Veranderende gassamenstelling in Nederland: een lange traditie. Themamiddag Energiewacht 22 september 2011

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Veranderende gassamenstelling in Nederland: een lange traditie. Themamiddag Energiewacht 22 september 2011"

Transcriptie

1 Veranderende gassamenstelling in Nederland: een lange traditie Themamiddag Energiewacht 22 september 2011

2 Veranderende gaskwaliteit Fase 1. Introductie Groningen-gas Fase 2. Kleine velden beleid en inpassing Fase 3. Afname van de Nederlandse gasproductie

3 Veranderende gaskwaliteit Fase 1. Introductie Groningen-gas Ontdekking Groningen-veld Ombouw van stadsgas op aardgas (uit Groningen) Groningen gas werd standaard in heel Nederland Start export van Groningen-gas Fase 2. Kleineveldenbeleid en inpassing Fase 3. Afname van de Nederlandse gasproductie

4 Ontdekking Groningen-veld Ontdekking gasveld bij Slochteren in 1959 Oprichting Gasunie 1963 Start transport en verkoop van aardgas

5 Ombouw van stadsgas op aardgas In de jaren 60 is in Nederland een nieuw gastransportsysteem aangelegd en is heel Nederland overgegaan van stadsgas op aardgas (uit Groningen)

6 Groningen-gas werd standaard Samenstelling Groningen-gas Verbrandingsparameters: Calorische bovenwaarde: 35,10 MJ/m3 Wobbe-index: 43,8 MJ/m3 component Volume% methaan 81,30 ethaan 2,85 propaan 0,37 butaan 0,14 pentaan 0,04 hexaan 0,05 stikstof 14,35 zuurstof 0,01 kooldioxyde 0,89 Bron:basisgegevens aardgassen (N.V. Nederlandse Gasunie, 1980)

7 Start export Groningen-gas Export naar Duitsland België Frankrijk Groningen-gas ook daar de standaard

8 Kenmerken fase 1 Gassamenstelling voor iedereen gelijk Geen variatie in de gassamenstelling Geen verschil tussen gebruikersgroepen Geen verschil tussen Nederland en omringende landen Alle toestellen afgestemd op samenstelling Groningen-gas

9 Veranderende gaskwaliteit Fase 1. Introductie Groningen-gas Fase 2. Kleineveldenbeleid en inpassing Ontwikkeling gaswinning op de Noordzee Export van hoogcalorische gas Overgang deel grootverbruikers van Groningen-gas op hoogcalorisch gas Bijmengen van hoogcalorisch gas in G-gas systeem Fase 3. Afname van de Nederlandse gasproductie

10 Kleineveldenbeleid Kleineveldenbeleid Er zijn vele onderzoeken en boringen nodig om een gasveld (met kleine hoeveelheden aardgas) te vinden. Daarnaast is het relatief duur om een gasveld in productie te brengen, zeker op zee. Daarom heeft de Rijksoverheid in 1974 het kleineveldenbeleid geïntroduceerd. In de Gaswet is vastgelegd dat gasproducenten de mogelijkheid hebben het door hun gewonnen gas in een bepaald tempo tegen redelijke voorwaarden en marktconforme vergoedingen te verkopen aan GasTerra (afzetgarantie). Bovendien is Gas Transport Services (GTS) verplicht het gas uit kleine velden in te nemen en te transporteren (innameplicht). Hiermee wordt tevens bereikt dat de balansfunctie van het Groningenveld zolang als mogelijk in stand wordt gehouden. Bron:rijksoverheid.nl

11 Ontwikkeling Gaswinning op de Noordzee Door het kleineveldenbeleid werd naast Groningen ook gas geproduceerd uit kleine velden, zowel op het land als ook in de Noordzee Deze velden hadden een andere samenstelling dan Groningen-gas Bron: TNO/EZ Delfstoffen en aardwarmte in Nederland Jaarverslag 2010

12 Export van hoogcalorisch gas Export naar Italië

13 Overgang grootgebruikers Een deel van de grootverbruikers is overgeschakeld op hoogcalorisch gas: Havengebied Rotterdam IJmuiden Hoogovens Limburg DSM Havengebeid Delfzijl/Eemshaven Elektriciteitscentrales

14 Bijmengen van hoogcalorisch gas Bijmengen tot maximale contractuele afgesproken waarde van de Wobbe-index Binnenland op basis van afspraken Gasunie en Gasdistributiebedrijven: 44,41 MJ/m 3 Invoeren van calorische verrekening op basis van gemeten calorische waarde Export maximaal 46,5 MJ/m 3 NB: hierdoor verschil in standaard tussen Nederland en Duitsland, België en Frankrijk Mengen van hoogcalorisch gas met stikstof Luchtscheidingsinstallatie voor stikstofproductie Mengproces sturen op Wobbe-index Dit proces heet kwaliteitsconversie!

15 Kenmerken fase 2 Balanceren met hoogcalorische gas en Groningen-gas Variatie in gassamenstelling calorische verrekening voor Nederlandse kleinverbruikers (deel) grootverbruikers op hoogcalorisch gas Afwijkende specificatie Gronings gas voor export ketelspecificaties wijken af tussen Nederland, België en Duitsland

16 Veranderende gaskwaliteit Fase 1. Introductie Groningen-gas Fase 2. Kleineveldenbeleid en inpassing Fase 3. Afname van de Nederlandse gasproductie Tot zeker 2020 nog voldoende gas uit Nederlandse bodem Ook daarna geen einde aan Groningen-productie Mogelijk extra conversie met geïmporteerd gas Kwaliteit van geïmporteerd gas is onzeker

17 Nog voldoende Nederlands aardgas Daling Groningen-productie verwacht na 2020 Productie Nederlands hoogcalorische gas neemt af Bron: TNO/EZ Delfstoffen en aardwarmte in Nederland. Jaarverslag 2010

