Eindrapportage. zuivelnatuur

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Eindrapportage. zuivelnatuur"

Transcriptie

1 Eindrapportage zuivelnatuur Een uniek samenwerkingsverband tussen: Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Stichting Courage, La Place Restaurants, Rouveen Kaasspecialiteiten en de natuurboeren Nico Verduin en Henk de Lange via VOF De Westfriese Dijk relatienummer: aanvraagnummer: UITGEBREIDE RAPPORTAGES OP AANVRAAG BESCHIKBAAR 30 december 2012 ondersteuning door de my eyes Group N.V. Eindrapportage zuivelnatuur pagina 1/22

2 INHOUD Beschrijving van het samenwerkings-verband... 3 Organisatie en uitvoering... 4 Projectbeschrijving... 5 Aanleiding... 5 Doelstellingen... 6 Sociale en Ecologische Duurzaamheid... 7 Uitvoeringsagenda Duurzame Veehouderij... 9 Resultaten Algemeen Innovatief karakter markt & marketing Maatschappelijk belang Economisch belang / belang voor de sector Perspectief op bedrijfsniveau Financiële verantwoording Algemeen Begroting vs Realisatie Opgeleverde producten/publicaties Verslag Co-creatie proces zuivelnatuur Handboek zuivelnatuur Projectidee zuivelnatuur Go to market Consumentenbeleving van het merk zuivelnatuur Marketingstrategie zuivelnatuur Eindrapport pilot Natuurmelkerij Varsen Herstel van met nutriënten verzadigde landbouwbodems naar vitale natuurgronden met perspectief op duurzame melkveehouderij en streekproducten Bezoek delegatie EL&I aan Natuurmelkerij Varsen Productafzet Natuurmelkerij Varsen Diverse publicaties Bijlage Kosten per jaar en per onderdeel Eindrapportage zuivelnatuur pagina 2/22

3 BESCHRIJVING VAN HET SAMENWERKINGS-VERBAND In 2008 is in opdracht van de Stichting Courage, op initiatief van de natuurboeren Nico Verduin en Henk de Lange een nieuw concept ontwikkeld voor de melkveehouderij in combinatie met natuurbeheer. De kernvraag was verbinding te leggen tussen Natuur en landschap, zuivelproductie en de consument in een duurzaam perspectief. De visie op betreffende bovenstaande kernvraag is dat alleen een haalbaar nieuw concept en daarbij behorende communicatiestrategie neergezet kan worden als er een integrale aanpak is met inzet van alle stakeholders. Hiertoe zijn innovatiescans uitgevoerd en diepte interviews gehouden met de betrokken initiatiefnemers. Er zijn in een later stadium meer partijen en personen bij betrokken. Een businessplan is geschreven. In december 2008 hebben tijdens een miniconferentie de volgende partijen besloten om samen verder te gaan en het businessplan te realiseren: Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Stichting Courage, La Place Restaurants, Rouveen Kaasspecialiteiten en de natuurboeren Nico Verduin en Henk de Lange Deze gezamenlijke fase 1 is afgerond en vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst. Vervolgens is het samenwerkingsverband gestart met de uitvoering van de tweede fase in 2009: - Inrichting van een bureau om alle activiteiten te coördineren; - Een pilot starten gericht op toetreding van meer natuurboeren volgens een nader uit te werken franchisemodel; - Inrichting van een interactieve dynamische communicatie structuur waar zowel virtueel als fysiek verbinding gelegd werd met de consument en andere stakeholders; - Operationeel voorbereiden van een marketingstrategie, met community-denken als basis; - Het totale zuivelnatuur concept marktrijp maken, waar de samenwerkende partijen ook andere investeerders zullen uitnodigen om een solide economische basis te vormen voor continuïteit. (fase 3) Het samenwerkingsverband heeft, veelal in natura, haar assets ter beschikking gesteld. Op deze wijze is tegen relatief geringe kosten fase 2 gerealiseerd. De assets van de deelnemende partijen betreffen in het kort: Kennis van de productie, vermarkting, kennis van de achterban: kortom een keten die vorm krijgt in verbinding met de stakeholders. Eindrapportage zuivelnatuur pagina 3/22

4 ORGANISATIE EN UITVOERING Om de plannen uit te voeren is een organisatie ingericht in de vorm van een netwerk-organisatie. Uitgangspunten: 1. Gezamenlijk optrekken tussen alle partijen via het Samenwerkingsverband: is verankerd in de Samenwerkingsovereenkomst. 2. De Stichting zuivernatuur heeft de Netwerkfunctie op zich genomen. Hierdoor is een breed netwerk ontwikkeld met AgriFood, NGO s. 3. Actief inschakelen van de grote achterban van alle partijen, zowel virtueel als fysiek. Bureau my eyes heeft in samenwerking met het bestuur van de Stichting zuivernatuur de projectorganisatie op zich genomen de uit te voeren werkzaamheden te coördineren en deze ook voor een deel zelf uit te voeren. Projectmanager was Ing. H. Vermeer en een groot deel van de uitvoering vond plaats door Dr. Y. Holthuijzen. Daar waar externe expertise ingezet is, is dit door de projectmanager gecoördineerd. Eindrapportage zuivelnatuur pagina 4/22

5 PROJECTBESCHRIJVING AANLEIDING De consument wordt steeds bewuster van de mogelijkheden en consequenties van zijn voedselkeuze. Naast de bewustwording van welke voeding zijn gezondheid bedreigt, gaat de consument steeds meer op zoek naar voeding die een positieve bijdrage levert. Er is ruimte voor producten met een boodschap, met een verhaal. De multinationals in de voedingsector spelen hier al volop op in en zijn er ook succesvol mee. Vooral in de verse sector, toch de bron van gezondheid bij uitstek, wordt onvoldoende gebruik gemaakt van deze trend en de mogelijkheden die zij biedt. Laat staan dat er actief wordt gewerkt aan concept ontwikkeling. Het samenwerkingsverband ziet deze mogelijkheden wel, in de vorm van het merk zuivernatuur Het ontwikkelen van een geïntegreerd merk en veehouderijconcept onder de naam zuivelnatuur, dat staat voor het ontwikkelen en beheer van natuurterreinen met commerciële melkveehouderij. Het systeemconcept en het gebruik van de merknaam worden na de ontwikkelfase door middel van een franchisemodel toepasbaar gemaakt voor natuurterreinen in Nederland. Hiermede is er potentieel een groot productieareaal beschikbaar, uiteraard onder bijzondere condities. De visie zuivernatuur staat voor een brede benadering, zuivel, vlees, wol, honing etc, over meerdere sectoren. Dit businessplan is uitgewerkt voor de Natuur en de melkveehouderij met als merk zuivelnatuur. zuivelnatuur is de organisatie, die een beweging op gang wil brengen om te komen tot een nieuwe verbinding tussen consument-natuur-zuivel, gekoppeld aan de verschijningsvormen van de natuur. Met maatschappelijke betrokkenheid en acceptatie via een samenwerkingsverband van ketenpartijen, en NGO s. een nieuwe vorm creëren. Samen in een franchiseformule hoogwaardige producten onder het merk zuivelnatuur naar de consumentenmarkt brengen. Eindrapportage zuivelnatuur pagina 5/22

6 DOELSTELLINGEN Natuurbeheer en ontwikkeling krijgen een nieuwe economische drager: productie van exclusieve voedingsproducten. Natuurbeheer wordt zo deels gefinancierd uit de markt. Agrarisch ondernemerschap verwerft een nieuwe en essentiële positie in waardevolle cultuurlandschappen en natuurgebieden. Daarmee blijft ook de agrarische cultuur voor deze gebieden behouden. Maatschappelijk verantwoord consumeren krijgt dankzij de directe koppeling met het behoud van natuur- en landschap een nieuwe dimensie. Zo wordt natuurbeheer niet alleen verbonden met de burger, maar ook met de consument. Agrarisch natuurbeheer krijgt een nieuw perspectief. Van nevenactiviteit promoveert het in dit concept tot kernactiviteit. Nieuw sociaal-economisch perspectief waar delen centraal staat: dit betekent participatiemogelijkheden bieden en de opbrengsten delen, maar ook dat de community zelf inspanning levert om zuivelnatuur succesvol te maken. De organisaties in het samenwerkingsverband kunnen allemaal een bijzondere toegevoegde waarde brengen voor de community. Natuurbeheer en commerciële melkveehouderij integreren tot een nieuw concept. Reduceren van de kosten voor het realiseren van natuurdoeltypen door de inzet van melkveehouderij. Ontwikkelen van het zuivelmerk zuivelnatuur Ontwikkelen van een geïntegreerd franchisemodel, waarbij het gebruik van de merknaam gekoppeld is aan een nader te definiëren melkveehouderijconcept. Eindrapportage zuivelnatuur pagina 6/22

