Clary van der Veen Lonneke van Leeuwen. Open en Alert. Procesevaluatie van de implementatie in JJI De Heuvelrug, locatie Overberg

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Clary van der Veen Lonneke van Leeuwen. Open en Alert. Procesevaluatie van de implementatie in JJI De Heuvelrug, locatie Overberg"

Transcriptie

1 Clary van der Veen Lonneke van Leeuwen Open en Alert Procesevaluatie van de implementatie in JJI De Heuvelrug, locatie Overberg

2

3 Clary van der Veen Lonneke van Leeuwen Open en Alert Procesevaluatie van de implementatie in JJI De Heuvelrug, locatie Overberg Trimbos-instuut, Utrecht, 2009

4 Colofon Opdrachtgever en financier Ministerie van Justitie Projectleiding Lonneke van Leeuwen, Trimbos-instituut Uitvoering pilotonderzoek Clary van der Veen, Trimbos-instituut Pilotuitvoering Open en Alert (training en behandeling) Centrum Maliebaan, instelling voor verslavingspsychiatrie, regio Utrecht: Lennard Lamers, afdeling preventie Utrecht Gisèle Hoevenaars, afdeling preventie Utrecht Karin van Doornum, afdeling curatie Veenendaal Annegien Loth, afdeling curatie Utrecht Pilotuitvoering Open en Alert (implementatie) Justitiële Jeugdinrichting De Heuvelrug, locatie Overberg: Marijke van Kraaikamp, directeur behandeling en diagnostiek van de JJI De Heuvelrug Esther Schuitemaker, teamleider Overberg Inge de Boer, behandelcoördinator locatie Overberg Begeleidingscommissie Open en Alert Marijke van Kraaikamp, directeur behandeling en diagnostiek van de JJI De Heuvelrug Harry Bosma, locatiedirecteur Overberg Esther Schuitemaker, teamleider Overberg Herman Kaal, adjunct directeur van het JOC Hans Jagers, senior beleidsadviseur en plv. directeur van de Sprengen Juliette Sonderman, directeur pedagogisch beleid van de Doggershoek Jet Gudden, locatiedirecteur van de Hunnerberg Deborah Leue, Dienst Justitiële Inrichtingen Niets uit deze uitgave mag vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van het Trimbos-instituut. Deze procesevaluatie is te downloaden via Trimbos-instituut Da Costakade 45 Postbus AS Utrecht T: F: , Trimbos-instituut, Utrecht. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, zonder voorafgaande toestemming van het Trimbos-instituut.

5 Inhoud Voorwoord 7 1 Inleiding Aanleiding project Doel, onderzoeksvragen en respondentgroepen procesevaluatie Projectfasen Projectstructuur Projectfinanciering 13 2 Beschrijving uitgangssituaties betrokken organisaties De uitgangssituatie van Overberg Uitgangssituatie instelling voor verslavingszorg, Centrum Maliebaan 15 3 Uitvoering Open en Alert Train-de-trainer bijeenkomst Werkgroep Stuurgroep Begeleidingscommissie Training 19 4 Resultaten Resultaten onderzoeksvraag Resultaten onderzoeksvraag Resultaten onderzoeksvraag Resultaten onderzoeksvraag Resultaten onderzoeksvraag Resultaten onderzoeksvraag Resultaten en aanbevelingen Resultaten Randvoorwaarden Aanbevelingen Slotconclusie 50 6 Literatuur 51 Bijlage 1 Tevredenheid training 53 Bijlage 2: Vragenlijst 55 TRIMBOS-INSTITUUT 5

6 6 TRIMBOS-INSTITUUT

7 Voorwoord Voor u ligt de rapportage over de pilot-implementatie van het door het Ministerie van Justitie gefinancierde project Open en Alert, alcohol- en drugspreventie in de justitiële jeugdinrichting. In hoofdstuk 1 is een beschrijving te vinden waarom de pilot Open en Alert is opgezet, de vraagstelling van de pilot en de onderscheidende fasen in de uitvoering van de pilot. In hoofdstuk 2 vindt u een beschrijving van de uitgangssituatie van de betrokken organisaties bij de pilot Open en Alert, de Justitiële Jeugdinrichting de Heuvelrug, locatie Overberg en de Instelling voor Verslavingszorg Centrum Maliebaan. In hoofdstuk 3 staat de uitvoering van de pilot Open en Alert beschreven en de randvoorwaarden, onderverdeeld in belemmerende en bevorderende factoren van de uitvoering en implementatie. In hoofdstuk 4 volgt de evaluatie van de pilot Open en Alert en hoofdstuk 5 sluit vervolgens af met het bespreken van resultaten en aanbevelingen. Open en Alert is in eerste instantie ontwikkeld en uitgetest als aanbod voor instellingen voor verslavingszorg en residentiële jeugdhulpverlening. Om Open en Alert verder te ontwikkelen en toepasbaar te maken voor justitiële jeugdinrichtingen is Open en Alert van in een pilot-implementatie uitgevoerd en geëvalueerd. Dit proces staat in dit rapport beschreven. Op basis van de resultaten uit de pilot-implementatie en de evaluatie is het handboek Open en Alert voor preventiewerkers van instellingen voor verslavingszorg aangepast en een nieuw handboek voor implementatie in de justitiële jeugdinrichting ontwikkeld. Meer informatie over de materialen kunt u vinden op de website en de materialen kunt u bestellen via Graag willen we de organisaties die hebben deelgenomen aan de pilot Open en Alert bedanken. Ook de deelnemers van de begeleidingscommissie voor het volgen van het proces en de resultaten. Dankzij Centrum Maliebaan, afdeling preventie hebben we een aangepast handboek voor trainers, waarmee andere instellingen voor verslavingszorg Open en Alert aan justitiële jeugdinrichtingen kunnen aanbieden. Dankzij de Heuvelrug, locatie Overberg hebben we Open en Alert uit kunnen testen en hebben we een handboek voor implementatie ontwikkeld, waarmee andere justitiële jeugdinrichtingen van start kunnen gaan met Open en Alert. Ook willen we de werkgroepleden van Overberg bedanken voor het implementeren van Open en Alert. Alle medewerkers van Overberg bedankt voor de deelname aan de training, het invullen van de vragenlijsten en de medewerking aan de interviews. Ook de jongens op Overberg worden bedankt voor het invullen van de vragenlijsten. Clary van der Veen & Lonneke van Leeuwen Trimbos-instituut TRIMBOS-INSTITUUT 7

8 8 TRIMBOS-INSTITUUT

9 1 Inleiding 1.1 Aanleiding project Landelijke cijfers over middelengebruik onder scholieren (10-18 jaar) laten zien dat 79% wel eens alcohol heeft gedronken, 17% wel eens cannabis heeft gebruikt, tussen de 3-4% wel eens andere drugs heeft gebruikt en bijna de helft (44%) ooit op een gokkast heeft gespeeld (Monshouwer e.a., 2008). De omvang van het gebruik van middelen door jongeren in de justitiële jeugdinrichting is echter vele malen groter. In de Justitiële Jeugdinrichting (JJI) heeft 92% van de jongeren wel eens alcohol gedronken, heeft 86% wel eens cannabis gebruikt en heeft 33% wel eens andere drugs genomen (Vreugdenhil, 2003). Ook de Dienst Justitiële Inrichtingen (www.dji.nl, 2008) meldt dat 80% van de jongeren stevig softdrugs gebruikte voordat zij in de inrichting kwamen. Jongeren die in een Justitiële Jeugdinrichting (JJI) verblijven zijn een risicogroep voor problematisch middelengebruik. Onder problematisch middelengebruik wordt verstaan: Het gebruik van een middel op zo n manier, dat hierdoor lichamelijke, psychische of sociale problemen ontstaan, of op zo n manier dat maatschappelijke overlast ontstaat. Problematisch gebruik is niet altijd verslaving' (van Laar, 2007). Uit onderzoek (Vreugdenhil e.a., 2004) blijkt dat 55% van de jongens in Nederlandse Justitiële Jeugdinrichtingen middelen misbruiken of verslaafd zijn. Uit onderzoek onder meisjes (Hamerlynck e.a., 2006) blijkt sprake te zijn van 52% drugsmisbruik en 30% drugsafhankelijkheid. Onder deze groep was het alcoholmisbruik en afhankelijkheid veel lager, respectievelijk 19% en 6%. De recidive onder jongeren die in aanraking komen met justitie is hoog. Van de jongeren die een leerstraf opgelegd hebben gekregen komt ongeveer 60% binnen 5 jaar opnieuw met justitie in aanraking (Plaisier, 2007). Van de jongeren die in een justitiële inrichting hebben gezeten komen meer dan de helft (54%) binnen 2 jaar weer met justitie in aanraking (Wartna e.a., 2008). Het gebruik van alcohol en/of drugs wordt gezien als één van de criminogene factoren die invloed hebben op het risico op recidive (Plaisier, 2007). Ondanks dat veel jongeren in een JJI problematisch alcohol of drugs gebruiken en recidive percentages hoog zijn, maken JJI s weinig gebruik van voorzieningen in de verslavingszorg. Enerzijds heeft dit te maken met een tekort aan kennis over middelen bij professionals en vaardigheden om druggebruik te signaleren en bespreekbaar te maken met jongeren en daardoor geen hulp wordt gezocht. Anderzijds ervaren jongeren hun alcoholof drugsgebruik vaak zelf niet als een probleem en staan niet open voor hulp (Vlugt e.a., 2005). Tegen deze achtergrond is het van belang dat JJI s structureel aandacht hebben voor het voorkomen en behandelen van problematisch alcohol- en drugsgebruik. Dat professionals voldoende kennis over alcohol en drugs hebben, getraind zijn in het signaleren van problematisch gebruik en jongeren (m.b.v. motiverende gespreksvoering) tot behandeling zouden kunnen motiveren. Het is belangrijk dat meer effectieve behandelprogramma s voor jeugdige gebruikers worden ontwikkeld en dat de JJI s de jongeren op een methodische manier toeleiden naar deze behandelprogramma s. Dat betekent meer samenwer- TRIMBOS-INSTITUUT 9

