VO magazine. Ook benoemen wat goed gaat

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VO magazine. Ook benoemen wat goed gaat"

Transcriptie

1 Magazine voor voortgezet onderwijs mei 2012 jaargang 6 Ook benoemen wat goed gaat Hoofdinspecteur Rick Steur over het nieuwe toezicht VO magazine 6 Leermiddelenbeleid helpt bij integratie ICT» Opwaartse druk: kans of risico» Professionele leiders en schoolcultuur: we weten wat werkt» François Vatelschool geeft leerlingen houvast

2 In dit nummer Toezicht met compassie Even was het vertrouwen helemaal weg. Maar de Inspectie slaat nieuwe bruggen naar het vo, vertelt hoofdinspecteur Rick Steur. R 8 Eigentijds leren Leerlingen hebben mobiel internet, de school heeft boeken. Leermiddelenbeleid helpt de kloof overbruggen. R 12 H/v voor iedereen? Met de groeiende instroom in het havo/vwo dalen de slaagpercentages. Is opwaartse druk een probleem of niet? R 16 2 VO-magazine 6 mei 2012

3 Aan de bak! Uit onderzoek is inmiddels voldoende bekend over de positieve invloed die professioneel leiderschap op de opbrengsten en de schoolcultuur kan hebben. We weten wat werkt: nu moeten we het ook doen. Voorzitter Sjoerd Slagter van de VO-raad: De ambities moeten hoog zijn. R 30 VOORWOORD En verder 4 Kort 5 Jong en oud 20 VO in beeld 22 Veelgestelde vragen 23 VO in debat 28 De werkgever: Arbocatalogus-VO 29 Column Hendrik-Jan van Arenthals 38 Wie werkt waar / Agenda / Colofon SJOERD SLAGTER / VOORZITTER Leraren maken het verschil. Dat toont het vorige week verschenen Onderwijsverslag nog maar eens aan. Op scholen die voorheen zwak tot zeer zwak waren, blijken de didactische vaardigheden van docenten sterk verbeterd. Ik onderstreep de conclusie van de Inspectie dat extra aandacht voor de kwaliteit van leraren bij álle scholen tot een aan zienlijke kwaliteitsverbetering zal leiden. Iedere leraar zou in staat moeten zijn te differentiëren door leerstof, instructie en tijd af te stemmen op de ver schillen tussen leerlingen. Ik moest denken aan Theo Thijssen die in een heel andere tijd al door had dat de ene klas en leerling nu eenmaal de andere niet was. Stoppen dan maar met de in het Bestuursakkoord beoogde professionalisering van schoolleiders en bestuurders? Nee, juist op doorpakken, adviseert de Inspectie. Zet er op in, want de leraar kan het niet alleen. Die moet, net zoals hij bij zijn leerlingen doet, worden gefaciliteerd, uitgedaagd, gestimuleerd om het beste uit zichzelf te halen. Tegelijker tijd moet hij kunnen worden aangesproken op behaalde resultaten. Alleen op deze manier ontstaat een lerende cultuur in de school, een cultuur waarin coaching, samenwerking en zicht op verschillen tussen leraren de normaalste zaak van de wereld is. Dat begint met goed schoolleiderschap. En ook daar wordt met het Bestuursakkoord een extra impuls aan gegeven. Lessen in orde Duidelijke regels maken het leren op de François Vatelschool gemakkelijker. En koken dat ze kunnen! R 24 (On)betaalbaar Is er in een vergrijzende samenleving nog genoeg draagvlak voor stijgende onderwijs uitgaven? Prof. Marc Vermeulen pleit voor meer arbeidsproductiviteit. R 36 Laten we niet te snel naar schuldigen wijzen. Docenten werken in een complexe omgeving. Ik zie het Onderwijsverslag dan ook als de bevesti ging van zo n veranderde context. Er is een nieuwe generatie die andere eisen stelt en ook op een andere manier wil leren. Eind maart, tijdens de startbijeenkomst School aan Zet, vroeg een leerling wat zij als 16-jarige gaat merken van het Bestuursakkoord. Meer topdocenten die je weten te motiveren en te inspireren. In haar ogen zag ik dat mijn antwoord haar niet volledig wist te overtuigen. De nieuwe generatie ten voeten uit: kritisch en zelfbewust. Aan ons de taak hen te laten zien dát het anders wordt. De Inspectie laat ondertussen met het nieuwe toezichtkader zelf zien oog te hebben voor de veranderende context: meer oog voor het verhaal achter de cijfers en iets minder met het rode potlood. Verderop in dit nummer een interview met Rick Steur daarover. Dat brengt mij terug bij Theo Thijssen wiens inzicht anno 2012 nog niets aan zeggenkracht heeft ingeboet. Net zoals dat voor een leerling en de klas geldt, is ook de ene school de andere niet. Goede zaak dat hier zowel binnen als buiten de school naar wordt gehandeld. VO-magazine 6 mei

4 Kort VO-congres 2012 Het verschil maak je door te kiezen Op donderdag 15 maart vond in Nieuwegein het jaarlijkse VO-congres plaats met als centraal thema Maak het verschil!. Voor zo n duizend congresbezoekers opende bestuursvoorzitter Sjoerd Slagter de bijeenkomst met een feit dat tegelijk de belang rijkste opdracht van het voortgezet onderwijs kenschetst: Over twintig jaar bezetten leerlingen die nu bij ons op school zitten de leidende posities. Net als wij nu, staan zij dan voor moeilijke keuzes. Waar het gaat om daadkracht op keuze gebied kunnen de leiders en opleiders van nu een voorbeeld nemen aan de ondernemende jongeren van nu, vindt Slagter. Met hun kenmerkende ongeduld, vragen zij zich af waarom anderen zo veel tijd nodig hebben om keuzes te maken, om door te pakken. Ieder jaar dat we wachten met het investeren in een nieuwe generatie school leiders en docenten, maakt dat we minder profiteren van de innovatiekracht van jongeren. Hoofdspreker Robbert Dijkgraaf, voorzitter van de KNAW, verhaalde dat hij het prachtig vindt om te zien hoe onderzoekend denken in scholen een steeds grotere rol begint te spelen. Met het oog op de toekomst van Nederland als innovatieve kenniseconomie én op de jongere van nu, ziet Dijkgraaf nog wel mogelijkheden voor verbetering. Zo wordt de huidige beweging in de traditionele ordening van kennis, in scholen nog niet helder weer spiegeld: De maatschappij heeft problemen, de school heeft vakken. Met andere woorden: scholen moeten de ruimte krijgen en nemen om in te spelen op de nieuwe ordening van kennis, door te sleutelen aan tradities en vaste waarden. Kijk voor een uitgebreider verslag op 4 VO-magazine 6 mei 2012

5 JOnG Een ervaren en een jonge docent van dezelfde school vertellen over hun werk en de omgang met collega s. In hoeverre leren jong en oud van elkaar? In deze aflevering: Halit Arikan en Marius Maas van het Montessori Lyceum in Eindhoven. Ik houd wel van een beetje prestatiedruk Halit Arikan (25) docent geschiedenis en begeleider rugzakleerlingen Ik heb zelf op deze school gezeten, en vond het hier heel fijn. Mijn afstudeerstage heb ik dan ook speciaal voor deze school bewaard. Dat was drie jaar geleden. Meteen daarna ben ik in dienst gekomen. Destijds had ik een vertrouwenspersoon die me hielp om te acclimatiseren. Nu begeleid ik zelf af en toe een nieuwkomer. Het leuke van dit vak vind ik de dynamiek. Ik heb dit jaar onder andere een havo-examenklas. Onder druk toewerken naar een einddoel: dat vind ik nou leuk. Het is spannend, al heb je tevoren wel een idee hoe ver de klas is. Ik houd wel van een beetje prestatiedruk. Wat ik weleens lastig vind: als een leerling de capaciteiten heeft, maar de omstandigheden niet optimaal zijn. Hoe haal je er dan toch het beste uit? Sommige leerlingen zijn onzeker door overgewicht of de scheiding van hun ouders. Daar komt de puberteit dan nog eens bij. Gelukkig is op deze school het onderlinge contact tussen de leraren prima. Als bij mij iets niet lekker loopt, stap ik af op collega s. Wij praten hier heel veel over het onderwijs en de leerlingen. Een bezoekende docent merkte dat op en vond dat heel bijzonder. Het heeft denk ik ook te maken met de montessorisfeer. De ontplooiing van leerlingen staat voorop. Wij hebben ook een goed zorgteam. We kijken naar meer dan alleen de cijfers. In verhouding tot andere middelbare scholen zitten bij ons redelijk veel zorgleerlingen. Ik ga elke week even met hen zitten om dingen door te spreken en het huiswerk te plannen. Ik schiet ook regelmatig even een collega aan om te vragen hoe het vandaag ging met een bepaalde leerling, en of hij z n spullen bij zich had. Ik probeer in de klas zoveel mogelijk tegemoet te komen aan individuele leerlingen. Dat lukt tot een bepaalde grens: onderwijs op maat is moeilijk te realiseren bij een klas van dertig. R VO-magazine 6 mei

6 Kort 1 MInUUTJE Vanaf 17 april is de website VObanen.nl in de lucht. Dit moet hét trefpunt worden voor vo scholen met een vacature en werkzoekende docenten en ondersteunend personeel. Manager Eric van bourgonje legt uit waarom hij en z n collega s dit initiatief hebben genomen. Wat is er nieuw aan dit initiatief? Er zijn natuurlijk wel andere vacaturesites, maar deze richt zich als eerste specifiek op het vo. Als je verschillende schoolsoorten bedient, is er veel ruis. Tussen de beschikbare leraren staan dan veel basisschooldocenten. Dat zoekt niet gemakkelijk. Wij hebben de vakbonden en de VO-raad gepolst, en die waren dat met ons eens. Wij willen de vacatures en mensen beter bij elkaar brengen. Daar hebben we ook de expertise voor; ik heb tien jaar geleden bijvoorbeeld de site Gemeentebanen.nl opgezet. De onderwijsarbeidsmarkt is nu nog wel te overzien, maar binnenkort gaan er veel mensen met pensioen. Dan zal het veel meer moeite gaan kosten om gaten te vullen. Wij willen voor die tijd deze site operabel hebben. Hoe werkt de site? Scholen krijgen een eigen beheeromgeving voor hun vacatures en sollicitanten. Het publiceren van een vacature is heel eenvoudig, maar wie tegen problemen oploopt, kan gratis hulp krijgen van een customer support medewerker. Met behulp van de cv-database kunnen scholen zoeken in profielen van docenten en ondersteunend personeel. De kosten hangen af van de grootte van de school en variëren ongeveer tussen de 160 en 575 per maand. Met scholen onder de zevenhonderd leerlingen en heel grote scholen spreken we een eigen prijs af. Ter kennismaking mogen scholen het eerste half jaar gratis vacatures plaatsen. Hebben jullie al voldoende vacatures en sollicitanten? We hebben al een goede voorraad vacatures. We gaan docenten benaderen met een uitgebreide marketingcampagne en door middel van de social media. Ik verwacht dat deze site zichzelf snel zal bewijzen. nieuw ondersteuningsaanbod Leren verbeteren Het project Leren verbeteren komt met nieuw ondersteuningsaanbod. Vanaf heden kunnen scholen zich via de website van de VO-raad aanmelden voor het nieuwe ondersteuningsaanbod voor risicoscholen en scholen met een zwakke afdeling. Met het project Leren verbeteren begeleiden de VO-raad en de AOC Raad scholen actief in hun verbetertraject. Het project heeft de afgelopen jaren scholen met zwakke en/of zeer zwakke afdelingen ondersteund. Vanaf 2012 horen hier ook scholen bij die gedurende één of twee jaar onvoldoende opbrengsten hebben, de zogenaamde risicoscholen. Voor de diverse doelgroepen bestaat een getrapt aanbod: voor de risicoscholen is lichte ondersteuning beschikbaar, voor zwakke scholen een uitgebreider aanbod en voor zeer zwakke scholen intensieve ondersteuning (zie ook de flyer die wordt meegestuurd met dit VO-magazine). In de meeste gevallen werkt het project op basis van cofinanciering door de school. Het project beschikt over een vastgesteld budget, waardoor er sprake kan zijn van uitputting van het aanbod. Meld u zich dus snel aan via de website van de VO-raad: Grip op leermiddelenbeleid Wilt u stappen zetten in uw leermiddelenbeleid? De Stichting VO-content kan u de nodige ondersteuning bieden. Hierbij put zij uit haar ruime ervaring in het project Leermiddelenbeleid. Aan dit project hebben de afgelopen 3 jaar ruim 450 scholen meegedaan. Ieder afzonderlijk hebben zij een leermiddelenbeleidsplan ontwikkeld. Concreet bestaat de ondersteuning door VO-content uit een drietal werksessies. Hierbij werkt een team vanuit uw school aan de ontwikkeling van een integraal leermiddelenbeleidsplan. Het team formuleert hierin wensen en eisen ten aanzien van onder meer de inzet van ict in het onderwijs, de professionalisering van onderwijsmedewerkers en de financiële voorwaarden. Op 10 mei in Eindhoven en op 7 juni in Utrecht wordt het ondersteuningsaanbod nader toegelicht en is er gelegenheid tot het stellen van vragen. Lees meer in het artikel op pagina 12, of ga naar en Op deze laatste website kunt u zich ook voor de informatiebijeenkomsten aanmelden. 6 VO-magazine 6 mei 2012

