Als sex werken wordt

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Als sex werken wordt"

Transcriptie

1 Als sex werken wordt Mariska Majoor

2 Opgedragen aan alle mannen en vrouwen die, waar dan ook ter wereld, in de prostitutie werken

3 Colofon Stichting Prostitutie Informatie Centrum (PIC) / Mariska Majoor. Enge Kerksteeg GV, Amsterdam Het boek Als sex werken wordt is uitgegeven door Stichting PIC in samenwerking met Mariska Majoor. Niets uit deze uitgave mag op wat voor manier dan ook overgenomen worden zonder schriftelijke toestemming van de uitgever(s). Derde druk, november 2003 Eindredactie: Sylvia Emonts Grafische vormgeving: Repro Design, Zutphen Print: United Graphics, Zoetermeer Illustraties omslag en binnenwerk: Jaap Majoor 2

4 Voorwoord Ik begon pas met nadenken over het vak toen ik allang was gestopt met werken. Ik heb goed verdiend in mijn jaren achter het raam en in de clubs, maar als ik het slimmer had aangepakt en had nagedacht over waar ik mee bezig was, dan was me een hoop ellende bespaard gebleven en had ik misschien zelfs wat geld overgehouden. Ik begrijp je wel als je denkt dat je het allemaal wel weet en dat je dit boek niet nodig hebt. Zo had ik zelf waarschijnlijk ook gedacht als ik nog zou werken. Iedereen heeft het vak tenslotte geleerd in de praktijk. Maar door schade en schande wijs worden, is lang niet altijd de juiste manier. Ook al werk je al langere tijd, als je je eenmaal hebt opengesteld voor meer informatie, dan kun je wat sommige zaken betreft misschien op heel andere ideeën komen! Werk je nog niet, dan heb je een hoop te leren en doe je er goed aan je te verdiepen in wat je te wachten staat. Dit boekje zal je op weg helpen om dit vak, jezelf en de mensen die je erin tegenkomt te begrijpen en er goed mee om te gaan. Een belangrijke regel die voor sommigen van ons normaal is, maar voor velen helaas iets waar ze nog nooit aan hebben gedacht: een prostituee is net zoveel mens als ieder ander en heeft dan ook het volste recht om op te komen voor zichzelf. Niemand heeft het recht om jou aan te raken als je dat niet wilt. Niemand is de baas over jou en jouw zelfrespect is nog altijd meer waard dan al het geld in de wereld! Mariska Majoor 3

5 Inhoudsopgave Wie, wat, waar prostitutie Hoofdstuk 1 Prostitutie en de maatschappij pagina 8 Hoofdstuk 2 De wet pagina 9 Hoofdstuk 3 Het raambordeel pagina 11 Hoofdstuk 3.1 De club pagina 15 Hoofdstuk 3.2 Het privé-huis pagina 19 Hoofdstuk 3.3 De escort-service pagina 20 Hoofdstuk 3.4 Andere vormen om in te werken pagina 22 Met wie krijg je te maken Hoofdstuk 4 Klanten pagina 26 Hoofdstuk 5 Collega s pagina 30 Hoofdstuk 6 Exploitanten pagina 32 Hoofdstuk 7 Relaties pagina 34 Hoofdstuk 8 Foute vriendjes pagina 36 Hoofdstuk 9 Familie en vrienden pagina 38 Tussen de oren Hoofdstuk 10 Waarom wil je gaan werken? pagina 42 Hoofdstuk 11 Toekomst pagina 46 Hoofdstuk 12 Als je het moeilijk hebt pagina 48 Hoofdstuk 13 Omgang met sexualiteit pagina 49 Hoofdstuk 13.1 Sex-technieken pagina 50 Gezondheid Hoofdstuk 14 Lichamelijke gezondheid pagina 56 Hoofdstuk 15 Uiterlijke verzorging pagina 58 Hoofdstuk 16 Safe sex, soa en aids pagina 60 Hoofdstuk 17 Drugs en drank pagina 65 Waar je ook nog aan denken kunt Hoofdstuk 18 Werk-attributen pagina 70 Hoofdstuk 19 Kiezen voor SM pagina 72 Hoofdstuk 20 Werknaam of eigen naam? pagina 73 Hoofdstuk 21 Mannen in het vak: gigolo en gay pagina 74 Geldzaken en verzekeringen Hoofdstuk 22 Financiën pagina 78 Hoofdstuk 23 Belasting betalen pagina 80 Hoofdstuk 24 Verzekeringen pagina 91 Net zo belangrijk als de start Hoofdstuk 25 Stoppen met werken en dan? pagina 94

6 Noot Als ik praat over prostitutie als vak, dan heb ik het over prostitutie zonder alle rottigheid. Ik weet als geen ander dat prostitutie geen rozengeur en maneschijn is. Ik ben me bewust van de vele mensen die gedwongen en zelfs verhandeld worden. Ik heb vaak moeite gehad met het onderwerp en in mijn boosheid iedereen die zich ermee bezighoudt vervloekt, inclusief mezelf. Toch houd ik al vele jaren vol dat er ook een andere groep is en dat dit de groep is waar het om dient te draaien als je over prostitutie praat. Namelijk de groep mannen en vrouwen die de zaken goed, gezond en verantwoord aan (willen) pakken. Als ik over prostitutie praat, dan ga ik uit van de groep prostituees die zelf voor dit vak heeft gekozen. In dit boekje heb ik het meestal over zij en haar, maar ik bedoel zowel de mannelijke als de vrouwelijke prostituee. Ook als ik het heb over partner kan dat zowel een man als een vrouw zijn. Hoewel ik overtuigd ben van mijn kennis over de prostitutie, ben ik dat ook van mijn tekortkomingen. Het is zinvol om dit boekje goed te lezen, maar uiteindelijk moet je doen wát je zelf wilt en hóe je het zelf wilt. Ik zal absoluut bepaalde zaken niet besproken hebben die je straks wel gaat tegenkomen. Als je vragen hebt, er zijn genoeg mensen en instanties die ze kunnen beantwoorden. Vraag alles wat je wilt weten en schaam je nergens voor, want iedereen heeft t moeten leren! Het kan ook zo zijn dat ik iets beschrijf waar je zelf heel anders over denkt of wat tegenstrijdig is met andere verhalen. Je doet het goed als je alles wat je ziet, hoort en ervaart in je opneemt en er uiteindelijk je eigen conclusies uit trekt. Het mag nooit zo zijn dat je werkt op een manier die je niet prettig vindt, alleen maar omdat je het zo in een boekje hebt gelezen of omdat iemand je dat zo heeft uitgelegd. Luister naar wat men te vertellen heeft en vind dan je eigen weg! 5

