Innoveren met zorgtechnologie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Innoveren met zorgtechnologie 2012-2013"

Transcriptie

1 Innoveren met zorgtechnologie Lectoraat Technologie in de Zorg Zuyd Onderzoek

2 Innoveren met zorgtechnologie Lectoraat Technologie in de Zorg Innoveren met zorgtechnologie De zorg in Nederland maakt stormachtige tijden door. Er zijn grote veranderingen gaande: de zogenaamde 'kanteling' van de langdurende zorg, een verschuiving van verantwoordelijkheden naar gemeenten, forse bezuinigingen en een veranderende rol van cliënten en de mensen in hun directe omgeving. Deze tijd vraagt om creatieve, vernieuwende oplossingen en doortastende bestuurders. Het lectoraat Technologie in de Zorg van Zuyd Hogeschool wil aan die vernieuwende oplossingen een bijdrage leveren. Dat doen we met een team van inmiddels 30 medewerkers die, ondersteund door studenten van de hogeschool, werken aan onderzoek en innovatieprojecten, altijd in nauwe samenwerking met professionals in de zorg en het bedrijfsleven. Het doel is duidelijk: een significante bijdrage leveren aan de kwaliteit en efficiëntie van de (langdurende) zorg met behulp van technologie. Deze brochure laat een aantal voorbeelden zien van wat de medewerkers van het lectoraat kunnen en graag doen. Deze voorbeelden zijn bedoeld als uitnodiging om samen met ons, ook in deze stormachtige tijden, te werken aan duurzame oplossingen voor een duurzame zorg. Als u meer wil weten over de activiteiten van het lectoraat, neem dan contact met ons op. Dat kan via Bea Diederen of Yolande Keulers, managementassistentes, of via ondergetekende. Of kijk op de website van het lectoraat: Namens de medewerkers van het lectoraat. Prof dr Luc P. de Witte 1

3 Inhoudsopgave Van Lectoraat naar Expertisecentrum Expertisecentrum voor innovatieve zorg en technologie 1 Voorwoord door Luc de Witte 3 Van Lectoraat naar Expertisecentrum 4 De komst van Zappie 5 Paro onderzoek met trial afgerond 6 Duitse Care-O-Bot vier maanden te gast 7 Armsteungebruik thuis gemeten 8 Internet toegankelijk voor iedereen 9 Elektronische Mobiliteitshulpmiddelen voor mensen met een visuele beperking 10 De weg naar Ondersteunde Communicatie 11 Future proof for cure and care 12 Tele-technologische ondersteuning voor zorg en welzijn 13 Het ondersteunen van impliciet bewegen 14 Meer lichaamsbeweging bij cliënten met een verstandelijke beperking 15 Publicatielijst 20 Medewerkers van het lectoraat 2 3 Het lectoraat Technologie in de Zorg begon ongeveer 6 jaar geleden. Inmiddels is het uitgegroeid tot een team met 30 medewerkers. De thematiek van het lectoraat is actueel en sluit aan bij behoeften in het werkveld van de zorg en bij kansen en mogelijkheden in de regio. Technologie voor de zorg is inmiddels ook een regionaal speerpunt, 'gedragen' door onder andere Limburg Economic Development (LED). Zuyd Hogeschool heeft als antwoord op de behoeften in de regio gekozen voor het thema 'Innovatieve Zorg en Technologie' als een van haar hogeschoolbrede zwaartepunten. Eind 2012 leidde die keuze tot de toekenning van een aanzienlijke investeringbijdrage voor de ontwikkeling van het Expertisecentrum voor Innovatieve Zorg en Technologie (EIZT) door de minister van OCW. Dit expertisecentrum bundelt de expertise binnen twee grote lectoraten van de faculteit Gezondheidszorg van Zuyd Hogeschool het lectoraat Technologie in de Zorg en het lectoraat Autonomie en Participatie van chronisch zieken met die bij Fontys Hogescholen, andere faculteiten van Zuyd, de ROC's in de regio en partners in het werkveld. Met de toekenning van de middelen en de erkenning van het expertisecentrum komt het lectoraat in een heel nieuwe fase. De activiteiten van het lectoraat passen namelijk volledig in de ambities en plannen rond het EIZT. In het EIZT werken de betrokken lectoraten/hogescholen samen met een groot aantal partijen in het werkveld (bedrijven, zorgorganisaties, patiëntenorganisaties, gemeenten, intermediaire organisaties e.a.) aan een gemeenschappelijk onderzoeks- en innovatieprogramma. Dat is spannend en het vraagt om nieuwe competenties. Maar het is ook heel erg stimulerend. Het EIZT bestaat inmiddels bijna een jaar en de eerste resultaten zijn overtuigend en veelbelovend. In 2012 verhuisde het lectoraat naar het nieuwe gebouw van de Zorgacademie Parkstad (ZAP). Dat was een stap in de richting van een meer intensieve samenwerking met 'de buitenwereld'. Met het EIZT wordt een volgende stap in die richting gezet; er ontstaat een publiekprivaat samenwerkingsverband in de regio, waarmee nog beter op de behoeften in het werkveld ingespeeld kan worden.

4 De komst van Zappie Paro onderzoek met trial afgerond De medewerkers van het lectoraat maakten dit jaar kennis met Zappie. Grote ogen, vleugels en een zeemeerminstaart maken dit kleurrijke kunstwerk een ware blikvanger. Deze blikvanger was eigenlijk bedoeld om op de stoep te zetten voor Regalo Cadeau in Maastricht; een winkel gecombineerd met een atelier dat gerund wordt door mensen met een verstandelijke beperking. Maandenlang werkten zij met zijn twaalven aan het grote fantasiebeest en iedereen had zijn eigen inbreng. Kippengaas, purschuim en papier-maché legden de basis. Nadat hij met felle kleuren beschilderd was, werd hij vol trots door de makers voor de winkel op de stoep gezet. Nog geen week later liet Luc de Witte zijn oog op het kunstwerk vallen. De achtergrond van het productieproces en de dynamische en verfrissende uitstraling van Zappie sluiten perfect aan bij de doelstellingen van het lectoraat. Het duurde dan ook niet lang voordat het enorme beest de Zorgacademie werd binnengetakeld. Voor de medewerkers van het lectoraat een aangename verassing en voor de makers van Zappie een groot compliment. De robot zeehond Paro is ondertussen behoorlijk bekend in Limburg. Het lectoraat heeft in de afgelopen jaren samen met de regionale zorginstellingen gewerkt aan de implementatie van deze knuffelrobot in de psychogeriatrische zorg. Het doel daarvan was om de toegevoegde waarde van zo n robot voor de dagelijkse zorg op het spoor te komen en vervolgens te meten. Na voorbereidend onderzoek is in het afgelopen jaar een effectonderzoek naar de Paro zeehond uitgevoerd. Dankzij de uitstekende samenwerking met Proteion, Orbis en Sevagram zijn ruim 60 mensen met dementie in het onderzoek betrokken die 4 maanden lang regelmatig met Paro in aanraking kwamen om heel individuele zorgdoelen te bereiken. Voor de ene persoon zou Paro een inspiratie zijn om actief te interacteren met de omgeving, voor een ander is Paro een troost bij een bezoek aan de pedicure. Door deze effecten van Paro te vergelijken met perioden waarin Paro niet werd ingezet, kon worden aangetoond dat er een duidelijke meerwaarde ligt in het inzetten van Paro ter ondersteuning van de zorg voor mensen met dementie. Daarbij is het wel van belang dat Paro heel doelgericht wordt gebruikt. 4 5

