NSHV Nieuws! 1. Mededeling Programmabureau: Buluitreiking. Juni 2011 Jaargang 1, nr. 4. Beste studenten van het interdisciplinaire honoursprogramma,

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NSHV Nieuws! 1. Mededeling Programmabureau: Buluitreiking. Juni 2011 Jaargang 1, nr. 4. Beste studenten van het interdisciplinaire honoursprogramma,"

Transcriptie

1 Juni 2011 Jaargang 1, nr. 4 Inhoud nieuwsbrief: 1. Mededeling Programma bureau: Bul-uitreiking Han Rouwenhorst 2. Cursusverslag: Words, Words, Words. 3. Artikel: Zoeken naar zekerheid: de achtergrond van Logicomix Dr. Wim Veldman Beste studenten van het interdisciplinaire honoursprogramma, Het bestuur bied jullie bij dezen de laatste nieuwsbrief van dit studiejaar aan. Jullie vinden hierin weer een aantal interessante artikelen en daarnaast informatie over de buluitreiking van 23 juni. Verder neemt het bestuur van bij dezen afscheid van jullie. We hebben met veel plezier de NSHV opgericht dit jaar en we hopen dat het mag uitbloeien tot een mooie vereniging. Veel leesplezier en alvast een hele fijne vakantie! 4. Woord van de voorzitter Tom Spangenberg 5. Colofon 1. Mededeling Programmabureau: Buluitreiking De volgende mensen hebben meegewerkt aan deze nieuwsbrief: Dr. Wim Veldman Linda Konijn Han Rouwenhorst Eindredactie: Dianne van Houdt Op donderdag 23 juni aanstaande krijgen de honoursstudenten die in 2009 zijn begonnen aan het honoursprogramma hun honoursbul. Voordat de academische plechtigheid om uur begint, presenteren de studenten de resultaten van hun denktanks. Dat doen zij tussen en uur in de Academiezaal van de Aula. Bij die presentaties zijn jullie als honoursstudenten van harte welkom. Jullie kunnen dan een indruk opdoen van de resultaten die voortkomen uit de denktanks. De buluitreiking is helaas besloten: die bijeenkomst is voorbehouden aan de studenten die de bul krijgen, aan hun ouders en aan de docenten. We hopen jullie te mogen begroeten bij de denktank presentaties! Door: Han Rouwenhorst

2 2 2. Cursusverslag: Words, words words. Woorden, woorden en nog eens woorden. We gebruiken ze elke dag en waarschijnlijk sta je er niet bij stil dat er een heleboel interessants valt te zeggen over woorden. Hoe ontstaan woorden bijvoorbeeld? En hoe leren kinderen zo snel zo veel verschillende woorden? Hoe ziet het lexicon van een tweetalige spreker in elkaar? Hoe zit het lexicon van een eentalige spreker eigenlijk in elkaar? Dat zijn vragen die werden behandeld in de cursus Words, words, words onder leiding van professor Pieter Muysken en dr. Lotte Hogeweg. Elke week werd er door een gastspreker van taalwetenschap, Nederlands, filosofie, het Donders Instituut, het Max Planck Instituut of de Universiteit Leiden een ander thema behandeld. De werkvelden van de gastsprekers geven al aan dat naar woorden vanuit verschillende wetenschappelijke disciplines onderzoek wordt gedaan: de taalkunde, filosofie en psychologie. De methodes variëren van experimenten en taalvergelijking tot bijvoorbeeld corpusonderzoek (een corpus is een database met opgenomen gesprekken, het Corpus Gesproken Nederlands bevat ongeveer 10 miljoen woorden). Een interessante vraag is hoe woorden in ons hoofd zitten. Hoe zitten vormen en klanken in ons hoofd? En hoe betekenissen? Dit wordt ook wel het mentale lexicon genoemd. Hier wordt veel onderzoek naar gedaan. Verwerving van woorden, redeneren met woorden, tweetaligheid, gebarentaal en tal van andere onderwerpen: het kwam allemaal aan bod gedurende de cursus. Andere talen hebben natuurlijk andere woorden, maar kunnen ook een andere verdeling van vorm en betekenis hebben (lexicale variatie). Zo maken Engelstaligen onderscheid tussen cousin en nephew, terwijl wij in het Nederlands alleen neef kennen. Ook zijn er Nederlandse woorden die ze ergens anders niet kennen, zoals gezellig. Er is zelfs een stammentaal in het Amazonegebied (Pirahã) die geen telwoorden heeft!

3 3 Grappig is dat we zelfs hele verkorte vormen van woorden uitspreken en blijkbaar ook herkennen. Zo wordt in ieder geval vaak uitgesproken als ieval, natuurlijk als tuuk en mogelijk als mook, zonder dat we het zelf in de gaten hebben. Taal verandert in de loop der jaren. In Frankrijk hebben ze een speciale taalwet om het aantal leenwoorden uit andere talen te mijden (bijvoorbeeld: vergelijk het Franse ordinateur met computer dat in andere talen vaak wordt overgenomen vanuit het Engels). Het Nederlands kent wel veel leenwoorden, maar er zijn ook Nederlandse woorden die invloed hebben op andere talen: de coleslaw komt wel degelijk van koolsla en de ultra-amerikaanse Yankee komt gewoon van Jan-Kees! Aan de cursus was ook een excursie verbonden. Op een prachtig zonnige dag in april vertrokken we met de trein naar Leiden om daar het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL) te bezoeken. Dit instituut brengt de Nederlandse woordenschat in kaart uit alle gewesten en uit alle eeuwen, met als begin de 5 e /6 e eeuw tot de meest recente standaardtaal zoals die wordt gebruikt in Nederland, Vlaanderen en Suriname. Na ontvangst werden we bijgepraat over de werkwijze van het INL en de verschillende woordenboeken, zoals het Oudnederlands Woordenboek, het Middelnederlandsch Woordenboek en meer eigentijdse woordenboeken. Het verschil met de bekende woordenboeken van Van Dale, zoals velen die gebruiken, is dat Van Dale meer commercieel is en het INL de Nederlandse woordenschat beschrijft vanuit een meer wetenschappelijke insteek. Vervolgens vertelden verschillende medewerkers wat hun werk inhield. Ook konden we nog even zien hoe het verzamelen van woorden vroeger met de hand ging. Na afloop kregen we van professor Muysken, die een tijd in Leiden heeft gewerkt, een korte rondleiding door de binnenstad waarna we op een terrasje van een heerlijke maaltijd genoten. De cursus was veelzijdig waardoor er voor niet-taalkundigen een hoop te leren viel. Het was een goede introductie van een interessant vakgebied waardoor ik me nu heb aangemeld als proefpersoon voor taalkundige onderzoeken! Door: Linda Konijn

