FINANCIËN HELDER EN OP ORDE. de stappen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "FINANCIËN HELDER EN OP ORDE. de stappen"

Transcriptie

1 FINANCIËN HELDER EN OP ORDE de stappen

2 December 2013 Financiën helder en op orde - De stappen Colofon Uitgave Gemeente Eindhoven Datum December 2013 gemeente Eindhoven

3 December 2013 Financiën helder en op orde - De stappen Inhoudsopgave Colofon... 2 Inhoudsopgave... 3 Inzicht... 4 Inleiding Uitleg Uitgangspunten Uitvoering Uitkomsten gemeente Eindhoven 3

4 Inzicht In democratisch bestel moet het voor iedereen duidelijk zijn wat de plannen van de gemeente zijn. De gemeenteraad heeft de taak om vast te leggen welke doelen de stad wil bereiken en wat die mogen kosten. Vervolgens controleert de raad of we deze doelen realiseren en wat dat heeft gekost. Dat lukt alleen als er voldoende inzicht is in het huishoudboekje van de gemeente. Vier jaar lang hebben we onder de vlag Financiën helder en op orde hieraan gewerkt. Tijd voor een overzicht. Aan de term Financiën helder en op orde kan men op verschillende manieren invulling geven. We hebben er voor gekozen om het rapport vooral te schrijven vanuit de planning- en controlcyclus. We geven daarbij ook verbanden aan met andere trajecten die we in gang hebben gezet. In dit rapport brengen we al onze acties rondom bestaande, aangescherpte en nieuwe uitgangspunten in beeld. In dit rapport gaan we nader in op de stappen die zijn gezet. Eerst kijken we nog een keer hoe onze financiële huishouding is opgebouwd (uitleg). Daarna verdelen we de stappen naar spelregels (uitgangspunten), acties (uitvoering) en de financiële positie (uitkomsten). In de bijlage bij dit rapport zetten we alle afspraken nog eens op een rij. Er worden geen nieuwe uitgangspunten voorgesteld. We willen deze stukken als een naslagwerk doorgeven. Het belang van Financiën helder en op orde blijft namelijk ook de komende periode groot. We krijgen er veel taken bij, die onze inwoners rechtstreeks raken. En het geld hiervoor is beperkt. Gecombineerd met de reeds in gang gezette transities in het sociaal domein, het ruimtelijk domein en in onze eigen organisatie moet de begroting daarom nog meer een sturingsinstrument gaan worden voor alle lagen in de organisatie. 4 gemeente Eindhoven

5 December 2013 Financiën helder en op orde - De stappen Inleiding De gemeente kent veel wettelijke kaders waaraan ze moet voldoen. Denk daarbij aan de Gemeentewet, het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de wet Financiering decentrale overheden. In de Gemeentewet staat bijvoorbeeld dat de raad de programmabegroting uiterlijk 15 november voorafgaand aan het betreffende kalenderjaar vaststelt en de jaarstukken uiterlijk 1 juli na afloop. Dit soort wettelijke kaders zijn voor dit rapport een gegeven. In dit rapport zoomen we in op de spelregels die we aanvullend met elkaar hebben afgesproken. De financiële positie van de gemeente verandert door een grote ombuigingsopdracht en toenemende risico s, zoals de gewijzigde marktomstandigheden voor het grondbedrijf en de komende uitbreiding van zorgtaken. Dit vraagt om een strakkere sturing op besluitvorming rondom en beheersing van de financiën van de gemeente. Waar voorheen Eindhoven steeds een redelijk riante financiële positie had en ze gewenst nieuw beleid en knelpunten altijd kon oplossen vanuit stelposten, onderuitputting en reserves, is die situatie echt achterhaald. Dat betekent dat we een vorm van zuinigheid moeten hanteren: zijn de onderwerpen waar we geld aan willen uitgeven echt belangrijk, blijven ze dat ook en kan het ook met minder geld? Om de hiervoor benodigde discipline concreet te maken, is het van belang dat iedereen de spelregels kent. Ook in de wetenschap dat er strak de hand aan wordt gehouden. Dus we hebben niet alleen regels, maar handelen er naar en gaan ze handhaven. En we kijken of ze het gewenste effect hebben. gemeente Eindhoven 5

6 Onderstaande roadmap geeft aan wat we hebben gedaan, wat we nu doen en waar we naar toe willen: Doelen Transparantie Wendbaarheid Uitleg Analyse begroting analyse begro- notitie rapport vervolg fin. helder samenhang tingsruimte zuinigheid financiën helder en op orde en inzicht en op orde nieuwe coalitie Uitgangspunten Financiële verordening actualisatie af- actualisatie P&C schrijvings- cyclus termijnen Begrotingsspelregels begrotingsspelregels slim werken route 2014 transitie Sociaal en Ruimtelijk tweede fase bezuingingen werkprogramma '11-'15 bezuingingsregels Sturen met normen commissie notities kadernota doorontwikkeling sturen met normen implementatie normen Technische richtlijnen visie cyclische spelregels inv. accres AU, voor- project- project- aanpassen P&C instrumenten maatschapp. Nut zichtigh.beginsel administratie beheersing cyclus nav transities Reserves spelregels reserves Uitvoering P&C cyclus aanscherping stresstest 1 turap app doorontwikkeling doorontwikkeling P&C P&C cyclus begroting app cyclus nr stuurinstrument liquiditeitsprogn stafsessies effect+prest ind. Investeringen eerste versie tweede versie MIP MKBA doorbelasting kosten doorontwikkeling en projecten MIP totaaloverzicht aan projecten MIP Bedrijfsvoering nota bench splitsing concern- meerjarenplan bedrijfsvoering mark control/bedrijfsvoering bedrijfsvoering Grondexploitatie MPG % verlaging GREX Implementatie aanbevelingen verliesgevend doorlichting MPG Verbonden partijen risicobeheersing weerstandsvermogen verbonden partijen verbonden partijen Uitkomsten Balansbeeld norm eigen risicoman. sisa en kapitaal brabantstad Begrotingsbeeld externe vacature- beheersen kosten bezuiniging 42 mln actualisatie beïn- bezuiniging 76 mln stop inhuur vloedbaarh. begr. operatie broekriem aanvull. bezuiniging 20 mln begroting structureel sluitend gemeente Eindhoven

7 December 2013 Financiën helder en op orde - De stappen 1 Uitleg De begroting van een gemeente bestaat voor een groot deel uit cijfers. Voor de meeste mensen zonder financiële achtergrond is dat best lastig te lezen. Toch zijn steeds meer mensen geïnteresseerd in de inkomsten en uitgaven van de gemeente. Uiteindelijk heeft elke inwoner van Eindhoven daar invloed op, als de gemeenteraad wordt gekozen. Want elke partij heeft zo zijn eigen voorkeuren hoe ze met gemeenschappelijke geld omgaat. Voor sommigen misschien ten overvloede, maar hier toch een korte uitleg. Huishoudboekje De financiële huishouding van de gemeente verschilt niet eens zoveel met ieders huishoudboekje thuis. Alleen zijn de bedragen veel groter, zijn er meer verschillende inkomstenbronnen en heel veel uitgaven. Voor je thuissituatie is het handig om te weten wat je in- en uitgaven zijn. Maar ook hoe hoog je schulden en reserves zijn. Op je lopende rekening heb je te maken met je dagelijkse inkomsten en uitgaven. Daarnaast kun je bijvoorbeeld een schuld hebben op je huis of door een studie. Je kunt ook gespaard hebben voor bepaalde grote uitgaven, zoals een auto of vakantie. Een begroting geeft inzicht in je persoonlijke financiën. Je ziet hoeveel je hebt en wat je ermee gaat doen. Zo werkt het ook bij de gemeente. We illustreren dit met een voorbeeld: De gemeente wil een fietspad aanleggen. Daarvoor gaat ze sparen. In de begroting kan de gemeente jaarlijks euro vrijmaken. De aanleg van het fietspad kost euro. Na het tweede jaar is dat bedrag bij elkaar gespaard en kan de gemeente het fietspad aanleggen en dus het geld dat ze daarvoor gereserveerd heeft uitgeven. gemeente Eindhoven 7