7 SOCIALE EN ECOLOGISCHE DUURZAAMHEID Vrij grazende koeien in kuddes zullen een nieuw gezicht gaan vormen, ook s winters kan het melkvee buiten door consument/burger gezien worden. Melkkoeien gaan weer deel uitmaken van het landschap. Introductie van dit nieuwe veehouderijsysteem vergt in de komende jaren de nodige aandacht en introductie in de maatschappij. De burger begrijpt niet meer dat een koe in de kou buiten kan staan. Marketingcampagnes en voorlichting zijn dan ook onontbeerlijk en drukken de eerste jaren op de omzet. Voordeel van het systeem is dat de natuurlijkheid en gedrag van koeien benut kan worden in de voorlichting. Door de natuurlijke weidegang te introduceren wordt de belasting van het milieu beperkt en wordt de footprint van de melk duurzaam, een argument voor de consument die duurzaam wil consumeren. Door de realisatie van dit project kunnen oude, Nederlandse rassen in productie genomen worden. Door deze rassen te laten grazen in natuurgebieden, zonder krachtvoer, kunnen smaakvolle en nieuwe producten ontstaan voor de lokale markt. Een negatief aspect is dat de productie daalt, een positief effect is dat duurzaam verkregen koemelk (duurzaamheids)waarde verkrijgt. De manier waarop consumenten omgaan met bedrijven, producten en overheden verandert. Mensen maken meer individuele, emotionele, en persoonsgebonden keuzen. Ze worden zich meer bewust van de producten en diensten die ze kopen. Hun stem geeft vorm aan de manier waarop producten worden gemaakt en hoe ze worden gebruikt. Producenten en organisaties moeten meer communiceren met de consumenten vanuit een maatschappelijk perspectief. Het open stal- en houderijsysteem voor vrij grazende melkkoeien heeft de samenleving veel te bieden: het verbindt de productie met de natuur en geeft de burger/consument een natuurlijker kijk op de productie in een hoogwaardig landschap. Het ontwikkelen van streekgebonden producten die met minimaal gebruik van energie ontstaan draagt bij aan en beter milieu. Daarnaast zorgt de wijze van produceren, waarbij koeien moeten rondkomen van de gewassen die het omliggende gebied leveren en geen krachtvoer van elders wordt aangevoerd, een betere balans in de gebieden waar de koeien grazen. Raskeuze en een geringere melkgift zorgen voor een gezondere koe, waar beperkt of geen veterinaire ondersteuning nodig is. De producten die geleverd worden bevatten geen dierbehandelingsmiddelen en geen bestrijdingsmiddelen. Het gehele systeem is gericht op duurzaamheid, zowel vanuit de koe, natuur als mens gezien. Door gebruik te maken van de technologieën die voorhanden zijn en door de kennis aan te wenden voor de ontwikkeling van deze systeeminnovatie is de manier van produceren, het gebruik van natuurgebieden en de communicatie met de burger/consument ook alleen mogelijk. Het leven van Ot en Sien is ver achter ons, maar geeft de burger/consument wel het gevoel weer in de natuur te verkeren. zuivelnatuur waakt er echter voor dat deze vorm van produceren tot economische achterstand voor de agrariër zou leiden: de waardevermeerdering van de producten moet tot uiting komen door een grotere vraag en een goede betaling voor een hoogwaardig product. Veel energie wordt dan ook gestoken in de communicatie met de burger/consument. Producten uit de streek zijn belangrijk. Boeren zoeken aansluiting. Eindrapportage zuivelnatuur pagina 7/22

8 Daarom is er een verbindingsslag te maken met ondernemers uit de streek. In toenemende mate gaan voedsel-kilometers (voedselstrategie) een rol spelen bij het aankoopgedrag van de consument en zullen gemeenten en provincie lokale productie en consumptie stimuleren. Deze (lokale) kwaliteitsproducten worden via een ander afzetkanaal vermarkt. Momenteel gaat 90% via de retail, maar in de retail is geen marge te krijgen. De horeca en foodservice zijn interessant maar tevens lastig in het opbouwen van duurzame relaties. Dit project richt zich dan ook op een rechtstreekse communicatie met de consument. Ook zal de burger, politiek en samenleving profijt trekken van een andere benadering van de natuur: boerenbedrijven vormen een integraal onderdeel van natuurgebieden en worden gezien als dragers van een duurzame productie in een duurzame leefomgeving. Eindrapportage zuivelnatuur pagina 8/22

9 UITVOERINGSAGENDA DUURZAME VEEHOUDERIJ Het project draagt op de volgende manieren bij aan de uitwerking van de zes speerpunten van de Uitvoeringsagenda duurzame veehouderij: 1. Systeeminnovaties: een samenhangend pakket van vernieuwingen; Prof. dr. M.P. Hekkert van de Universiteit van Utrecht noemt zuivelnatuur een goed voorbeeld van systeeminnovatie. Er worden geen incrementele aanpassingen aan bestaande systemen toegepast maar er wordt een nieuw systeem van zuivelproductie ontwikkeld waarbij een nieuw speelveld met nieuwe spelregels wordt gecreëerd. Zowel aan productiezijde als aan de afzetkant. Met name de participatie van alle stakeholders vanaf de start van het project is uniek te noemen. 2. Welzijn en gezondheid van dieren: de kwaliteit van leven van dieren; De dieren krijgen maximale vrijheid van bewegen en het tonen van natuurlijk gedrag zonder ze volledig over te laten aan de grillen van de natuur waar landbouwhuisdieren niet meer goed op toegerust zijn. De verwachting is dat gaandeweg een nieuw type melkvee zal ontstaan die zich aangepast heeft op de omstandigheden. 3. Maatschappelijke inpassing: de aansluiting bij wensen en ideeën van de maatschappij; Er is gekozen voor co-creatie, alle stakeholders hebben mee kunnen spreken en meewerken in het project en hebben samen gebouwd aan het nieuwe concept. 4. Energie, milieu en klimaat: heeft betrekking op de effecten die de veehouderij hierop heeft; Er wordt gestreefd naar een minimale inzet van externe energiebronnen en maximale productie van eigen energie op het eigen bedrijf. CO2-neutraal produceren is een ultiem doel. In het project is onderzoek gedaan naar de ontwikkeling van de biodiversiteit in natuurgebieden waar het concept wordt toegepast. De pilot van Natuurmelkerij Varsen heeft aangetoond dat deze ontwikkeling positief is. 5. Markt en ondernemerschap: heeft betrekking op het economisch perspectief van ondernemers; De gewenste toename van natuurgebieden, beëindiging van de melkquota en toenemende vraag naar verantwoorde producten met een verhaal maakt het dat er behoefte is aan nieuwe concepten voor de productie van zuivel en vlees. zuivelnatuur maakt het mogelijk om ondernemers een nieuw concept aan te bieden met een gezond economisch perspectief via het produceren onder licentie en hiermee onderdeel te worden van een sterk marktconcept. Eindrapportage zuivelnatuur pagina 9/22

10 6. Verantwoord consumeren: heeft betrekking op het gedrag van consumenten. Consumenten willen meer informatie over de totstandkomingen van producten. zuivelnatuur biedt maximale transparantie en verleidt consumenten tot het veranderen van hun aankoopgedrag en de ontwikkeling van bewustzijn rond de verbinding tussen natuur en agrarische productie die cultuurhistorisch ontwikkeld is in Nederland maar de laatste decennia ontspoort is en geleid heeft tot gevoelens van tegenstelling. Eindrapportage zuivelnatuur pagina 10/22