5 Duitse Care-O-Bot vier maanden te gast Armsteungebruik thuis gemeten In de zomer van 2013 logeerde er een bijzondere gast in de Zorgacademie. De Duitse Care-O-Bot3 robot was voor 4 maanden neergestreken in Heerlen. In het kader van een Europees onderzoeksproject zijn de eerste evaluaties gehouden van de vorderingen die met deze indrukwekkende robot gemaakt zijn. Het doel van het project is om een robot te ontwikkelen die ouderen thuis in het dagelijks leven kan ondersteunen. Dit doel ligt nog ver weg maar de eerste stappen zijn gezet. Limburgse ouderen afkomstig van Landgraaf tot Venray hebben met de robot samengewerkt in een ruimte in de Zorgacademie die als woonruimte is ingericht. Het ging daarbij niet alleen om wat de robot al feitelijk kan ondersteunen maar ook of de bediening van de robot en het sociale gedrag van de robot de goedkeuring van de testgebruikers kon krijgen. De testgebruikers en de vele bezoekers die we over de vloer hebben gehad waren onder de indruk van de mogelijkheden van de techniek, maar hadden ook veel opmerkingen over wat er nog allemaal verbeterd moet worden voordat een dergelijke robot echt bij mensen thuis zou kunnen werken. De resultaten van het onderzoek worden gebruikt voor de verdere verbetering van de robot. 6 7 Armsteunen worden gebruikt door personen die als gevolg van een verminderde armfunctie belangrijke dagelijkse activiteiten niet meer kunnen uitvoeren. Het lectoraat werkt mee aan het ontwikkelen van een geavanceerd, sensorgestuurd nieuw type armsteun. Van groot belang is het hierbij te weten welke bewegingen wel en welke niet goed ondersteund worden door bestaande armsteunen. Samen met de faculteit Bewegingswetenschappen van de Universiteit Maastricht is deze vraag onderzocht. Hierbij zijn armbewegingen gemeten bij mensen die een armsteun gebruiken vanwege hun beperking, tijdens alledaagse activiteiten zoals eten, drinken en haren kammen. Dit werd gemeten met behulp van het zogenaamde MMAAS vest. Het bijzondere aan de metingen met dit vest is dat ze gewoon bij mensen thuis zijn uitgevoerd, terwijl dit soort metingen normaal gesproken alleen in een laboratorium worden uitgevoerd. Met de sensoren in het vest zijn de alledaagse bewegingen zeer gedetailleerd vastgelegd. Activiteiten die gebruikers moeilijk vonden waren bijvoorbeeld een boek van een plank pakken en de haren kammen. Vergelijkingen tussen bewegingen met en zonder armsteun en vergelijkingen met gezonde proefpersonen lieten zien dat bepaalde bewegingen beter gaan met een armsteun (bijvoorbeeld arm naar boven bewegen) terwijl andere bewegingen (bijvoorbeeld draaiing van de schouder) juist minder goed gaan met de gebruikte armsteunen. Toepassing van deze kennis in de ontwikkeling kan leiden tot een hulpmiddel wat alledaagse activiteiten beter ondersteunt.

6 Internet toegankelijk voor iedereen Elektronische Mobiliteitshulpmiddelen voor mensen met een visuele beperking Proefschrift Uta Roentgen Op een verantwoorde manier gebruik kunnen maken van internet biedt mogelijkheden tot ontspanning, het onderhouden van sociale contacten en het draagt bij aan zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie. Helaas is de inhoud van internetpagina's vaak slecht toegankelijk voor mensen met een verstandelijke beperking. Lange zinnen en vele moeilijke woorden die op internetsites voorbij komen, vormen een probleem. Onderzoekers van de Technische Universiteit Dortmund hebben samen met toekomstige gebruikers een woordenboek ontwikkeld voor mensen met een verstandelijke beperking. Hierbij waren cliënten van Daelzicht en studenten ergotherapie van Zuyd betrokken. Dit woordenboek is onderdeel van een speciaal computerprogramma en geeft op verzoek van gebruikers uitleg over moeilijke woorden. Met behulp van dit zogenaamde Knoffit programma is het tijdens het lezen van een tekst op internet mogelijk om aan iemand anders te vragen een moeilijk woord uit te leggen. Deze toelichting kan een tekst zijn, maar ook een gesproken berichtje, een foto of een filmpje. In het woordenboek worden alle toelichtingen bewaard. Als de gebruiker het moeilijke woord weer tegenkomt, geeft het programma automatisch uitleg. Dit kan helpen om de tekst van elke willekeurige website makkelijker te begrijpen. Mobiliteit vormt een belangrijke voorwaarde voor participatie. Mensen met een visuele beperking kunnen naast de traditionele hulpmiddelen ook Elektronische Mobiliteitshulpmiddelen (EMA) gebruiken om zich zelfstandig te verplaatsen. Ondanks technologische verbeteringen werden EMA nog niet veel gebruikt en maakten nog niet standaard deel uit van de oriëntatie- en mobiliteitstraining. In het proefschrift werd de actuele stand van zaken rondom EMA beschreven en achterhaald wat in de wetenschappelijke literatuur gepubliceerd is over hun effecten. Hiervoor werden in de eerste fase twee literatuuronderzoeken verricht. In de tweede fase werd in een gebruiksonderzoek de functionaliteit en bruikbaarheid van verschillende EMA onderzocht. Aan het gebruiksonderzoek hebben 26 personen met een visuele beperking deelgenomen. In de laatste fase werd een protocol voor de advisering van EMA in de praktijk opgesteld en geïmplementeerd bij de zorgaanbieders. Verder werd een methode ontwikkeld om de effecten van EMA op participatie te bepalen en is deze methode bij een groep van 53 personen met een visuele beperking uitgezet. De studie benadrukt het belang van zorgvuldige advisering en verstrekking van EMA voor de individuele gebruiker en kan hier, door de behaalde resultaten, een bijdrage aan leveren. 8 9

7 De weg naar Ondersteunde Communicatie Future proof for cure and care In het leven van kinderen en jongeren met een ernstige communicatiebeperking is de doelmatige verstrekking en het gebruik van Ondersteunde Communicatie (OC) van fundamenteel belang. Met geschikte zorg- en dienstverlening op het gebied van OC kunnen deze kinderen leren zichzelf te uiten en op een zo goed mogelijk niveau te communiceren, hun wensen en behoeften duidelijk te maken en te begrijpen wat er om hen heen gebeurt. Zij kunnen actief deelnemen in gesprekken en aan sociale interactie, onderwijs en de maatschappij. De zorg- en dienstverlening op het gebied van OC in Nederland is op dit moment versnipperd en moeilijk toegankelijk. Betrokken families hebben behoefte aan een duidelijk beeld van welke manieren van hulp-, zorg- en dienstverlening bestaan en hoe zij deze kunnen bereiken. Het project zal inzicht verschaffen over de voorkomende OC behoeften, de zorg- en dienstverlening op het gebied van OC en de ervaringen hiermee vanuit het perspectief van de gebruikers. Het project wordt afgerond met de publicatie van een gemakkelijk leesbaar en toegankelijk informatieproduct, de Wegwijzer Ondersteunde Communicatie. Technologische ontwikkelingen maken innovaties in de zorg mogelijk. Zo kan men op afstand gegevens uitwisselen, afspraken maken en contacten leggen. De toepassing van beeldcommunicatie in de zorg neemt nu een grote vlucht. Maar er is meer mogelijk en de technologische ontwikkelingen gaan snel. Het bijhouden van die ontwikkelingen is van belang om zo inzicht te krijgen in de consequenties voor de zorg- en dienstverlening. Zuyd heeft daarom voor 40 personen, afkomstig uit bedrijven en zorginstellingen in de regio, een drietal masterclasses gegeven. Daarin zijn de Identificeer Genereer en ontwikkelingen op het behoefte selecteer aan innovatie ideeën gebied van zorg op afstand, zorgrobotica en monitoring toegelicht. Vervolgens werd tijdens een workshop ingegaan Ontwerp, op de werkwijze die Implementeer test product, gevolgd kan worden om het resultaat proces en/of initiatieven op dit gebied services zodanig tot ontwikkeling te brengen dat een succesvolle business case kan worden gevormd. De geanimeerde discussie liet zien dat in het netwerk vele mogelijkheden tot samenwerking aanwezig zijn zodat deze nieuwe vormen benut kunnen worden