8 Als je alleen kijkt naar de inkomsten en uitgaven, dan zien we dat we het eerste jaar euro over hebben (gespaard) en in het tweede jaar euro tekort (want uitgegeven). Het is onjuist om te zeggen dat we in het tweede jaar een tekort of zelfs verlies zouden hebben, want het geld dat je gereserveerd hebt is er juist voor bedoeld. Uiteraard kun je van je spaargeld iets anders doen, dan waarvoor je eerst dacht het te willen gebruiken. De gemeenteraad beslist dat elk jaar als ze in november de begroting bespreekt voor de volgende vier jaren. Verhouding sparen en lenen Wat de gemeente uiteraard in de gaten moet houden is hoeveel ze kan lenen en waarom ze dat doet. Vergelijk het met een studie: je leent omdat je denkt er later beter van te worden. Maar lenen om bijvoorbeeld je dagelijkse uitgaven te kunnen doen, is zeer onverstandig. In onze gemeente willen we dat dan ook niet doen. De jaarlijkse terugkerende uitgaven moet de gemeente structureel dekken. De provincie houdt daarop terecht toezicht. Dat wil niet zeggen dat de gemeente niet mag lenen. Maar om te voorkomen dat we teveel lenen en de begroting te weinig flexibel maken heeft de gemeenteraad bepaald hoeveel de gemeente mag besteden aan kapitaallasten. Kapitaallasten bestaan uit de rente en de afschrijvingen over investeringen. Voor die lasten is in de begroting dekking opgenomen. We hebben afgesproken dat maximaal 10% van de begroting, dus ongeveer 75 miljoen, hieraan besteed mag worden. Dit houden we zelf goed in de gaten. Verschil met financiën van een bedrijf Kun je de gemeente vergelijken met een bedrijf of juist niet? De balans ziet er op het eerste oog hetzelfde uit: tel het banksaldo en je bezittingen (investeringen) bij elkaar op en trek daar de leningen van af. Wat er overblijft is het eigen vermogen. Er zijn echter twee belangrijke verschillen. Als een bedrijf bijvoorbeeld een pand koopt dan kunnen ze dat bij de bezittingen optellen, waardoor het eigen vermogen toeneemt. De gemeente investeert behalve in panden ook in zaken die wel een maatschappelijke waarde hebben, maar geen financiële waarde. Denk aan een park of weg. Die investeringen kan de gemeente niet verhandelen en kan ze daarom niet bij de bezittingen optellen. Die investeringen zorgen er dus voor dat het eigen vermogen daalt. Is dat erg: nee! Want de gemeente heeft niet als doel om het eigen vermogen te laten groeien. De aandeelhouders, inwoners en ondernemers van de stad, willen dat de gemeente iets met het geld doet. Dat is een groot verschil met een bedrijf, dat winst wil maken. Aandeelhouders van een bedrijf willen juist dat het vermogen groeit. Afrekening Op het einde van het jaar kijk je hoe je er financieel voorstaat. Moet je je uitgaven misschien verminderen of ervoor zorgen dat je meer inkomsten binnenkrijgt? Of wil je meer sparen omdat je verwacht dat je het over een paar jaar harder nodig hebt? Wil je je reserves nog inzetten waar ze voor bedoeld zijn of wil je het anders besteden. Dat doe je thuis en dat doet de gemeente ook. Dit heet monitoren. 8 gemeente Eindhoven

9 December 2013 Financiën helder en op orde - De stappen Het huishoudboekje van de gemeente De begroting voor 2014 heeft een omvang van 762 miljoen. De inkomsten komen grotendeels vanuit het Rijk, belastingen en overige inkomsten. Voor investeringen onttrekken we een bedrag aan de reserves. Ook sparen we weer voor nieuwe investeringen door geld toe te voegen aan de reserves. De kosten bestaan uit personeel en inhuur, kapitaallasten, subsidies en uitkeringen en overige uitgaven: (Bedragen x 1 miljoen) Uitgaven Personeelslasten/inhuur 150 Kapitaallasten (excl. GB) 74 Subsidies/uitkeringen 274 Grondbedrijf 72 Overig 159 Storting in reserves 33 Totaal 762 (Bedragen x 1 miljoen) Inkomsten Uitkering gemeentefonds 254 Overige rijksbijdragen 181 Belastingen en heffingen 113 Grondbedrijf 67 Overig 85 Onttrekking aan reserves 62 Totaal 762 Reserves, activa (bezit) en schulden staan op de balans. Als we terugkijken op de afgelopen 30 jaar, dan zien we dat de reserves zijn gestegen. Dit komt door de verkoop van onze aandelen in het waterbedrijf, de kabeltelevisie en het energiebedrijf. Met de verkoopopbrengsten zijn voor een deel, naast uitgaven voor de stad, ook leningen afgelost en vaste activa zoals gronden en gebouwen gekocht. Daardoor is de omvang ons bezit gestegen. Echter, door (onder andere) teruglopende verkoopopbrengsten uit het grondbedrijf moeten we de laatste jaren meer lenen. Een deel van ons geld blijft immers langer in onze goederen vastzitten. Hierdoor nemen de schulden weer toe. Eind 2012 zijn onze eigendommen echter ruimschoots meer waard dan de leningen die we zijn aangegaan. Om dit zo te houden moeten we zorgvuldig omgaan met onze beschikbare middelen. reserves, activa en schulden reserves activa/bezit bruto schuld: lang + kort netto schuld: lang + kort - tegoeden x 1 miljoen gemeente Eindhoven 9

10 2 Uitgangspunten De financiële verordening is de basis van waaruit de gemeente haar financiële huishouding voert. In de financiële verordening zijn op hoofdlijnen de spelregels voor het financieel beleid, het financieel beheer en de financiële organisatie vastgelegd. De verordening is eind 2011 geactualiseerd. Daarbij zijn o.a. de afschrijvingstermijnen gewijzigd. Eind 2013 wordt de verordening opnieuw aangepast. De gewijzigde planning- en controlcyclus is daarin verwerkt. In etappes hebben we gewerkt aan aanvullende spelregels. In de begrotingsspelregels zijn principes zoals integrale afweging en een sluitende begroting aangescherpt. Met integrale afweging bedoelen we dat we keuzes maken door de verschillende mogelijkheden om geld uit te geven met elkaar te vergelijken en onderling af te wegen. Voor een sluitende begroting lossen we financiële knelpunten voortaan zo veel mogelijk eerst binnen de eigen portefeuille op. Voorheen was het gebruikelijk ontwikkelingen die voldeden aan de 3 O s (onvoorzien, onvermijdbaar, onuitstelbaar) in te brengen voor dekking uit de algemene middelen. Dit was toen geen probleem omdat de inkomsten van de gemeente elk jaar stegen. We hebben dit nu tot een minimum gereduceerd. We kijken eerst naar nieuw voor oud : welk oud beleid kunnen we schrappen om de nieuwe ontwikkeling te bekostigen? 10 gemeente Eindhoven

11 December 2013 Financiën helder en op orde - De stappen We hebben gezien dat er in de organisatie prikkels aanwezig zijn die onzuinig gedrag mogelijk maken en onvoldoende prikkels die zuinig gedrag bevorderen. Binnen de organisatie is daarom veel aandacht besteed aan besparen, onder meer via de Operatie Broekriem waarbij zowel inwoners als medewerkers van de gemeente Eindhoven in het najaar van 2010 ideeën hebben aangedragen om te bezuinigen. Een tweede voorbeeld zijn de bezuinigingsregels, waarin we regelen hoe we bezuinigingen kwantificeren en inboeken. Dat is met name van belang in het programma Slim Werken dat de veranderingen stuurt en faciliteert die nodig zijn om ons werk beter, sneller en goedkoper te kunnen organiseren. In deze regels is o.a. vastgelegd dat we voorstellen tot slim werken moeten onderbouwen door een businesscase met een positieve kosten/baten analyse en dat een klein deel van de opbrengst beschikbaar blijft binnen het beleidsveld. Voor het opstellen van de begroting hanteren we ook diverse richtlijnen voor het (jaarlijks) actualiseren van budgetten. Deze richtlijnen vertalen we in de begroting ongewijzigd beleid. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de algemene uitkering uit het gemeentefonds, indexering voor loon - en prijscompensatie en areaaluitbreiding van onderhoud aan de openbare ruimte. Het gemeentefonds is de belangrijkste bron van inkomsten voor de gemeente. In de groei (accres) van het gemeentefonds en de verwerking daarvan zijn 2 perioden te onderscheiden, namelijk tot 2009 en vanaf Deze perioden worden gescheiden door bevriezing van het accres in de jaren Voor 2009 werd een jaarlijks accres voorzien van gemiddeld 3% (overeenkomend met gemiddeld zo'n 6 miljoen). We namen daar altijd alleen maar het eerstvolgende jaar structureel mee, zowel in de inkomsten als in de uitgaven. De ruimte ging vaak op aan loon- en prijscompensatie. Vanaf 2012 hebben we systematiek gewijzigd vanwege de voorziene dalingen van de algemene uitkering. Vanaf 2012 nemen we meerjarig de (lagere) inkomsten van het Rijk mee en gaan we voor de uitgaven uit van een jaarlijkse stijging (indexatie) van 2%. Dit is het voorzichtigheidsbeginsel; de inkomsten en uitgaven kunnen ook gunstiger uitvallen. Om investeringen te kunnen financieren moeten we geld lenen. Ook hiervoor hebben we nieuwe spelregels opgesteld. We hanteren de methodiek totaalfinanciering. Hierbij worden leningen niet gekoppeld aan specifieke uitgaven of investeringen, maar aan het saldo van wat de gemeente in totaal uitgeeft en binnenkrijgt. Binnen de gemeentelijke investeringen onderscheiden we twee categorieën: economisch nut en maatschappelijk nut. gemeente Eindhoven 11