7 6

8 Wie, wat, waar prostitutie 7

9 HOOFDSTUK 1 Prostitutie en de maatschappij We krijgen allemaal van onze ouders mee dat sex iets is tussen twee mensen die van elkaar houden. Tegenwoordig wordt er heel open over sexualiteit en fantasieën gesproken, maar dat was voor onze ouders en grootouders in hun tijd ondenkbaar. Hoewel er het een en ander is veranderd in onze mentaliteit, is je laten betalen voor sex voor de meesten nog altijd een groot taboe. In de ogen van de maatschappij is een prostituee vaak nog het slachtoffer van gruwelijke daden als incest, verkrachting, mishandeling en dwang. Het is uitgesloten dat iemand zich uit eigen vrije wil prostitueert, tenzij ze een geestelijk afwijking heeft en eigenlijk zou moeten worden beschermd tegen zichzelf. Als je weet dat een groot deel van de mensheid zo over je denkt, kijk je wel uit om eerlijk voor je vak uit te komen. Daarnaast is het vaak voor jezelf ook nog eens dubbel. Omdat je zelf in je opvoeding ook in meer of mindere mate hebt meegekregen dat prostitutie slecht is, weet je er misschien niet goed raad mee. Ook al veroordeelt de maatschappij prostitutie nog zo hard, zonder blijkt zij niet te kunnen! Over de hele wereld vind je in vrijwel elke grote stad prostitutie, in wat voor vorm dan ook. Nederland is een van de weinige landen waar prostitutie jarenlang werd getolereerd. Sinds 1 oktober 2000 is prostitutie in Nederland zelfs volkomen legaal. Dat brengt met zich mee dat er relatief weinig overlast is voor de maatschappij en dat die er daarom misschien wel minder negatief tegenover staat. Je merkt dat men in landen waar op prostituees wordt gejaagd en waar zelfs de klanten niet veilig zijn voor de politie, veel negatiever over het onderwerp denkt. Dat is op zich ook niet zo gek. In dat soort landen zijn prostituees gedwongen om op straat te werken; een onveilige omgeving met alle risico s van dien. Het nieuws dat via de media over prostitutie wordt verspreid, is dan ook altijd negatief en gaat vrijwel uitsluitend over moord, aids, pooiers, afrekeningen en vermissingen. Logisch dat men dan geen al te positief beeld heeft over het vak. In tegenstelling tot Nederland zul je in die landen in de media zelden een positief verhaal horen van een prostituee of bezoeker. Terwijl die er genoeg zijn! Prostituees die positief naar buiten treden met hun verhaal en de confrontatie met hun omgeving aandurven, zijn heel belangrijk in de strijd tegen het taboe. Ze zetten mensen aan het denken die daardoor minder paranoïde zijn als ze met het onderwerp worden geconfronteerd. Uiteindelijk beseffen ze dat prostitutie op zich geen probleem hoeft te zijn. Het bestaat nu eenmaal en zal nooit meer verdwijnen, dus je kunt er maar beter mee om leren gaan. De hele maatschappij is er uiteindelijk bij gebaat als prostitutie wordt gelegaliseerd en in voor iedereen goede en gezonde banen wordt geleid. 8

10 HOOFDSTUK 2 De wet Werken als prostituee is in Nederland (vanaf je 18e) volkomen legaal. In het verleden is prostitutie echter verschillende malen verboden en weer toegestaan geweest. In de middeleeuwen bijvoorbeeld, mochten prostituees hun werk doen, uitsluitend om de eerbare vrouwen te beschermen. Er werden in die tijd zelfs bepaalde zones aangewezen waar prostitutie mocht plaatsvinden. In 1911 werd voor de laatste keer de prostitutiewet gewijzigd; het bordeelverbod werd afgekondigd. Dat betekende dat de werkplekken van prostituees vanaf dat moment officieel verboden waren. Officieel waren de exploitanten van onder meer clubs, privé-huizen en raambordelen strafbaar. Omdat de regering ook wel begreep dat dit een oude wet was die niet met de tijd was mee gegaan, werd op 1 oktober 2000 na een jarenlange discussie het bordeelverbod afgeschaft. Dat het prostitutiebedrijf nu een legale onderneming is, betekend niet dat iedereen zomaar op elke hoek van de straat een bordeel kan beginnen. Zowel de eigenaar van het prostitutiebedrijf als het pand waar het bedrijf zich in bevindt, moet aan allerlei eisen voldoen die door de gemeente worden gesteld. Op het stadhuis zijn die eisen overigens op te vragen. Elke gemeente moet zich bij het bepalen van die eisen houden aan regels die door de landelijke overheid zijn gesteld; veel kunnen ze echter zelf bepalen. De ene stad doet niet zo moeilijk over een bordeel meer of minder, de andere stad (of dorp) doet al het mogelijke om prostitutiebedrijven te weren. De belangrijkste regels die voor iedereen gelden, zijn dat de prostituee tenminste 18 jaar moet zijn, niet gedwongen mag worden en afkomstig moet zijn uit een EU-land. Dat laatste is op zich vreemd want die regel gaat niet op voor andere beroepsgroepen. De achterliggende gedachte van de overheid voor deze regel heeft te maken met de risico s die zij ziet voor vrouwenhandel. Persoonlijk denk ik dat het een goede zaak is om prostitutie te legaliseren; maar prostitutie als normale beroepsgroep beschouwen is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Het blijft een onderwerp waar veel mensen zowel persoonlijk als beroepsmatig liever niet mee geasocieerd willen worden. Je ziet dan ook gebeuren dat prostituees moeilijk een boekhouder kunnen vinden, dat ze moeilijk een girorekening of hypotheek kunnen krijgen en niet of moeilijk door verzekeringsmaatschappijen worden geaccepteerd. Deze wetenschap maakt het voor prostituees niet gemakkelijk om mee te gaan in het zogenaamde normaliseringstraject. De exploitant van een prostitutiebedrijf moet bij de gemeente een vergunning aanvragen. Om voor een vergunning in aanmerking te komen moet het bedrijf aan eisen voldoen die te maken hebben met brandveiligheid, hygiëne en in bepaalde mate de arbeidsomstandigheden van prostituees. Naast de gemeente zijn er vele andere instanties die te maken gaan krijgen met de prostitutie als legale bedrijfstak. Denk maar aan arbeidsinspectie, de Arbodienst, het UWV, sociale diensten en de zakelijke dienstverlening zoals banken en dergelijke. Het is voor een branche die zo lang aan heeft mogen modderen, niet gemakkelijk om ineens aan allerlei regels te voldoen. Op het moment dat ik deze versie van het boek aan het herschrijven ben, wordt er zelfs een groot gevecht geleverd tussen de prostitutiebranche en de diverse instanties. De wettelijke regels en de praktijk botsen met elkaar. 9

11 De prostitutiebranche moet de tijd en het begrip krijgen om te wennen aan de nieuwe omstandigheden. Daarnaast is het denk ik zaak om de branche goed te begeleiden en te informeren over alle regels en nieuwe mogelijkheden. Het is een slechte zaak dat sommige instanties er bij voorbaat al vanuit gaan dat de prostitutiebranche bestaat uit criminelen. Aan de andere kant is het belangrijk dat de prostitutiebranche zich openstelt voor een andere manier van werken en meer openheid. In de meeste landen is prostitutie verboden. Omdat het wel in alle landen voorkomt en niet tegen te houden is, leidt dit verbod regelmatig tot problemen. In sommige landen worden zowel de prostituees als klanten regelmatig door de politie van de straat gepikt. Ga je voor een periode werken in het buitenland? Dan is het dus heel belangrijk je van tevoren op de hoogte te stellen van de wet in dat land en de eventuele risico s. Ga dus nooit zomaar in op advertenties van buitenlandse clubs die je veel geld en geen problemen met de autoriteiten garanderen. Ook de ambassade van het land waar je naartoe wilt, kan je vertellen hoe de prostitutie daar wettelijk is geregeld en hoe streng de politie optreedt. Ook kun je eens op internet zoeken. Weet je zeker dat je het aandurft, zorg dan voor een (open) retourticket dat je samen met je belangrijke papieren zelf bewaart. Geef dit nooit uit handen en draag eventueel kopieën ervan altijd op zak. Bewaar de originelen samen met je verdiende geld in een kluisje (of stort het op een rekening) en beschik zelf over de sleutels daarvan. Laat je ook het liefst per dag uitbetalen. Tot een paar jaar geleden kon iedereen, uit welk land dan ook, in Nederland in de prostitutie werken. Dit is dus veranderd! Mensen die niet afkomstig zijn uit een EU-land, mogen nergens in Nederland meer in de prostitutie werken. Kom je uit een ander land (dat bij de EU hoort) dan kun je alleen werken als je hier legaal bent en over een werkvergunning beschikt. Diverse organisaties strijden tegen deze regel in de wet, dus wie weet verandert dat nog binnenkort. Belangrijk om te weten! - Als prostituee ben je niet strafbaar. - De politie mag nooit zomaar jouw gegevens registreren. Wel moet je je paspoort laten zien als daarom wordt gevraagt. De politie mag echter geen aantekeningen maken zonder jouw toestemming! Dit geldt uiteraard niet als je minderjarig bent of iets strafbaars doet. - Ook aan de exploitant van het bedrijf waar je gaat werken, moet je je paspoort laten zien. - Neem bij onzekerheid contact op met De Rode Draad of een andere instantie. Nog even over werken in het buitenland - Hou rekening met de wet in het land waar je naartoe gaat. Informeer er van tevoren naar. - Neem het liefst iemand mee en zorg dat er mensen in Nederland op de hoogte zijn van wat je doet en waar je verblijft. Heb ook regelmatig contact met hen. - Geef nooit je paspoort, verblijfspapieren en andere belangrijke documenten uit handen. Bewaar deze altijd zelf! - Informeer van tevoren naar condooms, glijmiddelen en andere belangrijke artikelen. Zijn die daar niet of slecht verkrijgbaar, neem ze dan zelf mee. Maar zorg ervoor dat je ze goed/koel bewaard. Condooms kunnen niet tegen zon! 10

