vakantieperikelen in het voortgezet onderwijs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "vakantieperikelen in het voortgezet onderwijs"

Transcriptie

1 vakblad voor schoolleiders vakantieperikelen in het voortgezet onderwijs de taak van de school de uitdaging van het pensioen Geen onderscheid bij echtscheiding heeft de meritocratie toekomst? 3, 7 e jaargang

2 inhoud 08 rubrieken 04 Korte berichten 07 CNVStandpunt 11 Open Mind 16 Vraag & antwoord 18 Mijn school 25 Column Dirk van Boven 26 Boeken 30 Column Chris Lindhout 31 Korte berichten Vakantieperikelen in het voortgezet onderwijs Er verdwijnen mogelijk twee vakantiedagen voor leraren. De uitdaging van het pensioen Lessen voor afscheid als een nieuw begin. Recensie: Seksuele ontwikkeling Een methodiek voor pedagogische begeleiding. Reflectie bij -4 Het is goed om je blikveld te verruimen. CNV Onderwijs helpt het onderwijs nog beter te maken Traject LeerKRACHT voor meer kwaliteit. Heeft de meritocratie toekomst? Ook in Nederland wordt de meritocratie gepredikt. Leren inspireren Inspiratie als randvoorwaarde om te leiden.

3 colofon Direct is een uitgave van CNV Schoolleiders en is bestemd voor leidinggevenden in het primair en voortgezet onderwijs. Hoofdredactie: Rob Bovee (tijdelijk) Redactie: Martin de Kock, Fokke Rosier, Wim Oostra, Henk Andeweg, Chris Lindhout Eindredactie: Froukje Meerman Secretariaat: Sonia Piccirillo Bureau CNV Schoolleiders Postbus GM Utrecht Directieadvies leden CNV Schoolleiders: Ed Weevers (030) Advertenties: Recent BV (020) CNV Schoolleiders Ledenadministratie (030) Opmaak: FIZZ marketing & communicatie, Meppel Druk en afwerking: Ten Brink, Meppel (0522) Direct is het officiële orgaan van CNV Schoolleiders. Sinds november 2010 is er de mogelijkheid om een los abonnement te nemen op Direct. De kosten zijn 46,00 per jaar voor 8 nummers. Hiervoor is geen lidmaatschap van CNVS vereist. Bij een lidmaatschap van CNV Schoolleiders is toezending van het blad inbegrepen. directief Bij Pauw en Witteman werd gesproken over antisemitisme bij vooral allochtone jongeren naar aanleiding van een uitzending van de NTR. Bij De Halve Maan was een fragment te zien van een huiskamergesprek van een Turkse jongerenwerker met jongeren, waarin onthutsende uitspraken werden gedaan over joden. Jeroen Pauw concludeerde op basis van de uitspraken van een van de jongeren, dat de hele school antisemitisch was en vroeg zich af wat er mis is gegaan met de lessen daar. Hij vroeg zich af waarom de school dit niet eerder heeft onderkend en vond dat de school hierop aangesproken moet worden. De vraag of hier een taak voor de school ligt, en welke, werd al niet meer gesteld. Wat de gemoederen bezighoudt, is dat op 1 augustus 2013 de Wijzigingswet Wet op het voortgezet onderwijs in werking treedt. De wet regelt onder meer de urennorm voortgezet onderwijs en de schoolvakanties. Een van de gevolgen van de nieuwe regelgeving is het gevoel dat er mogelijk vakantiedagen voor leraren verdwijnen. Scholen krijgen vaker te maken met leerlingen van gescheiden ouders. Dat vraagt niet alleen om extra aandacht voor de leerling, maar ook om een zorgvuldige en vooral onpartijdige houding ten opzichte van beide ouders. Waarmee moet de school rekening houden? Allerlei maatschappelijke problemen en ontwikkelingen. Tel hierbij het primaire proces van onderwijs het lesgeven op en het beroep van schoolleider kent vele facetten en uitdagingen. De redactie 3

4 korte berichten Onderhandelaarsakkoord CAO GVO/HVO Onlangs is aan de cao-tafel GVO/HVO overeenstemming bereikt tussen de onderhandelaars van werkgevers- en werknemerszijde. Namens CNV Onderwijs heeft onderhandelaar Diederik Brink deelgenomen. Het betreft een technische aanpassing van de cao. Deze zal lopen tot en met 31 juli Volgend schooljaar zullen de gesprekken starten voor een verdere modernisering van de cao. De CAO GVO/HVO ligt momenteel voor aan het VB van CNV Onderwijs ter goedkeuring. Als dit is verleent, zal namens CNV Onderwijs Joany Krijt haar handtekening zetten. Nullijn breekpunt Nationaal Onderwijsakkoord In de onderhandelingen voor een Nationaal Onderwijsakkoord heeft CNV Onderwijs de nullijn als breekpunt geformuleerd. Dit betekent dat CNV Onderwijs geen akkoord zal tekenen, als aan de nullijn voor het onderwijs geen einde komt. De onderhandelingen worden gevoerd binnen de Stichting van het Onderwijs, waarin werkgevers- en werknemersorganisaties in het onderwijs zijn verenigd. De Stichting van het Onderwijs is een gesprekspartner van het kabinet namens de voltallige onderwijssector. International Summit on the Teaching Profession In Amsterdam hebben CNV Schoolleiders en CNV Onderwijs de International Summit on the Teaching Profession bijgewoond. Namens CNV Onderwijs was voorzitter Helen van den Berg delegatielid en nam zij, samen met minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, deel aan de fora, waarin ze de ontwikkeling van het leraarschap bespraken. 4

5 Masterclass van Pasi Sahlberg Op 15 mei geeft Pasi Sahlberg, auteur van Finnish Lessons, een masterclass in Driebergen. Sahlberg biedt een passend West-Europees antwoord op de voortdurende stroom Angelsaksische denkbeelden over goed onderwijs. In zijn boek vertelt Sahlberg de geschiedenis van de Finse onderwijsvernieuwing en beschrijft hij hoe de Finse strategie en tactiek verschillen van die van de wereldwijde onderwijsvernieuwingsbeweging. Masterclass Leiderschap & Governance Op 31 mei organiseert Driestar Managementadvies een masterclass Leiderschap & Governance voor leidinggevenden, bestuurders en toezichthouders, vanuit het gedachtegoed Onderwijs vraagt leiderschap. De masterclass gaat onder meer in op de rolzuiverheid van schoolleiding, bestuur en toezicht. Gastheer is Herman Zondag, COO van AFAS. Samen met sprekers drs. Willem Potter (onderwijsbestuurder) en ir. Jan Lock (bestuurder van een non-profitinstelling) deelt hij zijn bestuurservaringen. Uitgangspunt is Wat draagt ons werk bij aan de ontwikkeling van de leerlingen?. De masterclass vindt plaats op vrijdag 31 mei van tot uur bij AFAS Software in Leusden. De inschrijvingskosten bedragen 475 euro. Meer informatie en het aanmeldingsformulier vindt u op Luistertour kleine scholen Onlangs is de Onderwijsraad met het rapport Grenzen aan kleine scholen gekomen. Hierin pleit ze, onder andere, voor het ophogen van de opheffingsnorm voor kleine scholen. Nu moet een basisschool minimaal 23 leerlingen hebben, maar als het aan de Onderwijsraad ligt, wordt deze grens opgehoogd naar honderd. CNV Onderwijs is het hiermee niet eens. Dit advies van de Onderwijsraad zal de ontvolking van kleine kernen alleen nog maar versterken en bedreigt bijna veertienhonderd scholen met sluiting. Voor CNV Onderwijs moeten Onderwijs Maak Je Samen en Stichting de Brink verzorgen de masterclass op 15 mei van tot uur. Als lid van CNV krijgt u een korting van 25 euro en betaalt u 100 euro per persoon. Dit is inclusief een exemplaar van Finnish Lessons (Nederlandse vertaling) en discussiekaarten. De masterclass vindt plaats op Landgoed De Horst in Driebergen. U kunt zich inschrijven op kwaliteit en een regionale aanpak voorop staan. Op 25 maart heeft voorzitter Helen van den Berg de aftrap gegeven voor een luistertour langs kleine scholen. Met verschillende teams trekt CNV Onderwijs het land in om op kleine scholen te horen hoe zij kwalitatief goed onderwijs verzorgen en welke plek zij in de dorpsgemeenschap vervullen. De input vanuit de scholen zal worden gebruikt voor een brief aan staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, waarin hem alternatieven worden geboden. Lerarenbeurs De nieuwe aanvraagronde voor de lerarenbeurs voor het komende studiejaar loopt van 1 april tot en met 15 mei Informatie over de lerarenbeurs is te vinden op de website van CNV Onderwijs. Voor vragen kunt u contact opnemen met: Wilt u iets doen? Het bestuur van CNV Schoolleiders is op zoek naar leden die vanuit de praktijk een bijdrage willen leveren voor CNV Schoolleiders. Leden die een keer naar een bijeenkomst willen met bijvoorbeeld de onderwijsinspectie of leden die een keer in een netwerkbijeenkomst willen participeren in de regio. Heeft u interesse? Mail dan uw gegevens naar Online community voor flexwerkers CNV is een vakbondsoverstijgend initiatief gestart om meer aandacht te besteden aan de positie van flexwerkers op de arbeidsmarkt. Hieronder vallen onvrijwillige zzp ers, payrollers en werknemers met een tijdelijk arbeidscontract. Op dit moment wordt hard gewerkt aan het opbouwen van een online community, waarin flexwerkers ervaringen kunnen delen en informatie kunnen uitwisselen. De bedoeling is dat CNV een beter beeld krijgt van wat er speelt onder flexwerkers, zodat beter rekening kan worden gehouden met hun bijzondere en kwetsbare positie op de arbeidsmarkt. Nederland bovenaan in internationale vergelijking kinderwelzijn Dat blijkt uit onderzoek van Unicef in de 29 meest ontwikkelde landen. Nederland scoort het beste op het gebied van onderwijs, materiële welzijn en gedrag. 5

6 actueel overzicht van uren en taken online op internet, dus overal te gebruiken duidelijke overzichten om uit te reiken Taakbeleid Het programma berekent automatisch hoeveel taakuren iemand nog heeft. Taken kunnen zeer eenvoudig aan medewerkers worden toegekend. Taakbeleid werkt conform de CAO. Jaartaakbrieven kunt u per naar uw medewerkers versturen. 95,- per jaar 65,- opstartkosten 0,75 per medewerker 30 dagen gratis proberen! Ga naar taakbeleid.nl of bekwaamdheidsdossier.net Bekwaamheidsdossier De directie kan Voorbeelddocumenten klaarzetten en gespreksverslagen uploaden. Standaard competentieprofielen gebruiken en nieuwe definiëren. 360º feedback inschakelen. Een digitale handtekening vragen. 95,- per jaar 65,- opstartkosten 1,75 per medewerker medewerker kan zelf inloggen en alles bijhouden: CV, POP, diploma s en certificaten uploaden competentieprofiel voor zichzelf invullen

7 CNVStandpunt De taak van de school Edzo Meerman bestuurslid CNV Schoolleiders De laatste tijd was er weer voldoende aanleiding om met collega s en anderen te spreken over wat tot de kerntaak van de school behoort. Wat gaf aanleiding tot dergelijke bespiegelingen? In De Gelderlander van 26 februari stond een berichtje met de kop Schoolleiding roept op tot wissen naaktfoto. Scholieren van een scholengemeenschap uit de regio werden met klem opgeroepen een naaktfoto van een leerlinge uit de bovenbouw uit hun mobieltjes te verwijderen. Het gaat om een foto van een meisje met ontbloot bovenlichaam, genomen toen zij in de eerste klas zat. De foto werd door een ex-vriendje van het meisje op het internet geplaatst en vervolgens door leerlingen gedownload. De school voert gesprekken met het voormalige vriendje. Als er schuld kan worden aangetoond, kan de jongen stevige maatregelen tegemoet zien. Natuurlijk krijgt het slachtoffer extra begeleiding. Verder wordt er in de mentorlessen uitvoerig stil gestaan bij deze zaak. Bewustmaking is het centrale thema. De vraag of deze kwestie überhaupt een zaak is van de school, wordt overduidelijk en impliciet met een volmondig ja beantwoord en ik denk dat elke onderwijsgevende dit zal beamen. De optie om als school niets te doen, wordt niet eens overwogen, en daar kan ik me alles bij voorstellen. Weliswaar speelt het gebeuren zich af in de privésfeer, maar er is een leerling beschadigd door een medeleerling, of, zoals de school zegt, haar integriteit en de mentale veiligheid zijn in gevaar gebracht. Daarom heeft men de genoemde stappen ondernomen. Dinsdag 12 maart: een item bij Pauw en Witteman over het antisemitisme bij vooral allochtone jongeren naar aanleiding van een vrijdagmiddaguitzending van de NTR. Bij De Halve Maan was een fragment te zien van een huiskamergesprek van een Turkse jongerenwerker met een groepje jongeren. Er werden onthutsende uitspraken gedaan over joden, getuigend van een rabiaat antisemitisme. Wat mij opviel, waren de conclusies van Jeroen Pauw. Hij concludeert op basis van de uitspraken van een van de jongeren, dat de hele school antisemitisch is en vraagt zich af wat er misgaat met de lessen daar. Hij vraagt zich af waarom de school dit niet eerder heeft onderkend en vindt dat de school hierop aangesproken moet worden. De vraag of hier een taak van de school ligt, wordt al niet meer gesteld. de vraag of hier een taak van de school ligt, wordt al niet meer gesteld Laat duidelijk zijn: ook ik vind dat de school in beide gevallen een belangrijke taak heeft (en ook altijd heeft gehad), maar ik ervaar evenzeer de spagaat waarin het onderwijs verkeert. Aan de ene kant worden we spijkerhard afgerekend op de harde resultaten (een school mag maar één jaar zeer zwak zijn, daarna grijpt de minister in). Er ligt een bestuursakkoord met harde afspraken over de resultaten met betrekking tot de kernvakken en over het verhogen van de lat voor de excellente leerlingen ( een klimaat waar excellentie wordt gestimuleerd en hoogbegaafdheid ondersteund ) onder andere. Daarnaast is er de realiteit van de steeds toenemende en complexer worden maatschappelijke taak van de school. Ik ervaar dat juist bij de vmbo-scholen de combinatie van deze twee taken uitersten lijkt het wel een vrijwel onmogelijke opgave gaat lijken. 7

8 Vakantieperikelen in het Op 1 augustus 2013 treedt de Wijzigingswet Wet op het voortgezet onderwijs, enz. in werking. Deze wet regelt onder andere de urennorm voortgezet onderwijs (onderwijstijd) en ook de schoolvakanties. Een van de gevolgen van de nieuwe regelgeving zou kunnen zijn dat er twee vakantiedagen voor leraren verdwijnen. D e minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap stelt voor het voortgezet onderwijs centraal vast dat er zes weken zomervakantie zijn in plaats van zeven, twee weken kerstvakantie en een week meivakantie. Daarnaast zijn er dan nog twee weken vakantie die niet centraal worden voorgeschreven. Bij elkaar opgeteld zijn dat elf vakantieweken. Ten opzichte van de huidige regeling ontbreekt daaraan één week. Deze van de zomervakantie afgehaalde week, vijf vakantiedagen, stopt de minister in de voor de leerlingen vastgestelde, twaalf zogenoemde roostervrije dagen. De leerlingen krijgen met nog vier specifiek genoemde feestdagen, daarmee de beschikking over 71 dagen, waarop geen les wordt gegeven. Samengevat gaat het om elf weken vakantie x vijf dagen = 55 vakantiedagen, vier feestdagen (Paas- en Pinkstermaandag, Hemelvaartsdag en Koninginnedag (Koningsdag) of Bevrijdingsdag) en twaalf roostervrije dagen. Tot zover lijkt er niet bijzonders aan de hand, maar dan stelt de minister dat van die twaalf roostervrije dagen, de leraren er maximaal drie als vakantiedag kunnen invullen. De dit betekent dat er dan voor de leraren twee vakantiedagen verdwenen zijn overblijvende negen roostervrije dagen kunnen de docenten gebruiken voor het opstarten en afronden van het schooljaar, voor team- en rapportenvergaderingen en voor scholingsactiviteiten. Dit betekent dat er dan voor de leraren twee vakantiedagen verdwenen zijn. Dat strookt niet met de nu nog geldende cao voor het voortgezet onderwijs. LIjN VOORGANGER Dat wist ook de toenmalige minister Van Bijsterveldt. Daarom schrijft ze in haar brief van 2 juli 2012, gericht aan de schoolbesturen in het 8 voortgezet onderwijs: De wet regelt het aantal dagen waarop leerlingen onderwijs krijgen, en een aantal randvoorwaarden daarom heen. Het aantal dagen waarop leraren werken blijft, net als de andere arbeidsvoorwaarden, een zaak van u en uw medewerkers en van de cao-partijen. Er vanuit gaande dat de geplaatste komma na het woord krijgen (er staat immers het nevenschikkende voegwoord en ) en de ontbrekende komma tussen de twee persoonsvormen werken en blijft, geen diepere betekenis heeft voor de interpretatie van de geschreven boodschap, lijkt de minister met deze formulering op zijn minst de kiem voor onduidelijkheid te zaaien. Zoek het maar uit, lijkt ze hiermee te zeggen. Ze zegt dat de afspraken binnen de cao de uitkomst zijn van onder-

9 voortgezet onderwijs handelingen tussen werkgevers en werknemers. Maar ook zegt ze dat de vakantiedagen die van de zomervakantie afgehaald worden, ondergebracht worden bij de twaalf roostervrije dagen, waarvan docenten er maximaal drie terugkrijgen als vakantiedag. Houdt de huidige minister Bussemaker de lijn van haar voorganger aan? Cao Wat zeggen de cao-partners ervan? Op de websites van CNV Onderwijs en AOb verwijzen de beide bonden naar de CAO VO , artikel 14.1, toelichting 7: Als het wetsvoorstel van kracht wordt (waarin de inkorting van de zomervakantie wordt vastgelegd), zullen voor de toepassing van dit artikel de vijf Standpunt CNV Schoolleiders Een van de gevolgen van de nieuwe regelgeving is het gevoel dat er vakantiedagen voor leraren verdwijnen. Op pagina 34 van de cao staat in een voetnoot over vakantieverlof dat docenten recht hebben op vijf vrije dagen ter compensatie van het inkorten van de zomervakantie. Hier wordt gesproken over vijf dagen, in plaats van drie. Er wordt momenteel onderhandeld over de cao. Regelmatig vragen leden ons, waar ze nu vanuit moeten gaan. U moet uitgaan van vijf volledig vrije dagen. Dat is immers bij de vorige cao zo afgesproken en wij zullen de VO-raad daaraan houden. Helaas heeft de vorige minister verwarring gezaaid, maar zoals ze zelf ook constateerde is dit een zaak van caopartijen. Voor ons is dit voor de nieuwe cao (een complicerende factor, omdat er nog onderhandeld wordt) een hard punt en wij adviseren u dan ook niet akkoord te gaan met minder dan vijf dagen. collectieve roostervrije dagen ter compensatie van de inkorting van de zomervakantie tot zes weken aan de dan geldende schoolvakanties worden toegevoegd. De AOb heeft deze cao overigens niet ondertekend, maar is het wel met de inhoud van dit artikel eens. Aangezien we nog geen nieuwe cao voor het voortgezet onderwijs hebben en het er ook niet op lijkt dat daarvan binnenkort wel sprake zal zijn, zal de discussie nog wel even aanhouden. Ook is onduidelijk wat er gebeurt, wanneer er vóór 1 augustus 2013 geen nieuwe cao is afgesloten. De huidige cao, een tijdelijke voortzetting van de CAO VO met de duur van één jaar, loopt aan het einde van dit schooljaar af. En dan? VO-RAAD Wat is het standpunt van de VO-raad, de werkgeverskoepel van het voortgezet onderwijs? Op de website van de VO-raad is daarover (letterlijk) het volgende te vinden. RoosteRvRije dagen en vakantie Uitleg vrije dagen docenten 27 september Bij de VO-raad komen veel vragen binnen over de mogelijke consequenties van de wet Onderwijstijd voor het aantal vrije dagen van docenten. Dit naar aanleiding van een brief die Van Bijsterveldt begin juli naar de scholen stuurde. In de nieuwe wet Onderwijstijd is het aantal roostervrije dagen voor leerlingen vastgelegd op 3. Het is echter onduidelijk welke gevolgen dit heeft voor het aantal vrije dagen van docenten. In de brief van 2 juli 2012 suggereert de minister dat maximaal 3 van de roostervrije dagen in overleg kunnen worden aangewezen als voor leraren vrije dagen. Maar in de volgende alinea stelt ze vervolgens terecht dat ze hier niet over gaat. Het aantal dagen waarop leraren werken blijft een zaak van werkgevers, werknemers en cao-partijen (net als de andere arbeidsvoorwaarden). Dit zorgt voor verwarring bij scholen. Feit is dat de cao-onderhandelaars het aantal vrije dagen van le- 9

10 raren bepalen. Zij moeten hier nog nieuwe afspraken over maken. Want bij het opstellen van de huidige CAO VO werd nog uitgegaan van een eerdere versie van de wet Onderwijstijd. En toen was nog sprake van 5 roostervrije dagen voor leerlingen. Over de gevolgen die de nieuwe vakantieregeling voor leerlingen heeft voor de docentvakanties wil de VO-raad open en reëel overleg voeren. De VO-raad streeft daarbij naar een vakantieregeling die ook voor docenten niet langer strijdig is met de vakantieregeling die in de wet is vastgelegd. Op dit moment is het cao-overleg echter tot nader order opgeschort. Welke afspraken uiteindelijk gaan gelden, is op dit moment dus nog niet duidelijk. standpunt vo-raad Bij het opstellen van de CAO VO is nog uitgegaan van het wetsvoorstel waarin over 5 roostervrije dagen werd gesproken. De VO-raad wil open reëel overleg voeren over welke gevolgen de nieuwe vakantieregeling voor leerlingen heeft voor de docentvakanties. De VO-raad streeft daarbij naar een vakantieregeling die ook voor docenten niet strijdig is met de vakantieregeling die in de wet is vastgelegd. dat strookt niet met de nu nog geldende cao voor het voortgezet onderwijs advies De consequenties van de wet en regelgeving zoals boven is verwoord leidt er toe dat scholen 190 onderwijsdagen moeten plannen. De invulling van de overige dagen kan dan op een later tijdstip plaatsvinden. Voor de planning van die 190 dagen is de discussie op de cao-tafel niet van belang. INPLANNEN Dat inplannen van 190 onderwijsdagen (38 schoolweken van vijf lesdagen), waarop leraren voor leerlingen binnen schoolverband (les)activiteiten organiseren, zal doorgaans best lukken, zolang de effecten van de vakantiespreiding, waardoor er een korter schooljaar kan ontstaan, geen roet in het eten gooien. De lengte van een lesdag/schooldag ligt immers niet vast. Vier halve lesdagen zijn samen ook vier lesdagen. De andere vier helften van die lesdagen kunnen prima gebruikt worden voor vergaderingen of deskundigheidsbevordering, al dan niet in teamverband. Het standpunt van de VO-raad betekent dat vanuit de werkgeverskant gezien twaalf weken vakantie voor docenten geen harde eis is. De VO-raad streeft immers naar een vakantieregeling die ook voor docenten niet strijdig is met de in de wet vastgelegde regeling. Dat is natuurlijk ook logisch, want de wet gaat boven de cao. De VO-raad roept zijn leden daarom op om zich aan de wet te houden. 10 NIEUWE VAKANTIEREGELING Vooruitlopend op een nieuwe cao moeten schoolbesturen nu zo langzamerhand wel een besluit nemen over een vakantieregeling voor het schooljaar Ouders vragen daarom, maar ook medewerkers van de scholen voor voortgezet onderwijs. Op dit moment zie je twee bewegingen vanuit de schoolbesturen. Er zijn besturen die 55 vakantiedagen inplannen en afwachten of de politiek nog ruimte gaat bieden in het aantal vakantiedagen voor docenten binnen de roostervrije dagen. Mogelijk kan de rechter nog een uitspraak doen over de onrechtmatigheid van de wetgeving, waardoor wet en cao zo met elkaar op gespannen voet staan. Er zijn ook schoolbesturen die voor hun scholen een vakantieplanning hebben gemaakt, waarin voor de docenten zestig vakantiedagen zijn opgenomen. Gaat de Inspectie voor het Onderwijs daar mogelijk in opdracht van het ministerie op monitoren en handhaven? KWALITEIT Het einde van de discussie is nog niet in zicht. Een cruciale vraag blijft in deze discussie onbeantwoord. Neemt de kwaliteit van het onderwijs toe met het in mindering brengen van twee vakantiedagen voor leraren, op een totaal van zestig? De leerlingen hebben die zestig vakantiedagen wel. En daarbuiten nog eens elf dagen vrij van school. Wijsheid toegewenst bij het samenstellen van het nieuwe vakantierooster! Dat er maar gauw een nieuwe CAO VO mag liggen. Fokke Rosier Reageren De redactie stelt uw reacties naar aanleiding van artikelen in Direct zeer op prijs. Ook voor inhoudelijke suggesties met betrekking tot dit artikel, kunt u mailen naar

11 Open mind Staatssecretaris Dekker deelde mee dat hij overweegt om de Citoscores basisonderwijs te openbaren, als reactie op een verzoek van RTL dat zich beriep op de Wet Openbaarheid Bestuur. Wat me in de discussie die volgde bijzonder verbaasde, is de vanzelfsprekende betekenis van transparantie. Algemene toegankelijkheid van informatie is kennelijk belangrijker, dan een prudente omgang met die informatie. De Cito-eindtoets was ooit bedoeld om het gesprek van de leerkracht groep 8 met de ouders van de leerling te ondersteunen in het onderwerp: waar gaat mijn kind volgend jaar naar toe? De leerkracht bracht zijn ervaringen mee, informeerde bij zijn teamgenoten en beschouwde de Cito-uitslag als mogelijke bevestiging, correctie of aanvulling. De score is een nuttige, weinig omstreden indicatie en een goede voorspeller. Later eindtoets- en registratiesystemen, opdat alle informatie hetzelfde gelezen kan worden. Discussies over benchmarks van gegevens, zodat prestaties kunnen worden vergeleken met gemiddelden en over ranking van prestaties. Je zou hetzelfde in evoluties kunnen uitdrukken: van aanbod via proces naar prestatie, resultaat, van intern via intra naar extern, van binnenschools via tussen scholen naar scholen aan samenleving en van informeren via verantwoorden naar sanctioneren. De evoluties weerspiegelen op pregnante wijze ons kijken naar organisaties: we beoordelen steeds nadrukkelijker op basis van aantoonbaar geleverde prestaties. We hebben minder oog voor rijkdom en eigenwaarde van een pluriform aanbod van onderwijs, waaruit iets te kiezen is voor ouders. Met de mond belijden we het belang, maar hollen de werkelijke betekenis ervan uit door het ontwikkelen van een substraat van generieke informatie op basis waarvan interventies worden gepleegd die haaks staan op de pluriformiteit. Wat niet meetbaar is, is mooi, maar telt verder niet echt mee. Interessant is de functie van het begrip transparantie. Binnen goed bestuur bedoelen we met transparantie dat de relatiepatronen tussen organen in een onderwijsorganisatie voor iedereen helder moeten zijn. Vandaar dat taakomschrijvingen en De eis van transparantie volgde het leerlingvolgsysteem, waardoor een scherper beeld mogelijk werd van de leerlingprestaties door de jaren. En nu, met opbrengstgericht werken en de analysemethoden om leerlingprestaties te analyseren en positief te beïnvloeden, krijgt de leerkracht opnieuw mogelijkheden om het beste uit het kind halen zonder afbreuk te doen aan diens welbevinden. In een stapsgewijs proces van jaren worden discussies gevoerd en trends ingezet over de uniformering van leerinhouden volgens eindtermen en referentieniveaus, de verplichting tot het gebruik van enigerlei vorm van eindtoets en het taboe op het niet laten deelnemen van leerlingen aan de eindtoets. Waarmee binnen het kader van de individuele benutting van de toets niets mis is, werd in korte tijd bestempeld als onoorbaar en bedrog, want van invloed op het schoolgemiddelde. Op zo n moment heeft het schoolgemiddelde en de externe werking daarvan het al gewonnen van het belang van individuele score voor een persoonlijk advies. Discussies over het definiëren van toegevoegde waarde van de school door begin- en eindsituatie van elkaar af te trekken, het extra honoreren van scholen die hoge(re) prestaties leveren en de ontwikkeling van uniforme begin-, tussen- en reglementen van interne organen gerekend worden als bijdrage aan interne transparantie. Door internet en opvattingen over openheid is daarbij een andere betekenis gekomen: transparantie als niets te verbergen. Een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur is een beroep op transparantie. Op titel van transparantie verandert de informatie die Cito verschaft fundamenteel van functie. Dezelfde informatie gaat nu in gebundelde vorm dienen voor een ander doel: als informatiebron voor ouders om zich een beeld te vormen over de kwaliteit van de school? Professionele individugerelateerde informatie evolueert na collectievering in de richting van, waarvan eigenlijk, van promotie? Laten we het labelen als externe verantwoording ten behoeve van de horizontale dialoog, dan klinkt het gelijk anders. Bijzonder is dat vele scholen bestrijden dat Cito iets zegt over de schoolkwaliteit, want die is immers breder dan een Citoscore, maar intussen de uitslagen publiceren in hun jaarverslag en op hun site. Noem het ambivalent gedrag. En als de uitslagen niet bedoeld zijn om iets te zeggen over de onderwijskwaliteit, waarover zeggen ze dan wel wat? En is het antwoord op de vraag ook wat ouders lezen als ze die cijfers zien op de site? In de discussies werd regelmatig verwezen naar de situatie in onder meer Amsterdam, waar Citoscores al langer openbaar zijn en kennelijk niet leiden tot opvallende gedragingen van ouders bij de schoolkeuze. De gegevens zouden wel onderlinge concurrentie van scholen aanwakkeren. Tja, je hebt doelstellingen en resultaten, oorzaken en gevolgen. Je hebt beoogde en niet-beoogde gevolgen, gunstige en niet-gunstige gevolgen. Ziedaar de rubrieken van een argumentenkaart Transparantie in toetsing: wat was de bedoeling en wat gebeurt er in het echt. Harm Klifman U kunt reageren op deze column via harm. maand april

12 De uitdaging van het pensioen Babyboomers staan in de schijnwerpers van een samenleving in beroering. Vroegtijdig stoppen met werken, van dure voorzieningen gebruikmaken, niet solidair zijn en alles en iedereen de al of niet versleten rug toekeren. Een benijdenswaardige positie voor hen die zo n veertig jaar geleden begonnen met een nettosalaris van omgerekend een paar honderd euro per maand. Van de weeromstuit worden ze lid van een populistische partij die met dit one-issue item goede sier maakt. je zou bijna denken dat je iets strafbaars doet, als je afscheid neemt van je laatste werkgever. De dilemma s vallen niet te ontkennen. Het invoeren van de 65 ste verjaardag als einddatum, was een gedachte van Bismarck. Daarna konden de mensen nog een jaar genieten van hun vrije tijd en daarna waren ze gemiddeld uit de tijd. Redacteur en schoolleider Henk Andeweg aan het woord over zijn naderend pensioen. AfSCHEID Gisteren heb ik afscheid genomen na zestig jaar onderwijs te hebben genoten. Daarvan een flink deel in de school- en collegebank en een nog flinker deel achter bureau en vergadertafel. Het aantal jaren tussen de leerlingen is beperkter geweest. Ik ben het vak maar deels meester geweest. Destijds schreef ik in het toenmalige PCSO-magazine een column: Hoe lang moet je nog?. Dat is inmiddels al ruim acht jaar geleden. Als ik toen had geschreven acht jaar mag ik nog, had ik mezelf niet geloofd. Destijds was het in om er met zestig jaar uit te gaan. Half mei ga ik echt met pensioen. De ingewijden weten dan hoe oud ik nu precies ben. Ook ik maak dus gebruik van een regeling. Zo noemen we dat. Blijkbaar is dat voor 90 procent van hen die afscheid nemen aan de orde. Soms gebaseerd op het feit dat de eindstreep veelal een verblekend streepje aan de horizon is. Een streepje dat alleen oplicht als er een regeling komt. Bonden maakten zich in het verleden met succes sterk voor de BAPO-regeling. Ik mis de inzet van bonden en besturen om de kracht van onze generatie in te zetten in de dagelijkse praktijk na de pensionering. Daarover gaat het hier. De knowhow en de expertise die door ons is opgebouwd in de vele jaren, is gigantisch. Blijkbaar gooien we daarvan een substantieel deel over boord. De jongeren vinden ons potverteer- ders. Ik verwijt dat onszelf. Ruim 65 procent trekt zich terug achter wat we tegenwoordig de orchideeën noemen. Onze welvaart heeft zich zelfs vertaald in de keuze van de bloemen, waarachter we gaan zitten. Ik noem onbevangen dat deel, die 65 procent, een verloren generatie. Ik weet dat ik sterk generaliseer, want je zal maar echt niet meer kunnen dan thuiszitten. Natuurlijk heb ik begrip en oog voor hen die dat treft. Het ABP stuurde mij recent een brief die begon met: We hebben helaas geen goed nieuws voor u. Wat zou het mooi zijn als ze hadden geschreven: Wij hebben gelukkig goed nieuws voor u. U wordt minder gekort op uw uitkering, als u ons 12

13 Zeg niet: ik ga eerst een jaar rustig aan doen kunt aantonen dat u de komende tijd twaalf uur per week vrijwilligerswerk doet. Een handtekening van de voorzitter van de organisatie is voldoende. Kunt u dit niet, dan is een briefje van uw huisarts voldoende en krijgt u toch gewoon uw uitkering. In de jaren van betrokkenheid bij de turbulentie van alledag hebben we geleerd vele handschoenen op te nemen. Hebben ex-schoolleiders het ABP, een minister of bonden daarvoor nodig? Nee toch! Laat ik het in een paar lessen anders verwoorden. Lessen uit mijn eigen omgeving en ingeving, maar ook lessen die ertoe geleid hebben dat ik mijn afscheid als een nieuw begin ben gaan zien. LES 1: VIER UW AfSCHEID! Viert u afscheid, dan viert u ook uw toekomst. Denk niet: ach, wat deed ik ertoe? Heel veel collega s hebben ook veel aan u te danken. Laat een afscheid over u heen komen, het wordt altijd leuker, dan u verwacht. Mensen verdienen het om afscheid van iemand te nemen, die op een of andere manier hun welzijn heeft bevorderd. LES 2. GA NIET EERST BEHANGEN, UW HUIS SCHILDEREN Of EEN STRAATjE LEGGEN. Zeg ook niet: Ik ga eerst een jaar rustig aan doen. De violist Yehudi Menuhin sprak ooit de gedenkwaardige woorden: Als ik een dag niet speel, merk ik het; als ik twee dagen niet speel, merkt mijn directe omgeving het; speel ik drie dagen niet, dan merkt mijn publiek het. Blijf actief vanaf de eerste dag en begin je erop voor te bereiden voor het zover is. Er is straks tijd genoeg om rustig aan leuke dingen te doen. 13

14 Ja, maar (we komen immers allen uit een ja, maar-cultuur ) ik beeldhouw zo graag. Vraag dan bijvoorbeeld af of u kunt meewerken aan een expositie van thuisbeeldhouwers uit uw eigen woonplaats. Succes verzekerd. LES 3. STAP EROP Af. Een collega meldde me dat zij vast wel een uitnodiging kreeg om ergens in te gaan zitten. Ze ging met FPU, maar er kwam niemand. Lag dat aan al contacten die zij had? Nee, uiteraard niet. Alleen opvallende mensen worden gevraagd. Schooldirecteuren zijn dat toch niet? Ga er op af! Zeg niet: Ik heb altijd zo hard gewerkt, ik ken alleen mensen uit het onderwijs. Vraag uzelf af wie er in uw netwerk zitten. U kent heel veel mensen. Nog meer mensen kennen u. Maak niet de vergissing dat u denkt dat zij allemaal bij elkaar uw netwerk zijn. lessen die ertoe geleid hebben dat ik mijn afscheid als een nieuw begin ben gaan zien Weet wat u echt wilt en zoek daarbij de mensen die dat mede voor u kunnen realiseren. Dat is uw netwerk. Stap erop af, ze zijn blij dat u langskomt en willen hun expertise graag inzetten. Een voorbeeld. Een docent had in zijn woonplaats weleens voor een vrijwilligersorganisatie iets gedaan met zijn leerlingen. Hij sprak op eigen initiatief een medewerker aan. Het resultaat is dat hij bestuurlijk werk is gaan doen voor een jeu-de-boulesvereniging. Bezoek Voor iedereen in het vo op zoek naar kennis en ervaringen op het gebied van: Arbeidsmarkt & mobiliteit Opleiding & professionalisering Veilig, gezond & vitaal werken LES 4. RUST ROEST. Ik zou dat allemaal niet meer kunnen. Vroeger wel, maar nu Niet alleen lichamelijk in beweging blijven, is het devies. Niemand zal het ontkennen; het is een waarheid als een koe. Ik geef hier geen advies voor de sportschool, de boswandeling of de hond uitlaten. De beweging zit ook in onze hersenactiviteiten. Blijf actief op die terreinen, waarin u al goed was. Nu is de tijd aangebroken om weer naar de schaakclub te gaan. Laat maar komen die openingstudies of die moeilijke combinaties. Heeft u al een Ipad om met uw kleinkinderen te kunnen meedoen? Probeer ook eens een spannend geavanceerd spel. Er zijn tientallen voorbeelden, waarbij we als gepensioneerden goed uit de verf komen ook op het terrein van de hersengymnastiek. Zoek ook maar eens op internet. Heeft u ook al gezien? Tien jaar geleden was het populaire motto: Fit in de Vut. Nu noem ik het: meer doen tijdens je pensioen. Ga ervoor, uw omgeving zal u dankbaar zijn. Henk Andeweg Voion, kennis en advies van en voor het voortgezet onderwijs 14

15 Seksuele ontwikkeling Methodiek voor pedagogische begeleiding in de kinderopvang en in het basisonderwijs recensie Uit onderzoek van kenniscentrum Rutgers WPf onder ouders blijkt dat ouders het waarderen als de basisschool hun kinderen seksuele voorlichting geeft. Het boek Seksuele Ontwikkeling, methodiek voor pedagogische begeleiding in de kinderopvang en in het basisonderwijs van Channah Zwiep probeert een antwoord te geven op de vraag hoe je seksuele opvoeding op een vanzelfsprekende manier in het dagelijkse leven integreert. S eksuele ontwikkeling biedt pedagogische medewerkers en leerkrachten een richtlijn voor het pedagogisch denken en handelen. Het boek bestaat uit twee delen, waarbij de auteur in het eerste deel aandacht geeft aan wat seksualiteit voor kinderen betekent en hoe hierover door de geschiedenis heen wordt gedacht. Het tweede deel gaat over seksuele opvoeding en wat dit van de professionele opvoeders vraagt. ONTWIKKELING De seksuele ontwikkeling van een kind plaatst Zwiep in relatie tot de context, waarin het groot wordt en in relatie tot andere ontwikkelingsgebieden. Dit leidt ertoe, dat meer dan vroeger, seksueel gedrag van kinderen als onderdeel van hun algehele ontwikkeling wordt beschouwd. Op een toegankelijke wijze wordt aangegeven hoe door onderzoek inzicht is verkregen in de vijf seksuele ontwikkelingsfasen van kinderen in de leeftijd van nul tot dertien jaar. Naast de beschrijving van gedrag die bij iedere fase hoort, wordt ook geschetst in hoeverre kinderen zich bewust zijn van grenzen aan hun gedrag. DEfINITIE Zwiep definieert seksuele opvoeding als het kinderen op positieve wijze ondersteunen bij hun seksuele ontwikkeling, door hen te begeleiden bij hun verkenningstocht naar seksualiteit als onderdeel van de algehele opvoeding. Dat bij deze definitie positieve ondersteuning als invalshoek wordt gekozen, is toegelicht door de stelling, dat tegenwicht moet worden geboden aan de diverse en soms onrealistische informatie over seksualiteit in de leefwereld van kinderen. Ouders zijn in de optiek van de schrijfster de eerst aangewezen personen om kun kind te begeleiden. Zij kennen hun kind als geen ander. Omdat de seksuele ontwikkeling als onderdeel van de totale ontwikkeling ook doorgaat op plekken buiten de gezinssetting, hebben ook beroepsopvoeders hierin een rol. COMPETENTIES Naast vaardigheden die kinderen zouden moeten verwerven in hun seksuele ontwikkeling, definieert Zwier ook een aantal competenties, waarover beroepsopvoeders zouden moeten beschikken om kinderen te kunnen begeleiden, zoals een open, sensitieve en responsieve houding. In het vierde hoofdstuk worden twee opvoedingsstijlen naast elkaar gezet: een autoritatieve opvoedingsstijl, die het midden houdt tussen een autoritaire en toegevende opvoedingsstijl, en de Gordonmethode, waarbij het draait om respectvolle communicatie. Het boek biedt praktische handreikingen om het gesprek met kinderen, ouders en collega s aan te gaan over seksuele ontwikkeling. Ook is er een hoofdstuk gewijd aan het maken van pedagogisch beleid op de werkplek. Het boek wordt gepresenteerd als methodiek, hetgeen de indruk zou kunnen wekken, dat het een pasklare methode seksuele opvoeding biedt. Dit is echter niet het geval. De inhoud van het boek kan wel in een team professionals worden besproken, om na te gaan vanuit welke gedeelde visie en uitgangspunten een methode kan worden gekozen. Martin de Kock SEKSUELE OPVOEDING Methodiek voor pedagogische begeleiding in de kinderopvang en in het basisonderwijs Channah Zwiep ISBN: Uitgeverij SWP 16,50 15

16 vraag & antwoord Geen onderscheid bij echtscheiding Scholen krijgen steeds vaker te maken met leerlingen waarvan de ouders gescheiden zijn of gaan scheiden. Dat vraagt niet alleen om extra alertheid en aandacht voor de leerling, maar vraagt ook van de school om een zorgvuldige en vooral onpartijdige houding ten opzichte van beide ouders. Waarmee moet de school rekening houden bij echtscheidingen? Het is belangrijk dat afspraken over de wijze waarop de school omgaat met informatie van en naar de ouders goed zijn vastgelegd en dat de afspraken worden nagekomen. Door deze afspraken op te nemen in een regeling (protocol) en ze te publiceren in de schoolgids en op de website van de school, kan iedereen kennis nemen van deze afspraken. Het is daarnaast verstandig om bij de inschrijving van de leerling (als er dan al sprake is van gescheiden ouders) of na de scheiding (als die plaatsvindt, nadat de leerling is ingeschreven) aan de hand van een checklist over en weer goede afspraken te maken. Als dat niet gebeurt, loopt de school kans te worden geconfronteerd met een klacht of zelfs een juridische procedure. PLICHTEN VAN OUDERS Ouders zijn verplicht om alle relevante informatie aan de school te verstrekken. Bij een echtscheiding geldt dat dus ook voor zaken als de plaats(en) waar het kind woont, wie belast is met het ouderlijk gezag en eventueel andere afspraken die voor de school van belang zijn. Daarbij gaat het ook om de wijze waarop informatie wordt verstrekt over de leerling. Gebruikelijk is daarbij dat dit loopt via de ouder die het ouderlijk toezicht heeft. Deze informeert vervolgens de andere ouder. Deze ouder is daarvoor ook primair verantwoordelijk. In sommige situaties is dat echter geen vanzelfsprekendheid. Als ouders geen contact meer hebben met elkaar en dus ook niet over het kind communiceren, dan zal de school dat naar beide ouders moeten doen. Voorwaarde daarvoor is natuurlijk wel dat de school weet, dat de ouders onderling niet communiceren. Leg bij de intake dus ook de afspraak vast dat bij wijziging van omstandigheden een van de ouders de school informeert. Doet een van de ouders zo n melding, laat dan niet na om dit bij de andere ouder te verifiëren. 16

17 Het zou niet de eerste keer zijn dat de school wordt gebruikt om elkaar dwars te zitten. PLICHTEN VAN DE SCHOOL Belangrijk is dat beide ouders van de leerling dezelfde informatie krijgen. Als niet is afgesproken dat ouders elkaar informeren, of als dit wel is afgesproken, maar niet wordt nagekomen, dan heeft de school een actieve informatieplicht naar beide ouders. Daarmee moet de school zorgvuldig omgaan. Beide ouders zullen gebruik moeten kunnen maken van bijvoorbeeld de ouderavonden. Mogelijk is het noodzakelijk dat beide ouders onafhankelijk van elkaar een rapport krijgen, etc. Het is echt nodig attent te zijn op de onpartijdige rol van de school. In uitspraken van landelijke klachten wordt dat steeds weer benadrukt. De school die een aantal keren telefonisch contact heeft gehad met een van de ouders zonder de andere ouder daarover te informeren, werd door de commissie weliswaar in het gelijk gesteld, maar kreeg wel het dringende advies daarmee terughoudend om te gaan. Dezelfde klachtencommissie oordeelde dat het niet zo kan zijn dat een ouderbezoek wordt afgelegd bij een van de ouders, zonder de andere ouder daarvan op de hoogte te stellen en in de gelegenheid te stellen daarbij aanwezig te zijn, danwel ook in de gelegenheid te stellen om ook bezocht te worden. Uiteraard geldt datzelfde voor informatie over de leerling die de school verstrekt aan derden, zoals Bureau Jeugdzorg. Soms is het lastig om onpartijdigheid in acht te nemen, omdat het belang van de leerling daarbij niet het meest gebaat is. Zo kreeg de directeur van een school een klacht tegen zich, omdat hij een leerling op verzoek van de moeder enkele weken verlof had gegeven. Hij wist weliswaar dat de vader van de leerling het daarmee niet eens was, maar vond het in het belang van de leerling beter dat er wel toestem- ming werd gegeven. Dat deed hij na overleg met de leerplichtambtenaar, maar zonder de vader te informeren. De commissie oordeelde dat de directeur dat wel had moeten doen. In dat gesprek had hij kunnen uitleggen waarom hij, ondanks de bezwaren van de vader, toch toestemming zou geven voor het verlof. Alleen via een uitspraak van de rechter kan worden bepaald dat de school aan een van de gescheiden ouders geen of slechts beperkte informatie hoeft te geven. Uiteraard moet de school dan wel op de hoogte zijn van zo n uitspraak. INfORMATIE AAN DERDEN Met informatie naar derden is het weer heel anders gesteld. Zo mag de school geen informatie verstrekken aan nieuwe partners van de ouders. Uiteraard kan het voorkomen dat de nieuwe partner de ouder vergezelt, bijvoorbeeld op een ouderavond. Dat is geen probleem, de informatie wordt dan immers gegeven aan de ouder. Neem hierover afspraken op in het protocol en communiceer daarover met de ouders. Het is immers vervelend als u keer op keer aan een nieuwe partner moet uitleggen, dat u niets over de leerling mag vertellen. Als de school gevraagd wordt informatie te vertrekken aan externe partijen en die informatie op grond van wet- en regelgeving moet verstrekken, dan is er geen verplichting de ouders hiervan op de hoogte te stellen, maar het is vaak wel verstandig dat toch te doen. ONPARTIjDIGHEID IN DE PRAKTIjK Hoe belangrijk het is om zorgvuldig om te gaan met de onpartijdige rol van de school, blijkt uit een uitspraak van de klachtencommissie uit juni Een moeder meldde zich op school om haar kind, dat bij haar ex-partner woonde, op te halen en mee te nemen naar de crisisopvang, omdat naar haar mening de situatie voor het kind te onveilig was. De IB er die hiermee werd geconfronteerd, oordeelde dat de school mag geen informatie verstrekken aan nieuwe partners van de ouders de handelwijze van de moeder inderdaad in het belang van de leerling was en liet toe dat de moeder het kind mee nam. Saillant detail was dat de vader op dat moment ook in de school aanwezig was voor een gesprek met de directeur. De school stelde de vader niet op de hoogte. Dit leidde tot een klacht. De klachtencommissie oordeelde dat de klacht gegrond was. De school (in dit geval de IB er) had niet zelfstandig mogen oordelen over de noodzaak/wenselijkheid om de leerling met de moeder te laten meegaan. In plaats daarvan had hij telefonisch contact moeten opnemen met de crisisopvang om te verifiëren of de moeder haar komst daar aangemeld had. Was dat niet gelukt, dan lag het voor de hand om de politie in te schakelen voor interventie. De vader die het uiteraard niet eens was met deze gang van zaken, kwam enkele dagen later onaangekondigd naar school om verhaal te halen. Toen de directeur hem verzocht daarvoor eerst een afspraak te maken, verklaarde hij niet weg te gaan, voordat hij te woord werd gestaan. Het feit dat de directeur vervolgens de politie inschakelde om de vader te laten verwijderen, leidde opnieuw tot een klacht, maar die werd ongegrond verklaard. Jan Damen, CNV Onderwijs 17

18 mijn school Over de schouder meekijken met.. Eva We kijken mee over de schouder van Eva, teamleider van een vmbo-t school. Dit is het vierde schooljaar van haar leiderschap. Eva heeft veel idealen, is een bezig baasje en betrokken bij haar leerlingen. Hoeveel leerlingen gaan wij achteruit? Je hoort zoveel over krimp tegenwoordig. Ik maak me er heel erg zorgen over. Het schijnt zelfs dat er al mensen in de RDDF worden geplaatst. U begrijpt al wie hierover begint: de jonge, dit schooljaar benoemde collega. Net van de lerarenopleiding komend, in zijn stageschool benoemd, is bezorgd over zijn baan. Ben ik volgend jaar nog welkom? Opvallend vind ik altijd hoe goed die pas beginnende leraren geïnformeerd zijn. Als ik vraag of ze iets van passend onderwijs weten, staan ze me glazig aan te kijken. Gaat het over hun eigen positie, dan weten ze er heel veel van. Ik snap het best, maar wat is nu actueel? Die krimp is voor ons nog lang niet aan de orde. De prognoses geven dat voor onze regio duidelijk aan. Ik word af en toe moedeloos van dat soort gesprekken. Nog een voorbeeld misschien? De eerste schooldag na een vakantie komt een docent naast me staan en zegt: Nou, Eva, nog zes punt vier. Mijn wazige blik moet heel veel hebben gezegd, want direct daarop antwoordt ze me lachend: Snap je dat niet? Grapje! Dat betekent nog zes weken en vier dagen dan hebben we weer vakantie. Onder het motto elk geintje is een seintje, word ik regelmatig geconfronteerd met collega s die blijkbaar meer oog hebben voor hun eigen welzijn dan dat van de leerlingen. Ik schrijf dat nu op, tegelijkertijd weet ik dat het tegendeel gelukkig veel meer voorkomt. Ik ben ook maar een mens, die gesprekken raken mij. Maar ook dit: Dag mevrouw, leuk u weer eens te zien! Hij herkent me meteen, Bas, de destijds onverwoestbare optimist, het zorgenkind, de handenbinder, de is-gedoemd-vast-te-lopen-leerling. Nu de trotse bezitter van een eigen poffertjeskraam. Samen met een paar Engelse vriendinnen uit mijn studietijd, die één keer per jaar Nederlands proberen te leren, ga ik bij hem poffertjes eten. Trots vertelt hij in zijn Engels dat zijn little pancakes het beste smaken. Dat komt door die lady of English, die hem leerde om door te zetten. As she was still young, she was e very good juf. Bijna letterlijk smaakvol vindt hij het prachtig om er nog meer over te vertellen. Hij vertelt over zijn opleiding tot cook en dat hij maar net mbo 3 haalde. Nu na zes jaar heeft hij zijn draai al gevonden. En wat voor een draai, ik glunder blijkbaar zichtbaar. Ik krijg complimentjes van mijn vriendinnen; dat is pas echt wat teweegbrengen bij leerlingen. Natuurlijk vertel ik dat het niet mijn verdienste is, maar dat er zoveel inzet bij ons op school is, en dat het, samen met de ouders, of soms ondanks de ouders, teamwerk is. Als we afgerekend hebben, wuift hij ons nog vrolijk na. De Engelse porties die maar half op zijn, ontlokken hem de voor mij legendarische uitroep: Next time for you the whole portie! Een uitspraak die ik de laatste tijd nog wel eens gebruik als we een taak niet in één keer kunnen afmaken. Ik ben dus af en toe een teamleider in twee werelden. Ik kan het slecht hebben dat mensen zo met zichzelf bezig zijn en ik ben zo trots, dat soms ook diezelfde collega s in staat zijn dingen bij leerlingen los te maken, waarvan je pas veel later de vruchten ziet, of in mijn geval, plukt. 18

19 Reflectie bij -4 We treffen elkaar zo n twee keer per jaar, nadat we ooit kennismaakten tijdens een opleiding voor schoolleiders. Al snel na aanvang daarvan trokken we veel samen op. Uitwisseling van ervaringen en wederzijdse bezoeken aan de werkkring zorgde voor een band, geestverwantschap zou je kunnen zeggen. Onze laatste twee ontmoetingen kenmerkten zich door winterkou. We voerden gesprekken op en langs het ijs. Schaatsen onder, de horizon tegemoet. De blik vooruit om scheuren te ontwijken en tussendoor voorzichtig omzien: hoe het kwam, dat werk op school niet langer ging. Nu de periode van thuiszitten wat langer duurt, weet hij het beter te plaatsen: iemand moest de gaten vullen. Verantwoordelijkheid bracht op een aangename manier actie met zich mee. Het was leuk om zoveel groepen te zien en invallers waren immers moeilijk te vinden. Die schaarste, ook in communicatie met collega s begon hem echter op te breken. Werk hoopte op, evenals de druk. Een noodstop was nodig om zichzelf weer terug te vinden. Gelukkig reageerde het bestuur en de omgeving begripvol. Was er tijd en ruimte om andere perspectieven te zoeken. Eerst opnieuw op school, maar toen dat niet lukte verder. Dat vervolg houdt hem bezig. Waar doe je goed aan en hoe vind je opnieuw vertrouwen? Het maken van die afwegingen is een punt in je loopbaan, waar je nooit wenst te komen. Het pad dat zo lang vertrouwd leek, is door omstandigheden veel minder zeker geworden, dan altijd werd aangenomen. Nieuwe wegen lonken, maar wat tref je aan het einde daarvan aan? Zijn stem is krachtig als hij zegt, zo graag te willen laten zien dat hij het wél kan. Op een andere school, zich bewust van wat er dit keer anders moet. Ook al ken ik niet in die mate de gevoelens van vertwijfeling en onzekerheid, begrijp ik de behoefte aan een nieuwe kans om jezelf te bewijzen. Als dingen, mede door jouw inzet goed gaan, geeft dat immers voldoening. Bij het spreken over de toekomst kunnen we eerlijk de opties en haalbaarheid ervan naast elkaar leggen. Want bij de ander wellicht te boek staat als burn out, maakt hij allerminst een uitgebluste indruk. het is goed om van tijd tot tijd letterlijk je blikveld te verruimen Eenmaal thuis, houdt het laatste gesprek me lang bezig. Welke keuzes maak ik en wat zijn de gevolgen daarvan? Net als anderen ken ook ik de signalen van teveel op mijn werk betrokken te raken. Thuis nog snel wat lijstjes opstellen, om het de volgende dag maar niet te vergeten. Met een hoofd vol van werk, net wat minder geduldig reageren op onverwachte vragen en problemen die zich thuis of op school voordoen. Om niet onverhoeds de grenzen te passeren, is het goed om je bewust te zijn van de signalen. Alleen daarom is het al goed van tijd tot tijd je blikveld letterlijk te verruimen. De school uit, in de benen, de ruimte in. Jezelf en je door de ander een spiegel voor laten houden. Of dit nu bij -4 of op een mooie zomerdag is. Over een tijdje spreken we weer af. De zon zal schijnen en de toekomst lacht ons tegemoet. Martin de Kock 19

20 CNV Onderwijs helpt het onderwijs in Nederland Opkomen voor de belangen van het onderwijspersoneel en de kwaliteit van onderwijs, dat is de dubbele doelstelling van CNV Onderwijs. Traject LeerKRACHT laat zien dat deze twee pijlers hand in hand gaan. Op zestien scholen in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs krijgen leerkrachten ondersteuning van ex-consultants van organisatieadviesbureau McKinsey samen met de Onderwijscoöperatie om van en met elkaar te kunnen leren. De Onderwijscoöperatie zorgt ervoor dat er op alle zestien scholen coaches aanwezig kunnen zijn voor een of twee dagen per week, om de schoolleiding en de leerkrachten te ondersteunen in hun transformatie naar een klimaat, waarin het onderwijs en de leerkracht weer centraal staan. Het onderwijs in Nederland is goed. We staan in de subtop van internationale ranglijsten, maar dit is al jaren zo. Ondanks alle investeringen in vernieuwingen zijn we er blijkbaar nog niet in geslaagd naar een hoger niveau van excellent te gaan. Niet de Mammoetwet, ondanks alle investeringen zijn we er niet in geslaagd naar een hoger niveau van excellent te gaan niet de basisvorming, niet het competentiegericht onderwijs; geen van de impulsen heeft ertoe geleid dat het onderwijs er beter op is geworden. We zijn aan het watertrappelen. VAN GOED NAAR BETER Organisatieadviesbureau McKinsey vroeg zich af hoe dit komt en heeft op internationaal niveau onderzoek gedaan naar de redenen. Het rapport over dit onderzoek How the world s most improved school systems keep getting better leverde drie antwoorden op. Als eerste dat de belangrijkste stimulans voor beter onderwijs leerkrachten zijn, die als professionals constant met elkaar in gesprek zijn over hoe hun lessen beter kunnen, door samen aan die lessen te werken en van collega s te leren. Daarnaast helpen goede lerarenopleidingen, zodat de startkwaliteit van de instroom van nieuwe leraren op scholen al goed is. Verder is gebleken dat de kwaliteit van schoolleiders cruciaal is. Uit het onderzoek blijkt ook dat als er geen goede schoolleider is, er ook geen goede leerkrachten op school zijn in de betekenis van professionals die permanent willen leren. Verder blijkt dat de beste schoolleiders gemiddeld een uur per week minder werken dan de zwakste schoolleiders. Maar in die beschikbare uren besteden de beste schoolleiders 20 tot 40 procent van hun tijd aan het primaire proces. Dat wil zeggen lessen bezoeken en samen met leraren werken aan het verbeteren van lessen. Bovendien komt uit het onderzoek naar voren hoe belangrijk de invloed is van de schoolleider in de cultuur van de school. De schoolleider kan veel betekenen in het opbouwen en onderhouden van een klimaat, waarin leren centraal staat. Tegelijkertijd kan hij degene zijn die deze ontwikkelingen belemmert. ERVARINGEN SCHOOLLEIDERS Schoolleiders van de deelnemende scholen zijn zich heel goed bewust van hun rol en verantwoordelijkheid bij de veranderingen. Simon Baars is schoolleider van het Diamantcollege in Den Haag. Ik geloof in een duurzame verbetering van het onderwijs, doordat er elk jaar geïnvesteerd wordt in lessen bezoeken bij collega s en het gezamenlijk ontwerpen en verbeteren van lessen. Daarnaast geloof ik dat er jaarlijks geïnvesteerd moet worden in coaching en training van vaardigheden, zoals het geven en ontvangen van feedback om dit vast te houden. Door het traject LeerKRACHT ben ik mij er nog meer bewust van geworden dat de kwaliteit van onderwijs alleen beter gemaakt kan worden door een totaalaanpak van gezamenlijke lesobservaties, gezamenlijke lessenvoorbereiding, feedback en onmisbaar het leanbord. Het leanbord is op scholen geïntroduceerd om met elkaar scherp te krijgen welke resultaten ertoe doen op school en welke 20

PROTOCOL. School en echtscheiding 2013-2017

PROTOCOL. School en echtscheiding 2013-2017 PROTOCOL School en echtscheiding 2013-2017 De Malelande Juttepeergaarde 2 3824 BE Amerfoort 033-4564410 malelande@kpoa.nl Inleiding Dit protocol is geschreven om ouders en leerkrachten een handreiking

Nadere informatie

Gelet op artikel 6g1, derde lid, van de Wet op het voortgezet onderwijs en artikel 12b, derde lid, van de Wet voortgezet onderwijs BES:

Gelet op artikel 6g1, derde lid, van de Wet op het voortgezet onderwijs en artikel 12b, derde lid, van de Wet voortgezet onderwijs BES: Besluit van tot wijziging van het Inrichtingsbesluit WVO en het Inrichtingsbesluit WVO BES in verband met vakanties en andere dagen waarop geen onderwijs wordt verzorgd Op de voordracht van de Staatssecretaris

Nadere informatie

Protocol bij scheiding

Protocol bij scheiding Protocol bij scheiding De gevolgen van een scheiding tussen vader en moeder kunnen voor een kind ingrijpend zijn. Dit protocol is een poging de gevolgen zoveel mogelijk in goede banen te leiden. 1. Anders

Nadere informatie

5.4 Praten met ouders

5.4 Praten met ouders seksualiteit. Bespreek daarom ook eens met je Turkse of Marokkaanse collega s welke waarden jullie samen belangrijk vinden in de seksuele ontwikkeling. Verschillende meningen zijn geen probleem, zolang

Nadere informatie

UITSPRAAK. het bestuur van A, gevestigd te B, verzoeker, hierna te noemen het bevoegd gezag

UITSPRAAK. het bestuur van A, gevestigd te B, verzoeker, hierna te noemen het bevoegd gezag 106912 UITSPRAAK in het geding tussen: het bestuur van A, gevestigd te B, verzoeker, hierna te noemen het bevoegd gezag en de deelmedezeggenschapsraad van C te B, verweerder, hierna te noemen de DMR 1.

Nadere informatie

ENQUÊTE: toetsing op maat

ENQUÊTE: toetsing op maat ENQUÊTE: toetsing op maat Bezoekers van de website van de PO-Raad konden hun mening geven over toetsing op maat. Tussen 22 januari en 6 februari 2013 hebben 201 mensen de enquête volledig ingevuld. De

Nadere informatie

Wat is er afgesproken? LOON Waarom komt er pas op 1 januari nog wat extra s bij en niet al per 1 september? WERKDRUK

Wat is er afgesproken? LOON Waarom komt er pas op 1 januari nog wat extra s bij en niet al per 1 september? WERKDRUK Op 30 juni is tussen CNV Onderwijs, de overige bonden en de PO-Raad een akkoord gesloten over een nieuwe cao voor het primair onderwijs. Daarmee komt een eind aan een langdurig traject van onderhandelen

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Stuurgroep Jong

Nieuwsbrief. Stuurgroep Jong Nieuwsbrief Stuurgroep Jong IN DIT NUMMER Even voorstellen: Stuurgroep Jong Wat doet CNV onderwijs voor Jou? Op reis met Edukans Invallen Even wat anders! Nieuws: - Event 2014 - Netwerkbijeenkomsten Vacature

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 2218 Vragen van het lid

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Emmen. Datum: 12 december 2011. Rapportnummer: 2011/358

Rapport. Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Emmen. Datum: 12 december 2011. Rapportnummer: 2011/358 Rapport Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Emmen. Datum: 12 december 2011 Rapportnummer: 2011/358 2 Klacht Verzoekster klaagt erover, dat de gemeentesecretaris

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs

Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs Een goede relatie tussen ouders en school komt het leerresultaat ten goede en dat is wat we allemaal willen! Convenant Impuls Kwaliteitsverbetering Onderwijs

Nadere informatie

SAMENVATTING. 105920 - Klacht over niet adequate lessenvervanging, optreden op ouderavond en handelen jegens leerling; VO

SAMENVATTING. 105920 - Klacht over niet adequate lessenvervanging, optreden op ouderavond en handelen jegens leerling; VO SAMENVATTING 105920 - Klacht over niet adequate lessenvervanging, optreden op ouderavond en handelen jegens leerling; VO Een ouder klaagt erover dat de directie de vervanging van de natuurkundelessen niet

Nadere informatie

Ministerie OCW Aan mevr. M. van Bijsterveld-Vliegenthart, Staatssecretaris Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Ministerie OCW Aan mevr. M. van Bijsterveld-Vliegenthart, Staatssecretaris Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Ministerie OCW Aan mevr. M. van Bijsterveld-Vliegenthart, Staatssecretaris Postbus 16375 2500 BJ Den Haag OOG voor het MBO staat voor Onafhankelijke Onderwijsgroep voor het MBO ; Een groep onderwijskundig

Nadere informatie

Voor wie is de Week van passend onderwijs bedoeld?

Voor wie is de Week van passend onderwijs bedoeld? Ongetwijfeld heeft iedereen wel eens de term PASSEND ONDERWIJS voorbij zien komen. Samenwerkingsverbanden, schoolbesturen en scholen zijn al een aantal jaar druk bezig alles vorm te geven zoals het in

Nadere informatie

Uitspraaknr. 07.067-077-078

Uitspraaknr. 07.067-077-078 Landelijke Klachtencommissie onderwijs (mr. R. van de Water, S.Y. Kuurstra, drs. M. Polderman) Uitspraaknr. 07.067-077-078 Datum: 14 november 2007 Onzorgvuldige behandeling vertrouwenskwestie (signaal

Nadere informatie

Als je te weinig van een kind verwacht, komt er niet uit wat er in zit. Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt INTERVIEW

Als je te weinig van een kind verwacht, komt er niet uit wat er in zit. Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt INTERVIEW INTERVIEW Auteur: René Leverink Fotografie: Rijksoverheid Onlangs hebben minister Van Bijsterveldt en staatssecretaris Zijlstra van OCW drie actieplannen gelanceerd, gericht op een ambitieuze leercultuur

Nadere informatie

5. Toetsen om te leren

5. Toetsen om te leren 5. Toetsen om te leren Op Internet kwam ik dit bericht uit 1997 tegen: AMSTERDAM - De Montessorischolen voor voortgezet onderwijs halen slechtere eindexamenresultaten dan scholen van andere richtingen.

Nadere informatie

Didactisch partnerschap

Didactisch partnerschap Didactisch partnerschap Vijf routekaarten om lastige situaties in het samenwerken met ouders te hanteren Het klinkt zo mooi: didactisch partnerschap. Zie daar als leraar maar eens een goede invulling aan

Nadere informatie

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs Peter Leisink Opzet van deze leergang Introductie Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs: inhoudelijke verkenning Programma en docenten leergang strategisch

Nadere informatie

Verlof- en vakantieregeling PSG 2015-2016

Verlof- en vakantieregeling PSG 2015-2016 Verlof- en vakantieregeling PSG 2015-2016 Maart 2015 2015 Vakantieregeling OP S2015-2016 Verlof- en vakantieregeling OOP S15-16 Versie Status Datum Auteur Doel-Wijzigingen Versie 1.0 concept Jan 2015 schouten

Nadere informatie

3. Een voorbeeld protestbrief aan de minister

3. Een voorbeeld protestbrief aan de minister Hieronder vindt u : 1. De brief per post aan de schoolleiding en de medezeggenschapsraad 2 pagina s 2. De brief per post voor leerling en ouders 3. Een voorbeeld protestbrief aan de minister Den Haag,

Nadere informatie

Inhoud. 10 aanraders. Meer weten? 94 Reeds verschenen 95

Inhoud. 10 aanraders. Meer weten? 94 Reeds verschenen 95 Inhoud 10 aanraders 1. Visie voor beweging 04 2. De vertellende IB er 12 3. De afstemming 22 4. Het succes voorop 30 5. Charisma dat aanzet 40 6. Crea-inspiratie 48 7. De witte zwerm 58 8. Spreukcontact

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur,

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur, a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze referentie 349195 Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015 Geacht

Nadere informatie

Uitspraaknr. 06.056. De klacht. De feiten. De visie van partijen

Uitspraaknr. 06.056. De klacht. De feiten. De visie van partijen Landelijke Klachtencommissie onderwijs (mr. M.E.A. Wildenburg, S.J. Drijver, R.C.A. Wilcke) Uitspraaknr. 06.056 Datum: 27 juli 2006 Belemmerde communicatie, zonder reden melden van vermoedelijk ongeoorloofd

Nadere informatie

Protocol gescheiden ouders KBS de Brakken, Rijen

Protocol gescheiden ouders KBS de Brakken, Rijen Protocol gescheiden ouders KBS de Brakken, Rijen Versie maart 2013 1 Protocol Gescheiden ouders Dit protocol beschrijft de afspraken die De Brakken hanteert in de situatie van gescheiden ouders. De verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Van individuele casuïstiek naar casusoverstijgende oplossing?!

Van individuele casuïstiek naar casusoverstijgende oplossing?! Van individuele casuïstiek naar casusoverstijgende oplossing?! Kort verslag van een OC+-initiatief rond thuiszittende leerlingen uit het primair onderwijs in de regio Eindhoven November 2012 Een publicatie

Nadere informatie

Protocol Informatievoorziening bij gescheiden ouders

Protocol Informatievoorziening bij gescheiden ouders Protocol Informatievoorziening bij gescheiden ouders INHOUDSOPGAVE Inleiding en doel 2 Vormen van gezag/toezicht en werkwijze school 3 Verwachtingen van school en ouders 4 Verlofaanvraag, ophalen, gezinsvoogd,

Nadere informatie

Nieuws uit. JAARGANG 2 extra editie kwaliteitszorg

Nieuws uit. JAARGANG 2 extra editie kwaliteitszorg Nieuws uit. JAARGANG 2 extra editie kwaliteitszorg Wat is kwalitatief goed onderwijs? Een niet zo makkelijk te beantwoorden vraag. Het antwoord heeft waarschijnlijk wel te maken met het gegeven dat de

Nadere informatie

Centraal aanmeldingsformulier leerlingen primair onderwijs Schoolbestuur L&E (www.lauwerseneems.nl)

Centraal aanmeldingsformulier leerlingen primair onderwijs Schoolbestuur L&E (www.lauwerseneems.nl) Centraal aanmeldingsformulier leerlingen primair onderwijs Schoolbestuur L&E (www.lauwerseneems.nl) Openbare basisschool De 9 Wieken Het Hooge Heem 1, 9951 BT Winsum telefoon: 0595 441269 e-mail: obsde9wieken@lauwerseneems.nl

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool De Hoeve

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool De Hoeve RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool De Hoeve Plaats : Hoevelaken BRIN-nummer : 03OU Onderzoeksnummer : 124256 Datum schoolbezoek : 27 Rapport vastgesteld te Utrecht

Nadere informatie

Alles over zij-instromen in het onderwijs. Voor de klas staan en leren tegelijk.

Alles over zij-instromen in het onderwijs. Voor de klas staan en leren tegelijk. Alles over zij-instromen in het onderwijs. Voor de klas staan en leren tegelijk. Kennis overdragen, dagelijkse contact met jonge mensen, samen ontdekken waar je grenzen liggen; werken in het onderwijs

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Colofon. Almeerse Scholen Groep. Koersplan maart 2015

Wat gaan we doen? Colofon. Almeerse Scholen Groep. Koersplan maart 2015 Colofon De uitgebreide versie van het ASG Koersplan 2015-2018 kunt u vinden op www.almeersescholengroep.nl. Dit is een uitgave van de Almeerse Scholen Groep. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd

Nadere informatie

Protocol gescheiden ouders PCB De Stromen, augustus 2015

Protocol gescheiden ouders PCB De Stromen, augustus 2015 Protocol gescheiden ouders PCB De Stromen,augustus 2015 Protocol Gescheiden ouders Dit protocol beschrijft de afspraken die De Stromen hanteert in de situatie van gescheiden ouders. De verantwoordelijkheden

Nadere informatie

SAMENVATTING. 104771 - Klacht over medewerking aan AMK-onderzoek; PO

SAMENVATTING. 104771 - Klacht over medewerking aan AMK-onderzoek; PO SAMENVATTING 104771 - Klacht over medewerking aan AMK-onderzoek; PO Een vader klaagt dat de IB'er zonder indicatie en overleg onjuiste informatie heeft verschaft aan het AMK en aan de logopedist en de

Nadere informatie

Beleid nevenwerkzaamheden medewerkers VPCO De Basis 10 maart 2015

Beleid nevenwerkzaamheden medewerkers VPCO De Basis 10 maart 2015 Beleid nevenwerkzaamheden medewerkers VPCO De Basis 10 maart 2015 Inleiding De ervaring leert dat personeelsleden soms nevenwerkzaamheden uitvoeren naast hun reguliere werk in dienst van het bestuur. Het

Nadere informatie

Starters-enquête. 9 september 2014. Een initiatief van AOb-Groene Golf en het NCRV-programma Altijd Wat

Starters-enquête. 9 september 2014. Een initiatief van AOb-Groene Golf en het NCRV-programma Altijd Wat Starters-enquête 9 september 2014 Een initiatief van AOb-Groene Golf en het NCRV-programma Altijd Wat 1 EEN STROEVE START Een fantastische baan, maar heel erg zwaar. De Groene Golf de jongerenafdeling

Nadere informatie

Onderzoek Grote klasse(n)?!

Onderzoek Grote klasse(n)?! Onderzoek Grote klasse(n)?! November 2013 Over het onderzoek Dit online onderzoek, tot stand gekomen in samenwerking met jongerenwebsite Scholieren.com, is gehouden van 5 tot 12 november 2013. Er deden

Nadere informatie

ADVIES. de heer A en mevrouw B te K, ouders van C, leerling op school D te K, klagers

ADVIES. de heer A en mevrouw B te K, ouders van C, leerling op school D te K, klagers 105679 - Klacht over handelen in strijd met belangen leerling, onzorgvuldige klachtbehandeling, niet nakomen afspraken en onzorgvuldig voeren gesprek; PO SAMENVATTING Ouders klagen erover dat de directeur

Nadere informatie

Over een relatie met een (ex-)zorgvrager. Aanvulling bij Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening

Over een relatie met een (ex-)zorgvrager. Aanvulling bij Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening Over een relatie met een (ex-)zorgvrager Aanvulling bij Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening 1 Inleiding In 2011 heeft de V&VN Commissie Ethiek de notitie Omgaan met aspecten

Nadere informatie

De school stelt het welzijn en de ontwikkeling van het kind voorop, is geen partij in een echtscheiding en blijft neutraal tegenover beide ouders.

De school stelt het welzijn en de ontwikkeling van het kind voorop, is geen partij in een echtscheiding en blijft neutraal tegenover beide ouders. Protocol omgaan met gescheiden ouders April 2015 We praten over een scheiding; hiermee bedoelen we zowel de ontbinding van een huwelijk, van een geregistreerd partnerschap als het uit elkaar gaan van ouders

Nadere informatie

Vernieuwende elementen. 1. Stuurgroep ouderbetrokkenheid

Vernieuwende elementen. 1. Stuurgroep ouderbetrokkenheid Ds. Joannes Beukelmanschool, Alblasserdam pagina 1 De Ds. Joannes Beukelmanschool, locatie Weverstraat: samenwerken met ouders aan de ontwikkeling van kinderen op basis van de Bijbel Ouders worden gezien

Nadere informatie

De scholen zijn aan zet Tussenrapportage programma School aan Zet

De scholen zijn aan zet Tussenrapportage programma School aan Zet De scholen zijn aan zet Tussenrapportage programma School aan Zet september 2012 Tussenrapportage Programma School aan Zet september 2012 Inleiding Elk schoolteam staat voor de uitdaging om het onderwijs

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

Als ouders uit elkaar gaan

Als ouders uit elkaar gaan Als ouders uit elkaar gaan Inhoud 3 > Als ouders uit elkaar gaan 4 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Het ouderschap blijft bestaan 7 > Informatie en consultatie 9 > De rol van de Raad 11 > De rechter

Nadere informatie

Werken bij de. Wil je werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie? Lees dan deze folder!

Werken bij de. Wil je werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie? Lees dan deze folder! Werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie Wil je werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie? Lees dan deze folder! 2 Werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie Inhoud 1. De Rijksoverheid gaat zelf schoonmaken.

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij. Annie M.G. Schmidt

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij. Annie M.G. Schmidt RAPPORT VAN BEVINDINGEN Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij Annie M.G. Schmidt Plaats : Spijkenisse BRIN-nummer : 24BG Onderzoeksnummer : 126085 Datum schoolbezoek : 7 juni 2012 Rapport vastgesteld te

Nadere informatie

[NB. Het gesproken woord geldt!]

[NB. Het gesproken woord geldt!] Spreekschets voor Minister Bussemaker bij de ALV van Beter Onderwijs Nederland met als thema De leraar en zijn vak, kwaliteit van de leraar in Eindhoven op 9 maart 2013. [NB. Het gesproken woord geldt!]

Nadere informatie

Protocol informatieplicht gescheiden ouders

Protocol informatieplicht gescheiden ouders Protocol informatieplicht gescheiden ouders -December 2012- Protocol informatieplicht gescheiden ouders Uit artikel 11 en 13 van de Wet op het Primair Onderwijs vloeit de verplichting voort dat het bevoegd

Nadere informatie

www.deoase-twello.nl Het team van CBS de Oase wenst iedereen een heel gelukkig, gezond en leerzaam 2015 toe!

www.deoase-twello.nl Het team van CBS de Oase wenst iedereen een heel gelukkig, gezond en leerzaam 2015 toe! www.deoase-twello.nl nummer: 2014/2015-08 Inhoud Algemeen...1 Gelukkig nieuwjaar!... 1 Maandagmiddag 26 januari vrij... 1 Normering Cito aangepast... 1 Agenda... 1 Groep 3...2 Groep 7...2 De complimentenbox...

Nadere informatie

PROTOCOL ABSENTIE EN VERZUIM

PROTOCOL ABSENTIE EN VERZUIM Noordpolderkade 167 2516 JE Den Haag Telefoon: (070) 3350628 Fax: (070) 3352470 School voor Praktijkonderwijs info@esloocollege.nl www.esloocollege.nl PROTOCOL ABSENTIE EN VERZUIM INHOUD: 1. WAT DOET DE

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

Werken onder de 18 Wat zijn de regels? versie juni 2013

Werken onder de 18 Wat zijn de regels? versie juni 2013 Werken onder de 18 Wat zijn de regels? versie juni 2013 Ben je jonger dan 18 jaar en wil je gaan werken, dan krijg je met andere regels te maken dan volwassenen. Deze regels gaan over het soort werk dat

Nadere informatie

GMR/100617 Heerenveen, 17 juni 2010

GMR/100617 Heerenveen, 17 juni 2010 GMR/100617 Heerenveen, 17 juni 2010 PROTOCOL INFORMATIEVOORZIENING GESCHEIDEN OUDERS / VERZORGERS INLEIDING Binnen OSG Sevenwolden worden mentoren, docenten, teamleiders, locatie- (adjunct)directeuren

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

Scheiding privé en werk

Scheiding privé en werk Scheiding privé en werk We leven in een tijd waarin werk en privé steeds meer door elkaar lijken te lopen. Veel mensen zijn ook in hun vrije tijd bereikbaar voor hun baas. De andere kant van de medaille

Nadere informatie

Trekkingsrecht werkdrukvermindering: antwoorden op veel gestelde vragen

Trekkingsrecht werkdrukvermindering: antwoorden op veel gestelde vragen NIEUWSBRIEF DATUM: KENMERK: VOLGNUMMER: 26 februari 2009 CNV Onderwijs afd. beleid 2009-1 Let op! Vóór 15 maart keuze maken Trekkingsrecht werkdrukvermindering: antwoorden op veel gestelde vragen Op 20

Nadere informatie

Onderzoek (v)echtscheidingen

Onderzoek (v)echtscheidingen Onderzoek (v)echtscheidingen 31 augustus 2012 Over het onderzoek Aan het onderzoek deden 4.445 ouders mee die in scheiding liggen of die gescheiden zijn op het moment dat ze minderjarige kinderen hadden,

Nadere informatie

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK Een onmisbare handleiding voor eerstelijnspraktijken die de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling gaan implementeren. 4 INTRODUCTIE DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK 6 8 12

Nadere informatie

GIDS ZIJN IN EEN MEETCULTUUR

GIDS ZIJN IN EEN MEETCULTUUR 80 GIDS ZIJN IN EEN MEETCULTUUR Bram de Muynck 81 Hoe staat het met de CITO-isering van het onderwijs en hoe kun je hier vanuit christelijk perspectief tegen aan kijken? 82 Discussies over het onderwijs

Nadere informatie

Beleid Informatieverstrekking en beslissingsrecht gescheiden ouders

Beleid Informatieverstrekking en beslissingsrecht gescheiden ouders Beleid Informatieverstrekking en beslissingsrecht gescheiden ouders Inleiding In de dagelijkse praktijk hebben scholen vaak te maken met gescheiden ouders en blijkt dat scholen verschillend omgaan met

Nadere informatie

Rapport. Datum: 27 april 1998 Rapportnummer: 1998/126

Rapport. Datum: 27 april 1998 Rapportnummer: 1998/126 Rapport Datum: 27 april 1998 Rapportnummer: 1998/126 2 Klacht Op 20 augustus 1997 ontving de Nationale ombudsman een verzoekschrift van de heer P. te Oud Alblas, met een klacht over een gedraging van Gak

Nadere informatie

Kaarten voor Leerling-bemiddeling

Kaarten voor Leerling-bemiddeling Math Boesten Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Arno Callemeijn Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Kaarten voor Leerling-bemiddeling Een handzaam hulpmiddel

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Advies- en Arbitragecommissie Rijksdienst

Advies- en Arbitragecommissie Rijksdienst Advies- en Arbitragecommissie Rijksdienst AAN: De Centrales van Overheidspersoneel, toegelaten tot het Sectoroverleg Rijkspersoneel De Voorzitter van het Sectoroverleg Rijkspersoneel Bijlagen 1 AAC/92.064

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool Woold. : Winterswijk Woold

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool Woold. : Winterswijk Woold RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool Woold Plaats : Winterswijk Woold BRIN-nummer : 19BC Onderzoeksnummer : 127559 Datum schoolbezoek : 8 november 2012 Rapport vastgesteld

Nadere informatie

STICHTING KATHOLIEK ONDERWIJS DE GOUW

STICHTING KATHOLIEK ONDERWIJS DE GOUW STICHTING KATHOLIEK ONDERWIJS DE GOUW Beleid Informatieverstrekking gescheiden ouders Inleiding In de dagelijkse praktijk hebben scholen vaak te maken met gescheiden ouders en blijkt dat scholen verschillend

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Flexibel werken én een hypotheek

Flexibel werken én een hypotheek Flexibel werken én een hypotheek Een hypotheek met Reacties uit de media op de perspectiefverklaring perspectiefverklaring Columnist Frank Kalshoven, de Volkskrant Alleen hypotheken verstrekken aan mensen

Nadere informatie

Rapport. Verslag van Rapport over een klacht over de SVB te Amstelveen. Datum: 22 januari 2013. Rapportnummer: 2013/007

Rapport. Verslag van Rapport over een klacht over de SVB te Amstelveen. Datum: 22 januari 2013. Rapportnummer: 2013/007 Rapport Verslag van Rapport over een klacht over de SVB te Amstelveen Datum: 22 januari 2013 Rapportnummer: 2013/007 2 De klacht en de achtergronden De Nationale ombudsman ontving in het voorjaar van 2012

Nadere informatie

Als ouders gaan scheiden

Als ouders gaan scheiden Als ouders gaan scheiden Over de Raad voor de Kinderbescherming September 2009 Justitie Ministerie van Justitie Raad voor de Kinderbescherming Als ouders gaan scheiden Met de meeste kinderen en jongeren

Nadere informatie

Management summary - Flitspeiling: Week van passend onderwijs

Management summary - Flitspeiling: Week van passend onderwijs Management summary - Flitspeiling: Week van passend onderwijs Van 24 t/m 28 maart vond de Week van Passend Onderwijs plaats. De Week is een initiatief van het ministerie van OCW en 22 onderwijsorganisaties,

Nadere informatie

Schoolverzuim. Volgens de Leerplichtwet is voor verzuim officieel toestemming nodig. In dit protocol

Schoolverzuim. Volgens de Leerplichtwet is voor verzuim officieel toestemming nodig. In dit protocol Schoolverzuim Volgens de Leerplichtwet is voor verzuim officieel toestemming nodig. In dit protocol A. Inleiding B. Leerplicht C. Wat is leerplicht? 1. Leerlingen van 4 jaar niet leerplichtig 2. Leerplicht

Nadere informatie

Bekwaamheidsdossier. februari 2006 O. OC0602_p8_12 Personeelsbeleid2.i8 8 19-01-2006 16:29:26

Bekwaamheidsdossier. februari 2006 O. OC0602_p8_12 Personeelsbeleid2.i8 8 19-01-2006 16:29:26 Bekwaamheidsdossier Laat zien wat je i februari 2006 O OC0602_p8_12 Personeelsbeleid2.i8 8 19-01-2006 16:29:26 Is het bekwaamheidsdossier een nieuwe papieren tijger? Dat hoeft niet. Leraren die zelf verantwoordelijk

Nadere informatie

DEFINITIEF RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING BIJ DS. G.H. KERSTENSCHOOL

DEFINITIEF RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING BIJ DS. G.H. KERSTENSCHOOL DEFINITIEF RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING BIJ DS. G.H. KERSTENSCHOOL Plaats : Borsele BRIN-nummer : 07KB Onderzoeksnummer : 119810 Arrangementsnummer : 86068 Onderzoek uitgevoerd

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KORT ONDERZOEK SPECIAAL BASISONDERWIJS

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KORT ONDERZOEK SPECIAAL BASISONDERWIJS Inspectie van het Onderwijs Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap RAPPORT VAN BEVINDINGEN KORT ONDERZOEK SPECIAAL BASISONDERWIJS SSBO De Prinsenhof Plaats nummer Onderzoeksnummer Datum onderzoek

Nadere informatie

Infobulletin 8 locatie Heythuysen

Infobulletin 8 locatie Heythuysen Infobulletin 8 locatie Heythuysen nummer 8 jaargang 15 5 februari Mededelingenblad voor medewerkers van SG. St. Ursula, locatie Heythuysen. Dit blad verschijnt om de drie weken, echter niet tijdens de

Nadere informatie

Regeldrukagenda gaat strijd aan met bureaucratie

Regeldrukagenda gaat strijd aan met bureaucratie Illustraties: Susi Bikle Regeldrukagenda gaat strijd aan met bureaucratie Iedereen is het erover eens: er moet een einde komen aan de overbodige papieren rompslomp in het onderwijs. Werkgevers, werknemers

Nadere informatie

Enquête stichting Parentes Zoetermeer

Enquête stichting Parentes Zoetermeer Enquête stichting Parentes Zoetermeer In de afgelopen weken hebt u de mogelijkheid gehad om d.m.v. onze enquête uw stem te laten horen over diverse punten die spelen binnen onze stichting Parentes. In

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Mocht u vragen hebben, naar aanleiding van deze nieuwsbrief, dan kunt u gerust langslopen om uw vragen te stellen!

Mocht u vragen hebben, naar aanleiding van deze nieuwsbrief, dan kunt u gerust langslopen om uw vragen te stellen! Paradijsplein 2 1093 NJ Amsterdam T 020 6941138 E directie@kunstmagneetschooldekraal.nl 11e nieuwsbrief, vrijdag 30 januari 2015 Beste ouders, Voor u ligt de nieuwsbrief van deze week. Hierin leest u de

Nadere informatie

De kwaliteit van educatieve activiteiten meten. Universiteitsmuseum Utrecht

De kwaliteit van educatieve activiteiten meten. Universiteitsmuseum Utrecht De kwaliteit van educatieve activiteiten meten Universiteitsmuseum Utrecht De kwaliteit van educatieve activiteiten meten Universiteitsmuseum Utrecht Claudia de Graauw Bo Broers Januari 2015 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Vroeg vreemdetalenonderwijs. Visiedocument

Vroeg vreemdetalenonderwijs. Visiedocument Vroeg vreemdetalenonderwijs Engels Visiedocument Inhoudsopgave Inleiding 3 Van good naar great vroeg vreemdetalenonderwijs 4 Taskforce vroeg vreemdetalenonderwijs 5 Vroeg vreemdetalenonderwijs in 2025

Nadere informatie

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers?

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? Gespecialiseerd boekhoudkundig of financieel personeel uitzenden is ons vak. Daarnaast adviseren en informeren wij bedrijven ook graag over verloning

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Inzetbaarheidsscan 2 Ben jij duurzaam inzetbaar? Blijf van waarde in de wereld van werk Iedereen wil graag gezond, productief en met plezier

Nadere informatie

Protocol bij scheiding van ouders jan. 2010. Basisschool De Regenboog, Grobbendonckpark 43 5051 KR Goirle 013-5342657

Protocol bij scheiding van ouders jan. 2010. Basisschool De Regenboog, Grobbendonckpark 43 5051 KR Goirle 013-5342657 Protocol bij scheiding van ouders jan. 2010 Basisschool De Regenboog, Grobbendonckpark 43 5051 KR Goirle 013-5342657 Protocol bij scheiding van ouders Het protocol bestaat uit twee onderdelen: - Richtlijnen

Nadere informatie

Gespreksformulieren LA personeel Dommelgroep

Gespreksformulieren LA personeel Dommelgroep Gespreksformulieren LA personeel Dommelgroep (versie mei 2012) FUNCTIONERINGSGESPREK leraar basisonderwijs (LA) Naam: Geboortedatum: Huidige school: Leidinggevende: Huidige functie: Datum vorig gesprek:

Nadere informatie

ALLES IS GEZEGD GEBRUIKSAANWIJZING

ALLES IS GEZEGD GEBRUIKSAANWIJZING ALLES IS GEZEGD GEBRUIKSAANWIJZING Een van de jongens De Kempenaerstraat 11B 1051 CJ Amsterdam The Netherlands www.eenvandejongens.com +31 20 894 36 28 info@eenvandejongens.nl VOORWOORD Wij zijn Anne Marieke

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse Ouders, het verborgen kapitaal van de school Hans Christiaanse Initiatief OCW vanaf januari 2012 www.facebook.com/oudersenschoolsamen Samenwerken Noem wat erin je opkomt, als je denkt aan een goede samenwerking

Nadere informatie

dit gaat over mij en mijn vak het is snel en gemakkelijk en je ziet wat je hebt bereikt

dit gaat over mij en mijn vak het is snel en gemakkelijk en je ziet wat je hebt bereikt nieuw in mijn functie, had ik snel en goed overzicht wat er speelde in mijn team ik heb met COSMO in kaart waar ik zelf voor sta we zien een grote groei van de ontwikkelingen in de teams nu hebben we veel

Nadere informatie