REDACTIONEEL ONAFHANKELIJK MAGAZINE VAN DE HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "REDACTIONEEL ONAFHANKELIJK MAGAZINE VAN DE HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN"

Transcriptie

1 HANZEMAG.NL 2 REDACTIONEEL ONAFHANKELIJK MAGAZINE VAN DE HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN 19e jaargang 18 september 2013

2

3 INTRO DUCTIĒ GO, GO, GO, PABO INTERVIEW: JET BUSSEMAKER 14 DE INAUGURATIE VAN UNITAS NEW ARRIVALS 2 int

4

5 NATTE HANZE KICK OFF Op 10 september was er op de Zernikecampus een feestje voor Hanzestudenten. Op het zompige grasveld tussen de Van DoorenVeste en de BrugsmaBorg lieten verschillende studieverenigingen zien wat je naast je studie nog meer kunt doen en probeerden nieuwe leden te werven. Er was leuke levende muziek van Orange Skyline, Sofie Klekamp en Marcello Maduro. In de lounge draaiden dj s. Alleen het publiek ontbrak. De opblaasbare kroeg met rodeostier trok de stop er voortijdig uit vanwege te weinig belangstelling. Ook het springkasteel kon de sfeer niet doen opveren. De troosteloze grijze regen deed geen goed aan het feestje. Foto: Luuk Steemers

6 GOED VOOR STUDENT, SLECHT VOOR RENDEMENT Chris Wind 6 Hanzehogeschoolvoorzitter Henk Pijlman ziet niks in het wegsturen van studenten. Liever kiest hij voor een verhoging van de onderwijskwaliteit om de rendementsdaling te stoppen. Tijdens uw openingstoespraak sprak u over de Amerikaanse filosofe Martha Nussbaum. Wat spreekt u zo aan aan haar ideeën? Eind juni gaf zij een lezing voor Studium Generale over haar boek Not for Profit. Zij beweert hierin dat we niet alleen een economische crisis hebben, maar ook een crisis in het onderwijs. We zoeken steeds meer een onderwijssysteem waar de economie profijt van moet hebben. Daarmee verwaarlozen we de democratie en het burgerschap. Als we jongeren alleen opleiden in vakken waar we direct profijt van denken te hebben, en niet meer in ethiek, filosofie, geschiedenis en talen, dan gaat dat uiteindelijk ten koste van de kwaliteit van de samenleving. In juli berichtte RTV Noord dat de Hanzehogeschool de activiteiten beter gaat afstemmen op de markt. Dat klinkt tegenstrijdig met deze filosofie. Die conclusie had RTV Noord zelf getrokken. We stemmen al goed af met de markt, daar verandert niet echt iets aan. Misschien dat het iets met de komst van IBM naar Groningen te maken had? IBM is een voorbeeld van iets wat we graag willen: dicht bij het werk zitten. We hebben ons ingezet om IBM zo goed mogelijk te faciliteren, want studenten hebben natuurlijk best profijt van de aanwezigheid van zo n groot bedrijf. Het Noorden moet van zijn achterstand een voorsprong maken. Waarom kiest IBM voor Groningen? Vanwege de aanwezigheid van kennisinstellingen en de relatieve afwezigheid van kennisintensieve arbeid. Ik denk ook dat dit in de toekomst wel eens vaker gaat gebeuren. Misschien kijken studenten wel net zo zakelijk naar onderwijs en kiezen ze hun studie vooral vanwege hun kansen op de arbeidsmarkt Dat studenten naar de arbeidsmarkt kijken, vind ik heel erg logisch. Maar dat ontslaat ons niet van de plicht om onderdelen aan opleidingen toe te voegen die hen leren om hun rol als burger beter te vervullen. Dat er meer marktdenken is: prima. Maar het moet niet doorslaan. Als het heel eenzijdig kortetermijndenken wordt, dan gaat het mis. De markt verandert trouwens ook voortdurend. Wij moeten toch een beetje over die korte termijn heenkijken en de lange termijn in de gaten blijven houden. Dat is onze taak als kennisinstelling. Een hogeschool moet toch gewoon opleiden voor de arbeidsmarkt, niet opvoeden? Het één staat niet los van het ander. Nussbaum gaf daar een mooi voorbeeld van. Ze had een student die heel erg pro-doodstraf was. Hij kreeg de opdracht om een discussie aan te gaan waarbij hij tegen de doodstraf moest pleiten. Zo breng je dus iemand empathie bij. Je moet je kunnen verplaatsen in de ander. De kans is best aanwezig dat je na je studie bij een internationaal bedrijf komt te werken en dan moet je met hele verschillende mensen uit andere culturen kunnen werken. Dan moet je je eigen standpunten kunnen ijken, maar ook relativeren. Dan is het te mager om te zeggen

7 DE MAKKELIJKSTE MANIER OM DE RENDEMENTEN TE LATEN STIJGEN, IS HET NIVEAU TE LATEN DALEN Foto: Luuk Steemers ik vind dit of ik vind dat. We willen studenten een kritische, onderzoekende houding meegeven. Hoe gaan we dat in de praktijk merken op de Hanzehogeschool? Het budget per student is ook dit jaar weer fors gestegen. Dat moet vooral gestoken worden in extra contacturen. We hebben net een nieuw visiedocument geschreven en zullen daar de komende maanden met docenten over in discussie gaan: waar willen we die uren aan besteden? Aan extra taalonderwijs? Meer aandacht voor ethische vraagstukken? Socratisch redeneren en discussiëren? Meer interdisciplinaire onderzoeken en samenwerking? Is er wel tijd voor reflectie en algemene ontwikkeling als studenten supersnel moeten afstuderen? Tijdsdruk heeft wel enige invloed, maar we moeten het ook weer niet overdrijven. De door de overheid gefaciliteerde studietijd neemt af, maar de feitelijke studietijd al jaren niet meer. Was het maar zo! Het blijft een gevecht van jewelste om de rendementen te verbeteren. Maar omdat het allemaal sneller moet, zou het juist een opdracht moeten zijn als onderwijsinstelling om wat meer van dit soort Bildungselementen toe te voegen aan het curriculum. Bijt het elkaar niet, die nadruk op rendement tegenover meer aandacht voor algemene ontwikkeling? We focussen in Nederland heel erg op de rendementen, maar Europees gezien is de studieduur heel gemiddeld. Toch willen we in Nederland sneller, want we willen bezuinigen. De Hanzehogeschool heeft niet voor een verhoging van de rendementen gekozen, dat is redelijk bijzonder. Wij willen slechts handhaven. Onze uitval in het eerste jaar is vier procent lager dan het landelijk gemiddelde. Maar ons rendement aan het einde van de studie is ook vier procent lager dan het landelijk gemiddelde. Dan moet je kiezen tussen het emancipatiemodel, waarbij je mensen de kans geeft om misschien met iets meer studietijd toch hun diploma te halen, of je kiest ervoor om nog meer mensen te verwijderen om de rendementen omhoog te krijgen. Wij kiezen voor het eerste. Bent u niet bang dat u dan gebrek aan ambitie wordt verweten? Wij sturen minder mensen weg, dat is geen gebrek aan ambitie, eerder een ideaal. De Erasmus Universiteit is er buitengewoon trots op dat studenten nu ook in hun tweede jaar zestig punten moeten halen om te mogen blijven. Maar het aantal eerstejaars is daardoor wel ongelofelijk gedaald. Je kunt niet zomaar als onderwijsinstelling tegen de Staat zeggen: dit is ons rendementsmodel, zo gaan we het doen. Want één ding heb je nooit in de hand: het gedrag van de studenten. Als de arbeidsmarkt krap is, zoals nu, dan zullen studenten overwegen om nog een extra bijvak of cursus te volgen om hun cv uit te breiden. Dat is dan dus slecht voor het rendement, maar goed voor de student en uiteindelijk ook goed voor de samenleving. In een tweet vlak voor de zomervakantie noemde u rendementen het grootste probleem van het onderwijs. Het wordt vooral door politici als het grote probleem gezien. Als studenten snel afstuderen, dan levert dat geld op. Maar dat is niet mijn ideaal. Mijn ideaal is mensen kansen geven en ze goed voorbereiden op de arbeidsmarkt. Maar het dalen van de rendementen zie ik wel als probleem, dat moet niet. Maar dat is wat anders dan heel rigide blijven streven naar een stijging van de rendementen. Wij willen met een verhoging van de onderwijskwaliteit de daling stoppen en tenminste hetzelfde rendement halen. Hoe kan het eigenlijk dat de rendementen bleven dalen terwijl er al jaren allerlei maatregelen worden getroffen om de daling tegen te gaan? Dat heeft ook zeker iets met niveau te maken. De makkelijkste manier om de rendementen te laten stijgen, is het niveau te laten dalen. Je ziet ook een tweezijdige beweging. Aan de ene kant zijn er strengere regels om de kwaliteit te bewaken: er wordt strenger toezicht gehouden en de eisen bij accreditaties zijn hoger. Tegelijkertijd zie je dat de rendementen omhoog moeten. Dat levert een zekere spanning op. Het kabinet wil nu de kwaliteit van instroom wel verbeteren door beter toezicht op middelbaar onderwijs, maar dat heeft tijd nodig. 7