12 Een investering heeft economisch nut als het verhandelbaar is en/of kan bijdragen aan het genereren van middelen. Investeringen met een economisch nut moeten geactiveerd worden. Dit betekent dat we de kosten van de investering niet ineens ten laste brengen van de rekening van baten en lasten maar op de balans presenteren en over meerdere jaren afschrijven. Voor deze investeringen kunnen we ook leningen aangaan, omdat de rente in de begroting is gedekt (bijvoorbeeld via tarieven). Anders is het bij investeringen met maatschappelijk nut, die niet verhandelbaar zijn en in onze gemeente daarom niet geactiveerd worden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan wegen. Deze investeringen moeten, net als de reguliere uitgaven (zoals personeelskosten en subsidies) in principe passen binnen de beschikbare liquide middelen. De ruimte voor investeringen maatschappelijk nut bepalen we jaarlijks bij het Meerjaren Investerings Programma (MIP). Onderstaand plaatje geeft aan voor welke uitgaven we wel (of niet) willen lenen: Subsidies voor cultuur/ sport (reguliere uitgave) Aanleg pleintje (maatschappelijk nut) Laptop (ec. nut/geen inkomsten) Niet voor lenen Jaarlijks terugkerende kosten, niet via tarieven terug te verdienen Wel voor lenen (als het moet) Uitgave die is terug te verdienen via tarieven, waardestijging, verkoop, kostenbesparingen Gemeente Aanleg sportpark (ec. nut/verhuur) Uitleggebieden (grondbedrijf/verkoop) Het nieuwe werken (ec.nut/kostenbesparing) 12 gemeente Eindhoven

13 December 2013 Financiën helder en op orde - De stappen Het overhevelen van bedragen van het huidige boekjaar naar het volgende boekjaar is aan banden gelegd. Reserves kunnen we alleen voor een beperkt aantal situaties instellen. Ten eerste voor projecten en/of incidentele middelen, zoals rijksmiddelen die we later besteden dan gepland. Daarnaast leggen we geld opzij voor egalisatie van onregelmatige uitgaven, zoals onderhoud. Tenslotte reserveren we voor onderbouwde toekomstige ontwikkelingen, zoals de decentralisaties en sparen voor specifieke doelen. We onttrekken in principe alleen geld uit de reserves als dit in de begroting is opgenomen. Niet bestede middelen vallen vrij in het rekeningresultaat. Voor bijzondere reserves (het eigen kapitaal en de Endinetreserve) zijn aanvullende spelregels opgesteld. Het eigen kapitaal is onze algemene reserve en de buffer voor tegenvallers. In de Endinetreserve zit geld om bezuinigingen te realiseren (bijvoorbeeld voor mobiliteit van personeel). Ook een bijzondere reserve is de reserve MIP. Hierin verzamelen we middelen voor investeringen. We actualiseren de stand van deze reserve jaarlijks aan de hand van de financiële resultaten op de investeringen. Onder de huidige financiële ontwikkelingen is het niet langer toereikend om te sturen op een sluitende begroting. De gemeente Eindhoven gaat daarin verder. Naast de wettelijke kaders spelen ook flexibiliteit, weerbaarheid en stabiliteit een belangrijke rol. In de Kadernota hebben we voor het sturen met normen een driedeling aangebracht: harde normen (dit zijn de normen waaraan we ons wettelijk moeten houden), streefwaarden (dit zijn normen waar we beargumenteerd van af kunnen wijken) en indicatoren (die bijdragen aan transparantie en vergelijkbaarheid met andere gemeenten). Daarnaast zijn er landelijk diverse trends die mogelijk de gemeentebegroting gaan belasten. Denk hierbij aan economische groei, werkeloosheid en vergrijzing. We onderzoeken nog of we door het volgen van deze meta-indicatoren een beschouwing kunnen geven op de externe risico s voor de gemeentebegroting. gemeente Eindhoven 13

14 3 Uitvoering Aan de opgestelde uitgangspunten en aan de opdrachten in het coalitieakkoord hebben we uitvoering gegeven. We hebben een stresstest laten uitvoeren op de begroting. Een stresstest laat zien of een gemeente in verschillende crisissituaties kwetsbaar is. Wij concluderen uit de test dat onze organisatie wendbaarder moet worden om sneller te kunnen reageren op veranderingen. Enerzijds organisatorisch wendbaar om goed in te kunnen spelen op uitbreiding of juist inkrimping in ons takenpakket. Anderzijds financieel wendbaar door onze begroting op orde te houden, ons vermogen minder langjarig vast te leggen en een grotere financiële buffer aan te houden. We hebben de planning- en controlcylus aangepakt. Deze cyclus bestaat uit richting geven (kadernota), begroten, rapporteren/bijsturen (turap) en verantwoorden (jaarrekening). Niet alle documenten in deze cyclus werden beschouwd als uitnodigend tot lezen. We hebben de cyclus vereenvoudigd. De programmabegroting bestaat nu, naast de bestuurlijke en financiële hoofdlijn, uit 9 beleidshoofdstukken (in plaats van 26). Om meer sturingsinformatie te krijgen hebben we onder meer de liquiditeitsprognose en de effect- en prestatie-indicatoren aangescherpt. Daarnaast nemen we niet langer separate ontwikkelingen op in het raadsvoorstel; alles staat nu in de primaire begroting. En om gedurende het jaar goed te kunnen sturen, brengen we op drie momenten in het jaar een werkbegroting uit (januari, mei en oktober). Begrotingswijzigingen worden gebundeld aangeboden via een verzameldossier, waarbij de criteria zijn vereenvoudigd. 14 gemeente Eindhoven

15 December 2013 Financiën helder en op orde - De stappen Recent is een app geïntroduceerd, waarin de Programmabegroting eenvoudig toegankelijk wordt gemaakt, zowel voor de raad als de burgers van Eindhoven. We maken nu één tussentijdse rapportage. We willen de app zo doorontwikkelen dat we over 2 à 3 jaar weer vaker tussentijdse informatie kunnen geven over de belangrijkste zaken. Gedurende het jaar volgen we nu de voortgang met stafsessies waarin de portefeuillehouder Financiën de andere portefeuillehouders bevraagt over knelpunten, bijsturingsmaatregelen, beoogde reserveringen, resultaten en meevallers. We blijven telkens zoeken naar mogelijkheden om de planning & control-cyclus te verbeteren en te versnellen, bijvoorbeeld door van informatie op papier steeds meer over te gaan tot een dialoog met de raad. Nieuw in de planning & controlcyclus is het Meerjaren Investerings Programma (MIP). Hierin staan alle geplande investeringen bij elkaar. Om tot een afweging te komen binnen de beschikbare investeringsruimte wordt de Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA) toegepast. Een goede projectadministratie staat aan de basis van alle verbeterslagen die we willen maken. Eind 2012 hebben we als voorloper op de transitie van het ruimtelijk domein een start gemaakt met het verbeteren van projectbeheersing. In 2013 zijn we gestart met de verbetering van projectadministratie. Ook is een (externe) analyse gemaakt van de waardering en sturing van het grondbedrijf. De aanbevelingen worden nu, in samenhang met de transitie van het ruimtelijk domein, verder uitgewerkt. gemeente Eindhoven 15