10 king tussen JJI s en verslavingszorg en hulpverlening aan deze jongeren tijdens het verblijf in een JJI en als nazorg. Op aanvraag van het hoofd behandeling van de Heuvelrug, locatie Overberg heeft het Trimbos-instituut een projectplan uitgewerkt voor het uittesten van de interventie Open en Alert binnen justitiële jeugdinrichtingen. Om problematisch alcohol- en druggebruik bij jongeren aan te pakken heeft het Trimbos-instituut in voor professionals werkzaam in de residentiële hulpverlening de interventie Open en Alert ontwikkeld. Open en Alert is gericht op het ontwikkelen van beleid, verbeteren van kennis over middelengebruik, deskundigheidsbevordering en het verbeteren van de samenwerking met verslavingszorginstellingen. Open en Alert is in de periode als pilot uitgetest op de Heuvelrug, locatie Overberg. 1.2 Doel, onderzoeksvragen en respondentgroepen procesevaluatie Doel van het project Open en Alert vanuit het Trimbos-instituut is het ontwikkelen van een good-practice interventie, een interventie die bruikbaar, werkbaar, succesvol en relevant is voor Justititële Jeugdinrichtingen. Op basis van deze procesevaluatie en het advies van de begeleidingscommisie wordt geconcludeerd of Open en Alert geschikt is voor implementatie in Justitiële Jeugdinrichtingen. Het Trimbos-instituut voert de procesevaluatie uit aan de hand van de volgende onderzoeksvragen: 1. Wat zijn bevorderende en belemmerende factoren bij de implementatie van Open en Alert in een JJI? 2. Hoe worden de pijlers van Open en Alert ingezet en gewaardeerd door de professionals binnen de pilot JJI en Centrum Maliebaan? a. Ontwikkelen alcohol- en drugsbeleid b. Deskundigheidsbevordering c. Samenwerken met verslavingszorg op het gebied van preventie en behandeling 3. Welke invloed heeft Open en Alert op het proces van de ontwikkeling van een alcohol- en drugsbeleid binnen de pilot JJI? 4. Welke invloed heeft het invoeren van Open en Alert op het begeleiden van jongeren die (problematisch) alcohol en drugs gebruiken? 5. Welke invloed heeft Open en Alert op het tot stand komen van eventuele hulpverlening door Centrum Maliebaan bij problematisch alcohol- en drugsgebruik? Het Trimbos-instituut voert daarnaast een behoeftepeiling uit voor Open en Alert onder alle 12 JJI s. Met behulp van deze behoeftepeiling onderzoeken we: 6. In welke mate denken JJI s baat te hebben bij of behoefte te hebben aan Open en Alert. 10 TRIMBOS-INSTITUUT

11 In het opzetten en implementeren van Open en Alert werkt de Heuvelrug nauw samen met de instelling voor verslavingszorg Centrum Maliebaan (CMB) aan de ontwikkeling van een alcohol- en drugsbeleid en deskundigheidsbevordering. Een werkgroep bestaande uit medewerkers werkzaam op Overberg en de preventiewerker van CMB is verantwoordelijk voor het ontwikkelen van middelenbeleid. Vier teams begeleiders (gesloten en de open afdeling) van Overberg, inclusief behandelaars, onderwijzers en mensen van de beveiliging (AID rs) krijgen een deskundigheidstraining. Om de onderzoeksvragen te beantwoorden zijn verschillende methoden toegepast: Onderzoeksvraag 1 en 2: Om te weten te komen welke bevorderende en belemmerende factoren bij de implementatie van Open en Alert een rol speelden hebben we op drie manieren data verzameld. We hebben met verschillende medewerkers werkzaam op Overberg en CMB gesproken om ervaringen te horen over de uitvoering van Open en Alert. Daarnaast hebben we tijdens overleggen van de werkgroep, stuurgroep en trainingen geobserveerd. Als derde hebben de voorzitter van de werkgroep op Overberg en de preventiewerker /trainer van CMB logboeken ingevuld. Onderzoeksvraag 3: We hebben de invloed van Open en Alert op de ontwikkeling van alcohol- en drugsbeleid binnen de JJI onderzocht door de uitgangssituatie te vergelijken met de situatie aan het einde van de pilot. Met behulp van het vergelijken van beleidsstukken, vragenlijsten en gesprekken met medewerkers van Overberg hebben we dit in kaart gebracht. Onderzoeksvraag 4: We hebben de invloed van Open en Alert op het begeleiden van jongeren die (problematisch) alcohol en drugs gebruiken onderzocht door het ervaren effect te meten van de training en de toename aan kennis en vaardigheden van de deelnemers. We hebben dit gemeten aan de hand van vragenlijsten (voor- en nameting). Daarnaast hebben we met behulp van een vragenlijst bij jongens navraag gedaan of de toename aan vaardigheden van de groepsleiders door hen werd opgemerkt en gemeten of het middelengebruik onder jongens is afgenomen. Onderzoeksvraag 5: De invloed van Open en Alert op het tot stand komen van eventuele hulpverlening door CMB bij problematisch alcohol- en drugsgebruik hebben we onderzocht door een toename van het aantal doorverwijzingen en behandelingen van jongens die problematisch gebruiken en afspraken die zijn gemaakt tussen beide organisaties over vervolgtraining en het geven aan consultatie. Met behulp van registratiecijfers en gesprekken met medewerkers van Overberg (hulpverlener, behandelcoördinator en teamleider) van CMB en Overberg is dit in kaart gebracht. Onderzoeksvraag 6: Door het landelijk uitzetten van een vragenlijst bij alle justitiële jeugdinrichtingen hebben we de behoefte gemeten aan Open en Alert. TRIMBOS-INSTITUUT 11

12 1.3 Projectfasen De pilot-implementatie kende 3 fasen die hieronder worden beschreven. Fase 1 (juli 2007 december 2007) Voorbereiding van uitvoering Open en Alert Werkgroep en stuurgroep samenstellen Probleemanalyse uitvoeren: wat is de huidige en wat de wenselijke situatie op Overberg Ontwikkeling protocollen en alcohol- en drugbeleid Selecteren van de te trainen teams en plannen van data Trainen van de uitvoerders van Centrum Maliebaan (CMB) Voorbereiding van uitvoering Open en Alert Onderzoek naar Open en Alert Voorbereiden van het onderzoek door onderzoeksinstrumenten te ontwikkelen Nulmeting uitvoeren: interviews houden met medewerkers van CMB en Overberg; vragenlijst uitzetten onder medewerkers van Overberg en jongens Fase 2 (januari 2008 september 2008) Invoering Open en Alert: Deskundigheidsbevordering van de teams Invoering nieuwe protocollen en alcohol- en drugbeleid Onderzoek naar Open en Alert: Observeren tijdens vergaderingen van de werkgroep, stuurgroep en trainingen Vragenlijsten uitzetten onder deelnemers om training te evalueren Logboeken analyseren Fase 3 (oktober 2008 december 2008) Evaluatie invoering Open en Alert: Evaluatie en bijstelling protocollen en alcohol- en drugbeleid door de werkgroep Plannen en/of afspraken maken voor continuering of vervolgactiviteiten en implementatie door de werkgroep Onderzoek naar Open en Alert: Nameting uitvoeren: interviews houden met medewerkers van CMB en Overberg; vragenlijst uitzetten onder alle medewerkers en jongens van Overberg Fase 4 (januari 2009 maart 2009) Onderzoek naar Open en Alert Verwerken van resultaten Bijstelling producten Rapportage procesevaluatie 12 TRIMBOS-INSTITUUT

13 1.4 Projectstructuur Deelnemers aan het project Open en Alert zijn de Heuvelrug, locatie Overberg, Centrum Maliebaan, afdeling preventie en behandeling, en het Trimbos-instituut geweest. De drie organisaties hebben in alle fasen samengewerkt en in goed overleg de projectstructuur vastgelegd: De Heuvelrug, locatie Overberg is in dit project de gedelegeerde opdrachtgever geweest. De onderzoeksgroep van het Trimbos-instituut. De onderzoeker voert de procesevaluatie uit en verzamelt hiervoor gegevens. De stuurgroep stuurt de werkgroep aan en hierin nemen de projectleiders deel van Overberg en CMB. De onderzoeker neemt deel aan de stuurgroep als observant. De werkgroep stelt het nieuwe alcohol- en drugsbeleid samen, beschrijft de protocollen/het beleid en is verantwoordelijk voor de verspreiding van het beleid. In de werkgroep nemen afgevaardigden deel vanuit alle disciplines op Overberg en een projectmedewerker van CMB die ook de training uitvoert. De onderzoeker neemt deel als observant. De begeleidingscommissie bestaat uit afgevaardigden van vijf justitiële jeugdinrichtingen en leden van de stuurgroep. De locatiedirecteur van Overberg is voorzitter. De begeleidingscommissie ziet erop toe dat de doelstelling en opzet van het project conform het projectvoorstel worden gerealiseerd. 1.5 Projectfinanciering De pilotimplemenatie en procesevaluatie zijn gefinancierd door het ministerie van Justitie in opdracht van De Heuvelrug, locatie Overberg. TRIMBOS-INSTITUUT 13