7 bestuursakkoord VO Lees het blog van het Cals College: R bestuursakkoord-vo/liveblog-werkenaan-het-bestuursakkoord OUD Stimulering LOb Alles over de doorstroompilots LOB op: R Weeklog Sjoerd Slagter De voorzitter van VO-raad blikt terug op afspraken en ontmoetingen van de afgelopen week: R Een ervaren en een jonge docent van dezelfde school vertellen over hun werk en de omgang met collega s. In hoeverre leren jong en oud van elkaar? In deze aflevering: Halit Arikan en Marius Maas van het Montessori Lyceum in Eindhoven. nog steeds vraag ik wel eens: hoe doe jij dat? Marius Maas (61) docent Nederlands en leerlingbegeleider Lerarenbeurs alleen nog voor opscholing De Lerarenbeurs kan vanaf 2012 alleen nog worden ingezet voor opscholing via bachelor- en masteropleidingen (verhoging van het kwalificatieniveau). Het volgen van een korte opleiding via de Lerarenbeurs van maximaal 1 jaar is niet meer mogelijk. Voor de aanvraagtermijn in 2012 wordt de helft van het beschikbare budget voor het voortgezet onder wijs bij voor rang bestemd voor leraren in het speciaal onderwijs die met ontslag worden bedreigd als gevolg van de bezuinigingen op Passend Onderwijs. De Lerarenbeurs biedt bevoegde leraren een subsidie voor studiekosten. De werkgever kan via de lerarenbeurs een subsidie krijgen om een vervanger in te schakelen tijdens de dagen dat de leraar met studieverlof is. De aan vraag termijn voor de Lerarenbeurs loopt van 2 april tot en met 1 juni Ik heb hier m n hele loopbaan gewerkt, vanaf De leerlingen zijn niet veranderd, maar de organisatie wel. Er kwamen steeds meer vergaderingen en de administratie wordt steeds uitgebreider. Wij hebben ook al een aantal fusies achter de rug. Het omgaan met leerlingen vind ik nog het leukste, en het proberen iets over te brengen. Dat is een kwestie van finetunen; bij bepaalde leerlingen pak je het anders aan dan normaal. Ik blijf leren. Nog steeds vraag ik wel eens aan een collega: hoe doe jij dat? Als een jonge collega mij om advies vraagt, zeg ik: doe het niet net zo als ik, je moet je eigen manier vinden. Bij m n eindexamenklas maak ik me wel zorgen als ik zie dat ze niet werken. Leerlingen denken dat ze genoeg weten, of juist dat ze het toch niet halen. Dat laatste vaak ten onrechte. Ik verzin dan een manier om ze er weer bij te betrekken. Wij begeleiden om beurten nieuwe collega s. Dat is een wisselwerking hoor, ouderen hebben net zo goed vragen. Als ik iemand begeleid, zit ik soms bij de les. Van tevoren spreken we samen af waar ik op zal letten, en dat bespreken we dan na. Ik doe nu speciaal met het oog op die begeleiding een opleiding tot coach. Onze directie komt eens per jaar bij iedereen in de klas kijken. Na afloop krijg je een schriftelijk verslag waar je echt wat mee kunt. De directie laat ook mensen die het nog niet zo goed doorhebben, kijken bij collega s. Verder doen we aan intervisie. We bespreken met tien man de vraag van een collega. Zo leer je van elkaar. Ik wil nog heel lang doorwerken. Ik heb geen enkele zin om te stoppen. Ik mis m n werk na de zomervakantie al. Dan denk ik: hoe zou het met die en die leerlingen zijn? VO-magazine 6 mei

8 Interview Hoofdinspecteur Rick Steur over de veranderingen in het toezicht Positie bestuurders sterker verankerd 8 VO-magazine 6 mei 2012

9 Vorig jaar stonden de verhoudingen nog op scherp, maar nu zijn de Inspectie en het voortgezet onderwijs weer on speaking terms. In goed overleg met de sector werkt de Inspectie aan een nieuwe opbrengstenbeoordeling en een nieuw toezichtkader waarin meer ruimte is voor de inbreng van besturen. Tekst: Suzanne Visser / Fotografie: Josje Deekens U was eerst inspecteur, toen bestuurder in het voortgezet onderwijs, nu hoofdinspecteur. Hebben die jaren aan de andere kant van de tafel uw kijk op onderwijstoezicht veranderd? Eerder andersom. Mijn jaren als inspecteur waren de beste voorbereiding op het besturen die ik me kon wensen, omdat ik bij de Inspectie heb geleerd om scherp naar kwaliteit te kijken. Het is wel zo dat ik in mijn huidige functie het perspectief van de bestuurder goed kan meenemen. We zijn momenteel bezig met aanpassingen waardoor we beter de verbinding met bestuurders kunnen maken. Aan de voorkant van het toezichtproces bouwen we meer ruimte in voor gesprek: past het beeld dat wij als Inspectie hebben van de school, bij de manier waarop het bestuur het ziet? Afhankelijk daarvan kiezen wij wat wij gaan beoordelen en hoe. En aan de achterkant van het proces, in onze rapporten, willen we niet alleen vaststellen wat beter kan of moet, maar ook benoemen wat goed gaat. Net als docenten zijn inspecteurs soms geneigd alleen de foutjes aan te strepen. Ons motto is wij doen wat we van scholen vragen. Welnu, niet alleen voor leerlingen, ook voor scholen geldt dat veranderen gemakkelijker is in een sfeer van positieve feedback. In 2009 is een nieuw toezichtkader ingevoerd, dat in 2011 is geactualiseerd en nu komt er alweer een nieuw toezichtkader aan. Waarom? Het huidige kader is overkoepelend, voor primair en voortgezet onderwijs samen. Daarmee kunnen we onvoldoende recht doen aan de eigenheid van de schoolsoorten in het voortgezet onderwijs: vmbo is heel anders dan vwo. Daarnaast willen we de opbrengsten kaart tegen het licht houden. Ook al hebben we de kaart in de loop der jaren steeds steviger gemaakt, we werken toch al 14, 15 jaar met dezelfde kaart. Is dit nog wel de beste manier om leerresultaten te beoordelen? Er was vorig jaar ook veel onvrede bij het voortgezet onderwijs over de manier waarop de Inspectie haar werk doet. Dat klopt en ook dat weegt mee bij de vernieuwing van het toezichtkader. Het ongenoegen ging allereerst over de ouderbijdragen. De politiek had zeer gedetailleerde wetgeving opgesteld en wij moesten die wet handhaven, met een hoge administratielast voor de scholen tot gevolg. Wij zijn in overleg gegaan met OCW, het beleid is bijgestuurd en het werkt. Nu wij alleen op de belangrijkste dingen letten, voldoen scholen sneller aan de wet. Een andere bron van ongenoegen was dat wij opwaartse trends in de leerresultaten bij scholen niet snel genoeg zouden meenemen in ons oordeel en vooral: dat we dat oordeel direct publiceerden. Ik ben het met de scholen eens dat we daardoor geen ruimte lieten voor een gesprek met het bestuur. Het niet meenemen van actuele informatie heeft een andere oorzaak. Om te voorkomen dat we op momentopnames afgaan, kijken we vooral naar gemiddel den van de afgelopen drie jaren. Om technische redenen duurt het zo n driekwart jaar voordat nieuwe cijfers daarin terugkomen en dat kan vervelend uitpakken. Neem een school waar de opbrengsten de afgelopen drie jaar onvoldoende waren, maar waar de examenresultaten sinds kort zijn verbeterd. Voorheen kon het gebeuren dat zo n school op basis van onze rekenformule opnieuw het oordeel zwak kreeg en dat we dat ook nog bekendmaakten. Dat was niet billijk en dat hebben we veranderd. De uitkomsten van onze rekenformule gaan nu eerst mee in de tas van de inspecteur en die gaat ze met het bestuur bespreken. Als blijkt dat recente verbeteringen voorkomen uit een gericht beleid van de school en goed geborgd zijn, hoeft dit niet altijd meer te leiden tot een aangepast toezichtarrangement. En dan was er nog het Onderwijsverslag over 2010 waarin wij onze zorg uitspraken over de teruglopende resultaten van Nederlandse leerlingen. Die zorg heb ik nog steeds, daar neem ik niets van terug. Maar het ongenoegen dat ontstond, onderstreepte wel de noodzaak voor intensiever overleg met het veld. In een gesprek bij VO-magazine 6 mei

