Boardletter Rapportage aan de raad van de gemeente Coevorden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Boardletter 2009. Rapportage aan de raad van de gemeente Coevorden"

Transcriptie

1 Boardletter 2009 Rapportage aan de raad van de gemeente Coevorden

2 Ernst & Young Accountants LLP Leonard Springerlaan KB Groningen Postbus AZ Groningen Tel.: +31 (0) Fax: +31 (0) VERTROUWELIJK De gemeenteraad van de gemeente Coevorden t.a.v. de griffier, de heer B. Kunnen Postbus AA COEVORDEN Groningen, 16 december / /RHB/CPB/CLT Betreft: boardletter 2009 van de gemeente Coevorden Geachte heer Kunnen, In het kader van de aan ons verstrekte opdracht tot de controle van de jaarrekening 2009 van de gemeente Coevorden, brengen wij u hiermee verslag uit omtrent onze bevindingen betreffende de interim-controle. Als accountant van uw organisatie is het onze verantwoordelijkheid de controle zodanig te organiseren en uit te voeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening van de gemeente Coevorden geen onjuistheden van materieel belang bevat. Bij deze controle maken wij gebruik van het stelsel van maatregelen ter beheersing en sturing van uw organisatie, waaronder de administratieve organisatie en daarin opgenomen maatregelen van interne controle. De opzet en de werking hiervan van de gemeente Coevorden hebben wij daarom onderzocht voor zover wij dit voor de controle van de jaarrekening noodzakelijk vinden. Onze werkzaamheden zijn er op gericht een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening van de gemeente Coevorden. Ze zijn niet primair gericht op het opsporen van fraudes of onregelmatigheden in uw organisatie. De bevindingen in deze brief zijn daarom beperkt tot de punten die voortvloeien uit de door ons uitgevoerde werkzaamheden bij de gemeente Coevorden. Indien onze werkzaamheden aanwijzingen hebben opgeleverd voor opgetreden fraudes of onregelmatigheden, dan hebben wij u daarover onmiddellijk gerapporteerd. Ernst & Young Accountants LLP is een limited liability partnership gevestigd in Engeland en Wales met registratienummer OC In relatie tot Ernst & Young Accountants LLP wordt de term partner gebruikt voor een (vertegenwoordiger van een) vennoot van Ernst & Young Accountants LLP. Ernst & Young Accountants LLP is statutair gevestigd te Lambeth Palace Road 1, London SE1 7EU, Verenigd Koninkrijk, heeft haar hoofdvestiging aan Boompjes 258, 3011 XZ Rotterdam, Nederland en is geregistreerd bij de Kamer van Koophandel Rotterdam onder nummer Op onze werkzaamheden zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin een beperking van de aansprakelijkheid is opgenomen. Deze algemene voorwaarden zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel Rotterdam en zijn in te zien op

3 2 Tot het verstrekken van nadere toelichtingen zijn wij desgewenst graag bereid. Hoogachtend, Ernst & Young Accountants LLP drs. C.P. Boomsma RA drs. R.H. Bouman RA Bijlage: Actuele ontwikkelingen

4 Inhoudsopgave 1 Actuele ontwikkelingen binnen de gemeente Coevorden Organisatiestructuur afgerond Structurele bezuinigingen noodzakelijk Samenwerking gemeente Borger-Odoorn en gemeente Emmen (BOCE) Opheffing EMCO 2 2 Aandachtpunten van de raad Inleiding Grondexploitatie Samenwerkingsovereenkomst Chateauhotel Kasteel 7 3 Bedrijfsvoering Onze rol bij de beoordeling van de bedrijfsvoering Planning & control in ontwikkeling Onze beoordeling van de significante processen Rechtmatigheid en interne controle Voorbereidende werkzaamheden Sisa reeds gestart 12 4 Uitkomsten van de controle Inleiding 13 5 Tot slot 14 Bijlage 6 Actuele ontwikkelingen Inleiding Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen Bundeling van uitkeringen inkomensvoorziening aan gemeenten Uitstel marktwerking educatieonderdeel Participatiebudget Tijdelijke regeling stimulering betere dienstverlening aan bedrijven Nederlands nationaal kader voor het tijdelijk verlenen van beperkte steunbedragen Nederlandse code voor goed openbaar bestuur Geactualiseerde versie Kadernota Rechtmatigheid 18

5 1 Actuele ontwikkelingen binnen de gemeente Coevorden De gemeente Coevorden is volop in ontwikkeling; voorbeelden hiervan zijn: organisatieontwikkeling; verbetering planning & controlcyclus; samenwerking met de gemeenten Emmen en Borger-Odoorn. Omdat deze ontwikkelingen effect kunnen hebben op de bedrijfsvoering, gaan wij hierover graag met u in gesprek en geven wij op die wijze invulling aan onze natuurlijke adviesfunctie. 1.1 Organisatiestructuur afgerond De afgelopen jaren heeft de gemeente Coevorden de organisatieontwikkeling verder vorm gegeven. In september 2009 is met het traject De nieuwe Opstelling de gewenste wijziging van de organisatiestructuur afgerond. Naast het organisatorisch afronden van deze ontwikkeling bepaalt de cultuurverandering in hoge mate de feitelijke werking van de organisatieverandering. De gemeente Coevorden heeft voor 2010 een drietal speerpunten aangewezen om ook de gewenste organisatiecultuur te realiseren, namelijk: Afspraak is afspraak Kwaliteit Klantgerichtheid Naar onze mening is een goede interne beheersing van de organisatie een samenspel van vier elementen; namelijk de organisatiestructuur, de instrumenten, de cultuur en de interne procedures. Dit blijkt uit onderstaand figuur: Visie & doelstellingen Besturingsfilosofie Organisatiestructuur Instrumenten Rollen & gedrag Procedures Dit is ook als zodanig verwoord in de notitie Kadernota planning en control. Wij onderschrijven het belang dat het cultuuraspect mede van belang is voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de organisatieontwikkeling. 1.2 Structurele bezuinigingen noodzakelijk Uit de begroting 2010 blijkt dat het laatste deel van deze raads- en collegeperiode wordt gedomineerd door de effecten van de economische recessie. Het financiële beeld is drastisch verslechterd en het meerjarenbeeld laat een tekort zien van 3,3 miljoen in 2013.

6 2 Om de ambities van gemeente Coevorden ook financieel mogelijk te maken, is in 2008 het project Ruimte om te kiezen opgestart. Hierin zijn een drietal oplossingen geformuleerd, te weten: het aanpassen c.q. bijstellen financieel kader; het toepassen van het profijtbeginsel; het doorvoeren van bezuinigingsvoorstellen. Bovenstaande oplossingen hebben tot effect dat het tekort afneemt van 3,3 naar 1,3 miljoen in Daarnaast zijn in de perspectiefnota een achttal onderwerpen benoemd voor mogelijke bezuinigen, waar nog verdere onderzoek naar verricht zal worden. De onderzoeken betreffen de volgende onderwerpen: aanpassen beeldkwaliteit openbare ruimte; heroverwegingen in het centrumplan Coevorden; hoger rendement uit het versterken integraal sociaal beleid; heroverweging uitvoeringsniveau maatschappelijke zorg; heroverweging subsidiebeleid; heroverweging accommodatiebeleid; heroverweging vastgoedbeleid en eigendomsposities; interne efficiëntiemaatregelen bedrijfsvoering. Voor deze mogelijke bezuinigen is tevens een target opgenomen. De totale structurele bezuinigingstarget is 2 miljoen. De verwachting is dat het onderzoek voor 1 februari 2010 zal worden afgerond, zodat dit kan worden meegenomen als input voor de nieuwe bestuursperiode en betrokken kan worden bij de collegeonderhandelingen. Uit onze gesprekken met veel verschillende gemeenten blijkt dat de huidige bezuinigingen een enorme impact zullen gaan hebben op de financiële positie en organisatie van de gemeenten. De bezuinigingen lijken over het algemeen niet meer te realiseren met de kaasschaafmethode, maar zijn vaak ingrijpende strategische (beleids)keuzes noodzakelijk. Omdat de bezuinigingen een belangrijk effect kunnen hebben op de interne organisatie en bedrijfsvoering, zullen wij deze de komende periode blijven volgen. 1.3 Samenwerking gemeente Borger-Odoorn en gemeente Emmen (BOCE) De afgelopen jaren heeft de gemeente Coevorden op verschillende beleidsterreinen samenwerkingsinitiatieven ontplooid met de gemeenten Emmen en Borger-Odoorn. Hierbij is op individuele beleidsterreinen de samenwerking vormgegeven. Via de stuurgroep BOCE willen de drie gemeenten komen tot een overkoepelend kader voor deze samenwerking. De samenwerking heeft niet alleen organisatorische, maar ook financiële gevolgen. Bijvoorbeeld hoe en tegen welk uurtarief vindt onderlinge verrekening van kosten plaats. Wij gaan graag met u in gesprek over het opzetten van een transparant verrekenmodel in het kader van de samenwerking met de gemeenten Emmen en Borger-Odoorn. 1.4 Opheffing EMCO In 2009 is het besluit genomen tot opheffing van de gemeenschappelijke regeling EMCO. Deze zal naar verwachting plaats gaan vinden in 2010/2011. Momenteel is de gemeente Coevorden bezig met een verdere invulling rondom de uitvoering van de WSW.

7 3 Voor zover wij hebben kunnen vaststellen, zijn nog geen concrete resultaten zichtbaar. Wel is door de gemeente Coevorden een stuurgroep opgericht die het college adviseert in de te nemen besluiten. Momenteel beraadt deze stuurgroep zich over de organisatiestructuur van de uitvoering van de WSW. Verder is door de gemeente Coevorden een visiedocument opgesteld over de uitvoering van een integraal sociaal beleid, waarin ook de uitgangspunten van de gemeentelijke uitvoering van de sociale werkvoorziening zijn verwoord. Een dergelijk ontvlechting kan grote organisatorische, bedrijfsmatige en financiële consequenties hebben. Wij adviseren u hier vroegtijdig aandacht aan te schenken.