4 4 3. Artikel: Zoeken naar zekerheid: de achtergrond van Logicomix De zekerheid van de wiskunde is spreekwoordelijk. Het grote voorbeeld wordt gegeven in de Elementen van Euclides, een boek dat 2300 jaar oud is, maar nog steeds inspireert en laat zien hoe het moet: definities, axioma s en inzichten, en dan: stellingen en opgaven, bewijzen en constructies, die eindigen met: QED, quod erat demonstrandum, en dat moest ik bewijzen, of met QEF, quod erat faciendum, en en dat moest ik maken/construeren. Niet alleen de wiskundigen vinden in de Elementen van Euclides hun ijkpunt, ook Newton, toen hij de natuurkunde aanpakte, en Spinoza, toen hij werkte aan zijn Ethica, volgden Euclides na. De manier waarop wiskundigen het met elkaar eens worden over de juistheid van een stelling maakt jaloers. Er worden zulke precieze afspraken gemaakt over wat de argumenten zijn die je in een bewijs zou mogen gebruiken dat het aan een boekhouder of een machine kan worden overgelaten na te gaan of een eenmaal opgesteld bewijs juist is of niet. Kunnen we niet op dezelfde wijze andere wetenschappelijke en filosofische vragen oplossen, politieke beslissingen nemen en geschilpunten uit de wereld helpen? Dat was de droom van Leibniz, wiskundige en filosoof, die leefde in een door (godsdienst)oorlogen verscheurd Europa. In de beeldroman Logicomix wordt de hoofdpersoon, Bertrand Russell, getekend als een erfgenaam van Leibniz, hartstochtelijk op zoek naar de wortels van de wiskundige zekerheid, en gedreven door het verlangen naar een rationele wijze van leven en een rationele procedure voor politieke besluitvorming. In het college dat in het volgend collegejaar naar aanleiding van Logicomix wordt opgezet, zullen we het gevecht om de grondslagen van de wiskunde, waar Russell een rol in speelde, herbeleven. We proberen te zien welke vragen men zich stelde, op welke moeilijkheden men stuitte, en wat de uiteindelijke betekenis is van de vaak voorlopige antwoorden die men heeft gevonden. Een goed inzicht in wat wiskunde eigenlijk is, is onontbeerlijk voor een goed begrip van wetenschap in het algemeen, en, zoals Plato al benadrukte, een onontkoombare voorbereiding op de wijsbegeerte. We gaan eerst kijken bij Euclides, hoe hij, geïnspireerd door grote voorgangers, zijn verhandeling heeft opgezet. We zien hoe hij de stelling van Pythagoras bewijst, en hoe hij met passer en liniaal de regelmatige vijfhoek construeert en laat zien dat deze constructie juist is. Het vijfde postulaat, dat is het beroemde parallellenaxioma, waarvan men pas in 1830 goed inzag dat het niet volgde uit de andere axioma s, krijgt ook aandacht. En ook letten we op de manier waarop Euclides, in navolging van de grote Eudoxos, het begrip verhouding hanteert. Archimedes werd hierdoor in staat gesteld zijn bepaling van de inhoud en de oppervlakte van de bol goed onder woorden te brengen.

5 5 Bovendien zou Dedekind, toen hij in 1858 een definitie gaf van het begrip reëel getal, beseffen dat hij niets anders deed dan de definitie van Eudoxos opnieuw onder de aandacht brengen. In 1873 ontdekte Cantor dat er verschillende soorten oneindig zijn. We bekijken het eigenlijk niet heel moeilijke diagonaalargument dat aan deze ontdekking ten grondslag ligt. Cantor kwam tot zijn ontdekking doordat hij zich, net als Dedekind, had afgevraagd hoe je het begrip reëel getal zou moeten definiëren. Dedekind en Frege waren intussen gaan nadenken over het begrip natuurlijk getal. Zij meenden dat het redeneren over natuurlijke getallen gebaseerd kan worden op wat zij noemden: logische principes. We zullen zien waarom zij dat dachten. Frege dacht niet alleen na over het begrip natuurlijk getal, hij voerde quantificatoren in en schiep een formele taal voor de wiskunde, waarin men bewijzen veel preciezer kon formuleren dan tot dan toe. Hij is de grondlegger van de moderne logica. Het werk van Dedekind en Frege werd onderuit gehaald door de ontdekking van de paradox van Russell in Men kan erover verbaasd zijn dat Russell bleef proberen Freges ideaal: een logische grondslag voor de wiskunde, te verwezenlijken. Cantor ontwikkelde intussen de verzamelingenleer. Hij bleef worstelen met de vraag hoeveel soorten oneindig er wel niet zijn en formuleerde de continuümhypothese. Hij zag zich genoodzaakt bij sommige vragen die hij niet kon oplossen een beroep te doen op een zogenaamde denkwet. Die denkwet bleek equivalent te zijn met het door zijn leerling Zermelo in 1904 geformuleerde keuzeaxioma. De Nederlandse wiskundige Brouwer, die later beroemd zou worden door zijn dimensiestelling, deed in 1908 een aanval op de logica. Brouwer vond dat de wiskundigen beter moeten nadenken over wat ze zeggen als ze het hebben over oneindige objecten; dan zullen ze begrijpen dat ze zich veel zorgvuldiger moeten uitdrukken dan ze gewend zijn, en dat ze niet kunnen varen op het kompas van de (klassieke) logica. Hij vond dat we onderscheid moeten maken tussen de taal waarin we wiskundige constructies en bewijzen beschrijven en die constructies en bewijzen zelf. Hij begon een intuïtionistische reconstructie van de wiskunde.

6 6 Hilbert moest niets van Brouwers aanval hebben en maakte een plan tot verdediging van het gebruik van de (klassieke) logica in wiskundige argumenten. Dit plan moet, na Gödels onvolledigheidstelling van 1931, als mislukt worden beschouwd. Wittgenstein was meer filosoof dan wiskundige en dacht diep na over taal als communicatiemiddel. Hij werd sterk geïnspireerd door Frege en Russell, en sommige van zijn gedachte-experimenten verraden de invloed van Brouwer. Turing vestigde de aandacht op het belang van berekenbare reële getallen en gaf in deze context zijn beroemde definitie van het begrip algoritme/turing- machine, in De onoplosbaarheid van het door hem gedefinieerde Halting Problem is een direct gevolg van het diagonaalargument van Cantor. In het college: Zoeken naar zekerheid: de achtergrond van Logicomix zullen we stilstaan bij de hier genoemde mijlpalen uit het grondslagenonderzoek van de 19e en 20e eeuw. Zelf geef ik in Nijmegen colleges op het gebied van de grondslagen en de filosofie van de wiskunde. In mijn onderzoek probeer ik de door Brouwer begonnen hervorming van de wiskunde een stapje verder te brengen. Mijn leermeester was Johan de Longh, de oprichter van de wiskundeopleiding in Nijmegen, en een leerling van Brouwer. Door: Wim Veldman