16 Het op orde hebben van de bedrijfsvoering is een vereiste voor elke organisatie. Zowel externe ontwikkelingen (zoals de rijksbezuinigingen en de risico s bij het Grondbedrijf) als ook interne ontwikkelingen (inrichting en besturing van de organisatie) hebben aanleiding gegeven voor aanvullende beheersingsmaatregelen om zaken nog beter in control te krijgen. Voor een goede sturing op de bedrijfsvoering is het beschikbaar hebben van tijdige, juiste en volledige (stuur)informatie onmisbaar. In de nota Bedrijfsvoering is hiervoor een ontwikkel- en verbeterkader en een prioriteitenvolgorde vastgesteld. We participeren in (landelijke) initiatieven zoals de Benchmark overhead gemeenten van Berenschot en Vensters voor bedrijfsvoering, een initiatief van De Vereniging van Gemeentesecretarissen (VGS), ICTU en het Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (KING). De benchmark geeft objectieve vergelijkingsinformatie ten aanzien van o.a. salariskosten en de omvang van ondersteunende afdelingen. De Vensters kijken naar de bedrijfsvoering vanuit feiten en beleving, zoals interne klanttevredenheid. Ontwikkeling van de bedrijfsvoering is een doorlopend proces. Daarom werken nu aan een nieuw meerjarenplan bedrijfsvoering, dat begin 2014 komt. Begin 2014 passen we ook de doorbelasting van kosten aan projecten aan. Doorbelasting van kosten is er op het gebied van gemeentebrede overhead (huisvesting, ict en ondersteunende sectoren), sectorale overhead (staf) en interne rente. Kosten belasten we zo veel mogelijk door naar de producten waarvoor ze worden gemaakt. Zo kunnen we de integrale kostprijs van een product bewaken. Sommige producten kunnen al deze doorbelaste kosten als gevolg van de economische crisis niet meer dragen. Voor verliesgevende planexploitaties van het grondbedrijf wordt daarom nu al een rente van 1,5% gehanteerd (in plaats van de reguliere 4,5%). Verbonden partijen zijn rechtspersonen waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. We hebben de sturing op deze partijen geïntensiveerd. Aandeelhoudersvergaderingen worden met het gehele college van burgemeester en wethouders voorbereid. We hebben de risicobeheersing onderzocht; dit heeft geleid tot verhoogde alertheid bij een aantal partijen. We gebruiken onze invloed onder meer om te voorkomen dat we opdraaien voor onverwachte kosten. Ook pakken we (waar mogelijk) maatschappelijk onacceptabele vergoedingen aan bestuurders aan. Begin 2014 presenteren we nog verdere aanpassingen in het deelnemingenbeleid. 16 gemeente Eindhoven

17 December 2013 Financiën helder en op orde - De stappen 4 Uitkomsten De uitgangspunten en de uitvoering daarvan hebben geleid tot uitkomsten. Deze uitkomsten komen vooral tot uitdrukking in het balansbeeld (onze bezittingen en schulden) en in het begrotingsbeeld (onze baten en lasten). Een belangrijk onderdeel van het balansbeeld is het weerstandsvermogen. Een gezonde financiële positie van de gemeente is een absolute voorwaarde voor haar slagkracht. Dat vergt niet alleen een sluitende begroting, maar óók voldoende weerstandscapaciteit in relatie tot de risico s. In de ontwikkeling van het risicomanagement zijn stappen gezet bij onder andere de verantwoording van externe subsidies zoals SiSa (de verantwoording aan het Rijk over specifieke uitkeringen) en Brabantstad. In 2012 is ook een nieuwe norm voor het eigen kapitaal vastgesteld. Het eigen kapitaal moet minimaal 10% zijn van de uitkering gemeentefonds en de onroerende zaakbelasting plus het benodigd weerstandsvermogen voor het grondbedrijf. Deze ondergrens is variabel en beweegt jaarlijks met de ontwikkelingen mee. Wanneer de resultaten van het grondbedrijf verslechteren, komt de ondergrens hoger uit. Wanneer de resultaten verbeteren zal de ondergrens lager liggen en kunnen we eventueel een alternatieve inzet van het eigen kapitaal overwegen. Het eigen kapitaal zit in 2013 ruimschoots boven de ondergrens. Vanwege de risico s op het gebied van frictiekosten eigen personeel, het grondbedrijf en doorbelasting van kosten aan projecten is alternatieve inzet van het eigen kapitaal echter nog niet aan de orde. De omvang van de leningen is de afgelopen jaren toegenomen. De kapitaallasten van de investeringen die er mee gefinancierd zijn, gaan echter niet over de norm van 10% van het begrotingstotaal heen. gemeente Eindhoven 17

18 Bron: Eindhovens Dagblad In het begrotingsbeeld hebben we in 2015 een pakket aan bezuinigingen gerealiseerd van zo n 76 miljoen euro. Met dit pakket (en de reguliere indexering van tarieven) was het mogelijk om de korting op de algemene uitkering en het Participatiebudget op te vangen, de incidentele dekking voor structurele lasten aan te pakken, te intensiveren en te investeren in de stad en tegenvallers op te vangen, waaronder het grondbedrijf. Met de vacaturestop hebben we de taakstellingen ten aanzien van personeel financieel kunnen invullen. De kosten voor inhuur zijn transparant gemaakt en teruggedrongen. We willen dat de begroting structureel sluitend is. In de eerste jaarschijf van de meerjarenbegroting (en zo mogelijk ook het laatste jaar) moeten alle structurele uitgaven worden gedekt met structurele inkomsten. Onttrekkingen aan reserves zijn er voor incidentele uitgaven. De provincie ziet hier op toe. De begroting voor het jaar 2014 voldoet aan de eisen. Het meerjarenbeeld vanaf 2015 is opgesteld vanuit het voorzichtigheidsbeginsel: nadelen inboeken als ze op kunnen treden en voordelen nog niet inboeken als ze nog niet hard zijn. Dit leidt er toe dat de begroting vanaf 2015 nog niet sluitend is. Het voorzichtigheidsbeginsel hebben we toegepast op het gemeentefonds, het sociaal domein en indexering. Hier zitten dus nog knoppen waaraan gedraaid kan worden. Ook hebben we in miljoen gespaard voor de decentralisaties. Hiermee zijn we goed voorbereid op de komende jaren, met realistische cijfers, in plaats van jaar op jaar ad hoc tegenvallers weg te werken. Gezien de nieuwe opgave die voor ons ligt zullen we voor aanvang van de nieuwe collegeperiode in 2014 het beeld over de beïnvloedbaarheid van de begroting actualiseren. 18 gemeente Eindhoven

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde gemeente Eindhoven Inboeknummer 12bst01585 Dossiernummer 12.38.651 18 september 2012 Commissienotitie Betreft startnotitie over Sturen met normen: domein 'flexibiliteit'. Inleiding Op 28 augustus is in

Nadere informatie

Grip op Financiën. 13 januari 2015 Sector Control

Grip op Financiën. 13 januari 2015 Sector Control Grip op Financiën 13 januari 2015 Sector Control Opbouw presentatie Inzicht in ontwikkeling leningenportefeuille en rente Normenkader van de gemeente Eindhoven Beheersmaatregelen Huidige leningenportefeuille

Nadere informatie

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde gemeente Eindhoven Inboeknummer 12bst01885 Dossiernummer 12.44.651 30 oktober 2012 Commissienotitie Betreft startnotitie over Sturen met normen (overige domeinen) Inleiding Om te kunnen sturen op onze

Nadere informatie

Financiële positie: sturen op stabiliteit, flexibiliteit, weerbaarheid en wettelijke kaders. VBG 3 oktober 2012 Staf Depla

Financiële positie: sturen op stabiliteit, flexibiliteit, weerbaarheid en wettelijke kaders. VBG 3 oktober 2012 Staf Depla Financiële positie: sturen op stabiliteit, flexibiliteit, weerbaarheid en wettelijke kaders VBG 3 oktober 2012 Staf Depla Begroting helder en op orde Baas over je eigen prioriteiten Alleen dan geld voor

Nadere informatie

Programma 10. Financiën

Programma 10. Financiën Programma 10 Financiën Aandeel programma 10 in totale begroting 1% Financiën Overige programma's 99% Programma 10 Financiën Inleiding Ons college hanteert als uitgangspunt bij haar financiële beleid dat

Nadere informatie

Bijlagen 1 Voorjaarsnota

Bijlagen 1 Voorjaarsnota Raadsvoorstel Agendapunt: Onderwerp Voorjaarsnota 2012 Datum voorstel 10 april 2012 Datum raadsvergadering 15 mei 2012 Bijlagen 1 Voorjaarsnota Ter inzage Aan de gemeenteraad, 0. Samenvatting De voorjaarsnota

Nadere informatie

2015-415. Nieuwegein. Gemeenteraad. Raadsvoorstel Afdeling Financiën. 1 Onderwerp. Programmabegroting 2016. 2 Gevraagd besluit

2015-415. Nieuwegein. Gemeenteraad. Raadsvoorstel Afdeling Financiën. 1 Onderwerp. Programmabegroting 2016. 2 Gevraagd besluit Nieuwegein m S\ Gemeenteraad Onderwerp Programmabegroting 2016 Datum 25 september 2015 Raadsvoorstel Afdeling Financiën Portefeuillehouder mr. J.A.N. Gadella 2015-415 1 Onderwerp Programmabegroting 2016

Nadere informatie

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel ~,,~ Raadsvoorstel Agendapuntnummer: Registratienr: [ 40523] Onderwerp Instemmen met het doonoeren van een stelselwijziging voor de verantwoording- en dekkingswijze van investeringen met maatschappelijk

Nadere informatie

Hoe financieel gezond is uw gemeente?