8 4 2 Aandachtpunten van de raad 2.1 Inleiding De auditcommissie heeft ons gevraagd dit jaar specifiek aandacht te besteden aan de volgende onderwerpen: de beheersing van het proces grondexploitatie, waaronder het project Holwert-Zuid; de doorlichting van de financiële stromen ten aanzien van de samenwerkingsovereenkomst Chateauhotel Kasteel. In dit hoofdstuk zullen wij deze onderwerpen nader uitwerken. Uitgangspunt daarbij is een beoordeling op hoofdlijnen, zodat de raad vanuit haar controlerende taak kan bepalen of nader onderzoek naar deze onderwerpen gewenst is. 2.2 Grondexploitatie Inleiding In het afgelopen jaar heeft de gemeente Coevorden maatregelen genomen om de beheersing van grondexploitaties te verbeteren. Alle projecten zijn geactualiseerd, er is een inventarisatie gedaan naar de risico s in de grondexploitatieprojecten om te komen tot een eenduidige risicowaarderingsmethode en alle projecten zijn vastgelegd in basisdocumenten. De uitkomsten van deze activiteiten zijn vastgelegd in het document Stevig in de grond. Verder heeft de gemeente Coevorden de beheersomgeving verbeterd door het doorvoeren van functiescheiding tussen planeconoom, projectleider en projectcontrol en door een start te maken met het inrichten van een projectadministratie. Ons inziens heeft de gemeente Coevorden een goede stap gezet om de beheersing van de grondexploitaties te verbeteren. In deze paragraaf zullen wij onze bevindingen ten aanzien van de projectbeheersing weergeven en daarbij aangeven waar een verdere verbetering mogelijk is Werkzaamheden De gemeente Coevorden heeft ultimo 2008 voor 53,1 miljoen aan grondexploitaties en niet in exploitatie genomen gronden op de balans staan. De projecten binnen de grondexploitatie kennen over het algemene een lange doorlooptijd, waardoor gedurende het project marktomstandigheden kunnen veranderen en nieuwe risico s zich kunnen openbaren. Nederland bevindt zich op dit moment in een recessie, waardoor het nog maar de vraag is in hoeverre de uitgangspunten uit het verleden nog reëel zijn. Kunnen de gronden nog binnen de gestelde termijn tegen de geraamde prijs verkocht worden of stagneert juist de verkoop. Vragen die impact kunnen hebben op de waardering van de grondexploitaties. Hierdoor is het, in het kader van het sturen en beheersen van (grote) projecten, van belang dat voldoende managementinformatie aanwezig is om mogelijke risico s in projecten tijdig te kunnen signaleren. Wij hebben voor de beoordeling van de beheersing van het proces grondexploitatie, waaronder het project Holwert-Zuid, de volgende werkzaamheden verricht: beoordeling interne beheersing rondom grondexploitaties; beoordeling totstandkoming van prognoses; beoordeling rapportages omtrent projecten;

9 5 beoordeling waardering, te weten tussentijdse winstneming, voorziening en slotcalculaties; beoordeling van de waardering van het project Holwert-Zuid. De door ons uitgevoerde werkzaamheden hebben met name betrekking op de projectbeheersing. Bij de jaarrekeningcontrole zullen wij tevens aandacht schenken aan de waardering van de projecten en de vaststelling of afwaardering noodzakelijk is, beoordeling van de volledigheid van de voorziening, de bepaling van het benodigde weerstandsvermogen etc Interne beheersing rondom grondexploitaties Op basis van interviews hebben wij de volgende interne beheersingsmaatregelen rondom grondexploitaties onderkend: Functiescheiding planeconoom en projectleider: Met ingang van 2009 is de functie van planeconoom gepositioneerd in de organisatie. Periodiek vindt overleg plaats tussen de planeconoom en de projectleider over onder andere de financiële en technische voortgang van het project. Vastlegging van deze overleggen en beoordelingen is veelal niet aanwezig. Projectcontrol: Momenteel richt projectcontrol zich op het inrichten van de projectadministratie. Daarna zal projectcontrol verder worden vormgegeven. Interne controles: Voor het proces grondexploitatie wordt vanuit de tweedelijnscontrole interne controle uitgevoerd op onder andere de naleving van het grondbeleid, functiescheiding, interne procedures, vaststelling kostprijscalculaties, aankopen en verkopen van gronden en winstneming. Deze interne controle is tijdens de interim-controle nog niet uitgevoerd. Wij merken op dat het dit jaar een bewuste keuze is om de interne controle op grondexploitaties later in het jaar uit te voeren. Naar onze mening is door het invullen van de functies van planeconoom en projectcontrol voldoende functiescheiding aanwezig in het proces. Wel adviseren wij u de gesprekken tussen de planeconoom en de projectleider vast te leggen, zodat de verantwoordelijkheden, prognoses, afspraken, acties etc. vastliggen en achteraf eventuele afwijkingen geëvalueerd en besproken kunnen worden. Ten aanzien van de interne controles adviseren wij u deze over het jaar te verspreiden en onderdeel uit te laten maken van de reguliere planning & controlcyclus, zodat tijdig bijgestuurd kan worden bij eventuele onrechtmatigheden/fouten. Overigens merken wij op dat het afgelopen jaar een bewuste keuze is gemaakt deze interne controles later in het jaar uit te voeren als gevolg van het actualiseren van de grondexploitaties Beoordeling totstandkoming prognoses De prognose bestaat uit de werkelijke kosten en opbrengsten, de aangegane verplichtingen en de verwachte kosten en opbrengsten. De werkelijke kosten en opbrengsten zijn vastgelegd in de financiële administratie. In de huidige financiële administratie is het lastig om voor grote projecten een goede project- en kredietbewaking uit te voeren. Enerzijds omdat bij het autoriseren van facturen (en dus het verhogen van de bestedingen) niet eenvoudig te controleren is of de werkelijke bestedingen het krediet, zoals vastgesteld door de raad, overschrijden. Anderzijds omdat geen inzicht is in de aangegane verplichtingen.

10 6 De gemeente Coevorden heeft deze problematiek onderkend en is op dit moment bezig met het inrichten van een projectadministratie voor de lopende grondexploitaties. Daarnaast is een module binnen de projectadministratie aangeschaft om verplichtingen te registreren. Wij vinden dit goede initiatieven om de beheersing van grondexploitaties te verbeteren. De prognose betreft de nog te besteden bedragen en de nog te ontvangen opbrengsten. Deze prognose is totstandgekomen aan de hand van de laatste door de raad vastgestelde grondexploitatie en een gesprek met de verantwoordelijke projectleiders. De prognose is tevens afhankelijk van een aantal parameters, waaronder rente en inflatiepercentage. Vóór 2009 werden verschillende uitgangspunten gehanteerd per project. In de notitie Stevig in de grond zijn de parameters vanaf 2009 geüniformeerd en voorzien van een onderbouwing. Naar onze mening kan het proces verder worden verbeterd door het inrichten van een projectadministratie en het uitvoeren van projectbewaking, zoals het periodiek monitoren van de werkelijke uitgaven in relatie tot de totale begroting en het door de raad toegekende krediet. In de nieuwe projectadministratie is het mogelijk om de nog te besteden bedragen en opbrengsten voor de komende jaren te registreren. Hierdoor kan relatief eenvoudig worden vastgesteld in hoeverre de verwachtingen nog in lijn liggen met de werkelijkheid. Wij adviseren u om naast de werkelijke uitgaven en de aangegane verplichtingen tevens de nog te besteden bedragen/opbrengsten te registeren, zodat aan projectbewaking verder vorm gegeven kan worden Rapportages omtrent projecten De gemeenteraad wordt bij de begroting, jaarrekening en de Berap s op hoofdlijnen geïnformeerd over de status van de grondexploitatieprojecten. Deze rapportages zijn ingericht vanuit de programma s. Hierin is niet per project de financieel/technische voortgang opgenomen, inclusief de aanwezige risico s. Verder is bij het opstellen van de tussentijdse rapportages geen sprake van een formele tussentijdse afsluitingsprocedure (zie ook paragraaf Error! Reference source not found.). In het afgelopen jaar heeft de gemeente van alle grondexploitatieprojecten de exploitatieopzetten geactualiseerd en deze op basis van scenario s nader uitgewerkt. De actualisatie van de gemeentelijke grondexploitaties is door middel van de rapportage Stevig in de grond gerapporteerd aan raad en college. De beleidsmedewerker grondzaken, de planeconoom en een externe hebben deze rapportage opgesteld. Input voor deze rapportage zijn onder andere de gesprekken met de verantwoordelijke projectleiders. In de rapportage Stevig in de grond is als vervolgactie opgenomen om minimaal jaarlijks vervolg te geven op de nu uitgevoerde actualisatie, inclusief bestuurlijke vaststelling van de te hanteren uitgangspunten. Wij onderschrijven het belang van een jaarlijkse actualisatie van de (grootste) grondexploitaties, het uniform vast stellen van de gehanteerde paramaters en over de voortgang van de belangrijkste projecten ook tussentijds te rapporteren.