8 BIJ DE LES STILTE Lessen in souplesse Loes Vader 8 Laatst realiseerde ik me dat er verschillende stiltes zijn. Nou wist ik dat ook wel. Maar het drong toen pas echt tot mij door. Ik woon nu bijna een week op mezelf. Na drie dagen was ik een middagje alleen thuis. Het was vrijdag. Twee huisgenoten waren onderweg naar hun ouders en de derde had nog les. Het huis was doodstil. Ik hoorde geen lawaai van de buren door de muren. Het drong tot me door dat ik uit huis was. Ik kom uit een groot gezin. Er is altijd iemand beneden. Eens per dag is er gegarandeerd ergens in huis een meningsverschil. Ik was gewend aan geluid. Ik zat vaak op mijn kamer met de deur dicht. Maar toch. Ik hoorde altijd ergens wel gepraat. Als het niet mijn familie was, dan waren het wel de buren. Nu was dat weg. Pure stilte. Als of er niemand was. Alsof ik alleen op de wereld ben. Af en hoorde ik een voorbijgaande auto. Maar dat was alles. Een stilte die een soort leegte creëert waar ik niet tegen kan. Ik kan sowieso niet goed tegen stiltes. Ik praat veel, maar dat is ook om stiltes te vermijden. Ze zijn zo ongemakkelijk. Daar hou ik niet van. Op de basisschool hadden we wel eens dat we even stil moesten zijn voor het eten. Ik vond dat zo gek. Ik wist niet waar ik kijken moest. Een keer was ik zo verveeld dat ik mijn bord probeerde te laten balanceren op mijn hoofd. Ik zat toen in groep zes. M n juf destijds vond dat niet zo leuk. Toen de rest van de school buiten aan het spelen was, moest ik blijven zitten in het lokaal van groep acht. Dat vond ik doodeng. Ze waren zo groot. Toen ze binnenkwamen viel het stil. Ik rende weg. Niet wetend wat ik moest doen in die stilte. Sindsdien hou ik van rumoer. HABON ABDULAHI In de catacomben van Dansacademie Lucia Marthas aan de Akkerstraat, op een steenworp van het Noorderplantsoen, geeft derdejaars HBO Dans Luc Simonis (20) een beginnersles Popshowmusicaldans. Het is dinsdagavond kwart over acht, in de enigszins grauwe door tl-balken verlichte ruime danszaal is het warm. Vochtig warm. De geur van zweet vermengt zich met tien verschillende deo s en evenzoveel bodylotions. De docent ballet die het uur ervoor les gaf, heeft zijn danspupillen flink aan het werk gezet. Ook de zeven meiden en drie jongens van Luc rekken en strekken zich al tijdens de follow the leader warming-up in het zweet. Tien beginnende dansers in zwarte leggings, driekwart joggingbroeken en zwarte strakke topjes, de sokken half over de voeten, volgen hun docent en de Good Times-dance beats van Owl City & Carly Rae Jepsen. En plié, twee, drie, vier Rek, twee, drie, vier Strek vier, vijf, zes Netjessssss PLIÉS & TENDUES Dansacademie Lucia Mathas is een bruisende school met jonge getalenteerde dansers, die stuk voor stuk boordevol inzet bezig zijn met hun passie: dans, dansen en dans doceren. Binnen de Dansacademie is er een stage-afdeling waar studenten van de docentenopleiding lessen geven. Zo geven de eerstejaars vooral les aan elkaar, tweedejaars aan kleuters en kinderen, derdejaars ontfermen zich over de recreatieve lessen waar iedereen die zich in de wereld van pliés en tendues wil verdiepen of gewoon lekker wil dansen, zich voor kan inschrijven. Klassiek ballet blijft toch de basis. Ook van Popshowmusical. Luc bouwt de les in fasen op. Na de warming-up zijn nek, schouders en hoofd aan de beurt. Isolaties heten die oefeningen, het heel bewust bewegen van een lichaamsdeel zonder dat je de rest van je lichaam verroert. Tien koppies draaien van voor naar rechts, van achter naar links. De ogen geloken. De volgende oefening is een technische waarmee de voeten flexibel en sterk worden gemaakt als een opmaat voor het echte danswerk. Netjes twee aan twee, knietjes omhoog, voeten geflext. Flex en zij Tatata Strek en sluit Netjessss Ook de buik krijgt een beurt met sit-ups en de plank. Na een korte stretch op de vloer met de voetzolen tegen elkaar verzamelen de tien dansers zich in een hoek van de zaal voor de triplets. Triplets zijn oefeningen die vaak in combinatie met pirouettes worden gedaan. SOUPLESSE EN KRACHT De opbouw van de dansles is gericht op souplesse en kracht. En een beetje cardio voor de conditie en om een pondje kwijt te raken. Na de warming-up worden passen getraind en de techniek aangeleerd. Allemaal op een dansante manier. De cursisten leren de ruimte te gebruiken en werken toe naar een choreografie. Van de tien cursisten van Luc zijn er negen afkomstig van de mbo-dansopleiding die Dansacademie Lucia Marthas aanbiedt met het Noorderpoort. Sherelyn (19) doet geen dansopleiding, maar studeert Sociaal Pedagogisch Werk. Hoewel ze de pasjes lastig vond en het niveau best hoog voor een beginnersles besluit ze toch morgenavond mee te dansen bij de gevorderden. Ondertussen heeft Luc de triplets uitgebouwd met halverwege een pirouette en een grand jeté, een soort spagaat in de lucht. Chassé, stap, jeté Chassé, stap, jeté Neem je armen mee Netjesssss Als de les zijn einde nadert en twee cursisten met zichtbare tegenzin de zaal verlaten omdat ze de bus moeten halen, voegt Luc een laatste oefening toe aan de triplets. Een rol over het zwarte glimmende linoleum, dat door het jarenlange dansen de sporen draagt van een roadmap die lijkt op die van een wereldstad als Tokyo of Mexico City. Aan het eind van de les koelen de tien cursisten hun warme spieren, bezwete hoofden en klotsende oksels door nog een aantal rek-en-strek-oefeningen. Met het obligate: applausje voor jezelf zit de eerste les Popshowmusicaldans er op.

9 GRATIS PROEFLES Studenten die geïnteresseerd zijn, kunnen een gratis proefles volgen. Opgave kan bij het secretariaat van de Dansacademie via of door te bellen naar Meer info op: Het rooster is als volgt: Maandag uur Ballet beginners uur Popshowmusicaldans beginners Dinsdag Ballet gevorderden Popshowmusicaldans gevorderden Donderdag uur Urban alle niveaus Foto: Luuk Steemers

10 Foto: Luuk Steemers

11 GO, GO, GO, PABO Loes Vader Rina Tienstra Neem 110 verse pabo ers, doe daar de negentienkoppige introductiecommissie bij, voeg daar een hyperactieve muziekjuf en een rekenmeester aan toe. Zet dit gezelschap drie dagen in drie kampeerboerderijen. Resultaat: een allereerste middag lesgeven op de basisschool. 11