12 HOOFDSTUK 3 Het raambordeel De raamprostitutie is bij mij favoriet. Het is van alle vormen de meest zelfstandige. Je betaalt huur voor je kamer (ook wel kast genoemd) en op de tijden dat jij er werkt, is het je eigen toko. Je bent meestal zelfstandig ondernemer, dus je kunt zelf je prijzen en werkwijze bepalen. Raamprostitutie heb je in Nederland in maar negen plaatsen. Achterin dit boekje vind je een opsomming. In sommige steden zoals Amsterdam, zijn de raamgebieden getolereerd vanuit historisch oogpunt. Er mogen geen ramen meer bijkomen, maar daar waar ze al geruime tijd zijn, mogen ze blijven. In Alkmaar bijvoorbeeld, vind je op de Achterdam één lange rij ramen aan beide kanten van de straat. Dat werd getolereerd, maar de boodschap van de gemeente was: niet het hoekje om. Prima, dacht de toenmalige eigenaar van deze ramen. Hij bouwde zijn nieuwe ramen gewoon verder naar achteren het pand in. Tegenwoordig trapt een gemeente daar niet meer in. De Amsterdamse Wallen zijn uniek omdat de ramen in een woon- en werkgebied zitten, met zelfs een kerk en een kinderdagverblijf er middenin. In weer andere plaatsen zijn de raambordelen toegewezen aan een bepaald gebied. In die gebieden vind je ook geen woningen, winkels of scholen. De klanten genieten over het algemeen eerst van een paar rondjes door de buurt voordat ze een definitieve keuze maken. Het contact is meestal kort en op sex gericht. Bij binnenkomst betaalt de klant een afgesproken bedrag, zijn geslachtsdeel wordt gewassen en je gaat aan de gang. De meest voorkomende handelingen zijn pijpen en neuken. Je verdient het meest door die twee te combineren. Het condoom doe je om zodra je klant een erectie heeft. Zorg ervoor dat je tot die tijd zijn penis alleen met de hand aanraakt! Het lijkt heel eng om in je onderbroek achter een raam te staan en bekeken te worden door grote groepen mensen. Ik kan je echter vertellen dat dit gevoel maar even is en dat je je al gauw juist heel sterk en machtig voelt. Uiteraard geldt dit alleen als je zelf bewust voor dit werk en deze vorm hebt gekozen en je je er niet rot bij voelt. Zeker als je in een raambuurt werkt waar ook veel niet-klanten komen, heb je natuurlijk kans dat er een bekende van je langsloopt. Ik heb dat altijd nogal grappige confrontaties gevonden. Mijn bekenden schrokken meestal erger dan ik. Er kwam, toen ik in Amsterdam op de Oudezijds Achterburgwal werkte, eens een (leuke) bekende uit mijn geboortestad langs schuifelen. Ik reageerde heel enthousiast, gooide mijn deur open en riep luid zijn naam. Hij zag me, schrok zich kapot en rende weg. Even later kwam hij wel terug om gedag te zeggen, maar mijn uitnodiging om binnen te komen sloeg hij helaas af! Uiteraard reageer je minder enthousiast als je oom, broer of buurvrouw langswandelt. Je hebt dan eerder de neiging om weg te duiken. Toch is dat meestal niet nodig. De meeste mensen verwachten namelijk niet dat ze een bekende zullen aantreffen achter de ramen. En al denken ze iemand te herkennen, dan kunnen ze het zich nog niet voorstellen. Daarnaast zie je er ook anders uit door je make-up en het licht. Gebeurt het toch een keer dat je herkend wordt, dan kun je het beste (direct) met diegene in gesprek gaan zodat je niet de hele tijd aan het piekeren bent over de eventuele gevolgen. Je bent misschien bang dat hij of zij het 11

13 bekend maakt. Je kunt hem of haar in dat geval proberen ervan te overtuigen dat het niet juist zou zijn dit te doen omdat je vindt dat het jouw keuze en verantwoordelijkheid is het wel of niet bekend te maken. Als je voor raamwerk kiest, heb je het volgende nodig: werkkleding en make-up, condooms, glijmiddel, keukenrol, geurloze massage-olie, tenminste één badlaken, zeep (vloeibare zeep voor de klanten), washandjes en kleine gastendoekjes. In vrijwel elk raambordeel is het bed opgemaakt met een -schoon!- hoeslaken. Je legt daar zelf een badlaken over. Je doet er goed aan tenminste één extra handdoek mee te nemen voor het geval hij vies wordt (en je hem al een keer hebt omgedraaid). De penis en directe omgeving van een klant wassen deden wij altijd als volgt: laat de klant -op zijn tenenbij de wasbak staan; zijn penis hangt dan zo n beetje net over de rand heen zodat je hem goed kunt bekijken. Niet dat je hier zo van geniet, maar als hij er onfris uitziet en je daar echt niet mee wilt werken, heb je een prima reden om de klant weer te laten vertrekken. Doe dit wel tactisch, want als je mensen kwetst, kunnen ze in het ergste geval ook agressief worden! Gebruik voor elke klant een schone washand en handdoek of papier. Met een stuk keukenrol bevrijd je uiteindelijk je klant van het gevulde condoom. Een geroutineerde klant doet dit overigens meestal zelf wel. Of de klant zich hierna zelf even wast of dat jij dat doet, laat ik aan jou over. De één doet dit wel en de ander niet. Voor een raambordeel betaal je per dag(deel) een bedrag dat varieert van 40,- tot 125,-. Het bedrag is afhankelijk van de plek waar het bordeel zich bevindt en de grootte en inrichting van de kamer. Een kamer huren is niet moeilijk. Kamers die vrij zijn kun je herkennen aan een bordje te huur op of achter het raam. Via het telefoonnummer dat erbij vermeld is, kun je de verhuurder bereiken. In alle gevallen moet je je paspoort laten zien. Als je paspoort niet in orde is of als je minderjarig bent, mag de verhuurder geen kamer aan je ter beschikking stellen. Doet hij dat wel dan kan hij zijn vergunning verliezen. De verdiensten bij raamwerk zijn afhankelijk van je eigen inzet, het aantal uren/dagen dat je werkt en de prijzen die je vraagt. De basisprijs die de meeste prostituees jarenlan vroegen was 50 gulden voor pijpen of neuken. Het is verstandig om nu tenminste 35 euro te vragen (fl. 75,- dus) als basisprijs. De tijd die daarvoor staat is ongeveer 15 minuten. Als zelfstandige heb je echter het recht om hoger of lager met je tarieven te gaan. Lager raad ik je echter af, want dan wordt sex wel erg goedkoop. Als een klant eerst gepijpt wil worden en daarna wil neuken vraag je minstens 50. Wil hij ook nog standjes, dan probeer je t af te maken op bijvoorbeeld 75 met een tijd van ongeveer een half uur. Dit bespreek je van tevoren in de deuropening met je mooiste glimlach. Als raamprostituee kun je per dag behoorlijk wat klanten hebben. Zeker als je nieuw bent en het een drukke periode is. Denk er daarom om dat je glijmiddel (op waterbasis) gebruikt en niet te veel standjes doet. Sowieso liever geen standjes waarbij je de klant de kans geeft diep met zijn penis in je te komen, anders kun je buikklachten krijgen. Wil een klant iets speciaals -een spel spelen, extra massage, twee keer klaarkomen of langer blijven- dan betaalt hij daarvoor extra. Hoeveel extra bepaal je zelf, maar een indicatie is bijvoorbeeld voor twee keer klaarkomen tenminste dubbel tarief en voor een spel waarvoor jij een strenge dame moet spelen en hij bijvoorbeeld je voeten kust, 50 euro per half uur extra. Tip: Pas op met twee keer klaarkomen want die tweede keer duurt vaak erg lang. Als je pijn krijgt altijd direct stoppen! Het beruchte uitpezen is niet voor iedereen weggelegd. Uitpezen komt neer op zoveel mogelijk geld 12