Hoe financieel gezond is uw gemeente? Hoe financieel gezond is uw gemeente? drs. R.M.J.(Rein-Aart) van Vugt RA A.(Arie)Elsenaar RE RA 1 Hoe financieel gezond is uw gemeente? In dit artikel geven de auteurs op hoofdlijnen aan welke indicatoren

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 Raadsstuk Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 1. Inleiding De gemeenteraad stelt kaders vast o.a. in de vorm van gemeentelijke verordeningen. De financiële beheersverordening

Nadere informatie

*1518441* Statenvoorstel

*1518441* Statenvoorstel Statenvoorstel ** Aan Provinciale Staten Onderwerp Zomernota 2013 Besluitvormingsronde Statendag 25 september 2013 (ov) / 16 oktober 2013 Agendapunt 1. Beslispunten 1. De Zomernota 2013 vast te stellen;

Nadere informatie

Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem. Jaarverslag en jaarrekening 2013

Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem. Jaarverslag en jaarrekening 2013 Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem Jaarverslag en jaarrekening 2013 Algemeen: P&C cyclus Algemeen: verantwoording Terugkijken Wat hebben we bereikt? Wat hebben we gedaan? Wat heeft het gekost?

Nadere informatie

Bestuurlijk spoorboekje planning en control 2015

Bestuurlijk spoorboekje planning en control 2015 Bestuurlijk spoorboekje planning en control Gemeente Velsen 17 december 2014 Inleiding In de Wet dualisering gemeentebestuur zijn de posities, functies en bevoegdheden van de Raad en het College formeel

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE Meijer, Jacco FIN S3 RAD: RAD150701 woensdag 1 juli 2015 BW: BW150526 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 1 juli 2015 Portefeuillehouder : H.A. Litjens Behandelend ambtenaar : Jacco

Nadere informatie

Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet IBAproject

Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet IBAproject Aan de Gemeenteraad Raad Status 26 maart 2009 Besluitvormend Onderwerp Beschikbaar stellen krediet IBAproject Punt no. 15b Korte toelichting Het voorstel dat voor u ligt is gebaseerd op de uitkomsten van

Nadere informatie

b Onvermijdelijk Er moeten keuzes worden gemaakt ten aanzien van de investeringsportefeuille.

b Onvermijdelijk Er moeten keuzes worden gemaakt ten aanzien van de investeringsportefeuille. gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer 12BST02184 Beslisdatum B&W Dossiernummer RaadsvoorstelMeerjaren Investeringsprogramma 2013 na MKBA Inleiding De gemeente Eindhoven wil blijvend investeren in

Nadere informatie

Raadsvoorstel Stelselwijziging: activeren investeringen Maatschappelijk Nut

Raadsvoorstel Stelselwijziging: activeren investeringen Maatschappelijk Nut TER EERSTE LEZING gemeente Eindhoven Raadsnummer 15R6508 Inboeknummer 15bst01152 Beslisdatum B&W 1 september 2015 Dossiernummer 15.36.652 Raadsvoorstel Stelselwijziging: activeren investeringen Maatschappelijk

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7 Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Voorstel: 1. Met ingang van de programmabegroting 2014-2017 een bijstelling doorvoeren van de wijze van

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H)

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H) Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H) INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 1 1. INLEIDING... 2 1.1 Waarom een nota reserves en voorzieningen?... 2 1.2 Inhoud van de nota... 2 2 Regelgeving en

Nadere informatie

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen)

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen) Behandelend ambtenaar gemeente Begroting 2015 is Meerjarenbegroting 2016-2018 is Datum vaststelling begroting 2015 Datum ontvangst begroting 2015 Maatstaven Aantal inwoners per 1-1-2015 Aantal woonruimten

Nadere informatie

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015.

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. GEMEENTE OLDEBROEK Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. Voorstel van het college aan de raad Agendapunt Portefeuillehouder: mw. A.A.C. Groot Kenmerk: 247735 /

Nadere informatie

Onderwerp: Raadsmededeling over: Voorlopig saldo Jaarrekening 2015 - Besluitvormend

Onderwerp: Raadsmededeling over: Voorlopig saldo Jaarrekening 2015 - Besluitvormend VOORSTEL OPSCHRIFT Vergadering van 29 maart 2016 Besluit nummer: 2016_BW_00263 Onderwerp: Raadsmededeling over: Voorlopig saldo Jaarrekening 2015 - Besluitvormend Beknopte samenvatting: Vooruitlopend op

Nadere informatie

OXT.?W III III MUI MUI INI II 13.017609. Advies B&W. Beslissing. Bespreken. Burgemeester Gelok. Registratienummer

OXT.?W III III MUI MUI INI II 13.017609. Advies B&W. Beslissing. Bespreken. Burgemeester Gelok. Registratienummer Advies B&W B&W Registratienummer 2 2 OXT.?W Beslissing Burgemeester Gelok Raadsinformatiebijeenkomst 7 november 203 Secretaris Van den Berge Gemeenteraadsbijeenkomst n.v.t. Wethouder Schenk T Bespreken

Nadere informatie

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 RAADSVOORSTEL Verseon kenmerk: 368891 Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 Onderwerp: Beleidsbegroting 2013-2016 Verantwoordelijk portefeuillehouder: Drs. F.P. Fakkers SAMENVATTING Vanuit

Nadere informatie

PROGRAMMA VERNIEUWING P&C CYCLUS 8 FEBRUARI 2012

PROGRAMMA VERNIEUWING P&C CYCLUS 8 FEBRUARI 2012 PROGRAMMA VERNIEUWING P&C CYCLUS 8 FEBRUARI 2012 Korte intro (wethouder Kolff) Wat is de huidige situatie en wat is wettelijk verplicht (hoofd financiën) Presentatie van vernieuwingen uit den lande: *

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert

Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert Intern document 2014/10084 behorende bij B&W nota 2014/10024 Colofon Uitgave Mei 2014 Gemeente Zundert Markt 1 4881 CN Zundert Postbus 10.001 4880 CA

Nadere informatie

Vernieuwing Besluit Begroten en Verantwoorden, implicaties voor concerncontrol

Vernieuwing Besluit Begroten en Verantwoorden, implicaties voor concerncontrol Vernieuwing Besluit Begroten en Verantwoorden, implicaties voor concerncontrol Hier komt tekst Frank Halsema Hier CFO komt / Concerncontroller ook tekst 22 maart 2016 Aanleiding vernieuwing BBV (1) 2004:

Nadere informatie

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Gemeente Bussum Vaststellen Perspectiefnota 2015 Brinklaan 35 Postbus 6000 1400 HA Bussum Aan de gemeenteraad.

Nadere informatie

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur Algemeen Bestuur Onderwerp: Jaarstukken 2014 Portefeuillehouder: B. de Jong Vertrouwelijk: nee Vergaderdatum: 8 juli 2015 Afdeling: MO Medewerker: A Peek Dossiernummer: 927419 versie 7 Behandeld in Datum

Nadere informatie

Financiële begroting 2015 samengevat

Financiële begroting 2015 samengevat Financiële begroting 2015 samengevat Begrotingscyclus Het beleid en de financiën van de provincie komen op een aantal momenten in het jaar provinciebreed aan de orde. Dit wordt ook wel de begrotings- of

Nadere informatie

Richtlijnen van de commissie BBV

Richtlijnen van de commissie BBV Richtlijnen van de commissie BBV Stellige uitspraken gelden met ingang van begrotingsjaar T+1, het jaar nadat de uitspraak is gepubliceerd. 1. Notitie Software, mei 2007 1.1 Software (als afzonderlijk

Nadere informatie

Gemeente fi Bergen op Zoom

Gemeente fi Bergen op Zoom Gemeente fi Bergen op Zoom Voorlegger Onderwerp Nummer voorstel Datum voorstel Portefeuillehouder(s) Contactpersoon Afdeling Contactpersoon Email Contactpersoon Telefoon Programmanummer en -naam Nota Investeren

Nadere informatie

Wij stellen de volgende data voor de oplevering van de planning en controlproducten 2010:

Wij stellen de volgende data voor de oplevering van de planning en controlproducten 2010: Planning en controlcyclus 2010 Samenvatting In dit voorstel is de planning opgenomen van de planning- en controlproducten 2010: de jaarrekening 2009, de voorjaarsnota 2010, de kadernota 2011, de programmabegroting

Nadere informatie

GEMEENTE SCHERPENZEEL. Raadsvoorstel

GEMEENTE SCHERPENZEEL. Raadsvoorstel GEMEENTE SCHERPENZEEL Raadsvoorstel Datum voorstel : 18 augustus 2015 Raadsvergadering : 29 september 2015 Agendapunt : Bijlage(n) : 8 Kenmerk : Portefeuille : wethouder H.J.C. Vreeswijk Behandeld door:

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen

Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen Verordening financieel beleid en beheer 2015 gemeente Heemstede De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 juli 2015; gezien het advies van de commissie

Nadere informatie

2. Financieel kader gemeenschappelijke regelingen in de regio van Hollands-Midden

2. Financieel kader gemeenschappelijke regelingen in de regio van Hollands-Midden 1. Inleiding Ten tijde van het schrijven van de kadernota 2016 wordt nog volop gewerkt aan de uitwerking van het proces Kracht#15. Voor het besluitvormingsproces dient de Kadernota 2016 in januari 2015