11 RESULTATEN ALGEMEEN De uitvoering van het project heeft vertraging opgelopen omdat de financiering van het project pas in juni 2010 is rondgekomen met de positieve beslissing van Dienst Regelingen (Beslissing 25 juni 2012, aanvraagnummer ). Vervolgens heeft in het najaar bestuurlijk en operationeel intensieve afstemming plaatsgevonden. Met als gevolg dat vanaf april 2011 het project op stoom is gekomen en is toegewerkt naar afronding van het project conform de nieuwe projectopzet. De Doelstelling bij aanvang was: Natuurbeheer en ontwikkeling krijgen een nieuwe economische drager: productie van exclusieve voedingsproducten. Natuurbeheer wordt zo deels gefinancierd uit de markt. Agrarisch ondernemerschap verwerft een nieuwe en essentiële positie in waardevolle cultuurlandschappen en natuurgebieden. - Natuurbeheer en commerciële melkveehouderij integreren tot een nieuw concept. - Reduceren van de kosten voor het realiseren van natuurdoeltypen door de inzet van melkveehouderij. - Ontwikkelen van het zuivelmerk zuivelnatuur - Ontwikkelen van een geïntegreerd franchisemodel, waarbij het gebruik van de merknaam gekoppeld is aan een nader te definiëren melkveehouderijconcept. Behaalde doelstellingen: Voor het zuivelmerk zuivelnatuur zijn de voorbereidingen getroffen en is onderzoek uitgevoerd onder consumenten. De genoemde doelstellingen hebben vorm gekregen in het Handboek zuivelnatuur en in de opgedane ervaringen in de pilot van Natuurmelkerij Varsen met als conclusies: - Natuurbeheer en bedrijfsmatige melkveehouderij zijn te integreren tot een nieuw duurzaam concept. Dit concept biedt zowel economische als ecologische voordelen met aandacht voor het landschap en cultuurhistorische waarden; - De kosten voor het realiseren van doelgericht natuurbeheer zijn aantoonbaar te reduceren door de inzet van de melkveehouderij in natuurgebieden; - Voor het zuivelmerk Natuurmelkerij Varsen is een afzetconcept ontwikkeld (als onderdeel van het afzetconcept voor zuivelnatuur). Eindrapportage zuivelnatuur pagina 11/22

12 INNOVATIEF KARAKTER MARKT & MARKETING Het vermarkten van de producten en diensten zal verschuiven van productiegericht (zoals nu in de melkveehouderij) naar marktgericht. Consumenten kiezen steeds bewuster hun voedsel en zijn op zoek naar verantwoord en duurzaam voedsel met een positieve beleving. Het zuivelnatuur concept geeft hiervoor de ruimte en speelt hierop in: er ontstaat een directe verbinding/communicatie tussen producent en consument/burger. MAATSCHAPPELIJK BELANG Koeien blijven zichtbaar voor consumenten, dit versterkt het imago van de melkveehouderij en het natuurbeheer; Produceren volgens het concept van zuivelnatuur leidt tot een meer duurzame en verantwoorde wijze van veeteelt met oog en oor voor dierenwelzijn, dier- en volksgezondheid, milieu en behoud van cultuurhistorische waarden/landschappen; Het zuivelnatuur concept bevordert de openheid en openstelling van natuurgebieden en landbouwbedrijven voor consumenten/burgers; dit creëert een duurzame verbinding tussen productie en consumptie; ECONOMISCH BELANG / BELANG VOOR DE SECTOR Herstel balans natuur en landbouw. Ook meervoudig grondgebruik/-benutting en lagere kosten beheer natuurgebieden; Meerwaarde producten door authentieke herkomst en beleving; zuivelnatuur gaat een belangrijke bijdrage leveren aan het tot stand brengen van een nieuwe vorm van agrarische ondernemerschap in en rond natuurterreinen waardoor deze bedrijven een economisch perspectief wordt geboden: deze bedrijven zullen hierdoor meer economische waarde genereren en financierbaar blijven, ook voor een volgende generatie ondernemers; De gewenste toename van natuurgebieden, beëindiging van de melkquota en toenemende vraag naar verantwoorde producten met een verhaal maakt dat er behoefte is aan nieuwe concepten voor de productie van zuivel en vlees. Natuurmelkerij Varsen als pilot van stichting zuivernatuur (zie laat in essentie zien dat het voor ondernemers mogelijk is met dit nieuwe concept een gezond economisch perspectief voor de toekomst te hebben. Ondernemers kunnen via onder licentie van stichting zuivernatuur produceren en gebruik maken een sterk marktconcept. Eindrapportage zuivelnatuur pagina 12/22

13 PERSPECTIEF OP BEDRIJFSNIVEAU In fase 3 zal het verdienmodel zodanig uitgewerkt dienen te zijn dat er sprake is van een zelfstandig draaiende economie. Het uitgangspunt van het verdienmodel is dat er voor iedere belanghebbende waarde wordt gecreëerd. De belanghebbenden kunnen worden onderscheiden in de onderstaande vijf categorieën: Aandeelhouders zuivelnatuur Service BV; Stichting zuivernatuur; Leveranciers; Leden Community (leveranciers, klanten, actieve betalende leden alsook passieve niet betalende leden); de groep passieve leden wordt gevormd door de huidige achterban van het samenwerkingsverband. De actieve leden zijn donateurs voor een vergoeding en hebben hiermee recht op speciale voordelen en inspraak; De afnemende klanten en consumenten. In onderstaand figuur is het model voor waarde creatie deelnemers en initiatiefnemers weergegeven met hun onderlinge samenhang en effecten: Licentie vergoeding zuivelnatuur Service B.V. Licentie Stichting zuivelnatuur Creëren meerwaarde lidmaatschap Waarde aan licenties en promotie ondersteuning Toename verkopen Added Value, zoals toegekend door leden: Betere prijs Betere dienstverlening Betere ervaring Betere promotie Andere voordelen Added Value, zoals toegekend door afnemers/consument: Belevingservaring Zingeving Participatie Hoogwaardige kwaliteit Fair price Toename aankopen Meer opties voor afnemers/consumenten Meer afgaan op zuivelnatuur Meer afgaan op zuivelnatuur Meer business voor leden Grotere pool van leden Added Value: Robuuste inkomstenstroom Duurzame en unieke positie Groter aantal afnemers/consumenten Figuur: Waardecreatie my eyes (mede gebaseerd op het model Value streams van Mahadevan) Eindrapportage zuivelnatuur pagina 13/22

14 Het geïntegreerde franchisemodel is is alleen op hoofdlijnen aangegeven. Vedere uitwerking van dit onderdeel is doorgeschoven naar de volgende fase omdat deze ingepast dient te worden in de vermarktingsfase met de dan aan te schuiven partners. Waarde creatie vindt plaats in samenhang op drie niveaus: 1. De toekomstige waarde van het merk, toebehorend aan de Stichting zuivernatuur; 2. De productiewaarde bij de schakels die bij iedere transactie tot stand komt direct bij deze stakeholders zelf. De promotie en ondersteuning wordt gefaciliteerd door de zuivelnatuur Service B.V. die hiervoor transactie fees ontvangt; 3. Maatschappelijke inbedding door de Natuur-rust-boer-jeugd activiteiten te koppelen aan zuivelnatuur in de vorm een percentage op de omzet bij iedere schakel die vervolgens haar verbinding adopterend uitdraagt. Daarnaast worden de gelden van betalende actieve leden van de community hier ook voor aangewend. Eindrapportage zuivelnatuur pagina 14/22

15 FINANCIËLE VERANTWOORDING ALGEMEEN De kosten van het project zijn lager uitgevallen omdat verschuivingen plaatsgevonden hebben van de inzet van extern projectmanagement naar grotere betrokkenheid en inzet van de ondernemers. De kosten van kantoor en operationele kosten zijn hoger uitgevallen dan begroot door de langere looptijd. De kosten voor projectadministratie, documentatie, officemanagement, notuleren, organiseren, intern informeren bleken veel te hoog ingeschat. Hierop is een forse besparing geboekt. Al met al is er scherp omgegaan met de beschikbare middelen en is ondanks de langere looptijd van het project, het project ruim binnen de begroting afgerond. Een klein deel van de activiteiten vermarktingsfase met de dan aan te schuiven partners. BEGROTING VS REALISATIE Begroting Realisatie Participatie ondernemers bijeenkomsten, kennisoverdracht, beoordeling , ,25 my eyes Group Projectmanager, tarief inclusief reiskosten , ,50 projectadministratie, documentatie, officemanagement, notuleren, organiseren, intern , ,00 cocreatiesessies, opzetten, uitnodigen, uitvoeren, output verwerken , ,70 kantoor en vergaderkosten inclusief telefoonkosten en 5.400, ,00 operationele kosten: papier, porto, reiskosten, 7.200, ,00 In de bijlage zijn de detailgegevens per jaar opgenomen , ,45 FINANCIERING Ministerie van EL&I / Dienst Regelingen Stichting zuivernatuur Eigen bijdrage ondernemers Totaal Eindrapportage zuivelnatuur pagina 15/22