10 Interview de VO-raad hebben we met Sjoerd Slagter en een delegatie van schoolleiders en bestuurders eind augustus een werkagenda opgesteld. We hebben afgesproken dat we in samenspraak met het veld twee zaken gaan ontwerpen: een nieuw toezichtkader speciaal voor het vo en een betere manier om de opbrengsten van scholen te beoordelen. Het toezichtkader hopen we in januari 2013 te gaan gebruiken, de opbrengstbeoordeling willen we in het voorjaar voor 2014 voor alle scholen gaan toepassen. In de aanloop leggen we onze tussenproducten voor aan het veld. Voor beide onderwerpen hebben we al een eerste notitie naar de scholen verzonden; pilots met de nieuwe opbrengstberekening gaan binnenkort lopen. Hoe gaat het nieuwe toezichtkader er op hoofdlijnen uitzien? Allereerst willen we de positie van besturen nadrukkelijker in het toezicht verankeren. Dat is terecht, want al zijn de verschillen nog groot de professionalisering van besturen is de afgelopen vijftien jaar hard gegaan. Wij beloven dat we op elke school waar we komen, een gesprek met het bestuur voeren. Samen analyseren we de mogelijke risico s. Wij willen weten hoe het bestuur erin staat. Ziet het bestuur wat goed gaat en wat beter kan? Zijn er al maatregelen genomen? Afhankelijk van de informatie van het bestuur, hoe geloof waardig wij die vinden, en met welke daadkracht het bestuur de problemen hanteert, beslissen we wat we op een school beoordelen en hoe we dat doen. Voldoende bestuurlijk vermogen verdient minder toezicht, onvoldoende bestuurlijk vermogen leidt tot intensiever toezicht. Ook de eigen informatie van de school nemen we serieus. Vensters voor Verantwoording is een prima ontwikkeling. Wel is het belangrijk wat scholen ermee doen: dat ze de informatie niet alleen buiten zetten, maar er ook van leren voor hun kwaliteitsverbetering. Een complicatie is dat wij graag meer informatie uit Vensters willen gebruiken, maar dat de school eigenaar is van de informatie. We willen met Stichting Schoolinfo nagaan of scholen voor de doorlevering van informatie een verklaring van geen bezwaar kunnen tekenen. Dat kan schelen in de verantwoordingslast van scholen. De onderwerpen in het toezicht, veranderen die ook? Zeker: we willen per onderzoek minder aspecten onder de loep nemen, maar die aspecten wel scherper in beeld krijgen. We hebben een model met drie ringen ontworpen. De eerste ring is het kernkader: de aspecten die we altijd onderzoeken. Dat zijn er veel minder dan nu. In de tweede ring zitten aspecten die we afhankelijk van de risico s onderzoeken. En in de derde ring zit onderzoek dat we uitsluitend doen om een beter begrip te krijgen van de aspecten in ring 1 en 2. Dat is onderzoek waaraan we geen oordeel verbinden, maar dat aspecten bevat waaraan de school zal moeten werken om de opbrengsten in ring 1 en 2 op voldoende niveau te krijgen. En de kwaliteit van leraren? Hoe gaat u die beoordelen? Dat is een taak die ons in de gewijzigde Wet op het onderwijstoezicht is toebedeeld. De kwaliteit van leraren is in ons model een aspect binnen de derde ring. Dat wil zeggen dat we er op een specifieke school alleen onderzoek naar doen als de kwaliteit tekortschiet. Wij linken de kwaliteit van het leraarschap dus direct aan de kwaliteit van het onderwijs. En hoe dan ook beperken we ons tot toezicht: wij gaan niet de functioneringsgesprekken voeren. Hoe gaat de nieuwe opbrengstenkaart eruitzien? In de huidige situatie kijken we naar rendementsindicatoren en examenindicatoren, die elk een onderdeel van goede opbrengsten meten, maar die ook tegengesteld kunnen zijn. Scholen kunnen op een van de onderdelen uitvallen en toch nog goede opbrengsten behalen: denk aan scholen die leerlingen in de onderbouw veel kansen willen geven en daardoor lager scoren op onderbouwrendement. Dit balansmodel willen we handhaven. Wel willen we toe naar een nieuwe verhouding tussen relatieve en absolute normen. We hebben nu maar één absolute norm, het verschil tussen het gemiddelde SEen CE-cijfer. Alle andere normen zijn relatief en dat geeft soms een vertekend beeld. Een school kan bijvoorbeeld op een onderdeel bij de slechtste 25 procent horen, terwijl de opbrengsten in absolute zin helemaal zo slecht niet zijn, gewoon omdat bijna alle scholen het goed doen. Als we daar absolute normen naast zetten je zou bijvoorbeeld kunnen denken aan CE-gemiddelde van 6.0 -, ontstaat een genuanceerder beeld. Maar blijft het beoordelen van opbrengsten geen kwestie van appels met peren vergelijken? In sommige gevallen wel, en daar willen we iets aan doen door een maat voor de leerwinst te ontwikkelen. Het maakt inderdaad veel uit met welk niveau kinderen de school binnenkomen. Er zijn scholen die met een ingewik kelde leerlingpopulatie indrukwekkende resultaten bereiken, al scoren ze op de opbrengstenkaart misschien net niet voldoende. Andersom zijn er ook scholen die wel voldoende scoren, maar die bij lange na niet uit de kinderen halen wat erin zit. De vraag is hoe je leerwinst op een betrouwbare manier meet. Dat is een lastige vraag, die we graag aan deskundigen, zoals van de VO-raad voorleggen. Het scheelt als leerlingen straks met een uniform gegeven van de basisschool komen, dan hebben we een startmeting. Maar het 10 VO-magazine 6 mei 2012

11 CV Rick Steur Geboren Geboren in 1955, gehuwd en vader van drie zoons Werkervaring 2009 heden Hoofdinspecteur voortgezet onderwijs, beroepsonderwijs en volwasseneneducatie en hoger onderwijs bij de Inspectie van het Onderwijs; Bestuursdirecteur en voorzitter College van Bestuur van CVO Zuid-West Fryslân; Inspecteur voortgezet onderwijs bij de Inspectie van het Onderwijs; Studierichtingsleider en afdelingsdirecteur bij de lerarenopleiding van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden; uitwisselingsdocent op een high school in Colorado (Verenigde Staten); Lerarenopleider en begeleider van aanstaande leraren mbo en vo aan de Ubbo Emmius te Leeuwarden en Groningen. Opleiding Bedrijfseconomie en organisatiekunde aan de Universiteit van Amsterdam blijft ingewikkeld. We gaan in september van start met een pilot van tien tot twintig scholen die behoefte hebben aan een leerwinstnorm. Maar we moeten rekening houden met een lange ingroeitermijn, omdat wij niet alleen moeten wachten tot leerlingen eindexamen gedaan, maar bovendien met driejaarsgemiddelden werken. We kunnen dan pas in 2021 de eerste rekensommen maken. Krijgen de sociale opbrengsten van een school ook een plaats op de opbrengstenkaart? Dan gaat het over de toegevoegde waarde van een school in een bredere zin van het woord. Wij zijn het met de sector eens dat scholen meer dan alleen cognitieve opbrengsten realiseren. Over de beoordeling van die opbrengsten hebben we met vertegenwoordigers van het veld al gesprekken gevoerd. Ook dat is lastig. Gaan we uit van contra-indicaties zijn er signalen dat kinderen zich niet veilig voelen op school? of bekijken we het positief: hoe werkt een school aan burgerschapsvorming? Het denken hierover is nog heel pril. Een van onze inspecteurs, Anne Bert Dijkstra, bekleedt over het onderwerp sociale opbrengsten een bijzondere leerstoel aan de Universiteit van Amsterdam. Met de uitkomsten van zijn wetenschappelijk onderzoek en van de dialoog met het veld, zullen we concrete voorstellen doen. Maar dat is niet in 2014 klaar. De Inspectie bezoekt scholen ook voor het zogeheten stelselonderzoek. Blijft dat bestaan? Jazeker, want ook al kijken we in het toezicht vooral naar uitersten, de meeste kwaliteitswinst is te behalen met verbeteringen in die grote middengroep waar de opbrengsten voldoende zijn. Daarom doen we juist daar steekproefsgewijs onderzoek naar specifieke thema s, zoals dit jaar professionele ruimte. Wat we in het kader van dat onderzoek zien, heeft geen consequenties voor het toezicht op de scholen in de steekproef, tenzij daar een heel dringende aanleiding voor is. Tot nu toe hoorden de scholen zelfs nooit iets van ons terug. Dat gaan we veranderen: elke school in de steekproef krijgt van ons voortaan een rapport met gerichte aanbevelingen rond het betreffende thema. Zo willen niet alleen halen, maar ook brengen. Een ander voorbeeld van brengen is de succesvolle conferentie over onderwijskwaliteit die we in maart voor 150 deelnemers in Noord-Nederland hebben georganiseerd. Wij weten al jaren dat het vo in Noord-Nederland, ook gecorrigeerd voor alle mogelijke verzachtende factoren, net iets minder goed presteert. Waar komt dat door? Wat is eraan te doen? Dat wilden we samen met de scholen verkennen. Ik vind dat een goed voorbeeld van hoe wij als Inspectie vanuit onze eigen rol, maar wel meer samen met het veld aan kwaliteit willen werken. Dus de lucht tussen de Inspectie en de scholen is weer geklaard? Die indruk heb ik wel. Ook met de komst van het nieuwe toezichtkader heb ik daar alle vertrouwen in. Als Inspectie kunnen wij daardoor ons werk gaan doen op een manier die beter is ingebed in de context van de scholen. Het gaat om wat ik vaak de balans tussen compassie en zakelijkheid noem. Net als de arts tegenover zijn patiënt, en een leraar tegenover zijn leerling, hebben wij tegenover de school een dubbele verantwoordelijkheid. We willen de patiënt zo min mogelijk pijn doen, maar het doel is wel dat de patiënt er beter van wordt. VO-magazine 6 mei

12 Bijpraten Leermiddelenbeleid baant weg voor maatwerk en inzet ICT Met een ipad ben je er niet Onder begeleiding van het project Leermiddelenbeleid ontwikkelden ruim vierhonderd scholen de afgelopen drie jaar hun leermiddelenbeleid. Het blijkt voor scholen een uitgelezen kans om vorm te geven aan ambities rond maatwerk en ICT. En hoewel het project stopt, gaat de ondersteuning van scholen via VOcontent gewoon door. Tekst: Martijn Laman / Fotografie: Dirk Kreijkamp Een almaar groeiend aanbod van leermateriaal. De veranderde financieringsstructuur van leermateriaal. De wens van scholen om hun leerlingen steeds meer maatwerk te bieden. Drie omstandig heden die maken dat het voor scholen steeds lastiger wordt om te bepalen wat, in een bepaalde onderwijsvisie, het juiste lesmateriaal is voor de juiste leerling. Gelukkig zijn het dezelfde omstandigheden waarvoor de ontwikkeling van leermiddelen beleid een uitkomst kan zijn. Mede daarom nam het Innovatieplatform-VO drie jaar geleden het initiatief tot het project Leermiddelenbeleid, dat in januari 2012 afliep. Het hoofd doel van het project was scholen te helpen met het opstellen van een leermiddelenbeleidsplan. In hoofdlijnen verschaft zo n plan de school duidelijkheid over de eigen onder wijs visie, over de mix van leermiddelen die daarbij het beste past, over de inzet van ICT binnen het onderwijs, en over de manier waarop de beleidsdoelen zullen worden gerealiseerd. Tegelijkertijd stroomlijnt het plan het overleg over leermiddelen tussen docenten en schoolleiding en maakt het plan het eenvoudiger om leerlingen maatwerk te bieden. Onderwijs op maat Op veel scholen is onderwijs op maat al een speerpunt van het beleid en de onderwijsvisie. In de praktijk zijn de financiële mogelijkheden echter vaak beperkt en ontbreekt het scholen aan kennis en kunde om maatwerk integraal onderdeel van het onderwijs te maken. Echt maatwerk vraagt van de meeste scholen een herinrichting van hun onderwijsleerproces, weet ook Ron Zuijlen, projectleider van het project Leermiddelenbeleid: De verhouding in werkvormen verandert, leermaterialen gebruik wordt meer gevarieerd, toetsing en leerling begeleiding worden anders. Om daarvoor beleid te maken, moeten scholen zwaarwegende keuzes maken: wat zijn onze opvattingen over het leerproces van kinderen, hoe gaat onderwijzen volgens ons in zijn werk, wat zijn de consequenties voor de hulpmiddelen die leerlingen en docenten nu en straks nodig hebben? Door die vragen te beantwoorden, komt een 63% van alle kinderen van 8 tot 18 jaar gebruikt mobiel internet. Tussen dat feit en het leermateriaal op scholen gaapt een kloof school uiteindelijk tot een eigentijds concept waarin moderne media en hulpmiddelen werkelijk worden benut om meer maatwerk te bieden. Zuijlen zag dat veel scholen de klant (lees: de leerling) steeds nadrukkelijker betrekken bij de inrichting van hun activiteiten voor diezelfde klant. Deelnemende scholen hebben veel van leerlingen geleerd. Bij bijeenkomsten zat regelmatig een afvaardiging van de leerlingenraad aan tafel, die weer de vinger aan de pols van andere leerlingen hield. Weerbarstige praktijk In het vorige VO-magazine (nr. 5) stelde KNAW-voorzitter Robbert Dijkgraaf dat het voor scholen belangrijk is te weten wat er speelt in de wereld van kinderen, om bij hun belevingswereld te kunnen aanhaken: De grootste valkuil is te blijven hangen in één repertoire en door te gaan, zelfs als het de leerlingen niet pakt. Om die valkuil te vermijden, helpt het volgens Dijkgraaf als docenten zich breed oriënteren en ze een grote gereedschapskist hebben. Gewoon kennis aanbieden is [ ] niet genoeg, je moet kijken hoe informatie blijft hangen in de hersenen. 12 VO-magazine 6 mei 2012