14 2 Beschrijving uitgangssituaties betrokken organisaties 2.1 De uitgangssituatie van Overberg De Heuvelrug, locatie Overberg is een justitiële jeugdinrichting voor jongens in de leeftijd jaar met een onder toezichtstelling (OTS) of met een plaatsing in een inrichting voor jeugdigen (PIJ-maatregel). Middelengebruik Op Overberg is het (problematisch)druggebruik een groot probleem. Minder zicht heeft Overberg op de alcoholproblematiek bij jongens. Volgens eigen inschatting gebruikt 70% van de jongens op Overberg softdrugs. De mate van alcohol- en druggebruik heeft een negatieve invloed op het functioneren van de jongens op Overberg en hun prestaties in het werk en onderwijs en het toekomstperspectief van de jongens. Regelmatig worden scholings- en begeleidingsprogramma s van jongens afgebroken door (problematisch) druggebruik. Sommige jongens recidiveren na vrijlating uit de JJI en hierin speelt druggebruik een rol. Beleid Op Overberg werd een zogenaamd zero tolerance beleid gehanteerd om (problematisch) druggebruik tegen te gaan. Bij binnenkomst op Overberg, incidenteel en bij verdenking van alcohol- of druggebruik werd met behulp van een urine controle (UC) jongens gescreend op alcohol en drugs. Daarnaast vinden bij de jongens regelmatig kamercontroles plaats. Een positief bevonden jongen krijgt straf en moet op zijn kamer zitten of verliest zijn verlof. De regelgeving rondom middelengebruik en UC staat beschreven in de laatste Aanpak middelengebruik Overberg, opgesteld in mei De 'zero tolerance' aanpak werd ongeveer 13 jaar geleden ingevoerd en leidde in eerste instantie tot een sterke afname van druggebruik onder de jongens. De laatste jaren werkte deze aanpak onvoldoende; de jongens gebruikten ondanks het verbod, de jongens die problematisch gebruiken kregen geen begeleiding en het zero tolerance beleid werd niet door alle werkers nageleefd. In ons onderzoek (nulmeting) onder 35 medewerkers (groepsleiders en onderwijzers) op Overberg kwam naar voren dat bijna 46% niet op de hoogte was van de Aanpak middelengebruik Overberg en de regels over hoe je moest omgaan met jongens die alcohol of drugs gebruikten. Op de vraag of de regels voor jongens die alcohol- en druggebruiken ook werden toegepast gaf 77% (n=35) aan dat er verschil bestond tussen de regels op papier en de toepassing ervan in de praktijk. Samenwerking met verslavingszorg Een ander probleem waar medewerkers op Overberg tegen aan liepen was de slechte samenwerking en afstemming tussen Overberg en de instelling voor verslavingszorg (IVZ). Incidenteel werkte Overberg samen met de instellingen voor verslavingszorg CMB en Iriszorg. Zij voerden leefstijltrainingen uit bij sommige jongens die op open groep verbleven en die binnen afzienbare tijd Overberg zouden verlaten. Daarnaast werden jongens die problematisch gebruikten soms door Overberg verplicht naar een instelling voor verslavingszorg gestuurd voor behandeling. Deze jongens werden ook vaak weer onbehandeld teruggestuurd omdat ze ongemotiveerd waren voor behandeling. Verschillende visies tussen de instellingen voor verslavingszorg (IVZ) en de justitiële jeugdinrichting de Heuvelrug, locatie Overberg bemoeilijkte de samenwerking. 14 TRIMBOS-INSTITUUT

15 Het moeizaam verlopen van de samenwerking tussen IVZ en Overberg had ook te maken met de cultuur binnen deze jusititiële jeugdinrichting die overigens niet op zichzelf staat. 'De JJI s zijn eilandjes met een eigen cultuur die naar binnen gericht zijn waardoor JJI s minder geneigd zijn om samen te werken met andere organisaties. Samenwerking tussen JJI s en instellingen voor verslavingszorg is niet eenvoudig', aldus John Konings, voormalig hoofd behandeling op Overberg. Niet alleen is sprake van eilandencultuur tussen de verschillende instellingen, maar ook tussen de verschillende afdelingen binnen Overberg. Door de inspectie werden in 2007 problemen gesignaleerd in de samenwerking en communicatie tussen onderwijs, trajectbegeleiding, groepsleiding, behandeling en beveiliging (Inspectie, 2007). Volgens John de Konings hadden de werkers op Overberg onvoldoende kennis en vaardigheden om de jongens te motiveren hun druggebruik aan te pakken en de jongens die problematisch drugs gebruikten te motiveren om hulp te zoeken. In ons onderzoek (nulmeting) hebben we 35 medewerkers (onderwijzers en groepsleiders) gevraagd naar de kennis en vaardigheden op het gebied van middelengebruik. Bijna 30% van de medewerkers gaf aan (ruim)onvoldoende kennis over softdrugs te hebben en ruim 54% had (ruim)onvoldoende kennis over andere drugs zoals xtc en cocaïne. Een groot deel van deze werkers wilde zijn/haar vaardigheden in het omgaan met (problematisch) middelengebruik verbeteren. Ongeveer eenderde beoordeelde de eigen vaardigheden op het gebied van signaleren (ruim)onvoldoende, 60% had (ruim)onvoldoende vaardigheden om de jongens die middelen gebruiken te begeleiden en te motiveren voor behandeling en 64% had (ruim)onvoldoende vaardigheden om de jongens met problematisch gebruik door te verwijzen. 2.2 Uitgangssituatie instelling voor verslavingszorg, Centrum Maliebaan Centrum Maliebaan (CMB) is een instelling voor verslavingspsychiatrie in de provincie Utrecht. Verslavingspsychiatrie is een gespecialiseerde vorm van geestelijke gezondheidszorg. CMB biedt zorg aan mensen (jongeren, volwassenen en ouderen) die problemen hebben door gebruik van alcohol, drugs, medicijnen of door gokken. CMB heeft 11 locaties in Utrecht, Amersfoort, Veenendaal en Den Dolder. CMB was van oorsprong een wat meer naar binnen gerichte tweedelijns organisatie waarin weinig aandacht was voor out-reachend werken en voor preventie. Dit beleid is de laatste jaren veranderd. CMB hanteert een wijkgerichte aanpak, ze zijn meer vraag in plaats aanbod gericht en ze zijn gericht op samenwerking. Een andere relevante ontwikkeling is dat CMB in 2008 een zorglijn Jeugd & Jongeren heeft opgezet waarin het team jeugd en jongvolwassenen (t/m 23 jaar) is aangesteld, 'B-open'. Voor jongeren die problematisch middelen gebruiken is het volgende aanbod beschikbaar: Individuele behandeling, voorbereidende (motiverende) gesprekken, leefstijltraining (4 gesprekken), leefstijltraining (10 gesprekken), groepsvariant leefstijltraining en nazorg. Ook CMB erkent dat de samenwerking met Overberg tot nu toe moeizaam is verlopen door een afstand in cultuur en gestelde doelstellingen over behandeling van jongeren met problematisch druggebruik. Overberg zit op het algehele verbod van drugs (zerotolerance) waardoor het drugsgebruik bij de jongens onbespreekbaar is terwijl CMB alleen probleemgebruikers wil behandelen die niet afwijzend staan tegenover een behandeling. Medewerkers van Overberg kunnen een negatieve houding van probleemgebrui- TRIMBOS-INSTITUUT 15

16 kers proberen te beïnvloeden door het aangaan van gesprekken over druggebruik. Door samen met Open en Alert aan de slag te gaan en het beleid op Overberg aan te passen hoopt CMB met Overberg overeenstemming te krijgen. Binnen CMB wordt het belang van samenwerken met JJI s breed gedragen. JJI s passen binnen het preventiebeleid van CMB, onder andere binnen de zorglijn Jeugd & Jongeren (verslavingsproblematiek). Binnen deze zorglijn worden nu maar een te beperkt aantal jongeren behandeld terwijl het een omvangrijke doelgroep is. Door de samenwerking tussen CMB en Overberg zou de doorverwijzing van cliënten sneller kunnen verlopen (inkorten van de wachtlijsten). Door de samenwerking wil CMB ook nieuwe cliënten bereiken en zou zij meer expertise kunnen ontwikkelen over deze jongeren en hun problematiek. 16 TRIMBOS-INSTITUUT