16 OPGELEVERDE PRODUCTEN/PUBLICATIES Van de opgeleverde producten/publicaties zijn hieronder samenvattingen of fragmenten opgenomen. De onderliggende stukken zijn uiteraard verkrijgbaar bij het bestuur van de Stichting zuivernatuur. Publicatie van het eindrapport heeft plaatsgevonden via VERSLAG CO-CREATIE PROCES ZUIVELNATUUR Samenvatting Het open samenwerkingsverband onder de naam zuivelnatuur, bestaande uit Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Stichting Courage, La Place Restaurants, Rouveen Kaasspecialiteiten en de natuurboeren Nico Verduin en Henk de Lange, wil de verbinding tussen natuur en landbouw herstellen, door natuurgebieden met melkvee te gaan beheren. In deze natuurgebieden blijft het natuurdoel voorop staan. Eerdere pogingen om natuurbeheer te combineren met landbouw zijn vaak mislukt, omdat de verschillende stakeholders niet goed samenwerkten. Om ervoor te zorgen dat zuivelnatuur wel een succes wordt is ervoor gekozen om het zuivelnatuur plan te ontwikkelingen volgens de co-creatie methode. Bij deze vorm van cocreatie worden alle stakeholders (consumenten, producten en Overheid/NGO) betrokken bij de ontwikkeling, zodat het uiteindelijke plan breed ondersteund zal worden. Het ontwikkelingsproces, onderverdeeld in drie thema s, bestaat elk uit 5 fases. In dit verslag zijn de resultaten uitgewerkt van de eerste twee fases van het thema productie/product. In overleg met de opdrachtgevers zijn de overige fases en thema s uitgesteld tot het moment dat hiervoor de benodigde financiering is geworven. De resultaten zijn onderverdeeld in 3 thema s te weten productiewijze, producten en verdienmodel. Het natuurdoel staat bij zuivelnatuur centraal en daarom zal zuivelnatuur uiteindelijk een natuurlijk en transparant productiesysteem worden, waarbij cultuurhistorie een belangrijke rol speelt. Het systeem zal gezond zijn voor mens en dier en er zal marktgericht geproduceerd gaan worden. De zuivelnatuur onderneming zal een certificaat ontvangen, wanneer ze aan de eisen van zuivelnatuur voldoet. Het uitgangspunt is om het voer voor de koeien zoveel mogelijk uit het natuurgebied te halen. High tech (robot) is mogelijk zolang het natuurdoel niet geschaad wordt. De producten moeten aan 6 voorwaarden voldoen, namelijk gezondheid, exclusiviteit (smaak/kwaliteit), veilig, open source ontwikkeling, traceerbaarheid en een duurzame verpakking. Voor de belevingsproducten geldt dat deze alleen een positieve of neutrale invloed mogen hebben op belangrijke aspecten van de natuur, zoals flora/fauna, diversiteit en stilte. Eindrapportage zuivelnatuur pagina 16/22

17 Op logistiek gebied zou gebruik gemaakt kunnen worden van bestaande distributiekanalen, het pergolasysteem, internet en er kan gebruik worden gemaakt van de partners. Het belangrijkste bij de promotie van de producten is dat er een verbinding tot stand komt tussen de consumenten/burgers enerzijds en zuivelnatuur anderzijds. Als deze verbinding ontstaat zijn consumenten geneigd natuurzuivelproducten te kopen en hiervoor ook meer te betalen. De producten kunnen afgezet worden als ingrediënt voor grote duurzame producten, in bijvoorbeeld onbemande winkels, in speciaalzaken, fair trade lijn AH, via zorgverzekering, in bedrijfskantines, in toprestaurants en via partners van zuivelnatuur bijvoorbeeld La Place. De resultaten bij deze tussenrapportage zijn nog erg breed, omdat de convergerende fase in het co-creatie proces nog niet bereikt is. De resultaten uit het cocreatie proces tot nu toe zijn goed te noemen en er kan geconcludeerd worden dat de verbinding tussen landbouw en natuur steeds meer vorm begint te krijgen. Uit dit verslag blijkt dat er een breed draagvlak voor zuivelnatuur aan het ontstaan is. HANDBOEK ZUIVELNATUUR Het Handboek is bedoeld om melkveehouders die zich willen aansluiten bij zuivelnatuur adviezen en protocollen te geven, die de melkveehouder helpen om het beheer met melkvee zo uit te voeren dat de producten die geleverd worden onder de naam zuivelnatuur op de markt gezet kunnen worden. Het Handboek is opgesteld als leidraad bij het nemen van beslissingen op bedrijfsniveau. Stichting zuivernatuur heeft in kaart gebracht op welke onderdelen in de bedrijfsvoering beslissingen genomen moeten worden en welke keuze de melkveehouder kan maken. Het Handboek maakt het maken van keuzes makkelijker en geeft aan wat het effect van het maken van keuzes kan hebben op de bedrijfsvoering. Het Handboek beschrijft de volgende onderdelen: PRODUCENT VAN ZUIVELNATUUR WAT DOET DE STICHTING ZUIVERNATUUR NATUUR VASTSTELLEN NATUURDOELTYPE(N) EN BEHEER: VOORWAARDEN EN KEUZES BESCHRIJVING NATUURDOELTYPEN EN HET BEHEER MELKVEE BODEM EN NATUURONTWIKKELING IN VOORMALIGE LANDBOUWGEBIED EEN RENDABELE VORM VAN MELKVEE HOUDEN IN EEN VOORMALIG NATUURGEBIED: EEN VOORBEELD DE PRODUCTEN DE KETEN DE AFZET MERK EN CONSUMENT CONTRACTUELE ASPECTEN Eindrapportage zuivelnatuur pagina 17/22

18 PROJECTIDEE ZUIVELNATUUR GO TO MARKET Doel van project zuivelnatuur Go To market, opgesteld samen met ZLTO: Het realiseren van een hoogwaardig zuivelnatuur merk, die producten in de marktafzet, waarmee een rendabel bedrijfssysteem tot stand is gekomen voor de deelnemers. Waarbij natuurbeheer en commerciële melkveehouderij geïntegreerd is in een nieuwe keten. CONSUMENTENBELEVING VAN HET MERK ZUIVELNATUUR Eindrapportage zuivelnatuur pagina 18/22

19 MARKETINGSTRATEGIE ZUIVELNATUUR In totaal zijn er 7 stappen die zuivelnatuur doorloopt om zodoende tot een volledige marketing- & communicatiestrategie te komen. 1. Eerst de strategie, dan de uitvoer 2. Bepaal de klant contact cyclus 3. Ontwikkeling van relevante content 4. Ontwikkeling van een totale online aanwezigheid 5. Klanten werven 6. Klanten behouden 7. Volg de marketing kalender EINDRAPPORT PILOT NATUURMELKERIJ VARSEN HERSTEL VAN MET NUTRIËNTEN VERZADIGDE LANDBOUWBODEMS NAAR VITALE NATUURGRONDEN MET PERSPECTIEF OP DUURZAME MELKVEEHOUDERIJ EN STREEKPRODUCTEN Samenvatting In het kader van het reconstructieproject Varsen is in het voorjaar van 2006 door een aantal betrokken inwoners van het gebied actief gezocht naar mogelijkheden om knooperf De Dunnewind met de omliggende nieuwe natuurgronden te gaan beheren. Passend bij de uitstraling en doelstellingen van de reconstructie is door de initiatief- en deelnemers een plan ontwikkeld waardoor de economische en sociale functies van het gebied Varsen worden versterkt en naadloos worden gecombineerd met de natuurdoelstellingen. Het project heeft als doel op innovatieve wijze natuur en (plaatselijke) economie te versterken. De uitdaging is met melkvee een rendabel bedrijfssysteem op te zetten waarbij de natuurdoelen gerealiseerd worden, specifieke biologische producten met meerwaarde worden ontwikkeld en deze af te zetten in de markt voor hoogwaardige kwaliteitsproducten. Het project is in 2010 in uitvoering genomen. Melkkoeien zijn in het voorjaar in enkele percelen van het gebied geplaatst. In de loop van 2011 is het gebied dat door de koeien begraasd wordt uitgebreid tot een oppervlakte van 60 ha. Eén van de natuurdoelen is het vergroten van de biodiversiteit. Het gebied is tot 2009 voor intensieve veeteelt en landbouw gebruikt. Door jarenlange blootstelling aan hoge mestgiften is de vegetatie verarmd en de bodem verzadigd met nutriënten. Het inzetten van melkvee als beheersmaatregel heeft als doel het gebied te verarmen door het onttrekken van nutriënten via de melk en het vlees. Het behalen van de natuurdoelstellingen en de realisatie van een economische rendabele veehouderij zijn onderdelen van het project Natuurmelkerij Varsen, die uitgevoerd worden door de Stichting Natuurmelkerij Varsen. Eindrapportage zuivelnatuur pagina 19/22