8 Tele-technologische ondersteuning voor zorg en welzijn Het ondersteunen van impliciet bewegen Dit jaar is er een software platform ontwikkeld vanuit de behoeften van ouderen. Een onderzoek is uitgevoerd om de eisen en wensen van ouderen in kaart te brengen. Dit leverde een overzicht op van wenselijke functionaliteiten. Hieruit is een selectie gemaakt van functionaliteiten die in het platform geïntegreerd zijn. Voorbeelden zijn: beeldcontact met familie, vrienden en zorgverleners, informatie van gemeenten, maaltijdenservice, medicatieherinnering en spelletjes. Medio 2013 werd gestart met een pilot in de Westelijke Mijnstreek. In Therapeuten, zoals fysio-, ergo- en oefentherapeuten, zijn experts op het gebied van bewegen en bieden therapie aan die er op gericht is om patiënten beter te leren bewegen en in beweging te blijven. De therapeuten van Sevagram en Adelante Zorgcentra ervaren dat de therapie bij patiënten met een verworven aandoening van het centrale zenuwstelsel bemoeilijkt wordt door cognitieve beperkingen (subgroepen van patiënten met dementie, beroerte of de ziekte van Parkinson). Bij deze patiënten lijkt het beter te werken om tot bewegen uit te nodigen (impliciet leren) in plaats van met woorden alles te willen uitleggen (expliciet leren). Het lectoraat werkt mee aan een internationaal (RAAK) project waarin het doel is om therapeuten toe te rusten met een denkkader, strategieën en tools voor het behandelen van mensen met cognitieve beperkingen, die informatie en instructies, gericht op bewegen, niet goed begrijpen. Binnen het project is een enquête gehouden onder internationale experts (denkkader) en zijn drie praktische deelstudies uitgevoerd om strategieën en tools te identificeren. totaal zijn 76 ouderen benaderd waarvan uiteindelijk 58 hebben deelgenomen. Verder waren gemeenten, dienstverlenende en zorgverlenende instanties betrokken. De pilot is eind 2013 afgesloten. Analyse van de gegevens moet uitwijzen welke meerwaarde het platform heeft voor ondersteuning van zelfredzaamheid en moet informatie opleveren over de gebruiksvriendelijkheid. Aan de hand hiervan kan het platform geoptimaliseerd worden. Commerciële partijen zijn in overleg om het concept te vermarkten en aan te bieden aan belanghebbenden: ouderen, gemeenten, dienstverlenende en zorgverlenende instanties

9 Meer lichaamsbeweging bij cliënten met een verstandelijke beperking Publicatielijst Dit onderzoek is uitgevoerd samen met Stichting Pergamijn, een dienstverlenende instelling voor mensen met verstandelijke beperkingen, op twee locaties in 3 kleinschalige woonvormen. In totaal wonen op deze locaties 25 cliënten. Het doel van dit pilot project was om te onderzoeken of technologieën ondersteunend ingezet kunnen worden om lichamelijke beweging bij mensen met verstandelijke beperkingen te stimuleren. Het project was in twee fasen opgedeeld. Op basis van zoekacties in literatuurbestanden, op internet en via focusgroep bijeenkomsten (fase 1) zijn drie technologieën (2 interactieve spellen en een virtuele fiets) geselecteerd, die door cliënten van de woonlocaties getest zijn op bruikbaarheid. De deelnemende cliënten waren over het algemeen enthousiast over de technologieën. Wel bleek dat de technologieën niet altijd voor iedereen gebruikt konden worden; door sommige cliënten waren zij te weinig uitdagend, terwijl voor een beperkt aantal andere cliënten de spelelementen te moeilijk waren. Dit project laat zien dat er nog veel innovaties mogelijk zijn die de zorg kunnen verbeteren. In vervolgprojecten wordt dit verder onderzocht Wetenschappelijke publicaties Proefschrift Roentgen U R (2013) Electronic Mobility Aids for Persons Who Are Visually Impaired. Maastricht: Universitaire Pers Maastricht. Internationaal Andrich R, Mathiassen N-E, Hoogerwerf E-J, Gelderblom G J (2013) Service delivery systems for Assistive Technology in Europe: An AAATE/EASTIN position paper. Technology and Disability, 25: 3, Braun S M, Kleynen M, van Heel T, Kruithof N, Wade D T, Beurskens A J (2013) The effects of mental practice in neurological rehabilitation: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Human Neuroscience. Research topic: clinical and experimental research in imagery and action observation Aug 2;7:390. doi: /fnhum Desideri L, Mingardi A, Stefanelli B, Tanzini D, Bitelli C, Roentgen U, de Witte L (2013) Assessing children with multiple disabilities for assistive technology: A framework for quality assurance. Technology and Disability, 25(3), DOI /TAD Desideri L, Roentgen U, Hoogerwerf E-J, de Witte L (2013) Recommending Assistive Technology (AT) for children with multiple disabilities: a systematic review and qualitative synthesis of models and instruments for AT professionals. Technology and Disability, 2013; 25(1): van der Heide L A, van Ninhuijs B, Bergsma A, Gelderblom G J, van der Pijl D, de Witte L (2013) An overview and categorization of dynamic arm supports for people with decreased arm function. Prosthetics & Orthotics International, 08/2013; DOI: / Kleynen M, Braun S M, Beurskens A J, Verbunt J, de Bie R, Masters R (2013) Reliability of a Dutch Movement Specific Reinvestment Scale in people with stroke. Clinical Rehabilitation, 27(2): Kleynen M, Bleijlevens MHC,Beurskens A J, Rasquin S, Halfens J, Wilson M,MastersRS,LexisMAS,BraunSM(2013) Terminology, taxonomy, and Facilitation of Motor Learning in Clinical Practice: protocol of a Delphi Study. Journal of Medical Internet Research (JMIR), Research Protocols, 2;1, e18, 1.

10 Lexis M, Everink I, van der Heide L, Spreeuwenberg M, Willems C, de Witte L (2013) Activity monitoring technology to support homecare delivery to frail and psychogeriatric elderly persons living at home alone. Technology and Disability, 25, Metzelthin S F, Daniëls R, van Rossum E, Cox K, Habets H, de Witte L, KempenGIJM(2013) A nurse-led interdisciplinary primary care approach to prevent disability among community-dwelling frail older people: A large-scale process evaluation. International Journal of Nursing Studies, 50 (9): Metzelthin S F, Rossum E van, de Witte L P, Ambergen A W, Hobma S, Sipers W, Kempen H (2013) Effectiveness of interdisciplinary primary care approach to reduce disability in community dwelling frail older people: cluster randomized controlled trial. British Medical Journal, 347: f5264. Rothgangel A S, Braun S M (2013) Mirror therapy: Practical Protocol for Stroke Rehabilitation. Richard Pflaum Verlag München, Germany. DOI: /ar.sb.mirrortherapy.e2013 [Epub]. Stans S, Dalemans R, de Witte L, Beurskens A (2013) Challenges in de the communication between 'communication vulnerable' people and their social environment: an exploratory qualitative study. Patients Education and Counseling, 92(3): Vermeulen J, Spreeuwenberg M, Daniëls R, Neyens J, van Rossum E, de Witte L (2012) Does a falling level of activity predict disability development in community-dwelling elderly people? Clinical Rehabilitation, 27, 6: Vermeulen J, NeyensJCL,Spreeuwenberg M D, Rossum E van, Sipers W, Habets H, Hewson D J, de Witte L P (2013) User-centred development and testing of a monitoring system that provides feedback regarding physical functioning to elderly people. Patient Preference and Adherence, 7: Verwey, R, van der Weegen, S, Tange, H, Spreeuwenberg, M, van der Weijden, T, de Witte, L (2012). Get moving: the practice nurse is watching you! A case study of the user-centred design process and testing of a webbased coaching system to stimulate the physical activity of chronically ill patients in primary care. Informatics in Primary Care, 20(4), Willems C G (2013) Book review of A conflicted view of telehomecare After a 20 year Journey Volume 32 of Assisted Technology research Series by Glascock A P Technology and Disability, 25; Nationaal Kleynen M, Braun S M (2013) Samenvatting en commentaar op 'Internal and external focus of attention during gait re-education: an observational study of physical therapist practice in stroke rehabilitation'. FysioPraxis 22(9):40. Roentgen U R, Gelderblom G J, van Doorn M, Pinkster C, van der Velde H, Havik E M, Kooijman A C, de Witte L P (2012) Ontwikkeling van een adviesprotocol voor de verstrekking van Elektronische Navigatiehulpmiddelen (ENH) voor personen met een visuele beperking. Wetenschappelijk Tijdschrift voor Ergotherapie, 5(3); Vermeulen J, Man Y P, Bedaf SMA(2012) Nieuwe technologie in de ouderenzorg: hoe ouderen en onderzoekers samen producten ontwikkelen die aansluiten op de behoefte van de gebruikers. Tijdschrift Gerontologie en Geriatrie, 43(4), Willems C G, Rietman J (2013) Rol van het HBO bij de ontwikkeling en toepassing van Zorg op afstand. Onderwijs en Gezondheidszorg, 3-7C. Roentgen U, Gelderblom G J, Rietsema J, de Witte L (2013) Onderzoek naar gebruik, bruikbaarheid en effecten van hulpmiddelen (1), tweederde van Limburgers met beperkingen tevreden over hulpmiddelen. Dagblad de Limburger. 30 april Gelderblom G J, Roentgen U, Rietsema J, de Witte L (2013) Onderzoek naar gebruik, bruikbaarheid en effecten van hulpmiddelen (2), Limburgers met beperking matig tevreden over informatie hulpmiddelen, Dagblad de Limburger, 28 mei Rietsema J, Roentgen U, Gelderblom G J, de Witte L (2013) Onderzoek naar gebruik, bruikbaarheid en effecten van hulpmiddelen (3), ruimte voor innovatie van hulpmiddelen, Dagblad de Limburger, 25 juni Boeken en boekbijdragen Encarnação P, Azevedo L, Gelderblom G J, Newell A, Mathiassen N-E (Eds) (2013) Assistive Technology: From Research to Practice. Proceedings of AAATE 2013 Vilamoura Portugal, September Assistive Technology Research Series Vol 33. IOS press.