18 Conversie met geïmporteerd gas Gassamenstelling geïmporteerd gas kan in toekomst veranderen: minder methaan, meer hogere koolwaterstoffen Omvang conversiebehoefte is afhankelijk van ontwikkeling omvang Groningen-gas markt Momenteel wordt door ministerie EL&I, GasTerra, Gasunie en NAM onderzocht naar omvang en timing van het probleem. Ministerie EL&I en Gasunie hebben garantie gegeven dat kleinverbruikers in ieder geval tot en met 2020 geen wijziging van gassamenstelling hoeven te verwachten

19 Conclusie Voldoende Groningen-gas beschikbaar voor de hele markt voor tenminste 10 jaar Daarna ook nog jarenlang Groningen-gas beschikbaar voor de Nederlandse kleinverbruiker, maar mogelijk met aanvulling van geïmporteerd en geconverteerd hoogcalorisch gas Samenstelling onzeker, maar Wobbe-index blijft gecontroleerd bij conversie Nieuwe apparatuur uit voorzorg geschikt maken voor ruimere gassamenstelling om mogelijkheid voor conversie van hoogcalorisch gas in de toekomst open te houden Timing hiervan is nog in studie

20

Verwachte samenstelling H-gas per regio

Verwachte samenstelling H-gas per regio Verwachte samenstelling H-gas per regio In het gastransportnet voor hoogcalorisch gas (H-gas) is de samenstelling van het aardgas in de dagelijkse praktijk niet overal gelijk. Er zijn grofweg vijf regio

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2016 2017 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 1930 Vragen van het lid

Nadere informatie

Achtergrond leveringszekerheid L-gas en wettelijke taak GTS met betrekking tot kwaliteitsconversie

Achtergrond leveringszekerheid L-gas en wettelijke taak GTS met betrekking tot kwaliteitsconversie Achtergrond leveringszekerheid L-gas en wettelijke taak GTS met betrekking tot kwaliteitsconversie Afdeling Network Configuration Rapport Achtergrond leveringszekerheid L-gas en wettelijke taak GTS met

Nadere informatie

Bijlage: Voorstel voor de G-gassamenstelling in de toekomst en de eisen aan gastoestellen (pag 7-9)

Bijlage: Voorstel voor de G-gassamenstelling in de toekomst en de eisen aan gastoestellen (pag 7-9) READER Transitie G-gas samenstelling : Bijlage: Voorstel voor de G-gassamenstelling in de toekomst en de eisen aan gastoestellen (pag 7-9) A. de Kenessey de Kenese (EL&I)/ S. te Buck (AG NL) 1. Inleiding

Nadere informatie

Datum 22 mei 2017 Betreft Beantwoording vragen over de winning van hoog- en laagcalorisch gas

Datum 22 mei 2017 Betreft Beantwoording vragen over de winning van hoog- en laagcalorisch gas > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres

Nadere informatie

Uitstel investeringsbesluit stikstofinstallatie

Uitstel investeringsbesluit stikstofinstallatie 33529 Gaswinning Nr. 283 Brief van de minister van Economische Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 12 september 2016 Veiligheid en leveringszekerheid staan bij de

Nadere informatie

Beleid & regelgeving, nu & straks

Beleid & regelgeving, nu & straks Beleid & regelgeving, nu & straks Gassamenstelling & gastoestellen Aurél Kenessey de Kenese 2 Ministerie van Economische Zaken Beleidsdoelstellingen Publieke belangen Veiligheid gasgebruik Verduurzaming

Nadere informatie

Aardgas. Dr.ir. G.P.J. Dijkema. College spm1520, 13 februari 2012. Challenge the future

Aardgas. Dr.ir. G.P.J. Dijkema. College spm1520, 13 februari 2012. Challenge the future Aardgas Dr.ir. G.P.J. Dijkema College spm1520, 13 februari 2012 1 2 3 Aardgas het systeem Winningsstation Zuidwal, Elf Petroland Foto Sake de Wolf bron: http://www.zeeinzicht.nl Slochteren, 1963 bron:

Nadere informatie

Gassoorten en bijbehorende gebruiksdrukken als bedoeld in artikel 2, lid 2, van Richtlijn 90/396/EEG van de Raad van 29 juni 1990 - (98/C 69/11)

Gassoorten en bijbehorende gebruiksdrukken als bedoeld in artikel 2, lid 2, van Richtlijn 90/396/EEG van de Raad van 29 juni 1990 - (98/C 69/11) bron : Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen PB C69 van 05/03/98 Gassoorten en bijbehorende gebruiksdrukken als bedoeld in artikel 2, lid 2, van Richtlijn 90/396/EEG van de Raad van 29 juni 1990

Nadere informatie

Gasrotonde in beweging

Gasrotonde in beweging Gasrotonde in beweging Gastransport steeds dynamischer Ruud Wieleman 11 juni 2015 Inhoud Introductie Gasunie en Gasunie Transport Services De basics van het gastransport Kentallen GTS + Kwis (als daar

Nadere informatie

READER. Transitie G-gas samenstelling. La ndb o uw e n I n n o va tie. 1. Inleiding

READER. Transitie G-gas samenstelling. La ndb o uw e n I n n o va tie. 1. Inleiding Agentschap NL M in is te rie va n EC0 1 1 0 111 is ch e Zak en, La ndb o uw e n I n n o va tie READER Transitie G-gas samenstelling : Bijlage: Voorstel voor de G-gassamenstelling in de toekomst en de eisen

Nadere informatie

Gaswinning in Groningen

Gaswinning in Groningen NOTITIE Gaswinning in Groningen Buro Bontenbal T: 06 173 204 31 E: info@burobontenbal.nl I: www.burobontenbal.nl Is een productiebeperking tot 30 miljard m 3 mogelijk en wat zijn daarvan de consequenties?