11 Mogelijke resultaateffecten Voor het nemen van winst en verlies wordt het voorzichtigheidsprincipe gehanteerd. Winstneming vindt volgens de nota grondbeleid plaats als deze daadwerkelijk gerealiseerd is. Dit betekent: aan het einde van het project; aan het einde van een binnen het project benoemde fase. Gedurende 2009 heeft nog geen tussentijdse winstneming plaatsgevonden. Uit gesprekken blijkt bijvoorbeeld dat voor het project Coevorden Ossehaar tussentijds winst kan worden genomen. Op basis van het reële scenario is de winst bij einde van het project 2,2 miljoen. Bij het opstellen van de prognoses, die worden gerapporteerd in de Berap, wordt niet nader beoordeeld of sprake is van eventuele winstnemingen. Wij adviseren u ook bij de tussentijdse rapportages (Berap) rekening te houden met mogelijke winsten uit grondexploitaties. Overigens heeft het college onlangs besloten tot winstneming op het project Coevorden Ossehaar. De voorziening grondexploitatie wordt gevormd voor projecten waar naar verwachting gedurende de gehele looptijd een negatief resultaat wordt verwacht. Op basis van de rapportage Stevig in de grond bedraagt de voorziening , wat mogelijk consequenties heeft voor de jaarrekening Holwert-Zuid nader bekeken Het project betreft het herontwikkelen van het gebied Holwert-Zuid. Het doel van het project is het bouwen van 150 woningen en 6500 m² commerciële ruimte en openbaar gebied. Het project wordt uitgevoerd door een projectontwikkelaar. Hierbij voert de gemeente Coevorden in tegenstelling tot het reguliere beleid een passief grondbeleid. Begin 2009 heeft een hercalculatie van het project plaatsgevonden. Dit heeft geleid tot een extra verlies van 1,1 miljoen met name als gevolg van tegenvallende saneringskosten. In de perspectiefnota is dit verlies aan de raad medegedeeld. Momenteel wordt door de gemeente Coevorden gewerkt aan een herziening van de grondexploitatie voor dit project. Bij het opstellen van de herziene grondexploitatie zijn de projectleider, planeconoom en beleidsmedewerker grondzaken betrokken. De herziene grondexploitatie is nog in ontwikkeling. Wij hebben derhalve deze herziening nog niet inhoudelijk kunnen beoordelen. Wij hebben geconstateerd dat gedurende 2009 sprake is van een kredietoverschrijding van Dit betekent dat de werkelijke uitgaven hoger zijn dan het door de raad vastgestelde krediet. In het huidige financiële systeem is kredietbewaking lastig. In het kader van een goede projectbeheersing adviseren wij u periodiek te monitoren dat de bestedingen in lijn liggen met het door de raad vastgestelde krediet, zodat tijdig actie kan worden ondernomen. 2.3 Samenwerkingsovereenkomst Chateauhotel Kasteel Inleiding Vanuit de raad hebben wij het volgende aandachtpunt meegekregen: Het doorlichten van de financiële stromen inzake de overeenkomst van de gemeente met Wijland Beheer B.V., waarbij beoordeeld wordt of er binnen de door de raad gestelde kaders uitvoering gegeven wordt aan dit project.

12 Achtergrond Chateauhotel Kasteel Coevorden De ontwikkeling van het Chateauhotel Kasteel Coevorden richt zich op het realiseren van een cultuur- en gastronomiekasteel met drie functies, te weten een hotelfunctie met vele directe gerelateerde diensten, een culturele functie die meerdere diensten omvat en een gemeenschapsfunctie voor o.a. huwelijksvoltrekkingen en ontvangsten. De gemeente Coevorden heeft in maart 2007 een ontwikkelovereenkomst gesloten met een externe partij. Wij hebben kennis genomen van deze overeenkomst Projectbeheersing en -verantwoording Chateauhotel Kasteel Coevorden Voor het Chateauhotel zijn de financiële stromen, zoals opgenomen in de ontwikkelingsovereenkomst, leidend en budgetbepalend. Wij hebben kennis genomen van het contract en de financiële stromen die daarin zijn opgenomen. Gezien de vertrouwelijkheid hebben wij deze stromen niet nader benoemd in onze management letter. Het Chateauhotel Kasteel Coevorden maakt onderdeel uit van het overkoepelende project Centrumplan. Voor het Centrumplan is in de financiële administratie een apart projectnummer geopend, waarop kosten en opbrengsten met betrekking tot het project Centrumplan verantwoord kunnen worden. Binnen het project Centrumplan is een aparte subkostenplaats aangemaakt voor het Chateauhotel. In de huidige financiële administratie is projectbeheersing lastig. De gemeente Coevorden heeft dit onderkend en is bezig met de inrichtingen van een projectadministratie. Het project Centrumplan wordt momenteel opgenomen in de projectadministratie. Intern wordt echter niet structureel gemonitord of de financiële stromen conform de overeenkomst zijn uitgevoerd. Tevens vindt tussentijds geen rapportage plaats specifiek gericht op de voortgang van het project Chateauhotel. Wel vindt maandelijks een overleg plaats over de programma s waaronder het programma Centrumplan. Hierbij zijn de programmamanager en projectleiders betrokken. In dit overleg worden eventuele bijzonderheden besproken. De uitkomsten van dit overleg zijn input voor het stuurgroepoverleg. Eventuele bijzonderheden in het programma worden in de tussentijdse rapportages (Beraps) gerapporteerd. Wij zijn van mening dat de projectbeheersing verder vorm gegeven kan worden. Het inrichten van een projectadministratie is hierbij een eerste aanzet. Vervolgens is het van belang dat periodiek controle en rapportage plaatsvindt. Wij adviseren u derhalve om de projectbeheersing verder gestalte te geven in de organisatie.

13 9 3 Bedrijfsvoering 3.1 Onze rol bij de beoordeling van de bedrijfsvoering Bij onze controle maken wij zo veel mogelijk gebruik van internebeheersmaatregelen in een organisatie, zoals de administratieve organisatie, de planning & controlcyclus, interne controle etc. Deze internebeheersmaatregelen, ook wel de bedrijfsvoering, zijn bepalend voor de beheersing en sturing van een organisatie. Wij beoordelen deze internebeheersingsmaatregelen in de eerste plaats ten behoeve van de controle van jaarrekening van de gemeente Coevorden. Daarnaast besteden wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, in gesprekken, management letter en rapportages veel aandacht aan de verdere ontwikkeling van de bedrijfsvoering en bestuurlijke informatievoorziening. In het vervolg van dit hoofdstuk zullen wij ingaan op de diverse onderwerpen van de bedrijfsvoering. 3.2 Planning & control in ontwikkeling Het afgelopen jaar heeft de gemeente Coevorden gewerkt aan de ontwikkeling van de planning & controlcyclus. Er is een notitie Kadernota planning & control opgesteld om de informatievoorziening aan de raad te verbeteren, waardoor de raad haar kaderstellende en controlerende rol beter kan uitoefenen. Op hoofdlijnen hebben deze verbeteringen betrekking op: het formuleren van korte, compacte, smart-geformuleerde instrumenten; de inhoud van de rapportages; deze moet een meer sturend karakter krijgen; het beter in balans brengen van de planning & controlcyclus; het opstellen van een P&C-spoorboekje dat inzicht geeft in de concernplanning, heldere doelen per instrument en een duidelijke planning, inclusief het toekennen van verantwoordelijkheden. Ons inziens heeft de gemeente Coevorden een goede stap gezet om de planning & controlcyclus verder te ontwikkelen. Wij adviseren u de voortgang van deze verbeteringen te monitoren en te bewaken dat de informatiebehoefte aansluit op de behoefte van zowel raad, college als organisatie. Momenteel wordt de raad tussentijds geïnformeerd over de voortgang door middel van Berap 1 (peildatum 1 april) en Berap 2 (peildatum 1 juli). Van 1 juli tot en met einde boekjaar wordt de raad tussentijds niet geïnformeerd over de financiële voortgang in het huidige boekjaar. Wij geven u in overweging te onderzoeken in hoeverre Berap 2 verder in het jaar opgesteld kan worden (bijvoorbeeld peildatum 1 september). Tijdens de interim-controle hebben wij het proces rond de totstandkoming van de Beraps beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de verantwoordelijkheid voor het opstellen van de prognoses bij de verschillende afdelingen ligt, waarbij de afdeling financiën een regisserende rol heeft. Wij hebben geconstateerd dat bij het opstellen van de tussentijdse rapportages geen formele afsluitingsprocedure plaatsvindt. Een procesbeschrijving, waarin staat welke controlewerkzaamheden uitgevoerd dienen te worden, ontbreekt. Verder vindt bijvoorbeeld geen nadere analyse van de balansposten plaats, zoals het opnieuw beoordelen van de voorzieningen en beoordeling van de tussenrekeningen en wordt de volledigheid van de urenregistraties niet vastgesteld. Wel vindt een analyse plaats van de exploitatierekening in relatie tot de begroting.

14 10 Wij adviseren u om de totstandkoming van de tussentijdse cijfers verder te ontwikkelen. Hierbij kunt u denken aan een formele afsluitingsprocedure en/of het nadere analyseren van de balansposten. 3.3 Onze beoordeling van de significante processen Om u een inzicht te verschaffen in de kwaliteit van de administratieve organisatie van de gemeente Coevorden hebben wij de belangrijkste (significante) processen van de gemeente Coevorden aan de hand van een aantal criteria beoordeeld en vergeleken met de norm. Hierbij hebben wij de volgende criteria gehanteerd: Is het proces beschreven? Is de opzet van het proces toereikend? Werkt het proces ook daadwerkelijk conform de beschreven opzet? Is het proces onderdeel van (tweedelijns) interne controle? Is de interne controle voldoende met betrekking tot getrouwheid en rechtmatigheid? Is de managementinformatie uit het proces betrouwbaar en toereikend? Zijn voldoende beheersmaatregelen genomen in de applicaties waarvan het proces gebruik maakt? Hebben wij vanuit de externe controle bevindingen rondom dit proces? Is de juridische control beoordeeld en getoetst? Is het proces beoordeeld op doelmatigheid? De beoordeling van de significante processen heeft geresulteerd in de volgende tabel: Totaaloverzicht significante processen Processen: Onvoldoende Voldoende Uitstekend Inkoop en aanbesteding Betalingsverkeer Personeel en salarissen Afsluitprocedures Belastingen WMO Subsidies Bouwvergunningen Grondexploitatie De bovenstaande tabel heeft als doel in één oogopslag inzicht te geven in ons oordeel over de mate van beheersing van de (voor onze controle) significante processen. De bovenstaande processen zijn in overeenstemming met onze aanpak. Uit bovenstaande tabel blijkt dat de meeste processen van voldoende niveau zijn. Per significant proces heeft de gemeente Coevorden in het kader van de interne controle een beknopte procesbeschrijving opgenomen. Deze procesbeschrijving wordt gevoed vanuit de belangrijkste procesrisico s.