12 LEVENDE CLAXONS Maandag 3 september, om één uur druppelen de eerstejaars die op introductiekamp gaan rustig lokaal D2.32 binnen voor de openingsact. Koffie, thee, stampende beats en een college superhelden onder leiding van twee - nu al gesloopte - docenten staan op het programma als opwarmer voor de introweek. De heren Beer en Force One beginnen hun college met een brilletje-op-brilletje-af-quiz met als thema superhelden. In de zinderend spannende finale spelen twee teams van drie eerstejaars tegen elkaar. De teamcaptains dienen als menselijke claxon. De vraag of het spel pedagogisch verantwoord is, wordt luid en duidelijk beantwoord door Marije, één van de levende claxons. Ze verlaat de zaal op hoge poten nadat ze een bord slagroom in haar gezicht krijgt. Om de gemoederen te bedaren vertoont de intro-cie een film. We volgen Keven de homo, Flower die is blijven hangen in de sixties, hoogzwangere Priscilla die haar vruchtwater met bier bijvult en er lustig op los rookt, ijdele Veerle die niet genoeg aandacht krijgt en een Goois kaktrutje op hun zoektocht naar helden en schurken. Op een Blair Witch-achtige manier gefilmd en eindigend met de legendarische woorden: wordt vervolgd OP DE PEDALEN Dinsdag 4 september, om negen uur vertrekt de groep op de fiets richting het Zuidlaardermeer. Het is een zachte doch grijze maandagochtend, de weersvooruitzichten zijn prima. Voor donderdag is zelfs 28 graden voorspeld. De Bloemert, de Veenhorst en de Hondsrug zijn drie schitterend gelegen kampeerboerderijen met veel ruimte voor sport, spel, muziek en feest. Prima locaties om je prille basisonderwijs-skills te ontwikkelen. GYMMEN BIJ DE BLOEMERT Slapen, zwaaien, niezen, rennen, zwemmen, skiën, tandenpoetsen, vliegen. Go, go, go Pabo! Aan de oever van het Zuidlaardermeer warmen Superzebra Marin en Golden Girl Marieke, op stampende kinderliedjes, in hun hilarische superhero-outfits dertig nieuwe eerstejaars op voor hun workshop bewegingsonderwijs. In Wat is jouw superkracht? zullen de studenten hun krachten meten en inspiratie opdoen voor hun eerste eigen les die ze twee dagen later moeten geven op drie basisscholen in de omgeving. Maar dat weten ze nog niet... Marin: De workshop moest 95 minuten duren, het mocht geen geld kosten en we moesten dingen verzinnen die ze op de basisschool kunnen gaan gebruiken. Kracht, dapperheid, intelligentie, uithoudingsvermogen, sluwheid en samenwerking, daar draait het allemaal om. In de workshop spinnenwebje klimmen is het lachen geblazen. Ga maar op mijn nek zitten, moedigt een stoere juf een medestudent aan. Die probeert zich door het reuzenspinnenweb naar de andere kant van een boom te wurmen zonder de draden aan te raken. Ik ben dus helemaal niet lenig, gilt ze terwijl ze tergend langzaam naar beneden glijdt. Haar teamgenoten lachen zich slap om de innige omhelzingen en kolderieke capriolen bij deze onmogelijke opdracht, een management game voor slangenmensen. De rest van de studenten springen touwtje, drukken armpje, tijgeren onder dekzeilen door, passen puzzelstukjes aan elkaar, stampen ballonnen plat en slepen elkaar van de ene pion naar de andere om hun niveau te testen. De jury bepaalt wie zich dé superheld van de middag mag gaan noemen. IN DE VEENHORST ZIT MUZIEK De Veenhorst ligt midden in het bos bij Midlaren. In de rietgedekte boerderij worden broodjes gesmeerd en koffie gezet. Terwijl de rokers in de zon van een sigaretje genieten en een horde wespen een schaal spekkies aanvalt, zet juf Loes Heitling twee kisten instrumenten klaar. Sambaballen, halve kokosnoten, triangels, tamboerijnen, allerlei percussie- en rammelinstrumenten én een accordeon. Klokslag twee uur zit de groep enigszins schuchter klaar voor de allereerste muziekles. Juf Loes stelt de groep gerust: muziek en dans zijn niet eng. Ze schuift een cd in de recorder en neemt resoluut plaats bovenop de cajon. Cajon is het Spaanse woord voor kistje en dat is precies wat het instrument is. Om erin te komen begin juf Loes met een rap met veel beweging. Boom chicka boom Chicka rocka chicka boom Ahaaa ahooo One more time Loes geeft de maat aan op de cajon en de juffen en meesters in de dop klappen en stampen vrolijk mee. Als de kelen soepel zijn en de spieren opgewarmd, pakt Loes de accordeon die ze twintig jaar geleden op een rommelmarkt op de kop tikte. De groep eerstejaars kent het liedje wel dat Loes inzet. Ik zoek een jongen met stekelhaar, Stekelhaar en een basgitaar Vuurrode sokken en een spijkerbroek Dat is de jongen die ik zoek 12

13 Om het lied voor kinderen aantrekkelijk te maken, kun je wijzen. Wijzen naar je hoofd, naar je broek en naar je sokken. Op de muziek van de jongen met stekelhaar heeft Loes een superheldentekst gemaakt. Die gaat als volgt: Ik zoek een super super held Het gaat m om de eer en niet om geld Mensen helpen dat is zijn doel Deze held is supercool Loes legt de groep uit wat de weggooimethode is: je zingt een liedje voor en geeft steeds één regel weg. De docent zingt steeds minder en de klas steeds meer. Een beproefde methode om een klas een liedje te leren. De volgende stap is het liedje versieren met instrumenten. Eindelijk mogen de onderwijzers en onderwijzeressen in spe een instrument uit de bakken kiezen. Met de instrumenten worden de zinnen stuk voor stuk gepimpt en luister bijgezet. Voeten stampen en handen klappen, applausje voor jezelf. ZWETEN OP DE HONDSRUG Rondom natuurvriendenhuis de Hondsrug, in het sprookjesachtige bos bij Noordlaren, kunnen de dertig eerstejaars zich helemaal uitleven tijdens het levend Stratego. Op een grote, bijna lege open plek in het bos, met een pipo-wagen en een eenzame kip-caravan als decor, verstoppen ze zich achter bomen en ze klimmen erin om elkaar te ontlopen. Ze rennen als waanzinnigen in het rond en spelen tikkertje tussen de waslijnen. Sommige studenten liggen uitgeput in het gras, anderen hangen hijgend tegen boomstronken Eén meisje staat stil midden op het veld met een stapel kaartjes in haar ene hand. Met haar andere hand propt ze kaartjes van de aanstormende zwetende studenten in de zak van haar hoody. Het is Maura, bestuurslid van de studievereniging LeBaso. Ze legt het spel uit dat de studievereniging speciaal voor de introductie heeft verzonnen. We spelen een soort levend superheldenstratego. De roden tegen de blauwen. Iedere student krijgt steeds een opdrachtkaartje waarop staat aangegeven welk type superheld ze zijn en wie ze kunnen verslaan. Superman, Spiderman, en Catwoman staan als eerste drie op het kaartje. Als jouw type hoger op het kaartje staat, mag je het kaartje van de ander houden. En die moet een nieuw kaartje bij me halen. De groep die de meeste kaartjes heeft ingeleverd, is de winnaar. Het blauwe team wint het spel met 100 punten verschil en mag een mini-prijsje kiezen. FARTMAN IN EEN TUTUUTJE Donderdag 6 september, uur. Op basisschool de Eshoek in Annen wachten Michiel, Jeroen en David op groep acht voor een middag knutselen & presenteren. Jeroen begint: hij wil ook meester worden en vraagt of de juffen en meesters op school helden zijn. Direct gaan de vingertjes de lucht in. Jaaaa, Master P, onze meester, is héél leuk! Mijn oma is een held, vertedert een blond joch. Omdat ze zo lief is. Nadat de groep al hun helden en hun superkrachten hebben opgesomd van Superman tot Buzz Lightyear tot Mega Mindy deelt Michiel grote vellen papier uit. Per tafel (groepje) gaan de kinderen hun eigen superheld bedenken en knutselen. Tafeltje 3 zet er flink de vaart in. Hun superheld heet Fartman. Hij laat scheten. De twee meisjes in het groepje knippen een roze tutuutje voor Fartman. Tafel 1 verzint BH-man, tafel 2 een wezen dat half slang, half leeuw is. Er is een gorilla die snoep schiet uit zijn ene hand en vuur uit zijn andere. Boobiewoman schiet rotte melk uit haar borsten en heeft laserogen. Na een uurtje knutselen is de tijd om. Scharen worden opzij gelegd en potloden opgeruimd. Het is tijd voor bobsleeën. Het is eigenlijk een drinkspel, maar het kan ook prima in groep acht worden gespeeld, grinnikt master Michiel. POWERMAN MET REUZENSPIEREN Aan de muur van het lokaal van klas 3A hangen kaartjes met de woorden maan, roos en vis. De juffen Juul, Emma en Malu gaan er hun eerste superheldenles geven, onder het toeziend oog van juf Ina Tilman. Weten jullie wat een superheld is?, vraagt juf Emma. De klas knikt ijverig. En als Malu vraagt of ze er eentje kunnen noemen, gaan de vingers allemaal de lucht in. Superman en Mega Mindy zijn de favorieten van de kleintjes. En hun superkrachten kennen ze ook. Ze zijn supersterk, superslim en kunnen vaak vliegen. En ze vangen boeven natuurlijk. Als juf Juul suggereert dat er in het dagelijks leven ook superhelden bestaan, bijvoorbeeld brandweermannen, veert één van de meisjes op. Dat doet mijn vader, roept ze trots. Even is ze de held van de klas en tekent ze ingespannen een brandend huis met haar vader blussend in de hoofdrol. De andere kinderen tekenen ijverig hun superheld en proberen keurig binnen de lijntjes te kleuren. Ze schrijven de M van Mega Mindy of de S van superman in grote hanenpoten boven hun kunstwerken. Of ze tekenen een powerman met reuzenspieren en een vel vol met slechteriken achter de tralies. Superhelden zijn het, allemaal. 13