13 Zuijlen herkent daarin de ambities die scholen al langer hebben, zoals het bieden van maatwerk en meer ICT-inzet: Alleen blijkt de vertaalslag van ambities naar het primaire proces weerbarstig. Met een ipad ben je er niet, je moet keuzes maken over de onderwijskundige inzet ervan. Aan de hand van leermiddelenbeleid kunnen scholen dergelijke keuzes op de agenda zetten en een proces in gang zetten waarin ze niet alleen schoolbreed kijken naar leermiddelen, maar ook naar onderwijskundige motieven om het anders te doen, naar de inbedding in teams en afdelingen en naar de bijbehorende investeringen. Maar de eerste stap is een inventarisatie van wat er al is, zodat je van daaruit verdere stappen kunt initiëren. Het instrumentarium op ondersteunt scholen vanaf de eerste stap bij de ontwikkeling van leermiddelen beleid. Evenals het voorbeeldmateriaal waaronder good practices en een format voor een leermiddelen beleidsplan vloeide het instrumentarium voort uit de praktijkervaringen van scholen. Leermiddelenbeleidsplan Een leermiddelenbeleidsplan beschrijft de afwegingen en het keuzeproces dat voorafgaat aan de aanschaf van nieuwe leermiddelen. Het bevat onder meer: de visie van de school op leren en onderwijzen, de verhouding tussen massa en maatwerk, de rol van ICT in het onderwijs leerproces en op de koppeling tussen leermateriaal en leeractiviteit; de eisen die de school stelt aan (toekomstige) leermaterialen; (financiële) kaders voor de keuzes die afdelingsteams of vaksecties moeten maken; de doelstellingen van het leermiddelenbeleid, smart geformuleerd: specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden; de benodigde tussenstappen en veranderingen om die doelstellingen te realiseren (wat betreft structuur, professionalisering, ICT, financiën); een onderdeel strategie waarin draagvlak, implementatie en borging van het plan worden voorbereid. Samenhang Een minder tastbaar resultaat van het project is het besef dat leermiddelenbeleid staat of valt met de samenhang tussen leermiddelen, personeel en ICT, zegt Zuijlen: Integraal leermiddelen beleid helpt scholen vaart te zetten achter de invoering en integratie van ICT in hun onderwijs. Die integratie is noodzakelijk om aan te kunnen sluiten bij de belevingswereld van leerlingen. Buitenschools zijn de mogelijk heden van ICT inmiddels niet meer weg te denken uit het leven van veel kinderen. Uit recent onderzoek van Mijn Kind Online bleek dat inmiddels 63% van alle kinderen van acht tot acht tien jaar een smartphone bezit en mobiel internet gebruikt. Tussen dat feit en het op scholen beschikbare leermateriaal gaapt in veel gevallen nog een kloof. Vanwege beperkte financiële mogelijkheden, en omdat de inzet van ICT meer vergt dan bijscholing van docenten en aanschaf van nieuwe hardware. Toch is het dichten van die kloof een voorwaarde voor scholen die meer aansluiting zoeken bij de hedendaagse leerling. Zuijlen voorziet dan ook een verschuiving van meer statisch leermateriaal boeken naar meer interactieve en multimediale middelen: Op veel scholen leeft de behoefte daaraan al jaren, alleen kunnen ze er nu, via leermiddelenbeleid, veel beter vorm aan geven. Leermiddelenbeleid vraagt om aan- VO-magazine 6 mei

14 ADVERTENTIE ELEMENTAIR BOEKHOUDEN Ben jij een ambitieuze docent Economie of Management & Organisatie? En wil je havo- of vwoleerlingen meer kansen bieden met een waardevol en erkend diploma? Informeer ze over de waarde van het erkende diploma Elementair Boekhouden: een onafhankelijk en erkend diploma dat vele deuren zal openen. Meer weten over hoe je jouw school een streepje voor bezorgt? Maak er werk van! Bel of kijk op onze site. MEER KENNIS, MEER KANSEN. ASS _Adv_EB_179,5x131mm_CORR.indd :06 Bent u al met (pre)pensioen, maar wilt u graag blijven werken? Of overweegt u een switch in uw loopbaan? De Roo biedt u deze mogelijkheid in de vorm van de: Mobiliteitspool schoolleiders De mobiliteitspool is uitermate geschikt voor (vervroegde) uittreders, die op tijdelijke basis hun deskundigheid willen delen en overdragen. De pool bestaat uit ervaren schoolleiders die bij tijdelijke afwezigheid van de leiding, als overbrugging of voor het waarborgen van de continuïteit van het management worden ingezet. Uw ervaring, kennis van zaken en directe inzetbaarheid worden door schoolbestuurders zeer gewaardeerd. De Roo zorgt voor de juiste begeleiding, evaluatie en terugkoppeling zodat uw expertise optimaal wordt benut! De Roo Management & Advies is ISO gecertificeerd en aangesloten bij de Raad voor Interim Management (RIM) Koos van den IJssel Arno Janssen Oorsprongpark ES Utrecht T: F:

15 Bijpraten Voorwaarde: draagvlak Leermiddelenbeleid raakt de kern van het onderwijsproces in een school en beïnvloedt het dagelijkse werk van docenten. Andersom blijkt uit onderzoek van het project dat de houding van docenten de keuze voor het leermateriaal stuurt. Alleen daarom al zijn breed draagvlak en de intrinsieke motivatie van de mensen die het beleid uitvoeren voorwaardelijk voor een succesvol leermiddelenbeleid. Dat vraagt om heldere communicatie gedurende het hele proces. Wie zich deelgenoot voelt van een probleem, is eerder geneigd te zoeken naar oplossingen. Draagvlak groeit makkelijker met meetbare en haalbare tussenstappen, door uitwisselingsbijeenkomsten te organiseren en resultaten gezamenlijk te bespreken. Het tussentijds monitoren en borgen van de voortgang en het vieren van successen voorkomt dat enthousiast ingezette ontwikkelingen alsnog verzanden. passing van hardware en infrastructuur, om de ontwikkeling van de competenties van docenten, en natuurlijk om draagvlak. Wat helpt bij het creëren van draagvlak (zie kader), is dat digitale leermiddelen het docenten makkelijker maken om het leren van individuele leerlingen meer centraal te stellen. Er zijn talloze bronnen van educatieve software en games waarmee leerlingen interactiever, creatiever en meer spelender wijs kunnen leren en repeteren. Bij wiskunde kunnen applets bijvoorbeeld complexe stof toegankelijker maken voor leerlingen. Een budgettair argument voor de stap naar leermiddelenbeleid, is dat het kan helpen in de omgang met de veranderende bekostiging van leermiddelen. Zuijlen: Door helder te maken wat binnen de onderwijsvisie en het beschikbare budget het beste leermateriaal is, geeft leermiddelenbeleid richting aan de lumpsumfinanciering van leermiddelen en strategische keuzes rond de aanbesteding. VO-content VO-content gaat door waar het project Leermiddelenbeleid eindigde. De Stichting VO-content is opgericht om het gebruik van open digitaal leermateriaal te stimuleren en stelt stercollecties als open (digitaal) leermateriaal ter beschikking. Aangesloten scholen kunnen deze collecties vanaf augustus 2012 in hun leermiddelenbeleid opnemen. VO-content ondersteunt dus scholen die beginnen met leermiddelenbeleid én scholen die al een leermiddelenbeleidsplan hebben en dit willen invoeren. De expertise, het instrumentarium en de aanpak van VO-content is van hetzelfde niveau als die van het project, bevestigt Zuijlen. Uiteindelijk draait leermiddelenbeleid om een cyclisch proces waarin de formulering van toekomstkaders en de daaraan gerelateerde inzet van leermiddelen centraal staat. Je brengt met elkaar in kaart wat de huidige situatie is en welke keuzes je wilt maken. Dat vraagt om een plan waarin staat hoe bijvoorbeeld een werkgroep aan die keuzes gestalte kan geven, welke investeringen en activiteiten op de werkvloer daaruit voortvloeien, en hoe die vervolgens worden geëvalueerd. Want de inrichting en uitvoering van een dergelijk veranderproces zijn natuurlijk nooit in één keer raak. Meer informatie of zelf aan de slag? Ga naar en Alle vragen over leermiddelenbeleid kunt u mailen naar Scherpere visie Het Heerenlanden College in Leerdam is een van de scholen die een leermiddelenbeleidsplan heeft ontwikkeld. Directeur Jolanda Smit-Vink over het proces: De laatste tijd hebben we hard en met succes gewerkt aan het verbeteren van het onderwijs, vooral ook aan het zichtbaar maken van de op brengsten. In eerste instantie wilden we in ons leermiddelen beleid inzicht krijgen in de rol van ICT hierbij. Door opdrachten tijdens de werkbijeenkomsten van het project kwamen we tot een verbreding. We vonden de integrale aanpak nuttig: we zijn minder bezig geweest met willen we nu een boek of ICT en meer met het nog scherper formuleren van onze onder wijsvisie: wat betekent ons onderwijsconcept nu echt in de praktijk, hoe geven we maatwerk en differentiatie vorm? Leermateriaal is daar dan een middel bij. VO-magazine 6 mei