14 verdienen aan een klant, door hem voor allerlei handelingen en kledingstukken die uitgetrokken moeten worden, extra laten betalen. Ik heb vroeger naast een meisje gewerkt die er verschrikkelijk goed in was. Ze had bijvoorbeeld heel veel kleding aan: jarretels met kanten kousen, een korsetje met allerlei ingewikkelde zaken erbij en ze kreeg het vaak voor elkaar de klant zo gek te maken dat hij voor elk kledingstuk dat uit moest extra betaalde. Uiteraard was hij pas echt de sigaar als hij eindelijk eens aan de sex kon gaan beginnen! Ik heb het voor alles extra laten betalen zelf nooit goed gekunt. Bij mij kregen de klanten alleen maar direct een slappe piemel als ik tussen de bedrijven door over geld begon. Wat ik je dus over uitpezen wil adviseren, is om dit niet te overdrijven. Zorg dat je vooraf duidelijkheid hebt gegeven en gekregen over wat de klant wil en over wat hij kan krijgen. Laat het afgesproken bedrag van tevoren betalen en houd je zelf ook aan de gemaakte afspraak! Wil de klant later toch iets extra, dan moet hij al weten dat hij bij moet betalen en liever ook meteen. Als je hem goed hebt ingelicht, dan ontstaat hierover geen discussie. Zo gaat het nu eenmaal bij het raamwerk. Een nieuwe klant kun je dit het beste van tevoren melden zodat hij zelf al z n portemonnee bij de hand houdt! Verder gaat het er natuurlijk om hoe je het brengt. Doe niet te grof of te koel, want dan heeft de klant er al geen zin meer in. Speel het spel, maar houd het leuk! Je houding en uitstraling zijn heel belangrijk als je achter het raam staat. In tegenstelling tot andere prostitutievormen waar de klant de kans heeft om kennis met je te maken, moet de klant hier afgaan op de eerste indruk. Hang je als een zak aardappelen op je stoel, kijk je chagrijnig en heb je geen aandacht besteed aan je uiterlijk, dan hoef je niet te rekenen op een drukke dag. Zit dus in een ontspannen, maar leuke houding op een kruk. Trek je schouders wat naar achteren zodat je borst wat naar voren is gericht en kijk de klant die je binnen wil (niet overdreven) verleidelijk aan. Hoge hakken laten je benen mooi uitkomen, maar denk erom dat dit niet bevordelijk is voor je rug. Wissel dus regelmatig van houding of trek je hakken ook eens uit. Ik stond zelf vaak op blote voeten; klanten vonden dat geen probleem, maar vroegen soms wel of ik de hakken in bed aan wilde doen. Staat er een man voor je raam die je niet binnen wilt, wijs hem dan tactisch af door nee te schudden en met je vinger op een ander te wijzen of door te zeggen dat je vriend er net aan komt. Vermijd oogcontact met mannen die je niet wilt en doe anders je gordijn dicht. Kleding is minder belangrijk dan je uitstraling en uiterlijke verzorging, maar draagt er wel toe bij. Probeer verschillende dingen uit. Zorg dat het lekker zit, dat het schoon is en dat het bij je past. Of het nu een stringetje, een jurkje of een spijkerbroek is, dat maakt niet uit. Als een klant aan je deur komt, zal hij zelf al vragen wat het kost. Je zegt hem dan dat het ervan af hangt wat hij wil. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: We maken het een klein half uurtje gezellig voor 70 of 90 euro. Ik zal je lekker pijpen en we verzinnen een spannend standje als je wil. Je kunt ook bot zeggen: Pijpen of neuken 35 of 90 euro. Probeer het maar uit. Kijk maar waar de meesten goed op reageren. Tip: Sta niet met je neus bovenop het raam maar doe een klein stapje naar achteren. Je ziet er dan beter uit! In zo goed als elk raambordeel in Nederland is een alarmbel aanwezig. Deze zit meestal naast het bed, maar ook wel eens naast de deur. Voel je je bedreigd door een klant of is er een andere noodsituatie, dan kun je op de bel drukken en gaat er een sirene af aan de buitenkant. Omdat de meeste raambordelen met tenminste drie aan elkaar verbonden zijn, kunnen je collega s snel bij je zijn. Uiteraard is de politie meestal in de buurt en zijn er genoeg mensen om je te helpen. 13

15 Probeer noodsituaties te vermijden door niet met onbetrouwbare mensen in zee te gaan. Dus geen dronken klanten, geen klanten die stoned zijn van coke of speed en geen agressieve klanten. Probeer zelf zo lang mogelijk rustig te blijven bij conflicten. Om conflicten te voorkomen, is het van jouw kant uit ook belangrijk om afspraken na te komen en klanten niet te willen belazeren! Voel je je echter bedreigd en wil de klant niet zelf vertrekken als je hem dat vraagt, aarzel dan niet om de alarmbel te gebruiken! Nog even de voordelen van het raambordeel - Zelfstandig werken. - Eigen prijzen kunnen bepalen. - Zelf je werktijd in kunnen delen. - Naast je huurbaas met niemand iets te maken. En de nadelen - Minder aanspraak van collega s. - Minder bescherming. - Minder faciliteiten. 14

16 HOOFDSTUK 3.1 De club Een heel andere vorm is de club. In een club is de situatie vergelijkbaar met een café. Je werkt met gemiddeld 10 collega s; in de grotere clubs kunnen dat er echter ook 25 zijn. Het voordeel van een club is dat je altijd aanspraak hebt, het is gezelliger dan in je eentje en het werkt heel comfortabel. Voor de klant is de club een paradijs. Al direct bij binnenkomst werpen alle vrouwen een blik op hem en uiteraard wil ook elke vrouw hem in bed hebben. Een situatie waar elke man van droomt. En een illusie dus die hem overkomt. In sommige clubs kun je als zelfstandig ondernemer werken, in andere clubs ben je in loondienst. Je hebt echter hoe dan ook altijd het recht om voor jezelf op te komen en bijvoorbeeld een klant te weigeren. Voor de eigenaar van de club (ook wel exploitant genoemd) is het belangrijk dat de klanten tevreden zijn en terugkomen. Hij ziet het liefst dat je de klant goed behandelt. Een klant weigeren vindt hij dan ook nooit leuk. De exploitant heeft gelijk als hij wil dat de klanten goed behandeld worden, maar het gaat er wel om hoe dat wordt gebracht. Exploitanten die jou op een onbeschofte manier naast een klant aan de bar dirigeren zitten fout en dat hoef je dan ook niet te accepteren. Het geld komt niet vanzelf aanwaaien en dat geldt ook voor je klanten. Je zult ervoor aan het werk moeten. Een klant laat je niet alleen aan de bar zitten terwijl je zelf onverstoord in een hoekje je nagels zit te vijlen, je snauwt hem ook niet af en je zet hem zeker niet voor paal. Een klant brengt een bezoek aan de zaak omdat hij behoefte heeft aan gezelschap. Is hij zelfverzekerd en is het niet zijn eerste bezoek, dan heb je kans dat hij zelf naar iemand op zoek gaat. Maar meestal zal een klant wachten tot hij benaderd wordt. Door jou bijvoorbeeld. Als het niet klikt, kan niemand daar iets aan doen en kun je hem voorstellen aan een collega. Klikt het wel dan moet je je nagels of andere zaken even vergeten en je concentreren op de behoeften van je klant. Dit dient allemaal te geschieden met wederzijds respect. Het wordt natuurlijk anders als de klant zich onbeschoft gedraagt, te veel heeft gedronken of zich te veel en vervelend opdringt. Als je je niet op je gemak voelt bij iemand, schakel dan de bedrijfsleider in. Of je dan al op de kamer bent of nog beneden bij de bar, dat maakt niet uit. Elke goede exploitant zal het voor jou opnemen bij conflicten in zijn zaak. Ook hij vindt dat je een klant kunt weigeren en dat hoef je niet eens uit te leggen, want daar zul je absoluut een goede reden voor hebben. Tenslotte betekent een klant weigeren ook: geen inkomsten! Het is wel belangrijk dat je altijd tactisch bent. Kwets of beledig een klant nooit. Blijft iedereen rustig, dan heb je grote kans dat hij gewoon een ander kiest en dan is iedereen tevreden! Een nadeel in een club kan het alcoholgebruik zijn. Vooral als je helemaal niet drinkt, kan dat moeilijk zijn. In de duurdere club komt het vaak voor dat de klant een cocktail of champagne voor jullie samen bestelt; een deel van de verkoopprijs is dan voor jou. Als er veel wordt gedronken, kunnen zowel de verdiensten als het alcoholpercentage in je bloed behoorlijk oplopen. Als je in een club gaat werken waar deze gang 15

17 van zaken gebruikelijk is, kun je bespreken of er mogelijkheden zijn om de hoeveelheid alcohol voor jou te beperken. Wil je helemaal niet meedrinken, dan moet dat natuurlijk kunnen want je mag je hiertoe nooit laten dwingen. Bespreek het wel van tevoren. Zoek een andere club als het wel of niet drinken een probleem wordt. De geborgenheid van een club is voor veel prostituees de reden om voor werken in deze vorm te kiezen. Je voelt je beschermd, je hebt aanspraak van collega s en je werkt onder comfortabele omstandigheden. De prijzen staan er meestal vast en het is zeer ongebruikelijk als je er op de kamer geld bijvraagt. Werk je niet in loondienst dan bepaal je zelf je prijzen. De hoogte hiervan is afhankelijk van de sfeer, de geboden faciliteiten en de prijs die je zelf redelijk vindt. Extra s zijn hoe dan ook altijd voor jou. Als een klant jou leuk vindt, geeft hij zelf meestal wel aan dat hij graag met jou naar boven wil. Is hij nieuw en weet hij niet precies hoe het allemaal in z n werk gaat, dan kun je dit aan hem uitleggen. Een goede bedrijfsleider heeft dat echter al gedaan als de klant net binnen is. De klanten betalen meestal aan de bar en niet aan jou. Als de klant langer dan het afgesproken uur wil blijven, is het gebruikelijk dat je naar beneden gaat om dit te melden en -eventueel met geld dat de klant je mee heeft gegeven- de extra tijd te betalen. Laat op zo n moment nooit persoonlijke bezittingen zoals geld en papieren (waarop je naam en adres staan) op de kamer liggen! Sommige clubs betaalden in het oude systeem een garantieloon. Dat was een bedrag dat je kreeg voor de tijd die je in de club aanwezig was. Het maakte niet uit of je wel of geen klanten had die dag. Het is voor het bedrijf namelijk erg belangrijk dat er voldoende keus is voor de klanten. Als een klant de club binnenkomt en er zijn maar twee gastvrouwen binnen, dan vinden de meesten dat erg ongezellig en zullen ze weer rechtsomkeert maken. Er zullen in de toekomst nog maar weinig bedrijven zijn die met garantieloon werken. In een loondienstverhouding werk je op vaste tijden en krijg je waarschijnlijk een basis salaris met een bepaald bedrag per klant daar bovenop. Er is de laatste tijd belastingtechnisch veel gebeurd in de branche. Bedrijven die beweerden dat prostituees als zelfstandigen bij hun in de zaak werken, zijn door de belastingdienst aangeslagen voor de loonbelasting. De belastingdienst denkt in die gevallen een gezagsverhouding geconstateerd te hebben tussen prostituees en exploitanten en in dat geval kan er meestal geen sprake zijn van zelfstandigheid. Uitgebreide informatie over belastingzaken en veranderingen wat dat onderwerp betreft, kun je lezen in hoofdstuk 23 van dit boek. Clubs vind je in vrijwel elke stad. Je wilt waarschijnlijk niet al te dicht in je eigen buurt werken, maar het heel ver weg zoeken is ook niet echt nodig. Je moet maar zo denken: als je buurman in de club komt en je vreemd aankijkt, kun je aan hem ook vragen wat hij komt doen. Dit soort situaties kunnen je ook overkomen als je 50 kilometer verderop werkt. Adressen van clubs kun je vinden in de Gele Gids of in De Telegraaf. Bij het Prostitutie Informatie Centrum in Amsterdam kun je adressen opvragen van betrouwbare bedrijven die mensen nodig hebben. Belangrijk om op te letten bij je sollicitatie, is je intuïtie. Heb je het gevoel dat er iets niet in de haak is of voel je je gewoon niet op je gemak, dan heb je er niets te zoeken. Vraag tijdens de sollicitatie alles wat je weten wilt, denk daar van tevoren over na. Maak ook duidelijke afspraken over de werktijden. Als je dit boekje helemaal hebt gelezen, heb je waarschijnlijk al een aardig beeld van hoe jij het zou willen. En heb je er hulp bij nodig, dan zijn er mensen en organisaties die je kunnen helpen. 16

18 Voel je je niet op je gemak in een club, dan heeft het ook geen zin om er te werken, want dat gaat ten koste van je uitstraling. De meeste clubs gaan pas na 5 uur s middags open en sluiten diep in de nacht. Er zijn ook clubs die rond 12 uur s middags open gaan en om middernacht sluiten. Houd dus rekening met je eigen ritme. Niet iedereen kan tegen een nachtleven en daar hoef je jezelf niet toe te dwingen. Gaat het niet, dan gaat het niet, zo simpel is dat. 10 tot 12 uur werken of in de club aanwezig zijn, is erg lang. Als je dat niet wilt, maak dan andere afspraken en kom deze na. In een loondienstverhouding is het nog maar de vraag of je zolang achtereen mag werken. Of je nu wel of geen arbeidscontract hebt, je kunt nooit verplicht worden tot werken in de prostitutie. Is het contact met klanten in het raambordeel kort, in de club ben je een stuk langer met je klant bezig. Het begint met de kennismaking: de klant gaat aan de bar zitten. Hij komt zelf bij je zitten of hij zit alleen en jij gaat naar hem toe. Je stelt jezelf voor en vraagt eventueel of hij het gezellig zou vinden als je hem gezelschap houdt. Zegt hij nee, dan weet je genoeg. Vindt hij het goed, dan zal je mensenkennis aan het werk moeten om te bepalen of hij lekker even wil kletsen, een serieus gesprek wil of liever zelf het initiatief neemt. Afhankelijk van de mogelijkheden in de club, kan het contact verschillende kanten op gaan. Je kunt even gaan dansen, een filmpje kijken of aan de bar blijven hangen. Het kan soms lang duren voordat de klant eraan toe is om naar de kamer te gaan waar het contact een vervolg krijgt. Eenmaal op de kamer wil de ene klant een uur lang spelen en sex, wat redelijk vermoeiend is. En de andere klant wil eerst lekker in bad, dan een massage en is verder snel klaar. Nu is het niet zo dat je in de club constant aan het werk bent. Het komt gerust wel voor dat er over de hele avond maar een paar potentiële klanten binnenkomen die weer weggaan of voor je collega s kiezen. Dat kan gebeuren en in dat geval ben je aangewezen op elkaar om de tijd (gezellig) door te komen. Het contact met zowel de klant als met collega s, is in een club dus een stuk intensiever als in het raambodeel. Hou er rekening mee dat klanten gewend zijn dat ze in een club meer mogen dan bij prostituees die achter het raam werken. Je kunt dus bijvoorbeeld niet zeggen dat je je slip wilt aanhouden, dat je niet pijpt, geen standjes wil en dat hij nergens aan mag komen. Hoewel het absoluut je goed recht is, kun je beter niet in een club gaan werken als je dat allemaal niet ziet zitten. Maar als er dingen zijn die je echt niet wilt, dan moet je die ook niet toelaten. Zeg echter wel al van tevoren tegen de klant wat je niet zo prettig vindt en meldt het ook al bij je sollicitatie! Zo staat er niemand voor verrassingen en komen er geen nare confrontaties. Heb je grote problemen met een klant en voel je je bedreigd, dan gebruik je de alarmknop zodat je direct van hulp verzekerd bent. Loopt het uit de hand, zie dan dat je weg kunt komen of ga desnoods gillen. Denk erom dat je zelf een hoop in de hand hebt! Wees taktisch en blijf rustig zolang het kan. Ga nooit onnodig kwetsen en wees niet arrogant, want daar hebben de meeste mannen een hekel aan. Bij de meeste clubs zijn alle benodigdheden zoals condooms en dergelijke aanwezig, je brengt alleen werkkleding en make-up mee. De prijzen in clubs zijn verschillend. Er zijn clubs waar de klant 70 euro per uur betaalt en er zijn clubs waar de klant 450 euro per uur betaalt. De verdiensten hangen dus af van het soort bedrijf waar je gaat 17