15 11 Naar wij hebben begrepen, zal begin 2010 gestart worden met het opstellen van het document structuurplan, waarbij ook alle processen in Protos zullen worden ingevoerd. Wij onderschrijven het belang van het uniformeren van de procesbeschrijvingen. Procesbeschrijvingen zijn de basis voor een goede interne beheersing; op basis van de analyse van de administratieve organisatie kunnen de aanwezige beheersingsmaatregelen in de processen worden onderkend en kan een uitgebalanceerd intern controleplan worden opgesteld. Wij adviseren u het beheer en onderhoud van de administratieve organisatie structureel te borgen in de organisatie. 3.4 Rechtmatigheid en interne controle In het afgelopen jaar heeft de gemeente Coevorden de opzet en uitvoering van de interne controles verder verbeterd. De gemeente Coevorden heeft voor de uit te voeren internecontrolewerkzaamheden een planning opgesteld. De concerncontroller en de teamleider planning en kwaliteit zijn verantwoordelijk voor de bewaking van de voortgang van deze interne controles. Voor een groot deel van de processen heeft de interne controle verspreid over het jaar plaatsgevonden. Voor een aantal processen heeft de gemeente een bewuste keuze gemaakt deze later in het jaar uit te voeren. Voor alle kritische bedrijfsprocessen is een gedetailleerd IC-werkprogramma en risicokaart opgesteld. Hierin is doormiddel van een stoplicht aangegeven op welke materiële processen de hoogste risico s aanwezig zijn op financiële onrechtmatigheden. Deze risicokaart is opgesteld naar aanleiding van de interne controle over het eerste halfjaar. Het subsidieproces en het inkoop- en aanbestedingsproces worden hierbij gekenmerkt als een hoog risico. Wij zijn van mening dat de vastleggingen van de uitgevoerde internecontrolewerkzaamheden op een gestructureerde wijze plaatsvinden. Daarnaast is de dossiervorming ter onderbouwing van het oordeel toereikend. Wij kunnen derhalve goed gebruik maken van de door de gemeente Coevorden uitgevoerde internecontrolewerkzaamheden Overkoepelend internecontroleplan ontbreekt Zoals wij in de vorige paragraaf hebben weergegeven, is de opzet en uitvoering van de interne controles van voldoende niveau. Ons inziens kan deze nog verder verbeterd worden door het opstellen van een internecontroleplan (hierna IC-plan). In een IC-plan kan een beschrijving van de interne controle, de relatie met de administratieve organisatie en rechtmatigheidcontroles en de verdeling van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden worden opgenomen. Een IC-plan waarborgt het gestructureerd uitvoeren van de interne controles. Wij adviseren u de opzet en uitvoering van de interne controles verder te professionaliseren door het opstellen van een IC-plan Totaal aan onrechtmatigheden geconstateerd De uitvoering van de interne controles verloopt volgens planning. Ten tijde van onze interim-controle is het proces grondexploitatie conform planning nog niet gecontroleerd. Daarnaast dient in het kader van het proces WMO nog interne controle te worden uitgevoerd op het persoonsgebonden budget en de juistheid van de facturen van de zorginstellingen. Naar aanleiding van de uitgevoerde rechtmatigheidcontrole is over het eerste halfjaar aan rechtmatigheidsfouten en aan onzekerheden geconstateerd.

16 12 De grootste geconstateerde onrechtmatigheden betreffen: verstrekte subsidies ( ); inkoop en aanbestedingen ( ). Wij kunnen deze uitkomsten bevestigen, maar voor een totaalbeeld dienen de uitkomsten over de periode oktober tot en met december nog te worden toegevoegd. Zoals hiervoor reeds benoemd, zijn nog niet alle interne en rechtmatigheidcontroles uitgevoerd. Wij merken op dat het een bewuste keuze is om een aantal interne controles later in het jaar uit te voeren. Wij adviseren u de interne controles over het jaar te verspreiden en onderdeel uit te laten maken van de reguliere planning & controlcyclus, zodat tijdig bijgestuurd kan worden bij eventuele onrechtmatigheden/fouten. De goedkeuringstolerantie bedraagt 1% voor onrechtmatigheden (ongeveer 0,9 miljoen) en 3% voor onzekerheden (ongeveer 2,7 miljoen). Dit betekent dat de tot dusver geconstateerde bevindingen over 2009 vooralsnog binnen de toleranties blijven (onder voorbehoud dat nog niet alle toetsingswerkzaamheden zijn uitgevoerd). 3.5 Voorbereidende werkzaamheden Sisa reeds gestart Het ministerie van BZK publiceert medio november een lijst waaruit definitief blijkt voor welke specifieke uitkeringen voor 2009 het Sisa-principe van toepassing is verklaard. Voor de verantwoording in de Sisa-bijlage zijn de wet- en regelgeving per specifieke uitkering leidend. Voor alle specifieke uitkeringen moet daarom, ongeacht de financiële omvang, jaarlijks een risicoanalyse worden uitgevoerd. De uitkomst van de risicoanalyse is richtinggevend voor de verdere controlewerkzaamheden (zoals deelwaarnemingen). Voorgaand jaar hebben wij samen met de gemeente Coevorden de risicoanalyse van de specifieke uitkeringen 2008 opgesteld. De gemeente Coevorden heeft reeds beoordeeld in hoeverre deze risicoanalyses up-to-date zijn. Tevens is beoordeeld in hoeverre sprake is van nieuwe Sisa-regelingen. Wij onderschrijven het belang om tijdig te starten met de uitvoering van de werkzaamheden voor de specifieke uitkeringen waarop het Sisa-principe voor 2009 van toepassing is. Daarnaast dient u tijdig afspraken te maken met externe partijen over de aanlevering van de Sisa-informatie inzake de uitbestede regelingen (bijvoorbeeld mogelijk WSW-regeling). Dit voorkomt capaciteit- en planningproblemen begin volgend jaar door de samenloop van deze controles met het tijdstip van opstellen van de jaarrekening.

17 13 4 Uitkomsten van de controle 4.1 Inleiding De detailbevindingen naar aanleiding van de interim-controle worden in onderstaande tabel op totaalniveau weergegeven. Wij hebben daarbij een weging meegegeven aan onze bevindingen. Met deze weging geven wij enerzijds een inschatting van de omvang van het geconstateerde risico en anderzijds een inschatting van de kans dat het risico zich voordoet. Het doel hiervan is dat wij door middel van één enkel figuur u inzicht willen geven in het belang van onze bevindingen en aanbevelingen. Omvang van het risico Hoger Gemiddeld Lager Kleiner Gemiddeld Groter Kans op voordoen van het risico Nummer bevinding conform bijlage De belangrijkste bevindingen en adviezen hebben betrekking op: De naleving van het interne inkoop- en aanbestedingsbeleid kan worden verbeterd (6.1.1). De internecontroleafdeling heeft voor het eerste halfjaar beoordeeld of rechtmatig is aanbesteed. Dit heeft geleid tot aan onrechtmatigheden en aan onzekerheden. Deze onrechtmatigheid wordt veroorzaakt doordat onterecht niet opnieuw is aanbesteed (6.1.2). uit de interne controle blijkt dat van de uitgevoerde deelwaarneming 3,2% van het WWBinkomensdeel en 1,0% van de IOAZ onrechtmatig is verstrekt (6.3.1.).

18 14 5 Tot slot In deze management letter richten wij ons primair op mogelijke verbeterpunten in de significante processen die wij hebben onderzocht in het kader van de controle van de jaarrekening van de gemeente Coevorden. Dit heeft tot doel een bijdrage te leveren aan de interne beheersing en het zelfcontrolerend vermogen van uw organisatie. Dit betekent echter ook dat wij niet expliciet rapporteren over de goed georganiseerde processen en onderwerpen. Wij hopen u met deze brief een goed inzicht te hebben gegeven in onze controlebevindingen.

19 15 Boardletter 2009 Gemeente Coevorden Actuele ontwikkelingen 6 Actuele ontwikkelingen 6.1 Inleiding De ontwikkelingen bij gemeenten staan nooit stil. In dit hoofdstuk geven wij, vanuit onze invalshoek, ter informatie een overzicht van een aantal belangrijke ontwikkelingen. Ook hierdoor geven wij invulling aan de ongevraagde natuurlijke adviesfunctie. Daarbij is het van belang te beseffen dat wij niet de status van al deze ontwikkelingen bij de gemeente Coevorden beoordeeld hebben. 6.2 Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen Deze wet biedt burgers en bedrijven de mogelijkheid om (te) trage besluitvorming van bestuursorganen tegen te gaan. Bij het verstrijken van de beslistermijn heeft de aanvrager de mogelijkheid om het bestuursorgaan in gebreke te stellen. Dit bestuursorgaan heeft dan nog twee weken de tijd om alsnog een beslissing op de aanvraag te nemen. Gebeurt dit niet dan verbeurt het bestuursorgaan een dwangsom voor iedere dag dat het in gebreke is. De maximale dwangsom is Door de ministerraad is besloten dat deze wet op 1 oktober 2009 in werking treedt. Tegelijk met deze wet treedt de wet in werking die voorziet in aanpassing van de beslistermijnen voor bezwaarschriften in de Algemene wet bestuursrecht en voor aanvragen op grond van de Wet openbaarheid van bestuur. De reden hiervan is dat de bestaande beslistermijnen in de praktijk veelal niet haalbaar bleken te zijn. Het is dus van belang dat u als gemeente uw processen zodanig heeft ingericht dat gewaarborgd is dat de voorgeschreven termijnen onder normale omstandigheden kunnen worden gehaald. Daarnaast moet bij de procesinrichting worden voorzien in een adequate afhandeling van de eventueel ontvangen ingebrekestellingen om, door alsnog een beslissing tijdig te nemen, een dwangsom te voorkomen. 6.3 Bundeling van uitkeringen inkomensvoorziening aan gemeenten Het kabinet is voornemens vanaf 1 januari 2010 de financiële middelen van de inkomensvoorzieningen IOAW, IOAZ, WWIK en de kosten van levensonderhoud voor startende ondernemers uit het Bbz 2004 samen te voegen met het I-deel van de WWB. Een aparte financiering in het kader van het Bbz 2004 blijft bestaan voor kosten van levensonderhoud van gevestigde zelfstandigen en voor bedrijfskapitaal. De financiële middelen ter voorbereiding op een zelfstandig bestaan als startend ondernemer en ter begeleiding van startende ondernemers uit het Bbz 2004 worden toegevoegd aan het participatiebudget. Voor de nieuwe geldstroom is volledige budgetfinanciering van toepassing en gemeenten behoeven zich niet aan het Rijk te verantwoorden over de rechtmatige besteding van het samengevoegde budget voor de inkomensvoorzieningen. Wel zullen gemeenten jaarlijks op basis van de systematiek van Sisa informatie moeten verschaffen over relevante realisatiegegevens. De bundeling van de financiële middelen van genoemde inkomensregelingen brengt geen veranderingen teweeg in de rechten en plichten van de uitkeringsgerechtigden. IOAW, IOAZ, WWIK en Bbz 2004 blijven als afzonderlijke regelingen bestaan.