14 PLOFSTUDENTEN? ZE KRIJGEN NU BETER LES DAN IK VROEGER. HOP, Bas Belleman & Hein Cuppen 14 Over hun studieschuld hoeven studenten zich geen zorgen te maken, denkt onderwijsminister Jet Bussemaker. Maar ze moeten niet achterover leunen. Vier jaar studie is kort. Foto: Kees Rutten

15 Jet Bussemaker (PvdA) geeft studenten graag een goede raad: Geniet en verwonder je, maar besef ook wat een voorrecht het is om te mogen studeren. Gebruik je tijd goed en zorg dat het genieten en alle dingen die op je af komen, niet ten koste gaan van je studie. Bent u zelf ook zo aan uw opleiding begonnen? Ik weet nog dat ik mijn studiekeuze heel moeilijk vond. Ik ben uiteindelijk politicologie gaan studeren, maar een andere keuze zou ook goed zijn geweest. Want als je je ergens in verdiept, wordt het naar mijn ervaring altijd boeiend. Ik dacht wel dat ik met politicologie verschillende kanten op kon. Wetenschap vond ik interessant, journalistiek ook, internationale betrekkingen Dacht u toen al na over een politieke loopbaan? Juist niet. Ik was vooral geïnteresseerd in de geschiedenis van politieke processen. Gaandeweg vond ik de wetenschap zo interessant, dat ik daarin ben doorgegaan. Ik ben gepromoveerd, deed onderzoek en heb lesgegeven. Toch kwam u in de politiek terecht. Hoe kunt u dan van anderen een weloverwogen studiekeuze verwachten? Daarom zal ik ook niet zeggen dat je alleen aan je toekomstige beroep moet denken als je iets kiest. Maar weet wel dat je met kunstgeschiedenis over een paar jaar lastiger aan de bak komt dan met elektrotechniek of werktuigbouwkunde. En als je toch graag kunstgeschiedenis studeert, kun je ook denken: ik ga tijdens mijn studie ook iets over ondernemerschap leren. Veel universiteiten en hogescholen bieden daar interessante programma s over aan. Tegenwoordig hebben studenten minder tijd en geld om zich te vergissen. Vier jaar studie is kort. Daarom moet je bij een college niet achteroverleunen en denken: Eens kijken of die meneer of mevrouw iets leuks te vertellen heeft, en zo niet, dan ga ik met mijn buurvrouw het caféleven van gisteravond doornemen of een date voor vanavond regelen. In mijn eerste dagen aan de universiteit ging er opwinding door me heen: yes, hier ben ik nu! Als postdoc in Harvard had ik hetzelfde gevoel: daar liepen al die beroemde wetenschappers. Snapt u dat studenten zich zorgen maken nu studeren steeds duurder wordt? Iets meer gevoel van urgentie kan geen kwaad. Dat ze beter gaan nadenken over hun keuzes en studietempo is één van de doelen van het sociaal leenstelsel. Maar het belangrijkste is dat we meer geld binnenhalen voor de kwaliteit van het onderwijs. Met een goede opleiding verdien je over het algemeen beter dan anderen. Waarom zou je studenten juist nu een extra schuld laten opbouwen? We zitten midden in een schuldencrisis. Om uit de crisis te komen is investeren in onderwijs en onderzoek superbelangrijk. Nederland kan alleen concurreren met kennis. Ik vind het alles bij elkaar goed te beargumenteren. De kosten vallen hier nog mee, vergeleken met andere landen. In Engeland betaal je zo n negenduizend euro collegegeld per jaar. En ik schrik ook van de verhalen over studieleningen in Amerika en de torenhoge tarieven daar. U krijgt het nog lastig als de Eerste Kamer dwars gaat liggen. Is het leenstelsel niet gedoemd te stranden? Ik ben een beetje klaar met die vraag. Het wetsvoorstel ligt nog helemaal niet in de Eerste Kamer. Ik moet nog zien of het er werkelijk niet doorheen komt. U zou ook kunnen zeggen: we wachten tot er in 2015 een nieuwe Eerste Kamer is. Dan weten we of het plan genoeg steun krijgt. Er zou nu al een ruime meerderheid moeten zijn. D66 en GroenLinks hebben het leenstelsel in hun verkiezingsprogramma staan en ik heb SGP en 50Plus er sympathiek over horen praten. D66 roept om de haverklap dat het zo graag hervormingen wil. Dit is de belangrijkste hervorming op mijn terrein. Jullie zouden het ons toch kwalijk nemen als we niet eens meer het debat zouden voeren? OP EEN GEGEVEN MOMENT IS DE REK ERUIT. WE HEBBEN DE OPBRENGST VAN HET SOCIAAL LEENSTELSEL OP TERMIJN ECHT NODIG Er is een lichting studenten die de basisbeurs verliest, maar niets gaat merken van de investeringen in latere jaren. Is dat niet zuur? De vraag ligt op tafel of we daar iets aan kunnen doen. Voor mij is vooral belangrijk dat we naar de lange termijn kijken. De huidige studenten gaan de komende jaren wel iets merken van de prestatieafspraken met universiteiten en hogescholen over contacturen, beter opgeleide docenten en hogere studenttevredenheid. Met de huidige middelen kun je nog veel doen, maar op een gegeven moment is de rek eruit. We hebben de opbrengst van het sociaal leenstelsel op termijn echt nodig. Critici vinden dat studenten nu te snel door hun studie worden gejaagd. Ze hebben de term plofstudent bedacht. Ik houd niet van dat dedain. In veel opzichten krijgen studenten nu beter les dan ik vroeger. Ik had te maken met docenten die allemaal hun eigen hobby s hadden en slecht samenwerkten. Een goed curriculum maak je niet met één goede docent. Verder is een afgestudeerde van nu ook gewoon een andere dan vroeger. Vier jaar is kort, je bent nog niet uitgeleerd. Dat vraagt ook iets van werkgevers. Wij hebben hier ook traineeships bij de overheid: dat is een baan, maar ook een opleiding. D66 en PvdA willen graag de aanvullende beurs behouden voor studenten met onvindbare of weigerachtige ouders. Gaat dat ook gebeuren? Dat kan ik nu niet zeggen. Ik ga het debat met open vizier aan en ik weet dat dit thema veel partijen zwaar op de maag ligt. Wat vindt u er zelf van? Ik begrijp dat ze het moeilijk vinden. Maar als we het niet doen, hebben we minder geld voor het onderwijs. Ik vind het wel verdedigbaar om de aanvullende beurs voor deze studenten te schrappen, omdat de administratieve kosten erg hoog zijn en ze nog altijd tegen sociale voorwaarden kunnen lenen. In het debat kunnen we zien waar we uitkomen. Als studeren duurder wordt, moeten studenten dan ook meer inspraak krijgen? Ik vind het heel belangrijk dat de medezeggenschap professionaliseert en goed tegenwicht biedt aan het bestuur. Dat valt niet mee. En dat zeg ik niet alleen uit mijn ervaring bij de Hogeschool van Amsterdam, ik hoor het ook van andere bestuurders en leden van medezeggenschapsraden. Het is een koud kunstje een medezeggenschapsraad het bos in te sturen met een overdaad aan papier. Maar ik roep de bestuurders op om serieus met de raden om tafel te zitten. Ze geven gratis verbetercommentaar. Maar kunnen de raden ernstige problemen als bij Inholland en Amarantis voorkomen? Ze mogen wel meepraten over de begroting, maar bestuurders kunnen hun zin doordrijven. Bij sommige hogescholen heeft de medezeggenschapsraad instemmingsrecht op de begroting gekregen. En ik wil daar wel ruimte voor laten, maar ik ga het niet voorschrijven. Beslissingen over de begroting mogen niet verlamd worden. Anders kan ik bestuurders ook niet beoordelen op hun financiële beleid. Je moet als medezeggenschap wel inzicht krijgen in de hoofdstromen, maar meer macht is nergens voor nodig. Voor je het weet wordt er nooit meer een kleine opleiding gesloten. Jet Bussemaker (1961) is sinds 5 november 2012 minister van Onderwijs Cultuur en Wetenschap. Ze studeerde politicologie aan de Universiteit van Amsterdam ( ) en promoveerde er in Tussen 1989 en 2007 was ze verbonden aan de Vrije Universiteit. In 1998 werd ze lid van de Tweede Kamer voor de PvdA en in 2007 trad ze als staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport toe tot het kabinet-balkenende IV. Op 1 maart 2011 werd ze rector van de Hogeschool van Amsterdam, en lid van het college van bestuur van de Universiteit van Amsterdam en de Hogeschool Amsterdam. Jet Bussemaker woont in Amsterdam, is gehuwd en heeft een dochter. 15

16 Foto: Luuk Steemers VOETSTAMPEN IN DE SCHEM

17 ER Unitaters houden níet van ontgroenen, maar wél van traditie. Ze hebben zo hun eigen manieren om nieuwe leden te verwelkomen. Een Bommen Berend met kleine baarden, handen schudden, een dingetje, een processie en iets geheims.