19 werken en uiteraard van het aantal dagen dat je werkt en het aantal klanten dat je in die periode hebt. Er zullen dagen zijn dat je geen enkele klant hebt en er kunnen ook dagen komen dat je met 500 euro of meer naar huis gaat. Voorbeeldvragen bij een sollicitatie Houd bij de keuze voor het bedrijf rekening met de vorm waar je in wilt werken. Wil je in loondienst werken of als zelfstandige? Bedrijven waar beide vormen mogelijk zijn, zul je moeilijk vinden. - Wat zijn de gebruikelijke werktijden? - Ik wil... dagen werken, kan dat? - Wat zijn de verdiensten? - Hoe is het in dit bedrijf met de administratie/belastingdienst geregeld? - Heeft het bedrijf een garantieloonregeling? (een minderheid van de bedrijven in Nederland heeft dit overigens) - Wat is het safe sex beleid in het bedrijf? (want uiteraard doe jij alles met condoom!) - Hoe zit het met dokterscontrole? - Hoe gaat men om met alcohol? - Hoe gaat men om met drugs? - Zijn er richtlijnen wat betreft werkkleding? - Hebben de kamers een alarmbel en hoe gaat het in z n werk als er problemen zijn? - Hoe kom je na je werk thuis; is er iets geregeld of ga je met een taxi? Luister naar wat men uitlegt en proef de sfeer in het bedrijf. Voel je je echt niet op je gemak, dan kun je er maar beter niet gaan werken, want je eerste gevoel is meestal goed. Je echt niet op je gemak voelen is iets anders dan nerveus zijn. Nerveus is iedereen bij een eerste bezoek, dus dat is normaal. Neem bij een loondienstverhouding, voor je een arbeidscontract tekent, eerst contact op met de Rode Draad en/of FNV. In de prostitutie werken betekent niet dat je je gaat te verlagen! Je houd je dus aan dezelfde grenzen, normen en waarden als altijd. Helaas gebeurt het regelmatig dat mannen en vrouwen die ergens solliciteren, lichamelijk getest worden. Ze moeten zich uitkleden of laten betasten en soms worden ze zelfs uitgeprobeerd. Laat dit nooit toe! Word het aan je gevraagd of nog erger, word je hiertoe gesommeerd, vertrek dan meteen. Je mag in dat geval zelfs contact opnemen met de zedenpolitie of, als je dat niet direct wilt doen, met een organisatie van het lijstje achterin dit boek. Ook als je al werkt, is het niet zo dat een exploitant (of wie dan ook) zomaar aan je mag komen! Het bedrijf mag geen registratie bijhouden van de bezoeken die jij brengt aan de dokter. Hoewel sommige gemeenten de exploitanten daartoe proberen te verplichten, is dit geheel en al jouw eigen zaak. Bij een sollicitatie zal er gevraagd worden naar je leeftijd en nationaliteit, je kunt dit aantonen door je paspoort te laten zien. Formeel moet je werkgever als je in loondienst gaat werken een copie van jouw paspoort in zijn administratie bewaren. 18

20 HOOFDSTUK 3.2 Het privé-huis Weer anders dan in de club, gaat het in een privé-huis. Je zit daar met 5 tot 8 collega s in een huiskamer en doet waar je zin in hebt. De één doet er z n huiswerk, de ander leest, kijkt televisie of is aan het breien. Ik moest zelf altijd om ons lachen als de bel ging, (wat dus betekent dat er een klant voor de deur staat). Dan schoot iedereen overeind om zich gereed te maken en ging aan de gang met hoge hakken, lippenstift en ander getuttebel. In de club zit je constant stand-by en er is altijd wel iemand binnen. In een privé-huis wordt de klant eerst binnengelaten in een aparte kamer. Daar stellen de aanwezige prostituees zich (soms één voor één) aan hem voor. Met degene die hij uiteindelijk kiest, gaat hij naar een privé-kamer. Op de kamer kan hij iets te drinken krijgen en net als op de kamer in de club, deel je de tijd in met bijvoorbeeld kletsen, in bad gaan, massage en sex. Een heel belangrijk verschil tussen een club en een privé-huis, is dat je nog geen contact hebt gehad met de klant voordat je naar de kamer gaat met hem. Dat betekent meestal dat je de tijd wat meer kunt vullen met praten en gezellig een drankje drinken in plaats van meteen aan de sex. Het soort klanten dat in een privé-huis komt, is ook meestal wat rustiger. Het zijn geen bartypes en ze hebben geen behoefte aan kabaal. Wel hebben ze behoefte aan gezelligheid in discretie en privacy. Hoewel ik de verdiensten per klant persoonlijk altijd te laag vond, heb ik wel prettige herinneringen aan de sfeer in de privé-huizen waar ik heb gewerkt. Met geld werkt t hetzelfde als in de club. De prijzen zijn er echter wel een stuk lager. Het is wel de bedoeling dat dit binnenkort beter wordt!in veel privé-huizen ligt de prijs die de klant betaalt tussen de 50 en 80 euro per uur. Dat betekent dat jij tussen de 22,50 en maximaal 45 euro per uur overhoudt. Veel is dat dus niet. De manier van werken is echter heel relaxed. Groot voordeel van een privé-huis is namelijk de sfeer. De huiskamer is een heel ander verhaal dan de lawaaierige club. Je hebt daar vaak het gevoel dat je uit bent. In een privé-huis kun je overdag werken, dus je houdt een normaal ritme. Het contact met collega s is vaak gezellig. Er wordt meestal gezamenlijk gekookt en gegeten. De keuze voor een club of een privé-huis is heel persoonlijk. Als je geen bartype bent, geen alcohol drinkt en drukte voor jou niet zo nodig hoeft, zit je waarschijnlijk beter in je vel in een privé-huis. Je kunt altijd eerst een kijkje nemen in verschillende zaken voordat je een beslissing neemt. Ook in een privé-huis hoef je alleen je werkkleding en make-up mee te nemen. Condooms en glijmiddel zijn aanwezig. 19

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

Algemeen directeur Directeur sociale zaken

Algemeen directeur Directeur sociale zaken VOORWOORD Wanneer je aan je collega s zou vragen waarom zij naar het werk gaan, dan geven zij vast verschillende antwoorden. De één wil bijvoorbeeld veel geld verdienen, terwijl de ander het juist belangrijk

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Hoe werkt dat in de relaxbranche?

Hoe werkt dat in de relaxbranche? Belasting Hoe werkt dat in de relaxbranche? Werk je in een seksclub, massagesalon, privéhuis, sauna of escortservice? Of in een vergelijkbaar bedrijf? Ben je dan in loondienst of niet? Hoe zit dat? En

Nadere informatie

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Van de Amerikaanse psycholoog Michael W. Fordyce 1. Wees actief en ondernemend. Gelukkige mensen halen meer uit het leven omdat ze er meer in stoppen. Blijf niet op

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU????

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? In het kort Als je gepest wordt ga dan naar je mentor. Als je het moeilijk vindt je mentor in vertrouwen te nemen, ga dan naar je favoriete docent, juniormentor of de vertrouwenspersoon

Nadere informatie

pest eruit? De baas spelen

pest eruit? De baas spelen Hoe ziet iemand die een ander pest eruit? Waarschijnlijk heb je wel gemerkt dat het ontzettend moeilijk is om zo n beschrijving te geven. Dat is logisch want er bestaat niet iemand die eruit ziet als een

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Sommige meisjes zijn heel snel verliefd, andere meisjes zullen niet snel of misschien zelfs helemaal niet verliefd worden. Dit is bij ieder meisje anders. Wat gebeurt

Nadere informatie

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin)

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Lay-out Bob Snel (trainer ATC Amstelduin) Document Versie maart 2007 Meer informatie E-mail:

Nadere informatie

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden.

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden. Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut www.huiselijkgeweldhollandsmidden.nl Huiselijk geweld stopt nooit vanzelf Misschien wil je

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

Hoe werkt dat in de relaxbranche?

Hoe werkt dat in de relaxbranche? Belasting Hoe werkt dat in de relaxbranche? Werk je in een seksclub, massagesalon, privéhuis, sauna of escortservice? Of in een vergelijkbaar bedrijf? Ben je dan in loondienst of niet? Hoe zit dat? En

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Vragen van prostituees over belasting, beantwoord door de Belastingdienst. 1. Hoe vertrouwelijk zijn mijn gegevens bij de Belastingdienst?

Vragen van prostituees over belasting, beantwoord door de Belastingdienst. 1. Hoe vertrouwelijk zijn mijn gegevens bij de Belastingdienst? Onderstaande vragen zijn voor ons door de belastingdienst beantwoord. Let wel: wij als Rode Draad/Vakwerk zeggen altijd dat het je individuele verantwoordelijkheid is of je belasting betaalt of niet. De

Nadere informatie

Opleiding erotische sector

Opleiding erotische sector Opleiding erotische sector Ben je gefascineerd door erotiek en ben je op zoek naar een bijbehorende lucratieve activiteit? Wil je je inzichten en kwaliteiten op seksueel, psychologisch en praktisch vlak

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Tips voor een geslaagde relaxerende massage thuis Marianne Baudenelle www.mariannebaudenelle.be

Tips voor een geslaagde relaxerende massage thuis Marianne Baudenelle www.mariannebaudenelle.be Tips voor een geslaagde relaxerende massage thuis Marianne Baudenelle www.mariannebaudenelle.be Tips om thuis een relaxerende massage te geven Page 1 Relaxerende massage thuis Mensen maken vaak het voornemen

Nadere informatie

WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ?

WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ? WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ? Volgens psycholoog Gary Chapman zijn er vijf universele liefdestalen, waarin mensen liefde kunnen en ontvangen. Iedereen heeft een of twee liefdestalen waardoor hij of zij zich

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

dragscode Gedra Gedrags code scode Gedragscode Ged Gedragscode Ge DSW Gedragscode Gedragscod

dragscode Gedra Gedrags code scode Gedragscode Ged Gedragscode Ge DSW Gedragscode Gedragscod Gedragscode Ge scode Gedragscode Gedrag DSW Gedragscode Gedragscod dragscode Gedra scode Gedragscode Ged Gedragscode Ge Gedrags scode Gedragscode Gedrag D i e n s t S o c i a l e We r k v o o r z i e n

Nadere informatie

Op zoek naar een leuke baan? WSD-Groep helpt je op weg!

Op zoek naar een leuke baan? WSD-Groep helpt je op weg! Op zoek naar een leuke baan? WSD-Groep helpt je op weg! leuk en zinvol werk passend bij wat jij kunt gezelligheid met collega s je eigen salaris verdienen Jo Arts, assistent-kok: Van thuis zitten word

Nadere informatie

Niet eerlijk. Kyara Blaak

Niet eerlijk. Kyara Blaak Kyara Blaak Niet eerlijk Kyara Blaak Kyara Blaak 248media uitgeverij, Steenwijk Grafische realisatie: MDS Grafische Vormgeving Illustraties binnenwerk: Kyara Blaak Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid Hersenschudding In deze folder vertellen we wat de gevolgen van een hersenschudding kunnen zijn en wat u kunt verwachten tijdens het herstel. Ook geven we adviezen over wat u het beste wel en niet kunt

Nadere informatie

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou.

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou. JUST BE YOU.NL Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen Marian Palsgraaf - www.justbeyou.nl Het mooiste wat je kunt worden is jezelf. Mijn passie is mensen te helpen

Nadere informatie

Laat Je Rela)e Niet Stuklopen

Laat Je Rela)e Niet Stuklopen Laat Je Rela)e Niet Stuklopen Door Robbert Raas www.stop-jaloezie.com Voorwoord Dit compacte e-book is geschreven als hulp bij de eerste stap naar een leven zonder vervelende jaloezie. Op stop-jaloezie.com

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf.

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf. Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Lateraal Sclerose heeft. Het is een lang woord en het wordt vaak afgekort tot ALS. Niet veel

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Gebruikersgids jeugdigen met een licht verstandelijke beperking. Algemene informatie Informatie per zorgzwaartepakket (ZZP)

Gebruikersgids jeugdigen met een licht verstandelijke beperking. Algemene informatie Informatie per zorgzwaartepakket (ZZP) Gebruikersgids jeugdigen met een licht verstandelijke beperking Algemene informatie Informatie per zorgzwaartepakket (ZZP) Inhoud Samenvatting 3 Over welke problemen gaat het? 3 Voorbeelden 3 Welke hulp

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Wees duidelijk tegen je klanten

Wees duidelijk tegen je klanten Ronald Dingerdis Wees duidelijk tegen je klanten 3 In onze training Klantgerichtheid en communicatie vroeg een cursist me onlangs of je tegen je klant kan zeggen dat hij extreem vervelend is. Dat hij onredelijk

Nadere informatie

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel Lesbrief Zat Annie van Gansewinkel Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking

Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking versie 2009 Informatie over zorgzwaartepakketten voor jeugdigen met een licht verstandelijke beperking 2 Inhoud Samenvatting... 4 Inleiding... 8 Algemene

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft

Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft Vul afzonderlijk van elkaar allebei de vragen in. Bij elke vraag moet je een antwoord kiezen. Als je niet kunt kiezen, kies dan het

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5.

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Het kinderprotocol Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Slot 1. Het kinderprotocol: Op de Flamingoschool vinden we het erg

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. ik regel mijn geldzaken

Inhoud. Mijn leven. ik regel mijn geldzaken Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Bewaren...5 Hoofdstuk 2 Administratie...7 Hoofdstuk 3 Inkomsten... 8 Hoofdstuk 4 Uitgaven... 10 Hoofdstuk 5 Sparen... 12 Hoofdstuk 6 Verzekeringen...15 Hoofdstuk 7 Begroting...

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Wat gebeurt er met je als je een leuk meisje of jongen tegenkomt. Je vindt de ander leuk en misschien word je wel verliefd. Dan wil je heel vaak bij hem of bij

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen?

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Vooraf Oud en nieuw is leuk en gezellig: oliebollen eten, spelletjes doen, televisie kijken, met zijn allen aftellen tot twaalf uur en vuurwerk afsteken.

Nadere informatie

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden.

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden. VOORBEELD DE KLAS ALS TEAM (LEERLINGENBOEK) INHOUDSOPGAVE Instructie voor leerlingen.. 5 Gebruik van de lesbrieven. 6 Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7 Wat wil je zijn en worden. 11 Wat wil je zijn

Nadere informatie

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze.

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze. 1 Ik wou dat ik een vriendje had. Ik wou dat hij in mijn kast zat. Dan kon ik hem tevoorschijn halen wanneer ik maar wilde. Hij zou naar me kijken alsof ik mooi ben. Zwijgend. Hij zou zijn leren jack uittrekken

Nadere informatie

Eerste druk, mei 2010 Herziene uitgave, april 2014 2010 Marcel van Mosselveld. www.stoppendoejezo.com

Eerste druk, mei 2010 Herziene uitgave, april 2014 2010 Marcel van Mosselveld. www.stoppendoejezo.com Stoppen doe je zo Eerste druk, mei 2010 Herziene uitgave, april 2014 2010 Marcel van Mosselveld www.stoppendoejezo.com Illustraties: Caroline van Iersel Redigeren tekst: Conny de Wit isbn: 9789048411955

Nadere informatie

VERSTANDIG VERANTWOORD ALCOHOL SCHENKEN & VERKOPEN SCHENKEN

VERSTANDIG VERANTWOORD ALCOHOL SCHENKEN & VERKOPEN SCHENKEN SCHENK VERSTANDIG VERANTWOORD ALCOHOL SCHENKEN & VERKOPEN VERANTWOORD ALCOHOL SCHENKEN & VERKOPEN A guide for alcohol retailers [Insert Makro Logo] Waarom is Schenk Verstandig belangrijk voor uw zaak?

Nadere informatie

JE EIGEN LIJF JE EIGEN LIJF

JE EIGEN LIJF JE EIGEN LIJF JE EIGEN LIJF Het is heel belangrijk om je eigen lijf goed te kennen. Als je wordt geboren, ben je een meisje of een jongen. In de loop van de tijd groeit je lijf groeit hard tot je volwassen en uitgegroeid

Nadere informatie

Mijn nieuwe school, een nieuwe start.

Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Naam: Mijn oude school weerbaar.info Mijn nieuwe school Als je naar het middelbaar onderwijs gaat is alles nieuw. Je klasgenoten, de docenten, de school, de regels

Nadere informatie

Het verkoop-adviesgesprek. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Verkopen

Het verkoop-adviesgesprek. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Verkopen Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over verkopen aan en adviseren van gasten in horecabedrijven. Oftewel: het verkoopadviesgeprek. Wat wordt er van je verwacht? Na het bestuderen van deze kaart

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Je geldzaken goed geregeld: een rustig gevoel!

Je geldzaken goed geregeld: een rustig gevoel! Je geldzaken goed geregeld: een rustig gevoel! Samen je centen de baas INFORMATIE VOOR NIEUWE CLIËNTEN GELD EN GELDZAKEN: SOMS BEST LASTIG Het gebeurt iedereen wel eens. Dat je een brief krijgt die je

Nadere informatie

Assertief op het werk

Assertief op het werk Carola van Dijk en Hans Elbers (red.) Assertief op het werk Ikke, ikke, ikke zonder dat de rest... INHOUD Voorwoord 7 Inleiding 9 1 Het verschil tussen subassertief, agressief en assertief gedrag 11 2

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Bewindvoering: hoe werkt het?

Bewindvoering: hoe werkt het? Bewindvoering: hoe werkt het? Samen je centen de baas JE HEBT EEN BEWINDVOERDER. EN NU? Een tijdje terug heb je ervoor gekozen om je geld samen met Mijn Geld en Zo te regelen. De rechter vindt dit goed.

Nadere informatie

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT 1 Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Laterale Sclerose heeft. Het is een lang woord en

Nadere informatie

In 2016 komt mijn boek uit: Leidinggeven is een werkwoord! Hoe creëer je (meer) ruimte voor jezelf?

In 2016 komt mijn boek uit: Leidinggeven is een werkwoord! Hoe creëer je (meer) ruimte voor jezelf? In 2016 komt mijn boek uit: Leidinggeven is een werkwoord! Hoe creëer je (meer) ruimte voor jezelf? Het gaat om doen, om zichtbaar en hoorbaar gedrag. Gedrag is waar de omgeving op reageert en wat aanspreekt,

Nadere informatie

Wandel zelf de mooiste route over de Wallen!

Wandel zelf de mooiste route over de Wallen! Wandel zelf de mooiste route over de Wallen! De Wallen Het wereldberoemde Red Light District van Amsterdam ligt tussen de Warmoesstraat, de Zeedijk en de Damstraat. Het gebied is ongeveer drie vierkante

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Op de polikliniek van het Universitair Kinderziekenhuis St Radboud ziekenhuis willen wij je met deze folder informatie geven over seksualiteit

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel REALITY REEKS Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP marian hoefnagel Een gekke naam Rudsel?? Jims mond valt open van verbazing. Is dat een naam? Hij kijkt met grote ogen naar de jongen die naast hem zit.

Nadere informatie

Handreiking. Belinstructies voor de bevalling. Versie voor verloskundigen

Handreiking. Belinstructies voor de bevalling. Versie voor verloskundigen Handreiking Belinstructies voor de bevalling Versie voor verloskundigen Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen Maart 2011 Inhoudsopgave 1. Doel van deze handreiking 3 2. Motivatie voor

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

HANDIG EEN BIJTEND KONIJN

HANDIG EEN BIJTEND KONIJN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG EEN BIJTEND KONIJN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER BIJTENDE KONIJNEN. JE KUNT

Nadere informatie

Je geldzaken goed geregeld: een rustig gevoel!

Je geldzaken goed geregeld: een rustig gevoel! Je geldzaken goed geregeld: een rustig gevoel! Samen je centen de baas GELD EN GELDZAKEN. SOMS BEST LASTIG. Het gebeurt iedereen wel eens. Dat je een brief krijgt die je niet goed begrijpt. Of dat je een

Nadere informatie

1.4 Piekeren. Piekeren is de verkeerde kant op fantaseren. - Loesje

1.4 Piekeren. Piekeren is de verkeerde kant op fantaseren. - Loesje 1.4 Piekeren Piekeren is de verkeerde kant op fantaseren - Loesje Iets wat je veel doet, daar word je goed in. Als je veel piano speelt, word je beter in piano spelen. Als je veel Wordfeud doet, word je

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Wilhelmina Kinderziekenhuis Wat staat er in deze folder Informatie voor ouders 2 Het medicijn Gammaglobuline onder je huid (subcutaan) 4 Wil je meer

Nadere informatie

Lesmodule 4 fasen van. dementie. VOORBEELD LESMODULE: 4 fasen van dementie

Lesmodule 4 fasen van. dementie. VOORBEELD LESMODULE: 4 fasen van dementie Lesmodule 4 fasen van dementie Inhoudsopgave: 1. Wat is dementie? blz. 3 2. Twee basisprincipes over de werking van de hersenen blz. 4 3. Omschrijving van de vier fasen van ikbeleving bij dementie blz.

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

Eerste hulp bij. dating. Dit boekje is van:

Eerste hulp bij. dating. Dit boekje is van: Eerste hulp bij dating Dit boekje is van: Colofon Dit boekje is gemaakt voor Healthy Athletes. Voor meer informatie over Healthy Athletes, ga naar www.specialolympics.nl. Het boekje is ontwikkeld door

Nadere informatie

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL Stationsstraat 81 3370 Boutersem 016/73 34 29 www.godenotelaar.be email: directie.nobro@gmail.com bs.boutersem@gmail.com HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL 1. Het standpunt van de school: Pesten is geen

Nadere informatie

Explorers. Begeleiding. Explorerraad

Explorers. Begeleiding. Explorerraad Explorers De oudste leden van de Graaf Ottogroep zijn lid van het speltak Explorers. Explorers zijn zelfstandige, creatieve, gezellige en nieuwsgierige jongeren die niet bang zijn iets vreemds uit te proberen.

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

Wat je moet weten over hasj en wiet

Wat je moet weten over hasj en wiet Wat je moet weten over hasj en wiet 1 2 Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Wensenkaart. Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad. Jongens. Als jij uitgaat en een leuk meisje ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt?

Wensenkaart. Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad. Jongens. Als jij uitgaat en een leuk meisje ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt? Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad Wensenkaart Als jij uitgaat en een leuk meisje ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt? onderbouw Dat we oogcontact hebben Echt niet! L Misschien wel Natuurlijk!

Nadere informatie