Contactpersonen. Onderwerp Algemeen overleg Pensioenonderwerpen op 20 januari 2016 Datum 18 januari Geachte dames en heren,

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Contactpersonen. Onderwerp Algemeen overleg Pensioenonderwerpen op 20 januari 2016 Datum 18 januari Geachte dames en heren,"

Transcriptie

1 FNV Houttuinlaan GM WOERDEN T F Aan De voorzitter en de leden van Vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag Contactpersonen CNV Tiberdreef 4 Postbus GL Utrecht T F VCP Bezuidenhoutseweg 60 Postbus LM s-gravenhage T Onderwerp Algemeen overleg Pensioenonderwerpen op 20 januari 2016 Datum Geachte dames en heren, Op 20 januari a.s. heeft u een algemeen overleg aangaande meerdere pensioenonderwerpen. FNV, CNV en VCP maken graag van de mogelijkheid gebruik om op een aantal van deze onderwerpen in te gaan middels deze brief. Onderzoek gepensioneerden in besturen pensioenfondsen De FNV, CNV en VCP onderschrijven dat uit het onderzoek blijkt dat er op vrijwillige basis door de fondsen al veel gebeurt ten aanzien van het betrekken van gepensioneerden bij de fondsbesturen. Vooralsnog zien ook de FNV, CNV en VCP geen reden om op dit moment tot wetgeving over te gaan. Gevolgen lage rente en UFR voor financiële positie pensioenfondsen Bij de UFR staat voor de FNV, CNV en VCP niet de verlaging van de UFR centraal, maar de volatiliteit die terugkomt in de uitkeringen en premies en de gevolgen daarvan voor pensioendeelnemers. Ook de timing van het besluit vinden de FNV, CNV en VCP bijzonder ongelukkig in een periode van Quantitative Easing door de ECB. De FNV, CNV en VCP stellen vast dat de onderzoeksresultaten in lijn zijn met de zeer zorgelijke cijfers die eerder door de StvdA en de Pensioenfederatie aan u zijn gepresenteerd, en dat het UFR-besluit een forse impact heeft. Dekkingsgraden dalen met gemiddeld 5%, dat staat gelijk aan ca. 60 miljard hogere verplichtingen. De lage rente en het UFR-besluit leiden tot een grote opwaartse druk op de pensioenpremies van op termijn circa 4,3 miljard. De omvang van deze premieverhoging zal de lastenverlichting die voor 2016 is voorgenomen vrijwel geheel teniet doen. Wanneer er niet wordt gekozen voor premieverhoging dan zal dat ten koste gaan van de pensioenopbouw van actieve jongere deelnemers of zal dit leiden dit tot een aantasting van de dekkingsgraden. De lage rente en het UFR-besluit leiden tot een sterk gestegen kans op onvoorwaardelijke kortingen op pensioenaanspraken in 2017 en latere jaren. Dit zal het vertrouwen in de pensioenfondsen wederom aantasten. Deze effecten worden in belangrijke mate veroorzaakt door het beleid van de ECB en andere centrale banken om de rente via forse monetaire ingrepen te drukken. Hierdoor is er geen sprake van een normale marktontwikkeling. De rente is veel lager dan uit een normale marktontwikkeling zou voortvloeien en bij een herstel uit de crisis op langere termijn mag worden verwacht. Het UFR-besluit maakt het huidige pensioencontract nog weer rentegevoeliger dan het al is en brengt meer volatiliteit in het pensioensysteem. De UFR wordt verlaagd én berekend over een voortschrijdend gemiddelde van de lange rente over de afgelopen tien jaar. Dit staat haaks op de lopende discussie aangaande de

2 2 van 5 toekomst van ons pensioenstelsel, waarin juist zal worden gekozen voor een minder rentegevoelig en volatiel pensioencontract. Tevens staat het haaks op de Europese ontwikkeling waarin wordt vastgehouden aan een stabiele UFR. Daarnaast sluit het niet aan op het doel waarvoor de UFR is geïntroduceerd, te weten meer stabiliteit brengen in de langlopende verplichtingen van pensioenfondsen. Het staat hiermee haaks op de intentie van het FTK om te komen tot meer stabiliteit. Ondanks de middeling van de dekkingsgraad blijven dagkoersen bepalen of het herstelplan net wel of net niet binnen de gestelde termijn kan worden gehaald. Ook zullen dagkoersen een belangrijke rol (blijven) spelen waar het gaat om de toets of fondsen vijf jaar lang onder hun Minimum Vereist Eigen Vermogen (MVEV) blijven of niet. Kleine verschillen kunnen dan verstrekkende gevolgen hebben. Diverse ondernemingspensioenfondsen en zeker bedrijfstakpensioenfondsen, hebben op dit moment geen mogelijkheden om door een verandering van contract deze gevolgen te ondervangen. De toegezegde onderzoeken naar renteafdekking (motie Vermeij) en naar aanpassing van het beleggingsbeleid door fondsen die in onderdekking zijn (motie Postema) zijn recentelijk gepubliceerd. De FNV, CNV en VCP zijn van mening dat deze onderzoeken te zeer uitgaan van de gebruikelijke situatie bij een normaal renteniveau en dat daarin te weinig aandacht is voor de bijzondere lage renteomgeving waarin de pensioenfondsen zich bevinden en die door grootschalige monetaire interventies mogelijk nog wel enige tijd zal aanhouden. Dit leidt bij de FNV, CNV en VCP tot de vraag welke nieuwe eisen dat aan het (toezichts)beleid stelt. Gegeven deze situatie roepen de FNV, CNV en VCP u op om er bij DNB op aan te dringen het UFR-besluit te heroverwegen en om te bekijken hoe er naar een stabielere methodiek kan worden gekomen. De regering zou eerst moeten onderzoeken hoe de instabiliteit en de gevoeligheid voor marktverstoringen en heftige koersbewegingen uit deze UFR kan worden gehaald en hoe de gevolgen van de UFR kunnen worden ondervangen. Stabiliteit is bovendien essentieel voor het vertrouwen dat nodig is om een transitie naar een nieuw contract mogelijk te maken. Onderzoek pensioenfondsen renteafdekking n.a.v. motie Vermeij Het onderzoek brengt de huidige situatie van renteafdekking in beeld. In het onderzoek komt het nog steeds het voortbestaan van de beleggingsspagaat duidelijk naar voren. De nadruk op nominale zekerheid doet afbreuk aan de mogelijkheden om de indexatieambitie vorm te geven in het huidige pensioencontract. Het onderzoek gaat te gering in op de beleidsvragen die voortvloeien uit de huidige situatie van een zeer lage rente en de gevolgen die renteafdekking dan ook voor de lange termijn indexatieambitie heeft. Andere cruciale onderzoeksvragen blijven buiten beeld. Vragen zoals: In hoeverre dwingt het blijven sturen op nominale zekerheid in het nieuwe FTK pensioenfondsen tot renteafdekking? Wat is de ruimte voor pensioenfondsen om uit de beleggingsspagaat te komen? Het is vreemd dat er niet is gekeken naar de effecten van de overgang op marktwaardering in Sindsdien vormt marktwaardering de basis van het nieuwe FTK en het was dus logisch geweest om eerst terug te kijken naar de effecten met betrekking tot renteafdekking bij de overgang in Nu heeft DNB alleen gekeken naar de mate van renteafdekking sinds 2007, maar niet naar de overgang in 2007 (periode van voor en vanaf 2007 met elkaar vergelijken). Ook de invloed van de marktwaardering op de rentestand zelf en de gevolgen van grote renteschokken zijn niet in beeld gebracht. Hierdoor blijven deze vragen, die leven bij de FNV, CNV en VCP, in belangrijke mate onbeantwoord. De FNV, CNV en VCP voorzien als gevolg van de lage renteomgeving problemen voor de fondsen met betrekking tot de renteafdekking in de aanloop naar Dit wordt versterkt door EMIR en Basel 3. De FNV, CNV en VCP pleiten dan ook voor vervolgonderzoek waarin deze vragen wel worden uitgewerkt. Uitbreiden en verlengen tijdelijke overbruggingsregeling AOW

