- 1 - OF RHIANNON (1951), THE HALFLING (bundel, 1973).. Daarnaast verschenen van haar hand ook westerns en mystery-romans.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "- 1 - OF RHIANNON (1951), THE HALFLING (bundel, 1973).. Daarnaast verschenen van haar hand ook westerns en mystery-romans."

Transcriptie

1

2

3 INHOUD ****** Rigel's nota's 1. Pipeline (brievenrubriek) 2. Eastercon '78 3. REMEMBER CLEVELAND? verhaal door Robert Smets 4. Dope. Column van Yves Vandezande 12. THEORIE : SCIENCE FICTION artikel door Guido Eekhaut 14. DE REDDING. kortverhaal door Henk de Gelder 18. Herovit's World: zelfkwelling van een schrijver. Artikel 21. The alien on the bookshelf boekbesprekingen 22. STROOMOPWAARTS MET PIERRE SURAGNE. een benadering door Robert Smets 25. The Holdstock Tapestry. Rubriek 38. RIGEL MAGAZINE. Tweemaandelijks tijdschrift voor science fiction,fantastiek en horror. Clubblad van SFAN, Belgische vereniging voor SF & F. Abonnement: 350 Fr voor 6 nummers. Te storten op rekening t.n.v. SFAN-Antwerpen. Nederland: door storting van fl. 24 op postgiro t.n.v. Penningmeester NCSF, met vermelding 'voor SFAN-België'. Alle andere landen uitsluitend via internationaal postmandaat. Elke auteur is verantwoordelijk voor zijn bijdrage. Behoudens wanneer anders vermeld behoort het Copyright aan de auteur. Rigel Magazine is Copyright 1976 by Rigel Press en Guido Eekhaut. Alle manuscripten in één exemplaar aan de redactie. Deze worden niet teruggezonden. Editor & Publisher : Guido Eekhaut, Diestsestraat 34 bus 1 B-3000 Leuven, Belgium Associate Editor: Yves Vandezande Assistants to the editors: Josiane Cortoos, Maria Vanden Bosch Administration: Lou Grauwels, Lange Kievitstraat 27 B-2000 Antwerpen Printing: Marc Corthouts. Review copies, trade, editorial matters, please write Guido Eekhaut. Subscriptions, rates, advertisement, please write Lou Grauwels.

4 .ENGLISH SUMMARY. This issue of Rigel Magazine was assembled in april and may, because Mark Corthouts, who handles our printing, is abroad during the summer months. Hence some outdated facts in some of the news-flashes. First, thanks to those people who have been writing me from England and the USA, and especially Rob Holdstock, who will deliver a regular column (in English). The first installment can be found on page 38. I am very grateful to him for this, because I know he had lots of work with his new novel, and still found the time to write this piece. As you can see, I'm starting a new LoC-column in this issue, and hope to get reactions, also from you! I know it's difficult to react to a magazine in a language you hardly understand, but we try to have a little piece in English now and then. Also this column might help. For the contents: REMEMBER CLEVELAND? is a magnificent story in astrange New Wave-style, by one of our most original young SF-writer, Robert Smets. I have another of his stories waiting for publication, but it will have to wait until a later issue. He also wrote an article about French SF-writer Pierre Suragne (Pierre Pelot), who is one of the better authors in the "Fleuve Noir"-series, and has recently had other books published in better series. A promising writer, maybe a subject for translation? Yves Vandezande returns with his DOPE-column; the first part was in Rigel 63. This time he comments on the Nebula Nominations, and suggest that interested Belgian fans should travel together to next year's Worldcon. My own article about theoretical SF-books reviews some of the most interesting books which have tried to make up the history of science fiction and fandom, and have tried to give sound criticism about it. See you all at Sfancon 9 / Lovancon in september!

5 - 1 - En wat blijkt nu, beste lezer? Inderdaad, Rigel magazine gaat helemaal naar de antipoden, want een zekere Chris Fountain, uit Christchurch, Nieuw-Zeeland is lid ende abonné. Zover zijn we dan al gekomen. Dichter bij huis is het nieuws dat SFAN degelijk zal gereorganiseerd worden, een nieuw bestuur gekozen, nieuwe statuten opgesteld. Guy Rens, die tot secretaris werd benoemd, zal hier later op terugkomen, met een verslag van de vergadering van 15 april te Gent. Ook de Leuvense SFANkern krijgt nu statuten, en een volledig bestuur, om als officiële groep naar buiten te kunnen treden, voornamelijk i.v.m. het organiseren van SFANCON 9 (Lovancon) te Leuven op 30 september (waar u ook zal zijn?). Een infoblaadje zal uitgegeven worden met de bedoeling alle leden van deze kern in te lichten over diverse gebeurtenissen, en hen uit te nodigen op de samenkomsten en eventuele andere activiteiten. Van 29 april tot 7 mei werd in het Provinciaal Gallo- Romeins museum, Kielenstraat 15, te Tongeren een tentoonstelling gehouden van boeken en kunstwerken over space, ufologie en science fiction, georganiseerd door de werkgroep SF van de Tongerse kunstkring. Organisator hiervan is Herman De Buyzer, die op zijn eentje deze groep oprichtte. Robert Altman gaat BREAKFAST OF CHAMPIONS verfilmen, met Kirk Douglas als Killgore Trout en Alice Cooper als Bunny Hooper. (vanwege Herman Ceulemans) Op 18 maart overleed Leigh Brackett, echtgenote van wijlen Edmond Hamilton. Ze was 62. Buiten verschillende filmscenarios schreef ze ook menig SF-werk, waaronder THE STARMEN (1952), THE SWORD OF RHIANNON (1951), THE HALFLING (bundel, 1973).. Daarnaast verschenen van haar hand ook westerns en mystery-romans. Paramount heeft (weerom) aangekondigd met een Star Trek film uit te komen, voorzien voor midden 1979, ongeveer zes maanden voor de tweede Star Wars film. "De beste verhalen van de King Kong Award 1977" is uit!!! Een tweedelige bundel op A4-formaat, met covers van Tais Teng. De elf eerste verhalen werden opgenomen. Op dit ogenblik is de prijs mij onbekend, en ik veronderstel dat hij besteld kan worden bij het NCSF. Samenstelling is van Rob Vooren, die ook voor een inleiding bij elk der verhalen zorgt. Weerom een nummer van het Franse kwaliteits-fanzine REQUIEM, nr. 20 nu al. Lelijke cover, maar prachtig voor de rest. Artikels over Close Encounters, John Brunner, SF-schrijven, verhalen, rubrieken... Tot ieders verrassing (aangename varrasssing dan wel) verscheen half april Bertin's SF-gids 22. We hebben er lang moeten op wachten, maar Eddy schijnt nu van plan te zijn er zeker mee door te gaan, hoewel op een trager ritme. **** Eerder, in een vorig nummer, besprak ik een aantal ruimte-spelen, en nu kreeg ik van The Andromeda Foundation (P.O.Box 22112, Denver CO 80222, USA) een ander pakket, bestaande uit twee aparte spelen en een "battle manual". Zelfde opmerking als vooreerst: er zal eerst een degelijke Nederlandstalige vertaling van de regels moeten komen voor ik dit speel. Gewoon véél te omvangrijk en te ingewikkeld. vervolg op pag. 11

6 - 2 - Beste Redactie, Het Asimov-nummer viel zonet in mijn bus. Ik heb het dan wel niet in één trek uitgelezen, maar toch een flink deel ervan. Je eigen visies over Asimov zijn persoonlijk, uiteraard, maar je baseert je teveel - dat meende ik toch - op andere auteurs. Hier en daar kom je persoonlijk naar voren maar niet zoveel als ik zou gewild hebben. Wat niet uitsluit dat het een flink stuk opzoekingswerk blijkt geweest te zijn. Echt jammer dat Asimov zelf geen inleiding of zo kon schrijven. De tekeningen van Rawsterne zijn niet denderend. Er zijn in ons land mensen die zeker beter kunnen. Aantrekkelijk zijn de fotos en covers, alsook de bijdragen van de andere artiesten. (..) Maar waarom staat het editoriaal achteraan? Het had eerder een inleiding tot het geheel moeten zijn. Maar daar zal je wel redenen voor hebben. L. Meulemans, Oostende. ((Mijn artikel was eerder een omstandige inleiding tot Asimov, en tot dingen die verder in net nummer gezegd werden, zodat het editoriaal eerder per ongeluk achteraan kwam. Artiesten in ons land: ik ken er niet zoveel die goed kunnen tekenen. Als er zo mochten zijn hoor ik graag van hen.)) **** Beste Guido, (...) kan ik over dit nummer zeggen dat het (wéér) eens prima was, gewijd aan één der grootsten uit de SF. Asimov is ook één van mijn favorieten, al betreur ik het dat hij zo weinig aliens in zijn werken brengt. Spijtig ook dat hij zo weinig belang hecht aan maatschappijkritiek, al kan je het soms wel tussen de regels lezen. oordelen en een ergerlijk militarisme. Asimov maakt ook de denkfout te menen dat onze maatschappij de beste is en zal zijn; dat de mens het universum zal gaan beheersen (dat zal het geval nooit zijn, integendeel!) en dat, mocht er ooit een galactisch imperium komen, dat het een keizerrijk zou zijn. Afgezien van deze negatieve punten - want het lijkt er wel op dat ik Asimov nu aan het kraken ben - is en blijft de Good Old Doctor één van de voornaamste en beste SF-schrijvers. **** August Leunis, Diest. Twee brieven dus in deze nieuwe rubriek, doch ik hoop er gauw meer te krijgen. Deze rubriek staat open voor elke lezer die wat zinnigs te zeggen heeft in verband met een aangehaald onderwerp, of zelfs een niet-aangehaald. Géén fan-ruzies echter, dat past niet op deze bladzijden. **** FLASH : Eric Frank Russell, één der ouwe getrouwen van de SF-wereld, en terecht bekend om zijn treffende humor en opmerkèlijke verhalen en romans, is op 28 februari overleden. Hij werd geboren in 1905, en kende zijn debuut in Astounding van februari Een vergelijking tussen Heinlein en Asimov kan je m.i. niet maken, daar is Asimov te goed voor. Heinlein is een ouwe, seniele zak met rascistische voor-