Nadere informatie

Haarlem, 23 augustus 2011. Onderwerp: Begroting 2012. Bijlagen: ontwerpbesluit, begroting

Haarlem, 23 augustus 2011. Onderwerp: Begroting 2012. Bijlagen: ontwerpbesluit, begroting Haarlem, 23 augustus 2011 2011 77 Onderwerp: Begroting 2012 Bijlagen: ontwerpbesluit, begroting 1 Inleiding De voor u liggende begroting 2012-2015 is de eerste begroting van het nieuwe college na de verkiezingen

Nadere informatie

BIJDRAGE CONCERN AAN DEEL 3 BELEIDSBEGROTING 2002. d.d. 11-07-2001

BIJDRAGE CONCERN AAN DEEL 3 BELEIDSBEGROTING 2002. d.d. 11-07-2001 BIJDRAGE CONCERN AAN DEEL 3 BELEIDSBEGROTING 2002 d.d. 11-07-2001 1. Productgroepnummer: 0001 3. Productgroepnaam: Financieringsmiddelen Het betreft een verzameling van mogelijke financieringsmiddelen,

Nadere informatie

Voor de afbouwregeling Presikhaaf is een bijdrage van jaarlijks 3.000 opgenomen welke wordt onttrokken uit de daarvoor bestemde reserve Presikhaaf.

Voor de afbouwregeling Presikhaaf is een bijdrage van jaarlijks 3.000 opgenomen welke wordt onttrokken uit de daarvoor bestemde reserve Presikhaaf. Technische vragen begroting 2016 2 e termijn 5 Prog 3 Onderwijs Wat betreffen de baten Openbaar Onderwijs (vanaf 2015 worden gemeenten structureel gekort inzake huisvestingskosten onderwijs)? De baten

Nadere informatie

Voorgesteld wordt de volgende uitgangspunten voor de begroting 2014 te hanteren:

Voorgesteld wordt de volgende uitgangspunten voor de begroting 2014 te hanteren: Nota voor : vergadering Algemeen Bestuur Datum : 19 december 2012 Onderwerp : Uitgangspunten begroting 2014 en planning besluitvorming Agendapunt : 5 Kenmerk : AB/1224 Bijlage: Planning en controlcyclus

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen RMH

Nota Reserves en Voorzieningen RMH Nota Reserves en Voorzieningen RMH 1. Inleiding De reserves en voorzieningen vormen een belangrijk onderdeel van de vermogenspositie van de Regio Midden Holland (RMH). Zowel vanuit bestuurlijk als bedrijfseconomisch

Nadere informatie

22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE

22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE 22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE ONTWERPBEGROTING 2016 Inhoudsopgave Bladz. 1. Aanbieding begroting 2016 1 2. Beleidsbegroting 2016 3 2.1 Programma 2.2 Paragrafen 3. Financiële begroting

Nadere informatie

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering Kanttekeningen bij de Begroting 2015 Paragraaf 4 Financiering Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Financieringsbehoefte = Schuldgroei... 4 3 Oorzaak van Schuldgroei : Investeringen en Exploitatietekort... 5 4 Hoe

Nadere informatie

*ZE9C48C23CC* Raadsvergadering d.d. 16 december 2014

*ZE9C48C23CC* Raadsvergadering d.d. 16 december 2014 *ZE9C48C23CC* Raadsvergadering d.d. 16 december 2014 Agendanr.. Aan de Raad No.ZA.14-26406/DV.14-396, afdeling Ruimte. Sellingen, 11 december 2014 Onderwerp: Vaststellen Nota OOR (Onderhoud van de Openbare

Nadere informatie

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS Het Algemeen Bestuur van het recreatieschap Dobbeplas; Gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 13 oktober 2014; Gelet op het bepaalde in de artikelen

Nadere informatie

Raadsvoorstel Raadsvoorstel Voorstelnummer: 2015-075 Houten, 29 september 2015

Raadsvoorstel Raadsvoorstel Voorstelnummer: 2015-075 Houten, 29 september 2015 Raadsvoorstel Raadsvoorstel Voorstelnummer: 2015-075 Houten, 29 september 2015 Onderwerp: Tweede bestuursrapportage 2015 Beslispunten: 1. De begroting 2015 te wijzigen op basis van de sheet "Financiële

Nadere informatie

advies Jaarrekening 2013 Gemeenschappelijke Regeling Breed

advies Jaarrekening 2013 Gemeenschappelijke Regeling Breed advies Jaarrekening 2013 Gemeenschappelijke Regeling Breed Gemeente Nijmegen Adviesfunctie Gemeenschappelijke Regelingen Danny Ederveen Peggy van Gemert RA/AA Mei 2014 1 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding...

Nadere informatie

PS2008BEM32-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Programmabegroting 2009, posten voorjaarsnota. Aan Provinciale Staten,

PS2008BEM32-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Programmabegroting 2009, posten voorjaarsnota. Aan Provinciale Staten, PS2008BEM32-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 7 oktober 2008 Nummer PS : PS2008BEM32 Afdeling : Financiën Commissie : alle Registratienummer : 2008INT228103 Portefeuillehouder

Nadere informatie

2. -beaamt u daarmee dat 60% van de bestaande kosten van overhead op korte en middellange termijn niet beïnvloedbaar is?

2. -beaamt u daarmee dat 60% van de bestaande kosten van overhead op korte en middellange termijn niet beïnvloedbaar is? Bij motie: Motie: Niet benodigde middelen voor Overhead die ten laste zijn gebracht van het budget sociaal Domein moeten weer terug naar het sociaal Domein en ingebracht in de Reserve sociaal Domein. 1.

Nadere informatie

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth De taak van de raad onder het dualisme Kaders stellen (WMO, Jeugdwet, handhaving) Budgetteren (begroting) Lokale wetgeving

Nadere informatie

Raadsvoorstel ISE - Intentieovereenkomst

Raadsvoorstel ISE - Intentieovereenkomst gemeente Eindhoven 16R6733 Raadsnummer Inboeknummer 16bst00378 Beslisdatum B&W 22 maart 2016 Dossiernummer 16.12.252 Raadsvoorstel ISE - Intentieovereenkomst Inleiding In 2005 heeft uw gemeenteraad ingestemd

Nadere informatie

Nr.: 06-50a Diemen, 15 september 2006 Onderwerp: Voorjaarsnota 2006 (aanvullend voorstel) Op 11 september behandeld geweest in de auditcommissie

Nr.: 06-50a Diemen, 15 september 2006 Onderwerp: Voorjaarsnota 2006 (aanvullend voorstel) Op 11 september behandeld geweest in de auditcommissie Nr.: 06-50a Diemen, 15 september 2006 Onderwerp: Voorjaarsnota 2006 (aanvullend voorstel) Op 11 september behandeld geweest in de auditcommissie Aan de raad. Inleiding Op 5 juli heeft een eerste bespreking

Nadere informatie

Voorstellen waarover geen consensus bestaat (categorie 1) Onderwerp Standpunten Reactie dagelijks bestuur 1 Vorming frictiekostenreserve (voorstel 20) 1.1 De hoogte van de standpunten te zien als een geoormerkte

Nadere informatie

Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018. Gemeente Dinkelland

Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018. Gemeente Dinkelland Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018 Gemeente Dinkelland Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018 gemeente Dinkelland Raad 21 april 2015 pagina 1 1 Inhoud 1 Inleiding... 3 1.1 Doel van de nota...

Nadere informatie

ADDENDUM KADERBRIEF 2015 INZAKE HERZIENE MEERJARENBEGROTING 2015-2018 + OMBUIGINGSOPERATIE GEMEENTE TUBBERGEN

ADDENDUM KADERBRIEF 2015 INZAKE HERZIENE MEERJARENBEGROTING 2015-2018 + OMBUIGINGSOPERATIE GEMEENTE TUBBERGEN ADDENDUM KADERBRIEF 2015 INZAKE HERZIENE MEERJARENBEGROTING 2015-2018 + OMBUIGINGSOPERATIE GEMEENTE TUBBERGEN Definitieve versie 12-08-2014 Addendum Kaderbrief 2015 gemeente Tubbergen definitieve versie

Nadere informatie

UITGANGSPUNTEN VOOR DE SAMENSTELLING VAN DE BEGROTING 2016

UITGANGSPUNTEN VOOR DE SAMENSTELLING VAN DE BEGROTING 2016 UITGANGSPUNTEN VOOR DE SAMENSTELLING VAN DE BEGROTING 2016 A. CIJFERMATIG (AANTALLEN / PERCENTAGES / BEDRAGEN EN DATA) 1 Personeelslasten 1.1 Voor de begroting 2016 wordt uitgegaan van 1% salarisverbetering

Nadere informatie

De Algemene Vergadering wordt gevraagd in te stemmen met de Begroting 2016 van NOC*NSF

De Algemene Vergadering wordt gevraagd in te stemmen met de Begroting 2016 van NOC*NSF AGENDAPUNT 3.b. Notitie Ter besluitvorming aan van Algemene Vergadering NOC*NSF Bestuur NOC*NSF betreft Begroting NOC*NSF 2016 datum behandeling 16 november 2015 gevraagd besluit De Algemene Vergadering

Nadere informatie

(Proces)voorstel aanpak opstellen Nota Risicomanagement

(Proces)voorstel aanpak opstellen Nota Risicomanagement (Proces)voorstel aanpak opstellen Nota Risicomanagement Aanleiding Het college heeft de opdracht een Nota Risicomanagement op te stellen. Hiertoe heeft de raad besloten bij de rapportage Financiële Strategie.