3 3 van 5 De FNV, CNV en VCP willen opnieuw wijzen op de ongewenste gevolgen van het AOW-gat en de slechte arbeidsmarktpositie van grote groepen ouderen. Dit gat gaat in snel tempo oplopen van een paar maanden naar twee jaar. De FNV, CNV en VCP krijgen veel signalen uit de achterbannen dat de Overbruggingsregeling (OBR) hierin volstrekt onvoldoende voorziet. Grote groepen ouderen zullen vlak voor hun AOW worden geconfronteerd met een langdurig bestaan op bijstandsniveau. Hierbij verwijzen we tevens naar het Zwartboek dat aan de Tweede Kamer is aangeboden bij de behandeling van het wetsontwerp Versnelde verhoging AOW en dat helaas nog altijd akelig actueel is. Een forse verbetering van de OBR zou in ieder geval enig soelaas kunnen bieden voor deze groepen. De FNV, CNV en VCP onderschrijven hierom de verlenging van de OBR tot 1 januari 2023 en tevens dat de OBR ook wordt opengesteld voor mensen die tussen 1 januari 2013 en 1 juli 2015 met vut- en prepensioen zijn gegaan. Echter is dit alsnog voor sommige groepen onvoldoende. Alsnog worden er groepen onevenredig hard geraakt door de versnelde verhoging van de AOW. Zo blijft ondanks de aanpassingen de problematiek voor een groep rechthebbenden op de OBR daar waar er sprake is van een partner zonder inkomen, bestaan. Dit omdat men alsnog een beroep moet doen op bijstand (participatiewet) en men dan te maken krijgt met de inkomenstoets en de eisen om terug te keren naar het arbeidsproces uit de participatiewet, terwijl de arbeidsmarktkansen voor deze groep zeer klein zijn. Hierom verzoeken de FNV, CNV en VCP wederom om in dit geval het aanvullend pensioen niet in mindering te brengen op de hoogte van de OBR of de hoogte van de OBR gelijk te stellen aan die situatie wanneer er geen partner is en de inkomenstoets buiten beschouwing te laten. Stand van zaken inzake pensioenknip De FNV, CNV en VCP onderschrijven de invoering van de Tijdelijke regeling pensioenknip die op 8 juli 2015 is geïntroduceerd. De FNV, CNV en VCP vinden het zeer van belang dat verzekeraars deelnemers hierover proactief, tijdig, correct en volledig informeren over de mogelijkheid van de pensioenknip en net zo belangrijk op de risico`s van de pensioenknip. Het is evident dat iedere verzekeraar de pensioenknip adequaat uit zichzelf hoort aan te bieden. De FNV, CNV en VCP wensen graag te worden geïnformeerd over de uitkomsten van de overleggen hierover tussen de AFM, het Verbond van Verzekeraars en het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Uitkomsten verkenning mogelijkheid inzetten pensioen voor aflossing woningschuld Het is positief dat het kabinet nu tot het oordeel komt dat vervolgstappen om pensioengelden in te zetten voor de aflossing van de hypotheek niet opportuun zijn. In de verkenning zien de FNV, CNV en VCP nadere onderbouwing van hun advies aan de Tweede Kamer om af te zien van het inzetten van pensioenpremies en- aanspraken voor aflossing van de hypotheek. Los van de juridische bezwaren zijn de nadelen voor pensioendeelnemers te groot, aldus de FNV, CNV en VCP. De kernvraag is welke (groepen van) deelnemers hiermee zijn gebaat. De effecten op de woningmarkt zijn naar verwachting beperkt. Het is nadelig voor de andere deelnemers aan het pensioenfonds. In algemene zin is het voor de meeste deelnemers die pensioen zouden inzetten voor de aflossing van hun hypotheek, financieel nadelig op de lange termijn. Deelnemers die klem zitten met een te hoge hypotheekschuld worden gedwongen om een financieel nadelige deal aan te gaan. Daarnaast is het maar zeer de vraag of er voor deze deelnemers nog wel ruimte in het pensioenvermogen overblijft, nu de pensioenopbouw vanaf 2015 al fors is versoberd. De administratieve complexiteit zal leiden tot een stijging van de uitvoeringskosten. Dit allemaal nog los van de vraag wie deze deelnemers moet gaan adviseren en waar de zorgplicht wordt belegd. De FNV, CNV en VCP zijn van mening dat een aanpak moet worden gekozen voor de problemen op de hypotheekmarkt, die niet leidt tot een verlies aan pensioenrechten. Uiterste terughoudendheid is geboden bij het gebruik van pensioen voor andere doeleinden dan de oudedagsvoorziening. Pensioen is uitgesteld loon voor later om in het inkomen te