7 7 4. Woord van de voorzitter Beste leden, Begin dit jaar is de Nijmeegse Studenten Honoursvereniging bij notariële akte opgericht. Als oprichters dachten wij onder de studenten van het interdisciplinaire honoursprogramma de behoefte gesignaleerd te hebben om elkaar beter te leren kennen in een informele setting. Uit deze observatie is de NSHV voortgekomen. We wilden dit doel onder meer proberen te bereiken door het organiseren van voornamelijk informele activiteiten voor onze leden, het verspreiden van deze nieuwsbrief en het opstarten van een alumninetwerk. Als bestuur denken wij het bestaansrecht van de vereniging de afgelopen tijd ruimschoots bewezen is. In de eerste weken na onze oprichting is de helft van de deelnemers van het programma lid geworden en ons ledenaantal groeit nu langzaam richting de honderd. Op onze eerste activiteit, het gala van 8 april 2011, kwamen ongeveer honderd man af en de reacties waren enorm positief. Als oprichtingsbestuur hebben wij ons voornamelijk gericht op de infrastructuur van onze vereniging: het opstellen van reglementen, het opstarten van onze financiële administratie, het opbouwen van het Honoursnetwerk, et cetera. Voor ons als bestuur was het zaak om voor de NSHV een stevig fundament op te bouwen waarop de vereniging de komende jaren kan bloeien. Na de vakantie zullen wij als bestuur in september het stokje overdragen aan een nieuw bestuur. Ondanks dat deze groep nog niet rond is, hebben we er vertrouwen in dat we binnenkort een kandidaatsbestuur voor volgend jaar kunnen presenteren. We zullen deze groep zo goed mogelijk klaarstomen voor het komende jaar, zodat de NSHV volgend jaar door kan groeien. Ik wil al een voorschot nemen op de wissel van ons bestuur door mijn mede-bestuursgenoten te bedanken voor hun inzet het afgelopen jaar. Tevens wil ik de leden bedanken voor hun enthousiasme, alle mensen die ons gala tot een succes hebben gemaakt voor een mooie avond en de organisatie van de Radboud Honours Academy voor hun steun de afgelopen tijd. Namens het bestuur, wil ik bij dezen tot slot de studenten die komende donderdag 23 juni hun Honoursbul krijgen feliciteren. In september zijn de alumni, net als de andere studenten, welkom op het Honoursfeest, dat wij (zoals de studentenraad dat het afgelopen jaar heeft gedaan) weer in september zullen organiseren. Rest mij om iedereen (alvast) een fijne vakantie te wensen. Ik hoop jullie allemaal (mooi gebruind) op de wissel-alv in september te mogen begroeten! Met vriendelijke groet, namens het bestuur, Tom Spangenberg Voorzitter der Nijmeegse Studenten Honoursvereniging

8 8 NSHV Nieuws! CONTACT Colofon De studievereniging NSHV wil iedereen bedanken die aan deze nieuwsbrief heeft meegewerkt. De volgende nieuwsbrief verschijnt in september Als je graag een stuk wilt schrijven over de cursus of de denktank waaraan je deelneemt, of als je andere interessante stukken hebt voor de nieuwsbrief, mail deze dan naar Wij wensen iedereen een fijne vakantie! Met vriendelijke groet, het oprichtingsbestuur van NSHV, Tom Spangenberg Mark Buck Harald van Wijlen Carolien van Senten Dianne van Houdt Bezoek onze website! Ga naar:

Keuze-Axioma en filosofische vragen over de Wiskunde

Keuze-Axioma en filosofische vragen over de Wiskunde Keuze-Axioma en filosofische vragen over de Wiskunde Jaap van Oosten Department of Mathematics, Utrecht University Caleidsocoop 1, 3 april 2012 In de wiskunde bewijzen we stellingen (uitspraken). In het

Nadere informatie

Gödels Onvolledigheidsstellingen

Gödels Onvolledigheidsstellingen Gödels Onvolledigheidsstellingen Jaap van Oosten Department Wiskunde, Universiteit Utrecht Symposium A-eskwadraat, 11 december 2014 De Onvolledigheidsstellingen van Gödel zijn verreweg de beroemdste resultaten

Nadere informatie

VERZAMELINGEN EN AFBEELDINGEN

VERZAMELINGEN EN AFBEELDINGEN I VERZAMELINGEN EN AFBEELDINGEN Het begrip verzameling kennen we uit het dagelijks leven: een bibliotheek bevat een verzameling van boeken, een museum een verzameling van kunstvoorwerpen. We kennen verzamelingen

Nadere informatie

Helden van de wiskunde: L.E.J. Brouwer Brouwers visie vanuit een logica-informatica perspectief

Helden van de wiskunde: L.E.J. Brouwer Brouwers visie vanuit een logica-informatica perspectief Helden van de wiskunde: L.E.J. Brouwer Brouwers visie vanuit een logica-informatica perspectief Herman Geuvers Radboud Universiteit Nijmegen Technische Universiteit Eindhoven 1 Helden van de wiskunde:

Nadere informatie

Voorwoord NSHV NIEUWS. Beste lezer,

Voorwoord NSHV NIEUWS. Beste lezer, O k t o b e r 2 0 1 1 J a a r g a n g 2, n r. 1 I n d i t n u m m e r : NSHV NIEUWS * V o o r w o o r d * W o o r d v a n d e v o o r z i t t e r * M e d e d e l i n g e n * V e r s l a g H o - n o u r

Nadere informatie

Oneindig en Wiskunde

Oneindig en Wiskunde Oneindig en Wiskunde Tá scéiĺın agam K. P. Hart Faculteit EWI TU Delft Amsterdam, 20 september 2016 K. P. Hart Oneindig en Wiskunde 1 / 16 Wat zegt Van Dale? De allereerste editie (1864): eindig: bn. en

Nadere informatie

Reglement der Nijmeegse Studenten Honoursvereniging

Reglement der Nijmeegse Studenten Honoursvereniging Reglement der Nijmeegse Studenten Honoursvereniging Vastgesteld tijdens de algemene ledenvergadering van 1 februari 2011. Gewijzigd tijdens de algemene ledenvergadering van 6 februari 2012. Documentnr:

Nadere informatie

Voortgezette Logica, Week 6

Voortgezette Logica, Week 6 Voortgezette Logica, Week 6 Joost J. Joosten Universiteit Utrecht (sub)faculteit der Wijsbegeerte Heidelberglaan 8 3584 CS Utrecht Kamer 164, 030-2535575 jjoosten@phil.uu.nl www.phil.uu.nl/ jjoosten Voortgezette

Nadere informatie

Wat is wiskunde? college door Jan Hogendijk, 12 september 2016

Wat is wiskunde? college door Jan Hogendijk, 12 september 2016 Wat is wiskunde? college door Jan Hogendijk, 12 september 2016 Wiskunde is een wetenschap waarin precies geredeneerd wordt over getallen, figuren in de ruimte, of formele structuren in het algemeen. In

Nadere informatie

De mens. Een machine?