17 3 Uitvoering Open en Alert 3.1 Train-de-trainer bijeenkomst Ter voorbereiding op de pilot organiseerde het Trimbos-instituut op 31 juni 2007 een train-de-trainer bijeenkomst voor de aan de pilot deelnemende IVZ, CMB. Het Trimbosinstituut was verantwoordelijk voor het programma en de uitvoering van de train-detrainer bijeenkomst. Het doel van de training was de preventiewerkers kennis te laten maken met de opzet van Open en Alert, het handboek en om de preventiewerker voor te bereiden op de uit te voeren pilot. Aan de hand van het handboek werden tijdens de train-de-trainer alle fasen van de implementatie van Open en Alert doorgenomen: contactlegging en oriëntatie, voorbereiding, uitvoering, evaluatie en continuering. Bij de train-de-training waren een preventiewerker en de projectleider van CMB aanwezig en twee medewerkers (uitvoerder van het onderzoek en projectleider) van het Trimbosinstituut. Het Trimbos-instituut heeft de train-de-trainer geëvalueerd aan de hand van een vragenlijst. De verschillende programma onderdelen (inleiding Open en Alert, uitwisseling stand van zaken preventie in justitiële jeugdinrichtingen, ingrediënten en inhoud van Open en Alert, discussie en de oefening wat is problematisch ), van de training werden als voldoende tot goed beoordeeld. Door de training zagen de deelnemers de JJI als een belangrijke setting voor preventie activiteiten, waren ze gemotiveerd en enthousiast geworden om te gaan werken met Open en Alert in de JJI. Het gemiddelde rapportcijfer voor de train-de-training was een 7½. 3.2 Werkgroep De werkgroep Open en Alert is met name verantwoordelijk voor het aanpassen of ontwikkelen van alcohol- en drugsbeleid op Overberg. Het hoofd behandeling op Overberg heeft de werkgroep samengesteld. Uit alle disciplines (hoofd onderwijs, behandelcoördinator, groepsleider, AID r, trajectbegeleider en een verpleegkundige) nam een afgevaardigde deel. Ook nam een preventiewerker van de IVZ CMB deel aan de werkgroep. In totaal namen 11 mensen deel aan de werkgroep, waarvan de harde kern uit 6 mensen bestond. Voor het uitvoeren van de pilot zijn uiteindelijk 4 groepen (2 open en 2 gesloten afdelingen) jongens geselecteerd. Iedere groep was in de werkgroep vertegenwoordigd door een groepsleider. De teamleider van deze 4 groepen werd aangesteld als voorzitter van de werkgroep. Als vice-voorzitter werd in eerste instantie het hoofd onderwijs aangesteld, maar deze werd later vervangen door een behandelcoördinator. De preventiewerker van de IVZ hield toezicht op de voortgang van Open en Alert en heeft advies gegeven tijdens de ontwikkeling van het beleid en de protocollen. De werkgroep is van september 2007 tot eind 2008 twaalf keer bijeengekomen. De eerste twee bijeenkomsten stonden in het teken van kennismaken met elkaar, taken en verantwoordelijkheden in het project vaststellen en het bespreken van het beleid met de knelpunten. Een knelpunt was dat het hedendaagse instellingsbeleid niet breed werd gedragen binnen Overberg. Dit was de aanleiding om de werkgroep samen te stellen door afgevaardigden van alle disciplines. Hierdoor heeft Overberg een breed draagvlak neergezet voor beleidsverandering en beleidsuitvoering. TRIMBOS-INSTITUUT 17

18 Het opstarten van de werkgroep ging moeizaam. Een groot deel van de deelnemers was niet of slecht geïnformeerd over het project en de taken en verantwoordelijkheden van de leden van de werkgroep. Deels kwam dit omdat het aan voorbereiding schortte en het handboek voor preventiewerkers nauwelijks was bestudeerd. De informatie gepresenteerd in dit handboek bleek te weinig specifiek te zijn voor de werkgroepleden. Op basis van deze ervaring is besloten om een handboek samen te stellen voor werkgroepleden gericht op de implementatie van Open en Alert binnen een JJI en waarin de taken en verantwoordelijkheden duidelijk staan omschreven. In de drie bijeenkomsten die daarop volgden is gesproken over de knelpunten die de werkgroepleden ervaren met druggebruik en het zero-tolerance beleid dat door sommigen wel en door anderen niet werden toegepast in de praktijk. De werkgroep heeft aan de hand van de twee voorbeeld beleidsstukken uit het handboek Open en Alert een contour geschetst hoe het beleid binnen Overberg eruit moet komen te zien. Na goedkeuring van het management is dit contour uitgewerkt tot een conceptbeleidsstuk met protocollen. In februari 2008 is het concept beleid door de werkgroep aan 55 medewerkers op Overberg gepresenteerd op een kick-off bijeenkomst. In een bijeenkomst van 2 uur werd het beleid toegelicht en konden medewerkers vragen stellen en werd volgens het format van het Lagerhuis discussies over preventie van middelengebruik gevoerd. In de bijeenkomsten van de werkgroep na de kick-off is de aandacht uitgegaan naar de voortgang van de trainingen en knelpunten die optraden bij de uitvoering van het beleid op de 4 pilotgroepen. Vanaf 1 juni is het beleid over geheel Overberg uitgezet en ging in de werkgroep meer aandacht naar de implementatie van Open en Alert, het aanstellen van een aandachtsfunctionaris middelengebruik op Overberg, het uitzetten van vervolgtrainingen voor de medewerkers van de groepen die niet hebben deelgenomen aan de pilot, opfristrainingen, het verloop van de samenwerking met CMB en de uitvoering van het beleid. In november 2008 heeft een werkgroeplid met de onderzoeker van het Trimbos-instituut een workshop gegeven over Open en Alert op de inspiratiedag van de dienst justitiële jeugdinrichtingen. Deze workshop werd door 35 belangstellenden, werknemers van verschillende justitiële jeugdinrichtingen bezocht. Opvallend aan de workshop was dat er veel belangstelling was voor Open en Alert en dat de behoefte aan deskundigheidstraining bij medewerkers van de verschillende JJI's gedeeld werden. Ook is Open en Alert genomineerd voor de 'WHO Health in Prisons Award 2009'. Medio 2009 zal de uitslag van de Award bekend worden gemaakt. 3.3 Stuurgroep De Stuurgroep bestaat uit twee mensen, projectleider Open en Alert van Overberg (hoofd behandeling) en een projectleider van de IVZ CMB. De stuurgroep was verantwoordelijk voor het formeren en de aansturing van de werkgroep. Tijdens de looptijd van het project kwam de stuurgroep vijf keer bijeen. Tijdens de eerste 2 bijeenkomsten werd het accent vooral gelegd op het opstarten van het project, het installeren van de werkgroep en de besluitvorming rondom de deskundigheidstraining. In de andere bijeenkomsten is de voortgang in de werkgroep (beleidsontwikkeling) en de trainingen besproken. Daarnaast werden de mogelijkheden tot samenwerking met CMB verkend bij het vervolgen van deskundigheidstrainingen, het opzetten van consultatie aan teams en intake en de begeleiding van jongens op Overberg. 18 TRIMBOS-INSTITUUT

19 3.4 Begeleidingscommissie Op initiatief van de JJI Heuvelrug, locatie Overberg werd een begeleidingscommissie samengesteld. De begeleidingscommissie bestond uit afgevaardigden van de justitiële jeugdinrichtingen Doggershoek, Hunnerberg, JOC en Sprengen, een afgevaardigde van de dienst justitiële jeugdinrichtingen (DJI) en de locatiedirecteur van Overberg die tevens de vergaderingen voorzat. De begeleidingscommissie kwam tijdens de looptijd van het project drie keer bijeen. Het doel van de begeleidingscommissie was het volgen van de voortgang van Open en Alert op Overberg en het beoordelen van de resultaten en aanbevelingen van Open en Alert. De leden van de stuurgroep, onderzoeksgroep en de werkgroep hebben in de vergaderingen van de begeleidingscommissie informatie gegeven aan de hand van presentaties. In de laatste bijeenkomst heeft het Trimbos-instituut de concept-materialen en de resultaten van de procesevaluatie gepresenteerd. 3.5 Training Vier groepen van ieder 16 medewerkers van Overberg (groepsleiding, verpleegkundigen, gedragscoördinatoren, AID rs, onderwijzers) zijn getraind in de periode maart-mei Er waren drie groepen waarbij de samenstelling van disciplines gemengd waren en een groep bestond hoofdzakelijk uit docenten. In iedere groep zat tenminste één werkgroeplid. Deze had de taak om en het beleid toe te lichten in de trainingsgroep en eventuele vragen en knelpunten over het beleid terug te koppelen naar de werkgroep. De training bestond uit twee gedeelten. Het eerste deel, de basiscursus, bestond uit 2 bijeenkomsten van 3,5 uur met algemene informatie over alcohol, drugs en (problematisch)gebruik. Het tweede deel, de vaardigheidstraining, bestond uit 3 bijeenkomsten van 3,5 uur met aandacht voor de volgende thema's: 1. hoe kun je als onderwijzer/groepsleider/gedragcoördinator (problematisch) gebruik voorkomen; 2. wat zijn de signalen van (problematisch) gebruik; 3. hoe bespreek je als onderwijzer/groepsleider/gedragcoördinator het alcohol- en druggebruik met een jongere; 4. hoe begeleid je een jongere die alcohol- en/of drugs gebruikt; 5. hoe verwijs je een jongere die problematisch alcohol- en/of drugs gebruikt door naar de instelling voor verslavingszorg. TRIMBOS-INSTITUUT 19

20 20 TRIMBOS-INSTITUUT

14-12-2011. Programma. Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB. Alcohol- en drugsgebruik bij LVB. Definitie LVB

14-12-2011. Programma. Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB. Alcohol- en drugsgebruik bij LVB. Definitie LVB Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB Marijke Dijkstra Trimbos instituut Focus op onderzoek Utrecht, 2 december 2011 Improving Mental Health by Sharing Knowledge Programma Middelengebruik

Nadere informatie

Integraal samenwerkingsproject Tactus Ambiq (2010-2012, e.v.)