Nadere informatie

De Regeling inzake tariefstructuren en voorwaarden gas wordt als volgt gewijzigd:

De Regeling inzake tariefstructuren en voorwaarden gas wordt als volgt gewijzigd: > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag de Staatscourant Ons kenmerk Bijlage(n) Datum Betreft Regeling van de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van, nr. WJZ/12074889 tot wijziging

Nadere informatie

Zijne Excellentie de minister van Economische Zaken, de heer H.G.J. Kamp Postbus EK DEN HAAG L Excellentie,

Zijne Excellentie de minister van Economische Zaken, de heer H.G.J. Kamp Postbus EK DEN HAAG L Excellentie, Zijne Excellentie de minister van Economische Zaken, de heer H.G.J. Kamp Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG Gasunie Transport Services B.V. Postbus 181 9700 AD Groningen Concourslaan 17 T (050) 521 22 55 E

Nadere informatie

Aardgas. Dr.ir. G.P.J. Dijkema. College TB142Ea, 28 april Challenge the future

Aardgas. Dr.ir. G.P.J. Dijkema. College TB142Ea, 28 april Challenge the future Aardgas Dr.ir. G.P.J. Dijkema College TB142Ea, 28 april 2014 1 2 3 Aardgas het systeem Winningsstation Zuidwal, Elf Petroland Foto Sake de Wolf bron: http://www.zeeinzicht.nl Slochteren, 1963 bron: http://www.hetverhaalvangroningen.nl

Nadere informatie

Groningengas op de Noordwest-Europese gasmarkt

Groningengas op de Noordwest-Europese gasmarkt Groningengas op de Noordwest-Europese gasmarkt - Samenvattende rapportage bij de onderzoeken 7, 8 en 9 Ministerie van Economische Zaken Directie Energiemarkt November 2013 1 In het kader van de aardbevingen

Nadere informatie

Onderzoek andere benadering van de gaswinning

Onderzoek andere benadering van de gaswinning Onderzoek andere benadering van de gaswinning Onderzoek naar de mogelijkheden en effecten van een maximale inzet van kwaliteitsconversie om de gaswinning uit het Groningenveld te beperken onder waarborging

Nadere informatie

Bijlage I. De transitie naar een nieuwe gassamenstelling

Bijlage I. De transitie naar een nieuwe gassamenstelling Bijlage I. De transitie naar een nieuwe gassamenstelling Gassamenstelling Zowel uit het onderzoek als uit de diverse bijdragen van de stakeholders kwam naar voren dat vooral voor de H-gas transitie meer

Nadere informatie

Reactie op het voorstel voor de G-gassamenstelling in de toekomst en de eisen aan gastoestellen.

Reactie op het voorstel voor de G-gassamenstelling in de toekomst en de eisen aan gastoestellen. 30-11-2011 Reactie op het voorstel voor de G-gassamenstelling in de toekomst en de eisen aan gastoestellen. 1. De G-gassamenstelling vanaf 2021 (of vanaf een later moment). Tabel 1.1: Voorstel : Agentschap

Nadere informatie

Mogelijkheden kwaliteitsconversie en gevolgen voor de leveringszekerheid

Mogelijkheden kwaliteitsconversie en gevolgen voor de leveringszekerheid Mogelijkheden kwaliteitsconversie en gevolgen voor de leveringszekerheid Resultaten onderzoek 7 Afdeling Network Configuration Rapport Mogelijkheden kwaliteitsconversie en gevolgen voor de leveringszekerheid

Nadere informatie

Onderzoek andere benadering van de gaswinning

Onderzoek andere benadering van de gaswinning Onderzoek andere benadering van de gaswinning Onderzoek naar de mogelijkheden en effecten van een maximale inzet van kwaliteitsconversie om de gaswinning uit het Groningenveld te beperken onder waarborging

Nadere informatie

Mogelijkheden kwaliteitsconversie en gevolgen voor de leveringszekerheid

Mogelijkheden kwaliteitsconversie en gevolgen voor de leveringszekerheid Mogelijkheden kwaliteitsconversie en gevolgen voor de leveringszekerheid Update 2015 van resultaten onderzoek 7 Afdeling Network Planning Rapport Mogelijkheden kwaliteitsconversie en gevolgen voor de leveringszekerheid

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 14234 12 juli 2012 Regeling van de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van 2 juli 2012, nr. WJZ/12074889

Nadere informatie

(OPENBARE VERSIE) 3 juni 2004

(OPENBARE VERSIE) 3 juni 2004 (OPENBARE VERSIE) 3 juni 2004 1 1 2 3 4 2 1 Inleiding en onderzoeksopzet 1. In april 2004 jaar informeerde Gastransport Services (hierna: GtS) via haar Interpagina aan marktpartijen dat de dienst kwaliteitsconversie

Nadere informatie

NOTITIE. Notitie Kwaliteitsconversie E08169-TB8.65. aan : Werkgroep Codes Gas van : Jacques van de Worp cc. : datum : 10 oktober 2008

NOTITIE. Notitie Kwaliteitsconversie E08169-TB8.65. aan : Werkgroep Codes Gas van : Jacques van de Worp cc. : datum : 10 oktober 2008 E08169-TB8.65 NOTITIE aan : Werkgroep Codes Gas van : Jacques van de Worp cc. : datum : 10 oktober 2008 onze ref. : Kwaliteitsconversie okt. 2008/ 08212n01 onderwerp : Notitie Kwaliteitsconversie 1. Aanleiding

Nadere informatie

De samenstelling van laag-calorisch gas in de verdere toekomst en de eisen aan gastoestellen die onder de Gastoestellenrichtlijn vallen.