16 Ruimte voor ieders talent Scholen willen leerlingen kansen bieden Gun leerlingen het voordeel van de twijfel Het percentage leerlingen dat slaagt voor het havo en het vwo examen is licht gedaald, van 93 vijf jaar geleden naar 90,5 in het schooljaar Tegelijkertijd gaan steeds meer leerlingen naar havo/vwo en steeds minder naar het vmbo. Is er een toenemende druk op scholen om ook de twijfelgevallen tot havo en vwo toe te laten? Of willen de scholen dit zelf? Tekst: Eva van Teeseling / Fotografie: Dirk Kreijkamp De cijfers spreken voor zich. In de afgelopen vijf jaar is er een duidelijke verschuiving geweest in de leerlingenaantallen van vmbo, havo en vwo. Het aantal leerlingen dat mee deed aan het vmbo-examen daalde met 8,7 procent. Tegelijkertijd was er een toename van 11,2 procent bij havo en 11,6 procent bij vwo. We zien dat steeds meer leerlingen proberen om hoger in de onderwijsladder in te stromen, zegt beleidsadviseur Annemiek Staarman van de VO-raad. Ook de doorstroom van vmbo naar havo is fors toegenomen. Vroeger ging zo n 60 procent van de leerlingen naar vmbo en 40 procent naar havo of vwo. Inmiddels is het al en over enige tijd zal de verhouding mogelijk omgekeerd zijn. Opwaartse druk Ambitieuze ouders die een goede opleiding voor hun kind willen; basisscholen die kinderen een duwtje in de rug willen geven bij de overgang naar het voortgezet onderwijs; een kritische Inspectie die scholen aanspoort tot opbrengstgericht werken en vooral kijkt naar meetbare resultaten binnen dit krachtenveld is het een hele kunst voor scholen om elke leerling te plaatsen in de opleiding die het best bij hem of haar past. Een goed voorbeeld van wat wij opwaartse druk noemen, is de sterk toegenomen belangstelling voor de categorale gymnasia, schetst Staarman. In de regio Haarlem / Amsterdam is de toestroom zelfs zó groot dat tientallen leerlingen worden uitgeloot. Hoe komt dat? Zijn de Amsterdamse kinderen slimmer geworden? Willen zij graag Grieks en Latijn leren? Wij denken dat dit toch vooral een keuze van de ouders is, onder invloed van de maatschappelijke druk om goed te presteren en een waardevol diploma te halen. Sommige scholen reageren op deze trend met een strenger selectiebeleid. Een hoge score bij de Cito-eindtoets wordt 16 VO-magazine 6 mei 2012

17 doorslaggevend bij de toelating. Hoe begrijpelijk ook, de VO-raad vindt dit geen goede ontwikkeling, zegt Staarman. Het is belangrijk dat scholen voldoende ruimte krijgen om leerlingen kansen te bieden en hun talenten te ontwikkelen. We zien het als een goede ontwikkeling dat de iets zwakkere leerlingen tóch een havo- of vwo-diploma kunnen halen, ook al kost dat moeite. In zo n geval heeft de school toch een topprestatie geleverd, zelfs als de slagingspercentages licht blijven dalen. Soepeler doorstroom Deze discussie speelt ook op het Norbertuscollege in Roosendaal, een school voor havo, atheneum en gymnasium met een vwo-plusvariant. Kees Maas is hier afdelingsdirecteur bovenbouw havo. Ook op zijn school is het landelijke beeld te zien: meer leerlingen gaan naar havo en vwo, minder naar het vmbo. En ook het Norbertuscollege ziet de slagingspercentages dalen, zegt Maas. Jarenlang hadden wij opvallend hoge uitslagen en zaten we duidelijk boven het landelijk gemiddelde. De laatste tijd is dit veranderd. Dat komt ook door een beleidswijziging van de school, zo n zes jaar geleden. In onze havoklassen zaten enkele goede leerlingen die met wat extra bege leiding wellicht ook het vwo zouden aankunnen. We vonden dat deze leerlingen de mogelijkheid moesten hebben om een vwo-diploma te halen. Daarom hebben we gewerkt aan een soepeler doorstroom richting vwo. Op de havo mis je de leerlingen die gemakkelijk leren, op het vwo heb je een groep leerlingen die iets meer moeite heeft met de stof. Dit drukt het gemiddelde Het was een bewuste keuze van de school, waar Maas nog steeds achter staat. Natuurlijk heeft dit consequenties voor de gemiddelde scores. Enerzijds mis je op de havo de leerlingen die gemakkelijk leren. In een klas nemen toch de sterkere leerlingen de zwakkere mee. Anderzijds heb je op het vwo te maken met een groep leerlingen die iets meer moeite heeft met de stof en over het algemeen lagere cijfers haalt. Dit drukt het gemiddelde, vooral in de hoogste klassen. Om tot betere resultaten te komen, investeert het Norbertuscollege in verbetering van de onderwijskwaliteit. Alle afdelingen denken na over de vraag: welk onderwijs past het beste bij deze leerlingen? en ontwikkelen lesmethoden die hierop zijn afgestemd. Maas: We kijken niet zozeer naar de inhoud, maar meer naar didactische vormen en de pedagogische benadering in de lessen. Het is een complexe zoektocht, die zeker een aantal jaren in beslag zal nemen. Maas wil leerlingen het voordeel van de twijfel geven, maar binnen grenzen: Weersta de druk om leerlingen toe te laten op de havo- of vwo-afdeling als zij daar echt niet thuishoren, want dat brengt leerlingen alleen maar in de problemen verderop in hun schoolcarrière. Het werkt goed om met scholen in de regio afspraken te maken over de toelating. In Roosendaal werken alle scholen op dezelfde manier. Zo trek je één lijn richting de ouders en de basisscholen. Als we de schotten weghalen en het onderwijs meer flexibel inrichten, zal dat een geweldige impuls geven aan de kwaliteit Voorzichtig Of een school werkelijk kwaliteit levert, blijkt niet alleen uit de slagingspercentages, maar wordt juist in het traject daarna zichtbaar, merkt Maas op. Hoe doen onze leerlingen het in het vervolgonderwijs? Daarbij ben ik vooral benieuwd naar de ervaringen van díe leerlingen die er heel hard aan moesten trekken en die wellicht met de hakken over de sloot het examen hebben gehaald. Een school is meer dan cijfers, stelt ook Annemiek Staarman. Zij breekt een lans voor een bredere kijk op de kwaliteit die scholen leveren en een toetsingskader dat daar recht aan doet. Scholen zetten in op talentontwikkeling en hebben een duidelijke taak bij de maatschappelijke vorming van leerlingen. Dat zie je niet altijd terug in de harde cijfers. De manier waarop scholen worden beoordeeld door de Inspectie, werkt helaas een behoudende en risicomijdende strategie in de hand. Scholen willen leerlingen kansen bieden, maar de Inspectie noopt hen om voorzichtiger te zijn. De VO raad is hierover in gesprek met de Inspectie. De manier waarop scholen worden beoordeeld door de Inspectie, werkt een behoudende en risicomijdende strategie in de hand Ons onderwijssysteem maakt een soepele doorstroom ook niet eenvoudig. In de landen om ons heen is het bijvoorbeeld mogelijk om verschillende vakken op verschillend niveau te volgen, tot en met het eindexamen. In Nederland zitten leerlingen vast in een schooltype waarin ze al op twaalfjarige leeftijd terecht komen. In andere landen ontbreekt die strenge selectie op relatief jonge leeftijd. In plaats daarvan is er een keuzemoment op zestienjarige leeftijd. Staarman: De schotten en drempels in het Nederlandse schoolsysteem zijn echt niet nodig. Als we die weghalen en het onderwijs meer flexibel inrichten, zal dat een geweldige impuls geven aan de kwaliteit VO-magazine 6 mei

18 ADVERTENTIE ONDERNEMER MKB Bied je leerlingen nu meer kansen voor straks. Informeer ze over het Associatie Praktijkdiploma Ondernemer MKB. De examenlijn Ondernemer MKB zorgt dat ze met de juiste kennis en goed voorbereid de stap naar het ondernemerschap maken. Associatie Praktijkdiploma Ondernemingsplan MKB (POP) Associatie Praktijkdiploma Personeel en Organisatie MKB (PSO) Associatie Praktijkdiploma Bedrijfsadministratie MKB (PBA) Maak er werk van! Bel of kijk op onze site. GEEF ZE ALLE KANS VAN SLAGEN. ASS _Adv_MKB_doc_179,5x131mm_CORR.indd :03 Wilt u de opbrengsten van uw onderwijs verhogen? Op vindt u een aantal voorbeelden. Ook leest u daar meer over de succesfactor. Wilt u meer informatie of direct een afspraak maken? Bel Miriam van Etteger op [033] of mail naar CPS [033]

19 Ruimte voor ieders talent Durf je nek uit te steken, ook als de slagingspercentages enigszins dalen van het onderwijs en de resultaten van de leerlingen. Zo ver is het nog niet. Staarman wijst erop dat scholen ook vandaag de dag voldoende ruimte hebben om het onderwijs naar eigen inzicht in te richten. Als je bijvoorbeeld vindt dat zittenblijven zinloos is, schaf het dan af. Er zijn genoeg mogelijk heden om dit anders op te lossen. Ook bij het ver beteren van de onderwijskwaliteit kunnen scholen hun eigen strategie kiezen. Durf je nek uit te steken en blijf vasthouden aan deze lijn, ook als de slagingspercentages enigszins dalen. Gun leerlingen het voordeel van de twijfel. Het is niet nodig om als een soort schrikreactie zeer terughoudend te worden. Maas roept scholen op om te blijven werken aan de kwaliteit van het onderwijs. Scholen maken er het beste van, ondanks de rampzalige bezuinigingen op het onderwijs. Zoek elkaar op, deel ervaringen en werk met elkaar samen. Er is al een aantal netwerken waar scholen elkaar kunnen ontmoeten. Dit mag nog verder groeien. De VO raad heeft daarbij een belangrijke rol als intermediair en verbinder. Strengere exameneisen Het ministerie van Onderwijs heeft de lat voor leerlingen in het voortgezet onderwijs een stuk hoger gelegd. De strengere exameneisen zijn dit schooljaar ( ) ingevoerd. Om te slagen, moeten leerlingen gemiddeld een 5,5 halen op het centraal examen; zij kunnen dit niet meer compenseren met hogere cijfers op het schoolexamen. Leerlingen van havo en vwo mogen maximaal één 5 als eindcijfer hebben voor de kernvakken Nederlands, Engels en wiskunde. Het is onvermijdelijk dat deze verzwaring de slagingspercentages negatief zal beïnvloeden. De kans is reëel dat een grotere groep leerlingen zakt voor het examen. Voor de huidige bovenbouwleerlingen is het zuur dat de spel regels veranderd worden terwijl het spel in volle gang is. Netjes is dat niet, merkt Maas op. De leerlingen zijn destijds immers niet op die gronden toegelaten. Het hoge tempo van de veranderingen zet de leraren onder druk en maakt het voor een deel van de leerlingen moeilijk om aan de aangescherpte eisen te voldoen. De VO-raad verwacht dat leerlingen voorzichtiger zullen worden bij hun schoolkeuze. Uit angst om voor het examen te zakken, kiezen ze in de toekomst mogelijk voor een lager niveau dan ze aankunnen. Wij zien dit jaar inder daad een toename van het aantal aanmeldingen op de vmbo-scholen in deze regio, stelt Maas vast. Dat is een trendbreuk ten opzichte van voorgaande jaren. Vooral de leerlingen die extra begeleiding nodig hebben, bijvoorbeeld vanwege dyslexie, worden de dupe van de strengere exameneisen. De VO-raad vreest bovendien dat scholen veel meer tijd kwijt zullen zijn aan het trainen voor de examens en dat zij de leerstof gaan beperken tot de examenstof. Dit gaat ten koste van talentontwikkeling en brede maatschappelijke vorming. Ook zullen meer leerlingen zonder diploma de school verlaten. Scholen passen hun onderwijsprogramma aan op de nieuwe exameneisen, bijvoorbeeld door het aanpassen van de overgangseisen. De VO-raad stelt een kwaliteitsstandaard voor schoolexamens beschikbaar, waarmee scholen de schoolexamens kunnen evalueren. Kijk op voor informatie en hulpmiddelen, zoals een quickscan, een standaard en checklists per vak. VO-magazine 6 mei

20 VO IN BEELD Waar OSG Hugo de Groot, Rotterdam Wanneer 17 april 2012 Waarom Groepen 7 en 8 van vijf basisscholen volgen lessen voor rekenen, taal en algemene ontwikkeling. Fotografie: Josje Deekens 20 VO-magazine 6 mei 2012

project Innovatieplatform-VO GRIP OP UW LEERMIDDELENBELEID

project Innovatieplatform-VO GRIP OP UW LEERMIDDELENBELEID project Innovatieplatform-VO GRIP OP UW LEERMIDDELENBELEID Motieven om een leermiddelenbeleidsplan te ontwerpen Voor iedere leerling het beste leermateriaal tegen de beste prijs! Voor iedere leerling,

Nadere informatie

GRIP op uw. in 3 bijeenkomsten

GRIP op uw. in 3 bijeenkomsten GRIP op uw Leermiddelenbeleid in 3 bijeenkomsten Alle fasen leermiddelenbeleid Fase 1: opstarten en oriënteren Stel een werkgroep leermiddelenbeleidsplan samen. Bespreek met elkaar motieven, beoogde verbeteringen

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK. OMO sg. Tongerlo, Da Vinci College VMBOB VMBOK

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK. OMO sg. Tongerlo, Da Vinci College VMBOB VMBOK RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK OMO sg. Tongerlo, Da Vinci College VMBOB VMBOK Plaats : Roosendaal BRIN nummer : 20ZK C1 BRIN nummer : 20ZK 00 VMBOB BRIN nummer : 20ZK 00 VMBOK

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK. o.b.s. De Aanloop

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK. o.b.s. De Aanloop RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK o.b.s. De Aanloop Plaats : Valthermond BRIN nummer : 18TP C1 Onderzoeksnummer : 282725 Datum onderzoek : 18 juni 2015 Datum vaststelling : 28 oktober

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Baken International School VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Baken International School VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Het Baken International School VWO Plaats : Almere BRIN nummer : 01FP C3 BRIN nummer : 01FP 06 VWO Onderzoeksnummer : 275538 Datum onderzoek : 15 april 2014

Nadere informatie

VO RAPPORT VAN BEVINDINGEN OV 2013. Gymnasium Felisenum

VO RAPPORT VAN BEVINDINGEN OV 2013. Gymnasium Felisenum VO RAPPORT VAN BEVINDINGEN OV 2013 Gymnasium Felisenum Plaats : Velsen-Zuid BRIN-nummer : 20DG Onderzoeksnummer : 150930 Datum onderzoek : 17-18 januari 2013 Datum vaststelling : 18 december 2012-14 maart

Nadere informatie

Als je te weinig van een kind verwacht, komt er niet uit wat er in zit. Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt INTERVIEW

Als je te weinig van een kind verwacht, komt er niet uit wat er in zit. Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt INTERVIEW INTERVIEW Auteur: René Leverink Fotografie: Rijksoverheid Onlangs hebben minister Van Bijsterveldt en staatssecretaris Zijlstra van OCW drie actieplannen gelanceerd, gericht op een ambitieuze leercultuur

Nadere informatie

Praktijkonderwijs naar 2025

Praktijkonderwijs naar 2025 Praktijkonderwijs naar 2025 www.platformpraktijkonderwijs.nl Praktijkonderwijs is van belang voor circa 28.000 leerlingen in het voortgezet onderwijs. Voor deze leerlingen is het praktijkonderwijs dé schoolsoort:

Nadere informatie

Profielschets. Teamleider vwo bovenbouw

Profielschets. Teamleider vwo bovenbouw Profielschets Teamleider vwo bovenbouw Rotterdam, 2016 Profielschets Teamleider vwo bovenbouw (LD) Libanon Lyceum Omvang: 1,0 fte met een beperkte lesgevende taak. Vooraf Het Libanon Lyceum in Rotterdam

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK. Revius Lyceum Doorn. Afdeling vmbo-t

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK. Revius Lyceum Doorn. Afdeling vmbo-t RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK Revius Lyceum Doorn Afdeling vmbo-t Plaats: Doorn BRIN-nummer: 02VR-4 Arrangementsnummer: 226217 HB: 3485445 Onderzoek uitgevoerd op: 28 november

Nadere informatie

VO2020. Schoolrapportage. Venster College X

VO2020. Schoolrapportage. Venster College X VO2020 Schoolrapportage Deze rapportage toont de antwoorden van de schoolambities van de VO2020-scan. U vindt uw eigen antwoorden terug in de nulmeting en in de actuele stand, inclusief een landelijke

Nadere informatie

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw inspireren motiveren realiseren Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw primair onderwijs Klassewijzer BV Lageweg 14c 9698 BN Wedde T 0597-464483 www.klassewijzer.nl info@klassewijzer.nl

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

Plan!van!Aanpak!Aloysius!College!2!Bestuur!Aloysiusstichting!!2!29!september!2015!

Plan!van!Aanpak!Aloysius!College!2!Bestuur!Aloysiusstichting!!2!29!september!2015! PlanvanAanpaksluitingAloysiusCollegeDenHaag 29september2015 Leeswijzer VooruligthetplanvanaanpakvanhetbestuurvanhetAloysiusCollegevoordesluitingvan deschool. Het is tot stand gekomen in nauwe samenwerking

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR DE KWALITEITSVEBETERING. Stedelijke Scholengemeenschap Nijmegen Afdeling havo

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR DE KWALITEITSVEBETERING. Stedelijke Scholengemeenschap Nijmegen Afdeling havo RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR DE KWALITEITSVEBETERING Stedelijke Scholengemeenschap Nijmegen Afdeling havo Plaats: Nijmegen BRIN-nummer: 20EO-0 Arrangementsnummer: 84652 Onderzoek uitgevoerd op:

Nadere informatie

Onderzoeksnummer : 125048 Datum schoolbezoek : 27 maart 2012 Rapport vastgesteld te Zoetermeer op 25 april 2012.

Onderzoeksnummer : 125048 Datum schoolbezoek : 27 maart 2012 Rapport vastgesteld te Zoetermeer op 25 april 2012. RAPPORT VAN BEVINDINGEN Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij De Akkers Plaats : Rotterdam BRIN-nummer : 18TM Onderzoeksnummer : 125048 Datum schoolbezoek : 27 maart 2012 Rapport vastgesteld te Zoetermeer

Nadere informatie

FLEXIBILISERING VAN CENTRALE TOETSEN EN EXAMENS

FLEXIBILISERING VAN CENTRALE TOETSEN EN EXAMENS FLEXIBILISERING VAN CENTRALE TOETSEN EN EXAMENS VISIE VAN HET COLLEGE VOOR TOETSEN EN EXAMENS pagina 2 van 8 Aanleiding en historisch perspectief De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Gregorius College Afdeling vwo

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Gregorius College Afdeling vwo RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Gregorius College Afdeling vwo Plaats: Utrecht BRIN-nummer: 01KF-00/02 Arrangementsnummer: 726178 HB: 3485391 Onderzoek uitgevoerd op: 15 november 2012 Conceptrapport

Nadere informatie

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet!

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Wat zijn de belangrijkste eisen en uitdagen van jouw organisatie in de komende 6 maanden? Welke kritische succesfactoren worden er gesteld? Waar liggen de

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK. Lyceum Schravelant havo

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK. Lyceum Schravelant havo RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK Lyceum Schravelant havo Plaats: Schiedam BRIN-nummer: 16EI-0 Registratienummer: 3491221 Onderzoek uitgevoerd op: 15 november 2012 Conceptrapport

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK BIJ COMENIUS COLLEGE, UNIT PELIKAANWEG AFDELING VMBO-KADER BEROEPSGERICHTE LEERWEG

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK BIJ COMENIUS COLLEGE, UNIT PELIKAANWEG AFDELING VMBO-KADER BEROEPSGERICHTE LEERWEG RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK BIJ COMENIUS COLLEGE, UNIT PELIKAANWEG AFDELING VMBO-KADER BEROEPSGERICHTE LEERWEG Plaats: Capelle aan den IJssel BRIN-nummer: 19GY-3 Registratienummer: 3188756

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING COMENIUS COLLEGE, AFDELING VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING COMENIUS COLLEGE, AFDELING VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING COMENIUS COLLEGE, AFDELING VWO Plaats: Hilversum BRIN-nummer: 03FO-0 Arrangementsnummer: 169057 Onderzoek uitgevoerd op: 28 oktober 2011 Conceptrapport

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING RUDOLF STEINER COLLEGE AFDELINGEN HAVO EN VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING RUDOLF STEINER COLLEGE AFDELINGEN HAVO EN VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING RUDOLF STEINER COLLEGE AFDELINGEN HAVO EN VWO Plaats: Rotterdam BRIN-nummer: 16TV-1 Arrangementsnummer: 170877/170878 Onderzoek uitgevoerd op:

Nadere informatie

Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij. o.b.s. De Carrousel, loc. Windmolen

Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij. o.b.s. De Carrousel, loc. Windmolen RAPPORT VAN BEVINDINGEN Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij o.b.s. De Carrousel, loc. Windmolen Plaats : Heerhugowaard BRIN-nummer : 14GU Onderzoeksnummer : 123227 Datum schoolbezoek : 4 juli 2011 Rapport

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Christelijk Gymnasium VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Christelijk Gymnasium VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Christelijk Gymnasium VWO Plaats : Utrecht BRIN nummer : 16PA C1 BRIN nummer : 16PA 00 VWO Onderzoeksnummer : 283237 Datum onderzoek : 8 april 2015 Datum vaststelling

Nadere informatie

21st Century Skills Training

21st Century Skills Training Ontwikkeling van competenties voor de 21 e eeuw - Vernieuwend - Voor werknemers van nu - Met inzet van moderne en digitale technieken - - Integratie van social media - Toekomstgericht - Inleiding De manier

Nadere informatie

Uit: Jaarplan en Begroting 2014 Het Hogeland College Schoolbestuur Lauwers & Eems, Voortgezet Onderwijs

Uit: Jaarplan en Begroting 2014 Het Hogeland College Schoolbestuur Lauwers & Eems, Voortgezet Onderwijs Uit: Jaarplan en Begroting 2014 Het Hogeland College Schoolbestuur Lauwers & Eems, Voortgezet Onderwijs Inleiding In 2014 gaan wij voor het eerst werken op basis van het nieuwe Koersplan van schoolbestuur

Nadere informatie

De kwaliteit van ons onderwijs Examenresultaten Stedelijk College Zoetermeer

De kwaliteit van ons onderwijs Examenresultaten Stedelijk College Zoetermeer De kwaliteit van ons onderwijs Examenresultaten Stedelijk College Zoetermeer schooljaar 2005-2006 schooljaar 2006-2007 schooljaar 2007-2008 Gemiddelde examenresultaten over de laatste drie schooljaren