Integraal samenwerkingsproject Tactus Ambiq (2010-2012, e.v.) www.ambiq.nl Integraal samenwerkingsproject Tactus Ambiq (2010-2012, e.v.) Februari 2013 Inhoud Geschiedenis samenwerking Ambiq-Tactus Visie en uitgangspunten Beleid Plannen 2013 e.v. Vragen Geschiedenis

Nadere informatie

Integraal samenwerkingsproject Tactus Ambiq (2010-2012)

Integraal samenwerkingsproject Tactus Ambiq (2010-2012) www.ambiq.nl Integraal samenwerkingsproject Tactus Ambiq (2010-2012) Februari 2012 Inhoud Geschiedenis samenwerking Ambiq-Tactus Uitgangspunten Uitwerking Plannen 2012 e.v. Werkzame elementen Vragen Geschiedenis

Nadere informatie

Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen

Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen Het gebruik van tabak, alcohol, cannabis en drugs bij jongens met en zonder PIJmaatregel Samenvatting Annelies Kepper Violaine Veen Karin Monshouwer

Nadere informatie

'Integrale zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking en problematisch middelengebruik'

'Integrale zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking en problematisch middelengebruik' 'Integrale zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking en problematisch middelengebruik' Toelichting en handreiking bij het Auditinstrument Het verbeterproject LVB & Verslaving Het Trimbos-instituut

Nadere informatie

Informatie opleiding Brains 4 Use (B4U)

Informatie opleiding Brains 4 Use (B4U) Informatie opleiding Brains 4 Use (B4U) Den Dolder, mei 2014 Versie: 2.1 Auteur(s):Angela van den Berg/Marten Leistra Dolderseweg 120, 3734 BL Den Dolder Postbus 37, 3734 ZG Den Dolder T 088 8800300 E

Nadere informatie

Preventie en voorlichting

Preventie en voorlichting Preventie Preventie en voorlichting Introductie De afdeling preventie geeft voorlichting en advies over genotmiddelen aan jongeren, ouders en professionals. Verslavingszorg verleent hulp aan volwassenen

Nadere informatie

Open en Alert: Alcohol- en drugspreventie in risicosettings

Open en Alert: Alcohol- en drugspreventie in risicosettings Open en Alert: Alcohol- en drugspreventie in risicosettings Factsheet Voor wie Met dit factsheet informeren wij gemeenten, zorgverzekeraars, hulpverleners en managers over een programma ter preventie van

Nadere informatie

Algemene informatie over Centrum Maliebaan

Algemene informatie over Centrum Maliebaan Algemene informatie over Centrum Maliebaan Centrum Maliebaan is een instelling voor verslavingspsychiatrie in de provincie Utrecht. Verslavingspsychiatrie is een gespecialiseerde vorm van geestelijke gezondheidszorg.

Nadere informatie

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling.

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. 1. Sociaal beleid in breder verband Ontwikkelen beleid: een complex proces Het ontwikkelen en implementeren van beleid voor preventie en aanpak van grensoverschrijdend

Nadere informatie

In 10 stappen van project naar effect!

In 10 stappen van project naar effect! In 10 stappen van project naar effect! een handleiding voor slim zorgen > Betrek de belangrijke sleutelpersonen > Stel projectteam samen & kies pilotteams > Screen de huidige situatie > Organiseer een

Nadere informatie

Ondersteuningsaanbod op het terrein van mensen met een licht verstandelijke beperking die middelen gebruiken

Ondersteuningsaanbod op het terrein van mensen met een licht verstandelijke beperking die middelen gebruiken Ondersteuningsaanbod op het terrein van mensen met een licht verstandelijke beperking die middelen gebruiken Interventies 2 Meetinstrument SumiD-Q 2 Open en Alert 2 Kennis 2 Kennisplein gehandicaptensector

Nadere informatie

IrisZorg. verslavingszorg. en maatschappelijke opvang. dicht bij mensen, ver in zorg

IrisZorg. verslavingszorg. en maatschappelijke opvang. dicht bij mensen, ver in zorg IrisZorg verslavingszorg en maatschappelijke opvang dicht bij mensen, ver in zorg > IrisZorg: dicht bij mensen, ver in zorg Bij IrisZorg kan iedereen rekenen op de deskundigheid en betrokkenheid van onze

Nadere informatie

Bedrijfsmaatschappelijk werker

Bedrijfsmaatschappelijk werker Bedrijfsmaatschappelijk werker Doel Verlenen van hulp aan werknemers met (dreigende) (psycho)sociale moeilijkheden, alsmede adviseren van leidinggevenden over (psycho)sociale vraagstukken, binnen het sociaal

Nadere informatie

Ervaren problemen door professionals

Ervaren problemen door professionals LVG en Verslaving Lectoraat GGZ-Verpleegkunde Ervaren problemen door professionals Kennisdeling 11 november 2010, Koos de Haan, deel 2 1 Wat komt aan bod? Onderzoek naar problemen door professionals ervaren

Nadere informatie

Samenvatting Het draait om het kind

Samenvatting Het draait om het kind Samenvatting Het draait om het kind Visie op monitoring in de opvoedingsvariant van pleegzorg Inleiding Aangezien de pleegzorg een onvoldoende geobjectiveerd overzicht heeft van hoe het met de jeugdige

Nadere informatie

Invoering van de meldcode in de jeugdzorg

Invoering van de meldcode in de jeugdzorg Invoering van de meldcode in de jeugdzorg Inspectie Jeugdzorg Utrecht, april 2013 Samenvatting Eind december 2012 heeft de Inspectie Jeugdzorg via een digitale vragenlijst een inventariserend onderzoek

Nadere informatie

Lectoraat Acute Intensieve Zorg

Lectoraat Acute Intensieve Zorg Dr. Lilian Vloet (projectleider) Marijke Noome MSc (onderzoeker en verpleegkundige) Drs. Boukje Dijkstra (onderzoeker en IC-verpleegkundige) Lectoraat Acute Intensieve Zorg Inhoud Aanleiding project End-of-life

Nadere informatie

DOORDRINKEN DOORDRINGEN. Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting. Jos Kuppens Henk Ferwerda

DOORDRINKEN DOORDRINGEN. Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting. Jos Kuppens Henk Ferwerda DOORDRINGEN of Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting DOORDRINKEN Jos Kuppens Henk Ferwerda In opdracht van Ministerie van Veiligheid en Justitie, Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum,

Nadere informatie

Wat is Altrecht? Wier

Wat is Altrecht? Wier Wier Wier Centrum voor onderzoek en behandeling van moeilijk lerende mensen met ernstige problemen 2 Wier Wie kunnen zich aanmelden voor onderzoek en behandeling op Wier? Wier is een behandelafdeling speciaal

Nadere informatie

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Plan van Aanpak Format Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Inhoudsopgave 1 Naar een inclusieve arbeidsorganisatie met functiecreatie. 1 2 Plan van aanpak pilot functiecreatie... 2 3 Projectstructuur

Nadere informatie

ToReachIt. Acceptance is the beginning of change!!!

ToReachIt. Acceptance is the beginning of change!!! ToReachIt Acceptance is the beginning of change!!! Acceptance is the beginning of change! Inhoudsopgave Voorwoord 1. Inleiding 1.1. Wat ontbreekt er in Nederland aan begeleiding voor onze doelgroep volgens

Nadere informatie

Gezondheid, Welzijn & Technologie

Gezondheid, Welzijn & Technologie Kenniscentrum Gezondheid, Welzijn & Technologie Wmo werkplaats Twente, fase 2 Praktijk 2: Bundeling van diensten op het gebied van welzijn, informele zorg en formele zorg Toegang tot de Wmo Evaluatierapport

Nadere informatie

Vragenlijst Ketensamenwerking Sociaal Kwetsbaren

Vragenlijst Ketensamenwerking Sociaal Kwetsbaren Vragenlijst Ketensamenwerking Sociaal Kwetsbaren Deze vragenlijst is ontwikkeld door AnnemiekeTomassen van de GG&GD te Utrecht. Zij stelt de evaluatie aan andere veldregisseurs en geïnteresseerden ter

Nadere informatie

Monitor. alcohol en middelen

Monitor. alcohol en middelen Gemeente Utrecht, Volksgezondheid Monitor www.utrecht.nl/gggd alcohol en middelen www.utrecht.nl/volksgezondheid Thema 3 Gebruik van de verslavingszorg in Utrecht - 2012 1 Colofon Uitgave Gemeente Utrecht,

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit sirikruit@live.nl iri Kruit Voorlichting en training 1 Programma Introductie - Kennismaking - Studiehandleiding, opbouw van de lessen

Nadere informatie

- Gezamenlijke visie - Algemeen of specifiek - Doelstelling vastgelegd - Doel SMART geformuleerd

- Gezamenlijke visie - Algemeen of specifiek - Doelstelling vastgelegd - Doel SMART geformuleerd Toetsingskader Verantwoorde zorg voor delictplegers met ernstige psychische en/of psychiatrische klachten (Netwerkniveau / Managementniveau); concept, 23 maart 2010 Aspect 1: Doelconvergentie De mate waarin

Nadere informatie

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward Productive Ward Verbeter de kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid van uw zorg door reductie van verspilling Brochure Productive Ward CBO 2012 CBO, Postbus 20064, 3502 LB UTRECHT Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Kennis en rolopvatting van professionals gedurende Alcohol mij n zorg?!