Nadere informatie

GEMEENTE LEEUWARDERADEEL 17

GEMEENTE LEEUWARDERADEEL 17 GEMEENTE LEEUWARDERADEEL 17 Raadsvergadering: 9 juni 2011 Voorstelnummer: 2011/ 36 Stiens, 30 mei 2011 Behandelend ambtenaar: C. de Val / T. Otter E-mail: c.deval@leeuwarderadeel.nl / t.otter@leeuwarderadeel.nl

Nadere informatie

Advies: In te stemmen met de Bestuursrapportage 2014 en deze ter vaststelling aan de raad aan te bieden.

Advies: In te stemmen met de Bestuursrapportage 2014 en deze ter vaststelling aan de raad aan te bieden. VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS & VOORSTEL AAN DE RAAD Van: R.C. Ouwerkerk Tel.nr.: 8856 Nummer: 14A.00661 Datum: 5 september 2014 Team: Concernzaken Tekenstukken: Ja Bijlagen: 2 Afschrift aan:

Nadere informatie

Vergadering d.d.: 14 mei 2009 agendapunt: 9. Onderwerp: Vaststelling jaarverslag/jaarrekening 2008

Vergadering d.d.: 14 mei 2009 agendapunt: 9. Onderwerp: Vaststelling jaarverslag/jaarrekening 2008 RAADSVOORSTEL Vergadering d.d.: 14 mei 2009 agendapunt: 9 Onderwerp: Vaststelling jaarverslag/jaarrekening 2008 Portefeuillehouder: College datum: 6 mei 2009 Samengevat voorstel 1. Het jaarverslag 2008

Nadere informatie

documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel

documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel *Z01633AB306* documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel Onderwerp : Jaarrekening 2015 en begroting 2017 ODBN Datum college : 21 juni 2016 Portefeuillehouder : G.M.P. Stoffels Afdeling

Nadere informatie

Willemsoord BV Rapportage aan de gemeenteraad

Willemsoord BV Rapportage aan de gemeenteraad 2 e tussentijdse rapportage 2012 Willemsoord BV Rapportage aan de gemeenteraad 1 Inhoudsopgave 1. Aanbieding... 3 2. Inleiding... 3 2.1. Doelstelling Willemsoord... 3 2.2. Toelichting in algemene zin op

Nadere informatie

Onderwerp: Zienswijzen op de begrotingen voor 2014 van de Gemeenschappelijke Regelingen

Onderwerp: Zienswijzen op de begrotingen voor 2014 van de Gemeenschappelijke Regelingen Raadsvoorstel Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Sliedrecht, 21 mei 2013 Zaaknummer: 1011614 Onderwerp: Zienswijzen op de begrotingen voor 2014 van de Gemeenschappelijke Regelingen Beslispunten Wij

Nadere informatie

Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages

Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages Raadsvoorstel Agendapunt: 16 Onderwerp risicomanagement grondexploitaties Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages Aan de gemeenteraad,

Nadere informatie

Provincie Zuid Holland. Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015

Provincie Zuid Holland. Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015 Provincie Zuid Holland Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015 Versie GS 26 mei 1 1. Inleiding en achtergrond Deze nota gaat in op het beleid ten aanzien van reserves en voorzieningen van de provincie

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleidslijnen reserves en voorzieningen... 4 2.1 Definities en regelgeving... 4 2.2 Toerekening van rente... 5 3. Huidige standen

Nadere informatie

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Jaarrekening 2013 Gemeente Bunnik Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Agenda Controle van de jaarrekening De voorschriften voor de jaarrekening Jaarrekeningcontrole 2013 Controle van de jaarrekening

Nadere informatie

Bedrijfsvoering. Bedrijfsvoering. Gemeenteraad van de gemeente Oostzaan. P. Flens

Bedrijfsvoering. Bedrijfsvoering. Gemeenteraad van de gemeente Oostzaan. P. Flens Gemeenteraad van de gemeente Oostzaan Gemeentehuis Bezoekadres Kerkbuurt 4, 1511 BD Oostzaan Postadres Postbus 20, 1530 AA Wormer Telefoon 075 651 2100 Fax 075 651 2244 E-mail antwoord@over-gemeenten.nl

Nadere informatie

RAADSVOORS *D14.003565* D14.003565

RAADSVOORS *D14.003565* D14.003565 RAADSVOORS *D14.003565* D14.003565 DATUM 30 juni 2014 AGENDAPUNT 6 ONDERWERP Jaarstukken 2013 en begroting 2015 GGD INLEIDING De Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) heeft onlangs de

Nadere informatie

PLANNING & CONTROL CYCLUS

PLANNING & CONTROL CYCLUS PLANNING & CONTROL CYCLUS 1 GRONDSLAG In de gemeentewet is een aantal zaken bepaald over de wijze waarop in een gemeente budget wordt toegewezen aan activiteiten. Wettelijk is vastgelegd dat de gemeente

Nadere informatie

Mondelinge vragen gesteld op de begrotingsmarkt. Vraag Gevraagd is om een overzicht van alle risico s en de aannames/berekeningen hierachter.

Mondelinge vragen gesteld op de begrotingsmarkt. Vraag Gevraagd is om een overzicht van alle risico s en de aannames/berekeningen hierachter. Mondelinge vragen gesteld op de begrotingsmarkt. Gevraagd is om een overzicht van alle risico s en de aannames/berekeningen hierachter. Overzicht alle risico s Zoals ook in de paragraaf weerstandsvermogen

Nadere informatie

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen Financiële verordening gemeente Achtkarspelen De raad van de gemeente Achtkarspelen; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van @; gelet op artikel 212 van de gemeentewet en

Nadere informatie

Stelpost nog in te vullen besparingen: 2015 2016 2017 Besparing Holland Rijnland 62.500 83.375 125.000 Moderne werkgever in moderne huisvesting

Stelpost nog in te vullen besparingen: 2015 2016 2017 Besparing Holland Rijnland 62.500 83.375 125.000 Moderne werkgever in moderne huisvesting VOORSTEL OPSCHRIFT Vergadering van april 2015 Besluit nummer: 2015_Raad_00021 Onderwerp: Voortgang stelposten nog in te vullen besparingen - Besluitvormend Beknopte samenvatting: Op 5 februari 2015 heeft

Nadere informatie

a a o~co zo1~ provincie HOLLAND ZUID Gedeputeerde Staten 11 DECEMBER 2014 Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Gemeente Molenwaard

a a o~co zo1~ provincie HOLLAND ZUID Gedeputeerde Staten 11 DECEMBER 2014 Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Gemeente Molenwaard 11 DECEMBER 2014 De raad van de gemeente MOLENWAARD Postbus 5 2970 AA BLESKENSGRAAF Gemeente Molenwaard N OW N Gedeputeerde Staten Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Contact A. van den Berg

Nadere informatie

De financiële mutaties van het tarief afvalstoffenheffing in de begroting 2016 ten opzichte van 2015 zijn in onderstaand overzicht samengevat.

De financiële mutaties van het tarief afvalstoffenheffing in de begroting 2016 ten opzichte van 2015 zijn in onderstaand overzicht samengevat. Aan : Algemeen Bestuur Vergadering : 9 december 2015 Agendapunt : 7f Van : Dagelijks Bestuur Onderwerp : Wijziging begroting 2016 van Avri en vaststelling tarieven afvalstoffenheffing voor 2016 Voorstel

Nadere informatie

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00378506. Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00378506. Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014 Zaaknummer: 00378506 Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014 Collegevoorstel Inleiding Bij de begrotingsbehandeling 2014 is unaniem een motie van het CDA aangenomen waarin u wordt verzocht de toepasbaarheid

Nadere informatie

Notitie Financieel Kader 2016-2019. Schiermonnikoog

Notitie Financieel Kader 2016-2019. Schiermonnikoog Notitie Financieel Kader 2016-2019 Schiermonnikoog Voorwoord Hierbij leggen wij de laatste Notitie Financieel Kader uit deze collegeperiode aan u voor. Het meerjarenbeeld blijft is positief in alle jaarschijven

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010

Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010 Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 Inleiding 2 2. Overzicht van reserves en voorzieningen resultaatsbestemming 2009 3 3. Besluit Begroting en Verantwoording

Nadere informatie

Notitie Rentebeleid 2007

Notitie Rentebeleid 2007 Notitie Rentebeleid 2007 Inhoudsopgave Inleiding 3 De positie van de nota rentebeleid 3 De werking van het marktconform percentage 3 Totaalfinanciering versus project- of objectfinanciering 4 Rentetoerekening

Nadere informatie

Investeringskasstroom: Investeringen maatschappelijk nut -25,5 Investeringen economisch nut -83,4 Investeringen grondexploitaties (netto) -0,6

Investeringskasstroom: Investeringen maatschappelijk nut -25,5 Investeringen economisch nut -83,4 Investeringen grondexploitaties (netto) -0,6 2.7 Financiering Algemeen Deze paragraaf informeert de raad over het treasurybeleid en het risicobeheer van de financieringsportefeuille. De kaders hiervoor zijn vastgelegd in de wet Financiering Decentrale

Nadere informatie

*ONDER EMBARGO TOT DONDERDAG 19 MEI 2011, 15.00 UUR*

*ONDER EMBARGO TOT DONDERDAG 19 MEI 2011, 15.00 UUR* *ONDER EMBARGO TOT DONDERDAG 19 MEI 2011, 100 UUR* Raadsvoorstel GEMEENTEBESTUUR onderwerp Programmarapportage 2011-1 team SBSBD raadsnummer 2011 54 collegevergadering raadsvergadering fatale termijn programma

Nadere informatie

Grip op de begroting. Het financiële roer in handen. Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën

Grip op de begroting. Het financiële roer in handen. Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën Grip op de begroting Het financiële roer in handen Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën Enquête 2014 1164 Deelnemers 742 Raadsleden Hoe staat mijn gemeente er financieel voor? Reserves en toch

Nadere informatie

Financiën, ruimtelijke Ordening & Gemeentelijke Organisatie 2.6 Voor de Lelystedeling

Financiën, ruimtelijke Ordening & Gemeentelijke Organisatie 2.6 Voor de Lelystedeling Voorstel aan de raad Nummer: B11-20215 Portefeuille: Programma: Programmaonderdeel: Financiën, ruimtelijke Ordening & Gemeentelijke Organisatie 2.6 Voor de Lelystedeling 2.6.3 Financiën Steller: R. van

Nadere informatie

Inhoudsopgave Aanbieding Programma 1. Bestuur en organisatie Programma 2. Dienstverlening Programma 3. Algemene Dekkingsmiddelen

Inhoudsopgave Aanbieding Programma 1. Bestuur en organisatie Programma 2. Dienstverlening Programma 3. Algemene Dekkingsmiddelen Inhoudsopgave Aanbieding 3 Programma 1. Bestuur en organisatie 4 Programma 2. Dienstverlening 5 Programma 3. Algemene Dekkingsmiddelen 6 Programma 4. Veiligheid 7 Programma 5. Openbare ruimte 8 Programma

Nadere informatie

Programma 8 Financiën

Programma 8 Financiën Programma 8 Financiën Aanspreekpunt bestuurlijk: Betrokken sector(en): Aanspreekpunt(en) ambtelijk: Wethouders ten Heuw en Schoonhoven Personeel en Financiën en Informatie en Faciliteiten Pieter Kistemaker

Nadere informatie

Presentatie advies risicomanagement. Uitwerking door de auditcommissie van gemeente Beverwijk

Presentatie advies risicomanagement. Uitwerking door de auditcommissie van gemeente Beverwijk Presentatie advies risicomanagement Uitwerking door de auditcommissie van gemeente Beverwijk Inhoud 1. Aanleiding 2. Probleemstelling 3. Werkwijze auditcommissie 4. Resultaten 5. Conclusie & aanbevelingen

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT . 'irt: RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT Reg istratien um mer raad 1 204468 Datum: 3 juni 2015 Afdeling / Team Raadsgriffie / Portefeuillehouder: Roald Helm Behandeld door: B.W. Gerdingh Ondenverp: Advies

Nadere informatie

Bijlage nota reserves en voorzieningen Reserves

Bijlage nota reserves en voorzieningen Reserves Bijlage nota reserves en voorzieningen Reserves Algemene reserve Stand per eind 2014 1.894.000 Buffer De algemene reserve is gevormd uit rekeningresultaten uit het verleden en is de primaire buffer voor

Nadere informatie

VOORSTEL DRECHTRAAD CARROUSEL MIDDELEN 5 NOVEMBER 2013 VOORSTEL DRECHTRAAD 3 DECEMBER 2013

VOORSTEL DRECHTRAAD CARROUSEL MIDDELEN 5 NOVEMBER 2013 VOORSTEL DRECHTRAAD 3 DECEMBER 2013 Bijlage M1 VOORSTEL DRECHTRAAD CARROUSEL MIDDELEN 5 NOVEMBER 2013 VOORSTEL DRECHTRAAD 3 DECEMBER 2013 Portefeuillehouder Datum Status behandeling Carrousel R.T.A. Korteland 3 oktober 2013 opiniërend Steller

Nadere informatie

Avalex Verkorte jaarrekening 2011 Balans, Resultatenoverzicht en beknopte toelichting

Avalex Verkorte jaarrekening 2011 Balans, Resultatenoverzicht en beknopte toelichting Avalex Verkorte jaarrekening 2011 Balans, Resultatenoverzicht en beknopte toelichting Den Haag 28 juni 2012 Inleiding Dit document bevat jaarcijfers van Avalex over het boekjaar 2011. Het bevat een balans

Nadere informatie

Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen

Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen Artikel 1 Definities Voor de gehanteerde begrippen in de verordening gelden de definities uit de Gemeentewet, de Wet Fido, het besluit

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. 1. de Gemeentewet; 2. de Algemene wet bestuursrecht; Gemeenteraad van Nissewaard Postbus 25 3200 AA SPIJKENISSE

Gedeputeerde Staten. 1. de Gemeentewet; 2. de Algemene wet bestuursrecht; Gemeenteraad van Nissewaard Postbus 25 3200 AA SPIJKENISSE Gedeputeerde Staten Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Contact J. van Kranenburg T 070-441 80 85 j.van.kranenburg@pzh.nl Postadres Provinciehuis Postbus 90602 2509 LP Den Haag T 070-441

Nadere informatie

BEGROTING 2014-2017 bij ongewijzigd beleid Werkvoorzieningschap De Sluis

BEGROTING 2014-2017 bij ongewijzigd beleid Werkvoorzieningschap De Sluis BEGROTING 2014-2017 bij ongewijzigd beleid Werkvoorzieningschap De Sluis Opgesteld door het Dagelijks Bestuur te Woerden d.d. 3 juli 2013 Vastgesteld door het Algemeen Bestuur d.d. 3 juli 2013 Carrosserieweg

Nadere informatie

provincie GELDERLAND Gemeente Oude IJsselstreek Ontvangen: 18/12/2014 14ink18939

provincie GELDERLAND Gemeente Oude IJsselstreek Ontvangen: 18/12/2014 14ink18939 Gemeente Oude IJsselstreek Ontvangen: 18/12/2014 provincie 14ink18939 De Raad van de gemeente Oude IJsselstreek Postbus 42 7080 AA GENDRINGEN Bezoekadres Huis der Provincie Markt 11 6811 CG Arnhem telefoonnummer

Nadere informatie

Onderwerp: De 10e wijziging van de begroting 2006 van de provincie Flevoland en de beschikbaarstelling

Onderwerp: De 10e wijziging van de begroting 2006 van de provincie Flevoland en de beschikbaarstelling Statenvoorstel P r o v i n c i e F l e v o l a n d Statenvoorstel *450788* Aan: Provinciale Staten Onderwerp: De 10e wijziging van de begroting 2006 van de provincie Flevoland en de beschikbaarstelling

Nadere informatie

Stand van zaken Grondbedrijf n.a.v. MPG 2013

Stand van zaken Grondbedrijf n.a.v. MPG 2013 Stand van zaken Grondbedrijf n.a.v. MPG 2013 Sector Grond& Vastgoed april 2013 Inhoud: 1. Inleiding 2. Stand van zaken grondbedrijf n.a.v. MPG 2013 3. Uitkomst financiële analyse grondbedrijf 1. Inleiding

Nadere informatie

Financiële Verordening 2015 gemeente Papendrecht

Financiële Verordening 2015 gemeente Papendrecht Financiële Verordening 2015 gemeente Papendrecht Verordening op de uitgangspunten voor het financieel beleid, alsmede voor het financieel beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie van

Nadere informatie

Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer

Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer 1. Inleiding In 2008 heeft Aniek Geerts, student Master of Business Administration met begeleiding vanuit de Rijksuniversiteit Groningen door de heer B.J.W.Pennink

Nadere informatie