7 - 3 - Toen we op zaterdag 25 maart heel vroeg opstonden, wisten we eigenlijk nog niet of we London wel zouden bereiken. De staking van het personeel van de mailboten was toen het nieuws van de dag, maar bij onze aankomst in Brugge bleek ons vervoermiddel, de uiterst comfortabele Jetfoil, toch bereid de trip te maken. Na een kleine vier uur werden we in het hart van London afgezet (nog een voordeel van de Jetfoil) en gingen per taxi naar het Heathrow-hotel, zo'n 25 km buiten het centrum. Enorm luxueus hotel, en daardoor ook niet zo gezellig: te groot, percentage fans kleiner dan dat van de gewone gasten. Eten goed en niet té duur (als je uitkeek waar je ging eten), kamers uitstekend. De accomodaties voor de con waren eveneens opperbest, hoewel de zaal waar de boeken werden verkocht wat te overvol stond met stands. Goede filmzaal, grote ballroom, bar enz.. Eerst zochten we naar Rob Holdstock, die we na enig dolen in de bar vonden. Direkt pintje (halve liter slap Engels bier) pakken en gezellig praten. Rob stelde ons aan enkele andere gasten voor, o.a. Chris Priest en Marianne Leconte. Later zagen we nog meer bekenden: Thomas Disch, eregast Robert Sheckley, James Bean, Ken Bulmer, Donald Wollheim, John Brunner, en vele bekende fans. Rambling Jake had zich zaterdagavond met de wagen in de prak gereden,maar bleek het al gauw beter te maken. De programmapunten gingen enigszins aan ons voorbij vanwege mijn jacht op boeken, maar de Fancy Dress parade misten we niet: verschillende leuke kostuums en groepen, maar ook enkele slechte. Een uiterst verzorgde Star Wars groep genoot mijn voorkeur, terwijl Brian Burgess tenslotte alle reconds sloeg door een striptease te houden (bijna). Hij won daarmee de prijs van het 'most disgusting costume'. Gaan slapen om elf uur, roomparties of geen, want het was een lange dag geweest. De zondag begon met een filmprogramma, dat de hele dag zou duren. Wij zagen 'Freaks' en 'Silent Running'. Daarna rondlopen en eten. In de namiddag was er een interessant panel-gesprek met Rob Holdstock, James Bean, Sheckley en Priest over SF-kortverhalen. De lijst van bekende namen die voor ons de revue passeerden werd alsmaar langer: Marion Zimmer Bradley, Peter Jones, Karel Thole, Waldemar Kumming... De veiling daarna: stapels en stapels zeer goedkope boeken, zodat dit programmapunt een uur over tijd gedaan was. De Delta Film Award (die ik niet volgde) had maar één mededingende film. Later op de avond volgden we in de foyer groepjes Wargamers: "Cosmic Encounter" en "Dungeons and Dragons". Er was ook nog het banket, waar we ook niet bijwaren, omdat de reis zo al duur genoeg werd. Maandagmorgen waren de fangelederen al geslonken, terwijl roomparties ervoor verantwoordelijk waren dat anderen pas in de namiddag boven water kwamen. In de ballroom werd een klungelige oude SF-film gedraait: "Plan 9 from outer space", die met zijn idiote dialogen en toestanden voor heel wat hilariteit zorgde. Een art auction in de namiddag, met veel materiaal. Peter Jones haalde de hoogste prijzen: tot resp. 60 en 70 voor twee grote schilderijen. Dan was het voor ons afgelopen, hoewel we nog tot donderdag in London zouden blijven, o.a. om boeken te kopen.voor hen die de score bijhouden: ik bracht er een zestigtal mee terug en heb er nu Oké, Bertin heeft er meer, maar die heeft dan ook een voorsprong van tien jaar. In elk geval ga ik volgend jaar terug naar Eastercon, tenzij het ergens aan de andere kant van Engeland wordt gehouden. De Worldcon is ook in hetzelfde land, zodat er voor concurrentie kan gevreesd worden.

8 "Zwart en somber dreigt de onheilszwangere wolk..." Het vraagt de gevoeligheid van een dichter, zeg je, om de beklemmende dreiging te vatten, die in deze eenvoudige woorden ligt samengebald. Het onuitgesproken voorgevoel van angst en verwarring en ontmoediging, de profetie van naderende rampen, van overheersing en onderdrukking.. Wanneer dit verhaal aanvangt, wordt de mensheid bedreigd door een Interventiemacht, die is neergestreken uit de duistere diepten van het heelal. De Zwarte Vloot van de Wolk van Maggellaan slaat steeds weer toe, tot nog slechts één schip eenzaam in de asteroïdengordel de wacht optrekt en nog slechts de vuurkracht van dit ene schip de Aarde kan behoeden voor volledige vernietiging. Wijselijk is zijn bemanning overwegend litterair. Slechts de captain, captain Heinz, vormt hierop een uitzondering, maar hij is dan ook een zwijn, een tweede Bligh, die de anderen a rato van tienduizend woorden per dag aan het zwoegen houdt. Ledigheid betekent immers de teloorgang van slagvaardigheid en discipline. Je haat hem hiervoor,maar je draait als een hond omheen de zweep waarmee je wordt geslagen, en diep in jezelf hoop je dat je weer je dagelijkse ratio haalt. Hoewel.....

9 - 5 - Doc' Biddu is een sexoloog, die in de straten van Manilla met geweld werd ingelijfd. Taboes wijken doorgaans slechts om plaats te maken voor academici, maar dit is een beste man, waarmee bij een wiedje wel te praten valt. Zijn onderwerp mag dan wel bekend lijken, toch zijn verrassingen nooit uitgesloten en valt links en rechts af en toe wel eens iets op te steken. "Kijk," zegt hij, ".. evolutie en geschiedenis verlopen ergens evenwijdig met de ontwikkeling van de enkeling. Sexualiteit ervaar je doorgaans erg vroeg, maar je begrijpt haar slechts betrekkelijk laat, naar je puberteit toe. Wel, zo dient volgens een aantal geleerden en psychologen ook het juiste begrip van het sexuele gebeuren betrekkelijk laat in de beschavingsgeschiedenis gesitueerd. Naar het einde toe van het paleolithicum, waarschijnlijk. De mens zou zich met andere woorden, net als een kind, hebben onledig gehouden met een aantal praktijken, die best leuk waren, zonder echter het verband te vatten tussen dit tijdverdrijf en de pas veel later volgende geboorte. Je kan de bevruchting bijvoorbeeld in een koude winternacht situeren, en de bevalling in de herfst,tijdens het jachtseizoen, wanneer de jagers van de stam overigens ver van de grot verwijderd zijn. Eens dat het verband was gelegd - en op zijn manier was deze ontdekking minstens even belangrijk als die van de elektriciteit - stond de weg natuurlijk open voor veeteelt en voor de uitbouw van een volledig agrarische economie. Nu was de mens ontzettend trots op deze wetenschap en zoals wel meer met nieuwigheden gebeurt bracht hij haar te pas en te onpas ter sprake: er werden gigantische megalieten opgetrokken, om de phallus te symboliseren, terwijl in beeldhouwwerk en schilderkunst de sexuele attributen van de vrouw overduidelijk werden geaccentueerd, zie je..?" Hij doet nog een trekje, en merkt hierbij nauwelijks dat hij zich de vingers brandt. "De vraag is evenwel of hij reeds alles had ontdekt..?" 2. V.: "Waarom schrijf je?" A.: "Weet je waarom je iets doet? Ergens om je te uiten, denk ik. Om je frustraties af te reageren, of om te testen hoever je mogelijkheden reiken. Om jezelf iets te bewijzen, in de eerste plaats.." V.: "Zodat een litterair werk, of een kunstwerk in het algemeen, principieel kan worden vernietigd, wanneer het eenmaal af is?" A.: "Principieel wel, voorzover je schrijven als een daad ziet, die door een enkeling wordt gesteld. Maar daar blijft het uiteraard niet bij. Er wordt iets gecreëerd, dat los komt te staan van zijn maker. Een voorwerp, of een produkt, dat dus een verbruiker veronderstelt, in casu een lezend publiek.." V.: "Het economische principe, dus. Maar hoe situeer je vraag en aanbod?" A.: "Een goeie vraag. Hoewel, ik gaf reeds toe dat er ergens een egotrip aanwezig is. Natuurlijk primeert het aanbod hier op de vraag. De vraag is er weliswaar, maar erg diffuus, en bovendien niet onder de vorm waaronder je haar wel zou wensen. Maar daar raak je aan het principe van onze westerse samenleving: in plaats van een inventaris te maken van de werkelijke behoeften, verzint iedereen zomaar wat, en tracht hij de behoefte naar zijn produkt te scheppen, of te modelleren.." V.: "Nu klink je plots erg polemisch. Hoe sta je tegenover ge-engageerde litteratuur?" A.: "Geen bezwaar. Integendeel. Zelfs litterair wint een werk aan waarde naarmate het relevanter is. Ieder die de mogelijkheid heeft iets te doen, moet dit ook werkelijk doen, zo eenvoudig is het wel, en er zijn zoveel problemen in de ~ wereld, dat het haast "geen-bijstand-aan-personen -in-gevaar" lijkt, wanneer je alleen maar voor jezelf zou schrijven, of terwille van de financiën.." "Maar dan moet je ook konsekwent zijn, en nadenken hoe je best een zo ruim mogelijk publiek bereikt, of eventueel een zo ruim mogelijke intelligentsia. Vaak is het engagement enkel maar een alibi om elitistische zaken te plegen voor een kleine kring bekenden, die überhaupt toch al dezelfde mening zijn toegedaan.." "Je mag ook het kontakt met de buitenwereld niet verliezen, want schrijven is uiteraard een wat wereldvreemde bezigheid, waarvoor je allerlei andere zaken dient te laten. Ergens een vorm van sublimatie, zodoende, en dat is nooit helemaal

10 - 6 - zonder gevaar.." V. : "Het klinkt zowat als een zelfkritiek.." A. : "Dat is het ook tot op zekere hoogte, weet je." V. : "Biedt de anonimiteit van het kunstwerk ergens geen oplossing, denk je?" A. : "Zeker. Zo hoorde het ook te zijn. Een anoniem produkt, dat de massa toebehoort. Maar natuurlijk bestaan er tientallen verontschuldigingen. Wanneer je de auteur kent, kan je beter begrijpen wat hij in zijn werk heeft bedoeld en zo meer. Een erg relatieve zaak. Stel dat je zekerheid had dat Homeros blind was, wel, dan ga je inderdaad meer respekt opbrengen voor zijn beschrijvingen. Maar dan beoordeel je ook de prestatie, eerder dan het produkt.." V. : "Zelf publiceer je toch niet anoniem?" A. : "Ach, maar daar bedenk ik wel wat op." DIALOG 2. WET D R E =========== A = M = S =. === "Wat mij vooral hindert," zegt R&R officer Fuzzy, "is dat de zaken in ons-o-toch-zo-korte-bestaan O-toch-zo-ongelijk verdeeld zijn.." "Kijk uit, man," waarschuwt zijn assistent deejee, "voor je't weet sta je op een ereplaats in de rijkswachtcomputer en wordt de captain verwittigd dat ie een gevaarlijk dissident aan boord heeft.. Wat herrie hindert niet, maar dit is nu eenmaal niet de geschikste plaats om overboord te worden gezet, als je ziet wat ik bedoel.." "Een typisch misverstand.." vervolgt de ander echter, onverstoorbaar, "..ongelijkheid wordt altijd veel te nauw gezien, ik heb het je al gezegd. Kapitaal en bourgeoisie veroorzaken economische ongelijkheden, maar je moet verder denken: het onevenwicht, of het negatieve evenwicht, om de strategische semantiek te volgen, gaat véél en véél dieper.. Het vervolgt ons tot in ons privaatleven, tot in onszelf en tot in onze intiemste intimiteit.. Laat ik je even een flagrant voorbeeld geven. Kijk, wij slapen ongeveer acht uur per dag, dat maakt zowat éénderde van ons leven. En nu wil ik het niet eens hebben over die ongelukkigen, die de winterslaap nog observeren. Wel, nu bestaat zelfs voor de minst bedeelde toch de mogelijkheid tenminste dit derde van zijn leven heerlijk door te brengen, niet? In zijn droom kan hij gelukkiger zijn dan de maharaja van Jaipur.. volg je me?" "Zonder veel moeite, Fuzzy." "Maar is dit ook werkelijk zo, denk je? Verdomd niet,daar kan je een elpee van Velvet Underground op verwedden. Hun beste, met "Heroïne" en "Venus in Furs".. Tot in zijn slaap wordt de ongelukkige achtervolgd door zijn miserie.. Zover moet het echter nog niet zoeken. Neem nu een eenvoudige loontrekkende.." "Ik zie je komen, Fuzzy. Kwaaie droom gehad, vannacht?" "Doe niet zo dwaas, man. Onvolledig, misschien. Maar je weet dat ik niet voor mezelf ijver! Het is één groot complot zeg ik je. Gewild. Overdag wordt je ingetoomd om door sublimatie tot een hoger rendement te komen, en 's nachts zit je zo boordevol remmingen dat je je niet eens kan laten gaan.. Denk nu even aan de mogelijkheden, die de droom je theoretisch kan bieden. Maar wat gebeurt er? De één droomt van zonnige stranden, en de ander van parkeerproblemen. De één verplettert misdadigers - karate, weet je wel - voor de bewonderende ogen van een groep zuiderse schoonheden, terwijl de ander de ganse nacht door een leeuw wordt achternagezeten en gillend wakker wordt, naast, nou ja.. Maar is dat eerlijk, vraag ik je?" "Nooit over nagedacht, Fuzz. Maar zoals je het nu stelt.." "In onze droom zouden wij bijvoorbeeld helemaal vrij moeten kunnen zijn en onszelf kunnen realiseren, zie je? Het zou zelfs de sociale rust bevorderen en zo meer. Maar neem nou mijn geval.." "Ha!" "Niks 'ha!'.. Telkens ik iets moois droom, gebeurt er iets vreemds. Laatst droomde ik dat men me twee mooie poesjes toonde. Echt mooi, en lief. Tot bleek dat ik er één diende te kiezen voor het avondeten. En telkens ik van een lekkere meid droom, houdt dat domme onderbewuste van me me op het rechte pad.. Het gaat toch niet op dat je in je droom plots aan een meisje gaat vragen of ze der pil niet vergeten heeft en je daarop nog een bevestigend antwoord krijgt ook?? Nu vraag ik je? Je reinste zelf-censuur. Eén groot rechts complot, zeg ik je. Kijk, we zouden ons onderbewustzijn grondig moeten opruimen, weet je.. maar zoals altijd halen wij onze schouders op en laten we dit weer over ons heen gaan, en vindt je niemand bereid er wat aan te doen.." "Sociaal bewogen tot onder de lakens," gromt zijn toehoorder, gelukkig haast onverstaanbaar, terwijl hij aanstalten maakt om op te stappen. "Hé man, waar loop je heen?" "Siesta, Fuzzy. Je brengt me daar op een idee.."

11 - 7 - "Brrr. Nou, mensen als jij verdraag ik enkel om me heen om mijn voorraad frustraties bij te vullen, dat weet je!" 3. Langdurige en nauwgezette onderzoekingen brachten later aan het licht dat de aanleiding tot de interventie van de Zwarte Vloot dient gezocht in een reeks gebeurtenissen, die zich afspeelden in het jaar 326 vóór. Vroeg in het voorjaar verzamelde Koruba de Tweede, die later de Gesel van de Steppen zou worden genoemd, een forse strijdmacht om zich heen, waarmee hij door de nog besneeuwde vlakten van Gog en Magog optrok tegen zijn neef en bloedbroeder T'eouman, de 'Chan-yu' van de Chinese bronnen, waarmee hij nochthans tijdens de wintermaanden een eeuwigdurend verbond had gesloten. Na een kort en bloedig gevecht stootte hij zijn neef van de troon. Hij nam zijn vrouwen tot de zijne en liet al zijn zoons en getrouwen - méér dan honderdtwintig in aantal - na de gruwelijkste folteringen tijdens een grootse feestmaaltijd onthoofden. Nog werd niet ingegrepen, maar wanneer hij kort daarop de totems vernielde en de sjamans ombracht om op de Heilige Berg de jaloerse kultus van de bleke maangodin in te voeren, was de kruik van de ongerechtigheid tot boordenstoe gevuld en stegen de klachten van de verdrukten ten hemel, waar zij welwillend gehoor vonden bij de Demiurgen van de Galactische Raad en een al te geïnteresseerd verdediger in het Imperium van de Wolk. Uiteraard verliep wel enige tijd voor de Zwarte Vloot het Zonnestelsel bereikte, maar dit verklaart nauwelijks waarom de mensheid niet de minste aandacht had voor een reeks vreemde en intrigerende voorvallen, waaruit haar nadering nochthans ondubbelzinnig kon worden opgemaakt. Vele van deze feiten zouden overigens pas tijdens de schermutselingen zelf door scholasten uit oude geschriften worden opgediept. Wanneer Caïus Caligula in de lente van het jaar 40 vroeg dat hem de maan zou worden gebracht, omdat hij de bedoeling had plechtig met haar in het huwelijk te treden, werd ondanks dreigementen en tuchtmaatregelen om onbegrijpelijke redenen op zijn verzoek niet ingegaan. Ongetwijfeld moeten wij hier de weerwraak in zien van een fraktie van de praetoriaanse wacht, die de nieuwe heerser niet in zijn kosmische politiek wenste te volgen. De Duitse auteur Von Däniken wijdde aan dit probleem een verhelderend hoofdstuk. In het jaar 552 deed de toekomstige koningin Brunhilde in Spanje een val van haar paard en bezeerde zich de enkel, terwijl in november van datzelfde jaar een concubine van de Chinese keizer om onbekende redenen de gunsten weigerde van haar heer en meester. Ook de bloedstorm en de kikker-regens van het jaar 1000 kregen onvoldoende aandacht, terwijl de eerste berichten over niet-geïdentificeerde vliegende voorwerpen zelfs door SF-schrijvers werden weggepraat. In die omstandigheden hoeft het dan ook niet te verwonderen dat de aanval van de voorhoede van de Vloot op de nederzettingen van het Denebiaanse Rif als een donderslag kwam bij heldere hemel en dat het grootste gedeelte van de Aardse strijdkrachten kon worden uitgeschakeld als een groepje spelende kinderen op een braakliggende grond. 4. "Biddu, Biddu, ga verder man, je hebt er geen idee van hoe nieuwsgierig je ons allemaal hebt gemaakt.." "Wat er dan verder te ontdekken viel? Nou, heel wat. Neem nu de orgonen-theorie. Pas heel veel later werd ontdekt dat levende materie is samengesteld uit bionen. Elementaire deeltjes, die ook in passieve vorm voorkomen in zandkorrels en in mineralen. Bionen zijn sexueel geladen en stralen een energie uit, die in gunstige omstandigheden zichtbaar kan worden gemaakt.." "Zichtbare energie?" "Ja, inderdaad. Zij is blauw tot blauw-grijs en erg opwindend om bekijken. Vooral met zijn beidjes. Knusjes in de doos, man. Weet je dat Wilhelm Reich daarvoor werd ueroordeeld? Dit is een repressieve maatschappij, man, repressief en intolerant, weet je. Lust iemand nog wat Burma? Prima-stuff, Gouden Driehoek, of hoe heet de streek ook weer..?" "Biddu, Biddu, vindt je het vreselijk om weer terzake te komen?" Hindert niet. Nou, orgonen staan niet enkel in voor de bio-electrische spanningen van het libido, maar ook voor orkanen en zonnevlekken en wanneer je het fijn nagaat voor alles wat in de kosmos plaatsgrijpt..

12 - 8 - Alles in de natuur heeft bijgevolg een mannelijke of een vrouwelijke spanning en het volstaat een en ander bij elkaar te brengen om eh.., wel.." "Grutjes!" "Vroegere kulturen hadden dit reeds intuitief begrepen, weet je, zonder echter tot een werkelijk wetenschappelijke formulering te komen. Het was daarom dat ze alle oerkrachten tooiden met sexuele attributen en de zon en de maan, de ruimte en de tijd vrolijk met elkaar in bed stopten. Neem nu de Griekse mythologie, en de metamorfosen van Zeus, of Jupiter, die zijn vriendinnetjes onder de meest bizarre vermommingen opzocht: Leda als een zwaan, Europa als een stier, Danaë onder de vorm van een zilveren wolk.." "Een wonderlijk bordeel, als je't mij vraagt.." "Ach, man, je hebt nog niets gezien. De sexuele revolutie was nog slechts een eerste kleine stap - Ashbury Heights hooguit een voorproefje, meer niet.. De vraag is inderdaad of wij nu reeds alles hebben ontdekt..?" "Kom, Biddu, alsjeblieft, herbegin nou niet, wil je?" "Wel nee, man, geen angst. Hier hoort trouwens een boodschap van de sponsor.." ZAL DE ZWARTE VLOOT..? ETC. THREE PAGES IN THE LIFE OF A SAINT. V.: "Twee woordjes misschien over de commerciële aspecten van litteratuur? Hier kunnen we namelijk moeilijk onder uit, vrees ik.." A.: "Een onoverkomelijk aspect, in onze economische samenleving. Je moet er leren mee leven, tot het deel gaat uitmaken van je technische vaardigheid. Daar hoef je niet paranoide over te doen, maar je mag je er ook niet door laten overheersen. Ergens ligt een grens, en die mag je niet overschrijden, al liggen de voorwendsels voor het rapen. Neem Robert Crumb, die man wist waaraan zich te houden, en die heeft dan ook een heroïsch voorbeeld gesteld, wanneer hij Fritz opofferde. Je treft 'the cat' voor het eerst aan in een 'almanac', een jeugdwerk van '59. Drie kids, die vrijpostig tekeergaan in een drugstore. Het zou enige tijd duren, voor Fritz - en zijn tekenaar - bekendheid verwierven, maar toen het eenmaal zover was, sloeg de balans ook helemaal in de andere richting door. Even tevoren nog moeilijk te vinden, werd 'Fritz the cat' van de

13 - 9 - Natuurlijk wilt U "Fantoom" 5 niet missen! Stort of gireer daarom het bescheiden bedrag van 170 F (150 F plus 20 F verzendings- en verpakkingskosten om U toe te laten het tijdschrift in perfekte staat thuis te ontvangen) op postrekeningnummer van Gilbert Verschooten, Beukendreef 12, B-1850 Grimbergen. Ofwel - wat nog beter is, zo steunt U immers "Fantoom" in deze moeilijke tijden - neemt U meteen (of hernieuwt U, naargelang het geval) het abonnement dat U recht geeft op "Fantoom" nrs. 5, 6, 7 en 8: dit kan door 500 F te storten of over te schrijven op dezelfde postrekening. Vergeet het niet: 'T IS EEN DROOM, DIE NIEUWE FANTOOM! dag op de andere leesvoer voor geflipte boekhouders en ander grotesk personeel. Een mooie score, hoewel het onmiddellijk uitkijken werd. In de eerste plaats dan voor een zinloze commercialisatie. Bakshi's tekenfilm was slechts matig geslaagd, en heel wat essentieels was daarbij verloren gegaan. Andere excessen zouden echter niet lang uitblijven, en daarom diende snel ingegrepen. Het moet Crumb enige moed gekost hebben tegen de stroom op te roeien en een fortuin af te wijzen, maar einde '72 werd Fritz koelbloedig afgemaakt. Ingevolge een domme affaire, door een 'Woman's Lib' millitante, en met een ijshouweel. Wat notabene zowel aan Warhol herinnert als een Lev Trotzky. Bijzonder relevant. Hoe dan ook, de keuze was onverbiddelijk: of een snelle dood; of een langzame verloedering. En had Crumb de moed niet opgebracht, dan waren we inmiddels overstroomd geworden door: - een zestal nieuwe Fritz-tekenfilms; - Fritz-kleurenalbums voor de kleintjes; - Fritz-petjes en -truitjes en -sjaaltjes, Fritz-T-shirts en -corn-flakes; - Fritz-speldjes en -sleutelhangers; - Fritz-wenskaarten voor verjaardagen, huwelijken en geboorten; - Fritz-badhanddoeken en -oorkussens en -contraceptiva; - enz., enz., tot Fritz-fanclubs toe, voor breeddenkende paren, plus natuurlijk de onvermijdelijke dagelijkse Fritz-strip in de New York Herald Tribune.. Het is niet eenvoudig, weet je, en vaak wordt je meegesleurd en sta je machteloos. Vaak slaag je er zelf niet in je criteria aan te houden, of te doen wat je wel zou willen doen, of kan je hoogstens ab absurdo werken.. Maar je moet hard blijven voor jezelf.." Wanneer je toevallig het bibliotheekgebouw voorbijloopt, merk je hun zwarte voertuigen in de schaduwen van het kleine park achteraan. In een kring eromheen staan de zwarte wachters onbeweeglijk als beelden gevoelloos doch alert voor zich uit te staren. Wanneer Julio zich te dicht waagt, volgt een korte uitval: één der wachters verplaatst zich nauwelijks enkele passen en treft hem met de kolf van zijn vuurwapen achter het oor. De man hinkt weg en wanneer hij nader komt schokt je het bloed dat door zijn vingers en zijn lange haar door in zijn hals en op de kraag van zijn jekker vloeit. Onbewogen keert de wachter op zijn stappen weer, tot in uitgangspositie, terwijl in de menigte echter enige reactie ontstaat. De orders houden echter duidelijk in dat de aktie pas op een later tijdstip op gang dient te komen en dus reageren de wachters niet vooraleer het werkelijk onvermijdelijk wordt. De toestand van Julio verergert zienderogen en op het ogenblik waarop hij met een knie de grond raakt, werpt een van de omstaanders in blinde woede een zware kei in de richting van de voertuigen. 'Nutteloos,' denk je, terwijl je in een flits de afstand schat, maar het projectiel treft zijn doel en breekt de voorruit van een wagen, waarbij een regen van versplinterd glas neerkomt op de klaarzittende voerder, die licht gekwetst lijkt. Dan breekt de hel los. Vanuit hun positie werpen de wachters een korte blik achteruit, waar onzichtbaar een aanvalssignaal wordt gegeven; de zwarte visieren klappen omlaag, de zwarte schilden worden op borsthoogte gebracht en de zwarte wapens in aanslag gebracht.

14 Er ontstaat paniek in de verzamelde menigte, wanneer de eerste kogels om de hoofden fluiten en er volgt een paniekerige vlucht waarbij twee van hen ter plaatse blijven. Geen rubberkogels derhalve. Met zijn drieën tracht je Julio verder te helpen, doch de man is nauwelijks nog in staat zich te bewegen en valt gedurig; daarop merk je dat een voorhoede van de wacht zich in je richting beweegt en voor je't weet wordt je brutaal opzij geslagen. Het meisje bij je huilt,met de handen voor de wijdopen mond,wanneer de wachters met hun zware zwarte mantels een ondoorzichtelijke kring omheen de gekwetste vormen en enkel de op- en neergaande armen aangeven dat het slagen regent. Wanneer hun voeten bewegen raadt je dat Julio in de zijden en in het gelaat wordt getrapt, maar je staat machteloos. Zijn bebloede hoofd hangt in de nek omlaag, wanneer hij tenslotte wordt opgeraapt en in de richting van de wagens weggevoerd. Vreemd genoeg voel je hierbij een korte erectie. Vluchtend bereik je de hoek van een van de kleinere straten, die op het bibliotheekplein uitgeven en draai je de straat in en hol je vervolgens links en rechts, tot je verbaasd vaststelt dat je achtervolgers een andere richting zijn ingeslagen. De campus ligt er plots erg rustig bij. Fucking pigs from outer space. Het meisje woont vlakbij, en het lijkt veiliger je daar een tijdje te verbergen. De deur achter je dicht, verzorg je beiden je wonden, die lichter blijken dan je had gevreesd. Het meisje heeft zich hierbij half ontkleed en kort daarop vrij je en neuk je als nooit tevoren. All part of the big scheme, baby. All part of it.... A P O C R I E F "Hoe raak ik onder dergelijke tekst onderuit?" vraag je je lotgenoten. "Wat heb je?" "Een intergalactische oorlog met nogal wat geweldpleging, wat litterair geleuter, een pansexualistische theorie met verwijzingen naar Wilhelm Reich, plus Fritz the Cat.. een poespas, om met een ongepaste woordspeling te besluiten.." "Daar hoef je geen drie nachten over te slapen.. 'Make Love, Not War!', weet je nog wel? Jeanne d'arc uitgezonderd is iedereen daar zo wel stilaan van overtuigd.. Liefdevolle geste stelt einde aan oorlogsgeweld en zo meer, weet je wel.." Nu, als je't zo stelt blijft er natuurlijk wel een uitweg. "..Het vraagt de gevoeligheid van een dichter," herneem je dan maar,"om de mogelijkheden te vatten die verbaal in dit verhaal liggen samengevat.. Het vraagt het rijpe inzicht van een door het leven beproefde figuur om de kosmische verhoudingen te doorgronden en de oude mythen letterlijk en figuurlijk binnenste-buiten te keren.. Het vraagt de koelheid van een méér dan menselijke held om in één gedurfd gebaar de orde in de nevel te herstellen en meteen de basis te leggen van een langdurige en werkelijk gemotiveerde vrede met de omringende stelsels..

15 Jupiter bevruchtte Danaë in de vorm van een zilverkleurige wolk. Bezing, O Muze, hoe onze earthside-super-hero, Fritz the Cat himself, geluidloos opsteeg in zijn kilometerlange bionische raket en diep doordrong in de Wolk, die hij wist te verleiden en die nu letterlijk zwanger is en in verwachting van een tweede kleine galaxie..... Nu, heel even zijn de kids wel onder de indruk. Dan haalt hun kritische geest evenwel de bovenhand en breekt de herrie los en wordt er geroepen dat je een fascist bent, en een phallocraat en een schlemiel.. Gelukkig heb je de korte pauze benut om er stilletjes tussenuit te knijpen. Punks, verdomme. Vervolg van pag. 1 Nu zijn het net deze eigenschappen die dergelijke artikels zo populair maken in het grote land over de oceaan, en het kan best leuk zijn wanneer iemand het je aanleert, of in clubverband. Verbeelding genoeg: ruimteschepen van verschillende types bevechten mekaar in de interstellaire ruimte. Je hoort zo al de ploffers gieren en de lazers buzzen. Of wat voor geluid ze ook maken. Andromeda Foundation is verkoper van deze games, niet fabrikant. Je kan een omvangrijke catalogus krijgen met een heleboel gekke dingen: miniatuur ruimteschepen, modelwapens, halskettingen (met gouden of zilveren phasers), patches, wargames, dobbelstenen met méér vlakken dan je normaal zou verwachten, Dungeons & Dragons... Niet alleen in de toekomst kan je je eigen oorlog uitvechten, maar op elk gewenst moment van de geschiedenis. Ook zgn. "roleplaying games" zijn goed vertegenwoordigd (Dungeons & Dragons en navolgers). Een paar dagen geleden gingen we naar de opening van een tentoonstelling in Tongeren (Provinciaal Gallo- Romeins Museum) over Space, Ufologie, science-fiction. Deze werd ingericht door de werkgroep SF van de Tongerse Kunstkring, onder dynamische leiding van Herman De Buyzer. Een zaal was volledig voorbehouden voor dit onderwerp, en boeken, posters, tijdschriften, manuscripten etc. waren tentoongesteld. Een prima onderneming, die zeker moet herhaald worden, ook in andere steden van het land. Voorzeker omdat een deel van het publiek bestaat uit scholen, en zo de jongeren bekend worden met het verschijnsel SF en haar aanverwante gebieden.

16 DE TWEEMAANDELIJKSE COMMENTAAR VAN YVES VANDEZANDE. TWEEDE FIX. Ga jij ook naar de Worldcon? Ik bedoel natuurlijk niet naar Phoenix, Arizona, maar Seacon '79 in Brighton. Als je tegenwoordig die vraag aan een fan stelt, dan heeft hij a) nog nooit van het begrip Worldcon gehoord en dan informeer je maar beter snel naar zijn gezondheid, of b) reageert hij uiterst enthousiast over al dat lekkers dat bijna voor het grijpen ligt en dan kan je dus tot een intelectuele tweespraak komen. Een derde mogelijkheid, c) dus, is dat hij je met een verveelde en minachtende trek om de mond verklaart dat "de laatste vijf keer dat hij die vertoning bijwoonde, het eigenlijk toch maar niets vond" en je vervolgens door het kijkgaatje van z'n gepantserde safedeur een Amazing uit 1927 laat bewonderen. Gedurende tien seconden. Blijven we even stilstaan bij de tweede mogelijkheid (b). De meeste jonge fans hebben nog nooit de kans gehad om aan zo'n evenement deel te nemen, en hebben zich al die tijd moeten tevreden stellen met, uiteraard uitstekende, Benelux-, Sfan- en Eastercons. Ik durf te zeggen 'moeten tevreden stellen', want ga je dit niveau van Cons vergelijken met wat er in Amerika zoal gebeurd, dan kom je tot de conclusie dat er daar wel altijd een drietal per week zijn van het 'Europese' formaat. Toegegeven, het fandom is er enkele kwadraten groter aan bij ons en ook hun GoH's liggen er voor het oprapen, maar daar ging het eigenlijk niet om (misschien een andere keer, want ik dwaal af). Waar het wel om gaat is de vraag hoeveel van al die fans die nu van augustus '79 dromen, er echt bij zullen zijn? 't Is gemakkelijk gezegd, maar als je het op eigen houtje moet ondernemen (de reis dus) zie ik er al heel wat potentiële congangers thuisblijven. Het niet-echt-freakerige genre dus. Mijn vraag is nu: wie haalt het schitterende idee in zijn hoofd om een fan-trip naar Brighton te organiseren? En da's nog ernstig bedoeld ook. Want ik weet het en U weet het ook. Wat er zal gebeuren is het volgende: de echte fankernen van Gent en Antwerpen gaan er een onderonsje van maken en ook de jonge Leuvense kern zal de rangen sluiten en iets voor henzelf klaarmaken. Maar hoe moet dat dan met al die honderden andere Rigel-lezers van nu en toen. Al die andere abonnees die wel willen maar niet durven. Zo'n reis zou in de eerste plaats al interessant zijn om ook die fans (de 'stillen') te leren kennen en ze in de tweede plaats toe te laten om op een gezellige en relatief makkelijke manier naar die poel van onlust die men gemakkelijkheidshalve Worldcon gedoopt heeft te voeren. Wie doet het? **** Iets anders. In premiere: het aanraden van een bundel nog voor die het licht zag. Kortelings zal er van de Amerikaan John Varley, samen met Joe Haldeman en Greg Benford rijzende ster aan het essef firmament, een verhalenbundel verschijnen die de moeite en het geld waard zal zijn. Kijken we even naar de titels, dan wordt het duidelijk: IN THE BOWL (2de plaats Nebula '77); THE PHANTOM OF KANSAS (Hugo nominatie '77); GOTTA SING, GOTTA DANCE (Hugo nominatie '77); AIR RAID (Nebula & Hugo nominatie '78); RETROGRADE SUMMER (Best SF of the year, '75); THE PERSISTANCE OF VISION (F&SF, maart '78); OVERDRAWN AT THE MEMORY BANK; WHEN THE BLACK HOLE PASSES en IN THE HALL OF THE MARTIAN KING (Hugo nominatie '78). Zeg nou zelf, als je dat allemaal kan.

17 En omdat de markt toch al overspoeld wordt met SF die dikwijls inferieur en aan-de-lopende-band gemaakt werd, wou ik even de aandacht op John Varley vestigen. Mis hem niet. **** En nu ik zopas toch de Hugo en Nebula nominaties heb aangeraakt, waarom meteen de nominaties voor 1978 maar niet publiceren. Als U dit leest zijn de winnaars misschien al bekend, maar op het ogenblik van dit schrijven kan ik enkel maar gissen. Novel: ===== Hugo nominaties: THE FORBIDDEN TOWER - Marion Z Bradley (DAW) TIME STORM - Gordon Dickson (St.Martin's) Dying OF THE LIGHT - George R.R.Martin (Simon & Sch.) LUCIFER'S HAMMER - Niven & Pournelle (Playboy) GATEWAY - Frederik Pohl (St.Martin's) Novella: ======= A SNARK IN THE NIGHT - Gregory Benford (F&SF) THE WONDERFUL SECRET - Keith Laumer (Analog) AZTECS - Vonda McIntyre (The Am. Tricentennial) STARDANCE - Jeanne & Spider Robinson (Analog) IN THE HALL OF THE MARTIAN KINGS - Varley (F&SF) Novelette: ========= ENDER'S GAME - Orson scott Card (Analog) PRISMATICA - Delany (F&SF) THE NINTH SYMPHONY OF LUDWIG VON BEETHOVEN AND OTHER LOST SONGS - Carter Scholz (Universe 7) EYES OF AMBER - Joan D. Vinge (Analog) Short Story: ========== JEFFTY IS FIVE - Harlan Ellison (F&SF) LAURALYN - Randall Garrett (Analog) DOG DAY EVENING - Spider Robinson (Analog) TIME-SHARING ANGEL - James Tiptree jr (F&SF) AIR RAID - John Varley (IASFM) 1978 NEBULA nominaties: Novel: ===== IN THE OCEAN OF THE NIGHT - Gregory Benford (Dial) GATEWAY - Pohl (St.Martin's) MOONSTAR ODYSSEY - David Gerrold (Signet) CIRQUE - Terry Carr (Bobbs- Merrill) SWORD OF THE DEMON - Richard Lupoff (Harper & Row) Novella: ======== STARDANCE - Jeanne & Spider Robinson (Analog) AZTECS - McIntyre (Am. Tri.) Novelette: ========== The SCREWFLY SOLUTION - Raccoona Sheldon (Analog) PARTICLE THEORY - Edward Bryant (Analog) THE STONE CITY - George R.R.Martin (New voices in SF) THE NINTH SYMPHONY OF.. - Scholz (Universe 7) A RITE OF SPRING - Fritz leiber (Universe 7) Short Story: ============ TIN WOODMAN - Dennis Bailey, David Bailey & Dave Bischoff (Amazing) THE HIBAKUSHA GALLERY - Edward Bryant (Penthouse) CAMERA OBSCURA - Thomas Monteleone (Cosmos) JEFFTY IS FIVE - Ellison (F&SF) AIR RAID - Varley (IASFM) Commentaar: in de romancategorie maakt Fred Pohl het meeste kans, en is zelfs kandidaat voor beide Awards. Bij de Hugo's zal hij de meeste concurrentie mogen verwachten van Martin en de Niven-Pournelle samenwerking. In de Nebula categorie moet zeker gedacht worden aan Benford. Bij de novella's tip ik op John Varley en het echtpaar Robinson, de novelettes zijn moeilijker; de Nebula naar Sheldon (James..) en waarom de Hugo niet naar Orson Scott Card, een nieuwe naam en ook kandidaat voor de Campbell Award. Wat de shorts betreft, daar is de concurrentie wel het grootst. Harlan Ellison (jààrlijks), Varley en Tiptree maken de meeste kans, dacht ik. Uiteraard moeten we afwachten wie het haalt, maar het is wel leuk dat je ook in de essef-wereld eens een gokje kan wagen. **** Een vooropgesteld laatste item voor deze rubriek zou een definitief antwoord op Roger Daamen's antwoord in Vision On van maart moeten geweest zijn, maar enkele problemen weerhielden mij hiervan. Zo was er het feit dat mijn deadline al een paar dagen verstreken is, zonder dat ik het VO-nummer van Maart heb mogen ontvangen. En het is nu 18 april... (nvdr: het maart-nummer van VO verscheen rond 25 april). ********

18 Wat op dit ogenblik voor mij op een ruime tafel ligt, is een gedeelte van mijn verzameling theoretische werken over SF, fantastische literatuur en aanverwante. Eerst moest ik wel een beperking invoeren, zodat boeken die handelen over de fantastische film en strips (al dan niet SF) hier niet aan bod komen. Een behandeling van deze zou ons te ver afleiden van de hoofdstroom. Ook beperk ik me tot die boeken die ik zelf bezit, hoewel er anderen zijn die misschien beter en/ of interessanter zijn. ALTERNATE WORLDS van James Gunn bvb heb ik niet en bespreek ik dan ook niet; idem voor de nieuwe SF-encyclopedie die bij PAN in Engeland verscheen. Tevens maakte ik welbewust een selektie: THE UNIVERSE MAKERS van Wollheim, LOVECRAFT van Maurice Lévy, L'UNIVERS DE LA SCIENCE-FICTION van Amis, bleven in de boekenkast, omdat betere en meer representatieve boeken aan bod zouden komen. Tot daar de beperking. Een tweede punt is de indeling van de stapeltjes, indeling die ons onmiddellijk richtlijnen geeft voor het specifieke gebruik van deze boeken. De stapel biografieën is het grootst, gevolgd door de werken die een geschiedkundig overzicht bieden. Maar eerst de categorieën bepalen: a) biografieën (zowel monografieën als essayverzamelingen, maar slechts over één enkele auteur) b) geschiedkundige werken (algemene geschiedenis van SF) c) geschiedenis van het fandom d) schrijftechnieken e) algemene theoretische essays / monografieën en in- Terpretaties f) overzicht van auteurs / magazines / SF-reeksen g) indexen / specifieke geschiedenissen / opzoekwerken h) kunstboeken

19 Waarschijnlijk lopen enkele van deze groepen in mekaar over, maar ik wil proberen in de besproken werken een duidelijk onderscheid te maken. a) biografieën ============ Het is niet toevallig dat zowel J.R.R.Tolkien als H.P. Lovecraft hier opvallen. Dat is voornamelijk te wijten aan het feit dat ze een sub-fandom of specifieke aanhang creëerden, ofwel door de innovatie van hun werken (Tolkien), ofwel door de bijna magische aantrekkingskracht die van hun persoon uitgaat (Lovecraft). Over Tolkien verschenen meer boeken dan van zijn eigen hand. De beste biografie over hem is van de hand van Humphrey Carpenter (Allen & Unwin, 1977), een volumineus boek van 287pp, waarin de auteur in klare taal Tolkien's leven weergeeft en een uitstekende visie biedt op deze unieke auteur. MASTER OF MIDDLE-EARTH van Paul Kocher daarentegen (Penguin Books, 1974) concentreert zich op de werken zelf, net als TOLKIEN'S WORLD van Randel Helms (Thames & Hudson, 1974). THE TOLKIEN COMPANION van J.E.A.Tyler is een buitenbeentje: het geeft niet alleen een echt 'geschiedkundig' tintje aan Tolkien's fantasieën, maar biedt een volumineus overzicht van termen en namen uit de Middle-Earth saga (MacMillan, 1976/ Picador Pan, 1977) Hoewel er voldoende materiaal gepubliceerd werd over H.P.Lovecraft heb ik hier slechts twee (uiteenlopende) werken behouden. De eerste is de vaak omstreden biografie van L.Sprague de Camp: LOVECRAFT, A BIOGRAPHY (New English Library, Oorspr. uit 1975). De Camp schetst niet alleen het leven van HPL, maar geeft ook een aantal persoonlijke theorieën over diens karakter en houding, die hem door sommige vorsers kwalijk zijn genomen. Het tweede boekje, in dit geval, is een bundel: ESSAYS LOVECRAFTIAN (ed. Darrell Schweitzer, TK Graphics, Baltimore, 1976). Het bevat zowel oud als recent materiaal, waaronder A LITERARY COPERNI- CUS van Fritz Leiber (dat in 1949 verscheen en HPL 'rehabiliteerde'). Ook wanneer we het over Edgar Rice Burroughs gaan hebben komen we terecht bij een boek dat hier (net als de TOLKIEN COMPANION) niet thuishoort. A GUIDE TO BARSOOM van John Flint Roy (Ballantine, 1976) is inderdaad een naslagwerk met namen en termen uit de Barsoom-boeken van ERB. Over de meester zelf bestaat een uitstekende en goed-geïllustreerde biografie: EDGAR RICE BURROUGHS, THE MAN WHO CREATED TARZAN van Irwin Porges. (Ballantine, 1976, 2 volumes. Oorspr. uit 1975). Porges deed een stapel opzoekingswerk om dit boek te schrijven, dat is duidelijk te merken. Niet alleen verzamelde hij honderden originele manuuscripten, maar tevens vertelt hij een boeiend verhaal, waartoe het uitgebreide fotomateriaal bijdraagt. Een jongere auteur als Kurt Vonnegut liet ook al voldoende stof opwaaien om het onderwerp te zijn van enkele boeken. Twee in't bijzonder: KURT VONNE- GUT JR van Peter J. Reed (paperback libr., Writers for the '70s, 1972) en THE VONNEGUT STATEMENT (ed. by Klinkowitz en Somer, Panther books, Oorspr. uit 1973). Mervyn Peake, een minder bekend auteur binnen sf-middens, was het onderwerp van een biografie van John Warney (Abacus/Sphere books, 1977). Peake was niet alleen tekenaar en cartoonist, maar naast kinderboeken pleegde hij ook de onvolprezen Gormenghast-trilogie. Bij Paul Harris Publishing te Edingburgh verschenen recent de eerste delen van een serie, "Writers of the 21ste century", titels voorbehouden aan Asimov, Heinlein en Clarke. Boeken over Philip Dick, Bradbury en LeGuin zijn (bij dit schrijven) in voorbereiding. Het zijn verzamelingen essays en impressies over elk van deze auteurs, en de serie is zeker het aankopen waard, niet alleen omdat het hardcovers zijn, maar ook omdat ze inhoudelijk degelijk van kwaliteit zijn. Over Isaac Asimov verschenen elders nog twee boeken, die zijn stijl en fictie onder de loep nemen: THE SCIENCE FICTION OF ISAAC ASIMOV van Joseph Patrouch (Doubleday, 1974; een boek waarop ik mijn eigen artikels in Rige] 61 voor een gedeelte baseerde) en Asimov ANALYSED van Neil Goble (Mirage Press, Baltimore, 1972). Dit laatste gaat heel wat dieper, maar is door zijn té gedetailleerde analyses soms irriterend, en zeker niet aan te raden aan de doorsnee fan. Over de andere grootmeester, Heinlein, verscheen enige tijd geleden een boek van Alexei Panshin, HEINLEIN IN DIMENSION (Advent, Chicago, 1968). De Advent-serie zal verder nog terugkomen. Er bestaat ook een serie dunne boekjes, uitgegeven door Borgo Press in San Bernardino (CA), met monografieën van achtereenvolgens Heinlein (ROBERT HEIN- LEIN; STRANGER IN HIS OWN LAND); Leguin (THE FARTHEST SHORES OF URSULA K. LEGUIN); Bradbury (THE BRADBURY CHRONICLES); Ellison (HARLAN ELLISON: UNREPENTANT HARLEQUIN); Clarke (THE SPACE ODYSSEYS OF A.C. CLARKE); Delany (THE DELANY INTERSECTION); Heinlein opnieuw (THE CLASSIC YEARS OF R.A.HEINLEIN), allen geschreven door George Edgar Slusser; en ALDISS UN- BOUND door Richard Mathews. b) Geschiedkundige werken ====================== Al gauw merken we dat deze groep uiteenvalt in twee afdelingen: eerstens deze boeken die de "litterature fantastique" behandelen, en dan deze die het over SF hebben. In de eerste afdeling heb ik drie franse werkjes,maar mijn interesse is niet groot genoeg om meer fundamen-

20 tele werken aan te kopen. INTRODUCTION A LA LITTERATURE FANTASTIQUE van Tzvetan Todorov mankeert aan recente beschouwingen, en dat is ook wat ik Jean Servier (HISTOIRE DE L'UTOPIE) verwijt. L'ART ET LA LITTERATURE FANTASTIQUE (Louis Vax) geeft een vlug overzicht van het door de titel gedekte terrein, zonder tot originele conclusies te komen. Geen al te positieve balans dus. Het boek dat het best de geschiedenis van SF weergeeft is -persoonlijke mening - HET LICHTJARENFEEST van Brian Aldiss (BILLION YEAR SPREE, Weidenfeld & Nicholson,1973/ Spectrum, 1976). Brian levert erin een intelligente analyse van SF en voorgangers, en neemt FRANKENSTEIN als eerste echte voorvader. HISTOIRE DE LA SCIENCE FICTION MODERNE, van Jacques Sadoul (Albin Michel, 1973), is vooral belangrijk vanwege het chronologische overzicht van de Amerikaanse produkties, en is voor de serieuze opzoeker een prettig naslagwerk. PANORAMA DE LA SCIENCE FICTION van de Belg Jacques Van Herp (Marabout, 1975) daarentegen is voor dat laatste doel totaal onbruikbaar, vanwege het ontbreken van een index. In plaats daarvan krijgen we een aantal nutteloze lijsten, hoewel ik voor de rest niets negatiefs weet te zeggen van Van Herp's ontledingen. Een ander franstalig werkje, LA SCIENCE FICTION van Jean Gattégno (P.U.F., 1973) heeft het nadeel van dit soort serie-werkjes: het is uiterst oppervlakkig, en niet meer dan een inleiding tot het genre. De Zweedse auteur Sam Lundwall schreef eveneens een SF-inleiding, met een plezierige persoonlijke stijl: SF, WHAT IT'S ALL ABOUT ( WAT IS SF?, Meulenhoff SF 69, 1974). Hoewel zijn meningen vaak betwistbaar zijn is dit voor de Nederlandstalige lezer een goed beginpunt, om dan over te gaan naar HET SCIENCE FICTION BOEK van Franz Rottensteiner (Landshoff, 1975), dat al meer in de richting van de geïllustreerèe kunstboeken gaat, en slechts een summiere tekstverklaring geeft. Tot slot een mooi frans boek: DEMONS ET MERVEILLES DE LA SCIENCE FICTION van Henri Gougaud (Julliard, 1974). Mooi wel, maar met een tekst die zo poëties en gemaakt overkomt dat hij nutteloos is; zonder zorg te dragen voor verwijzingen, met flaters; enfin, zijn prijs niet waard.

Spotlight: Joris van Leeuwen

Spotlight: Joris van Leeuwen Om bekende en onbekende schrijvers van Nederlandse bodem die in de genre spanning / fantasy druk bezig zijn en een aantal boeken hebben gepubliceerd, toch wat meer bekendheid te geven, heb ik besloten

Nadere informatie

Rona Jaffe Van alles het beste

Rona Jaffe Van alles het beste Van alles het beste Rona Jaffe Van alles het beste Vertaald door Petra C. van der Eerden Uitgeverij De Arbeiderspers Amsterdam Antwerpen Copyright 1958 Rona Jaffe Copyright Nederlandse vertaling 2011

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Een kunstboek vol feiten en façades...

Een kunstboek vol feiten en façades... Een kunstboek vol feiten en façades... Foto s en tekst: Jan Smets Waarschijnlijk wordt dit het mooiste boek dat de laatste jaren over onze stad verschenen is. Er is dan ook keihard, enthousiast, met veel

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze lessen zijn geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 +

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 + Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B / B + Het mondeling voor Engels Havo duurt 5 minuten en bestaat uit een gesprek met je docent waarin de volgende onderdelen aan de orde komen: *Je moet een stukje

Nadere informatie

DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?.

DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?. DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?. Amersfoort, 21 augustus 2007 John van den Hout Geachte aanwezigen, Toen ik me voorbereidde om voor u dit verhaal te houden, was mijn eerste gedachte: Wat

Nadere informatie

Jip en Janneke - Kindermusical (Children musical)

Jip en Janneke - Kindermusical (Children musical) 1. Jip en Janneke - Kindermusical (Children musical) Ik ben Jip - I am Jip Ik ben Janneke - I am Janneke En we wonen naast elkaar - And we live beside each other Hij heet Jip - His name is Jip - He is

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze cursus is geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Verslagen partijen 2 e ronde

Verslagen partijen 2 e ronde Verslagen partijen 2 e ronde Geschreven door Dewi van den Bos Het Roode Hert en de rest van het bestuur van het toernooi kunnen niet aansprakelijk gesteld worden. 13 april 2012, 6 e en laatste speelavond

Nadere informatie

6 In Beeld. Bieke Depoorter

6 In Beeld. Bieke Depoorter 6 In Beeld Bieke Depoorter De 25-jarige fotografe Bieke Depoorter uit Ingooigem besloot pas in het laatste jaar middelbaar, tot verrassing van velen, om fotografie te gaan studeren. Ze trok naar het Kask

Nadere informatie

Flowdagboek voor de Intuïtie challenge

Flowdagboek voor de Intuïtie challenge Flowdagboek voor de Intuïtie challenge MANIFESTyourlight.nl Dit is je flowdagboek voor de Intuïtie challenge Vul het in op het moment van de dag dat je intuïtie vertelt dat je dat moet doen. Als je schrijft

Nadere informatie

VW WRITERS CORNER. If you write one story, it may be bad; if you write a hundred, you have the odds in your favor.

VW WRITERS CORNER. If you write one story, it may be bad; if you write a hundred, you have the odds in your favor. If you write one story, it may be bad; if you write a hundred, you have the odds in your favor. Edgar Rice Burroughs Heb jij talent en schrijf jij graag voetbal gerelateerde teksten tegen een leuke vergoeding?

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Ebook Nooit Meer Afgeleid. Auteur: Mark Tigchelaar. Nooit Meer Afgeleid. 2012 Mark Tigchelaar www.mtcompany.nl 1

Ebook Nooit Meer Afgeleid. Auteur: Mark Tigchelaar. Nooit Meer Afgeleid. 2012 Mark Tigchelaar www.mtcompany.nl 1 Nooit Meer Afgeleid 2012 Mark Tigchelaar www.mtcompany.nl 1 Delen uit dit E-BOOK zijn afkomstig van de site van www.mtcompany.nl en het boek Haal meer uit je hersenen. MTcompany 2012 Auteur: Mark Tigchelaar

Nadere informatie

10 Een pluizig beestje

10 Een pluizig beestje 10 Een pluizig beestje REMCO CAMPERT Vooraf Remco Campert schrijft vooral verhalen en gedichten. Net als Hans Andreus (zie hoofdstuk 19) behoorde Campert tot de Vijftigers, een literaire stroming in de

Nadere informatie

Als je zo'n zinnetje moet leren dan weet je best al wat woorden van dit zinnetje.

Als je zo'n zinnetje moet leren dan weet je best al wat woorden van dit zinnetje. ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON FIVE Beste leerling! Fijn dat je er nog steeds aan werkt om je kennis van de Engelse taal te verbeteren! Daar zul je straks in de brugklas veel voordeel van hebben! HOE

Nadere informatie

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Bij Marcus 1 - de doop van Jezus Ik weet niet hoe goed u al de zondagsbrief hebt gelezen. Maar wellicht is u opgevallen dat er helemaal bovenin staat dat

Nadere informatie

Omnec Onec DUTCH. Collection of Texts. - Part III - Het Venusiaanse schrift

Omnec Onec DUTCH. Collection of Texts. - Part III - Het Venusiaanse schrift Omnec Onec DUTCH Collection of Texts - Part III - Het Venusiaanse schrift Het Venusiaanse schrift Dutch Collection of Texts Part III Copyright 2000 by Omnec Onec Dutch translation 2013 by Lenthe Reijman,

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Magie voor het verkopen van je huis Leer hoe je in korte tijd je huis kunt verkopen en ook nog voor een gunstige prijs. Desirée

Magie voor het verkopen van je huis Leer hoe je in korte tijd je huis kunt verkopen en ook nog voor een gunstige prijs. Desirée Life Coach Désirée Snelling Berg Magie voor het verkopen van je huis Leer hoe je in korte tijd je huis kunt verkopen en ook nog voor een gunstige prijs. Desirée 2011 Magie voor het verkopen van je huis

Nadere informatie

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ==> Download: ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF - Are you searching for Echte Mannen Eten Geen Kaas Books? Now, you will be happy that at this

Nadere informatie

Ik ben Steenkool. Nooit meer oorlog groep 7-8. De Steenkool, een beetje Limburg is hem niet vreemd. En hij is niet zo goed in Engels.

Ik ben Steenkool. Nooit meer oorlog groep 7-8. De Steenkool, een beetje Limburg is hem niet vreemd. En hij is niet zo goed in Engels. De Steenkool, een beetje Limburg is hem niet vreemd. En hij is niet zo goed in Engels. Hi! I am de steenkool. De cole of de stone. I am black, zwart. And I kan fire geven. Jongens, dat is wat die Europese

Nadere informatie

Dubbelspel. Alan Durant

Dubbelspel. Alan Durant Dubbelspel Dubbelspel maakt deel uit van de Schaduw-reeks van Lezen voor Iedereen/Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. De Schaduw-reeks is een serie spannende verhalen voor jongeren. Lezen voor Iedereen/Uitgeverij

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Apostolische rondzendbrief

Apostolische rondzendbrief oktober 9, 2011 Jaargang 1, nummer 1 Lieve mensen, Zo bent u een voorbeeld voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje geworden. Wij zijn nu al weer een tijdje hier in het zuiden van Griekenland, in de

Nadere informatie

Alles is verschrikkelijk vermoeiend De zon komt op, gaat onder met een zucht Niets is origineel en niets is boeiend Het is allemaal gebakken lucht

Alles is verschrikkelijk vermoeiend De zon komt op, gaat onder met een zucht Niets is origineel en niets is boeiend Het is allemaal gebakken lucht Joh. 3:16 Prediker 1 Als de zin ontbreekt Wat geeft je dan een goed gevoel Lucht en leegte, waar ga je heen, wat is het doel Als de zin ontbreekt bij je gezwoeg onder de zon Bouw je een luchtkasteel, je

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Suske en Wiske: 65! De eerste Suske en Wiske. Rikki en Wiske in de krant. Stijn Dekelver. Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij

Suske en Wiske: 65! De eerste Suske en Wiske. Rikki en Wiske in de krant. Stijn Dekelver. Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij Suske en Wiske: 65! Stijn Dekelver Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij vervangen door Suske. Het verhaal Suske en Wiske worden 65 jaar. Niet echt natuurlijk, want dan zouden ze in de strips al opa en

Nadere informatie

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet.

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet. 5 e zondag van Pasen - Een woning met vele kamers Bij Johannes 14 : 1-14 Hoe dorsten wij te weten wie Gij zijt. Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen

Nadere informatie

Gegevens van het boek

Gegevens van het boek Gegevens van het boek Titel: Het gouden ei Schrijver: Tim Krabbé Gelezen: 33e druk. 1e druk, 1984, Amsterdam, uitgeverij Bakker (nu Prometheus). Er staat geen motto in het boek. In het boek staan geen

Nadere informatie

Écht goede foto s zijn foto s die je raken. Die iets bij je oproepen: een gevoel of herinnering. Foto s die eigen zijn en kenmerkend voor jou als

Écht goede foto s zijn foto s die je raken. Die iets bij je oproepen: een gevoel of herinnering. Foto s die eigen zijn en kenmerkend voor jou als Écht goede foto s zijn foto s die je raken. Die iets bij je oproepen: een gevoel of herinnering. Foto s die eigen zijn en kenmerkend voor jou als fotograaf. Hoe maak je zulke foto s? Stap 1 is leren kijken.

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

Actuele ontwikkelingen

Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Hans Erik-Jan Willem Bulthuis, Cortenraad, Productmanager directeur Digitale Diensten 22 april november 2013 2012 1 ABONNEMENTSMODELLEN BOOK DISCOVERY KORTERE E-BOOKS 2 Verticale

Nadere informatie

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van:

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van: Dit is een uitgave van: ITIP school voor leven en werk Marspoortstraat 16 7201 JC Zutphen Telefoon: 0575-510 850 E-mail: opleiding@itip.nl Website: www.itip.nl De Sleutels rome van je Ik hou van de mystieke

Nadere informatie

Lukas 2,8-20 - De hemel gaat open - hoe reageer je?

Lukas 2,8-20 - De hemel gaat open - hoe reageer je? Lukas 2,8-20 - De hemel gaat open - hoe reageer je? Eerste kerstdag Liturgie Voorzang: LB 138,1.3.4 (Komt allen tezamen) Voorzang: EL 103,1.2.4 (In Bethlehems stal) Voorzang: drie verzen (Heerlijk klonk

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

1) Je hebt inmiddels al een aantal boeken op je naam staan? Zou je iets kunnen vertellen over de fictieve wereld die je hebt geschapen?

1) Je hebt inmiddels al een aantal boeken op je naam staan? Zou je iets kunnen vertellen over de fictieve wereld die je hebt geschapen? Vandaag in mijn Spotlight serie, een interview met Pepper Kay: 1) Je hebt inmiddels al een aantal boeken op je naam staan? Zou je iets kunnen vertellen over de fictieve wereld die je hebt geschapen? In

Nadere informatie

Marleen Janssen. Alleen voor vrouwen. Het geheim van het vallei-orgasme

Marleen Janssen. Alleen voor vrouwen. Het geheim van het vallei-orgasme Marleen Janssen Alleen voor vrouwen Het geheim van het vallei-orgasme isbn 978-90-225-6824-8 isbn 978-94-6023-774-4 (e-boek) nur 600 Omslagontwerp: Studio Vruchtvlees Zetwerk: Steven Boland 2013 Marleen

Nadere informatie

Interview Rob van Brakel

Interview Rob van Brakel Interview Rob van Brakel Atributes Consequences Values Hallo Rob van Brakel, mag ik jou een aantal vragen mogen stellen? Prima. Hoe oud ben je? 21 jaar Wat is je woonsituatie op het moment? Op het moment

Nadere informatie

Kinderliedboekje Inhoudsopgave

Kinderliedboekje Inhoudsopgave Kinderliedboekje Inhoudsopgave Jezus is de goede herder...2 Hoor de vogels zingen weer...2 Dank U voor deze nieuwe morgen...3 Jezus is geboren...4 Zit je deur nog op slot...4 Dank U voor uw liefde Heer...4

Nadere informatie

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk!

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Hoe werk je met een spreekbeurtwerkplan? Het eerste deel bestaat uit vragen. Met een moeilijk woord noemen we dat theoretisch onderzoek. In het tweede deel vind

Nadere informatie

Inzicht in je eigen prioriteiten

Inzicht in je eigen prioriteiten Inzicht in je eigen prioriteiten Inhoudsopgave 0. Tips voor succes 1. Bepaal je leerdoel 2. Redenen om inzicht in je eigen prioriteiten te verwerven 3. Drie manieren om inzicht te verwerven 4. Actielijst

Nadere informatie

VRAGENKAARTJES THE ISLAND OF ALL TOGETHER

VRAGENKAARTJES THE ISLAND OF ALL TOGETHER VRAGENKAARTJES THE ISLAND OF ALL TOGETHER Dank je wel voor het downloaden van de vragenkaartjes. Graag delen we vrijblijvend een paar van onze ervaringen: 1. Wij lieten mensen eerst een minuut of tien

Nadere informatie

ze er iets gewichtigs mee wil aangeven, al is het nooit duidelijk haar schouders reikte, is nagenoeg gehalveerd. Een simpele

ze er iets gewichtigs mee wil aangeven, al is het nooit duidelijk haar schouders reikte, is nagenoeg gehalveerd. Een simpele En, wat vind je? Hoe bedoel je, wat vind ik? Mijn haar. Kijk nou even. Mark kijkt op van zijn scherm. Yvonne staat in de deuropening van de woonkamer, een bakje yoghurt in haar hand. Ze beweegt niet. Ze

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

God bestaat en Hij is belangrijk We hebben God nodig in ons leven Jezus: Zijn leven Jezus: Zijn dood Jezus: Zijn opstanding De Heilige Geest

God bestaat en Hij is belangrijk We hebben God nodig in ons leven Jezus: Zijn leven Jezus: Zijn dood Jezus: Zijn opstanding De Heilige Geest Basiscursus Christelijk geloof Module 1 Les 1: Les 2: Les 3: Les 4: Les 5: Les 6: Les 7: Les 8: God bestaat en Hij is belangrijk We hebben God nodig in ons leven Jezus: Zijn leven Jezus: Zijn dood Jezus:

Nadere informatie

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx x x x x xx x xx xx x xx xxx xx xx xx xxx x xx x xxxx x EEN KNOTSGEKKE xxx x xxxx HICHAM BENOHOUD xxx xxxxx xxxx xxxxx xx Salle de Classe, série 2 KLASFOTO! xxxx xxxxxx xx xxxxx xx xxxxxx x xxxxx xx x xxxxxx

Nadere informatie

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee!

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Gezinsdienst en Doop Norah Maaike Kloeze Liturgie Welkom Eerste adventskaars aansteken plus gedichtje Zingen 1. Groot en machtig is Hij (Opwekking 387) 2. God kent

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

Oud maar niet out. Denken en doen met de Oudheid vandaag. 95180_Oud maar niet out_vw.indd 1 13/03/12 10:24

Oud maar niet out. Denken en doen met de Oudheid vandaag. 95180_Oud maar niet out_vw.indd 1 13/03/12 10:24 Oud maar niet out Denken en doen met de Oudheid vandaag 95180_Oud maar niet out_vw.indd 1 13/03/12 10:24 95180_Oud maar niet out_vw.indd 2 13/03/12 10:24 Oud maar niet out Denken en doen met de oudheid

Nadere informatie

Jouw persoonlijke notities. momenten. met teksten van Mirjam van der Vegt. Boekencentrum

Jouw persoonlijke notities. momenten. met teksten van Mirjam van der Vegt. Boekencentrum Stille Jouw persoonlijke notities momenten met teksten van Mirjam van der Vegt Boekencentrum Vormgeving omslag en binnenwerk Studio Vrolijk ISBN 978 90 239 2643 6 NUR 707 2012 Uitgeverij Boekencentrum,

Nadere informatie

TIEN TIPS WANNEER JE EEN KUNSTWERK WILT AANSCHAFFEN

TIEN TIPS WANNEER JE EEN KUNSTWERK WILT AANSCHAFFEN TIEN TIPS WANNEER JE EEN KUNSTWERK WILT AANSCHAFFEN Het is een feest om een echt kunstwerk in huis te hebben! Toch denken veel mensen dat ze zich dat niet kunnen veroorloven. Of dat het ingewikkeld is

Nadere informatie

Euh, geweldig eigenlijk. Superversie! Maar ik stel hier de vragen. Je wordt

Euh, geweldig eigenlijk. Superversie! Maar ik stel hier de vragen. Je wordt Elvis Perkins wanneer zijn In Dearland uitkwam, haatte ik hem voor het maken van zo n geweldige plaat. Binnenkort komt zijn Doomsday EP uit en die belooft wederom veel goeds. Ook live stelde hij niet teleur:

Nadere informatie

H E T V E R L O R E N G E L D

H E T V E R L O R E N G E L D H E T V E R L O R E N G E L D Personen Evangelieschrijver Vrouw (ze heet Marie) Haar buurvrouwen en vriendinnen; o Willemien o Janny o Sjaan o Sophie (Als het stuk begint, zit de evangelieschrijver op

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek KIEZEN Een goed begin is het kiezen van het juiste boek. Er zijn zo veel mooie verhalen waardoor het soms lastig is om een goede keuze

Nadere informatie

Van mij. Een gezicht is geen muur. Jan Bransen, Universiteit Utrecht

Van mij. Een gezicht is geen muur. Jan Bransen, Universiteit Utrecht [Gepubliceerd in Erik Heijerman & Paul Wouters (red.) Praktische Filosofie. Utrecht: TELEAC/NOT, 1997, pp. 117-119.] Van mij Een gezicht is geen muur Jan Bransen, Universiteit Utrecht Wij hechten veel

Nadere informatie

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Weer een dag dat ik vroeg moet op staan, de ellende weer begint. De dagen worden steeds langer en vermoeiender. De dingen waaraan ik gedacht heb om het

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Breng diepte in je foto

Breng diepte in je foto Gewoon 10 tips Fotograferen is het vertalen van wat je ziet naar een afbeelding. Je kunt gewoon richten en klikken maar je kunt er ook net iets verder over nadenken. Foto's worden dan al een heel stuk

Nadere informatie

Laser Focus. De 6 Concentratie Technieken Die Ze Je Niet Op Je Opleiding Leren..

Laser Focus. De 6 Concentratie Technieken Die Ze Je Niet Op Je Opleiding Leren.. Laser Focus De 6 Concentratie Technieken Die Ze Je Niet Op Je Opleiding Leren.. 1 Delen uit dit E-BOOK zijn afkomstig van de site van StudieVitaminen.nl en het boek Haal meer uit je hersenen. MTcompany

Nadere informatie

ZOON VAN EROS. Wim Henderickx. Score. for soprano and piano poems by Hans Andreus. NORSK MUSIKFORLAG a/s

ZOON VAN EROS. Wim Henderickx. Score. for soprano and piano poems by Hans Andreus. NORSK MUSIKFORLAG a/s Score Wim Henderickx ZOON VAN EROS for soprano and piano poems by Hans Andreus Part I: Het hart van de nacht Part II: Ik heb je liever Part III: Voor een dag van morgen 1 NORSK MUSIKFORLAG a/s ZOON VAN

Nadere informatie

Jimmy s thuiskomst. Er was echter één huis waar geen lichtjes brandden. Het leek haast alsof niemand daar kerstmis vierde.

Jimmy s thuiskomst. Er was echter één huis waar geen lichtjes brandden. Het leek haast alsof niemand daar kerstmis vierde. Jimmy s thuiskomst H et was kerstavond en het was bitter koud in het jaar 1953. De mensen deden nog snel hun laatste kerstinkopen en in de betere buurten waren de huizen gezellig verlicht. Er was echter

Nadere informatie

In Beeld 15 Kurt Van der Elst Theater heeft de naam de snelst vervliegende kunst te zijn. Fotografie van theater, tenzij als getuigenis van een voorstelling, is meestal nog een graad slechter af. Het boek

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus

Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus Zondag 27 september Markus 9, 30-37 Overdenking Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus 1) Ongemakkelijk gevoel Ik kreeg een beetje een ongemakkelijk gevoel toen ik dat gedeelte

Nadere informatie

Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014

Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014 Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014 Muziek: Klokkengelui Gedicht Gij badt op enen berg alleen, en... Jesu, ik en vind er geen waar 'k hoog genoeg kan klimmen

Nadere informatie

Noah(een kerstverhaal)

Noah(een kerstverhaal) Noah(een kerstverhaal) Josja loopt mopperend tussen de tafeltjes door. Hij heeft een hotelletje aan de rand van Bethlehem. Het is druk in zijn hotel en alles loopt in het honderd. Daarom is hij binnensmonds

Nadere informatie

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is.

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is. - Instructie Deze toets heeft als doel uw taalniveau te bepalen. Om een realistisch beeld te krijgen van uw niveau,vragen we u niet langer dan één uur te besteden aan de toets. De toets bestaat uit twee

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Gebeden voor jongeren

Gebeden voor jongeren Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Gebeden voor jongeren... 2 Gebed van het licht... 2 Mijn leven tot een licht... 2 Gebed voor sterke benen... 2 Dankgebed... 3 Gebed van Franciscus... 3 Dankgebed als je

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets.

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets. Stomme trutten Kijk, die stomme trutjes zijn er weer. Kelly wijst naar buiten. Sanne kijkt nieuwsgierig uit het raam. Voor het huis aan de overkant staan twee meisjes. Meisjes met blonde paardenstaartjes.

Nadere informatie

Voorwoord. Er is meer tussen Hemel en Aarde. Eerst geloven en dan zien. De WAARHEID achter de waarheid, en Er is zoveel wat wij niet wisten.

Voorwoord. Er is meer tussen Hemel en Aarde. Eerst geloven en dan zien. De WAARHEID achter de waarheid, en Er is zoveel wat wij niet wisten. Voorwoord. Dit boekje is er niet zomaar gekomen. Het is ontstaan, doordat ik gedurende meerdere jaren ingeving na ingeving heb genoteerd en bewaard, om ze nu te boek te stellen. Tegelijkertijd heb ik mij

Nadere informatie

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen.

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen. Oefening 1: Nodig: 2 personen en een boom of een huisdier: Zoek een plek op bij een boom of in de buurt bij je paard of ander huisdier waar je even niet gestoord wordt en veilig even je ogen dicht kunt

Nadere informatie

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma BE HAPPY 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma Alle rechten voorbehouden. Geen deel van dit boek mag worden gereproduceerd op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld

Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld meer liefde 39 Oefen je met de buitenwereld meer evenwicht

Nadere informatie

WIL! Ik ben geen schrijver, maar heb toch dit boek geschreven, omdat ik dat wilde. Voor jou, voor mezelf en voor het goede doel. WIL!

WIL! Ik ben geen schrijver, maar heb toch dit boek geschreven, omdat ik dat wilde. Voor jou, voor mezelf en voor het goede doel. WIL! WIL! Ik ben geen schrijver, maar heb toch dit boek geschreven, omdat ik dat wilde. Voor jou, voor mezelf en voor het goede doel. WIL! Tekst: Lisette Keus Foto: Ken Wong Siege Postuma schreef onlangs het

Nadere informatie

CARLA TORHOUDT LAAG PER LAAG NAAR DE ESSENTIE

CARLA TORHOUDT LAAG PER LAAG NAAR DE ESSENTIE KUNST CARLA TORHOUDT LAAG PER LAAG NAAR DE ESSENTIE Ze stond met beide voeten stevig en succesvol in het zakenleven sales & marketing, bonussen & BMW s, die regionen - maar ergens had ze het vage onbestemde

Nadere informatie

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 12 THE FUTURE PAST TENSE DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 12.1 FUTURE PAST Als je over het verleden praat, maar iets wilt vertellen over wat toen in de toekomst was, gebruik je ook de Future,

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser Kom erbij Kom erbij, want ik wil je iets vertellen, het is heel bijzonder, dus luister allemaal. Ik ken honderdduizend prachtige verhalen, maar dit is echt het mooiste van allemaal. Het gaat over twee

Nadere informatie

Subject: Over die vreselijke Tsunami From: Eric Halmans Date: Fri, 18 Feb 2005 15:43:35 +0000 (02/18/2005 04:43:35 PM)

Subject: Over die vreselijke Tsunami From: Eric Halmans <SMTP:EHALMANS@CHELLO.NL> Date: Fri, 18 Feb 2005 15:43:35 +0000 (02/18/2005 04:43:35 PM) Subject: Over die vreselijke Tsunami From: Eric Halmans Date: Fri, 18 Feb 2005 15:43:35 +0000 (02/18/2005 04:43:35 PM) Al weken probeer ik het onderstaande een beetje fatsoenlijk

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

Werkboekje. Naam: www.ebonderwijs.nl

Werkboekje. Naam: www.ebonderwijs.nl Werkboekje Naam: www.ebonderwijs.nl Hallo! Leuk dat je in dit boekje werkt. Je werkt in dit boekje over de geboorte van Jezus. Elk jaar vieren we dat op 25 december (eerste Kerstdag). EB Onderwijs wenst

Nadere informatie

Groepsweekend evaluatie

Groepsweekend evaluatie Groepsweekend evaluatie 1 Groepsweekend evaluatie Sjoerd Langkemper 10 december 2001 Groepsweekend evaluatie 2 Inhoud Inleiding...3 Over het groepsweekend...3 Over deze evaluatie...3 Onderwerpen...4 Locatie...4

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Wie heeft die rare knopen erin gelegd? vraagt hij. Ik, geeft Bibi eerlijk toe. Vorige week waaide het nogal hard. Dus toen heb ik de rubberboot en

Wie heeft die rare knopen erin gelegd? vraagt hij. Ik, geeft Bibi eerlijk toe. Vorige week waaide het nogal hard. Dus toen heb ik de rubberboot en Het plan van Bart Dobber, niet doen! Bibi staat op het dek van het schip en kijkt naar haar hond die een kat achterna zit op de kade. Haar broer Bart ligt op de loopplank en peutert aan het touw van de

Nadere informatie