11 de Witte L, Technologie als hulpmiddel bij zelfmanagement. In: Ruimte voor regie; Pioniers over zelfmanagement in de zorg, R van den Brink, H Timmermans, J Havers, H van Veenendaal (redactie CBO), 2013, Congres proceedings en presentaties Amirabdollahian F, op den Akker R, Bedaf S, Bormann R, Draper H, Gelderblom G J, Gutierrez Ruiz C, Hewson D, Iacono I, Koay K L, Krose B, Marti P, Prevot-Huille H, Reiser U, Saunders J, Sorell T, Dautenhahn K (2013) Accompany: Acceptable robotics COMPanions for AgeiNg Years Multidimensional Aspects of Human-System Interactions. Proceedings of the 6th International Conference on Human System Interaction (HSI), Sopot, Poland, June 06-08, Bedaf S, Gelderblom, G J, de Witte, L, Syrdal, D, Lehmann, H, Amirabdollahian, F, Dautenhahn, K, Hewson, D. (2013) Selecting services for a service robot: Evaluating the problematic activities threatening the independence of elderly persons. In Proceedings of the IEEE International Conference on Rehabilitation Robotics. IEEE. doi: /ICORR Bedaf S, Gelderblom G J, de Witte, L (2013) Differentiation in Service Robot Behaviour based on User Ability. Proceedings of AAATE In P. Encarnação et.al. (Eds). Assistive Technology: From Research to Practice. IOS Lehmann H, Syrdal D, Dautenhahn K, Gelderblom G J, Bedaf SMA, Amirabdollahian F (2013). What can a robot do for you? Evaluating the needs of the elderly in the UK. In Leslie Miller (Ed) Proceedings of the International Conference on Advances in Computer-Human Interactions 2013 (ACHI 2013) van der Heide L A, Gelderblom G J, de Witte L (2013) Dynamic arm supports: Overview and categorization of dynamic arm supports for people with decreased arm function. in International Conference on Rehabilitation Robotics. In Proceedings of the IEEE International Conference on Rehabilitation Robotics. IEEE. Kleynen M, Braun S, Bleijlevens M, Beurskens A, Rasquin S, Halfens S, Wilson M, Lexis M, Rich Masters. (2013) Motor learning in clinical practice; Results of a study using a Delphi technique. In Proceedings of the 10th Conference of the Neuropsychologicial Rehabilitation, Special Interest Group of the World Federation for Neurorehabilitation. Lexis M A, Kleynen M, Beurskens A J, van Rossum E, Bleijlevens M, de Witte L, Braun S M (2013) Innovative technology to stimulate physical activity in nursing home residents with cognitive impairments: Introduction and first results on feasibility. In Proceedings of AAATE P. Encarnação et.al. (Eds). Assistive Technology: From Research to Practice. IOS van Rossum E, Kleynen M, Braun S, Beurskens A (2013) MIBBO: a Tool to Assess Meaningful Physical Activities for Nursing Home Residents. In Proceedings of The Gerontological Society of America's 66th Annual Scientific Meeting. Peetoom K, Lexis M, Joore M, Dirksen C, de Witte L (2013). Literature Review on Monitoring Technology and Their Outcomes in Independently Living Elderly People. In Proceedings of AAATE P. Encarnação et.al. (Eds). Assistive Technology: From Research to Practice. IOS Schaten M, Lexis M, Roentgen U, Bühler C, de Witte L (2013) User Centered Design in Practice Developing Software with/ for People with Cognitive and Intellectual Disabilities. In Proceedings of AAATE P. Encarnação et.al. (Eds). Assistive Technology: From Research to Practice. IOS Rapporten Lexis M, Spierts N, van den Heuvel R, de Witte L (2013) Rapportage. Evaluatie Vivre de Mins. Toepassing van een innovatief wonen-zorgwelzijnconcept in het verpleeghuis, maart Zuyd Hogeschool. Lexis M, Spierts N, Maaskant M, de Witte L (2013) Rapportage. Het stimuleren van lichaamsbeweging bij cliënten met verstandelijke beperkingen door de inzet van (informatie- en communicatie) technologie: een pilotstudie, juni Zuyd Hogeschool.

12 Medewerkers van het lectoraat (december 2013) Sandra Bedaf MSc Drs Roger Bemelmans Dr Susy Braun Drs René Claassen Ir Ger Cremers Bea Diederen Dr Gert Jan Gelderblom Loek van der Heide MSc Drs Jeanne Heijkers Sarah Hendriks Bc Cynthia Hensen MA Renée van den Heuvel MSc Claire Huijnen MSc Rianne Jansens MSc Yolande Keulers Dr Monique Lexis Tom Luyten MA Kay van der Mierden MSc Kirsten Peetoom BSc Yan Ping Man MSc Dr Uta Roentgen Dr Erik van Rossum Nadine Spierts Bhs Henriette Theunissen Theresa Thoma MSc Gill Townend M. Phil. Drs Renée Verwey Drs Fredy Welter Sarah Willard MSc Dr Charles Willems Prof dr Luc de Witte Adresgegevens Zuyd Hogeschool Lectoraat Technologie in de Zorg Henri Dunantstraat PB Heerlen Postbus AN Heerlen

Innoveren met zorg-technologie 2010-2011

Innoveren met zorg-technologie 2010-2011 Innoveren met zorg-technologie 2010-2011 Lectoraat Technologie in de Zorg Zuyd Onderzoek Innoveren met zorg-technologie 2010-2011 Lectoraat Technologie in de Zorg Innoveren met zorg technologie 2010-2011

Nadere informatie

Waar blijven die robots nou? Robot Assisted Therapy? Toch zijn ze er al 4/2/2012. Dr. Marcel Heerink

Waar blijven die robots nou? Robot Assisted Therapy? Toch zijn ze er al 4/2/2012. Dr. Marcel Heerink Waar blijven die robots nou? Robot Assisted Therapy? Dr. Marcel Heerink Windesheim Flevoland, Almere m.heerink@windesheimflevoland.nl Slide 2 of 20 Toch zijn ze er al Slide 3 of 20 Slide 4 of 20 1 En in

Nadere informatie

Helpt het hulpmiddel?

Helpt het hulpmiddel? Helpt het hulpmiddel? Het belang van meten Zuyd, Lectoraat Autonomie en Participatie Faculteit Gezondheidszorg Dr. Ruth Dalemans, Prof. Sandra Beurskens 08-10-13 Doelstellingen van deze presentatie Inzicht

Nadere informatie

Jaarverslag 2010-2011 Lectoraat Technologie in de Zorg

Jaarverslag 2010-2011 Lectoraat Technologie in de Zorg L. de Witte, 31 oktober 2011 - 2 - Voorwoord Het lectoraat Technologie in de Zorg wil bijdragen aan innovaties en daaraan gerelateerd onderzoek in de langdurende zorg. Samen met zorginstellingen, professionals,

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Introductie. Introductie 3-10-2011. Kwetsbare ouderen kunnen langer zelfstandig thuis blijven wonen als op tijd ondersteuning geboden kan worden

Introductie. Introductie 3-10-2011. Kwetsbare ouderen kunnen langer zelfstandig thuis blijven wonen als op tijd ondersteuning geboden kan worden Introductie Leefstijlmonitoring als onderdeel van zorgverlening door een thuiszorgorganisatie: resultaten van een grootschalig implementatietraject Kwetsbare ouderen kunnen langer zelfstandig thuis blijven

Nadere informatie

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014 Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Doelstelling Nurses on the Move Bijdragen aan verbetering kwaliteit van zorg in verpleeg- en

Nadere informatie

Lectoraat Technologie in de Zorg

Lectoraat Technologie in de Zorg Jaarverslag 2009 2010 Lectoraat Technologie in de Zorg L. de Witte, 28 oktober 2010 - 2 - Voorwoord Het lectoraat Technologie in de Zorg wil bijdragen aan innovaties en daaraan gerelateerd onderzoek in

Nadere informatie

Transitie Project 4: Tele-technologische ondersteuning voor zorg en welzijn

Transitie Project 4: Tele-technologische ondersteuning voor zorg en welzijn Transitie Project 4: Tele-technologische ondersteuning voor zorg en welzijn Drs. Yan Ping Man Dr. Marieke Spreeuwenberg Prof. dr. Luc de Witte Kenniskring Technologie in de Zorg Zuyd Hogeschool, Heerlen

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Innoveren met Technologie

Innoveren met Technologie Lectoraat Technologie in de Zorg Innoveren met Technologie Voorbeelden van innovaties in de langdurende zorg Januari 2011 HOGESCHOOL ZUYD Lectoraat Technologie in de Zorg Januari 2011 Innoveren met technologie

Nadere informatie

Inzet van games in de praktijk van het verpleeghuis. Hogeschool Zuyd, juni 2012

Inzet van games in de praktijk van het verpleeghuis. Hogeschool Zuyd, juni 2012 Inzet van games in de praktijk van het verpleeghuis Hogeschool Zuyd, juni 2012 1 SilverFit maakt systemen voor virtuele revalidatie SilverFit maakt een systemen voor virtuele fysiotherapie en ouderenfitness

Nadere informatie

Bevorderen van beweging bij cliënten met een verstandelijke handicap door de inzet van technologie: een pilotstudie

Bevorderen van beweging bij cliënten met een verstandelijke handicap door de inzet van technologie: een pilotstudie Bevorderen van beweging bij cliënten met een verstandelijke handicap door de inzet van technologie: een pilotstudie Lectoraat Technologie in de Zorg Monique Lexis en Nadine Spierts Achtergrond Net als

Nadere informatie

Technologie Acceptatie & Implementatie. Thea Weijers Marlou Kremer

Technologie Acceptatie & Implementatie. Thea Weijers Marlou Kremer Technologie Acceptatie & Implementatie Thea Weijers Marlou Kremer Voorstellen: Marlou Kremer, programmaleider Technologie Acceptatie en Implementatie EIZT, business development Holland-Innovative Thea

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Zoals jullie weten heb ik literatuuronderzoek gedaan naar 12 determinanten van ondervoeding. Vandaag wil ik graag inzoomen op sarcopenie.

Zoals jullie weten heb ik literatuuronderzoek gedaan naar 12 determinanten van ondervoeding. Vandaag wil ik graag inzoomen op sarcopenie. Dit is de hand-out van de afstudeerpresentatie van Lutine Schoemaker. Hieronder zijn de slides weergeven en per slide een korte toelichting. De presentatie is online te vinden op: https://prezi.com/zgw0xt0mk3ty/

Nadere informatie

Towards a hospitalbroad approach of frail older patients / Senior Friendly Hospital

Towards a hospitalbroad approach of frail older patients / Senior Friendly Hospital Towards a hospitalbroad approach of frail older patients / Senior Friendly Hospital 06.12.2011 Herbert Habets Geriatric Clinical Nurse Specialist / Nurse Scientist Orbis Medisch Centrum, Sittard Geleen

Nadere informatie

Cliëntenparticipatie in onderzoek

Cliëntenparticipatie in onderzoek Cliëntenparticipatie in onderzoek VOOR ONDERZOEKERS Informatie voor u als onderzoeker over het betrekken van cliënten (vertegenwoordigers) bij praktijkgericht onderzoek KENNISMAKING MET CLIËNTENPARTICIPATIE

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Innovatieve beweegprogramma s voor ouderen

Innovatieve beweegprogramma s voor ouderen Innovatieve beweegprogramma s voor ouderen Achtergrond Innovatieprogramma: palet op maat aan beweegactiviteiten in verzorgingsen verpleeghuizen Erik van Rossum & Susy Braun Innovatieve beweegprogramma

Nadere informatie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be VIGeZ April 2013 1 Growth 7% Eén van de

Nadere informatie

Praktische toepassing in de dagelijkse verpleegkundige praktijk

Praktische toepassing in de dagelijkse verpleegkundige praktijk Symposium Kwetsbare ouderen Praktische toepassing in de dagelijkse verpleegkundige praktijk Eendaags symposium, te volgen op Dinsdag 19 juni 2012 of Vrijdag 22 juni 2012 Hogeschool Windesheim Zwolle Hogeschool

Nadere informatie

Betekenisvolle Technologie in de Zorg. Dr. Jan Rietsema

Betekenisvolle Technologie in de Zorg. Dr. Jan Rietsema Betekenisvolle Technologie in de Zorg Dr. Jan Rietsema 3 Betekenisvolle Technologie in de Zorg Dr. Jan Rietsema Lectorale Rede uitgesproken bij de installatie als lector Technologie in de Zorg aan Zuyd

Nadere informatie

Betekenisvolle Technologie in de Zorg

Betekenisvolle Technologie in de Zorg Betekenisvolle Technologie in de Zorg Lectorale Rede Uitgesproken bij de installatie als lector Technologie in de Zorg aan Zuyd Hogeschool Dr. Jan Rietsema Vrijdag 25 november 2011 Betekenisvolle Technologie

Nadere informatie

Refereerbijeenkomst Beweegactiviteiten en inzet sociale robots bij verpleeghuisbewoners

Refereerbijeenkomst Beweegactiviteiten en inzet sociale robots bij verpleeghuisbewoners Refereerbijeenkomst Beweegactiviteiten en inzet sociale robots bij verpleeghuisbewoners Kenniskringen Autonomie en Participatie van mensen met een chronische ziekte Zorginnovaties voor kwetsbare ouderen

Nadere informatie

Transvorm Actueel. en de zorg verandert mee. Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers?

Transvorm Actueel. en de zorg verandert mee. Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers? Transvorm Actueel en de zorg verandert mee Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers? Woensdag 17 december 2015 Dr. Monique Veld E-mail: monique.veld@ou.nl

Nadere informatie

In vogelvlucht. Verschillende onderzoeksmethodieken. Gezondheid? Cijfers zeggen niet alles. Of is gezondheid.

In vogelvlucht. Verschillende onderzoeksmethodieken. Gezondheid? Cijfers zeggen niet alles. Of is gezondheid. Lokale strategie voor gezond ouder worden Voor Elkaar in de Buurt Jeanette Lezwijn J.Lezwijn@ggdgelre-ijssel.nl tel 088-443 3251) In vogelvlucht. Epidemiologie en gezondheidsbevordering Gezond ouder worden

Nadere informatie

Reflectie. Dr. Mark Frederiks Coördinator internationalisering NVAO. EP-Nuffic Studenten internationaliseren in eigen land 5 februari 2015, Utrecht

Reflectie. Dr. Mark Frederiks Coördinator internationalisering NVAO. EP-Nuffic Studenten internationaliseren in eigen land 5 februari 2015, Utrecht Reflectie Dr. Mark Frederiks Coördinator internationalisering NVAO EP-Nuffic Studenten internationaliseren in eigen land 5 februari 2015, Utrecht Inleiding IaH studies zijn belangrijke bijdrage aan discussie

Nadere informatie

Prikkelen tot leren. door de didactische inzet van Virtuele Werelden en Serious Gaming. Presentatie bij: V&VN-congres 2015.

Prikkelen tot leren. door de didactische inzet van Virtuele Werelden en Serious Gaming. Presentatie bij: V&VN-congres 2015. Prikkelen tot leren door de didactische inzet van Virtuele Werelden en Serious Gaming Presentatie bij: V&VN-congres 2015 Lokatie: De Reehorst, Ede Datum: 29-01-2015 Dr. W.J.Trooster Drs. E. Ploeger Domein

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie

ehealth en zelfmanagement Hoe worden we daar beter van?

ehealth en zelfmanagement Hoe worden we daar beter van? ehealth en zelfmanagement Hoe worden we daar beter van? Bart Brandenburg 21 maart 2013 Wat is ehealth? en hoe worden we daar beter van? Er zijn 51 definities van ehealth Supporting Health by technology

Nadere informatie

16/06/2014. Academic year 2013-2014 Hasselt University DEFINITE EXAM SCHEDULE. examen

16/06/2014. Academic year 2013-2014 Hasselt University DEFINITE EXAM SCHEDULE. examen Academic year 201-20 Hasselt University DEFINITE EXAM SCHEDULE examen 16/06/20 1rst Master in Rehabilitation 2 nd Master in Rehabilitation for neurological disorders 2nd Master in Rehabilitation in Mental

Nadere informatie

Bijdrage van de AWO aan Kwaliteit van de Ouderenzorg

Bijdrage van de AWO aan Kwaliteit van de Ouderenzorg Bijdrage van de AWO aan Kwaliteit van de Ouderenzorg Prof. Dr. Jan Hamers Academische Werkplaats Ouderenzorg Wat is de werkplaats? Hoe werken we? Wat is de opbrengst? Academische Werkplaats Ouderenzorg

Nadere informatie

Stand van zaken en plannen WP3. Consortiumbijeenkomst WP3 26 augustus 2013

Stand van zaken en plannen WP3. Consortiumbijeenkomst WP3 26 augustus 2013 Stand van zaken en plannen WP3 Consortiumbijeenkomst WP3 26 augustus 2013 WP 3 WP3: Doelgroep en beleving 3.1 Beleving: onderzoek / studentenprojecten rond winkelproces en beleving, identiteit, marketing,

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

Levenlang leren in Nederland met een portfolio: het wiel is al uitgevonden

Levenlang leren in Nederland met een portfolio: het wiel is al uitgevonden Levenlang leren in Nederland met een portfolio: het wiel is al uitgevonden Marij Veugelers 2 november 2007 communitymanager SURF NL Portfolio Wat hebben we in de zaal Wie heeft er al een eigen portfolio?

Nadere informatie

Technologie binnen zorg : thuis en in de zorginstelling

Technologie binnen zorg : thuis en in de zorginstelling Technologie binnen zorg : thuis en in de zorginstelling Bernard Pauwels General Manager In-Ham In-HAM Research Projects Consulting Innovation HUB In-HAM consulting 1) @Home 2) Testing new ATproducts 3)

Nadere informatie

Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg

Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg Ambitie programma Toegevoegde waarde/bijdrage aan BNP: 40 miljard euro op ZON niveau 8,5 miljard op het niveau van Zuid- Limburg Complete werkgelegenheid:

Nadere informatie

Werkbezoek Standaardisatie 8 Juni 2009 UMCG 5 juni 2009. Zorg Innovatie Forum Karin Kalverboer directeur

Werkbezoek Standaardisatie 8 Juni 2009 UMCG 5 juni 2009. Zorg Innovatie Forum Karin Kalverboer directeur Werkbezoek Standaardisatie 8 Juni 2009 UMCG 5 juni 2009 Zorg Innovatie Forum Karin Kalverboer directeur Kerngegevens Stakeholders Gezamenlijk in 2007: Bedrijfsopbrengsten: 7,1 miljard Winst: 11,4 miljoen

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Spraaktherapie in e-health: spraaktechnologie en gaming

Spraaktherapie in e-health: spraaktechnologie en gaming Spraaktherapie in e-health: spraaktechnologie en gaming Helmer Strik Centre for Language and Speech Technology (CLST) Department of Linguistics Radboud University Nijmegen 1 Inleiding Toenemende belangstelling

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

ehealth in de Zorg 'een aanvulling of bedreiging' Erik Zwarter Managementadvies van Erasmus MC http://about.me/erikzwarter

ehealth in de Zorg 'een aanvulling of bedreiging' Erik Zwarter Managementadvies van Erasmus MC http://about.me/erikzwarter ehealth in de Zorg 'een aanvulling of bedreiging' Erik Zwarter Managementadvies van Erasmus MC http://about.me/erikzwarter 1 Het Erasmus MC 2012 1.200.000.000 omzet 9500 fte, 11.000 medewerkers 162 opnames/dag

Nadere informatie

Je doet het niet alleen. Symposium over. innoveren in communities

Je doet het niet alleen. Symposium over. innoveren in communities Kennis in bedrijf 27 november 2014 Je doet het niet alleen. Symposium over innoveren in communities Inleiding Op welke manier stimuleer je innovatie binnen je bedrijf, school of instelling? Hoe draag je

Nadere informatie

De patiënt en cardiovasculair risicomanagement Koos van Staveren en Karin Idema. k.idema@hartenvaatgroep.nl

De patiënt en cardiovasculair risicomanagement Koos van Staveren en Karin Idema. k.idema@hartenvaatgroep.nl De patiënt en cardiovasculair risicomanagement Koos van Staveren en Karin Idema k.idema@hartenvaatgroep.nl Onze boodschap vandaag? Sluit aan bij de persoonlijke situatie! Dus: wie bent u & waarom bent

Nadere informatie

13/07/2012. Op naar Product Quality Monitoring René Tuinhout. Agenda. Tijdsindeling. K o f f i e p a u z e. TestNet Summerschool, juni 2012

13/07/2012. Op naar Product Quality Monitoring René Tuinhout. Agenda. Tijdsindeling. K o f f i e p a u z e. TestNet Summerschool, juni 2012 Op naar Product Quality Monitoring René Tuinhout Agenda No. 2 Tijdsindeling K o f f i e p a u z e No. 3 1 Introductie Zaterdag 9 juni 2012 Vrijdag 15 juni 2012 Zaterdag 16 juni 2012 Zaterdag 9 juni 2012

Nadere informatie

RAAK PRO IMDEP INNOVATIE BOUWPROCES. M. Stevens. EINDSYMPOSIUM RAAK PRO IMDPEP / WP A1.3 & WP A3.2 Heerlen, 19 januari 2016

RAAK PRO IMDEP INNOVATIE BOUWPROCES. M. Stevens. EINDSYMPOSIUM RAAK PRO IMDPEP / WP A1.3 & WP A3.2 Heerlen, 19 januari 2016 RAAK PRO IMDEP INNOVATIE BOUWPROCES M. Stevens EINDSYMPOSIUM RAAK PRO IMDPEP / WP A1.3 & WP A3.2 Heerlen, 19 januari 2016 Emile Quanjel lector Innovatie Bouwproces & Techniek Tom Kretschmann coordinator

Nadere informatie

De toekomst van ehealth de hype voorbij?

De toekomst van ehealth de hype voorbij? De toekomst van ehealth de hype voorbij? GDW kennisdelingsconferentie Rolien de Jong MSc Amersfoort, 31 maart 2011 Introductie NVEH NVEH, de Nederlandse Vereninging g voor ehealth, is dé vereniging voor

Nadere informatie

Roger Lemmens Directeur BVZD/ABDH, April 29 th 2014

Roger Lemmens Directeur BVZD/ABDH, April 29 th 2014 Roger Lemmens Directeur BVZD/ABDH, April 29 th 2014 Het knooppunt van digitaal onderzoek, innovatie en ondernemerschap in Vlaanderen De troeven van 5 universiteiten! 800+ onderzoekers 3 Een gebalanceerd

Nadere informatie

Toekomstbestendige ouderenzorg is afhankelijk van goede kwaliteit van verpleging en verzorging

Toekomstbestendige ouderenzorg is afhankelijk van goede kwaliteit van verpleging en verzorging Toekomstbestendige ouderenzorg is afhankelijk van goede kwaliteit van verpleging en verzorging Prof. dr. Jan Hamers Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing Agenda voor de zorg (gezamenlijke

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Adriaan Visser, assitant lector

Adriaan Visser, assitant lector Adriaan Visser, assitant lector Kenniscentrum Zorginnovatie, Lectoraat transities in zorg, Hogeschool Rotterdam a.p.visser@hr.nl en adriaan.visser@planet.nl Daarover is onderzoek gedaan! Betreft m.n.

Nadere informatie

Figuur overgenomen uit Value Based Healthcare prijsinschrijvingsdocumentatie van The Decision institute die hier ook opleidingen voor aanbieden.

Figuur overgenomen uit Value Based Healthcare prijsinschrijvingsdocumentatie van The Decision institute die hier ook opleidingen voor aanbieden. De waardebepaling van nieuwe producten en services in de zorg Het beantwoorden van de vraag of nieuwe producten en services in de zorg daadwerkelijk meerwaarde brengen is niet gemakkelijk. Er is een levendige

Nadere informatie

Evidence based nursing: wat is dat?

Evidence based nursing: wat is dat? Evidence based nursing: wat is dat? Sandra Beurskens Lector kenniskring autonomie en participatie van mensen met een chronische ziekte Kenniskring autonomie en participatie EBN in de praktijk: veel vragen

Nadere informatie

Het ALICE Project: Beeldbellen voor ouderen

Het ALICE Project: Beeldbellen voor ouderen Het ALICE Project: Beeldbellen voor ouderen Paul Dijkgraaf (ThuisConnect) Eindhoven, 23 Juni 2011 Advanced Lifestyle Improvement system & new Communication Experience Het ALICE Project 5 Partners uit 3

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

Marjo Maas: fysiotherapeut / docent / onderzoeker Peer assessment De impact van peer assessment op het klinische redeneren en het klinisch handelen van fysiotherapeuten in opleiding en fysiotherapeuten

Nadere informatie

Onderzoek naar de oorzaak van (chronische) lage rugpijn

Onderzoek naar de oorzaak van (chronische) lage rugpijn Onderzoek naar de oorzaak van (chronische) lage rugpijn In de laatste 13 jaar is er veel onderzoek gedaan naar de oorzaak van lage rugpijn. Voornamelijk het veelvuldig voorkomen van lage rugpijn en het

Nadere informatie

ICT in Digi-Taal Presentatie titel

ICT in Digi-Taal Presentatie titel ICT in Digi-Taal Presentatie titel de rol van human centered ICT Ingrid Mulder Lector Human Centered ICT Hogeschool Rotterdam Rotterdam, 00 januari 2007 Engels en Digi-Taal in het basisonderwijs Rotterdam,

Nadere informatie

25 jaar whiplash in Nederland

25 jaar whiplash in Nederland 25 jaar whiplash in Nederland Vanuit een fysiotherapeutisch perspectief Maarten Schmitt M.Sc 1 2 Fysiotherapeut & manueeltherapeut Hoofd van de Divisie Onderwijs Stichting Opleidingen Musculoskeletale

Nadere informatie

Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014

Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014 Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014 Wladimir Moen Director Business Development wmoen@agtinternational.com 0031 6 31 95 48 77 A leader

Nadere informatie

Relevant publications/relevante publicaties

Relevant publications/relevante publicaties Relevant publications/relevante publicaties Journal articles/tijdschrift artikelen Willems, J., Ehlen, C. G. (2005). Visie op en implementatie van Vraaggestuurd Competentiegericht Maatwerkonderwijs. Tijdschrift

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Brainport Development, 2014. De kracht van samenwerking. PPS in de praktijk. Ton Pagen Programmamanager Zorgtechniek Limburg

Brainport Development, 2014. De kracht van samenwerking. PPS in de praktijk. Ton Pagen Programmamanager Zorgtechniek Limburg 1 PPS in de praktijk Ton Pagen Programmamanager Zorgtechniek Limburg 2 Centrum voor Innovatief Vakmanschap (2 e generatie CIV) - Gestart op 1 maart 2013 - Financiering: - Ministerie OCW (Platform Bèta

Nadere informatie

Sociale technologie: toekomst of werkelijkheid?

Sociale technologie: toekomst of werkelijkheid? Sociale technologie: toekomst of werkelijkheid? Dr. Somaya Ben Allouch & Onderzoekers/Docenten AMM WMO 3- Daagse, 8 oktober 2015 S. Ben Allouch S. Ben Allouch S. Ben Allouch S. Ben Allouch Figuur 4. Gemiddelde

Nadere informatie

De toekomst van de ouderenzorg is al begonnen: alleen nog maar de innovaties verspreiden. Lezing op woensdag 9 november 2011 te Doetinchem

De toekomst van de ouderenzorg is al begonnen: alleen nog maar de innovaties verspreiden. Lezing op woensdag 9 november 2011 te Doetinchem De toekomst van de ouderenzorg is al begonnen: alleen nog maar de innovaties verspreiden. Lezing op woensdag 9 november 2011 te Doetinchem Ontwikkelingen in omgeving 1. Vraag naar klinische geriatrische

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

Case management of coördinatie van de zorg?

Case management of coördinatie van de zorg? Pistes voor integratie van de zorg voor kwetsbare ouderen die thuis wonen Case management of coördinatie van de zorg? THÉRÈSE VAN DURME JEAN MACQ INSTITUT DE RECHERCHE SANTÉ ET SOCIÉTÉ (IRSS - BRUSSEL)

Nadere informatie

SeCZ TaLK: wie gaat het bordspel toepassen?

SeCZ TaLK: wie gaat het bordspel toepassen? SeCZ TaLK: wie gaat het bordspel toepassen? Heleen van der Stege, Sander Hilberink, Adriaan Visser & AnneLoes van Staa Hogeschool Rotterdam, Kenniscentrum Zorginnovatie Bespreekbaar maken van seksualiteit

Nadere informatie

Organisatie-aspecten van zorgdierpraktijken in Nederland

Organisatie-aspecten van zorgdierpraktijken in Nederland Organisatie-aspecten van zorgdierpraktijken in Nederland Jan van Summeren MAATSCHAPPELIJKE CONTEXT De zorg als industrie Van patiënt naar cliënt Aanbod differentiatie Van zorg naar wonen en beleven Dier

Nadere informatie

Dr. Petrie Roodbol, Hoofd Wenckebach UMCG, lector VIP Hanzehogeschool, bestuurslid V&VN, past Chair ANP/NP ICN

Dr. Petrie Roodbol, Hoofd Wenckebach UMCG, lector VIP Hanzehogeschool, bestuurslid V&VN, past Chair ANP/NP ICN Dr. Petrie Roodbol, Hoofd Wenckebach UMCG, lector VIP Hanzehogeschool, bestuurslid V&VN, past Chair ANP/NP ICN Artificiële verschillen tussen medisch en verpleegkundig Hoe de verpleegkundige een verpleegkundige