De mens. Een machine? De mens. Een machine? Het argument van J.R. Lucas tegen het mechanisme G.J.E. Rutten De verhouding tussen mens en machine Mechanisme (materialisme, sciëntisme) De mens is niets meer dan een complexe machine

Nadere informatie

Logica 1. Joost J. Joosten

Logica 1. Joost J. Joosten Logica 1 Joost J. Joosten Universiteit Utrecht (sub)faculteit der Wijsbegeerte Heidelberglaan 8 3584 CS Utrecht Kamer 158, 030-2535579 jjoosten@phil.uu.nl www.phil.uu.nl/ jjoosten (hier moet een tilde

Nadere informatie

Inhoud. Introductie tot de cursus

Inhoud. Introductie tot de cursus Inhoud Introductie tot de cursus 1 Inleiding 7 2 Voorkennis 7 3 Het cursusmateriaal 7 4 Structuur, symbolen en taalgebruik 8 5 De cursus bestuderen 9 6 Studiebegeleiding 10 7 Huiswerkopgaven 10 8 Het tentamen

Nadere informatie

Notatie van verzamelingen. Lidmaatschap. Opgave. Verzamelingen specificeren

Notatie van verzamelingen. Lidmaatschap. Opgave. Verzamelingen specificeren Overzicht TI1300: Redeneren en Logica College 10: Verzamelingenleer Tomas Klos Algoritmiek Groep Colleges 1 2: Bewijstechnieken Colleges 3 9: Propositielogica Vandaag en morgen: Verzamelingenleer Colleges

Nadere informatie

Formeel Denken. Herfst 2004

Formeel Denken. Herfst 2004 Formeel Denken Herman Geuvers Deels gebaseerd op het herfst 2002 dictaat van Henk Barendregt en Bas Spitters, met dank aan het Discrete Wiskunde dictaat van Wim Gielen Herfst 2004 Contents 1 Propositielogica

Nadere informatie

232 NAW 5/6 nr. 3 september 2005 Te Moeilijk? Welnee! Hans Finkelnberg

232 NAW 5/6 nr. 3 september 2005 Te Moeilijk? Welnee! Hans Finkelnberg 232 NAW 5/6 nr. 3 september 2005 Te Moeilijk? Welnee! Hans Finkelnberg illustratie: Rye Tajiri Hans Finkelnberg Te moeilijk? Welnee! NAW 5/6 nr. 3 september 2005 233 Hans Finkelnberg Mathematisch Instituut

Nadere informatie

Prof. dr. H.W. Broer Instituut voor Wiskunde en Informatica Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen met dank aan Jan van Maanen en Pauline Vos

Prof. dr. H.W. Broer Instituut voor Wiskunde en Informatica Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen met dank aan Jan van Maanen en Pauline Vos Werken met getallen (en verzamelingen en oneindigheid) Prof. dr. H.W. Broer Instituut voor Wiskunde en Informatica Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen met dank aan Jan van Maanen en Pauline Vos

Nadere informatie

FILOSOFIE VAN DE WISKUNDE. Filosofische stromingen in de wiskunde. De genetische methode. Voorbeeld van de gen. meth.

FILOSOFIE VAN DE WISKUNDE. Filosofische stromingen in de wiskunde. De genetische methode. Voorbeeld van de gen. meth. Filosofische stromingen in de wiskunde FILOSOFIE VAN DE WISKUNDE n logicisme (Frege, Russell) "wiskunde is een tak van de logica" n formalisme (Hilbert) "wiskunde is de wetenschap van formele systemen"

Nadere informatie

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Kiezen voor Latijn en/of Grieks? Als leerling in het laatste jaar van de basisschool sta jij voor een belangrijke keuze. Welke studierichting moet je gaan volgen in het

Nadere informatie

basisschool De Wiekslag / Goudhaanstraat 38 / 0316-262860 / www.dewiekslag.com / info@dewiekslag.com 1

basisschool De Wiekslag / Goudhaanstraat 38 / 0316-262860 / www.dewiekslag.com / info@dewiekslag.com 1 NIEUWSBRIEF 1 4 september 2015 DATA OVERZICHT: Woensdag 16 september Informatieavond Woensdag 23 september Studiedag (alle leerlingen vrij) Woensdag 23 september Schoolvoetbaltoernooi groep 7/8 Woensdag

Nadere informatie

Nieuwsbrief Bètasteunpunt September 2011

Nieuwsbrief Bètasteunpunt September 2011 Nieuwsbrief Bètasteunpunt September 2011 Het Bètasteunpunt van de Hanzehogeschool is in 2009 opgezet om o.a. hulp te bieden aan leerlingen uit het voortgezet onderwijs die bezig zijn met hun profielwerkstuk.

Nadere informatie

Het gymnasium, iets voor jou?

Het gymnasium, iets voor jou? GYMNASIUM Het gymnasium, iets voor jou? 2 Ben jij nieuwsgierig en wil je veel te weten komen? Houd je van talen en wetenschap? Vind je leren leuk en haal je hoge cijfers? Ga je ervoor als je iets wilt

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

Les B-08 Kunstmatige intelligentie en logica

Les B-08 Kunstmatige intelligentie en logica 2004, David Lans Les B-08 Kunstmatige intelligentie en logica 8.1 De Turing test Toen halverwege de 20 e eeuw de computer zijn intrede deed, stelde de Brit Alan Turing (1912-1953) in een wetenschappelijke

Nadere informatie

Open dag 14 maart Welkom bij: Taal- en cultuurstudies

Open dag 14 maart Welkom bij: Taal- en cultuurstudies Open dag 14 maart 2015 Welkom bij: Taal- en cultuurstudies Taal- en cultuurstudies kiezen 3/16/2015 Bachelorvoorlichting 2 Taal- en cultuurstudies kiezen en combineren Taal- en cultuurstudies wetenschap

Nadere informatie

De richtprijs voor een lezing is 400,- excl. reiskosten. Voor een workshop zijn de kosten afhankelijk van de invulling van de workshop.

De richtprijs voor een lezing is 400,- excl. reiskosten. Voor een workshop zijn de kosten afhankelijk van de invulling van de workshop. Lezingen Een lezing duurt 45 minuten tot een uur, gevolgd door de mogelijkheid om vragen te stellen en te discussiëren. De lezingen worden op locatie gegeven. Workshops Meer dan tijdens een lezing zijn

Nadere informatie

TI1300: Redeneren en Logica. TI1300 Redeneren en Logica College 1: Inleiding en Bewijstechnieken. Blackboard: enroll!

TI1300: Redeneren en Logica. TI1300 Redeneren en Logica College 1: Inleiding en Bewijstechnieken. Blackboard: enroll! TI1300: Redeneren en Logica TI1300 Redeneren en Logica College 1: Inleiding en Bewijstechnieken Tomas Klos TI1300 bestaat uit 2 delen: Th: Theorie, Tomas Klos Pr: Practicum, Tomas Klos plus student-assistenten

Nadere informatie

Bewijzen voor een atheïst dat Allah (God) bestaat

Bewijzen voor een atheïst dat Allah (God) bestaat Bewijzen voor een atheïst dat Allah (God) bestaat [لونلدية - dutch [nederlands - dr. Zakir Naik revisie: Yassien Abo Abdillah bron: www.uwkeuze.net, geprikt door broeder Hamid 2014-1435 إثبات وجود االله

Nadere informatie

HP Prime: Meetkunde App

HP Prime: Meetkunde App HP Prime Graphing Calculator HP Prime: Meetkunde App Meer over de HP Prime te weten komen: http://www.hp-prime.nl De Meetkunde-App op de HP Prime Meetkunde is een van de oudste wetenschappen op aarde,