18 DE INAUGURATIE VAN DE NOVIETEN VAN UNITAS STUDIOSORUM GRONINGANA Boudewijn Otten Sommige mensen nemen er aanstoot aan. Een middelbare man van het zure type steekt z n grijze bol door een keukenraam aan de Turfstraat. Trek toch wat vrolijker kleding aan. Jullie lijken wel een stelletje doodgravers. Ga eens met de tijd mee. Tsjonge-jonge. Hij klapt in z n handen, schudt z n hoofd en smijt het raam dicht. De Unitas-stoet loopt zwijgend verder: onder de Gardepoort door, het Martini Kerkhof over, naar de achterdeur van de Martinikerk. Daar gaat het gebeuren, de inauguratie van de novieten, het besloten gedeelte van de avond die rond half zes begon in het Unitaspand aan het Schuitendiep. HET VERZET VAN DE GROENE UILEN De geschiedenis van studentenvereniging Unitas Studiosorum Groningana gaat terug tot de jaren dertig van de vorige eeuw, toen een actiecomité van Vindicat, de zogeheten Groene Uilen, uit onvrede Unitas oprichtte. De Groene Uilen konden niet leven met de ontgroening en de ondergeschikte positie die eerstejaars bij Vindicat innamen. In de jaren zestig, de periode waarin het traditionele studentenleven in de marge verdween, kwijnde Unitas weg. In 1996 vond er een heuse wedergeboorte plaats. De studenten die aan de bakermat van het nieuwe Unitas stonden, mistten in Groningen een vereniging die weliswaar traditioneel was, maar géén ontgroening kende. De grondbeginselen van Unitas, eenheid en gelijkwaardigheid, pasten daar uitstekend bij. Die principes voert Unitas in 2013 nog steeds hoog in het vaandel: eerstejaars staan vanaf de dag van de inauguratie op gelijke voet met de oudere leden. 18 MANNEN MET BAARDJES Het is 28 augustus, vijf uur, lichting 2013 is er klaar voor. De novieten gaan netjes gekleed: de meisjes in mantelpak, de jongens in pak en hier en daar in rok. Op de stoep voor het verenigingspand aan het Schuitendiep doden ze de tijd. Binnen is de novitiaatscommissie druk in de weer met de voorbereidingen. De jongens van de commissie herken je aan hun baardjes, legt Isabelle uit, die laten ze staan vanaf het moment dat de novitiaatscommissie aan het werk gaat. Voor aankomend leden begint de intro met een kamp. Isabelle, scheidend Ab Actis/Pro-Rector van de Senaat, wil best vertellen waar dat was: op een kampeerboerderij in Gorredijk. En ze wil ook wel kwijt hoeveel novieten zich daar ophielden: 53. Maar voor het aantal aanstormende leden dat er tijdens deze introductie de brui aan gaf, verwijst ze

19 naar de novitiaatscommissie. Erik (stoppels) weet het niet, Roderick (kleine baard) zegt het niet en Marijn (flinke baard) verklaart dat alleen de rector hierover uitspraken doet. Zwijgzaamheid, terughoudendheid, geheimzinnigheid zelfs. Ja, dan wordt zoiets ineens een dingetje. Het zit zo, legt de Rector uit, dat is Marlous. Ik wil het best vertellen, maar dan staat het straks in het blad. Andere verenigingen lezen dat en gaan rekenen. Voor je het weet gaat het verhaal rond dat Unitas tijdens de intro zo- en zoveel procent uitvallers had. Een percentage zegt niets over de redenen voor de uitval, en het is verder ook helemaal niet belangrijk. Nee, dat vond ik meteen al niet. Marlous excuseert zich, ze moet iemand de hand drukken. Iemand is Hein Dek, één van de oprichters van Unitas, zegt ze. DE ANTIEKE HEER DEK Hein Dek was me al opgevallen. Het is zo n persoon van wie je je afvraagt: is dat een oud lid of een oud-lid? De kleur van Heins pak houdt het midden tussen beige en goud. Zijn stem is zacht, maar duidelijk verstaanbaar, zo zal blijken. De novieten zijn naar binnen gewandeld. Ze hebben plaatsgenomen aan één van de twee lange eettafels waar bestek, wijn en water al lagen te wachten. Nadat het gezelschap welkom is geheten en Marijn heeft uitgelegd wat er zoal te vinden is aan het lopend buffet, krijgt de heer Dek het woord. In toespraken is men bij Unitas vormelijk: geen jij en jou, maar u, geen Hein, maar de heer Dek. Op de één of andere manier komt de heer Dek, een midden-dertiger, ietwat antiek over. Misschien omdat hij herinneringen ophaalt uit een grijs verleden dat slechts zestien jaar geleden plaatsvond. 1997, dat was een heel andere tijd. 1997, toen kon je van je studiefinanciering zowat een gezin onderhouden. Gloedvol verhaalt hij over de vrienden voor het leven die hij aan Unitas overhield, over eenheid en gelijkwaardigheid waar het de oprichters allemaal om was begonnen. Hij belooft dat hij de hele avond zal blijven. Iedereen mag me gewoon aanspreken, vragen stellen of wat dan ook. Schroom niet ik ben ervoor. DE DEURLOZE HEREN Unitas hecht aan tradities. Echt een vereniging zoals er al eeuwen studentenverenigingen bestaan, beaamt Marlous. Maar we staan open voor veranderingen. Die insteek is vervat in de lijfspreuk die in grote letters op de muur van de begane grond staat. Mutando Conservamus: door te veranderen, behouden wij. De ruimte is multi-functioneel, zoals dat heet, maar één functie lijkt de boventoon te voeren: feesten. In houten vensterbanken zitten uitsparingen waarin precies een bierglas past. Er zijn twee togen, de achterbar in de schemer en de voorbar in het daglicht. Aan de muur hangen de schilden van de disputen waarbij de novieten zich aansluiten. We hebben er rond de dertig, zegt Marlous, die ze allemaal bij naam kent. Ook de novieten kent ze allemaal. Ik weet wie ze zijn en zij weten wie ik ben. Marlous, dus, en niet Rector. Best knap, opper ik, 250 leden bij naam kennen. Maar Marlous vindt het niet bijzonder. NOG GEEN TWINTIG METER VERDEROP KAN MEN DE DARMEN IN BESLOTENHEID LEDIGEN Dat kan bij een kleine vereniging. Maar wie weet is het over een paar jaar wel anders. Unitas groeit gestaag. Zo n veertig procent van de leden studeert aan de Hanzehogeschool, de man-vrouwverhouding is keurig fifty-fifty en de studies die de leden volgen houden maat met de verhouding op de twee Groningse hoger-onderwijsinstellingen. HET D66 ONDER DE VERENIGINGEN Het diner voltrekt zich in betrekkelijke rust. De tafel waaraan ouderejaars en bestuurders van zusterverenigingen zitten, is iets rumoeriger, maar ook daar geen onvertogen woord, geen gebral, geen gezang en geen uitgesproken jool. Gewoon gezellig, niet te uitbundig, rekening houden met elkaar: Senator Erik geeft iedereen bij aanvang een hand, er is groentelasagna voor de vegetariërs en voor de maaltijd neemt men groepsgewijs een wijle stilte in acht (christenen zijn vanzelfsprekend ook welkom). Misschien kun je Unitas wel het D66 onder de studentenverenigingen noemen. Na de maaltijd is het tijd voor gekeuvel, een rokertje buiten op de stoep, en toiletbezoek. De heren is een belevenis op zich: een oude biertap doet dienst als kraan, het urinoir is een urinoir en het zittoilet ook, want een deur waarachter men zich normalerwijze op het gemak stelt, ontbreekt. (Geen punt, nog geen twintig meter verderop kan men de darmen in beslotenheid ledigen.) GEJOEL, GEZANG EN GERUIS Er is geen koffie na, het gezelschap moet op pad. Op de stoep voor het pand (de voormalige brouwerij Het Witte Paard) formeren de Unitaters rotten van twee. De man helemaal vooraan, de zogeheten pedel, heft het zwarte verenigingsvaandel en de stoet zet zich in beweging. Het Schuitendiep af, de Turfsingel in, langs de Schouwburg, over de Maagdenbrug, tussen de Prinsentuin (rechts) en het diep (links) loopt men weer op de Turfsingel. De stoet trekt bekijks. Statig, zwijgende mensen in nette donkere kleding. Sommige toeschouwers denken dat ze met een begrafenis van doen hebben. Via de Turfstraat (daar waar hen de zure middelbare man wacht), de Gardepoort en het Martini Kerkhof, bereiken ze hun doel. Marlous heeft zich al drie keer verontschuldigd voor het feit dat dit gedeelte van de avond besloten is. Voor volgende generaties is het niet leuk om vooraf te weten wat er gebeurt. Het moet een verrassing blijven. Fijn dat jullie daar begrip voor hebben, zegt ze ten vierden male. De mensen die zich op het kerkhofperk ophouden, horen achter de gesloten achterdeuren van de Martinikerk met enige regelmaat gebonk van hout op hout. Er klinkt gejoel, gezang en ondefinieerbaar ander geruis. VICTORIE VOOR HET WIT EN BLAUW Anderhalf uur later staat een heel ander gezelschap op het Martini Kerkhof. Dezelfde novieten, blij en uitgelaten nu, lopen langs een lange rij commissie- en bestuursleden. Ieder vers geïnaugureerd lid krijgt een hand en de felicitaties. Lichting 2013 maakt een kring, haakt de armen op schouderhoogte ineen en heft zo hard mogelijk het lied Victorie Voor Het Wit En Blauw aan. Het daarmee gepaard gaande stampvoeten in de schemer geeft het gebeuren een onheilspellend tintje. Tijdens de terugtocht is het met het zwijgen gedaan en van twee-aan-twee lopen is ook nauwelijks sprake meer. Bij het pand aangekomen stellen de nieuwe Unitaters zich op voor de groepsfoto. Gejoel, gelach, gejuich, gezelligheid, geen mens die er aanstoot aan neemt. 19