4 4 van 5 voorzien na het werkzame leven. Bovendien brengt de discussie over een alternatieve aanwending van pensioen vragen met zich mee over in hoeverre alternatieve aanwending van pensioengeld te verenigen is met het behoud van risicodeling. In de verkenning zien de FNV, CNV en VCP nadere onderbouwing van hun advies aan de Tweede Kamer om af te zien van het inzetten van pensioenpremies en- aanspraken voor aflossing van de hypotheek. Afschrift van de antwoordbrief aan de Stichting van de Arbeid over indexatiedepots bij pensioenfondsen Sinds de invoering van het nftk kunnen de regels voor toekomstbestendig indexeren knelpunten opleveren bij het gebruik van indexatiedepots in geval van fusies van fondsen of als middel om bepaalde groepen deelnemers in een pensioenfonds tijdelijk te compenseren voor specifieke wijzigingen van hun pensioenregeling. Hierover is overleg gevoerd tussen de StvdA en SZW. Dit heeft geleid tot een evenwichtige oplossingsrichting, zoals in de antwoordbrief aan de StvdA is verwoord. De FNV, CNV en VCP gaan er dan ook vanuit dat deze oplossingsrichting op zeer korte termijn zal worden gepubliceerd. In de praktijk zal er prudent met dit besluit worden omgegaan bij een fusie van pensioenfondsen. Door de huidige financiële situatie van pensioenfondsen en een evenwichtige belangenafweging kunnen hierbij knelpunten ontstaan waarvoor bijzondere aandacht dient te zijn. Kabinetreactie op het onderzoek over verplichtgestelde BPF-en en het wetsvoorstel APF De FNV, CNV en VCP waarderen de intentie van het kabinet om verplichtgestelde BPF-en toegang te geven tot het algemeen pensioenfonds. Zij is echter ongelukkig met de wijze waarop deze wens van verplichtgestelde BPF-en en sociale partners wordt uitgewerkt in het SEO-onderzoek. Zij hebben bedenkingen bij dit onderzoek en zijn terughoudend en kritisch jegens een verplichtstelling op de regeling. Een andere invulling van de verplichtstelling zal forse gevolgen (kunnen) hebben voor de uitvoeringsmarkt, voor de verhouding tussen sociale partners en het pensioenfonds en de bestaande governancestructuur. De verplichtstelling hoort dan ook principieel thuis in de toekomstdiscussie in de SER. De FNV, CNV en VCP nemen hierom het standpunt in dat er eerst nader onderzoek moet worden gedaan naar de consequenties van andere invullingen van de verplichtstelling alvorens dit wetgevingstraject in gang wordt gezet. Dit omdat de consequenties van een verplichtstelling op de regeling voor de bestaande bedrijfstakpensioenfondsen die willen opteren voor een APF op voorhand niet zijn te overzien. Daarnaast kan tussentijds wel worden bekeken op welke ander manieren de verplichtgestelde BPF-en wel gebruik kunnen maken van het APF. De FNV, CNV en CNV zullen de planningsbrief afwachten die de staatsecretaris in februari aan uw Kamer zal toesturen en is van mening dat de verplichtstelling principieel thuishoort in de toekomstdiscussie in de SER. Daarnaast kan tussentijds wel worden bekeken op welke ander manieren de verplichtgestelde BPF-en wel gebruik kunnen maken van het APF. Afkoop klein pensioen Verplichte waardeoverdracht van een klein pensioen zou vanuit maatschappelijk belang in de plaats kunnen komen van het eenzijdige afkooprecht van pensioenuitvoerders van klein pensioen. Omdat een verplichte waardeoverdracht het eenzijdige afkooprecht zou vervangen, betekent dit dat het uitgangspunt dan wel zou moeten zijn dat er geen bezwaarrecht geldt voor de gewezen deelnemer. Het voorstel van de FNV, CNV en VCP is dat er verplichte waardeoverdracht plaatsvindt naar de pensioenuitvoerder waar betrokkene actief deelnemer is. Is er geen sprake van actieve deelneming elders, dan vindt er geen waardeoverdracht plaats. Omdat er alleen overdracht plaatsvindt naar de uitvoerder waar actief wordt opgebouwd is een bezwaarrecht minder van belang. Betrokkene heeft daar immers ook opbouw. Bovendien is het financiële belang van het over te dragen pensioen gering (immers een klein pensioen). Als een gewezen deelnemer tot de pensioendatum bij geen andere pensioenuitvoerder actief deelnemer is geworden, dan moet worden voorkomen dat de pensioenuitvoerder alsnog

5 5 van 5 gehouden is een klein pensioen periodiek uit te keren. Dit kan worden opgelost door kleine slapersrechten op dat moment alsnog samen te voegen bij die pensioenuitvoerder die de hoogste aanspraak administreert. Het maatschappelijk belang van het in stand houden van periodieke inkomsten voor betrokkene prevaleert dan boven zijn recht om zelf te mogen kiezen door welke pensioenuitvoerder de aanspraken worden uitgekeerd. Als betrokkene slechts bij één pensioenuitvoerder slapersrechten heeft staan, dan zou deze pensioenuitvoerder in het uiterste geval op de pensioeningangsdatum alsnog gebruik mogen maken van het afkooprecht. De overdrachtswaarde wordt op dezelfde wijze berekend als in geval van een wettelijk recht op overdracht (dus ofwel conform de huidige regels, ofwel conform de nieuw te ontwikkelen regels in het kader van de fundamentele herziening WO). De FNV, CNV en VCP pleiten voor een verplichte waardeoverdracht, wanneer er sprake is van een klein pensioen. Als een gewezen deelnemer tot de pensioendatum bij geen andere pensioenuitvoerder actief deelnemer is geworden, dienen de kleine slapersrechten op dat moment alsnog worden samengevoegd bij die pensioenuitvoerder die de hoogste aanspraak administreert. Uitspraak rechtbank over verschuiven AOW-leeftijd De FNV, CNV en VCP hebben met belangstelling kennisgenomen van de uitspraak van de rechtsbank over het verschuiven van de AOW-leeftijd en wacht de uitkomst van het hoger beroep af. Hoogachtend, Gijs van Dijk Willem Jelle Berg Nic van Holstein Lid Dagelijks Bestuur FNV CNV-pensioenbestuurder Voorzitter VCP Cc Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid mw. drs. J. Klijnsma

Position Paper FTK Datum: 1 september 2014 Onderwerp: Wet aanpassing financieel toezichtskader

Position Paper FTK Datum: 1 september 2014 Onderwerp: Wet aanpassing financieel toezichtskader FNV Naritaweg 10 Postbus 8456 1005 AL Amsterdam T 020 58 16 300 F 020 68 44 541 Position Paper FTK Datum: Onderwerp: Wet aanpassing financieel toezichtskader CNV Tiberdreef 4 Postbus 2475 3500 GL Utrecht

Nadere informatie

Notitie Indexatiedepots en toekomstbestendig indexeren in het nieuwe FTK

Notitie Indexatiedepots en toekomstbestendig indexeren in het nieuwe FTK Notitie Indexatiedepots en toekomstbestendig indexeren in het nieuwe FTK Utrecht, 22 juni 2015 Koninklijk Actuarieel Genootschap Postbus 2433 3500 GK UTRECHT 1. Inleiding Onder het oude FTK-regime kon