Nadere informatie

Oriëntatie Kunstmatige Intelligentie. Inleidend College Niels Taatgen

Oriëntatie Kunstmatige Intelligentie. Inleidend College Niels Taatgen Oriëntatie Kunstmatige Intelligentie Inleidend College Niels Taatgen Inhoud vandaag! Wat is kunstmatige intelligentie?! Vakgebieden die bijdragen aan de AI! Kunnen computers denken?! Hoe denken mensen

Nadere informatie

Vorig college. IN2505-II Berekenbaarheidstheorie College 4. Opsommers versus herkenners (Th. 3.21) Opsommers

Vorig college. IN2505-II Berekenbaarheidstheorie College 4. Opsommers versus herkenners (Th. 3.21) Opsommers Vorig college College 4 Algoritmiekgroep Faculteit EWI TU Delft Vervolg NDTM s Vergelijking rekenkracht TM s en NDTM s Voorbeelden NDTM s 20 april 2009 1 2 Opsommers Opsommers versus herkenners (Th. 3.21)

Nadere informatie

Getaltheorie I. c = c 1 = 1 c (1)

Getaltheorie I. c = c 1 = 1 c (1) Lesbrief 1 Getaltheorie I De getaltheorie houdt zich bezig met het onderzoek van eigenschappen van gehele getallen, en meer in het bijzonder, van natuurlijke getallen. In de getaltheorie is het gebruikelijk

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

zomer Vakantie zomer

zomer Vakantie zomer NieuwsBrief nr.3, 2011 Naar Binnen Beste lezer, Het is weer tijd voor de zomer. In het midden van Nederland is afgelopen week de zomervakantie begonnen. De kinderen hebben zes weken geen school. Zes weken

Nadere informatie

Terugblik campustour Utrecht Science Park - Amsterdam Science Park - Campus Wageningen Universiteit 21 november 2012

Terugblik campustour Utrecht Science Park - Amsterdam Science Park - Campus Wageningen Universiteit 21 november 2012 Terugblik campustour Utrecht Science Park - Amsterdam Science Park - Campus Wageningen Universiteit 21 november 2012 H.J. Kooij Utrecht Science Park De campustour startte op het Utrecht Science Park (USP)

Nadere informatie

Onderwijs Onderzoekschool Politieke Geschiedenis

Onderwijs Onderzoekschool Politieke Geschiedenis Onderwijs Onderzoekschool Politieke Geschiedenis Voor promovendi en Research Masters 2012 2013 Onderzoekschool Politieke Geschiedenis 1 1. De Onderzoekschool Politieke Geschiedenis De Onderzoekschool Politieke

Nadere informatie

start -> id (k (f c s) (g s c)) -> k (f c s) (g s c) -> f c s -> s c

start -> id (k (f c s) (g s c)) -> k (f c s) (g s c) -> f c s -> s c Een Minimaal Formalisme om te Programmeren We hebben gezien dat Turing machines beschouwd kunnen worden als universele computers. D.w.z. dat iedere berekening met natuurlijke getallen die met een computer

Nadere informatie

Logica als een oefening in Formeel Denken

Logica als een oefening in Formeel Denken Logica als een oefening in Formeel Denken Herman Geuvers Institute for Computing and Information Science Radboud Universiteit Nijmegen Wiskunde Dialoog 10 juni, 2015 Inhoud Geschiedenis van de logica Propositielogica

Nadere informatie

Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011

Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011 Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011 Van de voorzitter Ik heb in de eerste nieuwsbrief van dit jaar gezegd dat er nieuws moet zijn voor een nieuwe nieuwsbrief En nieuws hebben we zeker weer. Nieuwe bestuursleden

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING. Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING. Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 2015-2016 Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte Deze onderwijs- en examenregeling (OER-FFTR) treedt

Nadere informatie

VOORBEREIDING DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE

VOORBEREIDING DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE VOORBEREIDING DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE 1 Utrecht, 2013 Beste docent, Wij hopen u en uw groep binnenkort te mogen verwelkomen in het Centraal Museum, waar u met de groep deelneemt aan het programma

Nadere informatie

TAALFILOSOFIE. Overkoepelende vraag: WAT IS BETEKENIS?

TAALFILOSOFIE. Overkoepelende vraag: WAT IS BETEKENIS? TAALFILOSOFIE Overkoepelende vraag: WAT IS BETEKENIS? GOTTLOB FREGE (1848 1925) Uitvinder moderne logica Vader van de taalfilosofie BEGRIFFSCHRIFT (1879) Bevat moderne propositie en predicaten-logica Syllogistiek

Nadere informatie

achtergronden en lessuggesties voor Logisch redeneren

achtergronden en lessuggesties voor Logisch redeneren achtergronden en lessuggesties voor Logisch redeneren 75 76 Achtergrondinformatie Logisch redeneren Dit lesmateriaal wijkt af van de gebruikelijke inleidingen tot de logica: De hoofdredenen zijn: Dit is

Nadere informatie

Waarom had Spinoza een voorkeur voor meetkunde (en niet voor rekenkunde)?

Waarom had Spinoza een voorkeur voor meetkunde (en niet voor rekenkunde)? Waarom had Spinoza een voorkeur voor meetkunde (en niet voor rekenkunde)? Adrie Hoogendoorn 1. Het Probleem Een van de opvallende kenmerken van Spinoza's filosofie is zijn voorkeur voor de meetkunde en

Nadere informatie

De enveloppenparadox

De enveloppenparadox De enveloppenparadox Mats Vermeeren Berlin Mathematical School) 6 april 013 1 Inleiding Een spel gaat als volgt. Je krijgt twee identiek uitziende enveloppen aangeboden, waarvan je er één moet kiezen.

Nadere informatie

Numerieke aspecten van de vergelijking van Cantor. Opgedragen aan Th. J. Dekker. H. W. Lenstra, Jr.

Numerieke aspecten van de vergelijking van Cantor. Opgedragen aan Th. J. Dekker. H. W. Lenstra, Jr. Numerieke aspecten van de vergelijking van Cantor Opgedragen aan Th. J. Dekker H. W. Lenstra, Jr. Uit de lineaire algebra is bekend dat het aantal oplossingen van een systeem lineaire vergelijkingen gelijk

Nadere informatie

Nieuwsbrief 3 van de plusklas in Groningen

Nieuwsbrief 3 van de plusklas in Groningen Nieuwsbrief 3 van de plusklas in Groningen Woensdag 17 december 2014 In deze nieuwsbrief willen wij met u terugkijken op de afgelopen periode en alvast vooruitblikken op de komende maanden. Terugblik wetenschapsproject:

Nadere informatie

Een les wiskunde: hoe Kepler naar de wereld keek (voorbeeldles voortgezet onderwijs)

Een les wiskunde: hoe Kepler naar de wereld keek (voorbeeldles voortgezet onderwijs) Een les wiskunde: hoe Kepler naar de wereld keek (voorbeeldles voortgezet onderwijs) Ab van der Roest Dit materiaal is onderdeel van het compendium christelijk leraarschap dat samengesteld is door het

Nadere informatie

U-Talent Academie. Uitdagend bètaonderwijs op school en de universiteit

U-Talent Academie. Uitdagend bètaonderwijs op school en de universiteit U-Talent Academie Uitdagend bètaonderwijs op school en de universiteit U-Talent Academie Uitdagend bètaonderwijs op school en de universiteit Uitdaging in bèta en techniek voor vwo ers Zoek je meer uitdaging

Nadere informatie

DOMINO DAY 2014 PROJECT. Antoniuscollege Gouda. Informatie voor de leerlingen. Inhoud

DOMINO DAY 2014 PROJECT. Antoniuscollege Gouda. Informatie voor de leerlingen. Inhoud PROJECT DOMINO DAY 2014 Antoniuscollege Gouda Informatie voor de leerlingen Inhoud 1 De opdracht 2 De organisatie 3 Begeleiding 4 Beoordeling en evaluatie A Plan van Aanpak B Persoonlijk verslag C Evaluatielijst

Nadere informatie

Haarlem'30'november'2015,'door:'Hans'Adriaansens.'