20 HOREN & ZIEN BOARDWALK EMPIRE SEIZOEN 3 MAD MAX COLLECTION VERKIKKERD LISETTE JONKMAN Atlantic City, the roaring twenties. In de eerste twee seizoenen van Boardwalk Empire zag de kijker hoe Nucky Thompson (Steve Buscemi) de stad naar z n hand probeerde te zetten. Dat ging met vallen en opstaan en in seizoen 3 (nu op dvd) is het niet anders. De leider van de Ierse dranksmokkelmaffia ondervindt tegenwerking van duistere figuren uit de onder- en bovenwereld. Die worden vroeg of laat bijna achteloos uit de weg geruimd. Het beste karakter uit de eerste seizoenen, Jimmy Darmody (Michael Pitt), is helaas uit beeld verdwenen. Maar de schrijvers compenseren dat slim door Jimmy s moeder, de geraffineerd griezelige Gillian (een voortreffelijke Gretchen Mol) meer ruimte te geven. Nucky s nieuwe grote rivaal is Gyp Rosetti (Bobby Cannavale), een psychopaat met een voorliefde voor wurgseks, een geheel eigen Godsbeleving en een extreem kort lontje. Hij zorgt ervoor dat Nucky problemen krijgt met Arnold Rothstein, Al Capone, Lucky Luciano en Meyer Lansky. (Allemaal personen die kenners van true crime gruwelijk bekend voorkomen.) De beelden zijn ongeëvenaard prachtig, maar de karakters blijven ook in seizoen 3 iets te vlak voor vijf sterren. BO Van alle franchisefilms uit de jaren tachtig (Star Wars, Back to the Future, etc.) is Mad Max misschien wel de meest verrassende hit. Duister, onheilspellend, gewelddadig en pessimistisch: niet meteen kwalificaties die massa s mensen naar de bioscoop trekken. Toch passen de films ook wel weer prima in de crisisjaren van Reagan en Thatcher. Dat de heruitgave nu uitkomt tijdens een vrijwel net zo diepe economische crisis, is dan ook toepasselijk. De films vertellen het verhaal van Max Rockatansky (Mel Gibson), een politieagent die mad wordt wanneer eerst zijn buddy en vervolgens zijn vrouw en kind worden vermoord door een motorbende. Hij verliest alle vertrouwen in het rechtssysteem en wordt een outlaw die vecht tegen criminele motorbendes. Mel Gibson brak door dankzij deze rol, maar je zou ook kunnen beweren dat de ware hoofdrolspeler de Australische woestijn is. Geen ander landschap leent zich zo goed voor de meedogenloze en lege wereld waarin Mad Max zich probeert staande te houden. Wil je de hele Mad Max Collection op Blu-ray, een prachtig steelbook in de vorm van een petroleumblik, winnen? Stuur dan een mailtje naar o.v.v. Mad Max! CW Verkikkerd geeft een kijkje in het leven van make-upmeisje Lucy wier leven drastisch verandert nadat haar ouders voor haar een kamer hebben geregeld in een huis vol nerds. Lucy is niet te spreken, om het zachtjes uit te drukken. Dit is te merken aan haar ietwat bitcherige attitude tegenover haar huisgenoten. Deze eerstejaars psychologie verruilt haar ouderlijk huis voor een kamer op de campus van de universiteit van Enschede. Deze 458 pagina s tellende chicklit geeft een realistische weergave van het wel en wee van de bewoners van het Fort. Het is niet het vlotste boek dat ik ooit las. Ook kan ik het wegleggen zonder een enorme drang te hebben om verder te lezen. Desalniettemin bevordert dit het realiteitsgehalte. Dit alles kan zich zomaar nu afspelen op de campus in Enschede. Ook de verandering in het karakter van Lucy heeft iets eerlijks. Halverwege het boek kun je zien dat ze een beter mens aan het worden is, zonder dat ze te veel verandert. Verkikkerd is het tweede boek van Lisette Jonkman die zelf op de campus van Enschede woonde. HA 20 FIT HET SCHOOLJAAR DOOR! Danslessen voor alle studenten, medewerkers, docentent en hun kinderen. - speciale prijs, gratis proeflessen - Algemene dansante vorming, Urban, Popshowmusicaldans, Ballet, Work-out. Kijk voor meer informatie over kosten en het rooster op of mail naar

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

De bijen. De bijen prikken de leeuwen. De leeuwen gaan in een rondje rondom Izzi zitten. Bzzz Bzzz Bzzz BZZZ

De bijen. De bijen prikken de leeuwen. De leeuwen gaan in een rondje rondom Izzi zitten. Bzzz Bzzz Bzzz BZZZ De bijen Bzzz Bzzz Bzzz BZZZ En kom je redden Vertrouw op ons We gaan je beschermen Van dit bos Bzzz Bzzz Bzzz BZZZ Bijen marcheren Bijen springen Bijen dansen Bijen zoemen Bzzz Bzzz Bzzz BZZZ We gaan

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken.

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken. Spekkoek Oma heeft de post gehaald. Er is een brief van de Sociale Werkplaats. Snel scheurt ze hem open. Haar ogen gaan over de regels. Ze kan het niet geloven, maar het staat er echt. Igor mag naar de

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam.

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam. 1. Yasmina doet het tuinhekje achter zich dicht. Hoe kan ze zo stom zijn niet aan de verjaardag van haar moeder te denken? Haar moeder blijft woedend achter. Yasmina voelt zich even rot, maar na drie stappen

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Kijk ook op: www.ploegsma.nl www.jannyvandermolen.nl www.elsvanegeraat.nl

Kijk ook op: www.ploegsma.nl www.jannyvandermolen.nl www.elsvanegeraat.nl Kijk ook op: www.ploegsma.nl www.jannyvandermolen.nl www.elsvanegeraat.nl isbn 978 90 216 7308 0 / nur 277 Tekst: Hans Kuyper en Janny van der Molen 2014 Illustraties: Els van Egeraat 2014 Vormgeving:

Nadere informatie

Kids. &Go. Informatieblad speciaal voor kinderen

Kids. &Go. Informatieblad speciaal voor kinderen Informatieblad speciaal voor kinderen Datum; Aalsmeer, jaar 2011 Gemaakt door; Bianca Wegbrands daar, Wat leuk dat je dit informatieblad speciaal voor kinderen wilt lezen. Ik zal me eerst even aan jou

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping.

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping. Schoolkamp En jij, Abel?, vraagt Nadia. Wat doe jij over tien jaar? Abel buigt naar voren om nog een flesje bier uit het kratje te pakken. Dan werk ik bij de Amsterdamse politie, zegt hij. Hij maakt het

Nadere informatie

De meester is een Vampier

De meester is een Vampier De meester is een Vampier Door Wout Terpstra Het is maandag en Tom werd wakker. Hij vindt het altijd heel leuk op school. Maar vandaag weet hij het niet. Want ze krijgen een nieuwe meester. Tom!Tom! Ben

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

NAAM. Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever.

NAAM. Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever. Vos en Waar is Haas het ijs? NAAM Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever. Wat een raar beest! lacht Uil.

Nadere informatie

Stil blijft Lisa bij de deur staan. Ook de man staat stil. Ze kijken elkaar aan.