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 32 043 Toekomst pensioenstelsel Nr. 231 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Ik heb nog steeds geen antwoord op mijn vraag over

Ik heb nog steeds geen antwoord op mijn vraag over 1 1. De zgn. risicovrije rente is niet stabiel en dus niet risicovrij zei ik in het debat 2 weken geleden. Het is goed nu te zien dat onze mening nu ook in de Tweede Kamer en door de staatssecretaris wordt

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Datum Betreft Financiële positie pensioenfondsen

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Datum Betreft Financiële positie pensioenfondsen > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

P O S I T I O N P A P E R

P O S I T I O N P A P E R Pensioenfederatie Prinses Margrietplantsoen 90 2595 BR Den Haag Postbus 93158 2509 AD Den Haag T +31 (0)70 76 20 220 info@pensioenfederatie.nl www.pensioenfederatie.nl P O S I T I O N P A P E R KvK Haaglanden

Nadere informatie

Wat is nu precies de rol van de werkgever, de vakbonden en het bestuur van het pensioenfonds?

Wat is nu precies de rol van de werkgever, de vakbonden en het bestuur van het pensioenfonds? Veelgestelde vragen en antwoorden Ontbinding Stichting Pensioenfonds Bavaria (in liquidatie) Wat gaat er op 1 april 2017 gebeuren? Dan gaan de opgebouwde pensioenaanspraken van de actieve en gewezen deelnemers

Nadere informatie

68 De Pensioenwereld in 2014

68 De Pensioenwereld in 2014 09 68 De Pensioenwereld in 2014 Pensioenregeling 69 Aanpassingen van het fiscale (Witteveen-)kader Auteurs: Ivar Sintemaartensdijk en Jan Stigter Pensioenen mogen zich nog altijd verheugen in de warme

Nadere informatie

Het verbeterde financieel toetsingskader (ftk) Zeist, 26 juni 2014

Het verbeterde financieel toetsingskader (ftk) Zeist, 26 juni 2014 Het verbeterde financieel toetsingskader (ftk) Zeist, 26 juni 2014 Wat doet het ftk? Wat zit er in de pot? Wat is er beloofd? Generatiebalans FTK = beheersingssysteem Indicator Nominale dekkingsgraad

Nadere informatie

Gelden de kortingen op het pensioen per en voor beide regelingen?

Gelden de kortingen op het pensioen per en voor beide regelingen? Veelgestelde vragen DE KORTINGEN Gelden de kortingen op het pensioen per 1-9-2016 en 1-3-2017 voor beide regelingen? Ja, de kortingen gelden zowel voor de middelloon als de CDC regeling, ongeacht het afgesproken

Nadere informatie

Klijnsma kondigt uitstel aan van wetsvoorstel APF

Klijnsma kondigt uitstel aan van wetsvoorstel APF UW PENSIOENBUREAU Actualiteiten week 7 april tot en met 13 april 2015 Margriet Adema, partner, Montae Klijnsma kondigt uitstel aan van wetsvoorstel APF Staatssecretaris Klijnsma heeft afgelopen week een

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

134 De Pensioenwereld in 2015

134 De Pensioenwereld in 2015 14 134 De Pensioenwereld in 2015 Ontwikkelingen in de pensioenmarkt 135 Het nieuwe FTK: oude wijn in nieuwe zakken? Auteurs: Gijs Hoedemaker, Machiel Koper en Alexander van Stee Na de crisis leek er een

Nadere informatie

Ten eerste: afschaffing van de al genoemde doorsneesystematiek en ten

Ten eerste: afschaffing van de al genoemde doorsneesystematiek en ten Dames en heren, Hartelijk dank voor de uitnodiging om hier vandaag op uw symposium te komen spreken. Als koepel van verenigingen van gepensioneerden wil de KNVG de belangen van gepensioneerden behartigen

Nadere informatie

CPB Notitie. Samenvatting. Ministerie van SZW. Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen

CPB Notitie. Samenvatting. Ministerie van SZW. Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen Centraal Planbureau Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den Haag Postbus 80510 2508 GM

Nadere informatie

CPB Notitie. Samenvatting. Ministerie van SZW. Aan: Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen

CPB Notitie. Samenvatting. Ministerie van SZW. Aan: Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen Centraal Planbureau Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den Haag Postbus 80510 2508 GM

Nadere informatie

Consequen;es WiDeveenkader en nftk

Consequen;es WiDeveenkader en nftk Consequen;es WiDeveenkader en nftk In opdracht van FNV- Kiem. Maatmensberekeningen die genera;e- effecten inzichtelijk maken. Drs. Diede Panneman AAG Drs. H. van Dijk AAG 10 oktober 2014 SV 2014 1000 Copyright

Nadere informatie

Datum 24 november 2015 Betreft Kamervragen van het lid Krol over het bericht 'In 2020 veel meer mensen gekort dan ufr-rapport veronderstelt'

Datum 24 november 2015 Betreft Kamervragen van het lid Krol over het bericht 'In 2020 veel meer mensen gekort dan ufr-rapport veronderstelt' > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

PENSIOEN IN BEWEGING! KLAAR VOOR DE TOEKOMST? SAMEN DELEN, EEN STERKE KEUZE

PENSIOEN IN BEWEGING! KLAAR VOOR DE TOEKOMST? SAMEN DELEN, EEN STERKE KEUZE PENSIOEN IN BEWEGING! KLAAR VOOR DE TOEKOMST? SAMEN DELEN, EEN STERKE KEUZE PENSIOEN IS AANVULLING OP AOW Lijfrente Salaris 100% Pensioen Staatspensioen (AOW) 2 AOW, VOLKSVERZEKERING (1) Voorziet in MINIMUM

Nadere informatie

Datum: 18 november 2016 Betreft: Generatie-effecten verlenging hersteltermijn pensioenfondsen

Datum: 18 november 2016 Betreft: Generatie-effecten verlenging hersteltermijn pensioenfondsen CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Centraal Planbureau Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den Haag Postbus 80510 2508 GM Den Haag T 088 9846000 I www.cpb.nl Contactpersoon Marcel Lever, Thomas Michielsen Datum:

Nadere informatie

Pensioen in beweging. Lenteakkoord 2012, Hoofdlijnennota herziening FTK en Septemberpakket

Pensioen in beweging. Lenteakkoord 2012, Hoofdlijnennota herziening FTK en Septemberpakket Pensioen in beweging Lenteakkoord 2012, Hoofdlijnennota herziening FTK en Septemberpakket Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam door Peter Janssen 27 september 2012 2012 Towers Watson.