20 Binnen het thema Ecosysteemdiensten van SKB wordt onderzoek in het gebied te Varsen uitgevoerd, waar de Natuurmelkerij Varsen melkkoeien laat grazen. Het doel is na te gaan welk effect het beheer van melkkoeien heeft op het gebied, welke actoren en processen hierbij een rol spelen en welke maatregelen genomen kunnen worden om de doelstelling te behalen. In deze eindrapportage (deelresultaat 4 van het project) worden de volgende onderdelen behandeld: - Een synthese van alle verzamelde informatie - Een beschrijving en toelichting op het bedrijfssysteem van de melkveehouderij in het natuurgebied, waarbij een maximale inpassing van natuur en landschap beoogd is; - Verslag van het overleg met betrokken partijen - Verslag van het overleg met stichting Natuurmelkerij - Verslag van de workshops - Niet opgenomen als onderdeel van eindrapportage, maar wel behandeld in deze deelrapportage zijn aanbevelingen en conclusies die getrokken kunnen worden uit het verloop van het project, de behaalde resultaten en het vervolg van de ontwikkelingen die in gang gezet zijn. BEZOEK DELEGATIE EL&I AAN NATUURMELKERIJ VARSEN Bezoek in het kader van de Toekomstverkenning Natuur. Gezamenlijk wordt het terrein van Natuurmelkerij Varsen bezocht en voorbeeldgebied Junner Koeland. Na afloop van het veldbezoek, waarin Henk de Lange zijn visie op natuurbeheer in combinatie met agrarische productie weergeeft en Nico Verduin en Carel de Vries aangeven hoe dit aansluit op de ambities van zuivelnatuur, wordt gezamenlijk nagepraat. PRODUCTAFZET NATUURMELKERIJ VARSEN De productiewijze van Natuurmelkerij Varsen is bijzonder exclusief, dus de doelstelling van Natuurmelkerij Varsen is om vooral exclusieve (voedings)producten te produceren. Hierbij geldt dat kwaliteit altijd boven kwantiteit zal gaan. Elk product moet het verhaal van Natuurmelkerij Varsen vertellen. De eetbare producten van Natuurmelkerij Varsen bezitten zes hoofdkenmerken, namelijk: - De producten zijn gezond ; - De producten zijn exclusief van smaak en kwaliteit ; - De producten zijn duurzaam geproduceerd en vrij van chemische toevoegingen; Eindrapportage zuivelnatuur pagina 20/22

Het verbinden van boer en burger leidt tot bewustere keuzes van consumenten José Aalders 101857

Het verbinden van boer en burger leidt tot bewustere keuzes van consumenten José Aalders 101857 Verbinden van boer en burger als strategie voor een duurzaam voedselsysteem Het verbinden van boer en burger leidt tot bewustere keuzes van consumenten Ve José Aalders 101857 Verbinden van boer en burger

Nadere informatie

Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten

Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten RAPPORTAGE QUICK SCAN Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten in de provincie Overijssel maart 2010 RAPPORTAGE QUICK SCAN Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten in de provincie

Nadere informatie

Innovatieagenda Melkveehouderij

Innovatieagenda Melkveehouderij Innovatieagenda Melkveehouderij stappen naar een nieuwe melkweg samen met ketenpartijen in de melkveehouderij INLEIDING NL 20 Waarom een innovatieagenda? Innovatie is een belangrijke voorwaarde voor de

Nadere informatie

1. Even voorstellen 2. Van Producent naar consument, of 3. Hoe denkt Retail de komende jaren in te vullen? 4. De vragen die regelmatig leven:

1. Even voorstellen 2. Van Producent naar consument, of 3. Hoe denkt Retail de komende jaren in te vullen? 4. De vragen die regelmatig leven: 26-02-2011 ZLTO AGENDA 1. Even voorstellen 2. Van Producent naar consument, of 3. Hoe denkt Retail de komende jaren in te vullen? 4. De vragen die regelmatig leven: Is er voor de supermarkt een belang

Nadere informatie

Vijf nieuwe innovatietrajecten voor weidegang

Vijf nieuwe innovatietrajecten voor weidegang 1 Vijf nieuwe innovatietrajecten voor weidegang Het project Amazing Grazing, dat vorig jaar van start ging, wil de huidige opstaltrend van melkvee keren. Daarvoor zijn dan wel amazing ideas nodig! Deze

Nadere informatie

Op weg naar een kringloopcertificaat

Op weg naar een kringloopcertificaat Op weg naar een kringloopcertificaat Extra impuls voor duurzame melkveehouderij in Midden-Delfland Er is een kringloopcertificaat in de maak voor duurzame melkveehouderij. Deze proeve van duurzaamheid

Nadere informatie

Gebiedscoöperatie Oregional. Gerard Titulaer Stichting Streekgala

Gebiedscoöperatie Oregional. Gerard Titulaer Stichting Streekgala Gerard Titulaer Stichting Streekgala Achtergrond/aanleiding: - Ontwikkelingen in de landbouw, maatschappij, vraag vanuit de markt, ontwikkelingen in de keten - Project Grenzeloos Vermarkten - Gangbare

Nadere informatie

Duurzaamheid in de melkveehouderij Perspec7ef van de consument en retail

Duurzaamheid in de melkveehouderij Perspec7ef van de consument en retail Duurzaamheid in de melkveehouderij Perspec7ef van de consument en retail 21 november 2013 Marc Jansen Centraal Bureau Levensmiddelenhandel CBL Het CBL is de belangenbehar7ger en spreekbuis van de 4300

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

Resultaten landbouwenquête

Resultaten landbouwenquête Resultaten landbouwenquête September 2013 Een initiatief van: Friese Milieufederatie Natuur en Milieufederatie Drenthe Natuur en Milieufederatie Groningen LTO-Noord In samenwerking met het Dagblad van

Nadere informatie

de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm

de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm Onze veehouders zorgen voor prachtige en heerlijke producten. Van melk en kipfilet tot eieren en subliem varkensvlees van eigen bodem. Vele mensen

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland. Studiedag NVTL. Frits van der Schans. 11 maart 2014

Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland. Studiedag NVTL. Frits van der Schans. 11 maart 2014 Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland Studiedag NVTL Weidegang Frits van der Schans 11 maart 2014 Uitnodiging - Wat is weidegang precies? - Hoe belangrijk is het en hoe belangrijk vinden

Nadere informatie

Meer biologische en duurzame landbouw in Noord-Holland

Meer biologische en duurzame landbouw in Noord-Holland Meer biologische en duurzame landbouw in Noord-Holland PvdA Noord-Holland Werkplan voor 2019 PvdA Noord-Holland Werkplan biologische landbouwgrond 2019 Manifest voor meer biologische en duurzame landbouw

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

PRESENTATIEMAP Melkgeitenbuurderij De Stolpen

PRESENTATIEMAP Melkgeitenbuurderij De Stolpen PRESENTATIEMAP Melkgeitenbuurderij De Stolpen juni 2012 Biologische melkgeitenbuurderij De Stolpen Zomerkade 299 2032 ZH Haarlem 023 5247270/06-51324000 pstolp@planet.nl - melkgeiten - zuivelproductie

Nadere informatie

WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN

WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN EEN NIEUW SOORT ONDERNEMERSCHAP RESULTAAT KOERS VISIE PERSOONLIJK LEIDERSCHAP MEERWAARDE & RENDEMENT WAARDEN BEWUST WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN ANNO 2013 Waarden Bewust Ondernemen

Nadere informatie

Basisbeginselen : Brusselse ecologische economische en sociale cooperatieve. Contact

Basisbeginselen : Brusselse ecologische economische en sociale cooperatieve. Contact Brusselse ecologische economische en sociale cooperatieve BEES Coop is een project voor een coöperatieve, participatieve en niet commerciële supermarkt. Het iniatief wordt gedragen door burgers die een

Nadere informatie

Resultaten landbouwenquête. September 2013

Resultaten landbouwenquête. September 2013 Resultaten landbouwenquête September 2013 1 Landbouwenquête 2013 Inleiding In juni 2013 hebben de noordelijke Natuur en Milieufederaties en LTO Noord in samenwerking met het Dagblad van het Noorden en

Nadere informatie

Energie van ons allemaal

Energie van ons allemaal VNO-NCW Themabijeenkomst Energietransitie Michael Fraats Trianel Energie B.V. 28 November 2011 1 Energie van ons allemaal 30-11-2011 2 Energie van ons allemaal is de essentie van Trianel Energie: Gericht

Nadere informatie

Stadsboeren in Nederland

Stadsboeren in Nederland Stadsboeren in Nederland Door: ir. Rosanne Metaal Directie Europees Landbouwbeleid &Voedselzekerheid DG AGRO, Ministerie Economische Zaken Presentatie Alumni-netwerk, 12 november 2013, Uit Je Eigen Stad