Stil blijft Lisa bij de deur staan. Ook de man staat stil. Ze kijken elkaar aan. Wild Op het laatste moment ziet Lisa de man pas. Ze hangt de was op in de tuin. En ineens komt hij achter de lakens vandaan. Lisa laat het mandje met was in het gras vallen. Ze gilt. De man ziet er slecht

Nadere informatie

Lesbrief Ezel en Beer. Beste kleuters,

Lesbrief Ezel en Beer. Beste kleuters, Lesbrief Beste kleuters, Binnenkort speelt de voorstelling op jullie school of in een theater in de buurt. De voorstelling is gebaseerd op de boeken Pas op voor de ezel en de beer en Dansen met de ezel

Nadere informatie

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze.

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze. 1 Ik wou dat ik een vriendje had. Ik wou dat hij in mijn kast zat. Dan kon ik hem tevoorschijn halen wanneer ik maar wilde. Hij zou naar me kijken alsof ik mooi ben. Zwijgend. Hij zou zijn leren jack uittrekken

Nadere informatie

De boekenbeer Module dans groep 1-2

De boekenbeer Module dans groep 1-2 De boekenbeer Module dans groep 1-2 Teksten: Stella van Lieshout Illustraties: Tjarko van der Pol In samenwerking met Centrum voor de Kunsten Beverwijk en ABC Cultuur Contact: DeboraVollebregt@centrumvoordekunstenbeverwijk.nl

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen 1 Gedichten, geïnspireerd door bomen Geheimen In het donker huizen bomen die overdag gewoner zijn. Wij slaan de bochten van een pad mee om en gaan, ontkomen aan het licht af op geheimen.kleine geluiden

Nadere informatie

Willen jullie weten hoe een schooldag er bij ons uit ziet? Lees dan maar snel verder..

Willen jullie weten hoe een schooldag er bij ons uit ziet? Lees dan maar snel verder.. Willen jullie weten hoe een schooldag er bij ons uit ziet? Lees dan maar snel verder.. We zijn weer begonnen 8:20 uur gaat de kleuterdeur open. Kinderen kunnen hun jas meteen aan de kapstok hangen, deze

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja Voorwoord Verliefd zijn is super, maar ook doodeng. Want het kan je heel onzeker maken. En als het uiteindelijk uitgaat, voel je je intens verdrietig. In dit boek lees je over mijn liefdesleven, de mooie,

Nadere informatie

Scene 1: Rollen: heks. Katrijn

Scene 1: Rollen: heks. Katrijn Rollen: Speler 1: Speler 2: * prinses heks * Jan Klaassen Katrijn Benodigdheden: * Decor: * Kistje In het kistje zit een zak met nootjes Haakje bevestigd aan poppenkast waar de muzieksleutel aan hangt.

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Wat een mensenkennis, grijnst vader. Van je tweelingbroer weet je toch alles? Ook al denkt hij van niet. Vera steekt haar neus in de lucht.

Wat een mensenkennis, grijnst vader. Van je tweelingbroer weet je toch alles? Ook al denkt hij van niet. Vera steekt haar neus in de lucht. 1. Vakantieplannen Yeeesss! roept Vera. Had ik wel verwacht, bromt Edwin. Vader kijkt hem met opgetrokken wenkbrauwen aan. Wel verwacht? Natuurlijk, reageert Edwin. We hebben nog een rondvlucht met de

Nadere informatie

spreekbeurtpakket introdans

spreekbeurtpakket introdans spreekbeurtpakket introdans inleiding Heb je binnenkort een spreekbeurt? Moet je een werkstuk maken? Of ben je gewoon benieuwd naar de wereld van Introdans? Gebruik dan dit pakket met informatie en ontdek

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

H utnieuws 4 2014-2015

H utnieuws 4 2014-2015 OBS de Boomhut 31 oktober 2014 H utnieuws 4 2014-2015 Locatie Bernhardlaan 10 6824 LE Arnhem 026-4433102 Locatie Julianalaan 1 6824 KG Arnhem 026-3701183 In dit nummer: Tussenschoolseopvang Tussenschoolseopvang

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen.

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen. 9-12 jaar De villa van Spoek De villa van Spoek was een grote villa aan de Tapijtweg nummer elf in het stadje Sonsbeek. Het huis stond aan een brede rivier en had een lange oprijlaan van glimmende witte

Nadere informatie

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag.

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag. vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof ouplet Brandweerman Intro D7 G man, Refrein brand -weer - man. Red die kat, Brand-weer Œ Œ Œ G Œ Ó als je kan. Zet je lad - der neer en draag snel

Nadere informatie

Filmverslag Nederlands Pay It Forward

Filmverslag Nederlands Pay It Forward Werkstuk Scholieren.com Filmverslag Nederlands Pay It Forward Someone A Basis Titel: Pay it forward. Regisseur: Mimi Leder. Personen: Trevor is de hoofdpersoon, maar Arlene en Eugene zijn ook heel belangrijk.

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Een Islamitische Verrassing

Een Islamitische Verrassing Frederica Hugenholtz Een Islamitische Verrassing 2014 www.eenislamitischeverrassing.nl Rotterdam Inhoud Baardmannen Couscous Geestelijke armoede Overgave Vrouwen Merkkleding Kopvoddentax Islamisering Verwarring

Nadere informatie

Op reis naar Bethlehem

Op reis naar Bethlehem Op reis naar Bethlehem Rollen: Verteller Jozef Maria Engel Twee omroepers Kind 1 Kind 2 Kind 3 Receptionist 1 Receptionist 2 Receptionist 3 Kind 4 Kind 5 Herder 1 Herder 2 Herder 3 Herder 4 Drie wijzen

Nadere informatie

Groetjes Lisa. Groetjes Vicky

Groetjes Lisa. Groetjes Vicky Vandaag moesten we leraren tegen 8 spelen. Dat waren een heleboel opdrachten en die moesten binnen 2 uur uitvoeren. Maar het is ons gelukt en dat vond ik het leukste van de dag. Ik ben benieuwd wat we

Nadere informatie

Musical De Eendenclub verdwaalt

Musical De Eendenclub verdwaalt Pagina 1 van 9 Musical De Eendenclub verdwaalt Normale versie voor 3 typetjes (Otto/Elle/Izzi) Een eigen productie van Recrateam Zang: Leonie van Gent en Martijn Boer Stemmen op de cd-versie: Martijn Boer

Nadere informatie

Schoolkamp 2015, Jacco

Schoolkamp 2015, Jacco Schoolkamp 2015, Jacco We gingen om 10:30 weg met de bus, eigenlijk moesten we met de fiets maar het stormde hard. Met de bus reden we naar Basal, daar werd verteld wat ze deden en we gingen stenen zoeken.

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

Tornado. Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur.

Tornado. Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur. Tornado Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur. Geschreven in januari 2012 (Geïllustreerd t.b.v. het

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design Woord voor Woord is een programma mondelinge vaardigheden NT2 voor analfabete beginners. Het omvat 12 lessen. De ontwikkeling van het programma en de daarbij behorende video s is mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

Leuke dingen in de zomervakantie

Leuke dingen in de zomervakantie Leuke dingen in de zomervakantie bij jou in de wereld buurt! Deze zomervakantie hoef jij je niet te vervelen want er zijn weer leuke dingen te doen. Wat dacht je van Dansend de wereld rond, Schotse Highland

Nadere informatie

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets.

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets. Stomme trutten Kijk, die stomme trutjes zijn er weer. Kelly wijst naar buiten. Sanne kijkt nieuwsgierig uit het raam. Voor het huis aan de overkant staan twee meisjes. Meisjes met blonde paardenstaartjes.

Nadere informatie

VMBO BBL/KBL Zorg en Welzijn VMBO KBL/TL Dans. waarom kiezen voor het ZUIDERLICHT COLLEGE

VMBO BBL/KBL Zorg en Welzijn VMBO KBL/TL Dans. waarom kiezen voor het ZUIDERLICHT COLLEGE VMBO BBL/KBL Zorg en Welzijn VMBO KBL/TL Dans 2014 waarom kiezen voor het ZUIDERLICHT COLLEGE ? We zijn een KLEINE SCHOOL waar iedereen elkaar kent Waarom kiezen voor het ZUIDERLICHT COLLEGE WEINIG LESUITVAL

Nadere informatie

Stille tijd, ik vind het lastig. Ik

Stille tijd, ik vind het lastig. Ik Voorwoord Stille tijd, ik vind het lastig. Ik heb meestal moeite om rust te vinden, me te concentreren, mezelf de tijd te gunnen. Dit dagboek is bedoeld om jou te helpen als je datzelfde probleem hebt.

Nadere informatie

Animatie. Programma. Welke dag? Hoe laat? Wat? Waar?

Animatie. Programma. Welke dag? Hoe laat? Wat? Waar? Animatie Hallo allemaal! Wat gezellig dat je er bent, er is hier van alles te beleven. Mijn naam is Lukkie de Leeuw en ik woon hier. Samen met mijn vrienden van het animatieteam proberen we jullie vakantie

Nadere informatie

Welkom op de Pionier

Welkom op de Pionier Welkom op de Pionier Wat lees je allemaal in dit boekje? 1. Wat is de Pionier voor een school? 2. Op school zijn verschillende klassen. 3. Zo gaat het op de Pionier. 4. Hoe ziet een schooldag er op onze

Nadere informatie

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden.