20 16 Boardletter 2009 Gemeente Coevorden Actuele ontwikkelingen De bepaling van het budget per gemeente vindt plaats met behulp van het objectief verdeelmodel voor de kosten van algemene bijstand op grond van de WWB, uitkeringen op grond van de IOAW en IOAZ en de kosten van levensonderhoud voor startende ondernemers. Het WWIKbudget wordt binnen het gebundelde I-deel apart geraamd en vervolgens verdeeld op grond van historische uitgaven. Gevolg van genoemde financieringswijze is dat gemeenten volledig de financiële verantwoordelijkheid voor de uitvoering van deze inkomensvoorzieningen dragen. Dit betekent dat een overschot op het gebundelde I-deel vrij besteedbaar is en dat tekorten door gemeenten dienen te worden aangevuld uit eigen middelen. Indien het tekort groter is dan 10 % kunnen gemeenten onder voorwaarden in aanmerking komen voor een aanvullende uitkering. 6.4 Uitstel marktwerking educatieonderdeel Participatiebudget Per 1 januari 2009 is de Wet participatiebudget in werking getreden. In deze wet is vastgelegd dat de oormerking voor educatie per 1 januari 2010 en de bestedingsverplichting van gemeenten bij Regionale opleidingscentra (ROC s ) per 1 januari 2011 komen te vervallen. Het kabinet heeft op grond van een aantal ontwikkelingen besloten de marktwerking in de educatie tot en met 2012 uit te stellen en de oormerking voor educatie én de bestedingsverplichting bij ROC s gelijktijdig te beëindigen. Gemeenten blijven de komende drie jaar verplicht om het educatiedeel binnen het participatiebudget te besteden aan de inkoop van educatietrajecten bij ROC s. Dit educatiebudget mag dus niet besteed worden bij andere educatieaanbieders dan een ROC. Ook mag het educatiebudget niet gebruikt worden om inburgerings- en reïntegratietrajecten in te kopen bij een ROC. In de Wet participatiebudget wordt geregeld dat het inburgeringsbudget niet voor educatie mag worden ingezet. Voor de door een gemeente ten aanzien van educatie aangegane contractuele verplichtingen met aanbieders, niet zijnde ROC s, die betaald worden uit het participatiebudget, wordt in het wetsvoorstel een uitzonderingsbepaling opgenomen, voor zover het contract vóór 15 september is gesloten. 6.5 Tijdelijke regeling stimulering betere dienstverlening aan bedrijven Een van de instrumenten om de gemeentelijke dienstverlening aan bedrijven te meten en te verbeteren, is het zogenaamde normenkader bedrijven. Dit instrument geeft gemeenten een referentiekader en een handreiking om te bepalen of de dienstverlening aan bedrijven goed of excellent is en wat de verbeterpunten zijn. Daarnaast geeft het normenkader gemeenten inhoudelijk richting bij het invoeren van kwaliteitshandvesten om de dienstverlening aan ondernemers te verbeteren. Ook is het normenkader een instrument om de dialoog aan te gaan met het lokale bedrijfsleven. De Tijdelijke regeling stimulering betere dienstverlening aan bedrijven beoogt een nadere impuls te geven aan de implementatie van het normenkader bedrijven bij een groot aantal gemeenten. Er is een budget voor maximaal 200 gemeenten door het Rijk beschikbaar gesteld.

Het Algemeen Bestuur van de Gemeentschappelijke Regeling Meerstad t.a.v. de heer J.J. Boersma Postbus 13 9620 AA SLOCHTEREN

Het Algemeen Bestuur van de Gemeentschappelijke Regeling Meerstad t.a.v. de heer J.J. Boersma Postbus 13 9620 AA SLOCHTEREN Ernst & Young Accountants LLP Leonard Springerlaan 17 9727 KB Groningen Postbus 997 9700 AZ Groningen Tel.: +31 (0) 88-407 1000 Fax: +31 (0) 88-407 2505 www.ey.nl Het Algemeen Bestuur van de Gemeentschappelijke

Nadere informatie

Ë!l ERNST &YOUNG. Assurance-rapport en rapport van bevindingen bij de herziene SISAverantwoording 2009 regeling 99 van de gemeente Haarlem

Ë!l ERNST &YOUNG. Assurance-rapport en rapport van bevindingen bij de herziene SISAverantwoording 2009 regeling 99 van de gemeente Haarlem Ë!l ERNST &YOUNG Arcadialaan 16C+D 1813 KN Alkmaar Postbus 344 1800 AH Alkmaar Tel.:+31 (0)88-407 1000 Fax:+31 (0)88-407 9205 www.ey.nl VERTROUWELIJK De gemeenteraad en het college van burgemeester en

Nadere informatie

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD MEMO AAN DE GEMEENTERAAD Aan T.a.v. Datum Betreft Van Ons kenmerk CC De gemeenteraad - 23 maart 2012 Interim-controle 2011 Deloitte Het college 112623 Paraaf Datum Controller RP 22-3-2012 Directie Geachte

Nadere informatie

,13 APR. 2312. controleverklaring bij exploitatieoverzicht 2011 inzake Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) van de gemeente Bloemendaal

,13 APR. 2312. controleverklaring bij exploitatieoverzicht 2011 inzake Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) van de gemeente Bloemendaal 1 1 =!i ERNST & YOUNG Cross Towers, Antonio Vivaldistraat 150 1083 HP Amsterdam Postbus 7883 1008 AB Amsterdam,13 APR. 2312 Tel.:+31(0) 88-407 1000 Fax: +31(0) 88-407 1005 www.ey.nl VERTROUWELIJK Gemeente

Nadere informatie

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014 Behoort bij raadsbesluit d.d. 29 januari 2015 tot vaststelling van het 'Controleprotocol 2014'. Controleprotocol Jaarrekening 2014 Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 3 2. Inleiding... 3 2.1 Doelstelling...

Nadere informatie

Ernst & Voung Accountants LLP Tel: +31 88407 1000 Leonard Springerlaan 17 Fax: +31 884072505 97271(8 Groningen, Netherlands ey.

Ernst & Voung Accountants LLP Tel: +31 88407 1000 Leonard Springerlaan 17 Fax: +31 884072505 97271(8 Groningen, Netherlands ey. Ernst & Voung Accountants LLP Tel: +31 88407 1000 Leonard Springerlaan 17 Fax: +31 884072505 97271(8 Groningen, Netherlands ey.corn Building a better Postbus 997 9700 A2 Groningen, Netherlands Aan het

Nadere informatie

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013 SiSa cursus 2013 Gemeente en Welkom Even voorstellen EY: Stefan Tetteroo RA Page 1 Agenda Doelstelling Accountant en gemeente Onze visie inzake de betrokken actoren Coördinatie- en controlefunctie binnen

Nadere informatie

Intern controleplan gemeente Venray. Boekjaar 2011

Intern controleplan gemeente Venray. Boekjaar 2011 Intern controleplan gemeente Venray Boekjaar 2011 Een onderzoeksplan om verder in control te komen Nicole Peeters Trifunovski en Henk Mijnster, adviseurs AO/IC gemeente Venray ICP 2011DEF Pagina 1 van

Nadere informatie

Hierbij ontvangt u een gewaarmerkt exemplaar van de jaarstukken 2014, voorzien van onze onafhankelijke controleverklaring d.d. 11 mei 2015.

Hierbij ontvangt u een gewaarmerkt exemplaar van de jaarstukken 2014, voorzien van onze onafhankelijke controleverklaring d.d. 11 mei 2015. Ernst & Young Accountants LLP Tel: +31 88407 1000 Van der Nootstraat 2 Fax: +31 88 407 33 55 8913 HV Leeuwarden, Netherlands ey.com Building a better Postbus 727 8901 BM Leeuwarden, Netherlands Gemeenteraad

Nadere informatie

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014.

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014. Deloitte Accountants B.V. Park Veidzigt 25 4336 DR Middelburg Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 Fax 088 288 9895 www.deloitte.n1 Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo 0 Inleiding De Gemeentewet(GW), art. 213, schrijft voor dat de gemeenteraad één of meer accountants aanwijst

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL Pagina 1 van 5 CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL Artikel 1 Te hanteren goedkeuringstolerantie De in het hierna opgenomen schema

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015 CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015 Voor de gemeenten Tubbergen, Dinkelland en het Openbaar lichaam Noaberkracht Dinkelland Tubbergen September 2014

Nadere informatie

Building a better working world. Rapport. aan het Bestuur van Stichting Hoge Veluwe Fonds, Hoenderloo

Building a better working world. Rapport. aan het Bestuur van Stichting Hoge Veluwe Fonds, Hoenderloo Building a better working world Rapport aan het Bestuur van inzake de jaarrekening 2014 Building a better working world Inhoudsopgave Rapport 1 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant 2 Bestemming

Nadere informatie

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM E Ernst & Young Accountants LLP Telt +31 88 407 1000 Boompjes 258 Faxt +31 88407 8970 3011 XZ Rotterdam, Netherlands ey.corn Postbus 2295 3000 CG Rotterdam, Netherlands Nederlandse Beroepsorganisatie van

Nadere informatie

Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast)

Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast) Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast) Inleiding Met ingang van 2004 moeten alle provinciale jaarrekeningen worden voorzien van een accountantsverklaring met betrekking tot de financiële

Nadere informatie

Hellendoom. Aan de raad. III II III IIII IIII III III II (code voor postverwerking)

Hellendoom. Aan de raad. III II III IIII IIII III III II (code voor postverwerking) Punt 11. : Controleprotocol jaarrekeningen G 6 m 6 6 R T 6 2011 tot en met 2014 _- sa. Hellendoom Aan de raad Samenvatting: De accountant geeft bij de jaarrekening een controleverklaring af waarin zowel

Nadere informatie

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 oktober 2013 Inhoud 1. Inleiding 4 2. Controleopdracht 4 2.1 Opdracht 4 2.2 Materialiteit en tolerantie 5 2.3 Fraude 6 3. Planning 6 3.1 Inleiding 6 3.2 Algemene

Nadere informatie

Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013

Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013 Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013 Versie 1.1 21 mei 2013 Adrie-Jan de Korte Kenmerk: V0050/H1516 Inhoud 1. Inleiding 3 1.1 Doelstelling 3 1.2 Wettelijk kader 3 2. Algemene uitgangspunten

Nadere informatie

Object van controle is de jaarrekening 2013. Tevens geeft de accountant aan of het jaarverslag met de jaarrekening verenigbaar is.

Object van controle is de jaarrekening 2013. Tevens geeft de accountant aan of het jaarverslag met de jaarrekening verenigbaar is. CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2013 VAN DE GEMEENTE KRIMPEN AAN DEN IJSSEL 1. Inleiding Bij besluit van 06 november 2003 heeft de gemeenteraad Deloitte Accountants aangewezen

Nadere informatie

Hierbij doen wij u vijf exemplaren van ons rapport toekomen inzake de jaarrekening 2013 van Stichting Hoge Veluwe Fonds.

Hierbij doen wij u vijf exemplaren van ons rapport toekomen inzake de jaarrekening 2013 van Stichting Hoge Veluwe Fonds. Building a better working world Ernst & Young Accountants LLP Zwartewaterallee 56 8031 DX Zwolle Postbus 634 8000 AP Zwolle Tel: +3188 407 1000 Fax: +31 884079405 ey.com VERTROUWELIJK Stichting Het Nationale

Nadere informatie

VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR RECREATIESCHAP ROTTEMEREN

VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR RECREATIESCHAP ROTTEMEREN DB 3 DECEMBER 2015 RM 2015-535832881 VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR RECREATIESCHAP ROTTEMEREN Onderwerp : Normenkader Rechtmatigheid 2015 Kenmerk : RM 2015-535832881 Bijlagen : -1- Besluitdatum : 24 september

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN EISEN (CONTROLEPROTOCOL) VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE VAN DE JAARREKENING VAN DE OMGEVINGSDIENST GRONINGEN

PROGRAMMA VAN EISEN (CONTROLEPROTOCOL) VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE VAN DE JAARREKENING VAN DE OMGEVINGSDIENST GRONINGEN PROGRAMMA VAN EISEN (CONTROLEPROTOCOL) VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE VAN DE JAARREKENING VAN DE OMGEVINGSDIENST GRONINGEN Algemeen Bestuur Veendam 29 oktober 2013 Het Algemeen Bestuur van de Omgevingsdienst

Nadere informatie

Ernst & Young Accountants LLP Tel: +31 88 407 10 00 Cross Towers, Antonio Vivaldistraat 150 Fax: +31 88 407 10 05 1083 HP Amsterdam ey.

Ernst & Young Accountants LLP Tel: +31 88 407 10 00 Cross Towers, Antonio Vivaldistraat 150 Fax: +31 88 407 10 05 1083 HP Amsterdam ey. Postbus 7883 1008 AB Amsterdam Ernst & Young Accountants LLP Tel: +31 88 407 10 00 Cross Towers, Antonio Vivaldistraat 150 Fax: +31 88 407 10 05 1083 HP Amsterdam ey.com Het college van burgemeester en

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Controleprotocol 2009 Waterschap Peel en Maasvallei

Controleprotocol 2009 Waterschap Peel en Maasvallei Controleprotocol 2009 Waterschap Peel en Maasvallei voor de accountantscontrole op de jaarrekening Opgesteld door: Lando Welters, adviseur planning en control, Waterschap Peel en Maasvallei Versie: Algemeen

Nadere informatie

Onderzoekscommissie Steenwijkerland

Onderzoekscommissie Steenwijkerland Onderzoekscommissie Steenwijkerland Adviesrapportage onderzoek verbouwing De Meenthe (2) 1 oktober 2012 Colofon Een onderzoek door de raad is een op waarheidsvinding gericht onderzoek naar een specifiek

Nadere informatie

Deelplan IC Grondexploitaties 2015. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Grondexploitaties 2015. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Grondexploitaties 2015 Gemeente Lingewaard 0 Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2 2. Structureel / incidenteel 2 3. Opdrachtgever 2 4. Opdrachtnemer 2 5. Relevante wet- en regelgeving 2 6. Rapportage

Nadere informatie

Deelplan IC Grondexploitaties 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Grondexploitaties 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Grondexploitaties 2014 Gemeente Lingewaard 0 Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2 2. Structureel / incidenteel 2 3. Opdrachtgever 2 4. Opdrachtnemer 2 5. Relevante wet- en regelgeving 2 6. Rapportage

Nadere informatie

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Gouwe-Rijnland (BSGR), gelet op: Artikel 212 van de Gemeentewet; Het Waterschapsbesluit;

Nadere informatie

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 1 Algemeen Op grond van de Kaderverordening Subsidieverstrekking van de gemeente Alkmaar kunnen subsidies worden verstrekt.

Nadere informatie

Algemene toelichting Intern controleplan 2012

Algemene toelichting Intern controleplan 2012 Algemene toelichting Intern controleplan 2012 Inhoudsopgave: 1. Algemeen 3 2. Uitgangspunten interne controleplan 2012 3 2.1 Waarom een intern controleplan? 3 2.2 Controleaanpak 3 2.3 Uitvoering van de

Nadere informatie

Kadernota accountantscontrole jaarrekening Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond 2015 e.v.

Kadernota accountantscontrole jaarrekening Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond 2015 e.v. AB Jeugdhulp Rijnmond 23 april 2015 bijlage 1 bij agp 11 Kadernota accountantscontrole jaarrekening Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond 2015 e.v. 1 1. Inleiding ln het Besluit Accountantscontrole

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013

gemeente Eindhoven Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013 gemeente Eindhoven Raadsnummer 13R5570 Inboeknummer 13bst01755 Beslisdatum B&W 15 oktober 2013 Dossiernummer 13.42.251 Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013 Inleiding Vanaf boekjaar 2010 is

Nadere informatie

Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015. Kopie aan:

Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015. Kopie aan: 0^=> \d ju^va.' lot's OLJ&rje^oeUi naarcs 150014156 Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015 Kopie aan: Orteliuslaan 982 3528 BD Utrecht Postbus 3180 3502 GD Utrecht Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088

Nadere informatie

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid)

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid) Controleprotocol voor de accountantscontrole 2013 van de gemeente Sliedrecht 1. Inleiding Voor het jaar 2013 heeft de gemeenteraad aan Deloitte Accountants B.V. opdracht verstrekt om de accountantscontrole

Nadere informatie

Controleprotocol provincie Utrecht

Controleprotocol provincie Utrecht Controleprotocol provincie Utrecht Controleprotocol voor de accountantscontrole bij door de provincie Utrecht gesubsidieerde instellingen Januari 2010 Controleprotocol provincie Utrecht 1 van 7 Controleprotocol

Nadere informatie

"Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant EY Ernst S Young Accountants LLP Prof.Dr.Dorgelolaan 12 5613 AM Eindhoven Postbus 455 5600 AL Eindhoven Tel: +31 88 407 10 00 Fax: +31 88 407 48 00 ey.com 2014-02637 Gemeente Goes Ingekomen d.d. 2 3 MEI

Nadere informatie

Accountantsverslag 2012

Accountantsverslag 2012 pwc I Accountantsverslag 2012 Permar Energiek B.V. 24 mei 2013 pwc Permar Energiek B.V. T.a.v. de Raad van Commissarissen en de Directie Horaplantsoen 2 6717LT Ede 24 mei 2013 Referentie: 31024B74/DvB/e0291532/zm

Nadere informatie

HOEBERT HULSHOF & ROEST

HOEBERT HULSHOF & ROEST Inleiding Artikel 1 Deze standaard voor aan assurance verwante opdrachten heeft ten doel grondslagen en werkzaamheden vast te stellen en aanwijzingen te geven omtrent de vaktechnische verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Bent u klaar voor de interimcontrole

Bent u klaar voor de interimcontrole Bent u klaar voor de interimcontrole van uw accountant? BMC levert aan opdrachtgevers in de hele publieke sector verschillende diensten en producten die met (verbijzonderde) interne controle te maken hebben.

Nadere informatie

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 1 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controle- en overige standaarden Vastgesteld

Nadere informatie

1. Inleiding 2 1.1. De opdracht die u ons hebt verstrekt 2 1.2. Onze onafhankelijkheid is gewaarborgd 3 1.3. Frauderisico-analyse en beheersing 3

1. Inleiding 2 1.1. De opdracht die u ons hebt verstrekt 2 1.2. Onze onafhankelijkheid is gewaarborgd 3 1.3. Frauderisico-analyse en beheersing 3 Aan het algemeen bestuur van Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus-Tricijn t.a.v. de heer B. Groeneveld Postbus 1098 8001 BB ZWOLLE drs. M.C. van Kleef RA Accountantsverslag

Nadere informatie

De10itte. Erfgoedcentru m Achterhoek en Liemers. Accountantsverslag voor het boekjaar eindigend op 31 december 2013. 20 maart 2014

De10itte. Erfgoedcentru m Achterhoek en Liemers. Accountantsverslag voor het boekjaar eindigend op 31 december 2013. 20 maart 2014 De10itte. Deloitte Accountants B.V. Meander 551 6825 MD Am hem Postbus 30265 6803 AG Am hem Nederland Tel: (088) 288 2888 Fax: (088) 288 9777 www. deloitte.nl Erfgoedcentru m Achterhoek en Liemers Accountantsverslag

Nadere informatie

Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2 2. Structureel / incidenteel 2 3. Opdrachtgever 2 4. Opdrachtnemer 2 5. Relevante wet- en regelgeving 2 6.

Nadere informatie

De accountant, een bondgenoot?