Kennis en rolopvatting van professionals gedurende Alcohol mij n zorg?! Kennis en rolopvatting van professionals gedurende Alcohol mij n zorg?! Integrale aanpak vroegsignalering alcoholgebruik bij ouderen in de eerstelijn Drs. Myrna Keurhorst Dr. Miranda Laurant Dr. Rob Bovens

Nadere informatie

Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010

Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010 Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010 Inhoudsopgave: Inleiding Minisymposium LVG en Verslaving De belangrijkste problemen volgens hulpverleners De ervaringen van cliënten De ervaringen van verwanten Vervolgstappen

Nadere informatie

OVER HET PROGRAMMA. ZonMw financiert het programma (Zorg voor Beter)

OVER HET PROGRAMMA. ZonMw financiert het programma (Zorg voor Beter) OVER HET PROGRAMMA Kennis verbinden aan de praktijk CBO en Vilans organiseren i.s.m met andere partners (zoals het Trimbos Instituut) leernetwerken, werkplaatsen en andere activiteiten Vanuit het Kennisplein

Nadere informatie

Samenvatting Samenvatting

Samenvatting Samenvatting Samenvatting Jaarlijks doen vele jeugdigen met een lichte verstandelijke beperking In Nederland een beroep op de hulpverlening. Een aanmerkelijk aantal van hen krijgt deze hulp van een LVG-instituut.

Nadere informatie

Aanpak: Interventieteam Gezinnen. Beschrijving

Aanpak: Interventieteam Gezinnen. Beschrijving Aanpak: Interventieteam Gezinnen De gemeente heeft de vragenlijst betreffende deze aanpak ingevuld en relevante documentatie toegestuurd. Een beperktere vragenlijst over deze aanpak is ingevuld door: Fier

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

Werkplan project Eergerelateerd Geweld Eervol Arnhem

Werkplan project Eergerelateerd Geweld Eervol Arnhem Werkplan project Eergerelateerd Geweld Eervol Arnhem Datum: November 2009 Project periode Mei 2009 - mei 2011 Van Nuray Kanik, Projectleider Eergerelateerd geweld Hera. Opdrachtgever Gemeente Arnhem Inhoudsopgave

Nadere informatie

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 14 januari 2000 Onderwerp: Beleidsvisie landelijk kennis/behandelcentrum eetstoornissen Hierbij doe ik u een mijn «beleidsvisie voor

Nadere informatie

PIEP zei de muis. Martha de Jonge (Trimbos-instituut) Yteke Braaksma (Stichting Welzijn Amersfoort) Petra Havinga (Trimbos-instituut) KOPP-KVO Quizzz

PIEP zei de muis. Martha de Jonge (Trimbos-instituut) Yteke Braaksma (Stichting Welzijn Amersfoort) Petra Havinga (Trimbos-instituut) KOPP-KVO Quizzz PIEP zei de muis Martha de Jonge (Trimbos-instituut) Yteke Braaksma (Stichting Welzijn Amersfoort) Petra Havinga (Trimbos-instituut) KOPP-KVO Quizzz Vraag 1: Waar staat KOPP voor? Antwoord 1 : Kids Of

Nadere informatie

Staat uw leven in het teken van drank en drugs? Een opname biedt uitkomst!

Staat uw leven in het teken van drank en drugs? Een opname biedt uitkomst! Staat uw leven in het teken van drank en drugs? Een opname biedt uitkomst! KLINISCHE BEHANDELING: ALS U DE CONTROLE OVER UW LEVEN TERUG WILT Onderdeel van Arkin Stoppen met alcohol of drugs en uw manier

Nadere informatie

Evaluatieverslag mindfulnesstraining

Evaluatieverslag mindfulnesstraining marijke markus spaarnestraat 37 2314 tm leiden Evaluatieverslag mindfulnesstraining 06 29288479 marijke.markus@freeler.nl www.inzichtinzicht.nl kvk 28109401 btw NL 079.44.295.B01 postbank 4898261 14 oktober

Nadere informatie

De nazorg van pleegzorg voor pleegouders

De nazorg van pleegzorg voor pleegouders 2014 Onderzoek en Innovatie Projectresultaat Dit onderzoek is verricht ten behoeve van het studieonderdeel Onderzoek &innovatie van de opleiding Pedagogiek aan de HAN te Nijmegen De nazorg van pleegzorg

Nadere informatie

Factsheet landelijke inkoopafspraken in het kader van het jeugdstrafrecht

Factsheet landelijke inkoopafspraken in het kader van het jeugdstrafrecht Factsheet landelijke inkoopafspraken in het kader van het jeugdstrafrecht Met de Jeugdwet komt de verantwoordelijkheid voor de jeugdreclassering en de jeugdhulp 1 bij de gemeenten te liggen. Jeugdreclassering

Nadere informatie

Werkblad beschrijving interventie

Werkblad beschrijving interventie Werkblad beschrijving interventie OPEN EN ALERT Gebruik de handleiding bij dit werkblad www.nji.nl/jeugdinterventies/beschrijven of www.loketgezondleven.nl/kwaliteit-van-interventies/beoordeling Contact

Nadere informatie

ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte

ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte De ontwikkeling van de ehealth-koffer Naam : Seline Kok en Marijke Kuipers School : Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Opleiding : HBO-Verpleegkunde voltijd

Nadere informatie

Behandeling bij Jongeren en Middelengebruik. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Behandeling bij Jongeren en Middelengebruik. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling bij Jongeren en Middelengebruik Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling bij Jongeren en Middelengebruik Inleiding In deze brochure geven wij u informatie over de

Nadere informatie

Vernieuwende elementen bij PAja!

Vernieuwende elementen bij PAja! Vernieuwende elementen bij PAja! VVerwey- Jonker 1 Inleiding In 2012/2013 is een PAja! uitgevoerd op vier opvanglocaties van Stichting de Volksbond in Amsterdam. De Volksbond en het Verwey-Jonker instituut

Nadere informatie

Centrum voor Jeugd en Gezin. Bouwstenen voor de groei

Centrum voor Jeugd en Gezin. Bouwstenen voor de groei Centrum voor Jeugd en Gezin Bouwstenen voor de groei Moduleaanbod Stade Advies Centrum voor Jeugd en Gezin; Bouwstenen voor de groei Hoe organiseert u het CJG? Plan en Ontwikkelmodulen: Module Verkenning

Nadere informatie

Actieplan Alcoholzorg. verslag activiteiten over het jaar 2003

Actieplan Alcoholzorg. verslag activiteiten over het jaar 2003 Actieplan Alcoholzorg verslag activiteiten over het jaar 2003 september 2004 Inhoudsopgave 1. INLEIDING...3 2. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN...4 3. RESULTATEN VAN HET TWEEDE JAAR ACTIEPLAN ALCOHOLZORG...5

Nadere informatie

Kort verslag van de beleidsanalyse van het programma Valor in India

Kort verslag van de beleidsanalyse van het programma Valor in India Kort verslag van de beleidsanalyse van het programma Valor in India Inspectie jeugdzorg Utrecht, april 2008 2 Inhoudsopgave= Samenvatting...5 1. Inleiding...7 1.1. Aanleiding...7 1.2. Vraagstelling...7

Nadere informatie

SAMENWERKINGSVERBAND AMSTELLAND EN DE MEERLANDEN

SAMENWERKINGSVERBAND AMSTELLAND EN DE MEERLANDEN OPZET ACTIEONDERZOEK SCHOOLVERZUIM AANLEIDING Het samenwerkingsverband VO Amstelland en de Meerlanden heeft tot augustus 2013 de tijd om zich voor te bereiden op de uitvoering van de wet op de zorgplicht.

Nadere informatie

Checklist voor kwaliteit van de uitvoering van de groep Daar waar groep vermeld staat kan ook cursus of training gelezen worden.

Checklist voor kwaliteit van de uitvoering van de groep Daar waar groep vermeld staat kan ook cursus of training gelezen worden. Checklist voor kwaliteit van de uitvoering van de groep Daar waar groep vermeld staat kan ook cursus of training gelezen worden. Nr. Werving/eerste contact/aanmelding 1. Op de doelgroep gerichte publiciteit

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Aanleiding In het meerjarenbeleidsplan van 2005-2010 Op weg naar nog eens 100 jaar stonden vijf kerndoelen centraal, waaronder een passend vrijwilligersbeleid. Een goed vrijwilligersbeleid

Nadere informatie

Rechtspositie en veiligheid van jongeren in BJ Brabant, locatie Grave

Rechtspositie en veiligheid van jongeren in BJ Brabant, locatie Grave Rechtspositie en veiligheid van jongeren in BJ Brabant, locatie Grave Locatierapport Inspectie Jeugdzorg Utrecht, mei 2011 2 Samenvatting De Inspectie Jeugdzorg voert haar stapsgewijs toezicht uit bij

Nadere informatie

Cannabis preventie IrisZorg

Cannabis preventie IrisZorg Cannabis preventie IrisZorg Inleiding Een effectieve preventie van drugsproblemen zoals cannabis vraagt een integrale aanpak. Dat betekent dat samen met uiteenlopende beleidsterreinen en partnerorganisaties

Nadere informatie

Uitnodiging. Congres: Het gezin centraal. Gezinsgericht werken vanuit de (gesloten) instelling

Uitnodiging. Congres: Het gezin centraal. Gezinsgericht werken vanuit de (gesloten) instelling Uitnodiging Congres: Het gezin centraal Gezinsgericht werken vanuit de (gesloten) instelling Datum: Donderdag 1 oktober 2015 Tijd: Plaats: 09.30-16.00 uur The colour kitchen, Utrecht Project: Gezinsgericht

Nadere informatie

Evalueren van projecten met externen Kennisdocument Onderzoek & Statistiek

Evalueren van projecten met externen Kennisdocument Onderzoek & Statistiek Evalueren van projecten met externen Kennisdocument Onderzoek & Statistiek Zwaantina van der Veen / Dymphna Meijneken / Marieke Boekenoogen Stad met een hart Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding 3 Hoofdstuk 2

Nadere informatie

Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken. multi.

Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken. multi. Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken multi morbiditeit Nieuwe werkwijze voor mensen met meerdere chronische aandoeningen Werkt

Nadere informatie

Aanpak: Bijzondere Zorg Team. Beschrijving

Aanpak: Bijzondere Zorg Team. Beschrijving Aanpak: Bijzondere Zorg Team Namens de gemeente Deventer hebben drie netwerkpartners de vragenlijst gezamenlijk ingevuld. Dit zijn Dimence GGZ, Tactus verslavingszorg, en Iriszorg maatschappelijke opvang.

Nadere informatie

CROSS-OVER 2/12/2014

CROSS-OVER 2/12/2014 CROSS-OVER 2/12/2014 SKILLVILLE: Alcohol, tabak en cannabis Historiek Start Projectmatig Wetenschappelijk Onderzoek (PWO) september 2012 Impact van het ontwikkelen en inzetten van een educatieve game ter

Nadere informatie

Taak- Functieomschrijving Aandachtsfunctionaris Huiselijk Geweld en Kindermishandeling

Taak- Functieomschrijving Aandachtsfunctionaris Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Taak- Functieomschrijving Aandachtsfunctionaris Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Deze taak-functieomschrijving is bruikbaar voor alle sectoren welke ondersteuning, begeleiding, zorg, hulp en bescherming

Nadere informatie

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Jongerenraad Wageningen Adviesnr. : 1 Datum : 29-05-2013 Colofon De Jongerenraad, een adviesorgaan van de gemeente Wageningen, is geïnstalleerd in

Nadere informatie

Minor Licht Verstandelijk Beperkt

Minor Licht Verstandelijk Beperkt Minor Licht Verstandelijk Beperkt Academie voor Sociale Studies Inleiding De minor Licht Verstandelijk Beperkt biedt een inspirerend en intensief half jaar deskundigheidsbevordering op het gebied van werken

Nadere informatie

Rapportage onderzoeksproject Genieten aan tafel Een toegepast onderzoek naar maaltijdbeleving in verpleeghuizen

Rapportage onderzoeksproject Genieten aan tafel Een toegepast onderzoek naar maaltijdbeleving in verpleeghuizen Rapportage onderzoeksproject Genieten aan tafel Een toegepast onderzoek naar maaltijdbeleving in verpleeghuizen De samenvatting van de interventie Genieten aan tafel die in zorginstellingen is uitgevoerd,

Nadere informatie

Zo kan het ook! Organisatie: Onbeperkt Sportief Contactpersoon: mevrouw Erna Mannen Contactpersoon 2: mevrouw Marjo Duijf Erkenningen:

Zo kan het ook! Organisatie: Onbeperkt Sportief Contactpersoon: mevrouw Erna Mannen Contactpersoon 2: mevrouw Marjo Duijf Erkenningen: Zo kan het ook! Organisatie: Onbeperkt Sportief Contactpersoon: mevrouw Erna Mannen Contactpersoon 2: mevrouw Marjo Duijf Erkenningen: Sport- en beweegaanbod Achtergrond Samenvatting Doelgroep De doelgroep

Nadere informatie

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken Trainingsaanbod Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken 1 Trainingsaanbod Als beroepskracht hoort en ziet u veel en bent u vaak de eerste die mogelijke

Nadere informatie

Wat is Altrecht? centrum seksuologie

Wat is Altrecht? centrum seksuologie centrum seksuologie Centrum Seksuologie Seksualiteit is een belangrijk thema in het leven van ieder mens. 2 Inhoud Algemene informatie 4 Problemen 4 Aanmelding 4 Behandeling 5 Behandelteam 7 Ontwikkeling

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties

Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties Ministerie van Justitie j1 Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties Directie Sanctie- en Preventiebeleid Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Kliniek Nijmegen. Informatie voor patiënten

Kliniek Nijmegen. Informatie voor patiënten Kliniek Nijmegen Informatie voor patiënten We spreken van een verslaving wanneer bepaald gedrag zoals middelengebruik of gokken uw leven gaat beheersen. Steeds meer tijd en energie gaan op aan de verslaving.

Nadere informatie

WORK SHOPS [ [ [ [ [ VOOR PROFESSIONALS WERKZAAM IN DE FORENSISCHE PSYCHIATRIE DOOR DR. RUUD H. J. HORNSVELD

WORK SHOPS [ [ [ [ [ VOOR PROFESSIONALS WERKZAAM IN DE FORENSISCHE PSYCHIATRIE DOOR DR. RUUD H. J. HORNSVELD WORK SHOPS VOOR PROFESSIONALS WERKZAAM IN DE FORENSISCHE PSYCHIATRIE [ [ [ [ [ DOOR DR. RUUD H. J. HORNSVELD 1 WORKSHOP GROEPSBEHANDELING VAN (SEKSUEEL) GEWELDDADIGE FORENSISCH PSYCHIATRISCHE PATIËNTEN

Nadere informatie

Volwassenen. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid

Volwassenen. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid Volwassenen Mondriaan voor geestelijke gezondheid Verslavingszorg Introductie Verslavingszorg verleent hulp aan volwassenen met problematisch gebruik van alcohol, drugs, medicijnen, gameverslaving en met

Nadere informatie

RAPPORTAGE ONDERZOEK COPANETWERKEN IN ZIEKENHUIZEN

RAPPORTAGE ONDERZOEK COPANETWERKEN IN ZIEKENHUIZEN RAPPORTAGE ONDERZOEK COPANETWERKEN IN ZIEKENHUIZEN Maris patiëntgericht communiceren, december 2010 1. Maris patiëntgericht communiceren, 2010 Niets uit dit rapport mag worden verveelvoudigd en/of openbaar

Nadere informatie

Welkom bij. Brains4Use. een individuele behandeling voor verslavingsproblematiek, van theorie naar praktijk

Welkom bij. Brains4Use. een individuele behandeling voor verslavingsproblematiek, van theorie naar praktijk Welkom bij Brains4Use een individuele behandeling voor verslavingsproblematiek, van theorie naar praktijk Brains4Use Erkende interventie om alcohol- en drugsgebruik bij jongeren in instellingen terug te

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen 2 3 INHOUDSOPAVE PAGINA Kennis over psychische problemen bij ouderen nodig?! 4 Praktische

Nadere informatie

Gezondheidszorgvisie DJI DJI

Gezondheidszorgvisie DJI DJI Gezondheidszorgvisie DJI DJI 2 / G E Z O N D H E I D S Z O R G V I S I E D J I Inleiding In het rapport Van Dinter (1995) [1] en het rapport Zorg achter tralies (augustus 1999) [2], zijn indertijd diverse

Nadere informatie

POST-HBO OPLEIDING. Forensische psychiatrie. mensenkennis

POST-HBO OPLEIDING. Forensische psychiatrie. mensenkennis POST-HBO OPLEIDING Forensische psychiatrie mensenkennis Post-hbo opleiding forensische psychiatrie Initiatief De post-hbo opleiding is een initiatief van de: Dr. Henri van der Hoeven Stichting (Forum Educatief),

Nadere informatie

Bijlage 1 Interviewleidraad voor het interview met locatiemanagers

Bijlage 1 Interviewleidraad voor het interview met locatiemanagers 245 Bijlage 1 Interviewleidraad voor het interview met locatiemanagers Datum van het interview : Vensterschool: Introductie: Het GION doet onderzoek naar de ontwikkeling van vier Vensterscholen: Vinkhuizen,

Nadere informatie

Informatie over Work-Wise voor ketenpartners en maatschappelijk partners

Informatie over Work-Wise voor ketenpartners en maatschappelijk partners Informatie over Work-Wise voor ketenpartners en maatschappelijk partners Over Work-Wise Work-Wise is een traject. Een traject dat jongens en meiden die geplaatst zijn in een Jeugdinrichting op weg helpt

Nadere informatie

Projectvoorstel Integrale visie medische zorg aan jeugdigen

Projectvoorstel Integrale visie medische zorg aan jeugdigen DE KONINKLIJKE NEDERLANDSCHE MAATSCHAPPIJ TOT BEVORDERING DER GENEESKUNST IS DE ORGANISATIE VAN EN VOOR ARTSEN IN NEDERLAND covernotitie Vergadering FB 23 juni 2011 Onderwerp Projectvoorstel Integrale

Nadere informatie

Werken in sph. Maria van Deutekom Britt Fontaine Godelieve van Hees Marja Magnée Alfons Ravelli

Werken in sph. Maria van Deutekom Britt Fontaine Godelieve van Hees Marja Magnée Alfons Ravelli Verslaafden Werken in sph Redactie: Dineke Behrend Maria van Deutekom Britt Fontaine Godelieve van Hees Marja Magnée Alfons Ravelli 2 Verslaafden Auteur: Hans van Nes Bohn Stafleu Van Loghum Houten, 2004

Nadere informatie

Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder

Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder Informatiebrochure Inhoud Waarom een Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder? 3 Voor wie is de Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder bestemd? 3 Resultaten van de opleiding

Nadere informatie

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG Plan voor een scholings CJG: in en vanuit het CJG Uitgaan van de eigen kracht van ouders en kinderen, die eigen kracht samen versterken en daar waar nodig er op af en ondersteunen Het scholingsplan CJG

Nadere informatie

Trainingen, workshops en coaching

Trainingen, workshops en coaching Trainingen, workshops en coaching Aanbod 2015-2016 professionals en gemeenten Beschermen & Versterken Trainingen, workshops en coaching De Jeugd- & Gezinsbeschermers zet zich in voor de bescherming van

Nadere informatie

Leernetwerkbijeenkomst project LVB & Verslaving. Workshop ontwikkeling beleid & deskundigheid Rianca den Ouden

Leernetwerkbijeenkomst project LVB & Verslaving. Workshop ontwikkeling beleid & deskundigheid Rianca den Ouden Leernetwerkbijeenkomst project LVB & Verslaving Workshop ontwikkeling beleid & deskundigheid Rianca den Ouden Visie-ontwikkeling Kernvragen: Wat hebben de cliënten nodig? Wat hebben de medewerkers nodig?

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

Projectplan. Ondersteuning implementatie Samenwerkingsverband Duin en Bollenstreek

Projectplan. Ondersteuning implementatie Samenwerkingsverband Duin en Bollenstreek Projectplan Ondersteuning implementatie Samenwerkingsverband Duin en Bollenstreek Versie 02 Amsterdam, 17 november 2014 J.Dankers/S.Rijnberg 1. Projectgegevens 1.1 Gegevens van de klant Het project wordt

Nadere informatie

Model plan-van-aanpak voor verbetering van het borstvoedingsbeleid met als uitgangspunt de Tien vuistregels voor het welslagen van de borstvoeding

Model plan-van-aanpak voor verbetering van het borstvoedingsbeleid met als uitgangspunt de Tien vuistregels voor het welslagen van de borstvoeding Model plan-van-aanpak voor verbetering van het borstvoedingsbeleid met als uitgangspunt de Tien vuistregels voor het welslagen van de borstvoeding Zorg voor borstvoeding certificering Postbus 2047 2930

Nadere informatie

Een verslag van coachende begeleidingsgesprekken met een klasgenoot over de leerdoelen en leerpunten tijdens de stage.

Een verslag van coachende begeleidingsgesprekken met een klasgenoot over de leerdoelen en leerpunten tijdens de stage. Specificaties Medewerker maatschappelijke zorg Titel: Soort: Werksituatie: Eindproduct: Coachend begeleiden en sociaal activeren Cursus Gehandicaptenzorg, geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg,

Nadere informatie

Met ouders en jongeren bepalen hoe het gaat en wat er nodig is

Met ouders en jongeren bepalen hoe het gaat en wat er nodig is 16 juni 2014 NJI congres Workshop GIZ-methodiek Gezamenlijk Inschatten van Zorgbehoeften Met ouders en jongeren bepalen hoe het gaat en wat er nodig is Nathalie Leeuwenburgh, stafarts Jeugdgezondheidszorg,

Nadere informatie

Implementatie Interculturalisatie

Implementatie Interculturalisatie Implementatie Interculturalisatie Centrum Jeugd en Gezin Een stappenplan als werkwijze voor een intercultureel CJG Nieuwegein Nera Jerkovic 19 februari 2010 Programma s en Projecten Colofon februari 2010,

Nadere informatie

S TA G E S L I J N 5

S TA G E S L I J N 5 STAGES LIJN5 Wil jij stage lopen bij Lijn5? In de provincie Utrecht biedt Lijn5 behandeling en begeleiding aan kinderen en jongeren met én zonder licht verstandelijke beperking en hun gezin. Lijn5 beschikt

Nadere informatie

Kwaliteit van Goed Werkgeverschap

Kwaliteit van Goed Werkgeverschap Kwaliteit van Goed Werkgeverschap Meting KWH-Goed Werkgeverschaplabel Rapportage opgesteld door KWH in samenwerking met EVZ organisatie-advies Bijlagen Corporatie Rotterdam, 20xx Inhoudsopgave

Nadere informatie

Versiedatum: 20-06-2016 Aantal pagina s: 1/5. Handelingsprotocol Verslavingsbeleid

Versiedatum: 20-06-2016 Aantal pagina s: 1/5. Handelingsprotocol Verslavingsbeleid Aantal pagina s: 1/5 1 Uitgangspunten... 2 2 Aanpak... 3 2.1 Preventie van problematisch gebruik... 3 2.2 Begeleiding bij problematisch gebruik... 4 2.3 Problematisch gebruik of misbruik / verslaving...

Nadere informatie

Risico- indicatoren Maart 2014

Risico- indicatoren Maart 2014 Risicoindicatoren Maart 2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Risico-indicatoren ambulante jeugdhulp 5 1.1 Risico-indicatoren 5 1.2 Toelichting op de risico-indicatoren 5 2. Risico-indicatoren bureaus jeugdzorg

Nadere informatie

BELEIDSNOTA DRUGBELEID VAGGA

BELEIDSNOTA DRUGBELEID VAGGA BELEIDSNOTA DRUGBELEID VAGGA INHOUD Inleiding 1. Waarom een drugbeleid? 2. Uitgangspunten 3. Regelgeving 4. Procedures 5. Hulpverlening 6. Vorming & Voorlichting 7. Evaluatie Inleiding In onze samenleving

Nadere informatie

ROM Doorbraakprojecten. Gerdien Franx

ROM Doorbraakprojecten. Gerdien Franx ROM Doorbraakprojecten November 2014 Mei 2016 Gerdien Franx Projectleider, Trimbos-instituut The Choluteca bridge, Honduras Donald Berwick: Tijd voor continue vernieuwing Patiënt en hulpverlener gericht

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK MET JEUGD. Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid

DESKUNDIG AAN HET WERK MET JEUGD. Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid DESKUNDIG AAN HET WERK MET JEUGD Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid 2 INHOUDSOPGAVE PAGINA Kennis over psychische problemen bij jongeren nodig?! 4 Praktische informatie 5 Het

Nadere informatie

Protocol Organiseren van een Zorgnetwerk Ouderen

Protocol Organiseren van een Zorgnetwerk Ouderen Protocol Organiseren van een Zorgnetwerk Ouderen ZIO, Zorg in Ontwikkeling Versie 1 INLEIDING Het Multidisciplinair Overleg (MDO) krijgt een steeds grotere rol binnen Ketenzorg, redenen hiervoor zijn:

Nadere informatie

Leer- en Ontwikkelingsspel

Leer- en Ontwikkelingsspel SPEELWIJZE LEER- EN ONTWIKKELINGSSPEL - Bladzijde 1 / 13 SPEELWIJZE Leer- en Ontwikkelingsspel Leren en ontwikkelen spelen een belangrijke rol in onze samenleving. Veranderingen op allerlei gebied volgen

Nadere informatie

Deelrapportage 1: Opzet van het project. Project verandering van spijs. TNO Kwaliteit van Leven. TNO-rapport. KvL/APRO/2007.

Deelrapportage 1: Opzet van het project. Project verandering van spijs. TNO Kwaliteit van Leven. TNO-rapport. KvL/APRO/2007. TNO Kwaliteit van Leven TNO-rapport KvL/APRO/2007.198/11410/Hef/stn Deelrapportage 1: Opzet van het project Arbeid Polarisavenue 151 Postbus 718 2130 AS Hoofddorp www.tno.nl/arbeid T 023 554 93 93 F 023

Nadere informatie

groepswerker/ begeleider (m/v) 24-30 uur. Voor onze locatie de Schuilplaats, 24-uurs zorg, zijn wij op zoek naar een:

groepswerker/ begeleider (m/v) 24-30 uur. Voor onze locatie de Schuilplaats, 24-uurs zorg, zijn wij op zoek naar een: Breng jij ons team op sterkte met je ervaring in de psychiatrie? (of: Werk je als professional in de psychiatrie en zou je wel meer met je geloof willen?) Voor onze locatie de Schuilplaats, 24-uurs zorg,

Nadere informatie