Nadere informatie

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Agribusiness Economie & Logistiek Recreatie & Toerisme maandag 15 juni 2015, bijeenkomst voor raadsleden Naar een nieuw Programma Jaar 2011-2014 2015 2015 2015

Nadere informatie

Meerwaarde(n) Voorwaarde(n) De visie van ZLTO op de ontwikkeling van de groene sector tot 2020

Meerwaarde(n) Voorwaarde(n) De visie van ZLTO op de ontwikkeling van de groene sector tot 2020 Meerwaarde(n) Voorwaarde(n) De visie van ZLTO op de ontwikkeling van de groene sector tot 2020 Onze ambitie ZLTO wil toonaangevend zijn in het creëren én realiseren van het perspectief van ondernemers

Nadere informatie

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 0 Experts verwachten een volumegroei van ~20% tot 2020 door het afschaffen van de quota... Nederlandse melkproductie (mln kg/jaar) 14,000

Nadere informatie

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen:

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project Het Almelose

Nadere informatie

2014-2015 diverse locaties in het ommeland van de Peel en stedelijk gebied waaronder Helmond, Eindhoven en Veghel

2014-2015 diverse locaties in het ommeland van de Peel en stedelijk gebied waaronder Helmond, Eindhoven en Veghel FoodLabPeel Programma Stad op het land, land in de stad 2014-2015 diverse locaties in het ommeland van de Peel en stedelijk gebied waaronder Helmond, Eindhoven en Veghel FoodLabPeel is een meer jaren durend

Nadere informatie

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW Waarom wel het land, maar niet de sloot benutten in de veenweiden? Dat is de vraag waar het om draait in het icoon Aquatische landbouw

Nadere informatie

In concept naar consument

In concept naar consument In concept naar consument Rapport ABN AMRO over ketenproductie 22 mei 2014, ABN AMRO Wilbert Hilkens Agrarische markt van groot belang 10% van de Nederlandse economie Aanpak gericht op ondernemers in de

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

Samen Ondernemen met de Natuur

Samen Ondernemen met de Natuur Samen Ondernemen met de Natuur Henk Gerbers Kleinschalig maakt gelukzalig, of is bulk beter? Naar een Voedselbeleid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) Verhaal over Ondernemen

Nadere informatie

Convenant Weidegang. Weesp, 18 juni 2012

Convenant Weidegang. Weesp, 18 juni 2012 Convenant Weidegang Convenant Weidegang Weesp, 18 juni 2012 Weidende koeien kenmerken het Nederlandse landschap. Zij maken de melkveehouderij zichtbaar en bepalen mede het beeld dat de maatschappij van

Nadere informatie

Voorstelling Regionale stadslandbouwstructuur ZWVL -Project Sociale Innovatie-

Voorstelling Regionale stadslandbouwstructuur ZWVL -Project Sociale Innovatie- Voorstelling Regionale stadslandbouwstructuur ZWVL -Project Sociale Innovatie- (de boerderij van) De toekomst? 1. Analyse Uitdagingen voor steden en regio s Klimaatveranderging Verstedelijking Duurdere

Nadere informatie

Van. Communicatie Uitgaande van deze context zal communicatie zich bij Heijmans in 2011 richten op:

Van. Communicatie Uitgaande van deze context zal communicatie zich bij Heijmans in 2011 richten op: Memo Datum 20 december 2010 Onderwerp Communicatieplan Infra 2011 Van Marc Lucassen Telefoon +31 73 543 53 14 Fax +31 73 543 59 01 E-mail mlucassen@heijmans.nl Aan Vooraf Het afgelopen jaar was voor Heijmans

Nadere informatie

Kleinschalige voedselinitiatieven in Nederland. Almanak

Kleinschalige voedselinitiatieven in Nederland. Almanak Kleinschalige voedselinitiatieven in Nederland Almanak Almanak kleinschalige initiatieven Van en voor iedereen die zich sterk maakt voor duurzaam voedsel Dit is een dummy met een paar pagina s van de

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen EGH/ZHL november 2013 Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich

Nadere informatie

Hoe kunnen melkveehouders bewegen naar een beter dierenwelzijn?

Hoe kunnen melkveehouders bewegen naar een beter dierenwelzijn? Hoe kunnen melkveehouders bewegen naar een beter dierenwelzijn? Jo Bijttebier 12/10/2011 Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek Eenheid Landbouw & Maatschappij www.ilvo.vlaanderen.be Beleidsdomein

Nadere informatie

Eindrapportage. Project Verbreding augustus 2008 juli 2012

Eindrapportage. Project Verbreding augustus 2008 juli 2012 Vereniging voor verbrede landbouw De Frisse Wind Eindrapportage Project Verbreding augustus 2008 juli 2012 POP/ILG projectnummer: 2008-41517-32609 Contact: Westfriesedijk 164 1767 CV Kolhorn info@defrissewind.nl

Nadere informatie

Innovatie training. Workshop: 4001396. 30 oktober 2012 André Adolfs Jenk de Jong

Innovatie training. Workshop: 4001396. 30 oktober 2012 André Adolfs Jenk de Jong Innovatie training Workshop: 4001396 30 oktober 2012 André Adolfs Jenk de Jong Programma Innovatietraining, deel I 30 oktober 2012 31-10-2012 13.30 Ontvangst 14.00 Voorstellen, kennismaken en verwachtingen

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2015 Revisie:

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Voorsprong met mineralen

Voorsprong met mineralen Voorsprong met mineralen Samen staan de sectoren sterker Deze bijeenkomst werd mogelijk gemaakt door LTO Gelderland, Overijssel en de Rabobank. Circulaire Economie Nieuwe toverwoord of kansrijke uitdaging

Nadere informatie

Burger. Voedselkwaliteit: Denk aan: smaak / vers / uit de regio ZW WW NN

Burger. Voedselkwaliteit: Denk aan: smaak / vers / uit de regio ZW WW NN Naam: Burger Voedselkwaliteit: Denk aan: smaak / vers / uit de regio Weet wat je eet! Kom in de stal. Laat mensen kijken en vertel je verhaal. Wat zijn de vragen van de burgers? Verantwoorden van herkomst

Nadere informatie

WAARDENETWERKEN EN METAMARKETS

WAARDENETWERKEN EN METAMARKETS In de vorige hoofdstukken is een uitwerking gegeven van de drijvende krachten in de ontwikkeling van de ketens in de multifunctionele landbouw. De als belangrijke drijvende krachten benoemde samenwerkingsverbanden

Nadere informatie

20-4-2012. Afwegingskader Opstallen - Weiden. Stichting Weidegang (missie) Programma

20-4-2012. Afwegingskader Opstallen - Weiden. Stichting Weidegang (missie) Programma Afwegingskader Opstallen - Weiden Symposium Lekker Buiten: Outdoor Animal Husbandry De kracht en uitdagingen van het buiten houden van vee 19 april Wageningen Ir. Q.G.W. (René) van den Oord sr. adviseur

Nadere informatie

Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten

Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten Gerbrand van t Klooster LTO Nederland Coördinator ruimtelijke ordening Waarden van het landschap, RLG (1996): ruimte en

Nadere informatie

Bedrijfsadvies aan de keukentafel

Bedrijfsadvies aan de keukentafel Nederland: de koploper in agrifood, hoe houden we stand? Bedrijfsadvies aan de keukentafel Bedrijfsadvies aan de keukentafel Elies Lemkes-Straver (Algemeen Directeur ZLTO) Conferentie Agrivaknet, 3 februari

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Extern MVO-management. MVO-management, duurzaamheid en duurzame communicatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Extern MVO-management. MVO-management, duurzaamheid en duurzame communicatie MVO-Control Panel Instrumenten voor integraal MVO-management Extern MVO-management MVO-management, duurzaamheid en duurzame communicatie Inhoudsopgave Inleiding... 3 1 Duurzame ontwikkeling... 4 1.1 Duurzame

Nadere informatie

Toekomst van uw biologische boerderijwinkel.

Toekomst van uw biologische boerderijwinkel. Toekomst van uw biologische boerderijwinkel. Naam: William Ton (1604410) Docent: Rob van den Idsert Specialisatie: Concept Periode: 2015-D Datum: 27-05-2015 Toekomst van uw biologische boerderijwinkel.