De accountant, een bondgenoot? De accountant, een bondgenoot? Inkoop en aanbesteding Rotterdam 27 mei 2010 Drs. R.M.J. van Vugt RA Agenda stellingen 1. Rechtmatigheid 2. Wat toetst de accountant? 3. Hoe wegen omissies mee? 4. In de

Nadere informatie

februari 2012 De volgende vormen van verbonden partijen kunnen worden onderscheiden.

februari 2012 De volgende vormen van verbonden partijen kunnen worden onderscheiden. februari 2012 Verbonden partijen en aanbesteding 1. Algemeen Het takenpakket van gemeenten en provincies is groot. Deze taken worden niet altijd door de eigen ambtelijke organisatie van de gemeenten en

Nadere informatie

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t :

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t : De Drechtraad gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet, alsmede artikel 30, eerste

Nadere informatie

Een exemplaar van de jaarstukken dient te worden ondertekend door het dagelijks bestuur en te worden aangeboden aan het algemeen bestuur.

Een exemplaar van de jaarstukken dient te worden ondertekend door het dagelijks bestuur en te worden aangeboden aan het algemeen bestuur. Ernst & Young Accountants LLP Tel: +31 88 407 1000 Meander 861 Fax: +31 88407 6005 6825 MH Arnhem, Netherlands ey.com Postbus 30116 6803 AC Arnhem, Netherlands VERTROUWELIJK Het bestuur van de Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Hierbij ontvangt u een gewaarmerkt exemplaar van de jaarrekening 2012, voorzien van onze controleverklaringen d.d. 19 maart 2013.

Hierbij ontvangt u een gewaarmerkt exemplaar van de jaarrekening 2012, voorzien van onze controleverklaringen d.d. 19 maart 2013. III I NS&Ô NG Ernst & Young Accountants LLP Wassenaarseweg 80 2596 CZ Den Haag Postbus 90636 2509 LP Den Haag Tel.: +31 (0)88-407 1000 Fax: +31 (0)88-407 4187 www.ey.nl VERTROUWELIJK Het Dagelijks Bestuur

Nadere informatie

Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel

Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel Inleiding en doelstelling Plan van Aanpak Interne controle Rechtmatigheid De visie en missie van de organisatie is : Bestuurders

Nadere informatie

Betreft: resultaten tijdelijke werkgroep versterken rol raad binnen P&C cyclus. Van: De tijdelijke werkgroep versterken rol raad binnen P&C cyclus

Betreft: resultaten tijdelijke werkgroep versterken rol raad binnen P&C cyclus. Van: De tijdelijke werkgroep versterken rol raad binnen P&C cyclus Wijk bij Duurstede, 6 maart 2012 Betreft: resultaten tijdelijke werkgroep versterken rol raad binnen P&C cyclus Memo Van: De tijdelijke werkgroep versterken rol raad binnen P&C cyclus Aan: Leden van de

Nadere informatie

Provinciale Staten VOORBLAD

Provinciale Staten VOORBLAD VOORBLAD Onderwerp Aanwijzen accountant voor de verslagjaren 2013-2016 SIS-nummer Agendering (advies Griffie) PS2013-99 Commissie AFW 6 februari 2013 Provinciale Staten 13 februari 2013 Behandelwijze x

Nadere informatie

Deelplan IC Memoriaalboekingen 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Memoriaalboekingen 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Memoriaalboekingen 2014 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2 2. Structureel / incidenteel 2 3. Opdrachtgever 2 4. Opdrachtnemer 2 5. Relevante wet- en regelgeving 2 6. Rapportage

Nadere informatie

CONTROLEOPDRACHT VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2013

CONTROLEOPDRACHT VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2013 Behoort bij raadsbesluit nr., d.d. 19 december 2013 CONTROLEOPDRACHT VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2013 1. Inleiding Bij uw besluit van 3 maart 2011 is aan PricewaterhouseCoopers Accountants

Nadere informatie

Datum Behandeld door Ons kenmerk 3 juni 2008 drs. A.P.W.M. Scheepers RA 81027-103744- 385490/HD/mj

Datum Behandeld door Ons kenmerk 3 juni 2008 drs. A.P.W.M. Scheepers RA 81027-103744- 385490/HD/mj Deloitte Accountants B.V. Flight Forum 1 5657 DA Eindhoven Postbus 376 5600 AJ Eindhoven Tel: (040) 2345000 Fax: (040) 2345014 www.deloitte.nl Aan de gemeenteraad van de gemeente Helmond t.a.v. de raadsgriffie/secretaris

Nadere informatie

jaar bijlagenr. commissie(s) categorie/agendanr. 2003 156 Bestuur en Middelen B 2 onderwerp

jaar bijlagenr. commissie(s) categorie/agendanr. 2003 156 Bestuur en Middelen B 2 onderwerp Raadsvoorstel jaar bijlagenr. commissie(s) categorie/agendanr. 2003 156 Bestuur en Middelen B 2 onderwerp Controleverordening gemeente Emmen Aan de raad De Wet dualisering gemeentebestuur heeft de functie

Nadere informatie

Controleverordening gemeente Heusden (volgens artikel 213 Gemeentewet)

Controleverordening gemeente Heusden (volgens artikel 213 Gemeentewet) Controleverordening gemeente Heusden (volgens artikel 213 Gemeentewet) De raad van de gemeente Heusden besluit; gelet op artikel 213 Gemeentewet en het Besluit accountantscontrole gemeenten; vast te stellen:

Nadere informatie

De Verordening Cliëntenparticipatie Wet werk en bijstand, Wet sociale werkvoorziening en Wet Investeren in Jongeren gemeente Tynaarlo vast te stellen

De Verordening Cliëntenparticipatie Wet werk en bijstand, Wet sociale werkvoorziening en Wet Investeren in Jongeren gemeente Tynaarlo vast te stellen Raadsbesluit nr. 22 Betreft: Vaststellen Verordening Cliëntenparticipatie Wet werk en bijstand, Wet sociale werkvoorziening en Wet Investeren in Jongeren gemeente Tynaarlo De raad van de gemeente Tynaarlo;

Nadere informatie

MPGR12011042014440279 GR1 20.04.2011 0279. drs. F.P. Smilde

MPGR12011042014440279 GR1 20.04.2011 0279. drs. F.P. Smilde MPGR12011042014440279 GR1 20.04.2011 0279 ^Ó^ Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Tel: (088) 2882888 Fax: (088) 2889830 www.deloitte.nl Aan de directie

Nadere informatie

Hierbij doen wij u onze controleverklaring d.d... mei 2012 bij de jaarrekening 2011 van uw gemeente toekomen.

Hierbij doen wij u onze controleverklaring d.d... mei 2012 bij de jaarrekening 2011 van uw gemeente toekomen. Deloitte Accountants B.V. Amerikalaan 110 6199 AE Maastricht Airport Postbus 1864 6201 BW Maastricht Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9904 www.deloitte.nl Aan de gemeenteraad van de gemeente Simpelveld

Nadere informatie

Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten

Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten Controleverordening Randstedelijke Rekenkamer De Randstedelijke Rekenkamer besluit: overwegende dat: op grond van de wet van 2 juli 2003, Stb.

Nadere informatie

Controleprotocol subsidies gemeente Amersfoort

Controleprotocol subsidies gemeente Amersfoort Controleprotocol subsidies gemeente Amersfoort Controleprotocol voor de accountantscontrole bij door de gemeente Amersfoort gesubsidieerde organisaties November 2014 # 4174019 Algemeen Op grond van de

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GEMEENTE VENRAY 2010 EN VERDER

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GEMEENTE VENRAY 2010 EN VERDER CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GEMEENTE VENRAY 2010 EN VERDER 1 Inleiding Op grond van artikel 213 van de Gemeentewet dient er een accountantscontrole plaats te

Nadere informatie

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen Financiële verordening gemeente Achtkarspelen De raad van de gemeente Achtkarspelen; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van @; gelet op artikel 212 van de gemeentewet en

Nadere informatie

Deloitte. Regionale Ontwikkelingsorganisatie Zuidplas. Accountantsverslag voor het boekjaar eindigend op 31. 16 mel 2012

Deloitte. Regionale Ontwikkelingsorganisatie Zuidplas. Accountantsverslag voor het boekjaar eindigend op 31. 16 mel 2012 Wit hetminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9830 www.deloitte.nl Regionale Ontwikkelingsorganisatie Zuidplas Accountantsverslag voor het

Nadere informatie

Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van het SVHW.

Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van het SVHW. A.B. 14/65 Controleprotocol boekjaren 2014-2018 1. Inleiding Ter voorbereiding en ondersteuning van de uitvoering van de accountantscontrole dient het algemeen bestuur een aantal zaken op hoofdlijnen nader

Nadere informatie

De Raad van de Gemeente Den Helder Postbus 36 1780 AA DEN HELDER. Betreft: Bestuursrapportage 2008. Geachte Raad,

De Raad van de Gemeente Den Helder Postbus 36 1780 AA DEN HELDER. Betreft: Bestuursrapportage 2008. Geachte Raad, Gemeente Den Helder Bestuursrapportage 2008 Ernst & Young Accountants LLP Arcadialaan 16C+D 1813 KN Alkmaar Postbus 344 1800 AH Alkmaar Tel.: +31 (0) 88-407 9200 Fax: +31 (0) 88-407 9205 www.ey.nl De Raad

Nadere informatie

Over onze overige bevindingen naar aanleiding van de controle van de jaarrekening brengen wij u separaat verslag uit.

Over onze overige bevindingen naar aanleiding van de controle van de jaarrekening brengen wij u separaat verslag uit. Deloitte Accountants B.V. Flight Forum 1 5657 DA Eindhoven Postbus 376 5600 AJ Eindhoven Tel: (040) 2345000 Fax: (040) 2345014 www.deloitte.nl Aan de gemeenteraad van de gemeente Heusden t.a.v. de heer

Nadere informatie

Advies commissie BBV aan ministerie van BZK mei 2013. Van een rechtmatigheidsoordeel naar een rechtmatigheidsverantwoording

Advies commissie BBV aan ministerie van BZK mei 2013. Van een rechtmatigheidsoordeel naar een rechtmatigheidsverantwoording Van een rechtmatigheidsoordeel naar een rechtmatigheidsverantwoording Samenvatting Mede op verzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de commissie BBV een onderzoek

Nadere informatie

b e s l u i t : 1 Inleidende bepaling 2 Begroting en verantwoording Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld;

b e s l u i t : 1 Inleidende bepaling 2 Begroting en verantwoording Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld; Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders, nr. 07-104; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet; overwegende dat de verordening op de uitgangspunten

Nadere informatie

De10 itte. Grondbank RZG Zuidplas. Acco an versag v w boekjdr e ndigend op 31 deceml r 2011. 30 maart 2012

De10 itte. Grondbank RZG Zuidplas. Acco an versag v w boekjdr e ndigend op 31 deceml r 2011. 30 maart 2012 De10 itte Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9830 wwwdeloitte.ni Grondbank RZG Zuidplas Acco an versag v w boekjdr

Nadere informatie

Procedure Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van de RAD Hoeksche Waard.

Procedure Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van de RAD Hoeksche Waard. 1. Inleiding Ter voorbereiding en ondersteuning van de uitvoering van de accountantscontrole dient het algemeen bestuur een aantal zaken op hoofdlijnen nader regelen. In dit controleprotocol vindt dat

Nadere informatie

Behandeld door D, Nederveen RA

Behandeld door D, Nederveen RA Deloitte Accountants B.V. Wllgenbos 4 33 JX Dordrecht Postbus65 3300 BD Dordrecht Tel: (078) 62500 Fax:(078)62577 www.deloitte.nl Aan het Drechtstedenbestuur van de gemeenschappelijke regeling Drechtsteden

Nadere informatie

Ten behoeve van het Stimuleringsfonds voor de Pers

Ten behoeve van het Stimuleringsfonds voor de Pers Controleprotocol Ten behoeve van het Stimuleringsfonds voor de Pers April 2010 Dit rapport heeft 9 pagina s controleprotocol Inhoudsopgave 1 Algemeen 1 1.1 Inleiding 1 1.2 Uitgangspunten 2 1.3 Doel en

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 Raadsstuk Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 1. Inleiding De gemeenteraad stelt kaders vast o.a. in de vorm van gemeentelijke verordeningen. De financiële beheersverordening

Nadere informatie

Wij wensen u veel personeel!

Wij wensen u veel personeel! Wij wensen u veel personeel! Voorwoord Studenten aan de Academie voor Algemeen en Financieel Management (AAFM) hebben onder begeleiding van accountantskantoor Ernst & Young LLP en in opdracht van payrollorganisatie

Nadere informatie

Bestuurlijk spoorboekje planning en control 2015

Bestuurlijk spoorboekje planning en control 2015 Bestuurlijk spoorboekje planning en control Gemeente Velsen 17 december 2014 Inleiding In de Wet dualisering gemeentebestuur zijn de posities, functies en bevoegdheden van de Raad en het College formeel

Nadere informatie

Het college van B&W stelt de raad voor het protocol accountantscontrole vast te stellen.

Het college van B&W stelt de raad voor het protocol accountantscontrole vast te stellen. RAADSVOORSTEL Doel: besluitvormend voorstelnummer 2009/127 registratienummer 144086 behandelend ambtenaar Koos van Asten vergadering 17 december 2009 portefeuillehouder L. van der Zon doorkiesnummer 0252-783

Nadere informatie

Steekproefomvang Omvang van de steekproef in 2010: Gehele financiële boekhouding met betrekking tot de fractiebudgetten.

Steekproefomvang Omvang van de steekproef in 2010: Gehele financiële boekhouding met betrekking tot de fractiebudgetten. INTERNE CONTROLE FRACTIEBUDGETTEN GEMEENTE COEVORDEN PROCESEIGENAAR: Bert Kunnen 1. Doel en aanpak controle Doel onderzoek Het doel van de controle is om vast te stellen dat de verstrekte fractiebudgetten

Nadere informatie

ICT Barometer over aanbestedingsprocedures bij de overheid

ICT Barometer over aanbestedingsprocedures bij de overheid ICT Barometer over aanbestedingsprocedures bij de overheid Jaargang 10 16 december 2010 De ICT Barometer, een onderzoek van Ernst & Young, is de gerenommeerde vinger aan de pols voor managers. Het onderzoek

Nadere informatie

De verklaring kan worden verstrekt door een registeraccountant (RA) of een accountant administratieconsulent (AA).

De verklaring kan worden verstrekt door een registeraccountant (RA) of een accountant administratieconsulent (AA). Controleprotocol eindverantwoording overeenkomsten en subsidies jeugdhulp en overeenkomsten maatwerkvoorziening begeleiding samenwerkende gemeenten Lekstroom 2015 (aangepast 20-4-2015) 1. Inleiding Met

Nadere informatie

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015 Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord Accountantsverslag 2014 april 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Aard en reikwijdte van de werkzaamheden 3. Bevindingen naar aanleiding van de eindejaarscontrole

Nadere informatie

GEMEENTEBLAD. De vaststelling is gebaseerd op de Algemene wet bestuursrecht en op boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.

GEMEENTEBLAD. De vaststelling is gebaseerd op de Algemene wet bestuursrecht en op boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Burgemeester en wethouder van de gemeente Houten hebben op 21 juli het Controleprotocol jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning Lekstroom vastgesteld. Het protocol is bestemd voor de zorgaanbieders,waarmee

Nadere informatie

Controleverordening gemeente Papendrecht 2015

Controleverordening gemeente Papendrecht 2015 Controleverordening gemeente Papendrecht 2015 Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Papendrecht Inhoudsopgave Controleverordening

Nadere informatie

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth De taak van de raad onder het dualisme Kaders stellen (WMO, Jeugdwet, handhaving) Budgetteren (begroting) Lokale wetgeving

Nadere informatie

650819 Bevestiging bij de jaarrekening 2014

650819 Bevestiging bij de jaarrekening 2014 tal Heemstede Ernst & Young Nederland LLP t.a.v. de heer R. Ellermeijer RA Postbus 7883 1008 AB AMSTERDAM Verzenddatum Bijlage Ons kenmerk Betreft 14 april 2015 650819 Bevestiging bij de jaarrekening 2014

Nadere informatie

VERORDENING voor de controle op het financieel beheer en op de. beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Lelystad

VERORDENING voor de controle op het financieel beheer en op de. beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Lelystad VERORDENING voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Lelystad Wetstechnische informatie Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie

Nadere informatie

Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages

Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages Raadsvoorstel Agendapunt: 16 Onderwerp risicomanagement grondexploitaties Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages Aan de gemeenteraad,

Nadere informatie

RAADSBERICHT (voor de leden van de raad en de algemene raadscommissie)

RAADSBERICHT (voor de leden van de raad en de algemene raadscommissie) RAADSBERICHT (voor de leden van de raad en de algemene raadscommissie) Van Aan : het college van burgemeester en wethouders : de raads- en commissieleden Datum : 24 juni 2015 Nr. : 2015-67 Portefeuillehouder:

Nadere informatie

2014-651. Vaststelling fractievergoeding 2013. Voorgestelde behandeling: - Provinciale Staten op 17 december 2014

2014-651. Vaststelling fractievergoeding 2013. Voorgestelde behandeling: - Provinciale Staten op 17 december 2014 2014-651 Vaststelling fractievergoeding 2013 Voorgestelde behandeling: - Provinciale Staten op 17 december 2014 Voorstel van het Presidium van Provinciale Staten van Drenthe van 10 november 2014, kenmerk

Nadere informatie

De 101tte. VERTROUWELIJK. Opdracht. Voorziening Suytkade in de jaarrekening 2013

De 101tte. VERTROUWELIJK. Opdracht. Voorziening Suytkade in de jaarrekening 2013 De 101tte. Deloitte Accountants B.V. Flight Forum 1 5657 DA Eindhoven Postbus 376 5600 AJ Lindhoven Tel: (088) 288 2888 Fax: (088) 288 9839 wwwdeloittenl VERTROUWELIJK Aan het college van burgemeester

Nadere informatie

1o ïtte. Aan het algemeen en dagelijks bestuur van GBLT T.a.v. mevrouw drs. J.H. Lepage MPA Postbus 1098 8001 BB ZWOLLE

1o ïtte. Aan het algemeen en dagelijks bestuur van GBLT T.a.v. mevrouw drs. J.H. Lepage MPA Postbus 1098 8001 BB ZWOLLE De 1o ïtte. rouh1tts 6825 MD Arnhem Postbus 30265 6803 AG Arnhem Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9777 www.deloitte.nl Aan het algemeen en dagelijks bestuur van GBLT T.a.v. mevrouw drs. J.H. Lepage

Nadere informatie

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau.

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau. 1 Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau Rapportage Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008 Alphen-Chaam 7 juli 2011 W E T E N W A A R O M A L P H E N - C H A A M 2 1 Inleiding De Rekenkamercommissie

Nadere informatie

Controleprotocol DCMR Milieudienst Rijnmond 2014

Controleprotocol DCMR Milieudienst Rijnmond 2014 Controleprotocol DCMR Milieudienst Rijnmond 2014 DCMR Milieudienst Rijnmond Parallelweg 1 3112 NA Schiedam telefoon: (010) 2468 000 telefax : (010) 2468 283 Web: http://www.dcmr.nl/ Pagina 1 van 8 Het

Nadere informatie

31 927 Bundeling van uitkeringen inkomensvoorziening aan gemeenten NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG

31 927 Bundeling van uitkeringen inkomensvoorziening aan gemeenten NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG 31 927 Bundeling van uitkeringen inkomensvoorziening aan gemeenten Nr. x. NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG De regering heeft met belangstelling kennis genomen van de vragen en opmerkingen bij een aantal

Nadere informatie

Bijlage 1 Eindrapportage College onderzoeksprogramma 2012 (COP)

Bijlage 1 Eindrapportage College onderzoeksprogramma 2012 (COP) Bijlage 1 Eindrapportage College onderzoeksprogramma 2012 (COP) Concerncontrol, augustus 2013 Het is eind 2011 vastgesteld door het college. In het COP is een drietal onderzoeken benoemd, te weten: Begraafrechten

Nadere informatie