De samenstelling van laag-calorisch gas in de verdere toekomst en de eisen aan gastoestellen die onder de Gastoestellenrichtlijn vallen. De samenstelling van laag-calorisch gas in de verdere toekomst en de eisen aan gastoestellen die onder de Gastoestellenrichtlijn vallen. 1. Inleiding Deze bijlage presenteert de samenstelling van laag-calorisch

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA 's-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA 's-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

12 in 2020, 0 in 2030. We kunnen zonder gas.

12 in 2020, 0 in 2030. We kunnen zonder gas. Factsheet 12 in 2020, 0 in 2030. We kunnen zonder gas. Beschermen van het klimaat en voorkomen van aardbevingen door de gaswinning in Groningen, betekent dat we snel op een andere manier in onze behoefte

Nadere informatie

Hoe moeten we het in de tussentijd (de transitieperiode) aanpakken?

Hoe moeten we het in de tussentijd (de transitieperiode) aanpakken? De achtergrond Energie is in alle opzichten te beschouwen als de zuurstof van de economie en daarom van de samenleving. De industriële revolutie, die aan de basis staat van onze in de geschiedenis ongekende

Nadere informatie

Tabel commentaarverwerking stakeholders

Tabel commentaarverwerking stakeholders -1-66970153- GCS 11.Q.28-01-2011 Tabel verwerking stakeholders Behorend bij KEMA/KIWA rapport Gaskwaliteit voor de toekomst, Deelrapport 1: Technisch/economische inventarisatie van gevolgen gaskwaliteitvariaties

Nadere informatie

Lijst van vragen. Nr Vraag Blz

Lijst van vragen. Nr Vraag Blz Lijst van vragen De vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie heeft over de brief van de minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie inzake het rapport over de gassamenstelling

Nadere informatie

BRON VAN ONZE ENERGIE

BRON VAN ONZE ENERGIE NAM Aardgas + Martin de Boer, projectleider Henk Heeringa, communicatieadviseur Dinsdag BRON VAN ONZE ENERGIE 1 Agenda - Wie is NAM - Introductie in het Aardgas+ project - Film - Uitdagingen en (initiële)

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 28 maart 2011. Rapport over de gassamenstelling

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 28 maart 2011. Rapport over de gassamenstelling > Retouradres Postbus 20101 2500 EC Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal voor Postadres Postbus 20101 2500 EC Den Haag Factuuradres

Nadere informatie

Vestigingen. Hoofdkantoor Concourslaan 17 (9727 KC) Postbus MA Groningen Telefoon (050) Fax (050)

Vestigingen. Hoofdkantoor Concourslaan 17 (9727 KC) Postbus MA Groningen Telefoon (050) Fax (050) De N.V. Nederlandse Gasunie koopt, transporteert en verkoopt aardgas en bevordert een veilig, doelmatig en vernieuwend gebruik van deze energiebron. De activiteiten vinden plaats in binnen- en buitenland.

Nadere informatie

Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet (wijzigingen voortvloeiend uit het energierapport 2011)

Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet (wijzigingen voortvloeiend uit het energierapport 2011) Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet (wijzigingen voortvloeiend uit het energierapport 2011) MEMORIE VAN TOELICHTING (26-01-2012) I. ALGEMEEN 1. Doel en aanleiding Het onderhavige wetsvoorstel

Nadere informatie

Transportovereenkomst Gas van de regionale netbeheerder en de afnemer indien de. op deze voorwaarden worden ook van toepassing op reeds gesloten

Transportovereenkomst Gas van de regionale netbeheerder en de afnemer indien de. op deze voorwaarden worden ook van toepassing op reeds gesloten Aanvullende Voorwaarden RNB Groen Gas Invoeders versie aangemaakt door aard wijziging kenmerk status D14.0 I. Schoemaker Inhoud 1 Algemeen... 3 2 Definities... 3 3 Invoedingsinstallatie... 5 4 De RNB Meet-

Nadere informatie

Hierbij doe ik u toekomen het Jaarverslag 2010, Delfstoffen en aardwarmte in Nederland en het Jaarverslag 2010 van Energie Beheer Nederland B.V.

Hierbij doe ik u toekomen het Jaarverslag 2010, Delfstoffen en aardwarmte in Nederland en het Jaarverslag 2010 van Energie Beheer Nederland B.V. > Retouradres Postbus 20101 2500 EC Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal voor Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den

Nadere informatie

Presentatie Industriedagen. Gas Transport Services B.V.

Presentatie Industriedagen. Gas Transport Services B.V. Presentatie Industriedagen Gas Transport Services B.V. Inhoud Hoezo ander gas? - 4 - Contractering Direct Aangeslotenen - 9 - Consequenties nieuw balanceringsmodel - 13 - Tariefherinrichting - 14 - Nieuwe

Nadere informatie

Gasmeting en meetverschillen

Gasmeting en meetverschillen Gasmeting en meetverschillen Seminar: Meetverschillen en netverliezen gas 21 november 2013 Wim HH van Heugten Kiwa Technology Fraude Volumemeting Meetonzekerheid Volumeherleiding Lekverliezen Meetfout

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage. Datum 25 januari 2013 Betreft Gaswinning Groningen-veld

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage. Datum 25 januari 2013 Betreft Gaswinning Groningen-veld > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

12 in 2020, 0 in We kunnen zonder gas.

12 in 2020, 0 in We kunnen zonder gas. Factsheet 12 in 2020, 0 in 2030. We kunnen zonder gas. Beschermen van het klimaat en voorkomen van aardbevingen door de gaswinning in Groningen, betekent dat we snel op een andere manier in onze behoefte

Nadere informatie

Vol gas op weg naar een duurzame energietoekomst

Vol gas op weg naar een duurzame energietoekomst Vol gas op weg naar een duurzame energietoekomst Innovaties op gasgebied Hans Overdiep en Henk Ensing GasTerra B.V. VSK 2014 Onderwerpen - Verleden, heden en toekomst (aard)gas - Wikipedia, Gas en Energie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 400 XIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (XIII) voor het jaar 2013 Nr.

Nadere informatie

Zijne Excellentie de minister van Economische Zaken, de heer H.G.J. Kamp Postbus EK DEN HAAG L Excellentie,

Zijne Excellentie de minister van Economische Zaken, de heer H.G.J. Kamp Postbus EK DEN HAAG L Excellentie, Zijne Excellentie de minister van Economische Zaken, de heer H.G.J. Kamp Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG Gasunie Transport Services B.V. Postbus 181 9700 AD Concourslaan 17 T (050) 521 22 55 E info@gastransport.nl

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 529 Gaswinning Groningen-veld Nr. 1 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

De Minister van Economische Zaken. De Minister van Infrastructuur en Milieu

De Minister van Economische Zaken. De Minister van Infrastructuur en Milieu De Minister van Economische Zaken en De Minister van Infrastructuur en Milieu Overwegende dat: -het wenselijk is te voorkomen dat zich, in het gebied dat bestemd zal worden voor uitbreiding van de capaciteit

Nadere informatie

ECLI:NL:RVS:2017:6. Uitspraak. Datum uitspraak Datum publicatie Omgevingsrecht. Voorlopige voorziening.

ECLI:NL:RVS:2017:6. Uitspraak. Datum uitspraak Datum publicatie Omgevingsrecht. Voorlopige voorziening. ECLI:NL:RVS:2017:6 Instantie Raad van State Datum uitspraak 05-01-2017 Datum publicatie 05-01-2017 Zaaknummer Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie 201608211/2/A1 Bestuursrecht Omgevingsrecht

Nadere informatie

Datum 10 juni 2016 Betreft Nadere informatie over afspraken uit 2005 met Shell en ExxonMobil in relatie tot de gaswinning in Groningen

Datum 10 juni 2016 Betreft Nadere informatie over afspraken uit 2005 met Shell en ExxonMobil in relatie tot de gaswinning in Groningen > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres

Nadere informatie

BEMS emissie-eisen en de veranderende G-gaskwaliteit

BEMS emissie-eisen en de veranderende G-gaskwaliteit Projectbureau Nieuw Aardgas NL Milieu en Leefomgeving Prinses Beatrixlaan 2 2595 AL Den Haag Postbus 93144 2509 AC Den Haag www.agentschapnl.nl Contactpersoon Wim Burgers BEMS emissie-eisen en de veranderende

Nadere informatie

EDGAR Transitiestudie G-gas

EDGAR Transitiestudie G-gas EDGAR Transitiestudie G-gas Opdrachtgever: Ministerie van Economische zaken, Landbouw en Innovatie Auteurs Catrinus Jepma - Projectleider Niels Rop Studieteam Albert Bergman (Thermosoft) Catrinus Jepma

Nadere informatie

Clean fuel. LNG Facts & Figures

Clean fuel. LNG Facts & Figures 1 LNG Facts & Figures Waarom LNG Schoon Zonder nabehandeling voldoen aan emissie standaarden Veilig Lichter dan lucht als het verdampt Moeilijk ontsteekbaar Enorme voorraden Past in Europese doelstelling

Nadere informatie

" # # $ &! " " # # $ % & ' & ' % ( )*+, ' &!!

 # # $ &!   # # $ % & ' & ' % ( )*+, ' &!! " ##$ &! " "##$ % &' &' % ( )*+, ' &!! ' $ ##$ -./ 0 #$ $!! $ ##$ 1 23 &#$!$#02$.#$4&#5'3 6 3 % $! 7$.-7./ - / $ 2#$ $ ', 2&# $ 7. ' 3! 2 0 ' # 2#$ 44 '447. 7'* ##$ 2! #$ 4 $ 3$3 &#3'2#$8 39212:7' 234##$12'

Nadere informatie

BIJLAGE Aardgasbeleid in Nederland: Actuele ontwikkelingen

BIJLAGE Aardgasbeleid in Nederland: Actuele ontwikkelingen BIJLAGE Aardgasbeleid in Nederland: Actuele ontwikkelingen In deze bijlage wordt ingegaan op de volgende onderwerpen: Hoofdstuk 1 gaat in op het gasverbruik in Nederland. Het gaat dan om de rol die gas

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 000 XIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (XIII) voor het jaar 2012 Nr.

Nadere informatie

Ondergrondse opslag van aardgas. Locaties Grijpskerk en Langelo

Ondergrondse opslag van aardgas. Locaties Grijpskerk en Langelo Ondergrondse opslag van aardgas Locaties Grijpskerk en Langelo Ondergrondse opslag van aardgas Elke dag voldoende aardgas voor iedereen. Het lijkt de normaalste zaak van de wereld, maar dat is het niet.

Nadere informatie

Vermilion Informatieavond aardgasproductie Langezwaag

Vermilion Informatieavond aardgasproductie Langezwaag Vermilion Informatieavond aardgasproductie Langezwaag Datum: 27 Januari 2015 Plaats: Café De Knyp, De Knipe Inleiding De informatieavond vond plaats in het café De Knyp te De Knipe. De avond werd geopend

Nadere informatie

Na artikel I, onderdeel H, worden in het voorstel van wet de volgende onderdelen ingevoegd: Ha

Na artikel I, onderdeel H, worden in het voorstel van wet de volgende onderdelen ingevoegd: Ha Wijziging van de Mijnbouwwet (versterking veiligheidsbelang mijnbouw en regie opsporings-, winnings- en opslagvergunningen) NOTA VAN WIJZIGING A Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd: Na artikel

Nadere informatie

Mogelijke kwaliteitsvariaties bij LNG introductie

Mogelijke kwaliteitsvariaties bij LNG introductie Aan: alle geïnteresseerden Van: Projectbureau Nieuw Aardgas NL Energie en Klimaat Juliana van Stolberglaan 3 2595 CA Den Haag Postbus 93144 2509 AC Den Haag www.agentschapnl.nl Gerdien de Weger Mogelijke

Nadere informatie

Inzichten uit een regio:

Inzichten uit een regio: Er is een brede duurzaamheidsscope nodig voor afwegingen rond de bodem; de energietransitie staat daarin centraal. Inzichten uit een regio: Sneller afbouwen van fossiele energie De bodem is onmisbaar bij

Nadere informatie

Schaliegas in Nederland: op zoek naar draagvlak!