Nadere informatie

ehealth = Health Investeringen uit het verleden belemmeren de toekomst? Chris Flim VU PICA Kenniscentrum Patiëntenlogistiek 21 03 2011

ehealth = Health Investeringen uit het verleden belemmeren de toekomst? Chris Flim VU PICA Kenniscentrum Patiëntenlogistiek 21 03 2011 ehealth = Health Investeringen uit het verleden belemmeren de toekomst? Chris Flim 1 ehealth is mensenwerk Bedrijfskundige informatica 10 jaar in Telecom & Media bij KPN (Call Centers, doelgroepmarketing,

Nadere informatie

Behandeling 15-10-2013. Obese patients have unrealistic weight loss goals. Initial 218 0. Outcome Weight (lbs) % Reduction

Behandeling 15-10-2013. Obese patients have unrealistic weight loss goals. Initial 218 0. Outcome Weight (lbs) % Reduction Obesitas Obesitas is een chronische ziekte waarbij een zodanige overmatige vetstapeling in het lichaam bestaat dat dit aanleiding geeft tot gezondheidsrisico s. 1. Obesitas is een ziekte. 2. Deze ziekte

Nadere informatie

Krachtenveld. Masterprogramma Content & Knowledge Engineering. Ministerie OCW. ß-faculteit. onderwijsvisitatie. bacheloropleidingen.

Krachtenveld. Masterprogramma Content & Knowledge Engineering. Ministerie OCW. ß-faculteit. onderwijsvisitatie. bacheloropleidingen. Masterprogramma Content & Knowledge Engineering Curriculum 2010-2011 Hans Voorbij Krachtenveld onderwijsvisitatie zelfevaluatie ß-faculteit bacheloropleidingen master CKE vakgebied docenten Ministerie

Nadere informatie

Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen. Presentatie ilab Rogier Laterveer

Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen. Presentatie ilab Rogier Laterveer Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen Presentatie ilab Rogier Laterveer Voorstellen Rogier Laterveer Docent, onderzoeker en architect Kenniscentrum voor Technologie & Innovatie Initiatiefnemer

Nadere informatie

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Influence of Mindfulness Training on Parental Stress, Emotional Self-Efficacy

Nadere informatie

Hoe ziet de toekomst van ICT-beleid eruit in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen?

Hoe ziet de toekomst van ICT-beleid eruit in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen? Informatie en Communicatie Technologie (ICT) in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen Visies op de toekomst van Beleid, Praktijk en Onderzoek & Ontwikkeling In september 2002 heeft een internationale

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij

De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij Mensen met een Psychiatrische Stoornis de Modererende Invloed van de Therapeutische Alliantie The Effect of Arts Therapies

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

De human resources van werknemers met een chronische aandoening: maak er gebruik van

De human resources van werknemers met een chronische aandoening: maak er gebruik van De human resources van werknemers met een chronische aandoening: maak er gebruik van Dr. Joke Haafkens, Amsterdams Instituut voor Arbeidsstudies, UvA j.a.haafkens@uva.nl Inleiding workshop 1. Context 2.

Nadere informatie

Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University

Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University Gideon Shimshon Twitter: gideon.shimshon g.j.shimshon@cdh.leidenuniv.nl The Future is already here, it s just

Nadere informatie

Introductie Methoden Bevindingen

Introductie Methoden Bevindingen 2 Introductie De introductie van e-health in de gezondheidszorg neemt een vlucht, maar de baten worden onvoldoende benut. In de politieke en maatschappelijke discussie over de houdbaarheid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

Logopedie in het cluster 3 onderwijs

Logopedie in het cluster 3 onderwijs Logopedie in het cluster 3 onderwijs mw. M. Boersma (NVLF) mw. E. Cox MA (NVLF) mw. E. Kunst-Verberne (NVLF) dhr. R. Nannes (NVLF) mw. M. Schulte (NVLF) 2 Aanleiding position statement Dit position statement

Nadere informatie

Een landelijk netwerk van ervaringsdeskundigen ten behoeve van beleid, onderzoek en onderwijs

Een landelijk netwerk van ervaringsdeskundigen ten behoeve van beleid, onderzoek en onderwijs met cc naar de cliënt Een landelijk netwerk van ervaringsdeskundigen ten behoeve van beleid, onderzoek en onderwijs Wilt u uw beleid, onderzoek en onderwijs meer vraaggericht maken? Wilt u weten of u de

Nadere informatie

Logopedie in het cluster 2 onderwijs

Logopedie in het cluster 2 onderwijs Logopedie in het cluster 2 onderwijs mw. E. Cox MA (NVLF) mw. E. Kunst-Verberne (NVLF) mw. M. Schulte (NVLF) dhr. R. Nannes (NVLF) 2 Aanleiding position statement Dit position statement gaat over de logopedische

Nadere informatie

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces SURF Seminar September 2015 Frank Benneker, ICTS Universiteit van Amsterdam Perspectief ICTS & OO dienstverlening

Nadere informatie

Vraagje. Een honkbalknuppel met bal kost 1,10 De knuppel kost één euro meer dan de bal Hoe duur is de bal? Wat komt er als eerste op in je hoofd?

Vraagje. Een honkbalknuppel met bal kost 1,10 De knuppel kost één euro meer dan de bal Hoe duur is de bal? Wat komt er als eerste op in je hoofd? Vraagje Een honkbalknuppel met bal kost 1,10 De knuppel kost één euro meer dan de bal Hoe duur is de bal? Wat komt er als eerste op in je hoofd? Voorstellen Marike Hendriks Erica Baarends Achtergrond:

Nadere informatie

Zorginnovatie bij CZ D2D D2P D2D D2P D2D D2P P2D P2M P2D P2M P2D P2M

Zorginnovatie bij CZ D2D D2P D2D D2P D2D D2P P2D P2M P2D P2M P2D P2M Zorginnovatie bij CZ D2D D2P P2D P2M D2D D2P P2D P2M D2D D2P P2D P2M Durft u zich te onderscheiden? Dan zijn wij bijzonder geïnteresseerd in uw ideeën voor innovatie in de zorg! Het zijn woelige tijden

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Uitgave in de RGOc-reeks, nummer 12 Copyright 2006 Peter C.A.M. den Boer, Groningen Cognitive self-therapy. A contribution

Nadere informatie

Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid

Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid presentatie ESPRi Symposium 26-11-2015 Michiel Boog, klinisch psycholoog, psychotherapeut Titel:

Nadere informatie

Uitgebreide toelichting van het meetinstrumenten

Uitgebreide toelichting van het meetinstrumenten 1 Uitgebreide toelichting van het meetinstrumenten Life Habits 22 September 2010 Review: 1) E. Bernges, M. Bertrand, L. Patelski 2) Sandra Joeris Invoer: Eveline van Engelen 1 Algemene gegevens Lichaamsregio

Nadere informatie

evaluating the effectiveness of an e- learning based clinically integrated basic EBM course Sjors Coppus Ben Willem Mol

evaluating the effectiveness of an e- learning based clinically integrated basic EBM course Sjors Coppus Ben Willem Mol A cluster randomised controlled trial evaluating the effectiveness of an e- learning based clinically integrated basic EBM course Namens de EU-EBM EBM Unity Sjors Coppus Ben Willem Mol Vaardigheidstest

Nadere informatie

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Outline Research project Objective writing tests Evaluation of objective writing tests Research

Nadere informatie

Highlights in ehealth

Highlights in ehealth Highlights in ehealth Hans C. Ossebaard KLM HEALTH SERVICES 23 JANUARI 2015 Center for ehealth Research and Disease management Kwaliteitsinstituut 1. Ontwikkeling kwaliteitstandaarden 2. Implementatie

Nadere informatie

GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE

GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE Behaal een academisch diploma. Ontwikkel uw loopbaan als gerontoloog U bent nu net afgestudeerde bachelor of enige tijd werkzaam als zorgverstrekker in een ziekenhuis,

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest.

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest. Samenvatting 152 Samenvatting Ieder jaar krijgen in Nederland 16.000 mensen een hartstilstand. Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrond van dit proefschrift. De kans om een hartstilstand te overleven is met

Nadere informatie