Nadere informatie

introduceren het concept: Écht vers, zuiver en koel water uit de tap; zowel plat als bruisend

introduceren het concept: Écht vers, zuiver en koel water uit de tap; zowel plat als bruisend en introduceren het concept: Écht vers, zuiver en koel water uit de tap; zowel plat als bruisend Waarom is water een hot item Water is de basis van alle leven Water is een oplosser en een transporteur

Nadere informatie

Voorstellen. NL Greenlabel. NL Green chances. NL Special projects

Voorstellen. NL Greenlabel. NL Green chances. NL Special projects Voorstellen NL Greenlabel NL Green chances NL Special projects Programma Nico Wissing Nico Wissing Megchelen (Gld.) Groen in de genen Out of the Box Groene toepassingen Waarde van groen WissingTuinen Boek:

Nadere informatie

Investeerdersforum sustainable food & nutrition

Investeerdersforum sustainable food & nutrition nodigt u uit voor Investeerdersforum sustainable food & nutrition woensdag 19 juni 2013 10.00 tot 17.30 Natuurbelevingcentrum De Oostvaardersplassen, Almere-Buiten Meld u nu aan via info@pulsarnetworkcapital.com

Nadere informatie

Meer met minder. Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel. Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI. 6 juni 2012

Meer met minder. Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel. Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI. 6 juni 2012 Meer met minder Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI 6 juni 2012 Inhoud presentatie Mondiale trends die van invloed zijn op toekomstige watervraag Nationale

Nadere informatie

Gebiedscoöperatie Oregional

Gebiedscoöperatie Oregional Afzet regionale producten en diensten Onderwerpen (30 juni 2011) Aanleiding en achtergrond Gebiedscoöperatie Oregional Stappenplan Omgevingsanalyse Omgevingsanalyse: 7 belangrijke opgaven Landbouw en voedsel

Nadere informatie

Voorwoord. Voorzitter van stichting Blue Revolution Foundation. Karina Czapiewska 19-6-2014

Voorwoord. Voorzitter van stichting Blue Revolution Foundation. Karina Czapiewska 19-6-2014 Beleidsplan 2014 Voorwoord Dit beleidsplan voor de Blue Revolution Foundation geeft inzicht in de doelstellingen, activiteiten en verwachte besteding van gelden. Het plan is tevens opgesteld in het kader

Nadere informatie

Communicatieplan 2015

Communicatieplan 2015 Communicatieplan 2015 Status: Definitief 3.C.1 & 3.C.2 Versie 2015/1 Uitgegeven door: Van Wijk Nieuwegein Copyright 2015 Van Wijk Nieuwegein Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Business Continuity Management conform ISO 22301

Business Continuity Management conform ISO 22301 Business Continuity Management conform ISO 22301 Onderzoek naar effecten op de prestaties van organisaties Business continuity management gaat over systematische aandacht voor de continuïteit van de onderneming,

Nadere informatie

Persconferentie 18 juni 2013

Persconferentie 18 juni 2013 Programma persconferentie 15.00 uur Welkom door Robert Bouten - PR Fooddrome 15.10 uur Droom en uitgangspunten Fooddrome door PLUS ondernemer Geert Benders 15.30 uur Partnership Fooddrome en PLUS Retail

Nadere informatie

Minder ammoniak door innovatief voer en management

Minder ammoniak door innovatief voer en management SBIR Oproep Minder ammoniak door innovatief voer en management Openingsdatum: 20 augustus 2014 Sluitingsdatum: 1 oktober 2014 om 17:00 uur Budget: 2,25 mln. De staatssecretaris van Economische Zaken (EZ)

Nadere informatie

Het maken van een duurzaamheidsbeleid

Het maken van een duurzaamheidsbeleid Het maken van een duurzaamheidsbeleid Workshop Lekker Betrokken! Phyllis den Brok Projectleider Lekker Betrokken! phyllis@phliss.nl 06-22956623 hhp://www.phliss.nl/lb.html Duurzaamheid Definitie duurzaamheid:

Nadere informatie

Jade Beheer. Communicatieplan CO 2 Prestatieladder 3.C.1. 3.C.2 Invalshoek C: Transparantie Handboek CO2 Prestatieladder, versie 2.2 / 3.

Jade Beheer. Communicatieplan CO 2 Prestatieladder 3.C.1. 3.C.2 Invalshoek C: Transparantie Handboek CO2 Prestatieladder, versie 2.2 / 3. Jade Beheer Communicatieplan CO 2 Prestatieladder 3.C.1. 3.C.2 Invalshoek C: Transparantie Handboek CO2 Prestatieladder, versie 2.2 / 3.0 Document : Communicatieplan CO 2-prestatieladder Auteur : Jade

Nadere informatie

Auditrapportage 2014. Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel. Dynamiek onderweg

Auditrapportage 2014. Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel. Dynamiek onderweg Auditrapportage 2014 Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel Dynamiek onderweg De vier geïdentificeerde typologieën van de Centra co-creator; incubator; transformator; facilitator - zijn hieronder kort

Nadere informatie

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid Duurzaamheid in : kansen en inspiratie Het s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid Leefomgeving Dit project draagt bij aan een gezond woon- en werkklimaat

Nadere informatie

Workshop: Een Mooie Maaltijd in de zorg

Workshop: Een Mooie Maaltijd in de zorg Workshop: Een Mooie Maaltijd in de zorg Een project waarin zorginstellingen bekijken hoe ze meer gebruik kunnen maken van streek- en biologische producten. Phyllis den Brok Phliss: Hetzelfde anders zien

Nadere informatie

Ketenmangement Bloemen 2003-2009

Ketenmangement Bloemen 2003-2009 Ketenmangement Bloemen 2003-2009 Overheid, Bedrijfsleven en Maatschappelijke organisaties werken samen om de markt te stimuleren en geeft hiermee uitvoering aan het convenant marktontwikkeling Biologische

Nadere informatie

Streekkantine. Achterhoek. een kantine is meer dan alleen eten.

Streekkantine. Achterhoek. een kantine is meer dan alleen eten. STREEKKANTINE ACHTERHOEK Met het concept Streekkantine streven we ernaar om minimaal 20% procent van het assortiment in kantines te vervangen voor streekproducten. Hiermee geef je als gemeente een goed

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

It s time for us to do something about the health of our nation

It s time for us to do something about the health of our nation It s time for us to do something about the health of our nation april 2013 Aanleiding We maken ons zorgen over de verslechterende gezondheid van onze jeugd Percentage overgewicht jongeren blijft stijgen

Nadere informatie

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Inleiding: De veredeling van gewassen heeft onder andere

Nadere informatie

Professional services organisaties Altijd en overal grip op uw projecten, van verkoop tot factuur

Professional services organisaties Altijd en overal grip op uw projecten, van verkoop tot factuur Professional services organisaties Altijd en overal grip op uw projecten, van verkoop tot factuur Kritische opdrachtgever verwacht meer De opdrachtgever van vandaag is kritisch, verlangt toegevoegde waarde

Nadere informatie

Omslag notitie. Datum aanvraag 1 februari 2012. Naam aanvrager VGB Trade Services. Naam ontvanger van de bijdrage VGB

Omslag notitie. Datum aanvraag 1 februari 2012. Naam aanvrager VGB Trade Services. Naam ontvanger van de bijdrage VGB Omslag notitie Vergadering van de sectorcommissie Bloemkwekerijproducten Datum vergadering 5 maart 2012 Agendapunt 7b Voorbereid door Jerre de Blok Totaal aantal pagina s 5 17 februari 2012 1. Project

Nadere informatie

Varkensproduktie Wat komt morgen - Nationale vereisten, internationale uitdagingen - Agrivaknet 15.10.2015, Erp

Varkensproduktie Wat komt morgen - Nationale vereisten, internationale uitdagingen - Agrivaknet 15.10.2015, Erp Varkensproduktie Wat komt morgen - Nationale vereisten, internationale uitdagingen - Agrivaknet 15.10.2015, Erp Dr. Wilhelm Jaeger (Abteilung Landwirtschaft) Onderwerpen Concerngeschiedenis en concernfilosofie.

Nadere informatie

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale.

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. 1 Geachte heer/mevrouw Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. Bij verschillende gemeenten en instellingen

Nadere informatie

Internet portal als katalysator tussen kennis, klanten en netwerken

Internet portal als katalysator tussen kennis, klanten en netwerken Internet portal als katalysator tussen kennis, klanten en netwerken MKBnext: De wegwijzer bij bedrijfsoverdracht DCFA congres Tax & Legal, 11 juni, Zeist Jeroen Pliester De toegevoegde waarde van een internet

Nadere informatie

Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd

Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd De gemeente Utrecht verpacht gronden aan drie agrarische bedrijven op het landgoed Amelisweerd. Dit betreft de gangbare melkveebedrijven van Van Dijk

Nadere informatie

Toekomstplan. 12 februari 2015. Versie 1.1. Retail & Leisure Academy

Toekomstplan. 12 februari 2015. Versie 1.1. Retail & Leisure Academy Retail & Leisure Academy Toekomstplan 12 februari 2015 Versie 1.1 Retail & Leisure Academy 1 Inleiding De sectoren Retail en Leisure zijn van grote economische importantie voor de regio Midden- Limburg.