Schaliegas in Nederland: op zoek naar draagvlak! Schaliegas in Nederland: op zoek naar draagvlak! Presentatie bewonersavond De Mortel Frank de Boer Eindhoven, donderdag 23 oktober 2014 1 Profiel Cuadrilla Engels bedrijf, opgericht in 2007 Specialist

Nadere informatie

: Nota van Beantwoording inspraak- en overlegreacties voorontwerp bestemmingsplan Leidingtracés NAM, gemeente De Wolden

: Nota van Beantwoording inspraak- en overlegreacties voorontwerp bestemmingsplan Leidingtracés NAM, gemeente De Wolden Memo Aan : Gemeente De Wolden, dhr. B. Bonkestoter Van : D. Mereboer, F. Baarslag Datum : 4 januari 2011 Kopie : Nederlandse Aardolie Maatschappij, mevr. J. Hadderingh Onze referentie : 9V9529/M002/DMB/Ensc

Nadere informatie

BASISKENNIS AARDGAS: WINNING, GEBRUIK EN AARDBEVINGEN

BASISKENNIS AARDGAS: WINNING, GEBRUIK EN AARDBEVINGEN BASISKENNIS AARDGAS: WINNING, GEBRUIK EN AARDBEVINGEN Herman Damveld, Groningen, hdamveld@xs4all.nl 28 mei 2013 Noord-Nederland is letterlijk geschokt door de aardbevingen als gevolg van de winning van

Nadere informatie

Minder gaswinning, versterkingspakket voor Groningen

Minder gaswinning, versterkingspakket voor Groningen Ministerie van Economische Zaken Minder gaswinning, versterkingspakket voor Groningen Uitleg over het besluit gaswinning Groningen Geachte bewoner, Vrijdag 17 en zaterdag 18 januari 2014 heb ik in Groningen

Nadere informatie

Aardgas in het kort. Basisinzichten gaswinning en aardbevingen Herman Damveld, hdamveld@xs4all.nl Groningen, maart 2015

Aardgas in het kort. Basisinzichten gaswinning en aardbevingen Herman Damveld, hdamveld@xs4all.nl Groningen, maart 2015 Aardgas in het kort. Basisinzichten gaswinning en aardbevingen Herman Damveld, hdamveld@xs4all.nl Groningen, maart 2015 Aanleiding De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) haalt aardgas uit de Groninger

Nadere informatie

Aardgaskwaliteit en het meten van NOx-emissies

Aardgaskwaliteit en het meten van NOx-emissies Aan PKL-leden Rijkswaterstaat Water, Verkeer en Leefomgeving NL Milieu en Leefomgeving Prinses Beatrixlaan 2 2595 AL Den Haag Postbus 93144 2509 AC Den Haag www.rijkswaterstaat.nl Contactpersoon Wim Burgers

Nadere informatie

Technische onderbouwing themapagina s GasTerra Jaarverslag 2012. Gas. Gas. Volume (mrd. m 3 ) 83. Calorische waarde (Hi) (MJ/m 3 ) 31,65

Technische onderbouwing themapagina s GasTerra Jaarverslag 2012. Gas. Gas. Volume (mrd. m 3 ) 83. Calorische waarde (Hi) (MJ/m 3 ) 31,65 Technische onderbouwing themapagina s GasTerra Jaarverslag 2012 Gas Gas Volume (mrd. m 3 ) 83 Calorische waarde (Hi) (MJ/m 3 ) 31,65 Calorische waarde (Hs) (MJ/m 3 ) 35,17 Energie-inhoud op onderwaarde

Nadere informatie

Verkenning mogelijkheden invoeding groengas. Johan Jonkman

Verkenning mogelijkheden invoeding groengas. Johan Jonkman Verkenning mogelijkheden invoeding groengas Johan Jonkman Verkenning mogelijkheden invoedinggroengas op het aardgasnetwerk van NV RENDO In opdracht van: Agentschap NL Ministerie van EL&I Contactpersoon:

Nadere informatie

Rapportage Projectbureau Nieuw Aardgas

Rapportage Projectbureau Nieuw Aardgas Rapportage Projectbureau Nieuw Aardgas Status van de transitie hoogcalorisch gas Datum 1 augustus 2013 Status Definitief Pagina 1 van 1 Colofon Projectnaam Projectbureau Nieuw Aardgas Projectleiders Frank

Nadere informatie

Overzicht ramingen gas uit kleine velden. december 2005

Overzicht ramingen gas uit kleine velden. december 2005 Overzicht ramingen gas uit kleine velden december 2005 Overzicht ramingen gas uit kleine velden Aanleiding In artikel 54a en 54b van de Gaswet staan de verplichtingen die de Landelijk Netbeheerder (LNB)

Nadere informatie

Gaskwaliteit voor de toekomst. Deelrapport 1: Technisch/economische inventarisatie van gevolgen gaskwaliteitvariaties voor eindgebruikers

Gaskwaliteit voor de toekomst. Deelrapport 1: Technisch/economische inventarisatie van gevolgen gaskwaliteitvariaties voor eindgebruikers Gaskwaliteit voor de toekomst Deelrapport 1: Technisch/economische inventarisatie van gevolgen gaskwaliteitvariaties voor eindgebruikers Groningen, 27 januari 2011 66970153- GCS 11.R.61755 Gaskwaliteit

Nadere informatie

Fabrikanten en Importeurs van Gas en Oliebranders

Fabrikanten en Importeurs van Gas en Oliebranders 1 Veilig nieuw aardgas verbranden Reactie van FIGO op de veranderende gassamenstelling 2 FIGO Fabrikanten en Importeurs van Gas en Oliebranders 1 3 Voorgestelde gassamenstelling Huidige gassamenstelling:

Nadere informatie

Het Noord Zuid project

Het Noord Zuid project Gasunie gaat verder in gastransport Het Noord Zuid project Ir. H.J. Brink Pipeline Engineer N.V. Nederlandse Gasunie 1 juli 2005 N.V. Nederlandse Gasunie Gasinfrastructuurbedrijf 100% eigendom ministerie

Nadere informatie

Gasproductie in Nederland

Gasproductie in Nederland Schaliegas Winning in Nederland Een Introductie Rien Herber KNAW Minisymposium 12 Juni 2013 Gasproductie in Nederland Slochteren Slochteren Offshore Offshore Land Land Gas Consumptie (41.5 BCM) industrie

Nadere informatie

Biogasopwaardering Het DMT Carborex PWS proces

Biogasopwaardering Het DMT Carborex PWS proces Biogasopwaardering Het DMT Carborex PWS proces Notitie door R. Lems M. Sc. en E.H.M. Dirkse B. Sc. Datum : 13-04-2007 1 Het DMT Carborex PWS proces Biogasopwaardering : inleiding. Tegenwoordig wordt veel

Nadere informatie

Het Noord-Zuid Project

Het Noord-Zuid Project voorkant SRA.qxp 22-05-2007 09:33 Pagina 1 Het Noord-Zuid Project Negen Startnotities voor negen milieueffectrapportages N.V. Nederlandse Gasunie 2 In de komende jaren wil Gasunie het 'Noord-Zuid Project'

Nadere informatie

een kilootje meer aandacht voor de veiligheid van de Groningers

een kilootje meer aandacht voor de veiligheid van de Groningers Voormalig Inspecteur-generaal Jan de Jong: opmerkingen bij besluit Gaswinning Groningen van 18 december 2015 een kilootje meer aandacht voor de veiligheid van de Groningers Allereerst wat opmerkingen over

Nadere informatie

Omgaan met verschillen in Calorische Waarde van Groen Gas en aardgas

Omgaan met verschillen in Calorische Waarde van Groen Gas en aardgas Omgaan met verschillen in Calorische Waarde van Groen Gas en aardgas 11 April 2012 Achtergrond De Calorische Waarde van aardgas varieert per locatie en seizoen tussen 35 en 36 MJ/Nm 3 Netgebied Haarlem

Nadere informatie

Datum 23 april 2013 Betreft Verzoek brief over de uitbreiding van de gaswinning onder de Waddenzee

Datum 23 april 2013 Betreft Verzoek brief over de uitbreiding van de gaswinning onder de Waddenzee > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Energie, Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC

Nadere informatie

2. Lees nu de tekst met het stappenplan. Kom je nog moeilijke woorden tegen in de tekst? Gebruik dan de woordhulp.

2. Lees nu de tekst met het stappenplan. Kom je nog moeilijke woorden tegen in de tekst? Gebruik dan de woordhulp. Tekst lezen 1. Lees de tekst nog niet! Maak eerst deze vraag: Wat weet je van de aardbevingen in Groningen? Schrijf het op in de linkerkolom. Wat weet ik van de aardbevingen? Wat ben ik te weten gekomen?

Nadere informatie

Measurement of Gas EOn (Uniper Energy Maasvlakte) Rotterdam Nov 1 st 2016 ASaP Mike Beer

Measurement of Gas EOn (Uniper Energy Maasvlakte) Rotterdam Nov 1 st 2016 ASaP Mike Beer Measurement of Gas properties @ EOn (Uniper Energy Maasvlakte) Rotterdam Nov 1 st 2016 ASaP Mike Beer Wedstrijd van vanavond LIVE"Zorya vs Feyenoord 03/11/2016 De Aanvraag De behoefte van EOn Meten van

Nadere informatie

GAS VOOR MORGEN SLOTDOCUMENT REFLECTIES NAAR AANLEIDING VAN DE DISCUSSIES OVER HET ADVIES ALGEMENE ENERGIERAAD, MEI 2005

GAS VOOR MORGEN SLOTDOCUMENT REFLECTIES NAAR AANLEIDING VAN DE DISCUSSIES OVER HET ADVIES ALGEMENE ENERGIERAAD, MEI 2005 GAS VOOR MORGEN SLOTDOCUMENT REFLECTIES NAAR AANLEIDING VAN DE DISCUSSIES OVER HET ADVIES ALGEMENE ENERGIERAAD, MEI 2005 GAS VOOR MORGEN 2 DE ENERGIERAAD De Algemene Energieraad adviseert de regering en

Nadere informatie

Datum : 17 juni 2010 Uw kenmerk : zaaknummer Onderwerp : Consultatie inzake herinrichting van de tarieven van het landelijk gastransport

Datum : 17 juni 2010 Uw kenmerk : zaaknummer Onderwerp : Consultatie inzake herinrichting van de tarieven van het landelijk gastransport Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit T.a.v. R.J. Spencer Postbus 16326 2500 BH Den Haag Datum : 17 juni 2010 Uw kenmerk : zaaknummer 103378 Onderwerp : Consultatie inzake herinrichting

Nadere informatie

Vermilion Energy Netherlands BV. Plaatselijk belang Skoatterwâld 9 februari 2017

Vermilion Energy Netherlands BV. Plaatselijk belang Skoatterwâld 9 februari 2017 Vermilion Energy Netherlands BV Plaatselijk belang Skoatterwâld 9 februari 2017 1 Vermilion Energy Inc. Vermilion Energy Netherlands BV is een volledige dochteronderneming van het Canadese bedrijf Vermilion

Nadere informatie

Transponeringstabel bestaande lagere regelgeving

Transponeringstabel bestaande lagere regelgeving Transponeringstabel bestaande lagere regelgeving Artikel Onderwerp Regeling Opmerkingen Regeling melding wijziging zeggenschap Elektriciteitswet 1998 en Gaswet Artikel 1 melding - Artikel 2 Procedure melding

Nadere informatie

Rapport Voorzieningszekerheid Gas 2009

Rapport Voorzieningszekerheid Gas 2009 Rapport Voorzieningszekerheid Gas 2009 Voorwoord Voor u ligt het rapport Voorzieningszekerheid Gas (VZG). Het doel van dit rapport is om inzicht te verschaffen in hoeverre de voorzieningszekerheid op lange

Nadere informatie

Dat leidt ertoe dat het gesteente als het ware iets in elkaar wordt gedrukt. Bodemdaling treedt heel geleidelijk en over een lange periode op.

Dat leidt ertoe dat het gesteente als het ware iets in elkaar wordt gedrukt. Bodemdaling treedt heel geleidelijk en over een lange periode op. Bodemdaling Vraag: Er wordt voor de omgeving van de boring een te verwachten bodemdaling afgegeven van maximaal enkele centimeters. Bij een andere locatie van Vermilion in de omgeving is de bodemdaling

Nadere informatie

Invulling van de gassector

Invulling van de gassector Invulling van de gassector Vergelijking tussen Europese landen Emile J. L. Chappin Stud.nr. 1101870 spm9536 Gastechnologie Invulling van de gassector 2 spm9536 - Gastechnologie Inhoudsopgave Inhoudsopgave

Nadere informatie

Notitie bijvangst koolwaterstoffen bij aardwarmte

Notitie bijvangst koolwaterstoffen bij aardwarmte Notitie bijvangst koolwaterstoffen bij aardwarmte Aanleiding In bijna alle van de tot op heden in Nederland geboorde aardwarmteputten is naast warm water ook opgelost gas en in een enkel geval olie aangetroffen.

Nadere informatie

Statistisch overzicht CertiQ

Statistisch overzicht CertiQ Productie van duurzame elektriciteit in Nederland feb- Laatste 12 mnd (Op basis van uitgegeven Garanties van Oorsprong; in MWh weergegeven) Totaal 796.24 1.76.12 Biomassa 29.21.112.842 Water 11.624 99.897

Nadere informatie

Visie op buisleidingen voor de industrie in 2030 Juli 2009

Visie op buisleidingen voor de industrie in 2030 Juli 2009 Visie op buisleidingen voor de industrie in 2030 Juli 2009 Inleiding In deze notitie geeft VNO-NCW haar visie op de gewenste ruimtelijke reserveringen door de overheid voor buisleidingen. We doen dat op

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2016 217 Besluit van 10 mei 2016 tot wijziging van het Besluit gastoestellen en het Warenwetbesluit bestuurlijke boeten in verband met de veranderende

Nadere informatie

28 mei 2015 Eindrapport. Quickscan naar de rol van gas in de Nederlandse energiemix tot 2040

28 mei 2015 Eindrapport. Quickscan naar de rol van gas in de Nederlandse energiemix tot 2040 28 mei 2015 Eindrapport Quickscan naar de rol van gas in de Nederlandse energiemix tot 2040 1. ENERGIETRANSITIE Wereldwijd maken fossiele brandstoffen op steeds grotere schaal plaats voor hernieuwbare

Nadere informatie

Statistisch overzicht CertiQ

Statistisch overzicht CertiQ Statistisch overzicht CertiQ Garanties van Oorsprong Productie van duurzame elektriciteit in Nederland jan-16 Laatste 12 mnd (Op basis van uitgegeven Garanties van Oorsprong; in MWh weergegeven) Totaal

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 29 023 Voorzienings- en leveringszekerheid energie Nr. 87 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 18 april 2011 De vaste commissie voor Economische

Nadere informatie

Eigendom bijvangst koolwaterstoffen bij aardwarmte

Eigendom bijvangst koolwaterstoffen bij aardwarmte (Deze notitie is de integrale versie van de Notitie bijvangst Ministerie EZ van april 2014 en ook onder andere op de site van Platform Geothermie te vinden.) Aanleiding In bijna alle van de tot op heden

Nadere informatie

Statistisch overzicht CertiQ

Statistisch overzicht CertiQ Statistisch overzicht CertiQ Garanties van Oorsprong Productie van duurzame elektriciteit in Nederland feb-16 Laatste 12 mnd (Op basis van uitgegeven Garanties van Oorsprong; in MWh weergegeven) Totaal

Nadere informatie

Handel in garanties van oorsprong betreffende elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen

Handel in garanties van oorsprong betreffende elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen Statistieken Laatste aanpassing Handel in garanties van oorsprong betreffende elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen Dit document bevat informatie over de handel in garanties van oorsprong uitgereikt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 529 Gaswinning Groningen-veld Nr. 2 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Besluit. Datum Wijziging instemming winningsplan gaswinning Groningenveld

Besluit. Datum Wijziging instemming winningsplan gaswinning Groningenveld > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag Datum Betreft Wijziging instemming winningsplan gaswinning Groningenveld Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres Postbus

Nadere informatie

Algemeen overleg Energie met minister ELI, 19 juni 2012. Inbreng SP in eerste termijn

Algemeen overleg Energie met minister ELI, 19 juni 2012. Inbreng SP in eerste termijn Algemeen overleg Energie met minister ELI, 19 juni 2012. Inbreng SP in eerste termijn Wind op land Windenergie is voor de komende twintig jaar de belangrijkste duurzame energiebron voor Nederland. De ontwikkeling

Nadere informatie