Haarlem'30'november'2015,'door:'Hans'Adriaansens.' Haarlem30november2015,door:HansAdriaansens. 1.! In de afgelopen 15 jaar, na de oprichting van University College Utrecht enalhelemaalnadatderooseveltacademy(nuucr)zichinmiddelburg hadgevestigd,hebikheelwatstedenaantafelgehaddieookzo

Nadere informatie

Leve de Wiskunde! 2011 W I N G O! Uw Wingo-master van vandaag: Jan Brandts Korteweg-de Vries Instituut voor Wiskunde Universiteit van Amsterdam

Leve de Wiskunde! 2011 W I N G O! Uw Wingo-master van vandaag: Jan Brandts Korteweg-de Vries Instituut voor Wiskunde Universiteit van Amsterdam Leve de Wiskunde! 2011 W I N G O! Uw Wingo-master van vandaag: Jan Brandts Korteweg-de Vries Instituut voor Wiskunde Universiteit van Amsterdam W I N G O = W I S K U N D E - B I N G O W I N G O 17 15 π

Nadere informatie

Kerstnieuwsbrief schooljaar 2015-2016 17 december 2015

Kerstnieuwsbrief schooljaar 2015-2016 17 december 2015 Kerstnieuwsbrief schooljaar 2015-2016 17 december 2015 Beste ouders, Terwijl de kortste dag snel nadert en een lange kerstvakantie voor de deur staat, gaan onze gedachten terug naar schooljaar 2015. Het

Nadere informatie

Wiskundige beweringen en hun bewijzen

Wiskundige beweringen en hun bewijzen Wiskundige beweringen en hun bewijzen Analyse (en feitelijk de gehele wiskunde) gaat over het bewijzen van beweringen (proposities), d.w.z. uitspraken waaraan de karakterisering waar of onwaar toegekend

Nadere informatie

Fibonacci op de universiteit

Fibonacci op de universiteit Fibonacci op de universiteit Bart Zevenhek January 16, 2008 De rij van Fibonacci: een manier om mijlen om te rekenen naar kilometers. De rij van Fibonacci: een manier om mijlen om te rekenen naar kilometers.

Nadere informatie

Trainersopleiding 2014

Trainersopleiding 2014 Trainersopleiding 2014 Remind Keizersgracht 253, Amsterdam www.remindlearning.nl trainersopleiding@remindlearning.nl Uitleg van de trainersopleiding In dit document kun je lezen wat Remind doet, waar Remind

Nadere informatie

De kunst van het kiezen. Het juiste profiel

De kunst van het kiezen. Het juiste profiel De kunst van het kiezen Het juiste profiel 1. De keuze Wat, hoe en wie? Vier profielen Cultuur en Maatschappij Economie en Maatschappij Natuur en Gezondheid Natuur en Techniek (C&M) (E&M) (N&G) (N&T) Drie

Nadere informatie

N ieuwsbrief 02 december 2016

N ieuwsbrief 02 december 2016 Kattebelletje Maandag 5 december Sinterklaasviering Kerst-versieren woensdag 7 december vanaf half 9 Maandag 19 december Kerst-inloop. Tussen 18.30-19.30 uur Let op! Donderdag 22 december zijn de kinderen

Nadere informatie

Toelichting bij de Korte Verhandeling van Spinoza Nummer 1

Toelichting bij de Korte Verhandeling van Spinoza Nummer 1 Toelichting bij de Korte Verhandeling van Spinoza Nummer 1 Deel 1, Hoofdstuk 1 - Dat er iets buiten ons bestaat. Rikus Koops 8 juni 2012 Versie 1.1 In de inleidende toelichting nummer 0 heb ik gesproken

Nadere informatie

Web-deductie voor het onderwijs in formeel denken

Web-deductie voor het onderwijs in formeel denken Voorstel voor SURF innovatieproject onderwijsvernieuwing: Web-deductie voor het onderwijs in formeel denken Penvoerende instelling: Radboud Universiteit Nijmegen Partner instellingen: Vrije Universiteit

Nadere informatie

Logisch denken over kansen

Logisch denken over kansen Logisch denken over kansen In zee met wiskunde D TU Eindhoven, 29 januari 2007 Mirte Dekkers en Klaas Landsman mdekkers@math.ru.nl landsman@math.ru.nl Radboud Universiteit Nijmegen Genootschap voor Meetkunde

Nadere informatie

PARADOXEN 2 Dr. Luc Gheysens

PARADOXEN 2 Dr. Luc Gheysens PARADOXEN Dr. Luc Gheysens SPELEN MET ONEINDIG Historische nota De Griekse filosoof Zeno (ca. 90-0 v. Chr.) bedacht een aantal paradoen om aan te tonen dat beweging eigenlijk een illusie is. De meest bekende

Nadere informatie

Dossieropdracht 3. Analyse 1 - Didactiek

Dossieropdracht 3. Analyse 1 - Didactiek Dossieropdracht 3 Analyse 1 - Didactiek Naam: Thomas Sluyter Nummer: 1018808 Jaar / Klas: 1e jaar Docent Wiskunde, deeltijd Datum: 22 november, 2007 Samenvatting Het realistische wiskundeonderwijs heeft

Nadere informatie

ZOMERBRIEF INTERKERKELIJKE WERKGROEP HART-EN-VROUW

ZOMERBRIEF INTERKERKELIJKE WERKGROEP HART-EN-VROUW ZOMERBRIEF INTERKERKELIJKE WERKGROEP HART-EN-VROUW Terugblik afgelopen seizoen We mogen dankbaar terugkijken op een mooi seizoen van Hart-en-Vrouw. In oktober hielden we een cabaret Avond Oma in de la

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, opening vmbo-schooljaar , Grootegast, 31 augustus 2010

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, opening vmbo-schooljaar , Grootegast, 31 augustus 2010 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, opening vmbo-schooljaar 2010-2011, Grootegast, 31 augustus 2010 Er was eens een boerin die twee emmers verse, romige melk buiten zette. Vlakbij

Nadere informatie

NIEUWSFLITS. De verbouwing op het nieuwe adres is nog in volle gang maar het beloofd helemaal geweldig te worden!