Nadere informatie

Agrarisch ondernemerschap, innovatie en financiering. Ruud Huirne, directeur F&A Nederland

Agrarisch ondernemerschap, innovatie en financiering. Ruud Huirne, directeur F&A Nederland Agrarisch ondernemerschap, innovatie en financiering Ruud Huirne, directeur F&A Nederland Rabo posities agrarische sector per sector stabiel tot licht dalend (* EUR mln) 2 Kredietverlening 2013 Verstrekkingen

Nadere informatie

Duurzaamheid voor de consument in de 21e eeuw

Duurzaamheid voor de consument in de 21e eeuw Duurzaamheid voor de consument in de 21e eeuw Marc Jansen Directeur Consumentenzaken en Kwaliteit Centraal Bureau Levensmiddelenhandel Inhoud CBL en de branche CBL-Duurzaamheidsagenda Werk in uitvoering

Nadere informatie

Cluster Agro en Food Regio Zwolle

Cluster Agro en Food Regio Zwolle Cluster Agro en Food Regio Zwolle Dé proeftuin voor duurzame, innovatieve systemen en nieuwe verdienmodellen: een living lab voor Agro en Food Cluster Agro en Food Regio Zwolle Werk en innovatie Sterk

Nadere informatie

Op naar 2025. Door: Watse van Balen. 17 maart 2015

Op naar 2025. Door: Watse van Balen. 17 maart 2015 Op naar 2025 Door: Watse van Balen 17 maart 2015 Uw Toekomst? Strategieën Op sectorniveau: wat komt op sector/zuivelketen af? Op bedrijfsniveau: wat zijn cruciale beslissingen voor melkveehouders? Schaalvergroting

Nadere informatie

Beoordelingsformulier projectvoorstellen KFZ

Beoordelingsformulier projectvoorstellen KFZ sformulier voor de projectvoorstellen. sformulier projectvoorstellen KFZ Callronde: Versie 14-02-13 Instelling: Naam project: 1) Algemeen Het beoordelingsformulier wordt gebruikt om de projectvoorstellen

Nadere informatie

Een nieuw ketenmodel voor langoustines

Een nieuw ketenmodel voor langoustines Een nieuw ketenmodel voor langoustines Ab Post (GPM Seafoods) en Wim Zaalmink (LEI Wageningen UR) Urk, 6 oktober 2012 Inhoud Economische betekenis langoustine visserij Consumptie van langoustines Keten

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter, Directie Regionale Zaken De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 21 december 2006 DRZ. 2007/256 30 januari 2007

Nadere informatie

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Simone Vermeulen Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Syntens Innovatiecentrum Nieuwe verbindingen, nieuwe business 12-10-2012 > Onafhankelijke sparringpartner voor MKB-ondernemers

Nadere informatie

Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert.

Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert. Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert. Onze missie Waar wij voor staan Door het versterken van de signatuur van de Maastrichtse mode- en designsector in combinatie met de sterke reputatie

Nadere informatie

Kofe Geniet van de beste kofe van het merk dat u het lekkerst vindt: u hebt de vrije keuze, zonder aan één merk gebonden te zijn.

Kofe Geniet van de beste kofe van het merk dat u het lekkerst vindt: u hebt de vrije keuze, zonder aan één merk gebonden te zijn. Kofe Geniet van de beste kofe van het merk dat u het lekkerst vindt: u hebt de vrije keuze, zonder aan één merk gebonden te zijn. Peeze Geniet bewust Peeze kofe is in alle opzichten een bijzondere kofe.

Nadere informatie

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER Het ontwerp Sturen met water van het Veenweide Innovatiecentrum Zegveld (VIC) zet in op actief, dynamisch grondwaterbeheer

Nadere informatie

Melk van Hier, kansen voor landbouw en natuur?

Melk van Hier, kansen voor landbouw en natuur? Melk van Hier, kansen voor landbouw en natuur? NATUUR EN LANDBOUW// VORSELAAR// 14 maart 2012 Draagvlakverbredingsproject Melk van Hier 1/1/2013 31/12/2013 Dit initiatief kadert binnen een overkoepelend

Nadere informatie

Managementsamenvatting

Managementsamenvatting Managementsamenvatting Erasmus Universiteit Rotterdam: CSR paper De route naar Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in algemene ziekenhuizen. De strategische verankering van MVO in de dagelijkse activiteiten

Nadere informatie

Werksessie VBG. 15 juni 2011. ZLTO gebouw Den Bosch. Dr. Henk C. van Latesteijn

Werksessie VBG. 15 juni 2011. ZLTO gebouw Den Bosch. Dr. Henk C. van Latesteijn Werksessie VBG 15 juni 2011 ZLTO gebouw Den Bosch Dr. Henk C. van Latesteijn De Brandende Vraag Welke rol kunnen gemeenten spelen bij het vormgeven van een nieuwe relatie tussen stad en platteland? 1 Inspiratie

Nadere informatie

Er is een toenemend marktaandeel van buitenlandse zuivelverwerkers

Er is een toenemend marktaandeel van buitenlandse zuivelverwerkers De vereniging de Noardlike Fryske Wâlden (NFW) is al enige jaren op zoek naar mogelijkheden om voor agrariërs in de Noardlike Fryske Wâlden meer rendement te halen uit producten, die afkomstig zijn uit

Nadere informatie

Meer betalen voor duurzaam? Alleen als de consument weet waarom Duurzaamheidkompas #7 thema: Ken de prijs. December 2011

Meer betalen voor duurzaam? Alleen als de consument weet waarom Duurzaamheidkompas #7 thema: Ken de prijs. December 2011 Meer betalen voor duurzaam? Alleen als de consument weet waarom Duurzaamheidkompas #7 thema: Ken de prijs December 2011 Inleiding Duurzaamheidkompas Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van milieu-,

Nadere informatie

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland Paul Opdam Wageningen Universiteit en Alterra paul.opdam@wur.nl 3 kernpunten EHS: verzekering voor biodiversiteit Klimaatverandering

Nadere informatie

Olga Jonk Jonk Relatiebeheer. Relatiebeheer een ondergeschoven kind.

Olga Jonk Jonk Relatiebeheer. Relatiebeheer een ondergeschoven kind. Olga Jonk Jonk Relatiebeheer Relatiebeheer een ondergeschoven kind. Wat is Relatiebeheer? Bewustwording van het belang van Relatiebeheer. Klantencontact leggen en klanten behouden. Tips over hoe Relatiebeheer

Nadere informatie

Alfons Oldeloohuis, Huisarts. Betrekken jongeren. Verbinden stad & land en consument & producent. Stimuleren innovatie. Procesbegeleiding partijen.

Alfons Oldeloohuis, Huisarts. Betrekken jongeren. Verbinden stad & land en consument & producent. Stimuleren innovatie. Procesbegeleiding partijen. Netwerk de Peelhorst Alfons Oldeloohuis, Huisarts Geïnteresseerd in het animatiefilmpje over het Netwerk de Peelhorst of direct naar de website? Scan het plaatje hierboven via de (gratis) layar-app "De

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

Een duurzame boodschap. Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013

Een duurzame boodschap. Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013 Een duurzame boodschap Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013 Een duurzame koers als familiebedrijf Jumbo is een echt familiebedrijf, dat middenin de samenleving staat. Daar zijn we trots op. Een

Nadere informatie

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V.

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V. Gebroeders van der Poel B.V. 1 Inhoud: 1 Inleiding 3 1.1 Algemeen 3 1.2 Betrokkenen 3 1.3 Doelstelling 3 2 Inventarisatie sector- en keteninitiatieven 4 3 Rapportage management overleg 5 3.1. Algemeen

Nadere informatie

Maaike Rodenburg. maaikerodenburg@hotmail.com. 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4

Maaike Rodenburg. maaikerodenburg@hotmail.com. 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4 Maaike Rodenburg maaikerodenburg@hotmail.com 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4 1 In totaal zijn alle 38 supporters van Cittaslow Midden-Delfland uitgenodigd om deel te nemen

Nadere informatie

Esdonk 8, Gemert. Onderbouwing grondgebonden karakter. Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Bedrijfsopzet Esdonk 8, Gemert

Esdonk 8, Gemert. Onderbouwing grondgebonden karakter. Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Bedrijfsopzet Esdonk 8, Gemert Onderbouwing grondgebonden karakter Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Onderbouwing grondgebonden karakter rundveehouderij Esdonk 8 - Gemert 1 INHOUD 1 Inleiding 3 2 Locatie 4 3 Beschrijving van de inrichting

Nadere informatie