontwikkeling en het Europees Sociaal Fonds DE VLAAMSE REGERING,

Nadere informatie

Reglement voor subsidiëring van artistiek-culturele projecten van de Provincie West-Vlaanderen

Reglement voor subsidiëring van artistiek-culturele projecten van de Provincie West-Vlaanderen Reglement voor subsidiëring van artistiek-culturele projecten van de Provincie West-Vlaanderen Artikel 1 - Doelstelling Met dit reglement wil de Provincie West-Vlaanderen de kwaliteitsvolle werking in

Nadere informatie

Bijlage 1. Oproep tot deelname aan de proefomgeving voor experimentele woonvormen als vermeld in artikel 1

Bijlage 1. Oproep tot deelname aan de proefomgeving voor experimentele woonvormen als vermeld in artikel 1 Bijlage 1. Oproep tot deelname aan de proefomgeving voor experimentele woonvormen als vermeld in artikel 1 De Vlaamse Regering lanceert een oproep tot indiening van projectaanvragen voor experimentele

Nadere informatie

HET REGLEMENT VOOR TOERISTISCHE IMPULSEN van de PROVINCIE WEST-VLAANDEREN. AANVRAAGFORMULIER STARTSUBSIDIE voor het project

HET REGLEMENT VOOR TOERISTISCHE IMPULSEN van de PROVINCIE WEST-VLAANDEREN. AANVRAAGFORMULIER STARTSUBSIDIE voor het project Pagina 1 van 10 HET REGLEMENT VOOR TOERISTISCHE IMPULSEN van de PROVINCIE WEST-VLAANDEREN AANVRAAGFORMULIER STARTSUBSIDIE voor het project.. Uiterlijk vóór 1 maart of vóór 1 september van het betrokken

Nadere informatie

Laagdrempelige expertise- en dienstverleningscentra (LED's) - Stand van zaken

Laagdrempelige expertise- en dienstverleningscentra (LED's) - Stand van zaken SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 679 van LIONEL BAJART datum: 30 augustus 2016 aan PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT Laagdrempelige expertise- en dienstverleningscentra (LED's)

Nadere informatie

PROVINCIAAL REGLEMENT: wereldburgerschap stimuleren in West-Vlaanderen

PROVINCIAAL REGLEMENT: wereldburgerschap stimuleren in West-Vlaanderen PROVINCIAAL REGLEMENT: wereldburgerschap stimuleren in West-Vlaanderen Art. 1 - Doelstellingen Met dit reglement wil de Provincie West-Vlaanderen, binnen de perken van het budget en de bevoegdheden, het

Nadere informatie

Dit moet gemotiveerd worden in het projectvoorstel en wordt mee beoordeeld bij de evaluatie.

Dit moet gemotiveerd worden in het projectvoorstel en wordt mee beoordeeld bij de evaluatie. 0 OP ESF Vlaanderen 2014-2020 FAQ oproep 315 Innovatie door adaptatie Prioriteit uit OP: 5 Innovatie en Transnationaliteit 1. Moeten de promotor en partners Vlaamse dienstverleners zijn? De promotor en

Nadere informatie

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN Vergadering van 25 juni 2015 Verslag van de deputatie Bevoegd deputatielid: Peter Bellens Telefoon: 03 240 52 40 Agenda nr. 10/3 Provinciale initiatieven. Reglement ter subsidiëring

Nadere informatie

Extra impuls gemeenten voor afvalpreventie en afvalscheiding huishoudelijk afval

Extra impuls gemeenten voor afvalpreventie en afvalscheiding huishoudelijk afval Extra impuls gemeenten voor afvalpreventie en afvalscheiding huishoudelijk afval Inhoud 1. Inleiding 3 2. Opzet plannen voor ondersteuning 4 3. Plannen voor verminderen huishoudelijk restafval 5 3.1 Eisen

Nadere informatie

Opdracht. Hoe? Agentschap Ondernemen bondig voorgesteld. Voorbereiden en uitvoeren van economie- en ondernemingsbeleid:

Opdracht. Hoe? Agentschap Ondernemen bondig voorgesteld. Voorbereiden en uitvoeren van economie- en ondernemingsbeleid: Agentschap Ondernemen bondig voorgesteld 25/02/2011 Opdracht Voorbereiden en uitvoeren van economie- en ondernemingsbeleid: Bedrijven door de crisis helpen Meer en sterker ondernemerschap Een meer groene

Nadere informatie

Subsidiereglement Tijdelijke jeugdcultuurprojecten voor en door jongeren

Subsidiereglement Tijdelijke jeugdcultuurprojecten voor en door jongeren Subsidiereglement Tijdelijke jeugdcultuurprojecten voor en door jongeren Goedgekeurd door de provincieraad op 27/10/2016 Artikel 1. - Doel Met dit reglement wil het provinciebestuur actoren uit het lokaal

Nadere informatie

Projectsubsidies organisaties: doel

Projectsubsidies organisaties: doel Projectsubsidies organisaties: doel De projectsubsidiëring is erop gericht organisaties die niet structureel ondersteund worden, de kans te bieden om één project, afgerond in tijd en doelstelling, te realiseren.

Nadere informatie

SUBSIDIEREGLEMENT GEMEENSCHAPSVORMENDE CULTURELE PROJECTEN

SUBSIDIEREGLEMENT GEMEENSCHAPSVORMENDE CULTURELE PROJECTEN Stad Eeklo Cultuurdienst Molenstraat 36 9900 EEKLO T 09 218 27 31 F 09 378 40 49 info@stad.eeklo.be SUBSIDIEREGLEMENT GEMEENSCHAPSVORMENDE CULTURELE PROJECTEN Gelet op het decreet van 12 juli 2012 betreffende

Nadere informatie

Subsidiereglement Internationale Solidariteit

Subsidiereglement Internationale Solidariteit Subsidiereglement Internationale Solidariteit Artikel 1 Algemeen Het bedrag voorzien in het gemeentelijk budget voor subsidies internationale solidariteit wordt als volgt verdeeld: 1. Werkingstoelage leden

Nadere informatie

RICHTLIJNEN BIJ HET INDIENEN VAN EEN PROJECTVOORSTEL INNOVERENDE JOURNALISTIEKE PROJECTEN

RICHTLIJNEN BIJ HET INDIENEN VAN EEN PROJECTVOORSTEL INNOVERENDE JOURNALISTIEKE PROJECTEN Afdeling Media, Film en E-cultuur Contactpersoon: Saskia Dierickx saskia.dierickx@cjsm.vlaanderen.be media@vlaanderen.be 02 553 46 69 RICHTLIJNEN BIJ HET INDIENEN VAN EEN PROJECTVOORSTEL INNOVERENDE JOURNALISTIEKE

Nadere informatie

Reglement impulssubsidie

Reglement impulssubsidie Reglement impulssubsidie innovatieve projecten in de sociale economie Goedgekeurd door de provincieraad op 24 november 2016 Artikel 1. Doelgroep Via het reglement Impulssubsidies innovatieve projecten

Nadere informatie

Reglement Bovenlokale culturele projecten

Reglement Bovenlokale culturele projecten Reglement Bovenlokale culturele projecten HOOFDSTUK I Doel, doelgroep en definities Artikel 1. Doel van het subsidiereglement De provincie Antwerpen is dé bovenlokale partner en promotor van een diverse,

Nadere informatie

Gecoördineerde tekst:

Gecoördineerde tekst: Gecoördineerde tekst: Decreet van 27 oktober 1998 houdende de erkenning en subsidiëring van organisaties voor volkscultuur en de oprichting van het Vlaams Centrum voor Volkscultuur (B.S.22-12-1998) Decreet

Nadere informatie

Nood aan opleiding of advies? Vraag uw steun aan! Steun voor opleiding & advies

Nood aan opleiding of advies? Vraag uw steun aan! Steun voor opleiding & advies Nood aan opleiding of advies? Vraag uw steun aan! Steun voor opleiding & advies Met de kmo-portefeuille kan u als kmo, eenmanszaak of beoefenaar van een vrij beroep tot 40.000 euro steun per jaar genieten

Nadere informatie

Impulssubsidie voor innovatieve projecten arbeidszorg

Impulssubsidie voor innovatieve projecten arbeidszorg Impulssubsidie voor innovatieve projecten arbeidszorg Hoofdstuk 1: Doel impulssubsidie Artikel 1: Beleidsvisie arbeidszorg Arbeidszorg is zorg door arbeid, het is onbezoldigde arbeid voor mensen die niet,

Nadere informatie

Subsidiëring in het kader van het Kunstendecreet: Projectsubsidies: - Voor kunstenorganisaties, kunsteducatieve en sociaal-artistieke organisaties

Subsidiëring in het kader van het Kunstendecreet: Projectsubsidies: - Voor kunstenorganisaties, kunsteducatieve en sociaal-artistieke organisaties Subsidiëring in het kader van het Kunstendecreet: Projectsubsidies: - Voor kunstenorganisaties, kunsteducatieve en sociaal-artistieke organisaties -Voor kunstenaars - Periodieke publicaties Subsidies voor

Nadere informatie

SOCIAAL-CULTURELE, CULTURELE EN ARTISTIEKE PROJECTSUBSIDIES WERKINGSSUBSIDIES

SOCIAAL-CULTURELE, CULTURELE EN ARTISTIEKE PROJECTSUBSIDIES WERKINGSSUBSIDIES Provinciale subsidiereglementen SOCIAAL-CULTURELE, CULTURELE EN ARTISTIEKE PROJECTSUBSIDIES WERKINGSSUBSIDIES sociaal-culturele, culturele en artistieke projectsubsidies werkingssubsidies Met dit reglement

Nadere informatie

De drie belangrijkste verbeteringen worden op de website van VLAIO als volgt omschreven:

De drie belangrijkste verbeteringen worden op de website van VLAIO als volgt omschreven: SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 510 van ROBRECHT BOTHUYNE datum: 12 mei 2016 aan PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT KMO-portefeuille - Aanvragen De kmo-portefeuille is veruit

Nadere informatie

Subsidiereglement voor socio-culturele verenigingen en socio-culturele projecten

Subsidiereglement voor socio-culturele verenigingen en socio-culturele projecten voor socio-culturele verenigingen en socio-culturele projecten Binnen het in het budget voorziene en goedgekeurde bedrag (1419/4/3/7/9 steun voor erkende socio-culturele verenigingen en 1419/4/3/6/4 Ondersteuning

Nadere informatie

Projectindiening. demonstratie- en disseminatieproject. duurzame technologieën op vlak van WATER OPROEP 4. Concepten voor efficiënt waterbeheer

Projectindiening. demonstratie- en disseminatieproject. duurzame technologieën op vlak van WATER OPROEP 4. Concepten voor efficiënt waterbeheer Projectindiening demonstratie- en disseminatieproject duurzame technologieën op vlak van WATER OPROEP 4 Concepten voor efficiënt waterbeheer Bij het invullen van de aanvraag gelden de volgende principes:

Nadere informatie

Start en beëindiging van een project: zoals bepaald en aanvaard in het aanvraagformulier 5 :

Start en beëindiging van een project: zoals bepaald en aanvaard in het aanvraagformulier 5 : Bijlage 2 bij het Ministerieel Besluit van xx december 2011 houdende de uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 24 april 2009 tot toekenning van steun voor projecten ter bevordering van

Nadere informatie

Leidraad voor het indienen van een aanvraag voor structurele subsidiëring of erkenning als landelijk georganiseerde jeugdvereniging

Leidraad voor het indienen van een aanvraag voor structurele subsidiëring of erkenning als landelijk georganiseerde jeugdvereniging Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen Afdeling Jeugd Arenbergstraat 9 1000 Brussel E-mail: subsidiedossierjeugd@cjsm.vlaanderen.be Leidraad voor het indienen van een aanvraag voor

Nadere informatie

REGLEMENT. Darna Express

REGLEMENT. Darna Express Darna vzw Vlaams-Marokkaans Culturenhuis Steenstraat 25-27 1000 Brussel REGLEMENT Darna Express Projectsubsidie voor de realisatie van culturele projecten ter stimulering van de dialoog tussen de Vlaams

Nadere informatie

Subsidiereglement voor de ondersteuning van het tragewegenbeleid van de gemeenten. Doel van het subsidiereglement.

Subsidiereglement voor de ondersteuning van het tragewegenbeleid van de gemeenten. Doel van het subsidiereglement. Subsidiereglement voor de ondersteuning van het tragewegenbeleid van de gemeenten Doel van het subsidiereglement Steden en gemeenten inhoudelijk ondersteunen bij het structurele tragewegenbeleid Tragewegenbeleid

Nadere informatie

Het VLAAMS PARLEMENT heeft aangenomen en. Wij, REGERING, bekrachtigen hetgeen volgt :

Het VLAAMS PARLEMENT heeft aangenomen en. Wij, REGERING, bekrachtigen hetgeen volgt : Het VLAAMS PARLEMENT heeft aangenomen en Wij, REGERING, bekrachtigen hetgeen volgt : DECREET houdende de controle op de communicatie van de Vlaamse overheid Artikel 1 Dit decreet regelt een gemeenschaps-

Nadere informatie

Tweede adviesnota. van het STEM-PLATFORM. aan de stuurgroep. donderdag, 12 december Brussel, Koning Albert II - Laan.

Tweede adviesnota. van het STEM-PLATFORM. aan de stuurgroep. donderdag, 12 december Brussel, Koning Albert II - Laan. Tweede adviesnota van het STEM-PLATFORM aan de stuurgroep donderdag, 12 december 2013 Brussel, Koning Albert II - Laan Pagina 1 Beoordelingskader voor de subsidiëring van initiatieven ter ondersteuning

Nadere informatie

SBO economisch programmadeel Handleiding voor de participatie van bedrijven (versie januari 2016)

SBO economisch programmadeel Handleiding voor de participatie van bedrijven (versie januari 2016) SBO economisch programmadeel Handleiding voor de participatie van bedrijven (versie januari 2016) 1. Situering van deze handleiding Voorliggende handleiding is bedoeld voor bedrijven die wensen betrokken

Nadere informatie