NIEUWSFLITS. De verbouwing op het nieuwe adres is nog in volle gang maar het beloofd helemaal geweldig te worden! NIEUWSFLITS Augustus 2015 Beste ouders/verzorgers en leden, Het is alweer augustus 2015, de zomervakantie vliegt voorbij. En wat is er een hoop gebeurd in de afgelopen weken. Wij hebben afscheid genomen

Nadere informatie

Rekenen met de procentenstrook

Rekenen met de procentenstrook Rekenen met de procentenstrook Volgens Bartjens Frans van Galen en Dolly van Eerde Kinderen weten aan het eind van de basisschool heus wel wat procenten zijn: een percentage geeft aan om hoeveel honderdsten

Nadere informatie

Infobulletin Basisschool St. Petrus Boxtel, Tel: 0411-672348 E-mail: info@st-petrus.nl website: www.st-petrus.nl

Infobulletin Basisschool St. Petrus Boxtel, Tel: 0411-672348 E-mail: info@st-petrus.nl website: www.st-petrus.nl Infobulletin Basisschool St. Petrus Boxtel, Tel: 0411-672348 E-mail: info@st-petrus.nl website: www.st-petrus.nl 06 januari 2016 Gefelicitaart!! 07 jan. Juf Evelien 08 jan. Lot gr. 3 10 jan. Lisa gr. 5

Nadere informatie

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10.1 Inleiding Dit hoofdstuk bevat gedetailleerde informatie over de doelstellingen, eindkwalificaties en opbouw van de Masteropleiding Filosofie & Maatschappij.

Nadere informatie

Naam opleiding: Life Science & Technology. Toelating

Naam opleiding: Life Science & Technology. Toelating Naam opleiding: Life Science & Technology Toelating Is de studie moeilijk? De studie is pittig; zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie direct vol voor gaat. Gas terugnemen kan altijd

Nadere informatie

Beheer- en OntwikkelModel voor Open Standaarden (BOMOS) versie 2 - DEEL 1: DE BASIS

Beheer- en OntwikkelModel voor Open Standaarden (BOMOS) versie 2 - DEEL 1: DE BASIS Beheer- en OntwikkelModel voor Open Standaarden (BOMOS) versie 2 - DEEL 1: DE BASIS Een standaard die niet beheerd wordt is geen standaard! Het is nooit te vroeg om de mogelijkheden voor het beheer van

Nadere informatie

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen.

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. Een klein gesprekje met God Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. God lachte breed. Dat is waar!, zei God. Jij bent ook het licht.

Nadere informatie

Wiskunde voor in bed, op het toilet of in bad. Simon Koolstra

Wiskunde voor in bed, op het toilet of in bad. Simon Koolstra Wiskunde voor in bed, op het toilet of in bad Simon Koolstra BBNC uitgevers Amersfoort, 2015 Inhoud Voorwoord 07 1. Wat is wiskunde? 09 2. Het getal nul 14 3. Getalstelsels 18 4. Bewijzen 23 5. Breuken

Nadere informatie

Halfjaarverslag van het XXIIIe verenigingsjaar van het. Samenwerkingsoverleg Faculteitsverenigingen. 1 september 2013 1 maart 2014

Halfjaarverslag van het XXIIIe verenigingsjaar van het. Samenwerkingsoverleg Faculteitsverenigingen. 1 september 2013 1 maart 2014 Halfjaarverslag van het XXIIIe verenigingsjaar van het 1 september 2013 1 maart 2014 I. Voorwoord II. Beleidspunten a. Toegankelijkheid b. Professionaliteit c. Continuïteit III. Nawoord Pagina 1 van 7

Nadere informatie

Infoblaadje. Agenda Interview met Judith Timmer

Infoblaadje. Agenda Interview met Judith Timmer Infoblaadje April 2001 In deze editie: Agenda Interview met Judith Timmer Colofon. Je kunt de redatie als volgt bereiken: Mark: Borchgraven 1, Varsseveld, 241421; Jantine: Valkenhof 43, Varsseveld, 248916;

Nadere informatie

Radboud Honours Academy. Onderwijsdag oktober 2013

Radboud Honours Academy. Onderwijsdag oktober 2013 Radboud Honours Academy Onderwijsdag oktober 2013 GESCHIEDENIS Vanaf 2002 interdisciplinair honoursprogramma - twee jaar, extra inspanning 600 uur - jaarlijkse instroom 100 studenten 2008: subsidie voor

Nadere informatie

Kies voor meer! kies voor meer

Kies voor meer! kies voor meer kies voor meer Kies voor meer! Je staat op het punt om een heel belangrijke beslissing te nemen: je kiest de school waar je de komende jaren naartoe gaat. Spannend! Want je wilt natuurlijk naar een plek

Nadere informatie

En.donderdag is het dan ook nog Hoeksteenfeestdag! De weersvoorspelling is goed en dat belooft dus ook weer een topdag te worden.

En.donderdag is het dan ook nog Hoeksteenfeestdag! De weersvoorspelling is goed en dat belooft dus ook weer een topdag te worden. CALKOENSTRAAT 15 1121XA LANDSMEER INFO-BULLETIN 19 2 juli JAARGANG 2013-2014 Vanuit de directie Op het moment dat ik mijn aandeel voor de INFO schrijf, is de vakantie echt in het vooruitzicht. Wat een

Nadere informatie

nieuwsbrief Jaargang 8, nr. 2 26 augustus 2015 In dit nummer: Belangrijk

nieuwsbrief Jaargang 8, nr. 2 26 augustus 2015 In dit nummer: Belangrijk nieuwsbrief Jaargang 8, nr. 2 26 augustus 2015 In dit nummer: Start schooljaar Informatieochtend Gymtijden Afscheid Damion Hulp ouders gezocht Onderbouwnieuws Middenbouwnieuws Ander nieuws Beste ouders,

Nadere informatie

Drents Archief. Meisje met de hoepel. Groep 2 Speuren in het archief

Drents Archief. Meisje met de hoepel. Groep 2 Speuren in het archief Drents Archief Meisje met de hoepel Groep 2 Les 3 Speuren in het archief Les 3 Speuren in het archief Samenvatting van de les In het Drents Archief bevindt zich een kistje dat een dubbele bodem blijkt

Nadere informatie

http://uva.nl/ Sunday 28th of September 2014 08:37:59 AM Document generated by http://siteoid.com/

http://uva.nl/ Sunday 28th of September 2014 08:37:59 AM Document generated by http://siteoid.com/ Studenten Medewerkers EN Delen Delen via email Delen op facebook Delen op linkedin Delen op twitter Extranet Alumni Bibliotheek Contact English home Koninklijke onderscheiding voor universiteitshoogleraar

Nadere informatie

Volledige inductie. Hoofdstuk 7. Van een deelverzameling V van de verzameling N van alle natuurlijke getallen veronderstellen.