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK (TKO) CSG Calvijn, vestiging Groene Hart, afdeling vwo

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK (TKO) CSG Calvijn, vestiging Groene Hart, afdeling vwo RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK (TKO) CSG Calvijn, vestiging Groene Hart, afdeling vwo Plaats: : Barendrecht BRIN-nummer : 16PK-9 Registratienummer : 3101915 Onderzoek uitgevoerd

Nadere informatie

R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders

R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders Door Hartger Wassink R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders De rol van de schoolleiders mag niet onderschat worden. Netwerkleren leidt, als het goed is, tot

Nadere informatie

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek Prof. dr. Perry den Brok Betrokkenen Connect College (opdrachtgever) Kennisnet (subsidie onderzoek) Technische Universiteit Eindhoven

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Luzac Lyceum Den Haag afdelingen havo en vwo

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Luzac Lyceum Den Haag afdelingen havo en vwo RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Luzac Lyceum Den Haag afdelingen havo en vwo Plaats : Den Haag BRIN-nummer : 30BT Onderzoek uitgevoerd op : 9 november 2010 Conceptrapport verzonden op : 20

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Colofon. Almeerse Scholen Groep. Koersplan maart 2015

Wat gaan we doen? Colofon. Almeerse Scholen Groep. Koersplan maart 2015 Colofon De uitgebreide versie van het ASG Koersplan 2015-2018 kunt u vinden op www.almeersescholengroep.nl. Dit is een uitgave van de Almeerse Scholen Groep. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Luzac College Amsterdam afdelingen havo en vwo

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Luzac College Amsterdam afdelingen havo en vwo RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Luzac College Amsterdam afdelingen havo en vwo Plaats : Amsterdam BRIN-nummer : 30CW Onderzoek uitgevoerd op : 13 december 2010 Conceptrapport verzonden op :

Nadere informatie

SAMENVATTEND RAPPORT

SAMENVATTEND RAPPORT SAMENVATTEND RAPPORT van het Inspectieonderzoek op Zuyderzee College Lemmer afdeling vmbo (g)t Zwolle, 14 mei 2014 (4331133) 2 1. WAAROM ONTVANGT U DIT SAMENVATTENDE RAPPORT? De Inspectie van het Onderwijs

Nadere informatie

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015 Duurzame inzetbaarheid uitgangspunt personeelsbeleid Het voorstel is duurzame inzetbaarheid centraal te stellen in het personeelsbeleid om medewerkers van alle levensfasen optimaal inzetbaar te houden

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Atrium PRO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Atrium PRO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Het Atrium PRO Plaats : Zoetermeer BRIN nummer : 21KM C1 BRIN nummer : 21KM 00 PRO Onderzoeksnummer : 277364 Datum onderzoek : 1 oktober 2014 Datum vaststelling

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren

Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren Loopbaanoriëntatie staat in het voortgezet onderwijs volop in de belangstelling. De VO raad ziet loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB) als

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING. Almende College, locatie Isala voor havo en vwo HAVO

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING. Almende College, locatie Isala voor havo en vwo HAVO ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING Almende College, locatie Isala voor havo en vwo HAVO Plaats : Silvolde BRIN nummer : 14UM C1 BRIN nummer : 14UM 00 HAVO Onderzoeksnummer : 276258 Datum onderzoek :

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING. Bonaventuracollege Burggravenlaan

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING. Bonaventuracollege Burggravenlaan RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING Bonaventuracollege Burggravenlaan Afdeling Vwo Plaats: Leiden BRIN-nummer: 21GW-0 Arrangementsnummer: 168177 Onderzoek uitgevoerd op: 22 november

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

OPEN DAG 2015. www.staring.nl. 24 januari 10 tot 13 uur. 24 januari 10 tot 13 uur. 24 januari 10 tot 13 uur. Borculo Beukenlaan

OPEN DAG 2015. www.staring.nl. 24 januari 10 tot 13 uur. 24 januari 10 tot 13 uur. 24 januari 10 tot 13 uur. Borculo Beukenlaan OPEN DAG 2015 Borculo Beukenlaan 24 januari 10 tot 13 uur Borculo Herenlaan bovenbouw vmbo 24 januari 10 tot 13 uur Lochem Zutphenseweg 24 januari 10 tot 13 uur www.staring.nl Het Staring College daagt

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK. Maerlant Brielle. Afdeling havo

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK. Maerlant Brielle. Afdeling havo RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK Maerlant Brielle Afdeling havo Plaats: Brielle BRIN-nummer: 11ZH-0 Arrangementnummer: 189317 Onderzoek uitgevoerd op: 17 januari 2013 Conceptrapport

Nadere informatie

Succesvol implementeren

Succesvol implementeren Succesvol implementeren Waarom begeleiding bij implementeren? Idealiter wordt een verandering op een school ingezet vanuit de onderwijsvisie. Deze veranderingen zijn veelal geformuleerd in het schoolplan

Nadere informatie

Over het Vecht-College

Over het Vecht-College Over het Vecht-College Het Vecht-College is een particuliere middelbare school voor mavo, havo en vwo. Wij bieden kwalitatief hoogstaand onderwijs, gericht op de individuele behoeften en talenten van kinderen.

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

EEN WERELD SCHOOL. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. Gemini (H)TL

EEN WERELD SCHOOL. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. Gemini (H)TL EEN WERELD SCHOOL vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen Gemini (H)TL Gemini (H)TL is iets voor jou! Je hebt advies vmbo theoretische leerweg Vmbo theoretische leerweg

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK UNIE NOORD, THEATER HAVO/VWO AFDELINGEN HAVO EN VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK UNIE NOORD, THEATER HAVO/VWO AFDELINGEN HAVO EN VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK UNIE NOORD, THEATER HAVO/VWO AFDELINGEN HAVO EN VWO Plaats: Rotterdam BRIN-nummer: 02VG-19 Registratienummer: 3482644 Onderzoek uitgevoerd op: 6 december 2012

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. Voortgezet Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den

Nadere informatie

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs Peter Leisink Opzet van deze leergang Introductie Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs: inhoudelijke verkenning Programma en docenten leergang strategisch

Nadere informatie

CONCLUSIE Aantal niveaus te laag

CONCLUSIE Aantal niveaus te laag Bijlage 1. Opening door Gelbrich Feenstra. Zij werkt als onderwijsadviseur bij APS in Utrecht en sinds ruim een jaar is zij projectleider Engels bij het VLC. Wat was de aanleiding voor deze conferentie?

Nadere informatie

SOK-studiedag Effectief onderwijs: de leraar doet er toe! 7 december 2012 Affligem, België

SOK-studiedag Effectief onderwijs: de leraar doet er toe! 7 december 2012 Affligem, België SOK-studiedag Effectief onderwijs: de leraar doet er toe! 7 december 2012 Affligem, België De principes van opbrengstgericht werken Linda Odenthal Opbrengstgericht werken is geen doel maar een middel!

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ RIJN IJSSEL. SECTOR CIOS, ZORG EN WELZIJN Opleiding Sociaal-cultureel werker

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ RIJN IJSSEL. SECTOR CIOS, ZORG EN WELZIJN Opleiding Sociaal-cultureel werker RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ RIJN IJSSEL SECTOR CIOS, ZORG EN WELZIJN Opleiding Sociaal-cultureel werker Plaats: BRIN: Onderzoeksnummer: Onderzoek uitgevoerd op: Conceptrapport verzonden op: Rapport

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK OP OBS OETKOMST IN KOLHAM

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK OP OBS OETKOMST IN KOLHAM RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK OP OBS OETKOMST IN KOLHAM Plaats : Kolham BRIN-nummer : 13DT Onderzoek uitgevoerd op : 22 juni 2010 Rapport vastgesteld te Groningen: 13 september

Nadere informatie

groene lyceum het Kom naar DE GROENE ROUTE NAAR HET HBO WWW.GROENEWELLE.NL

groene lyceum het Kom naar DE GROENE ROUTE NAAR HET HBO WWW.GROENEWELLE.NL Kom naar het groene lyceum WWW.GROENEWELLE.NL SCHOOLJAAR 15/16 DE GROENE ROUTE NAAR HET HBO Ondernemend onderwijs voor slimme doeners in een groene omgeving. Dat is Het Groene Lyceum van De Groene Welle.

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ ROC EINDHOVEN. Opleiding Manager Opslag en Vervoer

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ ROC EINDHOVEN. Opleiding Manager Opslag en Vervoer RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ ROC EINDHOVEN Opleiding Manager Opslag en Vervoer Plaats: BRIN: Onderzoeksnummer: Onderzoek uitgevoerd op: Conceptrapport verzonden op: Rapport vastgesteld te Utrecht

Nadere informatie

School- en functieprofiel. Bonhoeffer College. Afdelingsleider bovenbouw Havo/VWO. Bruggertstraat. Enschede

School- en functieprofiel. Bonhoeffer College. Afdelingsleider bovenbouw Havo/VWO. Bruggertstraat. Enschede School- en functieprofiel Bonhoeffer College Afdelingsleider bovenbouw Havo/VWO Bruggertstraat Enschede Enschede, Februari 2015 Bonhoeffer College, locatie Bruggertstraat Organisatie Het Bonhoeffer College

Nadere informatie

Excellente docent in de mbo-praktijk

Excellente docent in de mbo-praktijk Excellente docent in de mbo-praktijk Uitwisseling scholen HU 7 maart 2014 ROCMN P&O 5-3-2014 1 ROC Midden Nederland Profiel: Kwaliteit, kleinschaligheid en persoonlijk contact Nauwe verbinding met regionale

Nadere informatie

Burggravenlaan. Bonaventuracollege. OPEN DAG za 17 januari 2015. Informatieavond ma 26 januari 2015. Middag groep 8 wo 28 januari 2015

Burggravenlaan. Bonaventuracollege. OPEN DAG za 17 januari 2015. Informatieavond ma 26 januari 2015. Middag groep 8 wo 28 januari 2015 OPEN DAG za 17 januari 2015 9.30-12.30 uur Informatieavond ma 26 januari 2015 aanvang 19.30 uur Middag groep 8 wo 28 januari 2015 aanvang 14.00 uur online aanmelden vóór 23 jan. Burggravenlaan Internationaal

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING KADER 2012 VMBOGT VMBOGT

RAPPORT ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING KADER 2012 VMBOGT VMBOGT RAPPORT ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING KADER 2012 VMBOGT VMBOGT Plaats : Zwolle BRIN nummer : 01AA 58 VMBOGT BRIN nummer : 02VT 02 VMBOGT Onderzoeksnummer : 253822 Datum onderzoek : 10 oktober 2013

Nadere informatie

De beste basis voor je toekomst

De beste basis voor je toekomst Visser t Hooft Lyceum Leiderdorp KANSRIJK EN UITDAGEND De beste basis voor je toekomst i 11gymnasium 11atheneum 11havo vhl.nl 11mavo (vmbo-t) Muzenlaan 155 q Op de open avond vond ik de school meteen leuk

Nadere informatie

Rijswijk. vmbo bb vmbo kb mavo lwoo. Brengt leren in beweging

Rijswijk. vmbo bb vmbo kb mavo lwoo. Brengt leren in beweging Rijswijk vmbo bb vmbo kb mavo lwoo Brengt leren in beweging Elke dag beginnen met bewegen Het nieuwe vmbo in Rijswijk Het Stanislascollege is een vernieuwende VMBO-school die draait om jou. Om wat je goed

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

EEN WERELD SCHOOL. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen.

EEN WERELD SCHOOL. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo EEN WERELD SCHOOL vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen Gemini (H)TL Gemini (H)TL, iets voor jou! De HTL- route Je hebt advies

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING (OKV) Cartesius Lyceum Amsterdam, afdeling VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING (OKV) Cartesius Lyceum Amsterdam, afdeling VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING (OKV) Cartesius Lyceum Amsterdam, afdeling VWO Plaats: Amsterdam BRIN-nummer:17YS-8 Registratienummer: 3191098 Onderzoek uitgevoerd op:29 september

Nadere informatie

Het belang van leren programmeren

Het belang van leren programmeren Het belang van leren programmeren Han van der Maas HL Psychologie UvA CSO Oefenweb.nl opzet Pleidooi voor programmeeronderwijs Ontwikkelingspsychologisch perspectief Non-formeel leren (examen) Program

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Onderzoek naar kwaliteitsverbetering. Regionale Scholengemeenschap Goeree-Overflakkee, afdeling havo

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Onderzoek naar kwaliteitsverbetering. Regionale Scholengemeenschap Goeree-Overflakkee, afdeling havo RAPPORT VAN BEVINDINGEN Onderzoek naar kwaliteitsverbetering Regionale Scholengemeenschap Goeree-Overflakkee, afdeling havo Plaats: Middelharnis BRIN-nummer: 15QW-0 Arrangementsnummer: 220077 Onderzoek

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ ROC EINDHOVEN. Opleiding Assistent Mobiliteitsbranche

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ ROC EINDHOVEN. Opleiding Assistent Mobiliteitsbranche RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ ROC EINDHOVEN Opleiding Assistent Mobiliteitsbranche Plaats: BRIN: Onderzoeksnummer: Onderzoek uitgevoerd op: Conceptrapport verzonden op: Rapport vastgesteld te Utrecht

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

HRM is sturen op verbinden HRM is een managementverantwoordelijkheid bij uitstek! Strategie en HRM; recept voor een goed huwelijk

HRM is sturen op verbinden HRM is een managementverantwoordelijkheid bij uitstek! Strategie en HRM; recept voor een goed huwelijk HRM is sturen op verbinden Wij geloven in het belang van verbinding om resultaten te behalen: verbinding tussen mensen, verbinding van mensen aan de visie en van daaruit verbinding van mensen aan de organisatie.

Nadere informatie

Colofon Juni 2015. Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider. EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag

Colofon Juni 2015. Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider. EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag Landelijk debat Ons Onderwijs 2032 28 mei 2015 Colofon Juni 2015 Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag 070 315 41 00 info@edventure.nu www.edventure.nu

Nadere informatie

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het

Nadere informatie

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE Onderwijs zoals we dat vroeger kenden, bestaat al lang niet meer. Niet dat er toen slecht onderwijs was, maar de huidige maatschappij vraagt meer van de leerlingen

Nadere informatie

Zie je nou wel dat ik het tóch kan!

Zie je nou wel dat ik het tóch kan! Quote leerling: Zie je nou wel dat ik het tóch kan! Uit meerdere onderzoeken blijkt dat op de scholen in Nederland relatief veel leerlingen blijven zitten. In 2012 besloten de VO-raad en CNV Onderwijs

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Twents Carmel College, locatie De Thij HAVO VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Twents Carmel College, locatie De Thij HAVO VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Twents Carmel College, locatie De Thij HAVO VWO Plaats : Oldenzaal BRIN nummer : 05AV C2 BRIN nummer : 05AV 01 HAVO BRIN nummer : 05AV 01 VWO Onderzoeksnummer

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING. Pieter Nieuwland College

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING. Pieter Nieuwland College ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING Pieter Nieuwland College Plaats : Amsterdam BRIN nummer : 14RF 00 Onderzoeksnummer : 286734 Datum onderzoek : 7 december 2015 Datum vaststelling : 17 december 2015

Nadere informatie

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Bij het begeleiden van leeractiviteiten kun je twee aspecten aan het gedrag van leerkrachten onderscheiden, namelijk het pedagogisch handelen en het didactisch handelen.

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij. Annie M.G. Schmidt

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij. Annie M.G. Schmidt RAPPORT VAN BEVINDINGEN Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij Annie M.G. Schmidt Plaats : Spijkenisse BRIN-nummer : 24BG Onderzoeksnummer : 126085 Datum schoolbezoek : 7 juni 2012 Rapport vastgesteld te

Nadere informatie

Ik ga voor havo. avobrugklassen. mavo-havo

Ik ga voor havo. avobrugklassen. mavo-havo Ik ga voor havo avobrugklassen mavo-havo Ik ga voor havo. Dit boekje gaat over de avo-brugklassen van het Cosmicus Montessori Lyceum (CML): een bijzonder onderwijsconcept voor leerlingen met een mavo/havoadvies,

Nadere informatie

Wat kunnen leerlingen doen om hun onderwijs te verbeteren?!

Wat kunnen leerlingen doen om hun onderwijs te verbeteren?! Wat kunnen leerlingen doen om hun onderwijs te verbeteren?! Inleiding Het LAKS Het Nederlandse schoolsysteem Manieren om als scholier je onderwijs te verbeteren volgens het LAKS: VLIB (Vereniging van Leerlingen

Nadere informatie

GIDS ZIJN IN EEN MEETCULTUUR

GIDS ZIJN IN EEN MEETCULTUUR 80 GIDS ZIJN IN EEN MEETCULTUUR Bram de Muynck 81 Hoe staat het met de CITO-isering van het onderwijs en hoe kun je hier vanuit christelijk perspectief tegen aan kijken? 82 Discussies over het onderwijs

Nadere informatie

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 Functie-informatie Functienaam Docent LD Type 1 Salarisschaal 12 Functiebeschrijving Context De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen een instelling voor voortgezet

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen Ronde 5 Bert de Vos APS, Utrecht Contact: b.devos@aps.nl Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen 1. Over de drempels met taal Het rapport Over de drempels met taal is al ruim een jaar oud.

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Pieter Nieuwland College VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Pieter Nieuwland College VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Pieter Nieuwland College VWO Plaats : Amsterdam BRIN nummer : 14RF C1 BRIN nummer : 14RF 00 VWO Onderzoeksnummer : 260229 Datum onderzoek : 17 oktober 2013 Datum

Nadere informatie

Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau

Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau Colofon: Dit is een uitgave van het ministerie van OCW, directie Voortgezet Onderwijs Coordinatie: Muriel Cluitmans

Nadere informatie

ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL JOHANNES PAULUS

ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL JOHANNES PAULUS RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL JOHANNES PAULUS Plaats : Heusden Gem Heusden BRIN-nummer : 09PB Onderzoeksnummer : 118176 Datum schoolbezoek : 2 februari 2010

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ AOC DE GROENE WELLE. Opleiding Bloembinder (Eerste Bloembinder)

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ AOC DE GROENE WELLE. Opleiding Bloembinder (Eerste Bloembinder) RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ AOC DE GROENE WELLE Opleiding Bloembinder (Eerste Bloembinder) Plaats: BRIN: Onderzoeksnummer: Onderzoek uitgevoerd op: Conceptrapport verzonden op: Rapport vastgesteld

Nadere informatie

Notitie Aan: Bestuur Van: Ruud de Lange, alg. directeur Datum: maandag 17 november 2008 Onderwerp: Interne mobiliteit. Inleiding:

Notitie Aan: Bestuur Van: Ruud de Lange, alg. directeur Datum: maandag 17 november 2008 Onderwerp: Interne mobiliteit. Inleiding: Notitie Aan: Bestuur Van: Ruud de Lange, alg. directeur Datum: maandag 17 november 2008 Onderwerp: Interne mobiliteit Inleiding: In 2001 heeft de Veenplas al een mobiliteitsplan opgesteld. Gezien alle

Nadere informatie

MAATWERK VERBINDEN OPMAAT NAAR DE TOEKOMST DRAAGVLAK 1

MAATWERK VERBINDEN OPMAAT NAAR DE TOEKOMST DRAAGVLAK 1 MAATWERK VERBINDEN OPMAAT NAAR DE TOEKOMST BRUG DRAAGVLAK 1 VOORSTELLEN AGENDA EVEN VOORSTELLEN Meta t Lam, Lid Raad van Bestuur Rick van Dam, manager Strategie & Innovatie René Bosman, manager Informatie

Nadere informatie

Jaarplan Sint Jozefschool Moordrecht 2015-2016

Jaarplan Sint Jozefschool Moordrecht 2015-2016 Jaarplan Sint Jozefschool Moordrecht 2015-2016 1 Voorwoord In dit Jaarplan wordt de concrete uitwerking van beleidsvoornemens beschreven, die weergegeven zijn in het Schoolplan. Gekozen is voor een compacte

Nadere informatie

KWALITEITSONDERZOEK IN HET KADER VAN HET ONDERWIJSVERSLAG 2014. CSG De Lage Waard, Burg. Keijzerweg VMBOB

KWALITEITSONDERZOEK IN HET KADER VAN HET ONDERWIJSVERSLAG 2014. CSG De Lage Waard, Burg. Keijzerweg VMBOB KWALITEITSONDERZOEK IN HET KADER VAN HET ONDERWIJSVERSLAG 2014 CSG De Lage Waard, Burg. Keijzerweg VMBOB Plaats : Papendrecht BRIN nummer : 16QA C2 BRIN nummer : 16QA 01 VMBOB Onderzoeksnummer : 272032

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ. CSG Het Noordik, locatie Vriezenveen

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ. CSG Het Noordik, locatie Vriezenveen RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ CSG Het Noordik, locatie Vriezenveen School/instelling : CSG Het Noordik Plaats : Vriezenveen BRIN-nummer : 0DO Onderzoeksnummer : HB756654 Onderzoek uitgevoerd :

Nadere informatie

Havo. Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder havo-examen doen.

Havo. Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder havo-examen doen. Havo Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder havo-examen doen. Met havo op weg naar succes! Al jarenlang heeft onze havo-afdeling heel

Nadere informatie

Samenvatting tevredenheidsmeting ouders

Samenvatting tevredenheidsmeting ouders Samenvatting tevredenheidsmeting ouders Hierbij ontvangt u van mij een samenvatting van de uitkomsten van de tevredenheidsmeting, die begin november is afgenomen. We hebben deze in het team en met de MR

Nadere informatie

Evaluatie Jaarplan 2011-2012 Doel (specifiek formuleren)

Evaluatie Jaarplan 2011-2012 Doel (specifiek formuleren) toelichting SMART: Evaluatie Jaarplan 2011-2012 Doel (specifiek formuleren) SPECIFIEK Activiteiten (concreet formuleren) en tijdsplanning SPECIFIEK / TIJD Wie (wie voert uit, wie organiseert en wie controleert)

Nadere informatie

Peer review in de praktijk

Peer review in de praktijk Rotterdam, maart 2013 Gwen de Bruin Susan van Geel Karel Kans Inhoudsopgave Inleiding Vormen van peer review Wat is er nodig om te starten met peer review? Wat levert peer review op? Succesfactoren Inleiding

Nadere informatie