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Aon Politieke Pensioen Monitor. Aon Hewitt Consulting Retirement & Financial Management Frank Driessen

Aon Politieke Pensioen Monitor. Aon Hewitt Consulting Retirement & Financial Management Frank Driessen Aon Politieke Pensioen Monitor Aon Hewitt Consulting Retirement & Financial Management Frank Driessen Overzicht Juli 2015 De Aon Politieke Pensioen Monitor geeft inzicht in de diverse pensioenonderwerpen

Nadere informatie

Via deze brief krijgt u verdere (achtergrond)informatie over de huidige situatie en wat dit voor uw pensioen betekent.

Via deze brief krijgt u verdere (achtergrond)informatie over de huidige situatie en wat dit voor uw pensioen betekent. Naam Adres Postcode + woonplaats Land ONDERWERP: SITUATIE PENSIOENFONDS ROCKWOOL EN MOGELIJKE VERLAGING VAN UW PENSIOEN BIJLAGEN: EVALUATIEMOMENTEN IN HERSTELPLAN, ONTWIKKELING DEKKINGSGRAAD, DEKKINGSGRAAD

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 15 december 2015 GEWIJZI Vooraf 08 Herziening IORP-richtlijn G 01 Toekomst pensioenstelsel 09 Payroll - motie Hamer G 02 03 04 05 Algemeen pensioenfonds

Nadere informatie

Uw pensioen in onzekere tijden

Uw pensioen in onzekere tijden Uw pensioen in onzekere tijden Stichting Pensioenfonds 1 Inleiding Dekkingsgraad per 31 december 2011 is 83,7%. Het pensioenfonds loopt (ver) achter op herstelplan. Voorlopig kortingsbesluit is noodzakelijk.

Nadere informatie

van het pensioenstelsel moet verbeteren en de procyclische werking ervan moet verkleinen.

van het pensioenstelsel moet verbeteren en de procyclische werking ervan moet verkleinen. 12 september 2013 Verklaring van de Stichting van de Arbeid, de Pensioenfederatie, FNV-Jong, CNV Jongeren, CSO (Unie KBO, PCOB, NVOG en Noom), ANBO, KNVG en FNV Senioren over de verdere uitwerking van

Nadere informatie

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1 RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL Vraag 1 Onder het huidige FTK krijgen pensioenfondsen te maken met de zogenaamde beleggings -spagaat: aan de ene kant kan er weinig risico worden genomen

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamerder Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamerder Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamerder Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 14 september 2015 VERD VERD VERD VERD GEWIJZI Vooraf VERD VERD 08 VERD Herziening IORP-richtlijn VERD G 01 02 03 04 05 VERD Toekomst pensioenstelsel Algemeen

Nadere informatie

Graag maken wij gebruik van de geboden gelegenheid te reageren op het wetsvoorstel waardeoverdracht klein pensioen.

Graag maken wij gebruik van de geboden gelegenheid te reageren op het wetsvoorstel waardeoverdracht klein pensioen. Pensioenfederatie Prinses Margrietplantsoen 90 2595 BR Den Haag Postbus 93158 2509 AD Den Haag T +31 (0)70 76 20 220 info@pensioenfederatie.nl www.pensioenfederatie.nl Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Nadere informatie

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014 Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader Juni 2014 Inhoudsopgave Wetsvoorstel aanpassing FTK Beleidsdekkingsgraad Premievaststelling Toekomstbestendig indexeren Inhaalindexatie Hersteltermijn

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2009Z02723/2080913600. Kamervragen van het lid Omtzigt

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2009Z02723/2080913600. Kamervragen van het lid Omtzigt De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333 44 44 Fax (070) 333 40 33

Nadere informatie

Stichting Alcatel Lucent Pensioenfonds (in liquidatie) Stichting Alcatel-Lucent Pensioenfonds (in liquidatie) Vergadering van Deelnemers

Stichting Alcatel Lucent Pensioenfonds (in liquidatie) Stichting Alcatel-Lucent Pensioenfonds (in liquidatie) Vergadering van Deelnemers Stichting Alcatel-Lucent Pensioenfonds (in liquidatie) Deelnemers en Pensioengerechtigden 29 september 2015 Agenda 1. Opening en introductie J. Koenhein 2. Korte toelichting Jaarverslag 2014 en huidige

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016

Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016 Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016 Op woensdagmiddag 9 maart, aansluitend aan de jaarbijeenkomst van de Vereniging Gepensioneerden Getronics (VGG), organiseerde Stichting Voorzieningsfonds Getronics

Nadere informatie

Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur

Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur Agenda Stand van zaken PPF APG: kerngegevens, beleggingsresultaten dekkingsgraadontwikkeling Deelnemerstevredenheidsonderzoek Effecten

Nadere informatie

Pensioenactualiteiten

Pensioenactualiteiten Pensioenactualiteiten Medezeggenschap Waterbedrijven, Waterschappen, Netwerkbedrijven 16-05-2013 Agenda Dekkingsgraad en financiële positie fonds Wijzigingen in 2012 Ontwikkelingen en gevolgen voor ABP

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Het nieuwe FTK. Pascal Janssen (PGGM) Studiemiddag VVP 15 april 2015

Het nieuwe FTK. Pascal Janssen (PGGM) Studiemiddag VVP 15 april 2015 Het nieuwe FTK Pascal Janssen (PGGM) Studiemiddag VVP 15 april 2015 1 Toekomstdiscussie in meerdere tempo s economie demografie NIEUW FTK VERBETERDE PREMIE OVEREENKOMST arbeidsmarkt maatschappij NATIONALE

Nadere informatie

Het nieuwe FTK: Een rem op de toekomst

Het nieuwe FTK: Een rem op de toekomst Het nieuwe FTK: Een rem op de toekomst Na jaren discussie over het FTK maakt Staatssecretaris Klijnsma een pas op de plaats. Zij stelt slechts aanpassingen van het huidige FTK voor. Deze aanpassingen leiden

Nadere informatie

1. Gesloten systeem voor het inhalen van indexatie en ongedaan maken van kortingen is niet wenselijk

1. Gesloten systeem voor het inhalen van indexatie en ongedaan maken van kortingen is niet wenselijk Position paper FTK Met interesse hebben wij kennisgenomen van het wetsvoorstel Aanpassing financieel toetsingskader (FTK) dat op 25 juni jl. door staatssecretaris Klijnsma is ingediend bij de Tweede Kamer.

Nadere informatie

Terugblik 2011 in cijfers

Terugblik 2011 in cijfers Terugblik 2011 in cijfers U vindt hier een samenvatting van het jaarverslag 2011. Het volledige jaarverslag kunt u downloaden via www.pensioenfondsricohnederland.nl. Financiële situatie Door de kredietcrisis

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Herstelplan. In dit nummer. oktober 2015. Waar ging het ook alweer over?

Nieuwsbrief. Herstelplan. In dit nummer. oktober 2015. Waar ging het ook alweer over? Nieuwsbrief oktober 2015 Herstelplan In de nieuwsbrieven van juli (over o.a. het nieuwe Financieel ToetsingsKader nftk ) en augustus 2015 (over beleggen) informeerden we u al eerder over de eisen die De

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 32 043 Toekomst pensioenstelsel Nr. 151 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Huidige stand van zaken nftk. drs. Lonneke Thissen AAG

Huidige stand van zaken nftk. drs. Lonneke Thissen AAG Huidige stand van zaken nftk drs. Lonneke Thissen AAG juli 2014 1. Huidige stand van zaken nftk Wetsvoorstel naar de Raad van State op 4 april 2014 Gebaseerd op nominaal kader - De komende tijd wordt gekeken

Nadere informatie

' Zie de brief van deze organisaties van 2 november 1999 aan de Vaste Tweede Kamercommissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

' Zie de brief van deze organisaties van 2 november 1999 aan de Vaste Tweede Kamercommissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Stichting van de Arbeid Pens./1253 Aan de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Postbus 90801 2509 LV Den Haag Den Haag : 8 februari 2000 Ons kenmerk : S.A. 00.02835/K Uwkenmeik : SV/VP/99/68981

Nadere informatie

De toekomst van ons pensioen

De toekomst van ons pensioen De toekomst van ons pensioen Verdieping inbreng in De Nationale Pensioendialoog Peter Borgdorff PFZW 18 maart 2015 L e a d e r s h i p E n t r e p r e n e u r s h i p Ste wa r d s h i p info@nyenrode.nl

Nadere informatie

Datum 7 juni 2016 Betreft Kamervraag/vragen van het lid Ulenbelt over het bericht dat de extreem lage rente ook bij de specialisten hard aan komt.

Datum 7 juni 2016 Betreft Kamervraag/vragen van het lid Ulenbelt over het bericht dat de extreem lage rente ook bij de specialisten hard aan komt. > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Aanpassing pensioenregeling een must. Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM

Aanpassing pensioenregeling een must. Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM Aanpassing pensioenregeling een must Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM 1 Aanpassing pensioenregeling een must Inhoud Marcel Brussee: Achtergrond wijzigingen

Nadere informatie

Versobering van de fiscale pensioenopbouw

Versobering van de fiscale pensioenopbouw Versobering van de fiscale pensioenopbouw 1. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel Als het aan het kabinet ligt, dan wordt het Witteveenkader op drie manieren aangepast: verhoging van de pensioenrichtleeftijd,

Nadere informatie

1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen?

1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen? 1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen? Het pensioenfonds staat er financieel niet goed voor. De twee belangrijkste oorzaken: 1. Nederlanders worden steeds ouder. Met name de laatste

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Betreft Kamervragen van het lid Krol Hierbij zend ik u de

Nadere informatie

Actualiteiten week 13 januari tot en met 19 januari 2015. Consultatie conceptwetsvoorstel stimulatie pensioen zelfstandigen UW PENSIOENBUREAU

Actualiteiten week 13 januari tot en met 19 januari 2015. Consultatie conceptwetsvoorstel stimulatie pensioen zelfstandigen UW PENSIOENBUREAU Actualiteiten week 13 januari tot en met 19 januari 2015 Henny Dusseljee, Bestuursondersteuning Consultatie conceptwetsvoorstel stimulatie pensioen zelfstandigen Tot het einde van deze maand bestaat de

Nadere informatie

Beleid bij collectieve waardeoverdracht

Beleid bij collectieve waardeoverdracht Beleid bij collectieve waardeoverdracht Voor een collectieve waardeoverdracht zijn geen wettelijke of gemeenschappelijke rekenregels, daarom stelt FNV Bondgenoten haar eigen uitgangspunten vast. FNV Bondgenoten

Nadere informatie

De Vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Eerste Kamer

De Vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Eerste Kamer De Vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Eerste Kamer 23 november 2014 JO/KMOL/MVE/2014.227 Betreft: Wetsvoorstel aanpassing Financieel Toetsingskader ('het Wetsvoorstel') Geachte

Nadere informatie

Pensioenwijzigingen 2014. en verder?

Pensioenwijzigingen 2014. en verder? Pensioenwijzigingen 2014 en verder? Agenda Lenteakkoord AOW Lenteakkoord pensioen Pensioenakkoord wat (voorlopig?) niet doorgaat Aanpassingen Varia Lenteakkoord - AOW Vanaf 2013: AOW in stapjes naar 67

Nadere informatie

Extra informatie pensioenverlaging

Extra informatie pensioenverlaging Extra informatie pensioenverlaging Wat is de invloed van de verlaging op mijn netto pensioen? Als u nog niet met pensioen bent, kunnen we u nu niet zeggen hoe uw netto pensioen

Nadere informatie

1.B. Jouw Cosun pensioen. Informatiebijeenkomsten voor pensioengerechtigden mei 2014

1.B. Jouw Cosun pensioen. Informatiebijeenkomsten voor pensioengerechtigden mei 2014 1.B Jouw Cosun pensioen Informatiebijeenkomsten voor pensioengerechtigden mei 2014 1 Agenda Pensioen in Nederland Waarom een nieuwe regeling bij Cosun? Pensioenpremie Toeslagverlening (indexatie) Discussie

Nadere informatie

Een nieuwe pensioenregeling

Een nieuwe pensioenregeling Een nieuwe pensioenregeling De pensioenregeling van Pensioenfonds voor de Accountancy wordt per 1 januari 2015 aangepast. Het bestuur heeft inmiddels de hoofdlijnen van de nieuwe regeling vastgesteld.

Nadere informatie

Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader pensioenfondsen / Marianne Meijer-Zaalberg

Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader pensioenfondsen / Marianne Meijer-Zaalberg 17 december 2014 Pensioen Flash Onderwerpen van deze Pensioenflash: Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader aangenomen Wetsvoorstel versnelde verhoging AOW-leeftijd ingediend Wetsvoorstel pensioencommunicatie

Nadere informatie

individu werkgever pensioenuitvoerder bevordering beperking pensioenbreuk dekking nabestaandenpensioen

individu werkgever pensioenuitvoerder bevordering beperking pensioenbreuk dekking nabestaandenpensioen > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 863 Wijziging van de Pensioenwet, de Wet verplichte beroepspensioenregeling en enkele andere wetten in verband met het van toepassing worden

Nadere informatie

Actualiteiten week 18 december 2014 tot en met 5 januari 2015. Voorbeeldrekenrente bij aanwending van kapitaal voor pensioen

Actualiteiten week 18 december 2014 tot en met 5 januari 2015. Voorbeeldrekenrente bij aanwending van kapitaal voor pensioen Actualiteiten week 18 december 2014 tot en met 5 januari 2015 Jeroen Dejalle en Vandena van der Meer, adviseurs bij Montae Voorbeeldrekenrente bij aanwending van kapitaal voor pensioen Voor de voorbeeldberekeningen

Nadere informatie

Kamervragen van de leden Omtzigt en Van Hijum (beiden CDA)

Kamervragen van de leden Omtzigt en Van Hijum (beiden CDA) De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333 44 44 Fax (070) 333 40 33

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Wijzigingen in de pensioenwetgeving... 2. Belangrijke gevolgen van de pensioenwijzigingen... 4

Wijzigingen in de pensioenwetgeving... 2. Belangrijke gevolgen van de pensioenwijzigingen... 4 UPDATE Pensioenspecial september 2014 Sneller op de hoogte zijn van het nieuws? Volg ons op Social Media! Mandema & Partners helpt u graag bij het interpreteren van de pensioenwijzigingen die voor u en

Nadere informatie

NVOG Nederlandse Vereniging van Organisaties van Gepensioneerden. Stand van Zaken Pensioenen Jos Berkemeijer 23 november 2016

NVOG Nederlandse Vereniging van Organisaties van Gepensioneerden. Stand van Zaken Pensioenen Jos Berkemeijer 23 november 2016 NVOG Nederlandse Vereniging van Organisaties van Gepensioneerden Stand van Zaken Pensioenen Jos Berkemeijer 23 november 2016 Openingsthema PENSIOEN MEER OF MINDER ZEKERHEID? 2 Openingsthema Willen jullie

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333 44 44 Fax (070) 333 40 33

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur

Nadere informatie

30 september /LJ/AH. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie

30 september /LJ/AH. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie Postadres Postbus 9208, 3506 GE Utrecht Team Pensioenen T 0900 9690 (lokaal tarief) F 030 66 30 000 wwwfnvbondgenotennl Datum 30 september 2015 008/LJ/AH Onderwerp FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie

Nadere informatie

Notitie. 1. Inleiding

Notitie. 1. Inleiding Aan CAO coördinatieoverleg Van Anja Jongbloed, hoofdbestuurder Willem Noordman, hoofdbestuurder Adviesgroep T 0900 9690 (lokaal tarief) F 030 66 30 000 www.fnvbondgenoten.nl Datum Doorkiesnummer 14 december

Nadere informatie

Eerste observaties septemberpakket. KCM fiduciair management 26 september 2012

Eerste observaties septemberpakket. KCM fiduciair management 26 september 2012 Eerste observaties septemberpakket KCM fiduciair management 26 september Wat is relevant voor de beleggingen? Rentecurve In lijn met het voorstel van Kamp: Ultimate Forward Rate (UFR) komt er op basis

Nadere informatie

Wijziging uitvoerder & pensioenregeling 2015 25 november 2014

Wijziging uitvoerder & pensioenregeling 2015 25 november 2014 Wijziging uitvoerder & pensioenregeling 2015 25 november 2014 1 Doel van deze bijeenkomst Toelichting waarom overstap naar nieuwe pensioenuitvoerder Toelichting waarom nieuwe pensioenregeling per 1-1-2015

Nadere informatie

Aon Politieke Pensioen Monitor. Aon Hewitt Consulting Retirement & Financial Management Frank Driessen

Aon Politieke Pensioen Monitor. Aon Hewitt Consulting Retirement & Financial Management Frank Driessen Aon Politieke Pensioen Monitor Aon Hewitt Consulting Retirement & Financial Management Frank Driessen Overzicht September 2015 De Aon Politieke Pensioen Monitor geeft inzicht in de diverse pensioenonderwerpen

Nadere informatie

Geef elke Nederlander een persoonlijke pensioenrekening. Position paper: Toekomst pensioenstelsel

Geef elke Nederlander een persoonlijke pensioenrekening. Position paper: Toekomst pensioenstelsel Geef elke Nederlander een persoonlijke pensioenrekening Position paper: Toekomst pensioenstelsel Publicatiedatum: juni 2016 Autoriteit Financiële Markten De AFM maakt zich sterk voor eerlijke en transparante

Nadere informatie

ALUMNIDAG RECHTEN 2016 PENSIOENRECHT ACTUALITEITEN PROF. ERIK LUTJENS PROF. HERMAN KAPPELLE

ALUMNIDAG RECHTEN 2016 PENSIOENRECHT ACTUALITEITEN PROF. ERIK LUTJENS PROF. HERMAN KAPPELLE ALUMNIDAG RECHTEN 2016 PENSIOENRECHT ACTUALITEITEN PROF. ERIK LUTJENS PROF. HERMAN KAPPELLE DEEL 1 Prof. Erik Lutjens Onderwerpen: 1. Hoofdlijnen huidige pensioenstelsel 2. Knelpunten > toekomstdiscussie.

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA. Datum Betreft Septemberpakket pensioenen

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA. Datum Betreft Septemberpakket pensioenen > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 17 maart 2015 GEWIJZIGD GEWIJZIGD GEWIJZI Vooraf 08 GEWIJZIGD FATCA G 01 Pensioencommunicatie 09 GEWIJZIGD Waardeoverdracht G 02 03 04 Versnelde verhoging

Nadere informatie

HOUDBAARHEID PENSIOEN

HOUDBAARHEID PENSIOEN Actuaris dag 2013 HOUDBAARHEID PENSIOEN Prof. Dr. Erik Lutjens HOUDBAARHEID VERPLICHTSTELLING Onderzoek Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam - www.rechten.vu.nl/ expertisecentrumpensioenrecht

Nadere informatie

Roadshow Hoofdlijnennotitie Pensioenakkoord / FTK

Roadshow Hoofdlijnennotitie Pensioenakkoord / FTK Roadshow Hoofdlijnennotitie Pensioenakkoord / FTK 2 De essentie: Eerlijke verdeling van lasten en lusten tussen generaties krijgt volop aandacht; Er worden twee contracten voorgesteld. Beide behoeven verdere

Nadere informatie

P O S I T I O N P A P E R

P O S I T I O N P A P E R Pensioenfederatie Prinses Margrietplantsoen 90 2595 BR Den Haag Postbus 93158 2509 AD Den Haag T +31 (0)70 76 20 220 info@pensioenfederatie.nl www.pensioenfederatie.nl P O S I T I O N P A P E R KvK Haaglanden

Nadere informatie

Uit dienst bij ABN AMRO pensioen laten staan of meenemen?

Uit dienst bij ABN AMRO pensioen laten staan of meenemen? Uit dienst bij ABN AMRO pensioen laten staan of meenemen? Pensioenfonds Vooraf 2 U bent uit dienst bij ABN AMRO Bank of één van de andere bij ABN AMRO Pensioenfonds aangesloten ondernemingen. Vanaf dat

Nadere informatie

Pensioennieuwsbrief AC Rijksvakbonden. Februari 2012. Ferry Pereboom Angelique Kansouh

Pensioennieuwsbrief AC Rijksvakbonden. Februari 2012. Ferry Pereboom Angelique Kansouh Pensioennieuwsbrief AC Rijksvakbonden Ferry Pereboom Angelique Kansouh Februari 2012 De AC Rijksvakbonden zijn een initiatief van NCF, Juvox, VPW en VCPS Inhoudsopgave 0. Voorwoord......... 3 1. Lage dekkingsgraad

Nadere informatie

Heel veel dank voor de uitnodiging om hier vandaag te mogen spreken.

Heel veel dank voor de uitnodiging om hier vandaag te mogen spreken. Speech Bert Boertje, divisiedirecteur Toezicht pensioenfondsen bij De Nederlandsche Bank, bij het congres Pensioen Update van Euroforum op 8 december 2016 Dames en heren, Heel veel dank voor de uitnodiging

Nadere informatie

PRESENTATIE VOOR DE VERENIGING VAN GEPENSIONEERDEN DUPONT NEDERLAND DD.27 NOVEMBER 2014 DOOR KLAAS MOLENAAR VZ PENSIOENCOMMISSIE KNVG/NVOG

PRESENTATIE VOOR DE VERENIGING VAN GEPENSIONEERDEN DUPONT NEDERLAND DD.27 NOVEMBER 2014 DOOR KLAAS MOLENAAR VZ PENSIOENCOMMISSIE KNVG/NVOG PRESENTATIE VOOR DE VERENIGING VAN GEPENSIONEERDEN DUPONT NEDERLAND DD.27 NOVEMBER 2014 DOOR KLAAS MOLENAAR VZ PENSIOENCOMMISSIE KNVG/NVOG GAAT HET WEL GOED MET MIJN PENSIOEN IN DE TOEKOMST?? ER ZIJN DRIE

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland Human Resources Stichting Pensioenfonds Nederland Toelichting Witteveenkader II en nieuw Financieel Toetsingskader 30 september 2014 kantoor Amsterdam Identifier Presentatie Seminar DNB 28 en 30 mei 2013

Nadere informatie

Themadag 3 februari Workshop premieovereenkomst

Themadag 3 februari Workshop premieovereenkomst Themadag 3 februari 2015 Workshop premieovereenkomst 2 Aan de orde komen: 1. 2014: de verkenning 2. December: brief met voorstel Staatssecretaris 3. Inzet op 2 sporen vanuit de Pensioenfederatie 4. Verdere

Nadere informatie

Toelichting op de voorgenomen besluiten liquidatie en collectieve waardeoverdrachten PMA

Toelichting op de voorgenomen besluiten liquidatie en collectieve waardeoverdrachten PMA Toelichting op de voorgenomen besluiten liquidatie en collectieve waardeoverdrachten PMA Woord vooraf De afgelopen jaren zijn de deelnemers meer en meer geconfronteerd met de turbulentie rondom pensioenen

Nadere informatie

Onderwerp: Rapport evenwichtig belangenafweging bij de vaststelling van de pensioenpremie voor 2015

Onderwerp: Rapport evenwichtig belangenafweging bij de vaststelling van de pensioenpremie voor 2015 CONFIDENTIEEL Onderwerp: Rapport evenwichtig belangenafweging bij de vaststelling van de pensioenpremie voor 2015 Toezicht pensioenfondsen Expertisecentrum bedrijf en organisatie Leeswijzer rapport: 1.

Nadere informatie

Actualiteiten week 10 maart tot en met 16 maart 2015

Actualiteiten week 10 maart tot en met 16 maart 2015 UW PENSIOENBUREAU Actualiteiten week 10 maart tot en met 16 maart 2015 Jan Nijssen, senior partner bij Montae Wetsvoorstel Pensioencommunicatie en Eerste Kamer In ons vorige overzicht hebben wij u gemeld

Nadere informatie

Advies van de adviescommissie pensioenrecht Nederlandse orde van advocaten

Advies van de adviescommissie pensioenrecht Nederlandse orde van advocaten MEMORANDUM Advies van de adviescommissie pensioenrecht Nederlandse orde van advocaten Aan: Mevr. J. Klijnsma, Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Sociaal-economische Raad Stichting van

Nadere informatie

Vraag-antwoord voor Pensioenfonds ANWB

Vraag-antwoord voor Pensioenfonds ANWB Vraag-antwoord voor Pensioenfonds ANWB vanwege verlagen pensioenen, april 2013 1. Waarom moet Pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen? Het pensioenfonds staat er financieel niet goed voor. De twee belangrijkste

Nadere informatie

Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst

Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst Jaarvergadering DNP 25 maart 2015 Frans Dooren, directeur 1 Agenda - Even voorstellen - Terugblik 2014 - Organisatie, Dekkingsgraad, Rente, Verplichtingen,

Nadere informatie

33 672 Invoering van pensioen- en lijfrente-excedentregelingen (Wet pensioenaanvullingsregelingen) Nadere Memorie van Antwoord.

33 672 Invoering van pensioen- en lijfrente-excedentregelingen (Wet pensioenaanvullingsregelingen) Nadere Memorie van Antwoord. 33 672 Invoering van pensioen- en lijfrente-excedentregelingen (Wet pensioenaanvullingsregelingen) Nadere Memorie van Antwoord Inleiding Het kabinet heeft met interesse kennisgenomen van de nadere vragen

Nadere informatie

1. Overzicht rappelabele toezeggingen SZW (Rappel juli 2015)

1. Overzicht rappelabele toezeggingen SZW (Rappel juli 2015) 1. Overzicht rappelabele toezeggingen SZW (Rappel juli 2015) 1. Toezegging Verdringing op de arbeidsmarkt (31.767) (T01000) De minister van SZW zegt de Kamer, naar aanleiding van een vraag van het lid

Nadere informatie

Het wetsvoorstel is op 3 juli 2014 aangenomen door de Tweede Kamer. ChristenUnie, SGP, VVD, Van Vliet, D66, GroenLinks en PvdA stemden voor.

Het wetsvoorstel is op 3 juli 2014 aangenomen door de Tweede Kamer. ChristenUnie, SGP, VVD, Van Vliet, D66, GroenLinks en PvdA stemden voor. Overzicht van stemmingen in de Tweede Kamer afdeling Inhoudelijke Ondersteuning aan De leden van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) datum 3 juli 2014 Betreffende wetsvoorstel:

Nadere informatie