Volledige inductie. Hoofdstuk 7. Van een deelverzameling V van de verzameling N van alle natuurlijke getallen veronderstellen. Hoofdstuk 7 Volledige inductie Van een deelverzameling V van de verzameling N van alle natuurlijke getallen veronderstellen we het volgende: (i) 0 V (ii) k N k V k + 1 V Dan is V = N. Men ziet dit als

Nadere informatie

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten 1 Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding G.J.E. Rutten Introductie In dit artikel wil ik het argument van de Amerikaanse filosoof Alvin Plantinga voor

Nadere informatie

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS 31/10/ 13 INTRODUCTIE Welkom! Vandaag gaan we gezamenlijk ervaringen delen over de vorige bijeenkomst. Jullie hebben in groepjes

Nadere informatie

God bestaat en Hij is belangrijk We hebben God nodig in ons leven Jezus: Zijn leven Jezus: Zijn dood Jezus: Zijn opstanding De Heilige Geest

God bestaat en Hij is belangrijk We hebben God nodig in ons leven Jezus: Zijn leven Jezus: Zijn dood Jezus: Zijn opstanding De Heilige Geest Basiscursus Christelijk geloof Module 1 Les 1: Les 2: Les 3: Les 4: Les 5: Les 6: Les 7: Les 8: God bestaat en Hij is belangrijk We hebben God nodig in ons leven Jezus: Zijn leven Jezus: Zijn dood Jezus:

Nadere informatie

Erratum Onderwijs en Examenregeling (OER) Bacheloropleidingen

Erratum Onderwijs en Examenregeling (OER) Bacheloropleidingen Erratum Onderwijs en Examenregeling (OER) Bacheloropleidingen 2013-2014 Datum Blz Omschrijving 12-06-2013 15 art. 5.9 termijn beoordeling Het moet zijn: 1. Het resultaat van de mondelinge toets wordt binnen

Nadere informatie

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met Lisette van Vliet: lisette.van.vliet@eenvandaag.

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met Lisette van Vliet: lisette.van.vliet@eenvandaag. Onderzoek Rekentoets 6 oktober 2015 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek in samenwerking met LAKS, gehouden van 23 september tot en met 5 oktober 2015, deden 1.411 middelbare scholieren en 701 hbo

Nadere informatie

Analytische en andere soorten meetkunde van Mavo tot Maple. Utrecht, 9 januari 2016 Wintersymposium KWG Jeroen Spandaw j.g.spandaw@tudelft.

Analytische en andere soorten meetkunde van Mavo tot Maple. Utrecht, 9 januari 2016 Wintersymposium KWG Jeroen Spandaw j.g.spandaw@tudelft. Analytische en andere soorten meetkunde van Mavo tot Maple Utrecht, 9 januari 2016 Wintersymposium KWG Jeroen Spandaw j.g.spandaw@tudelft.nl Puzzel mavo 3 Puzzel mavo 3 Puzzel mavo 3 Veronderstel: zijde

Nadere informatie

C.B.S. De Oanrin Piterpôlle EM Twijzel Tel: Website: oanrin.noventa.nl

C.B.S. De Oanrin Piterpôlle EM Twijzel Tel: Website: oanrin.noventa.nl C.B.S. De Oanrin Piterpôlle 29 9286 EM Twijzel Tel: 0511 54 10 46 Email: oanrin@noventa.nl Website: oanrin.noventa.nl Beste ouders/verzorgers, Het kalenderjaar is alweer bijna ten einde en het nieuwe jaar

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF augustus 2014

NIEUWSBRIEF augustus 2014 NIEUWSBRIEF augustus 2014 Beste ouders/ verzorgers en kinderen, De zon laat zich helaas niet meer zoveel zien, de dagen totdat de scholen beginnen zijn alweer op twee handen te tellen..kortom, het einde

Nadere informatie

Nieuwsbrief december 2015

Nieuwsbrief december 2015 Hallo allemaal, Via deze nieuwsbrief willen we jullie dit keer iets uitgebreider informeren over wat CSN precies doet. In de agenda vinden jullie wat er de komende tijd gaat komen. Daarnaast zullen we

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING. Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING. Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 2016-2017 Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen Master Filosofie (120 EC) Deze onderwijs- en examenregeling (OER-FFTR) treedt in werking op 1 september

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

#3. Zuidwest drenthe in beweging.

#3. Zuidwest drenthe in beweging. APR 2012 NIEUWSBRIEF ONDERSTEBOVEN Naar een klantgerichte organisatie met kleinschalige teams #1. Ondersteboven gaan is: van en met elkaar leren! Het lijkt misschien een vorm van een Loesje (Liefde is:

Nadere informatie

Agenda NIEUWSBRIEF NR 1 JAARGANG 5 11, 12, 13 Februari,

Agenda NIEUWSBRIEF NR 1 JAARGANG 5 11, 12, 13 Februari, Agenda NIEUWSBRIEF NR 1 JAARGANG 5 11, 12, 13 Februari, Groep 8 CITO eindtoets dinsdag t/m donderdag 7 Februari, vrijdag Warme truiendag 13 Februari, donderdag Playbackshow 5 Februari, woensdag Spreekuur

Nadere informatie

Donderdag 6 september 2012 week 36

Donderdag 6 september 2012 week 36 Donderdag 6 september 2012 week 36 AGENDA - Maandag 10 september: Informatieavond groepen 1 t/m 4 o Groepen 1/2 van 19.00 uur t/m 20.00 uur o Groepen 3 en 4 van 20.00 uur t/m 21.00 uur - Dinsdag 11 september:

Nadere informatie

Stelling van Pythagoras

Stelling van Pythagoras 1 of 6 Stelling van Pythagoras Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie De stelling van Pythagoras is een wiskundige stelling die zijn naam dankt aan de Griekse wiskundige Pythagoras. 'Zijn' stelling was overigens

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over de U-Talent Academie

Veel gestelde vragen over de U-Talent Academie Veel gestelde vragen over de U-Talent Academie Veel leerlingen die overwegen om deel te nemen aan de U-Talent Academie hebben vragen over het programma, de selectie, de zwaarte van het programma. In dit

Nadere informatie

gelijkvormigheid handleiding inhoudsopgave 1 de grote lijn 2 applets 3 bespreking per paragraaf 4 tijdsplan 5 materialen voor een klassengesprek

gelijkvormigheid handleiding inhoudsopgave 1 de grote lijn 2 applets 3 bespreking per paragraaf 4 tijdsplan 5 materialen voor een klassengesprek gelijkvormigheid inhoudsopgave 1 de grote lijn 2 applets 3 bespreking per paragraaf 4 tijdsplan 5 materialen voor een klassengesprek gelijkvormigheid gelijkvormigheid 1 de grote lijn hoofdlijn de zijlijn

Nadere informatie

2 e Mini conferentie. Digitale visualisatie technieken in het kunstonderwijs. Verslag 13-02-2014. Innovatieve Visualisatie Technieken

2 e Mini conferentie. Digitale visualisatie technieken in het kunstonderwijs. Verslag 13-02-2014. Innovatieve Visualisatie Technieken e Mini conferentie Digitale visualisatie technieken in het kunstonderwijs Verslag 3--4 Innovatieve Visualisatie Technieken Tweede mini-conferentie Lectoraat Innovatieve Visualisatie Technieken Op donderdag

Nadere informatie

Het leren van de toekomst in de handen van jonge denkers

Het leren van de toekomst in de handen van jonge denkers Het leren van de toekomst in de handen van jonge denkers De Nationale DenkTank is in volle gang. Veertig jonge mensen houden zich momenteel bezig met Het Leren van de Toekomst in het beroepsonderwijs.

Nadere informatie