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden. 1. We gaan eten in een restaurant. Serge heeft gereserveerd; dat doet híj altijd. Het is zo n restaurant waar je drie maanden van tevoren moet bellen. Of nog langer. Serge belt nooit drie maanden van tevoren.

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

De olifant die woord hield

De olifant die woord hield De olifant die woord hield Een voorstelling van verhalenverteller Peter Faber www.peterfaber.eu Inleiding Aan het eind van haar leven las Annie MG Schmidt al haar sprookjes nog eens door. Genadeloos streepte

Nadere informatie

Y-choice. Luister naar De keuzes die je maakt van Van Dik Hout. Het nummer staat op de CD Het beste van 1994-2001. De songtekst vind je in bijlage 1.

Y-choice. Luister naar De keuzes die je maakt van Van Dik Hout. Het nummer staat op de CD Het beste van 1994-2001. De songtekst vind je in bijlage 1. Kiezen Opwarmertje Een eigen keuze (Naar: Kiezels 10 e jaargang, nr. 5) Laat één jongere beginnen met het noemen van een drietal belangrijke zaken uit zijn leven, bijvoorbeeld iemand kiest scooter, voetbal

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Muziek maakt iedereen blij!

Muziek maakt iedereen blij! 12 e Nieuw aanbod! Pagina 4&5 Muziek maakt iedereen blij! GYMNASIUM ATHENEUM TTO HAVO VMBO PRAKTIJKONDERWIJS Jij leert. Jij inspireert! De nieuwe Click avonturen! Jongens en meisjes, Hier zijn weer de

Nadere informatie

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt.

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt. Hoofdstuk 1 Zullen we deze ballonnen nog aan de lamp hangen? Vragend kijkt Rianne Jochem aan. Is goed, mompelt haar stiefbroertje zacht. Hé, wat is er? vraagt Rianne verbaasd. Vind je de slingers niet

Nadere informatie

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA Hotel Hallo - Thema 4 Hallo opdrachten OPA EN OMA 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en

Nadere informatie

Kerstmusical voor /door kleine kinderen (onderbouw, groep 1,2,3) Niet religieus, met 4 liedjes. Speelduur ongeveer 30 minuten. Kerstfeest met Rudolf

Kerstmusical voor /door kleine kinderen (onderbouw, groep 1,2,3) Niet religieus, met 4 liedjes. Speelduur ongeveer 30 minuten. Kerstfeest met Rudolf Kerstmusical voor /door kleine kinderen (onderbouw, groep 1,2,3) Niet religieus, met 4 liedjes. Speelduur ongeveer 30 minuten. Kerstfeest met Rudolf Kerstmusical voor de onderbouw. Het toneel stelt voor

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast Rick de Leeuw Hou me stevig vast Ik zit op de trap En luister naar de radio Er klinkt een mooi en triestig lied Ik neurie zachtjes mee Ik wil muziek als het sneeuwt Ook al sneeuwt het nu even niet Ik neem

Nadere informatie

Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw

Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw 1 zaal 3 2 zaal 4 zaal 5 Liefde ik heb je zo lief! zaal 2 zaal 1 Ingang Uitgang begane grond Als je verliefd bent wil je er over

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Nieuwsbrief - Verslag Comenius econasium. Volle bak. Open

Nieuwsbrief - Verslag Comenius econasium. Volle bak. Open Nieuwsbrief - Verslag van onze Open Dag op 12 januari 2016. Gemaakt ter plekke door de leerlingen van het Comenius econasium. Volle bak Eigenlijk is dit geen nieuwsbrief, maar eenn schoolkrant. Geschreven

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Zwart = tekst van verhaal Rood = de vragen die de voorlezer tussendoor stelt Blauw = de antwoorden die de kinderen kunnen geven

Zwart = tekst van verhaal Rood = de vragen die de voorlezer tussendoor stelt Blauw = de antwoorden die de kinderen kunnen geven Instructies: Zwart = tekst van verhaal Rood = de vragen die de voorlezer tussendoor stelt Blauw = de antwoorden die de kinderen kunnen geven Maandag Wat zie je op de voorkant? (een konijn en wortels) Heel

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk.

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk. 1. Puzzelen Wie er het eerst is! Micha staat bij het schoolhek. Hij krijgt een harde klap op zijn schouder van Ruben, zijn grote broer. Oké. Micha is wel in voor een wedstrijdje. Hij begint meteen te rennen,

Nadere informatie

HANDIG SPELEN MET EEN HOND

HANDIG SPELEN MET EEN HOND l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG SPELEN MET EEN HOND OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER SPELEN MET EEN HOND. JE

Nadere informatie

Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds.

Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds. Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds. Evert Jan Hefting Mag ik me even voorstellen? Mijn naam is Zacheüs, oppertollenaar

Nadere informatie

Jimmy s thuiskomst. Er was echter één huis waar geen lichtjes brandden. Het leek haast alsof niemand daar kerstmis vierde.

Jimmy s thuiskomst. Er was echter één huis waar geen lichtjes brandden. Het leek haast alsof niemand daar kerstmis vierde. Jimmy s thuiskomst H et was kerstavond en het was bitter koud in het jaar 1953. De mensen deden nog snel hun laatste kerstinkopen en in de betere buurten waren de huizen gezellig verlicht. Er was echter

Nadere informatie

Het rommelt nog even om het huisje en dan is het weer stil. Aardedonker en doodstil.

Het rommelt nog even om het huisje en dan is het weer stil. Aardedonker en doodstil. 1. Yoni staat in de keuken voor het aanrecht, met haar handen in het sop. De afwas, dat is haar taak. Een van haar taken, eigenlijk. Alle borden, kopjes, schalen, messen en pannen van de hele dag dompelt

Nadere informatie

Plakzijde Schutblad links Schutblad rechts Ziek Eerder verscheen: Niks zeggen! Bekroond met een Vlag en Wimpel 2008 www.gideonsamson.nl www.leopold.nl Gideon Samson Ziek Leopold / Amsterdam Voor Jolijn,

Nadere informatie

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee!

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Gezinsdienst en Doop Norah Maaike Kloeze Liturgie Welkom Eerste adventskaars aansteken plus gedichtje Zingen 1. Groot en machtig is Hij (Opwekking 387) 2. God kent

Nadere informatie

Maar gelukkig is er nog de Zing-Piet. Die zorgt ervoor dat alle Pieten alle Sinterklaasliedjes goed kunnen zingen. Dus ook:

Maar gelukkig is er nog de Zing-Piet. Die zorgt ervoor dat alle Pieten alle Sinterklaasliedjes goed kunnen zingen. Dus ook: Weten jullie hoe Sinterklaas van Spanje naar Nederland komt? Ja? Met de fiets? Nee! Met de stoomboot, natuurlijk! Het is een heel gedoe voordat Sinterklaas en zijn Pieten kunnen vertrekken. Je wil niet

Nadere informatie

De allerliefste oppas

De allerliefste oppas De allerliefste oppas Met de ene oppas ga ik buiten spelen door de andere wordt altijd thee gezet bij de derde zal ik mij echt nooit vervelen en van de vierde mag ik lekker laat naar bed Met de ene oppas

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Verhaal doorvertellen

Verhaal doorvertellen Goed Gelezen! Verhaal doorvertellen, spelletje voor tussendoor Verhaal doorvertellen Spelletje voor tussendoor Verhaal doorvertellen: dit bekende spelletje is dankzij de quiz Ik hou van Holland weer helemaal

Nadere informatie

Verbinding voelen met je omgeving

Verbinding voelen met je omgeving 2 Verbinding voelen met je omgeving Doel: We horen allemaal bij elkaar We zijn met heel veel mensen op deze wereld. Daar ben je jezelf niet van bewust. Meestal zie je alleen de mensen waarbij je woont

Nadere informatie

HANDIG DE TAAL VAN EEN HOND

HANDIG DE TAAL VAN EEN HOND l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG DE TAAL VAN EEN HOND OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDENTAAL. JE KUNT ER

Nadere informatie

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk!

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Hoe werk je met een spreekbeurtwerkplan? Het eerste deel bestaat uit vragen. Met een moeilijk woord noemen we dat theoretisch onderzoek. In het tweede deel vind

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Weeknieuws week 41. Peutercollege weetjes

Weeknieuws week 41. Peutercollege weetjes Weeknieuws week 41 Peutercollege weetjes o De locaties hebben weer nieuwe ouder- kindkisten ontvangen. Zo heeft t Kasteeltje de kist van het thema regen en het Kwetternest heeft nu de kist van Wat heb

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie