Simpele middelen, maximale effecten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Simpele middelen, maximale effecten"

Transcriptie

1 LAUREL EN HARDY: TIJDLOZE KARAKTERS MEER LAUREL EN HARDY DAN OP DEZE KLEINE OPPERVLAKTE, BESTAAT ER NIET. ELKE VIERKANTE CENTIMETER IS BENUT. IN ALLE HOEKEN EN GATEN IS ER WEL IETS TE VIN- DEN. HET IS ALSOF DIT TWEETAL DAGELIJKS IN DIT LAUREL EN HARDY MUSEUM IN ULVERSTON RONDDWAALT. ZE BESTAAN NOG STEEDS! Simpele middelen, maximale effecten 37 Als meesters van het witte doek waren Stan Laurel en Oliver Hardy hun tijd ver vooruit. Met de meest simpele middelen wisten zij het maximale aan effect in hun fi lms te bereiken. Richard Helwig reisde af naar de geboorteplaats van Stan Laurel in Engeland om indrukken op te doen over hoe men in deze fi lms te werk ging. IN DE WINTER VALT ER IN HET LAKE DISTRICT VAAK VEEL SNEEUW EN IS ER SPRAKE VAN RUI- GE OMSTANDIGHEDEN. HET ZOMERWEER DAT IK TIJDENS MIJN REIS HEB, IS IDEAAL OM OP- NAMEN TE MAKEN. Een enorm uitgestrekt heuvelig landschap, spiegelende meren en een klimaat dat van het ene op het andere moment van stralend weer in zware regenbuien kan veranderen. Dat beeld kun je verwachten in het Lake District. Vanaf Londen zit ik zo n dikke vijf uur in de trein op weg naar het noordwestelijke gedeelte van Engeland. Het doel van mijn reis is niet alledaags. Mijn reisbestemming voor dit artikel is Ulverston, de plaats waar op 16 juni 1890 Arthur Stanley Jefferson het levenslicht zag. Beter bekend als de dunne van het wereldberoemde duo Stan Laurel en Oliver Hardy. Beiden hadden al een solocarrière achter de rug voordat zij in 1927 voor het eerst gingen samenwerken. Als duo werden zij werkelijk beroemd. Samen maakten zij tussen 1927 en 1950 een aantal van 105 korte en lange fi lms. In eerste instantie stomme fi lms (zonder geluid en alleen begeleid door piano- NEXT

2 38 IN DE FILMS VAN LAUREL EN HARDY VALT HET OP DAT ER SOMS MET LANGE SHOTS WORDT GEWERKT. IN DE FILM COUNTY HOSPITAL (1932) DUURT ÉÉN ENKELE OPNAME VANUIT HETZELFDE STANDPUNT MINUTENLANG. DAT HIERMEE DE BASISREGELS VAN DE FILMWETTEN WORDEN OVERSCHREDEN, ZAL DE KIJKER NIET BOEIEN. HET VERVEELT WONDERWEL NIET. STAN BEZOEKT OLIVER IN HET ZIEKENHUIS DIE DOOR EEN GEBROKEN BEEN IS GEVELD. ALS HIJ ZITTEND NAAST HET BED EEN HARDGEKOOKT EI PELT EN EET, KIJKT OLIVER VERVEELD TOE. COPYRIGHT: CCA/UNIVERSAL PICTURES. muziek), later gingen zij over op de gesproken fi lm. En met succes. Hun eerste geluidsfi lm was Unaccustomed As We Are (1929). Hun fi lms werden met recht spraakmakender. De populariteit steeg. Het Engelse accent van Laurel combineerde goed met dat van de Amerikaanse Oliver. Een bijkomend voordeel van de komst van het geluid was dat de twee hun zangtalenten optimaal konden benutten. Tot brede dalen Op een groot treinstation in Londen boek ik mijn zitplaats voor de reis. Het is erg druk. Als ik eenmaal aan de beurt ben en de dienstdoende medewerker heb uitgelegd wat ik van plan ben, krijg ik een uitgebreide uitleg. De routebeschrijving print hij voor me uit. Met het kaartje in mijn hand, kan ik eindelijk op weg. In de trein gaat het liefl ijke landschap dromerig aan me voorbij. Bergen zo ver het oog reikt. De uitzichten zijn prachtig en schilderachtig tegelijk. Glooiende heuvels die langzaam overgaan in ruigere bergkammen en langgerekte meren. Interessant om te weten is dat de rivierdalen in de IJstijd door de gletsjers tot brede dalen zijn uitgesleten. De trein is luxueus. Lekkere stoelen en een restauratiegedeelte aan boord. Gelukkig maar, zo kom ik de uren nog een beetje geriefl ijk door. Ik heb alle tijd mij af te vragen hoe Stan en Oliver hun fi lms maakten. Altijd gewone mensen Het is onmogelijk om in slechts één artikel te laten zien hoe Stan en Oliver op technisch vlak hun fi lms tot een hoogstaand niveau wisten te tillen. Wat me opvalt, is dat zij hun eigen namen ook als fi lmnamen gebruikten. In die tijd bleven typetjes die een andere naam droegen dan de vertolkers daarvan, eigendom van de fi lmstudio s. Ze konden op die manier de fi lmkarakters zonder veel problemen meenemen naar een andere werkgever. Duidelijk is dat de twee hoofdpersonen altijd gewone mensen spelen. Matrozen, schilders, schoorsteenvegers, pianobezorgers, detectives en zelfs soldaten. Ze zijn keurig gekleed en lijken serieus ergens mee bezig te zijn. Totdat hen iets vervelends overkomt of ze slaags met elkaar raken. In veel scènes komen tijdrelaties voor. De ene domme actie, volgt op de andere. Niet veel later loopt alles in het honderd. Er worden ruimterelaties gelegd. Als Laurel en Hardy bijvoorbeeld samen met een enorme klok een veiling uit komen lopen, neemt de kijker aan dat die klok op die veiling is gekocht. De fi lms worden gevormd door conversaties. Oliver die probeert Stan iets wijs te maken omdat hij denkt het beter te we- ULVERSTON IS EEN KLEINE EN RUSTIGE MARKT- PLAATS, GELEGEN TUSSEN DE BERGEN VAN HET LAKE DISTRICT EN DE BAAI VAN MORE- CAMBE. OMRINGD DOOR EEN FANTASTISCH HEUVELLANDSCHAP, IS HET KLEINE CENTRUM EEN GEZELLIGE PLAATS MET EEN WIRWAR VAN STRAATJES WAAR VELE KLEURIGE WINKELTJES MET TYPISCH LOKALE PRODUCTEN, TRADITIO- NELE PUBS EN RESTAURANTJES ZIJN TE VINDEN. EEN TOTAALOVERZICHT VAN HET STATIONNETJE VAN ULVERSTON WISSEL IK AF MET EEN SHOT VANAF HET VERLATEN PERRON. HET IS EEN GOED BEGIN VAN MIJN FILMVERHAAL.

3 MIJN TREINREIS NAAR ULVERSTON DOET ME DENKEN AAN BERTH MARKS (1929). STAN EN OLIVER ZIJN ARTIESTEN DIE HET LAND AFREIZEN MET HUN ACT. VOOR ÉÉN VAN HUN OPTREDENS NEMEN ZE DE TREIN VAN SANTA FÉ NAAR POTTSVILLE. ZE PROBEREN IN EEN DONKER EN BENAUWD BOVENBED TE KRUIPEN OM TE KUNNEN SLAPEN. HUN PYJAMA S MOETEN DAN NOG WORDEN AANGETROKKEN. DE MINUTENLANGE SCÈNE IN DE SLAAPWAGON IS VAN BEGIN TOT EIND GEÏMPROVISEERD EN WAS NIET VOOR- ZIEN IN HET SCRIPT. COPYRIGHT: CCA/UNIVERSAL PICTURES. ten, het vervolgens wil uitproberen en tenslotte bakzeil haalt. Stan die Oliver probeert te volgen in zijn doen en laten, maar uit eigenwijsheid zelf zijn richting gaat. Het gevoel voor detail is kenmerkend. Gelaatsuitdrukkingen spelen boekdelen. Geen schaduwen Dramatisch zijn hun fi lms niet, wel komisch en vooral tijdloos. De toegepaste humor is niet kinderachtig. Hun gedragingen zijn zo gedetailleerd uitgevoerd dat er van tevoren over moet zijn nagedacht. Ze zijn verrekte onhandig, maar niet altijd dom. Het optimisme straalt er vanaf. De gezette, bazige en bijzonder van eigen kunnen overtuigde Oliver Hardy en de magere, verlegen en naïeve Stan Laurel. Het dragen van een bolhoed is hun heilig. Aan de decors is tot in het kleinste detail veel aandacht besteed. Straatjes zijn gezellig ouderwets, huizen van binnen tot in perfectie afgewerkt en sommige buitenlocaties bestaan nog steeds, zoals de bekende lange trap in Los Angeles uit de fi lm The Music Box (1932). Als verhuizers moeten zij een piano afleveren bij een huis bovenop een heuvel. De twee proberen de loodzware kist de lange trap op te slepen, wat meerdere keren mislukt. De trap heeft zelfs de naam Music Box Steps gekregen. De trap leidt overigens in werkelijkheid niet naar het huis uit de fi lm, maar naar de hoger gelegen Vendome Street. Improvisatie De camerastandpunten zijn niet bepaald hoogdravend te noemen en bestaan hoofdzakelijk uit totalen, half totalen en soms close-ups. Met een beetje inzicht is beeld voor beeld terug te zien hoe simpele trucages (valpartijen, instortingen van decors, gevechtjes) werden toegepast. De gezichten van het tweetal werden vaak zo gefi lmd dat er geen schaduwen op vielen, zodat een meer clownachtig uiterlijk werd verkregen. Er werden door de fi lmmaatschappij Roach bekende schrijvers en regisseurs voor de fi lms van het duo ingehuurd. Maar Stan schreef toch het overgrote merendeel van de scripts en gold als het creatieve brein achter het tweetal. Achter de schermen had hij de meeste creatieve invloed op de rolverdeling en kwam hij met de meeste ideeën. Hij drong aan op improvisatie. Op een boemeltrein Een paar stationnetjes voor Ulverston moet ik overstappen op een boemeltrein. Een oude man van het station helpt me met mijn spullen. Hij wenst me good luck. Eenmaal in de boemeltrein, valt het me op dat de luxe in één klap is verdwenen. Simpele banken, een eenvoudig interieur en een hoop geronk is hetgeen dat nu naar voren komt. Maar het uitzicht naar buiten wordt alleen maar mooier. Na een tijdje nadert mijn boemeltrein het stationnetje van Ulverston. Met wat schokken komt hij tot stilstand. Het kost even moeite om met mijn tassen uit de trein te komen. Als ik eenmaal op het perron sta, zet ik alle spullen naast me neer. De trein rijdt rustig weg. Ik sta er verlaten bij. Niemand. Helemaal niemand. Zelfs het stationsloketje is gesloten. Ik laat alles op me inwerken. Dit is Ulverston! Er komt een bijzonder gevoel bij mij naar boven. Een gevoel van thuiskomen. Toch ben ik hier voor het eerst. Ik neem alles in me op. Voordat ik van huis vertrok, maakte ik een ruwe schets van hoe het er vlak bij het geboortehuis van Stan Laurel in mijn gedachten uit zou zien. Later blijkt die situatie te kloppen. De vierkante platte bouwstenen waar veel huisjes van zijn gebouwd, had ik in de schets verwerkt. Tijd doorstaan Aan de achterkant van het stationsgebouwtje zie ik een telefooncel staan. Op de ruit is een sticker geplakt van de 39 NEXT JE KUNT UREN MET DE CAMERA IN HET LAUREL EN HARDY MUSEUM RONDDWALEN. GEZIEN DE BEPERKTE RUIMTE IS HET HANDIG OM OP EEN RUSTIG TIJDSTIP LANGS TE KOMEN.

4 40 huurd voor reizigers. Ze heeft een mooie kamer boven aan de trap voor me. Voor het slapen gaan, blader ik nog wat door wat oude Blotto s die ik in mijn reistas heb meegenomen. Met dit lijfblad van de Nederlandse fanclub van Laurel en Hardy val ik in slaap. Ik sta de volgende dag vroeg op. Met een Engels ontbijt. Het is aardig bedoeld, maar de worstjes met spek sla ik op een dergelijk vroeg tijdstip maar liever over. Daarna loop ik een stukje Ulverston in. Het is wat druilerig weer. Op een oude begraafplaats heerst stilte en verlatenheid. Grafstenen zijn zo begroeid en verweerd dat ze niet meer te lezen zijn. Ik ben hier zeker een uur aan het fi lmen. De sfeer spreekt boekdelen. Hier zou zo in de avonduren een spanplaatselijke taxionderneming. Ik draai het nummer. Binnen tien minuten staat er een ronkende taxi voor me. Met het bekijken van de buitenkant van het geboortehuis van Stan Laurel wacht ik tot de volgende morgen. Nu laat ik mij brengen naar het Laurel en Hardy Museum dat in deze plaats is gevestigd. Tijdens de taxirit valt me op dat Ulverston zich kenmerkt door huisjes die hun tijd hebben doorstaan. Niets moderns aan. De geschiedenis die zich hier heeft afgespeeld, proef je. Grijs en grauw. Het heeft iets authentieks waar wat mij betreft niets aan veranderd mag worden. Klein en propvol De taxichauffeur zet me voor de deur van het museum af. Als ik het binnenplaatsje oploop, maak ik meteen wat foto s van de ingang. Nadat ik eenmaal over de drempel ben, kijk ik mijn ogen uit. Het museum is klein. Erg klein. En propvol. Wat een hoeveelheid spullen! In alle hoeken en gaten zijn dingen weggestopt. Zelfs het plafond is volgeplakt met foto s en posters. Gelukkig zijn er die dag maar weinig bezoekers waardoor ik in alle vrijheid mijn gang kan gaan. Poppen in alle maten, foto s, posters en brieven. Een vitrinekast met een originele bolhoed en scheermes. Een nagebouwde kist uit de fi lm The Music Box. Brieven van Stan en Oliver. Een piepklein fi lmzaaltje met maar vijftien stoelen, nagebouwd uit de jaren dertig, waar je in alle rust naar dit komische fi lmduo kunt kijken. Een prima plek om hier te zijn. Souvenirtjes om mee naar huis te nemen. ALS ER IN CLOSE-UP WORDT GEFILMD, GAAT ER EEN WERELD VOOR DE KIJKER OPEN. ZOALS DEZE BRIEF VAN 27 AUGUSTUS 1957 WAARIN STAN SCHRIJFT OVER THE DEAD OF MY DEAR FRIEND AND PARTNER MR. HAR- DY. DAT HIJ HET ER MOEILIJK MEE HEEFT, BLIJKT UIT ZIJN TEKST: I SHALL MISS HIM TERRIBLY. OLIVER OVERLEED DRIE WEKEN VOOR HET SCHRIJVEN VAN DEZE BRIEF, OP 7 AUGUSTUS 1957, IN ZIJN HUIS IN HOLLYWOOD. Bill Cubin Ik krijg alle medewerking om te fi lmen. Veel beelden te maken. Niet alleen totaaloverzichten van wat er allemaal staat, maar ook close-ups. Bill Cubin richtte dit indrukwekkende museum op. Hij overleed in Zijn dochter Marion en kleinzoon Mark hebben het werk daarna vol enthousiasme en overgave voortgezet. Als ik het museum aan het eind van de middag verlaat, weet ik dat deze locatie een unieke herinnering aan dit tweetal betreft. Het had niet beter gekund. Aan het begin van de avond loop ik naar mijn adresje waar ik een Bed and Breakfast heb geboekt. Een zeer gastvrij onthaal door Deidre die hier woont en een gedeelte van haar huis heeft onderver- HET OUDE ULVERSTON LIGT IN EEN ZUIDELIJKE UITHOEK VAN HET LAKE DISTRICT, DAT MAAKT DAT HET ER RUSTIG IS. TROOSTELOZE, DOOR DE TIJD AANGESLAGEN HUIS- JES VORMEN HET DECOR. EEN SPEELPLAATS LIGT ER VERLATEN BIJ. HET IS DE BUURT WAAR KLEINE STAN IS OPGEGROEID. DOORDAT ZIJN OUDERS DRUK MET HUN WERK WAREN, BRACHT STAN DE EERSTE JAREN VAN ZIJN LEVEN VOORAL BIJ ZIJN GROOTMOEDER DOOR. IK MAAK ENKELE SHOTS IN DEZE OMGEVING OM DE BIJZONDERE SFEER OP DE KIJKER OVER TE BRENGEN.

5 Het Laurel and Hardy Museum is gevestigd aan de Brogden Street in Ulverston (Lake District). Gedurende de meeste dagen van het jaar is dit museum geopend van uur. Maar kijk voor vertrek even op de website Filmen voor niet commercieel gebruik is toegestaan. Neem wel een statief mee om rustige close-ups te kunnen maken. Een extra lampje is ook handig, want het is op bepaalde plekken te donker om zonder te moeten doen. Er zijn veel fi lms in wisselende kwaliteit van Laurel en Hardy op dvd verschenen. Universal Pictures heeft een dvd box uitgebracht waar een groot aantal titels op staan. De kwaliteit is goed. Wie in ons land meer wil weten van Laurel en Hardy kan terecht bij de Perfect Day Tent. Met een abonnement krijgt u een tijdschrift met nieuwtjes, wetenswaardigheden en aankondigingen van allerlei conventies en middagen waarop fi lms op het grote scherm worden vertoond (www. perfectdaytent.nl). HET HUIS VAN ZIJN GROOTOUDERS WAAR- IN STAN WERD GEBOREN, IS SIMPEL EN ZE- KER NIET GROOT. EEN RENOVATIE HEEFT IN- MIDDELS PLAATSGEVONDEN. DEZE OPNAME LAAT IK VERGEZELLEN VAN EEN BLIK OP HET STRAATNAAMBORDJE (VOORHEEN HEETTE DIT FOUNDRY COTTAGES, MAAR DAT IS LA- TER VERANDERD) EN HET BORDJE DAT BIJ HET HUIS OP DE MUUR IS GESCHROEFD. KENMER- KEND IS DAT STAN ALS KOMIEK IN DE WIEG WAS GELEGD. HIJ WAS ZOON VAN ARTHUR EN MADGE JEFFERSON. ZIJN OUDERS WAREN AC- TEURS IN EEN RONDTREKKEND VOLKSTHEATER EN OP JONGE LEEFTIJD KWAM HIJ TERECHT IN EEN THEATERGEZELSCHAP. DAARMEE TROK HIJ NAAR AMERIKA WAAR HIJ ZICH IN HOLLY- WOOD VESTIGDE EN ENIGE FAAM VERGAAR- DE MET PARODIEËN OP SUCCESRIJKE FILMS. ziet staan en maakt allerlei gebaren. Na veel vijven en zessen scheurt hij de straat in waar het zou moeten zijn. Warempel, hij heeft gelijk. Op een bordje naast de voordeur van een rijtjeshuis op de hoek van een straat staat de tekst Stan Laurel was born here. Het kan niet missen. Hier heeft Arthur Stanley Jefferson het levenslicht gezien. Het is nu een dikke 120 jaar later als ik er sta. Op dezelfde plek! Om in weg te dromen Als ik op de dag van vertrek uit Ulverston weer op het stationnetje sta, heb ik nog even tijd om terug te kijken op mijn kortstondige verblijf in deze plaats. Ik moet denken aan het overlijden van Stan. Hij woonde op dat moment in een klein maar geriefl ijk driekamerappartement aan de Ocean Avenue in Santa Monica in Californië welke was gelegen in een hotel, luisterend naar de naam The Hotel Oceana. Daarna blies hij zijn laatste adem uit op de leeftijd van 74 jaar. Stan is begraven in Burbank Forest Lawn Hollywood Hills Cemetery. Hij had voor zijn overlijden zijn grafschrift op laten stellen: If anyone at my funeral has a long face, I ll never speak to him again. Vrije vertaling: Als iemand op mijn begrafenis een lang gezicht trekt, spreek ik nooit meer met hem. Na een tijdje wachten zie ik in de verte de boemeltrein aankomen. Met een schok komt hij tot stilstand. Ik stap in en zet mijn bagage onder de bank. Ulverston zie ik langzaam achter me verdwijnen. Op deze plek koesteren ze tot op vandaag de herinnering aan hun komiek. De jeugd van Stan Laurel. Om in weg te dromen. Richard Helwig 41 nende griezelfi lm opgenomen kunnen worden. Een ideale locatie! Aan de Argylestreet Dan laat ik door Deidre een taxi bellen. De chauffeur lijkt te weten wat ik bedoel. Het geboortehuis van Stan Laurel aan de Argylestreet. Maar dat valt vies tegen. Onderweg raakt hij het spoor bijster. Halverwege de rit stapt hij uit, loopt naar een collega die hij met de taxi stil Op 23 februari 1965 overleed hij hier aan een hartaanval. Zijn vrouw Ida was op dat moment bij hem. Vlak voor zijn overlijden moet de volgende conversatie tussen Stan en zijn verpleegster hebben plaatsgevonden. Plotseling zei hij iets ludieks... Stan: I wish I was skiing. Zijn verpleegster: Oh, Mr. Laurel, do you ski? Stan: No, but I d rather be skiing than doing what I m doing. EEN UNIEKE FOTO DIE IS GEMAAKT BIJ STAN LAUREL THUIS IN CALIFORNIË (1961). HIJ WAS NET ONDERSCHEIDEN MET EEN ACADEMY AWARD EN HEEFT DEZE PRIJS TROTS VOOR ZICH OP ZIJN BUREAU NEERGEZET. COPYRIGHT: CCA/UNIVERSAL PICTURES. END

maak zelf een filmpje

maak zelf een filmpje maak zelf een filmpje 1 Zelf een filmpje maken is nog nooit zo makkelijk geweest. Iedereen kan een IPAD met camera oppakken en aan de slag gaan. Maar bij het maken van een goed filmpje (dat veel kijkers

Nadere informatie

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 LYRICS 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 omdat ik ontdekt heb dat er niets boven de waarheid gaat die hele toon die is zo bijzonder dat is de toon van de waarheid begrijp

Nadere informatie

Op reis naar Bethlehem

Op reis naar Bethlehem Op reis naar Bethlehem Rollen: Verteller Jozef Maria Engel Twee omroepers Kind 1 Kind 2 Kind 3 Receptionist 1 Receptionist 2 Receptionist 3 Kind 4 Kind 5 Herder 1 Herder 2 Herder 3 Herder 4 Drie wijzen

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

De muziekreis naar Valkenburg.

De muziekreis naar Valkenburg. De muziekreis naar Valkenburg. 24 maart 2014 Vandaag gaan we met het Buitenhof naar Valkenburg voor de muziekreis. De begeleiders Marij en Henk gaan al vroeg op pad om iedereen op te halen. Marij haalt

Nadere informatie

Londen 2015 7 Sept 10 Sept

Londen 2015 7 Sept 10 Sept Londen 2015 7 Sept 10 Sept Hotel Gegevens 144-152 Walworth Rd, London SE17 1JL, Verenigd Koninkrijk +44 20 7703 8000 What do you need? -geldig paspoort of identiteitsbewijs -tas of koffer -niet te veel

Nadere informatie

Het kasteel van Dracula

Het kasteel van Dracula Uit het dagboek van Jonathan Harker: Het kasteel van Dracula 4 mei Eindelijk kom ik bij het kasteel van Dracula aan. Het kasteel ligt in de bergen. Er zijn geen andere huizen in de buurt. Ik ben moe. Het

Nadere informatie

Dharma DE WARME CHARME VAN

Dharma DE WARME CHARME VAN REPORTAGE Dharma DE WARME CHARME VAN Het enthousiast kloppend hart van Kortrijk heeft er sinds kort een uniek adresje bij. Met Bed&Breakfast Dharma maakt gastvrouw Linda haar droom waar en garandeert ze

Nadere informatie

"Photography is an austere and blazing poetry of the real"- Ansel Adams

Photography is an austere and blazing poetry of the real- Ansel Adams "Photography is an austere and blazing poetry of the real"- Ansel Adams Deze reis doet Cantabrië en Asturië aan, beiden regio's zijn in Noordwest Spanje. Deze gebieden zijn nog niet door toeristen ontdekt

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

KINDEREN VAN HET LICHT

KINDEREN VAN HET LICHT KINDEREN VAN HET LICHT Verteller: Het gebeurde in een donkere nacht, heel lang geleden, dat er herders in het veld waren, die de wacht hielden over hun schapen. Zij stonden net wat met elkaar te praten,

Nadere informatie

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht 1 Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht Betty: Ik ben Betty Cerda de Palou. Ik woon in Maastricht al 32 jaar. Ik ben 63 jaar. Ik ben arts, maar

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande. Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst. Hallo mede dierenvrienden,

September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande. Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst. Hallo mede dierenvrienden, September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst Hallo mede dierenvrienden, Na mijn indrukwekkende reis naar India, is mij gevraagd om een kort verhaaltje

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4

1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4 Inhoudsopgave Pagina: 1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4 3.1. 9 september: Huisduinen, Donkere Duinen 4 3.2. 20 september: Donkere Duinen 5 3.3. 27

Nadere informatie

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice.

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice. Alice ligt in bed. Heel langzaam wordt ze wakker. Haar lichaam ontspannen, haar hoofd leeg. De vertrouwde geur van haar man Jules hangt in de slaapkamer. Een geur van alcohol, nootmuskaat en oude man.

Nadere informatie

Bijzondere vakantie op Cyprus Ans van den Helm

Bijzondere vakantie op Cyprus Ans van den Helm Bijzondere vakantie op Cyprus Ans van den Helm In 2011 gingen mijn man en ik 10 dagen op vakantie naar Cyprus. Toen we geland waren, stond er een taxi klaar, om ons naar ons vakantieverblijf, te brengen.

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

VOORBEREIDING OP BEZOEK AAN DE MUSICAL SOLDAAT VAN ORANJE. Een project over Soldaat van Oranje kan uit verschillende onderdelen bestaan :

VOORBEREIDING OP BEZOEK AAN DE MUSICAL SOLDAAT VAN ORANJE. Een project over Soldaat van Oranje kan uit verschillende onderdelen bestaan : VOORBEREIDING OP BEZOEK AAN DE MUSICAL SOLDAAT VAN ORANJE Een project over Soldaat van Oranje kan uit verschillende onderdelen bestaan : - het lezen van het boek Soldaat van Oranje en het maken van de

Nadere informatie

- het lezen van het boek van Soldaat van Oranje en het maken van de literatuurwijzer het bekijken van de film Soldaat van Oranje;

- het lezen van het boek van Soldaat van Oranje en het maken van de literatuurwijzer het bekijken van de film Soldaat van Oranje; LESSUGGESTIES blijkt de blijvende grote interesse van scholieren voor de Tweede Wereldoorlog. Zij geven aan vooral gegrepen te worden door persoonlijke verhalen, gekoppeld aan inzet van hedendaagse middelen.

Nadere informatie

Casa Benamato Accommodatie en Prijzen

Casa Benamato Accommodatie en Prijzen Casa Benamato Accommodatie en Prijzen Accommodatie Het deel van Casa Benamato dat op het dal gericht is, vormt het exclusieve domein van de gasten. De twee appartementen van Casa Benamato hebben een fantastische

Nadere informatie

Schrijfprijs NT2 2016

Schrijfprijs NT2 2016 Schrijfprijs NT2 2016 Ontmoeten, hoe mijn wereld veranderde... Inhoud: Bladzijde 2: Verslag van de prijsuitreiking in Antwerpen. Bladzijde 3: Wie zijn onze deelnemers? Even voorstellen. Bladzijde 4: Het

Nadere informatie

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze.

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze. 1 Ik wou dat ik een vriendje had. Ik wou dat hij in mijn kast zat. Dan kon ik hem tevoorschijn halen wanneer ik maar wilde. Hij zou naar me kijken alsof ik mooi ben. Zwijgend. Hij zou zijn leren jack uittrekken

Nadere informatie

OPDRACHT 1 : SCRIPT EN INTERACTIEVE VERSIE VAK : SCHRIJVEN --LOIS VEHOF--

OPDRACHT 1 : SCRIPT EN INTERACTIEVE VERSIE VAK : SCHRIJVEN --LOIS VEHOF-- OPDRACHT 1 : SCRIPT EN INTERACTIEVE VERSIE VAK : SCHRIJVEN --LOIS VEHOF-- Confrontatie scene Written by Loïs Vehof Genre: Avontuur Locatie: De oude tempel Protagonist: Wachter Antagonist: Dief Conflict:

Nadere informatie

PLATTEGROND. Je neemt de trap tot halverwege, gaat linksaf en volgt de pijl

PLATTEGROND. Je neemt de trap tot halverwege, gaat linksaf en volgt de pijl Lieve kinderen? In heel veel schilderijen en beelden van het Bonnefantenmuseum staan kinderen afgebeeld: kleine, grote, mooie, witte, eenzame en gezellige kinderen. Sterker nog, de naam van het museum

Nadere informatie

Fiets vakantie Gran Canaria oktober 2013.

Fiets vakantie Gran Canaria oktober 2013. Fiets vakantie Gran Canaria oktober 2013. In de zomer van 2013 is het plan geboren om met de racefiets een weekje te fietsen op Gran Canaria. 11 oktober is na wat voorbereiding de vertrek datum gevonden.

Nadere informatie

Luciano en Hans. Christiaan en Richard. Jena en Arianne. Bianca en Gerrit. Danielle en Jan. Jules en Martin

Luciano en Hans. Christiaan en Richard. Jena en Arianne. Bianca en Gerrit. Danielle en Jan. Jules en Martin Luciano en Hans Christiaan en Richard Jena en Arianne Bianca en Gerrit Danielle en Jan Jules en Martin Het was vroeg.6 uur verzamelen op station Utrecht Centraal. Vandaar gingen we via Rotterdam naar Brussel.

Nadere informatie

Oud wit Prins de Vos. Ik wil je.

Oud wit Prins de Vos. Ik wil je. Oud wit Prins de Vos Ik wil je. Het is het eerste berichtje dat ik vandaag van hem ontvang. De uren waarin het stil blijf zijn ondragelijk. Pas als ik de trilling in mijn broekzak voel begint mijn hart

Nadere informatie

NOORWEGEN. Vertrek: s ochtends moesten we gewoon naar school tot 12 uur. we werden 09-05-2012 13-05-2012

NOORWEGEN. Vertrek: s ochtends moesten we gewoon naar school tot 12 uur. we werden 09-05-2012 13-05-2012 NOORWEGEN 09-05-2012 13-05-2012 Vertrek: s ochtends moesten we gewoon naar school tot 12 uur. we werden door onze ouders naar Schiphol gebracht. Ik zat bij Ilonka in de auto. Op Schiphol gaf meester Hendrie

Nadere informatie

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand van heb. De vorige keer zei ik dat de nieuwe broek

Nadere informatie

TONEELSTUK Hoe Zebra aan zijn strepen komt. Een Afrikaanse fabel over een onverstoorbare grazende zebra.

TONEELSTUK Hoe Zebra aan zijn strepen komt. Een Afrikaanse fabel over een onverstoorbare grazende zebra. TONEELSTUK Hoe Zebra aan zijn strepen komt. Een Afrikaanse fabel over een onverstoorbare grazende zebra. AKTE I Scène 1 Op een open grasvlakte in Afrika zijn dieren aan het grazen. Een zebra, twee antilopen,

Nadere informatie

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte.

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte. De droom Hassan droomt dat het sneeuwt. De sneeuw dwarrelt in het donker. Hij valt niet naar beneden, want er is geen beneden. En er is geen boven. Hij valt niet van de hemel naar de aarde, want er is

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken.

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken. Spekkoek Oma heeft de post gehaald. Er is een brief van de Sociale Werkplaats. Snel scheurt ze hem open. Haar ogen gaan over de regels. Ze kan het niet geloven, maar het staat er echt. Igor mag naar de

Nadere informatie

London. klas 2B kompas. Dagboek: Gemaakt door Stacey Wilbrink

London. klas 2B kompas. Dagboek: Gemaakt door Stacey Wilbrink London klas 2B kompas Dagboek: Gemaakt door Stacey Wilbrink Dag 1 Klas 2b van het kompas moesten allemaal verzamelen op het station Breda. Daar werden de kinderen uitgezwaaid door hun ouders. De kinderen

Nadere informatie

Dinsdag 8 april 2014

Dinsdag 8 april 2014 Maandag 7 april Wow de eerste dag in Rome, wat een dag. 's Morgens even ontbijten (één croissantje) en toen vanaf ongeveer half 10 op pad. We zijn in de binnenstad geweest en bij iedere kerk verbaasden

Nadere informatie

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis.

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. 1 Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. Dat is nu al de derde keer in een paar dagen. We moeten vandaag op de eerste verdieping zijn, kamer 105. Mevrouw dr. W.H.F. Scheltema, internist,

Nadere informatie

Een baas voor Mallekat

Een baas voor Mallekat Een baas voor Mallekat Voor kinderen van 3 tot 8 jaar Geschreven door Elisabeth Roodenburg Er zijn nog veel meer verhalen van Elisabeth Roodenburg Copyright: Elisabeth Roodenburg Vermaat 2011 en digiboeken.org/paraplu

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Instructie voor De training Het maken van een Video-verslag

Instructie voor De training Het maken van een Video-verslag Instructie voor De training Het maken van een Video-verslag >>>>> Een Videoverslag maken, en wat komt er allemaal bij kijken?

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Les 5. In het ziekenhuis.

Les 5. In het ziekenhuis. http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Les 5. In het ziekenhuis. Wat leert u in deze les? Een gesprek in het ziekenhuis begrijpen. Woorden omschrijven. Welke vragen u kunt stellen in het ziekenhuis. Vragen

Nadere informatie

Cameratechniek KENNISNET 2006

Cameratechniek KENNISNET 2006 Cameratechniek KENNISNET 2006 INLEIDING Met deze handleiding laten we je zien wat je kunt doen met behulp van een aantal cameratechnieken. Deze cameratechnieken zal je waarschijnlijk al eens hebben toegepast,

Nadere informatie

Gaudi Parc Guel Barcelona

Gaudi Parc Guel Barcelona voorkant Gaudi Parc Guell Barcelona 12 Gaudi De architectuur die te vinden is Architectuur in het park zegt veel over het werk van Antonio Gaudi. De architectuur is herkenbaar en opvallend. De architectuur

Nadere informatie

Writing a friend Lees het briefje. Beantwoord de vragen.

Writing a friend Lees het briefje. Beantwoord de vragen. Writing a friend Lees het briefje. Beantwoord de vragen. 1 read Flash info miss 1 Aan wie schrijft Jonathan een e-mail? I like... tall he wears 2 Waarom schrijft hij die e-mail, denk je? baseball cap missen

Nadere informatie

Carla van Lent. De Droom

Carla van Lent. De Droom Carla van Lent De Droom Het stond altijd op zijn lijstje iedere keer ieder jaar; een hond een echte levende hond daar verlangde hij naar. Zijn ouders zagen de bui al hangen en zeiden telkens nee jij moet

Nadere informatie

De dageraad. Fragment. Frank Norbert Rieter

De dageraad. Fragment. Frank Norbert Rieter De dageraad Fragment Frank Norbert Rieter Copyright Frank Norbert Rieter Alle rechten voorbehouden. Correspondentieadres: St Geertruidestraat 27 6521 KG Nijmegen toneelteksten@ijlbode.nl De dageraad Personages

Nadere informatie

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen 1 Gedichten, geïnspireerd door bomen Geheimen In het donker huizen bomen die overdag gewoner zijn. Wij slaan de bochten van een pad mee om en gaan, ontkomen aan het licht af op geheimen.kleine geluiden

Nadere informatie

Paasviering 2016 Achtergelaten Vergeet me niet

Paasviering 2016 Achtergelaten Vergeet me niet Paasviering 2016 Achtergelaten Vergeet me niet woensdag 23 maart 2016 8:45 uur 9:00 uur Openingslied: Het is Pasen Het is Pasen, laat het horen, het is Pasen, het is feest. Na het donker van de dood, nu

Nadere informatie

Concept WHAT S UP, LATER?!

Concept WHAT S UP, LATER?! Omgevingsverkenning Toen ik aan mijn vrienden vroeg hoe ze denken over later en pensioen was de eerste reactie van allemaal: nee ik denk alleen over nu na eigenlijk. Vervolgens zei ik dat ze later als

Nadere informatie

Bijlage B: Opmerkingen klanten

Bijlage B: Opmerkingen klanten Bijlage B: Opmerkingen klanten Vraag 9: Wat was uw algemene indruk van de veiligheid tijdens de rit? Indien onvoldoende of slecht, waarom? Zetten mij soms niet vast Zat niet vast, wild rijden, bumperkleven

Nadere informatie

Handouts Bracina cursus 24 oktober 2015

Handouts Bracina cursus 24 oktober 2015 Handouts Bracina cursus 24 oktober 2015 PRODUCTIE Paul Lacroix TITEL Creatief titels maken DATE 24/10/2015 SCENES TAKE 10 1 De titel is het visitekaartje van de film Dit is het eerste wat het publiek te

Nadere informatie

LEZEN FICTIE BK 1 LEKKER LEZEN PERRON 1

LEZEN FICTIE BK 1 LEKKER LEZEN PERRON 1 LEZEN FICTIE BK LEKKER LEZEN PERRON Lekker lezen Daar lag de molen. Donker en dreigend lag hij daar in de sneeuw, als een sterk, gevaarlijk dier dat loert op zijn prooi. Ik hoef er helemaal niet heen,

Nadere informatie

Mariëtte Middelbeek REDDERS LANGS DE KUST VERHALEN UIT DE REDDINGBOOT. Muitgeverij. marmer

Mariëtte Middelbeek REDDERS LANGS DE KUST VERHALEN UIT DE REDDINGBOOT. Muitgeverij. marmer redders langs de kust Mariëtte Middelbeek REDDERS LANGS DE KUST VERHALEN UIT DE REDDINGBOOT Muitgeverij marmer Schoolreis Ed Koopman / KNRM Enkhuizen / Donderdagmiddag 15:34 uur DE DRIEËNDERTIG KINDEREN

Nadere informatie

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL I N T E R I E U R W Wonen op de Windrichtingen IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL Tekst: ANNEMIE WILLEMSE Foto s: JAN VERLINDE 22 TIJDLOOS TIJDLOOS 23 Na een zoektocht naar de ideale bouwgrond, gingen

Nadere informatie

Charles den Tex VERDWIJNING

Charles den Tex VERDWIJNING Charles den Tex VERDWIJNING 3 Klikketik-tik-tik Het is halftwaalf s ochtends. Marja vouwt een hemd. En kijkt om zich heen. Even staat ze op haar tenen. Zo kan ze over de kledingrekken kijken. Die rekken

Nadere informatie

Breng diepte in je foto

Breng diepte in je foto Gewoon 10 tips Fotograferen is het vertalen van wat je ziet naar een afbeelding. Je kunt gewoon richten en klikken maar je kunt er ook net iets verder over nadenken. Foto's worden dan al een heel stuk

Nadere informatie

Batavia werf. We gingen naar Batavia werf.

Batavia werf. We gingen naar Batavia werf. Batavia werf We gingen naar Batavia werf. Met de klas. En we gingen ook met de auto. Ik zat met Yessir Thijs en Sebastiaan en de moeder van Sebastiaan.We hadden ook groepjes toen we in de Batavia werf

Nadere informatie

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten Van de redactie Wat wonen we toch in een prachtige wijk! Ja, zult u zeggen, dat weten we wel. Maar je kijkt toch anders naar je wijk wanneer een buitenstaander, die hier nooit eerder geweest is, dat zegt.

Nadere informatie

klassieke muziek! Er gaat niets boven grootmoeders MIJN NAAM IS STILTON

klassieke muziek! Er gaat niets boven grootmoeders MIJN NAAM IS STILTON MIJN NAAM IS STILTON Mijn naam is Stilton, Geronimo Stilton! Ik ben een doodgewone man, eh muis. Ik ben de uitgever van De Wakkere Muis, de meest gelezen krant van wakker Muizeneiland! Ik heb een nogal

Nadere informatie

Poppen maken de fi lm!

Poppen maken de fi lm! OORLOGSMOMENTEN OPVALLEND IN BEELD GEBRACHT videoshoot Poppen maken de fi lm! Het natuurgetrouwe karakter van soldatenpoppen en hun uniformen zorgen in oorlogsmusea voor een opvallende verschijning. Hoewel

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail

Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail ons dan eerst even via info@pitcc.nl en dan hebben we

Nadere informatie

De meester is een Vampier

De meester is een Vampier De meester is een Vampier Door Wout Terpstra Het is maandag en Tom werd wakker. Hij vindt het altijd heel leuk op school. Maar vandaag weet hij het niet. Want ze krijgen een nieuwe meester. Tom!Tom! Ben

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

De Boomhut Module muziek groep 3-4

De Boomhut Module muziek groep 3-4 De Boomhut Module muziek groep 3-4 Teksten: Stella van Lieshout Illustraties: Tjarko van der Pol In samenwerking met Centrum voor de Kunsten Beverwijk en ABC Cultuur Contact: DeboraVollebregt@centrumvoordekunstenbeverwijk.nl

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Inhoud. Thailand. 4 start 8 chang rai 28 chang mai 34 ayutthaya 44 ao nang 74 ko tao 88 bangkok 98 eind

Inhoud. Thailand. 4 start 8 chang rai 28 chang mai 34 ayutthaya 44 ao nang 74 ko tao 88 bangkok 98 eind Thailand 1 Thailand het verhaal over een reis een reis gemaakt door een gezin een gezin dat houdt van een avontuur een avontuur dat zij samen hebben beleefd een verhaal over: paul van kan conny coppen

Nadere informatie

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou.

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou. JUST BE YOU.NL Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen Marian Palsgraaf - www.justbeyou.nl Het mooiste wat je kunt worden is jezelf. Mijn passie is mensen te helpen

Nadere informatie

Naam: Huseyin Ayaz St. Nummer: 1683039 Groep: imm08209 Universiteit der dromen

Naam: Huseyin Ayaz St. Nummer: 1683039 Groep: imm08209 Universiteit der dromen Naam: Huseyin Ayaz St. Nummer: 1683039 Groep: imm08209 Universiteit der dromen Onze film gaat over een droom van een student die de Vrije universiteit doorloopt en aan het eind van het film woedend wakker

Nadere informatie

GLOBAL: workshop webdesign

GLOBAL: workshop webdesign Dit werkblad is van: klas: GLOBAL: workshop webdesign Ontwerp en maak je eigen website met zelfgemaakte foto s, teksten, links en buttons! Geen onderwerp zo gek, of er is wel een website over gemaakt:

Nadere informatie

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag.

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag. vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof ouplet Brandweerman Intro D7 G man, Refrein brand -weer - man. Red die kat, Brand-weer Œ Œ Œ G Œ Ó als je kan. Zet je lad - der neer en draag snel

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Noot. Ik bedank Henk dat hij aan mij zijn verhaal heeft toevertrouwd om dit te redigeren en wens de lezer heel veel plezier.

Noot. Ik bedank Henk dat hij aan mij zijn verhaal heeft toevertrouwd om dit te redigeren en wens de lezer heel veel plezier. Noot Ik had het voorrecht het verhaal over de rondreis door een deel van Amerika als een van de eersten te mogen lezen en het te redigeren. Hierbij heb ik uiteraard de schrijfstijl van Henk niet aangetast.

Nadere informatie

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer Sander Kloet koud zo voelt het hier. kil ik weet niet waar het vandaan komt het is geen kou. het is angst. angst voor de wereld angst voor de dag van morgen bang dat we dingen vergeten bang dat we dingen

Nadere informatie

Dracula maakt deel uit van de reeks Wereldverhalen van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. Wereldverhalen is een serie beroemde verhalen.

Dracula maakt deel uit van de reeks Wereldverhalen van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. Wereldverhalen is een serie beroemde verhalen. Dracula Dracula maakt deel uit van de reeks Wereldverhalen van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. Wereldverhalen is een serie beroemde verhalen. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren Postbus 10208 1001 ee

Nadere informatie

Pantheon Villas & Suites Griekenland Kreta Bali

Pantheon Villas & Suites Griekenland Kreta Bali Pantheon Villas & Suites Griekenland Kreta Bali 1. Algemene informatie 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren Pantheon Villas & Suites - (Griekenland Kreta Bali) - 4 sterren 1.2. Faciliteiten en afstanden

Nadere informatie

November 2010. Nieuwsbrief 1

November 2010. Nieuwsbrief 1 Nieuwsbrief 1 Finse, Noorwegen Hallo! Welkom bij mijn eerste echte nieuwsbrief. Mijn intentie is om ongeveer elke 2 a 3 maanden een nieuwsbrief te maken met mijn belevenissen. Ik kreeg dit idee van mijn

Nadere informatie

Refrein: Als het regent in jouw hart en je kunt alleen maar huilen, kom dan bij me, hou me vast, in mijn armen mag je schuilen.

Refrein: Als het regent in jouw hart en je kunt alleen maar huilen, kom dan bij me, hou me vast, in mijn armen mag je schuilen. Ellen en Patrick Nooit meer je stem, nooit meer je lach, Alles gaat terug, naar die éne dag. De pijn vanbinnen, het doet zo n zeer, Ze zeggen dat het mindert, maar wanneer... Intredelied: M n oma is gestorven

Nadere informatie

Lesbrief bij: Kabouterboomhut

Lesbrief bij: Kabouterboomhut Lesbrief bij: Kabouterboomhut een voorstelling van Poppentheater Jacobus Wieman Inhoudsopgave Inleiding Wat er komt kijken bij theaterbezoek.............................. 2 Over Poppentheater Jacobus Wieman.............................

Nadere informatie

The Urban Villa Spanje Andalusië Marbella

The Urban Villa Spanje Andalusië Marbella The Urban Villa Spanje Andalusië Marbella 1. Algemene informatie 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren The Urban Villa - (Spanje Andalusië Marbella) - 4,5 sterren 1.2. Faciliteiten en afstanden zwembad:

Nadere informatie

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel Lesbrief Zat Annie van Gansewinkel Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

Reisverslag (Duitsland Slovenië Italië Frankrijk)

Reisverslag (Duitsland Slovenië Italië Frankrijk) Reisverslag (Duitsland Slovenië Italië Frankrijk) Onze reis werd gepland van 1 juli tot 31 juli. Voor aanvang van onze reis hebben we geprobeerd om zoveel mogelijk treinen te reserveren. Gedurende onze

Nadere informatie

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel REALITY REEKS Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP marian hoefnagel Een gekke naam Rudsel?? Jims mond valt open van verbazing. Is dat een naam? Hij kijkt met grote ogen naar de jongen die naast hem zit.

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Deel 1: Trrrring! De wekker geeft met veel lawaai aan dat het tijd is om op te staan. Je hoort een langgerekte geeuw, het is pas 6 uur s ochtends. Maar Jordie moet er uit want hij moet zijn krantenwijk

Nadere informatie

Als je zo'n zinnetje moet leren dan weet je best al wat woorden van dit zinnetje.

Als je zo'n zinnetje moet leren dan weet je best al wat woorden van dit zinnetje. ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON FIVE Beste leerling! Fijn dat je er nog steeds aan werkt om je kennis van de Engelse taal te verbeteren! Daar zul je straks in de brugklas veel voordeel van hebben! HOE

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Mieke Lansbergen. Op een dag leek het me een goed idee om een offer te maken voor God. Uit dankbaarheid voor alles wat groeit, en omdat

Mieke Lansbergen. Op een dag leek het me een goed idee om een offer te maken voor God. Uit dankbaarheid voor alles wat groeit, en omdat Mieke Lansbergen Hallo? Ha! Zie je mij? Kijk! Kijk even naar mij. Ik ben Kaïn. Fijn dat ik even iemand tegenkom! Ik loop hier al een tijd te dwalen, en het is zo saai in je eentje. Ik kom daar vandaan.

Nadere informatie

10 foto s van typografische fouten en verbetering: 1 Vietnamees Restaurant Welcome Seafood : Voor verbetering: Na verbetering:

10 foto s van typografische fouten en verbetering: 1 Vietnamees Restaurant Welcome Seafood : Voor verbetering: Na verbetering: 10 foto s van typografische fouten en verbetering: 1 Vietnamees Restaurant Welcome Seafood : Foto genomen op 09-09-2015 om 08:14. Ik loop elke dag langs dit bord onderweg naar het centraal station in Amsterdam.

Nadere informatie

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen.

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen. Oefening 1: Nodig: 2 personen en een boom of een huisdier: Zoek een plek op bij een boom of in de buurt bij je paard of ander huisdier waar je even niet gestoord wordt en veilig even je ogen dicht kunt

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 3 Vervoer

Spreekopdrachten thema 3 Vervoer Spreekopdrachten thema 3 Vervoer Opdracht 1 bij 3.1 Jullie zijn op straat. Cursist A: je wilt met de taxi reizen. Cursist B: je bent taxichauffeur. Klaar? Dan begint cursist B het gesprek. Cursist A 1.

Nadere informatie

Fajã dos Padres Portugal Madeira Quinta Grande

Fajã dos Padres Portugal Madeira Quinta Grande Fajã dos Padres Portugal Madeira Quinta Grande 1. Algemene informatie 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren Fajã dos Padres - (Portugal Madeira Quinta Grande) - 3 sterren 1.2. Faciliteiten en afstanden Zwembad:

Nadere informatie

Villa Reynaert DE HAND VAN PIETER PORTERS IN TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: CLAUDE SMEKENS 56 TIJDLOOS

Villa Reynaert DE HAND VAN PIETER PORTERS IN TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: CLAUDE SMEKENS 56 TIJDLOOS Villa Reynaert DE HAND VAN PIETER PORTERS IN TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: CLAUDE SMEKENS 56 TIJDLOOS Of je nu tot rust wilt komen tussen zakelijke beslommeringen door of je wilt met je geliefde

Nadere informatie

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2 Bladzijde negen, Bladzijde tien, Krijg ik het wel ooit te zien? Ander hoofdstuk, Nieuw begin.. Maar niets, Weer dicht, Het heeft geen zin. Dan probeer ik achterin dat dikke boek. Dat ik daar niet vaker

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie