gemeente Eindhoven Notitie Doorontwikkeling en verankering Design

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "gemeente Eindhoven Notitie Doorontwikkeling en verankering Design"

Transcriptie

1 gemeente Eindhoven Notitie Doorontwikkeling en verankering Design 1. Inleiding Aanleiding Eindhoven is Designstad. De akermat en de voortrekker van Dutch Design. Finalist in de competitie World Design Capital 2012, waarmee onze stad 45 andere kandidaten achter zich liet, waaronder miljoenensteden. Wereldwijd erkent men de designkwaliteit van onze stad en de manier waarop Eindhoven design wil geruiken voor de economische-, ruimtelijke- en sociaal-maatschappelijke ontwikkeling van de stad en haar inwoners. In het programma Design in Eindhoven Creating a Caring Society wordt onze amitie goed verwoord [ ], aldus het coalitieakkoord Eindhoven Werken aan Morgen. Het programma Creating a Caring Society, Design in Eindhoven , waarnaar het coalitieakkoord verwijst, is ontwikkeld op asis van de raadsvisie op het gemeentelijk designeleid tot 2020: Een kwestie van inkoppen, voorstel tot een aanpak rond design (vastgesteld d.d. 21 oktoer 2008). Bij het vaststellen van het designprogramma in maart 2010 was nog geen sprake van sustantiële designmiddelen. De huidige coalitie heeft in haar coalitieakkoord esloten tot een intensivering op design om ook echt werk te maken van de amities die in het designprogramma zijn verwoord. In de afgelopen 3 jaar is op het geied van design veel ereikt. We zijn er echter nog niet. De intensivering op design was in elangrijke mate edoeld als impuls om design-thinking op de eigen taakvelden in te zetten en zodoende als stad tot etere maatschappelijke resultaten en tot etere gemeentelijke producten en diensten te komen. In deze notitie likken we terug op hetgeen we tot nu toe ereikt heen. Design(thinking) is in delen van de organisatie inmiddels goed geland en ingezet vanuit de reguliere udgetten ( etere resultaten voor hetzelfde geld ). Dat is ook de reden dat het mogelijk is om per 2014 de extra designimpuls met ,- structureel te verlagen. We gaan daarnaast in op hetgeen nog ondernomen

2 moet worden om een doorontwikkeling te maken en design(thinking) sterker te verankeren in de organisatie zodat dit een standaard manier van werken wordt ij vraagstukken in de stad. Opouw Notitie We zetten uiteen waarom design voor ons als gemeente juist nu zo extra elangrijk is. Dit is namelijk een tijd waarin de samenleving, maar ook de gemeentelijke organisatie fundamenteel in transitie is. Onze rol verandert ingrijpend. Een top-down rol wordt steeds minder vanzelfsprekend, vraagstukken worden complexer en meer ontemaar en we opereren steeds vaker als gelijkwaardig partner in wisselende coalities en in complexe spanningsvelden. Het centraal lijven stellen van de eindgeruikers, onze urgers, en het orgen van het puliek elang vergen daarmee nieuwe manieren van denken en werken. Design thinking, een kernkwaliteit in/van onze stad, kan ons daarij helpen. Internationaal onderzoek 1 laat dat ook zien. We gaan in op de resultaten die we tot nu toe heen ereikt. Daarij worden de oprengsten van de diverse designtrajecten enoemd. We zijn in de afgelopen drie jaren ook tegen arrières aangelopen. Barrières die internationaal worden herkend en waar veel overheden tegenaan lopen. Barrières die moeten worden geslecht om een doorontwikkeling te kunnen maken en design(thinking) verder te kunnen verankeren. Deze commissienotitie eindigt met het enoemen van voorstellen om de verankering van design te versterken. Wij willen met uw commissie van gedachten wisselen over onze visie op de doorontwikkeling en verankering van design en de stappen die daartoe moeten worden gezet. Daarmee reiken we de ouwstenen aan voor de inzet van design in de komende coalitieperiode. 2. Waarom is Design voor ons als gemeente zo elangrijk? Technologie en design kennen een lange traditie in Eindhoven en in het DNA van deze stad verankerd. Voor een overzicht van de geschiedenis van design in Eindhoven vanaf 1947 verwijzen wij u naar ijlage 1. In deze paragraaf willen wij inzoomen op het elang van design (denken) voor ons als gemeentelijke overheid, juist nu in deze tijd van transities. Context De opgaven van de stad zijn in een snel tempo aan het veranderen. Onze rol als overheid is fundamenteel in verandering. Vraagstukken worden complexer en meer ontemaar en moeten vanuit een veelheid aan invalshoeken worden enaderd. Dit soort ontemare prolemen, ook wel wicked prolems genoemd, zijn 1 Restarting Britain 2, Design and Pulic Services: meeting needs, saving money, humanizing services, engaging citizens. Onderzoek uit juli 2013 in opdracht van de British Design Council. 2

3 ingewikkelde vraagstukken waarij oplossingen vaak weer leiden tot nieuwe dilemma s (een vooreeld is de ondersteuning van financieel minder draagkrachtigen hetgeen weer leidt tot vraagstukken als de armoedeval ). Een hiërarchische top-down rol past ons niet meer, we moeten vanuit een gelijkwaardige positie, in vitale coalities en samenwerkingsveranden tot oplossingen komen die vanuit de samenleving worden gedragen en die daadwerkelijk tegemoet komen aan de ehoeften van etrokkenen. Oplossingen die in nauwe co-creatie en samenwerking met de relevante partijen en de eindgeruikers zijn ontwikkeld. Oplossingen waarin iedere etrokkene zijn rol en verantwoordelijkheid pakt en urgers in onze stad uitgedaagd worden om de regie op hun leven in eigen handen te nemen. Dit vraagt een andere manier van werken en een andere set aan vaardigheden van medewerkers. Designthinking 2 kan hierij van onschatare waarde zijn. De volgende paragraaf zal dit verder uitdiepen. De waarde van design Zoals gesteld in de raadsvisie op design tot 2020 is design op verschillende dimensies van waarde voor de stad/gemeente Eindhoven: cultureel, economisch en sociaalmaatschappelijk / de eigen gemeentelijke taakvelden. In het designprogramma Creating a Caring Society is dit vertaald in 4 (samenhangende) programmalijnen: 1. Knowledge Met als doel het ontwikkelen, toepassen en overdragen van kennis om ons als stad en regio van anderen te onderscheiden en vanuit design inventieve oplossingen edenken in een veranderende samenleving waarin traditionele enaderingswijzen niet langer volstaan. Gericht op het in de stad/ regio ontwikkelen, ehouden en aantrekken van talent en ons daarmee ook internationaal te profileren. Maar tevens gericht op het enutten van dit talent en die kennis ij complexe (maatschappelijke) vraagstukken in deze stad. 2. Prosperity Met als doel om economisch te concurreren stimuleren we edrijven in deze regio om design en technologie in te zetten om tot innovatieve producten en diensten te komen (valorisatie). 3. Resources Met als doel om design en technologie in te zetten voor een zorgvuldige en duurzame inzet van onze schaarse ronnen (mens, natuur, milieu en kapitaal) 2 Dit is de formele term, in deze notitie spreken wij ook wel van design-denken. 3

4 4. Quality of Life Met als doel om design in te zetten ter veretering van de kwaliteit van leven in deze stad op het geied van wonen, veiligheid, zorg en gezondheid, educatie, moiliteit, etc.. Vanuit onze specifieke rol als gemeente, is design(thinking) in het ijzonder elangrijk om tot etere oplossingen te komen op onze eigen maatschappelijke taakvelden. Oplossingen die in co-creatie met partners en eindgeruikers zijn ontwikkeld, waarij het designtalent in de stad is ingezet (Knowledge, Prosperity) en waarmee ijgedragen wordt aan de kwaliteit van leven van onze urgers (Quality of Life, Resources). Oplossingen waarij de eindgeruiker centraal staat en niet de kokers waarinnen organisaties en instellingen zijn georganiseerd. In deze coalitieperiode is met name een impuls gegeven aan de inzet van design op deze eigen maatschappelijke taakvelden. Het etreft hier immers het domein waarvoor wij ij uitstek verantwoordelijk zijn. Dat design(thinking) van grote waarde is voor pulieke organisaties in een tijdgewricht waar sprake is van fundamentele transities is zeer recent onderstreept in een grootschalig onderzoek in opdracht van de British Design Council, gericht op design in de pulieke sector: Restarting Britain 2, Design and Pulic Services: meeting needs, saving money, humanizing services, engaging citizens (2013). Belangrijke conclusies uit dit onderzoek, die ook naadloos aansluiten ij onze eigen ervaringen van de afgelopen jaren: Designers ezitten de vaardigheden en competenties (creativiteit, ideegenererend vermogen, synthetiserende vaardigheden,..) die ij uitstek op dit nodig zijn in complexe vraagstukken met een veelheid aan etrokkenen. Designers gaan uit van de menselijke maat waarij sprake is van een gezamenlijke evolutie van proleem en oplossing: een exploratief, iteratief proces waarij de proleemstelling continu wordt scherp gesteld (geen oplossing voor een proleem wat later niet het echte proleem lijkt te zijn). De designer is niet de expert die het pretendeert te weten, maar wel in staat om de goede vragen te stellen en de vraag achter de vraag te achterhalen. Design(thinking) past naadloos in de ontwikkelingen innen de pulieke sector zoals urgerparticipatie, systeeminnovaties, etc Design werd oorspronkelijk ingezet om meer vraag op te roepen / meer producten te verkopen. De eweging nu is dat m..v. design(thinking) naar meer effectieve en efficiënte oplossingen wordt gezocht (minder vraag). Dit past naadloos in deze tijd waarin pulieke middelen afnemen en urgers wordt gevraagd om zelf verantwoordelijkheid te nemen (empowerment / eigen kracht). 4

5 Design(thinking) is een middel waarmee amtenaren zicht krijgen op de effecten van hun gedrag / acties. Producten en diensten worden immers in nauw contact tussen alle etrokkenen (eleidsamtenaren, partners in het veld èn eindgeruikers) en interactief ontwikkeld. Strategie/eleid en uitvoering dichter ij elkaar geracht: Predicting policy failures through prototyping. Design(thinking) help om user insight te krijgen. Het helpt om (eleids)amtenaren die weinig interactie heen met de eindgeruiker heen te doen inzien hoe de eleefde ervaring is van ontwikkeld eleid. Van het product/de dienst centraal, naar de eindgeruiker centraal. Mensen denken vaak in termen van producten en technologie i.p.v. in gewenst gedrag dat gefaciliteerd moet worden. Een designaanpak helpt om deze slag te maken. Het is cruciaal om de frontlijnwerkers in te schakelen ij het oplossen van vraagstukken, niet zozeer de managers. Designers doen dit. Een designaanpak helpt om zeer diverse stakeholders het gesprek met elkaar te laten voeren, om hun (respectievelijke) prolemen te articuleren. Het helpt de rug te slaan tussen grote silo s / kokers. Een designproces doorlopen helpt om te ontdekken wat eindgeruikers willen, wat ze nodig heen en wat ze ereid zijn om zelf te doen. 3. Oprengsten designprogramma in de periode In nauwe samenwerking met de designpartners in de stad zijn in de afgelopen jaren elangrijke resultaten ereikt. Partnerschap De gemeentelijke inzet op design heeft in de afgelopen jaren geleid tot stevige partnerschappen waarij samen met externe partners geïnvesteerd wordt in een designaanpak ij maatschappelijke vraagstukken. Organisaties waarmee structureel samengewerkt wordt op dit thema zijn o.a. Woonedrijf (Vaartroek, Lievendaal), de kennisinstellingen (TU/e, Design Academy Eindhoven, Sint Lukas ij vraagstukken op het geied van zorg, veiligheid, educatie, ), Het Nieuwe Instituut (voormalig Premsela). Nationale en internationale positie Eindhoven heeft zich de afgelopen jaren nationaal en internationaal onmiskenaar gepositioneerd als dé Nederlandse designstad en één van de meest vooraanstaande designsteden in (Noord-)Europa. De finaleplaats in de competitie World Design Capital 2012 heeft deze positie extra onderstreept. Deze positie danken we aan onze internationale top-events als de Dutch Design Week en de Dutch Design Awards, onze samenwerking in grote Europese designprojecten (Admire, PROUD,..), de 5

6 excellente reputatie van ons Designonderwijs en onderzoek (in het ijzonder de Design Academy Eindhoven en de TU/e Industrial Design) en onze (internationale) reputatie als gemeente die volop inzet op het geruik van design ter stimulering van innovatie en de aanpak van sociaal-maatschappelijke vraagstukken 3. Aantrekken van / partnerschap met nationale instituten Onze inspanningen heen ook geleid tot intensieve samenwerking met nationale instituten op het geied van de creatieve industrie. Het (vanuit OCW gefinancierde) sectorinstituut voor Design en Mode, Premsela, esloot in 2009 om mede te programmeren in Eindhoven (Designhuis). Op 1 januari 2013 is Premsela gefuseerd met het Nederlands Architectuurinstituut en het Virtueel Platform (E-cultuur) in Het Nieuwe Instituut (HNI). HNI heeft aangegeven dat zij de samenwerking met Eindhoven wil uitreiden naar de volle reedte van haar taakvelden (design, architectuur, e-cultuur) en specifiek met de regio Eindhoven activiteiten wil ontplooien (onderzoek, discours, deatten, presentaties, ) in de relatie creatieve industrie en maatschappelijke vraagstukken. Hiertoe is een Intendant regio Eindhoven aangesteld. Daarnaast is CLICK//NL in Eindhoven geland. CLICK//NL is de hoofdvestiging van het TKI (Topinstituut voor Kennis en Innovatie) voor de Creatieve Industrie dat opgericht is n.a.v. het topsectoreneleid. Waar CLICK//NL zich primair richt op de verinding van kennisinstellingen en edrijfsleven op het geied van de creatieve industrie en daarmee zorg te dragen voor (wetenschappelijk en toegepast) onderzoek i.s.m. het edrijfsleven zodat onderzoek ook leidt tot economische spin-off en valorisatie, richt HNI zich meer op de (cultureel ingestoken) discours en activiteiten waarij samenleving en creatieve industrie nader tot elkaar worden geracht. Werkgelegenheid en vestigingsklimaat In de afgelopen paar jaar is de werkgelegenheid in designsector in Eindhoven gegroeid, dit tegen de landelijke ontwikkelingen in deze crisistijd in. Zie onderstaande cijfers zoals deze door de afdeling BIO zijn verstrekt (o..v. het monitorinstrument dat in 2010 voor de gemeente ontwikkeld is door Research voor Beleid ) 4. aantal anen aantal vestigingen omschrkort Design Ruim Vormgeving Vervaardiging meuels Architectuur en technisch ontwerp Totaal design Eindhoven wordt veelvuldig gevraagd hierover te spreken op internationale conferenties / evenementen en in dit kader veelvuldig ezocht door uitenlandse (creatieve) steden. 4 Creatieve Industrie en Design in Eindhoven, monitor 2009, Research voor Beleid, juli

7 Een kanttekening ij deze cijfers is het feit dat de monitor werkt op asis van SBIcodes en deze SBI-codes voor de designsector soms een vertekend eeld geven. Zo valt een edrijf als Philips Design met honderden designers in dienst, niet onder de designsector, maar onder de sector industrie. Een ook de onderneming van Piet Hein Eek valt hier uiten de designsector omdat het zich heeft laten registreren als edrijf in de meuelindustrie. Deze groei van de designsector is niet alleen positief voor de sector zelf maar levert ook een elangrijke ijdrage aan het vestigingsklimaat. Het maakt Eindhoven interessante vestigingsplaats voor designers en andere (internationale) kenniswerkers en voor de industrie die eroep doet op deze sector. Dit heeft ook een positief effect op de dynamiek in de stad door de interessante en spannende cominatie van technologie en creativiteit. Minder versnippering Daar waar het designspeelveld in 2009 relatief versnipperd was, is nu sprake van eduidend meer samenwerking tussen de verschillende designspelers in het veld. Deze samenwerking heeft een elangrijke oost heeft gekregen tijdens de World Design Capital Competitie en is uitgemond is in de oprichting van Capital D. Het ehoeft geen uitleg dat in deze samenwerking (en eigenaarschap) nog een elangrijke slag te slaan is, gezien de financiële perikelen in het afgelopen jaar met Capital D. Best practices van designinzet op maatschappelijke vraagstukken In de afgelopen jaren is een groot aantal projecten uitgevoerd waarij designers ingezet zijn ij de aanpak van maatschappelijke vraagstukken. We heen mooie vooreelden op het geied van educatie, veiligheid, openare ruimte en zorg & gezondheid. Voor een uiteenzetting van enkele est practices: zie ijlage 2. In al deze projecten zijn de designmiddelen ingezet als smeerolie om medewerkers innen de sectoren en partners in de stad te laten ervaren hoe met een designaanpak tot etere oplossingen kan worden gekomen. Samenwerking onderwijsinstellingen / studenten In de afgelopen jaren is veelvuldig samengewerkt met zowel de Design Academy Eindhoven als met De TU/e Industrial Design, juist om gezamenlijke projecten te ontwikkelen waarin een stedelijk vraagstuk centraal stond. Met deze projecten heen wij studenten meer etrokken ij (de vraagstukken in ) hun stad. En heen wij amtenaren innen de gemeente in staat gesteld om op een onconventionele-, creatieve wijze te kijken naar vraagstukken, vanuit het perspectief van de eindgeruiker. Een kanttekening ij deze projecten is de implementatie van ontwikkelde oplossingen. Onderzoek, conceptontwikkeling, het prototypen-, testenen doorontwikkelen van concepten komen hierij voldoende aan de orde. Daadwerkelijke implementatie van de ontwikkelde concepten vergt vaak een 7

8 investering die vanuit het designudget niet zijn te financieren en niet past innen het curriculum van de onderwijsinstellingen. Vermeldenswaardig is het feit dat Design Academy Eindhoven in het kader van het Lokaal Innovatieprogramma ezig is met de ontwikkeling van leerlijn voor het voortgezet onderwijs om design (thinking)/creative prolem solving integraal te implementeren in het curriculum van het voortgezet onderwijs (VO). De etrokken partners in het VO zijn het Lorentz Casimir Lyceum en het Van Maerlant Lyceum. Toenemend aantal sectoren en partners in de stad waar meerwaarde design(thinking) is ervaren en wordt onderkend. Er is een toenemend aantal sectoren innen de gemeente alsmede partners uiten onze organisatie waar design(denken) 5 inmiddels goed geland is. Niet alleen de sectoren die etrokken waren ij ovengenoemde projecten (ORVM, Veiligheid, MM, G&V, GBO, STR, ) heen ervaren wat een design-aanpak kan etekenen in de ontwikkeling van werkare oplossingen, ook innen de directieraad wordt stevig ingezet op design-thinking als methodiek om onze veranderende rol als overheid vorm te geven (design-thinking als onderdeel van de eigen teamontwikkeling van de directieraad, de inzet van design-thinking innen de transitie in het ruimtelijk- en edrijfsvoeringsdomein, de gemeentelijke huisvesting, etc ). 4. Barrières De British Design Council heeft arrières voor een effectieve inzet van design in de pulieke sector omschreven welke we herkennen innen de eigen organisatie (ron rapport British Design Council). Deze arrières zijn: Traditionele eleidsproces Korte Termijn Focus (politiek) en Blame aversion Aanestedingsregels Gerek aan designkennis Culture clash Ongeorganiseerdheid van het veld Design Community zelf nog niet altijd erg gefocust op / geïnteresseerd in Pulieke uitdagingen / service design Specifiek lopen we als gemeente Eindhoven tegen de volgende zaken aan: Scepsis en risicomijding: het verleiden van (delen van) de amtelijke organisatie vergt (nog) veel inspanning Het kost ondanks de ovengenoemde resultaten toch veel inspanning om meer sectoren aan te sporen designers in te zetten op een vraagstuk. Er is aanvankelijk veel sprake van scepsis (en risicomijding). Amtenaren die eenmaal etrokken zijn 5 Design-thinking is in het werkveld en de literatuur de gangare term. In deze notitie wordt ook wel over design(denken) gesproken. 8

9 geweest zijn vrijwel unaniem zeer enthousiast en na afloop erg tevreden over het proces (draagvlak) en de ereikte resultaten. Draagvlak ij management Een noodzakelijke voorwaarde voor een goede verankering van design thinking in de gemeentelijke organisatie is dat het nut van design ij de aanpak van gemeentelijke vraagstukken leeft innen de top van een organisatie. Zo wordt ook gesteld door de British Council in de conclusies van haar onderzoek. Op het niveau van College en directieraad zijn hierin de afgelopen jaren stevige stappen gezet. Dit is nog niet het geval ij (alle) leidinggevenden op sectorhoofd- en afdelingsniveau. De forse transities in het ruimtelijk domein gaan gepaard met moiliteit in het management en daarmee een gerek aan ervaring met design thinking ij sommige leidinggevenden. Onzeker traject Een designaanpak etekent het ingaan van een onzeker traject (de uitkomst is immers onekend). Dit otst in het algemeen met de interne cultuur en traditionele manier van werken van veel pulieke organisaties. Met initiële weerstand als gevolg. Ook ij ons zijn er nog plekken waar we voor die uitdaging staan. Dat etekent ook dat designers moeten worden ingezet die met deze onrust weten om te gaan en in staat zijn om mensen mee te nemen. Implementatie kostaar De stap van het ontwikkelen van een concept / prototype naar implementatie lijkt groot. Implementatie kost vaak veel geld, waardoor oplossingen die echt werken met enige regelmaat op de plank lijven liggen. Een gemiste kans en een uitdaging in deze tijd van ezuinigingen. Het is daarij zaak om medewerkers er nog meer van ewust te maken dat een design-oplossing geen leuke plus ovenop het reguliere is, maar dat een dergelijke oplossing ontwikkeld wordt in plaats van het reguliere (Oud voor Nieuw). Oplossingen lijken achteraf soms common sense De verwachting intern is soms dat een designaanpak leidt tot radicale innovaties. Dit is lang niet altijd het geval ( en leidt in de ogen van sommigen wellicht tot teleurstelling). Soms lijken ontwikkelde oplossingen achteraf een kwestie van logisch nadenken (common sense). Veelal realiseert men zich onvoldoende dat dit soort oplossingen (die echt werken) vanuit een traditionele (top-down) aanpak niet oven komen drijven, maar juist ontstaan uit een rede (multidisciplinaire, silooverstijgende) ottom-up aanpak waarin de eindgeruiker mede aan het roer staat. Cultuurverschillen De weerstand innen de gemeentelijke organisatie kan ook voortkomen uit cultuurverschillen met designers. Amtenaren en designers verstaan elkaars taal niet 9

10 altijd. Het traditionele eleidsproces verhoudt zich niet altijd tot het door designers gehanteerde creatieve proces. Designers hanteren een ottom-up aanpak, stellen aannames en waarheden ter discussie, lijven zoeken naar de vraag achter de vraag en gaan iteratief te werk (prototyping, experimenteren, vereteren). Dit otst soms met de risicomijdende houding van amtenaren. Daarnaast is er ij een groot aantal designers sprake van eperkte politiek-estuurlijke gevoeligheid en onvoldoende kennis hoe het innen een gemeente werkt. Weinig focus op pulieke organisaties als opdrachtgever en wisselende competenties De Design Community zelf is nog etrekkelijk weinig gefocust op / geïnteresseerd in Pulieke uitdagingen en service design, zo wordt ook geconcludeerd in het onderzoek van de British Design Council. Ook hier in Eindhoven ervaren we dat enigszins. Service design en Social design wordt niet door alle designers even sexy gevonden. Lang niet alle designers zijn geschikt om met een maatschappelijk vraagstuk in het pulieke domein aan de slag te gaan. We zijn op zoek naar de designers die vanuit hun kracht in design-thinking faciliterend optreden (en niet als expert ), de vraag achter de vraag kunnen achterhalen, kokers kunnen overruggen, ideeën kunnen vertalen naar eeld om communicatie tussen de verscheidenheid aan etrokkenen te faciliteren, etc (On)georganiseerdheid van het werkveld en valorisatie. Eén van de arrières die de British Design Council noemt is de ongeorganiseerdheid van het veld. In Brainport regio Eindhoven heen we hierin een elangrijke slag gemaakt met de oprichting van de design coöperatie Capital D. Hiermee is een aanzet gemaakt om de versnippering in het werkveld terug te dringen en krachten te undelen. Niet alleen strategisch (één strategie, één stem, slagkracht naar provincie/rijk/europa, ) maar ook in de operatie (korte lijnen, een platform waarop iedereen elkaar vindt en samenwerking wordt gestimuleerd en gefaciliteerd). De recente ontwikkelingen ij Capital D tonen aan dat er weliswaar een slag gemaakt is, maar dat er nog veel ruimte voor verdere versterking is. Bijvooreeld door de ontwikkeling van een valorisatieprogramma. Hiermee moet de platformfunctie van Capital D (met als asis de DDW) als tool om samenwerking tussen kennisinstellingen, overheden, edrijfsleven en designers te evorderen, worden versterkt. Doel is expliciet om een rol te spelen in het slim ij elkaar rengen van potentiële (pulieke) opdrachtgevers en (geschikte) designers en de vertaling van de vraag / ehoefte van de opdrachtgever in een heldere opdracht aan deze designers 6. Daarnaast het verschaffen van toegang tot goede en onpartijdige design-input, de ontwikkeling van een virtual design agency (tijdelijke, - opdrachtgerelateerde-, designteams) en het verinden van creatieven en techneuten t..v. innovatie. 6 Dit sluit aan ij het advies van de British Design Council die aangeven dat het veel (pulieke) organisaties ontreekt aan commissioning skills. Organisaties zijn onvoldoende in staat om hun vraag te vertalen in een heldere opdracht aan designers. 10

11 5. Beoogde acties/activiteiten t..v. doorontwikkeling en verdere verankering design(thinking) intern en extern Extern (nationaal en internationaal) Wij heen in de afgelopen jaren met de egrotingssusidies voor de Dutch Design Week, de Dutch Design Awards en de Graduation Show van de Design Academy Eindhoven fors geïnvesteerd in de versterking van het design ecosysteem in Eindhoven, waarij een flinke impuls is gegeven aan de verschillende programmalijnen / doelstellingen uit het designprogramma, te weten knowledge (aantrekken, ontwikkelen en enutten van kennis en talent), Prosperity (innovatie, economische ontwikkeling), en Resources (duurzaamheid) en Quality of Life (Cultuur, Zorg, Veiligheid, Openare Ruimte, Educatie, Leefaarheid, ). Doorontwikkeling en versterking is noodzakelijk: verdere professionalisering en verreding van de Dutch Design Week (DDW) naar een jaarprogramma, de DDW als platform voor internationale ontmoeting, meer ondernemerschap (verdienmodellen), meer focus op cross-overs tussen design en technologie, valorisatie en lijvende aandacht voor de grote maatschappelijke uitdagingen waar we als samenleving voor staan. Design zal, in cominatie met technologie, een elangrijke rol moeten spelen ij het (in co-creatie met de urger) maken van de stad van de toekomst (en het ontwikkelen van oplossingen op het geied van zorg, energie, water, voedsel, moiliteit, lucht, licht, etc ). In de aanloop naar een World Design Expo in Eindhoven in 2017, zal de internationale samenwerking met o.a. Shenzen, Taipei, Helsinki e.a. uitgeouwd worden waarij resultaten jaarlijks in 2014, 2015 en 2016 op de Dutch Design Week zichtaar worden gemaakt alsmede op de internationale conferentie van I&M in mei 2014, op de Biënnale in Shenzen in 2015 en tijdens Taipei World Design Capital in Intern/ eigen taakvelden De British Design Council heeft een aantal condities omschreven waar een locale overheid aan moet voldoen om design effectief in te kunnen zetten (ron: rapport British Design Council 2013): 1. Omarmen van een designenadering vanuit de voltallige top van de organisatie 2. Over kokers heen werken en slim partneren met externe stakeholders 3. Improved Commissioning Skills (de vaardigheid om een vraag /ehoefte om te zetten in een duidelijke opdracht aan designers) 4. Toegang tot goede en onpartijdig design advies/designinput. 5. De ereidheid om eigenaarschap te delen op die geieden waar met co-creatie meer effectieve resultaten kunnen worden ereikt. 11

12 Op asis van onze ervaringen en de aanevelingen van de British Design Council staan ons daarij de volgende interventies en oplossingen voor ogen, waarover wij graag met de commissie verder van gedachten wisselen om te komen tot de ouwstenen voor de verdere doorontwikkeling van het designprogramma: Ad 1. Omarmen van een designenadering ij de aanpak van vraagstukken in de stad vanuit de voltallige top en het management van de organisatie Zowel in het college als in de directieraad is er stevig esef dat we als gemeente juist in deze tijd van transitie(s) m..v. een design-aanpak op een (voor onze urgers) effectieve manier vraagstukken kunnen aanpakken. Het is elangrijk dat dit esef ook reed wordt verankerd in de voltallige laag van leidinggevenden. a. Het aanpakken van concrete vraagstukken m..v. design(thinking) en daarmee gelijktijdig het verder ontwikkelen en verankeren van design(thinking) competenties innen de gemeentelijke organisatie. Samen met externe partners en zo mogelijk eindgeruikers o.l.v. een (in pulieke vraagstukken gespecialiseerde) designer werken aan vraagstukken in deze stad. In divers samengestelde teams (alle hiërarchische niveau s) en dwars door de verschillende (interne en externe) kokers heen (integraal). Ad 2. Over kokers heen werken en slim partneren met externe stakeholders. Zie ook het vooreeld genoemd onder Ad 1. Samen met externe partners en eindgeruikers over (de interne en externe) kokers heen m..v. design(thinking) werken aan concrete vraagstukken in de stad. c. Het lijven inzetten van designudget als impulsgeld om slim partneren en het over kokers heenwerken te evorderen. d. Sturing vanuit de top op het inzetten van de eigen (lijn)udgetten om design(thinking) te verankeren en ontwikkelde oplossingen te implementeren. E.e.a. dient in programmaegroting zichtaar te worden gemaakt. Ad 3: Improved Commissioning Skills e. Design als expliciet punt van aandacht in het aanestedingseleid. Als gemeente zijn wij al trajecten gestart t.a.v. innovatief aanesteden en vernieuwend inkoopeleid. De inkoop van een design-thinking traject om tot innovatieve oplossingen te komen moet als onderdeel hiervan expliciet tot de mogelijkheden ehoren. Dit stelt eisen aan de inkoper / aanesteder. We esteden dan immers geen scherp omschreven dienst aan, maar een resultaat in de vorm van een maatschappelijk effect. De exacte uitkomst van het traject is daarij niet te omschrijven. In aanestedingen is het van elang om expliciet te vragen naar de ervaring van aanieders met design methodologieën en de wijze waarop customer insight wordt vergaard. 12

13 f. Capital D als schakel om de twee werelden te verinden (designers en overheid) en de (pulieke) opdrachtgever ij te staan in het articuleren van de opdracht. De Dutch Design Week als als nationaal en internationaal platform / podium (waarij een verreding naar een jaarprogramma plaats gaat vinden). Ad 4. Toegang tot goede en onpartijdig design advies/designinput g. Virtual Design Agency / Flexpool constructie / tijdelijke samengestelde teams van designers / experts. Capital D kan (en wenst) in deze rol van interface te faciliteren. h. Professionalisering van designers die zich inzetten voor onze vraagstukken. Ontwikkelen van een train de trainer concept waarij design(thinking) wordt vervat in een methode. Methodiek ook intern te geruiken waarmee design(thinking) competenties ook intern verankerd worden. i. Ontwikkelen van een dataase van geschikte designers. Daarij kan gedacht worden aan certificering o.i.d.. Daarij geven we aandacht aan de politiekestuurlijke gevoeligheid van designers, als stimulans om dit te verhogen. Ad. 5. De ereidheid om eigenaarschap te delen op die geieden waar met co-creatie meer effectieve resultaten kunnen worden ereikt. j. Actieve sturing vanuit de top lijft hierij een asolute randvoorwaarde. Sectoren aanspreken op de mate waarin ze design(thinking) heen geïncorporeerd in hun manier van werken (egroting, HRM cyclus, etc..). k. Vanuit haar wens om tot esluiten te komen die tegemoet komen aan de wensen ehoeften van de Eindhovense inwoners (en die tot effectieve oplossingen leiden), zou het raadzaam zijn om als gemeenteraad ervaring op te doen met design-thinking in het proces van democratische esluitvorming. 6. Financiën Wij heen (eerder) esloten de (structurele) intensivering op design per 2014 met ,- af te ouwen. In concept meerjarenegroting 2014 (in novemer 2013 door de raad vast te stellen) zijn de volgende udgetten opgenomen: Dutch Design Week / Graduation Show Design Academy Eindhoven/ Dutch Design Awards (kostenplaats 63320): structureel Uitvoering programma Design (kostenplaats 63567): Budget 2014: * Budget 2015: * Budget 2016 en verder:

14 * Toelichting: in het udget 2014 en 2015 is een egrotingswijziging verwerkt t..v. aanvulling voorzien duieuze deiteuren (nav dossier oninare huur Designhuis, waarover uw raad eind 2012 per raadsinformatierief is geïnformeerd). In de egroting 2014 is dus sprake van een eschikaar udget van ,-. Daarnaast is i.v.m. de situatie rondom Capital D geen volledige uitvoering gegeven aan de jaarschijf design 2013 en is in de raadsvergadering van 17 decemer j.l. esloten de resterende designmiddelen 2013 te reserveren ter uitvoering van de eoogde activiteiten in Wij zijn voornemens om een elangrijk deel van het udget uitvoering programma Design in te zetten om design (thinking) verder te verankeren. De eoogde projecten moeten nader uitgewerkt worden in smart doelstellingen en resultaten en worden t.z.t. ter esluitvorming aan het college voorgelegd. Een deel van het udget is estemd voor lopende verplichtingen (waaronder de geouwgeonden kosten van het Designhuis) en organisatiekosten (susidieondersteuning, werkudget, etc ) Beoogde esteding van de intensiveringsmiddelen design in A. Middelen t..v. de verdere doorontwikkeling en verankering van design(thinking) I.s.m. externe partners en eindgeruikers actuele maatschappelijke vraagstukken aanpakken m..v. design(thinking) en dit vertalen in een verankerare en overdraagare methodiek (acties 1a, 2, 2c, 5j) ter versterking van de design(thinking) competenties innen de gemeentelijke organisatie. Gericht op de verankering van design(thinking) en verduurzaming ,- (vanuit designmiddelen 2014) Impulsgeld / Co-financiering designprojecten op verschillende (maatschappelijke) domeinen / de stad van de toekomst (actie 2c). Een edrag waarmee designprojecten op nog onontgonnen (gemeentelijk) terrein een impuls gegeven kunnen worden (zorg, energie / duurzaamheid, openare ruimte, educatie, licht). Waarij het uitgangspunt is dat slim gepartnerd wordt met (externe) partners en stakeholders (waaronder in elk geval de eindgeruikers) en gewerkt wordt dwars door de (gemeentelijke) kokers heen. Design (en technologie) als middel om in samenwerking met partners en ewoners te werken aan de stad 7 De eoogde nieuwe projecten dienen uitgewerkt te worden in een concreet projectplan met smart geformuleerde doelstellingen en resultaten en worden ter definitieve esluitvorming voorgelegd aan het College van B&W. 14

15 van de toekomst, tevens als onderdeel van een programmatische internationale samenwerking. Tevens inhaalslag Design jaarschijf 2013 i.v.m. on hold zetten van projecten door perikelen ij Capital D. Bedrag: ,- (vanuit reservering designmiddelen 2013) Doorontwikkeling samenwerking met CLICK NL tv valorisatie: (actie 2 en 2c) Gericht op het slim partneren in regionaal en nationaal verand teneinde de creatieve kennisinstellingen en edrijfsleven maximaal in te zetten ij de ontwikkeling van innovatieve producten en diensten (specifiek op de cross-overs naar de andere (top)sectoren) ,- (vanuit designmiddelen 2014) Doorontwikkeling samenwerking met Het Nieuwe Instituut (HNI)op maatschappelijke taakvelden (energie-verstedelijking-zorg)/ de Stad van de toekomst als onderdeel van een programmatische internationale samenwerking (met o.a. Taipei en Shenzen)en in aanloop naar de amities voor een World design Expo in 2017 Tevens inhaalslag Design jaarschijf 2013 i.v.m. on hold zetten van projecten door perikelen ij Capital D. Bedrag ,- (vanuit reservering designmiddelen 2013) Co-financiering EU Project PROUD (People, Researchers and Organisations Using Design for co-creation and innovation) en Smart Culture (1a, 2, 3f, 3g, 3i) Het Europese project PROUD (looptijd ) is gericht op het geruik van design t..v. co-creatie met de eindgeruiker in maatschappelijke vraagstukken en versterking van de inzet van design innen het pulieke domein. Het Europese Smart Culture project (looptijd ) is gericht op de groei van de creatieve industrie en het versterken van het geruik van digitale technologie in cultuur en cultureel erfgoed. Bedrag: ,- (vanuit designmiddelen 2014) B. Organisatiekosten, lopende verplichtingen en overig. Designhuis, geouwgeonden kosten Zoals aan uw raad gecommuniceerd middels de raadsinformatierief programmering Designhuis (decemer 2013) stellen wij ook in 2014 vanuit de designmiddelen geld eschikaar voor de geouwgeonden lasten van het Designhuis waarij de insteek is dat partijen in de stad (zonder extra financiering vanuit de gemeente) zorgen voor de inhoudelijke invulling en programmering. Bedrag: ,- (vanuit designmiddelen 2014) Werkudget (divers, juridisch advies / valuation DDW, communicatie, etc ) 15

16 Bedrag: ,- ( ,- vanuit designmiddelen 2013 en ,- vanuit udget 2014) Susidieureau / Accountmanagement Bedrag: ,- (vanuit designmiddelen 2014) Expositie en Activiteiten Stadhuis tijdens DDW Bedrag: ,- (vanuit designmiddelen 2014) Stichting Ruimte (huisvesting creatieve industrie) Bedrag: ,- (vanuit designmiddelen 2014) Social Design Talent Award ( en 2014) ,- ( ,- vanuit designmiddelen 2013, ,- vanuit designmiddelen 2014) De-escalatie lichtdesign Bedrag: ,- (vanuit designmiddelen 2014) Onvoorzien Bedrag: ( 5.000,- vanuit designmiddelen 2014 en ,- vanuit designmiddelen 2013) 8 Social Design Talent Award 2013 is uitgereikt. De concrete opdracht t..v. de gemeente wordt in 2014 uitgevoerd. 16

17 Bijlage 1 : Design in Eindhoven Technologie en design kennen een lange traditie in Eindhoven. De voorloper van de Design Academy, de Academie voor Industriële Vormgeving Eindhoven, was eerste in zijn soort in Nederland en werd al ruim 65 jaar geleden in deze stad gesticht. En ook de voorlopers van wat nu Philips Design heet zijn al meer dan tachtig jaar geworteld in de stad. Toch is het slechts iets meer dan een decennium dat Design ook op de gemeentelijke agenda staat. In het jaar 2000 werd door een aantal prominente designers uit Eindhoven voor het eerst de Dag van het Ontwerp georganiseerd. Vanuit een ottom-up ehoefte van het veld om met elkaar te delen wat er speelt op het geied van (industrieel) ontwerp en de verinding met elkaar, en later ook met potentiële opdrachtgevers, te zoeken. De organisatoren verenigden zich in het Ontwerpersoverleg, later omgedoopt tot Design Platform Eindhoven (officieel Design Platvorm Eindhoven). In enkele jaren groeide deze dag van het Ontwerp van een eendaags evenement uit tot een meerdaags festival en tot slot tot wat nu (wereldwijd) ekend staat als de Dutch Design Week (DDW). Van circa ezoekers in 2004 is de DDW inmiddels uitgegroeid tot een evenement dat jaarlijks meer dan ezoekers trekt (professionele ezoekers alsmede reed puliek) en meer dan 200 uitenlandse journalisten. In 2004 ontstond het esef dat design niet alleen van intrinsieke culturele waarde is maar met name een krachtig instrument t..v. innovatie en daarmee economische ontwikkeling. Design(thinking) is immers het (strategisch) instrument om te komen tot innovatieve producten en diensten waarin de ehoeften van de geruiker centraal staan. In opdracht van de gemeente werd door Brainport Development, in nauwe samenwerking met het edrijfsleven en de kennisinstellingen, een economisch designprogramma ontwikkeld Design in Brainport Eindhoven Ook werd intensief samengewerkt met de kennisinstellingen, zowel Design Academy Eindhoven als de faculteit Industrial Design van de TU Eindhoven. Deze laatste werd opgericht op uitdrukkelijk verzoek van het edrijfsleven dat ehoefte had aan creatieve ingenieurs en aan een multidisciplinaire aanpak (technologie en de verschillende menswetenschappen). De faculteit Industrial Design van de TU/e richt zich minder dan de faculteit Industrieel Ontwerp van de TU Delft sec op productontwerp, maar meer op het ontwerpen van intelligente producten en systemen. Een faculteit die dan ook naadloos aansluit op het technologisch karakter van onze stad en regio. In 2007 ontwikkelde een raadswerkgroep Design een visie op het gemeentelijk Designeleid tot Deze raadscommissie schreef de notitie Alleen even inkoppen, voorstel tot een aanpak rond Design. De notitie is vrijwel unaniem vastgesteld in oktoer De Raad gaf in haar notitie aan dat Design niet alleen 17

18 cultureel - (esthetiek, kunst) en economisch (als aanjager van innovatie) van waarde is, maar met name een elangrijk middel kan zijn voor het ereiken van maatschappelijke doelen. Design moest volgens de raad structureel worden ingezet om creatieve oplossingen te vinden voor maatschappelijke vraagstukken als veiligheid, duurzaamheid, sociale cohesie en urgerparticipatie. De inzet van Design raakt de kern van de taken die de Gemeente Eindhoven als lokale overheid heeft, aldus de raad in Het was juist dit geruik van design op de maatschappelijke taakvelden waar de raad een extra impuls aan wenste te geven. Op asis van de designvisie van de gemeenteraad is het programma Design in Eindhoven Creating a Caring Society ontwikkeld. In dezelfde periode (2009) deed de gemeente Eindhoven een gooi naar de titel World Design Capital In de ontwikkeling van het id werd zeer nauw samengewerkt met alle designpartners in de stad: het Design Platform Eindhoven (DDW), Brainport Development (onderdeel Design Connection Brainport), gemeente Eindhoven, Design Academy Eindhoven en TU/e Industrial Design. Eindhoven eindigde (helaas) als tweede maar liet 45 kandidaten achter zich, waaronder miljoenensteden. Onze plaats als finalist zette Eindhoven als designstad wel nadrukkelijk op de wereldkaart en heeft geleid tot structurele samenwerking met o.a. Helsinki en Taipei. De nauwe en geslaagde samenwerking in het project World Design Capital 2012 smaakte naar meer. De designpartners waren van mening dat het veld in de stad nog te versnipperd was en slagkracht moest worden ontwikkeld om strategisch een eensgezinde koers uit te zetten en als stad en regio het verschil te kunnen maken op nationaal en internationaal niveau. Besloten werd om de krachten te undelen en gezamenlijk een coöperatieve vereniging op te richten waarin het hele designveld vertegenwoordigd is (grote en kleine edrijven in de design- en technologiesector, kennisinstellingen, overheden en (semi-)pulieke instellingen en studenten). In 2010 werd Design Coöperatie Brainport opgericht, inmiddels opererend onder de naam Capital D. Doel was om van een archipel aan initiatieven te komen tot krachtenundeling en één sterk Design in Brainport Eindhoven verhaal. Doel was het ontwikkelen (en uitvoeren) van één gezamenlijk gedragen, triple helix ontwikkelde, strategische koers en daarmee het ontwikkelen van slagkracht naar o.a. de provincie, het rijk en Europa. En doel was om de samenwerking tussen de leden te evorderen en daarmee ij te dragen aan de (economische en maatschappelijke) versterking van het design-ecosysteem in Eindhoven. 18

19 Bijlage 2: Best Practices maatschappelijke vraagstukken In de afgelopen jaren is een groot aantal projecten uitgevoerd waarij designers ingezet zijn ij de aanpak van maatschappelijke vraagstukken. Educatie Mooie vooreelden zijn The Perfect Schoolday ij VMBO de Burgh en de perfecte schooldag ij de Aloysius stichting (Speciaal Onderwijs). In deze eide trajecten is ij amtenaren innen de gemeentelijke organisatie alsmede ij de etrokkenen op de scholen (estuurders, management, leraren, leerlingen én ouders) uitermate duidelijk naar voren is gekomen hoe een co-creatieve designaanpak kan helpen ij de ontwikkeling van oplossingen die echt werken. Daar waar ij estuur en managementteam van de scholen in eerste instantie sprake was van scepsis, zijn zij op dit moment grote amassadeurs van een design-aanpak. Het Nieuwe Werken Deze manier van werken heen we ook toegepast ij de implementatie van Het Nieuwe Werken in de gemeentelijke organisatie. Onder andere de inrichting en wijze van werken in het NRE-geouw is samen met een designteam ontwikkeld. Veiligheid Met ehulp van de Designing Out Crime Aanpak van hoogleraar Cees Dorst van de TU/e is gewerkt aan oplossingen voor een veiligere marathon, veiliger uitgaan op Stratumseind en het tegengaan van overlast door hangjongeren in de openare ruimte. Inmiddels zetten ook de NS en prorail in Eindhoven designers en de designing-out-crime methodiek in om tot etere oplossingen te komen in het stationsgeied. In nauwe samenwerking met de sector VJB wordt in een living la omgeving onderzoek gedaan naar lichtdesign in de aanpak van veiligheidsvraagstukken (Stratumseind, de-escalatie van agressief gedrag ij uitgaanspuliek etc ). Openare Ruimte Er zijn verschillende projecten uitgevoerd met de sector ORVM om tot creatieve en innovatieve oplossingen te komen in de openare ruimte. In één van deze projecten stonden ouderen centraal en is onlangs een ontwerp (de Kwiek-Route) ook fysiek in de wijk gerealiseerd (zie ook Zorg en gezondheid Op het geied van zorg en gezondheid is design(denken) onder andere ingezet om tot etere oplossingen te komen in het Living La E-Health project (zorg op afstand, o.a. voor Turkse ouderen in Doornakker, zorg op afstand voor patiënten met COPD). Ook is een groot project uitgevoerd in het kader van dementie gericht op het ontwikkelen van oplossingen om dementiepatiënten langer thuis te kunnen laten 19

20 wonen. Oplossingen waarmee het dag- en nachtritme van dementiepatiënten wordt vereterd waardoor de druk op mantelzorgers wordt verlicht. I.s.m. de TU/e Industrial Design en vele maatschappelijke partners (waaronder huisartsen) worden oplossingen ontworpen die ijdragen aan de gezondheidsevordering van inwoners in een wijk. Oplossingen waarij inwoners zelf de regie in handen wordt gegeven. 20

Regiobijdrage aan CLICK, Innovatiecontract Creatief

Regiobijdrage aan CLICK, Innovatiecontract Creatief Regioijdrage aan CLICK, Innovatiecontract Creatief 1 Stad/regio/provincie Naam en contactpersoon Gemeente Eindhoven / Brainport regio Eindhoven Sophie van Hof-Ruens Sector Strategie Strategisch Adviseur

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Raadsnummer 15R6244 Inboeknummer 15BST00413 Dossiernummer 15.14.851 3 april 2015 Commissie notitie Onderwerp: Right to Challenge.

gemeente Eindhoven Raadsnummer 15R6244 Inboeknummer 15BST00413 Dossiernummer 15.14.851 3 april 2015 Commissie notitie Onderwerp: Right to Challenge. gemeente Eindhoven Raadsnummer 15R6244 Inoeknummer 15BST00413 Dossiernummer 15.14.851 3 april 2015 Commissie notitie Onderwerp: Right to Challenge. Inleiding In de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

Nadere informatie

gemeente Eindhoven opdrachtformulering evaluatie verkeerssituatie Meerhoven

gemeente Eindhoven opdrachtformulering evaluatie verkeerssituatie Meerhoven gemeente Eindhoven opdrachtformulering evaluatie verkeerssituatie Meerhoven Achtergrond en aanleiding Meerhoven, de grootste stadsuitreiding van Eindhoven, is sinds 1999 in aanouw. De wijk ligt ten westen

Nadere informatie

gemeente Eindhoven OplegvelInitiatiefvoorstel Raadscommunicatie 2011 2014 Raad in (inter)actie mhe/ed10048450 Griffie gemeenteraad

gemeente Eindhoven OplegvelInitiatiefvoorstel Raadscommunicatie 2011 2014 Raad in (inter)actie mhe/ed10048450 Griffie gemeenteraad gemeente Eindhoven Griffie gemeenteraad Raadsnummer Inoeknummer Dossiernummer OplegvelInitiatiefvoorstel Raadscommunicatie 2011 2014 Raad in (inter)actie mhe/ed10048450 gemeente Eindhoven Griffie gemeenteraad

Nadere informatie

Programmalijnen. Stichting izovator:

Programmalijnen. Stichting izovator: Programmalijnen Stichting izovator 2014 Stichting izovator, 27 november Stichting izovator: Oude Amersfoortseweg 121 1212 AA Hilversum E-mailadres: info@izovator.nl Website: www.izovator.nl 1 1. Context

Nadere informatie

Conclusies en aanbevelingen Gastvrij voor en door Eindhoven en de Brainport regio

Conclusies en aanbevelingen Gastvrij voor en door Eindhoven en de Brainport regio Conclusies en aanevelingen Gastvrij voor en door Eindhoven en de Brainport regio Conclusies en aanevelingen voor de 4 thema s van het Living In Incl. definiëring en doelgroepen Living in Marilyn Bailey

Nadere informatie

Wettelijke taak decentralisatie mantelzorgcompliment Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Onvermijdelijk

Wettelijke taak decentralisatie mantelzorgcompliment Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Onvermijdelijk gemeente Eindhoven Raadsnummer 15R6190 Inoeknummer 15BST00180 Dossiernummer 15.09.851 24 feruari 2015 Commissie notitie Onderwerp: Omuiging Mantelzorgcompliment. Inleiding De ehoefte aan mantelzorg 1 zal

Nadere informatie

Tussentijdse evaluatie Uitvoeringsprogramma klimaatbeleid

Tussentijdse evaluatie Uitvoeringsprogramma klimaatbeleid A gemeente Eindhoven Tussentijdse evaluatie Uitvoeringsprogramma klimaateleid feruari 2011 ave/ld10053656 feruari 2011 Tussentijdse evaluatie Uitvoeringsprogramma klimaateleid 2 gemeente Eindhoven Openare

Nadere informatie

EVALUTIEVERSLAG 3 FM SERIOUS REQUEST EINDHOVEN 18 tot en met 24 december 2010

EVALUTIEVERSLAG 3 FM SERIOUS REQUEST EINDHOVEN 18 tot en met 24 december 2010 EVALUTIEVERSLAG 3 FM SERIOUS REQUEST EINDHOVEN 18 tot en met 24 decemer 2010 1 Inleiding Van zaterdag 18 tot en met 24 decemer 2010 heeft 3FM Serious Request in Eindhoven plaatsgevonden. Naast de reguliere

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Evaluatie 2011 Gratis met de bus voor 12- en 65+ Openbare Ruimte, Verkeer & Milieu, Verkeer en Openbare Ruimte jbe/lf11024748

gemeente Eindhoven Evaluatie 2011 Gratis met de bus voor 12- en 65+ Openbare Ruimte, Verkeer & Milieu, Verkeer en Openbare Ruimte jbe/lf11024748 A gemeente Eindhoven Evaluatie 2011 Gratis met de us voor 12- en 65+ Augustus 2011 je/lf11024748 Colofon Uitgave Gemeente Eindhoven Datum Augustus 2011 gemeente Eindhoven Versie 1.3 Inhoudsopgave 1 Inleiding

Nadere informatie

Voor u ligt de Programmabegroting 2012-2015 van de gemeente Eindhoven.

Voor u ligt de Programmabegroting 2012-2015 van de gemeente Eindhoven. Introductie Voor u ligt de Programmaegroting 2012-2015 van de gemeente Eindhoven. Deze programmaegroting staat in het teken van de tweede jaarschijf van ons werkprogramma Samen werkend aan morgen; amities,

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Raadsvragen van het raadslid dhr. A. Rennenberg (OAE) over de aanvraag gehandicaptenparkeerkaart en parkeerboetes

gemeente Eindhoven Raadsvragen van het raadslid dhr. A. Rennenberg (OAE) over de aanvraag gehandicaptenparkeerkaart en parkeerboetes gemeente Eindhoven Inoeknummer 13st01579 Beslisdatum B&W 13 septemer 2013 Dossiernummer 13.37.103 (2.5.3) Raadsvragen van het raadslid dhr. A. Rennenerg (OAE) over de aanvraag gehandicaptenparkeerkaart

Nadere informatie

Raads informatiebrief

Raads informatiebrief gemeente Eindhoven Raadsnummer 14R6022 Inoeknummer 14st01443 Dossiernummer 14.40.406 30 septemer 2014 Raads informatierief Onderwerp: standpunt college t.a.v. de Ruit. Inleiding Elk najaar vindt er overleg

Nadere informatie

nota Strategisch risicomanagement

nota Strategisch risicomanagement nota Strategisch risicomanagement DEFINITIEF Novemer 2010 te/kd09002755 1 Novemer 2010 Colofon Uitgave Gemeente Eindhoven Datum Novemer 2010-2 - Novemer 2010 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...3 Inleiding 4

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Weet wat werkt! Analyse document Strategisch human resource management gemeente Eindhoven Personeel & Organisatie haa/aa11020363

gemeente Eindhoven Weet wat werkt! Analyse document Strategisch human resource management gemeente Eindhoven Personeel & Organisatie haa/aa11020363 A gemeente Eindhoven Weet wat werkt! Analyse document Strategisch human resource management gemeente Eindhoven Personeel & Organisatie Mei 2011 haa/aa11020363 Mei 2011 Weet wat werkt! - Analysedocument

Nadere informatie

Raadsvoorstel Vernieuwing Mondiale Bewustwording

Raadsvoorstel Vernieuwing Mondiale Bewustwording gemeente Eindhoven Raadsnummer 14R6043 Inboeknummer 14bst01553 Beslisdatum B&W 21 oktober 2014 Dossiernummer 14.43.151 Raadsvoorstel Vernieuwing Mondiale Bewustwording Inleiding In het coalitieakkoord

Nadere informatie

Convenant SPORT LEER BEDRIJF (SLB) Sport & Leren in de Gemeente Eindhoven

Convenant SPORT LEER BEDRIJF (SLB) Sport & Leren in de Gemeente Eindhoven Convenant SPORT LEER BEDRIJF (SLB) Sport & Leren in de Gemeente Eindhoven Convenant Sport Leer Bedrijf Eindhoven 24 decemer 2010 De etrokken partijen ij dit convenant zijn: De gemeente Eindhoven, sector

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Project Alcohol en Jongeren

Project Alcohol en Jongeren A gemeente Eindhoven Project Alcohol en Jongeren Jaarverslag 2013 MM - Mens & Maatschappij, MOV - Maatschappelijke Opvang en Verslavingszorg feruari 2014 feruari 2014 Project Alcohol en Jongeren - Jaarverslag

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Ter inzage liggende documenten niet allemaal openbaar:

gemeente Eindhoven Ter inzage liggende documenten niet allemaal openbaar: gemeente Eindhoven Grond & Vastgoed, Tactisch Bedrijfsureau Raadsnummer 11R4372 Inoeknummer 11st00708 Beslisdatum B&W 24 mei 2011 Dossiernummer 11.21.604 RaadsvoorstelAankoop gronden PSV en uitgifte in

Nadere informatie

1.1 Aanleiding nieuwe subsidieverordening

1.1 Aanleiding nieuwe subsidieverordening 1 Algemeen 1.1 Aanleiding nieuwe susidieverordening Het coalitieakkoord Eindhoven 2010-2014 Werken aan morgen laat zien dat door gezamenlijke inspanning van ewoners, verenigingen en instellingen Eindhoven

Nadere informatie

BELEIDSAANBEVELINGEN WIJKECONOMIE EINDHOVEN

BELEIDSAANBEVELINGEN WIJKECONOMIE EINDHOVEN A gemeente Eindhoven NOTA BELEIDSAANBEVELINGEN WIJKECONOMIE EINDHOVEN Economie & Cultuur, Economische Zaken en Areidsmarkt Decemer 2010 rot/sc10042385 Decemer 2010 BELEIDSAANBEVELINGEN WIJKECONOMIE - Economie

Nadere informatie

NOTITIE DE BRAINPORT SCHOOL PER 1 JANUARI 2015

NOTITIE DE BRAINPORT SCHOOL PER 1 JANUARI 2015 NOTITIE DE BRAINPORT SCHOOL PER 1 JANUARI 2015 - 2 - INLEIDING Twee jaar geleden kwamen de directeuren van het Jan van Brabant College in Helmond, het Strabrecht College in Geldrop en het Heerbeeck College

Nadere informatie

b Onvermijdelijk Zie inleiding en doelstelling gemeente Eindhoven Raadsvoorstelherverdeling gemeentelijk kunstbezit (BKR-collectie)

b Onvermijdelijk Zie inleiding en doelstelling gemeente Eindhoven Raadsvoorstelherverdeling gemeentelijk kunstbezit (BKR-collectie) gemeente Eindhoven Raadsnummer 11R4480 Inoeknummer 11st01536 Beslisdatum B&W 30 augustus 2011 Dossiernummer 11.35.451 Raadsvoorstelherverdeling gemeentelijk kunstezit (BKR-collectie) Inleiding Naar aanleiding

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Introductie 1 1 Algemeen 3 1.1 Samenstelling bestuur 3 1.2 Bestuurlijke hoofdlijn 5 1.3 Financiële hoofdlijn 17

Introductie 1 1 Algemeen 3 1.1 Samenstelling bestuur 3 1.2 Bestuurlijke hoofdlijn 5 1.3 Financiële hoofdlijn 17 Inhoudsopgave Introductie 1 1 Algemeen 3 1.1 Samenstelling estuur 3 1.2 Bestuurlijke hoofdlijn 5 1.3 Financiële hoofdlijn 17 2 Paragrafen 23 2.1 Bedrijfsvoering 23 2.2 Weerstandsvermogen 34 2.3 Veronden

Nadere informatie

Samen vormgeven aan de toekomst

Samen vormgeven aan de toekomst Policy Design Studio Samen vormgeven aan de toekomst Sinds het voorjaar van 2015 brengen wij de Policy Design Studio in praktijk. Een kansgerichte manier om de toekomst tegemoet te treden. Wij raken steeds

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Evenementenbeleid in Eindhoven Gastvrij en veilig

gemeente Eindhoven Evenementenbeleid in Eindhoven Gastvrij en veilig A Evenementeneleid in Eindhoven Gastvrij en veilig Novemer 2012 Colofon Uitgave Gemeente Eindhoven Datum Novemer 2012 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 5 DE GEMEENTE EINDHOVEN ALS EVENEMENTENSTAD.... 5 MISSIE...

Nadere informatie

SLIM Werken (2011 2014)

SLIM Werken (2011 2014) PROGRAMMAPLAN Sparen door Lean met Innovaties en Medewerkers SLIM Werken (2011 2014) Een ontwikkelprogramma voor succesvolle en duurzame veretering van werkprocessen Anders én goedkoper!!! Datum: 07 juli

Nadere informatie

Evaluatie handhaving I-criterium

Evaluatie handhaving I-criterium Veiligheid en Bestuur Van J.J.M. Kuipers Telefoon (040) 238 81 66 18 mei 2015 Evaluatie handhaving I-criterium 1. Inleiding In juli 2014 gaven de Eindhovense coffeeshopexploitanten in een overleg met de

Nadere informatie

Landelijk Strijp. een unieke Brainport locatie

Landelijk Strijp. een unieke Brainport locatie Landelijk Strijp een unieke Brainport locatie Landelijk Strijp in 2020 Het is een mooie voorjaarsdag. Links en rechts komen medewerkers van diverse edrijven op de Brainport Innovatie Campus naar uiten

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Evenementenbeleid in Eindhoven Gastvrij en veilig

gemeente Eindhoven Evenementenbeleid in Eindhoven Gastvrij en veilig A Evenementeneleid in Eindhoven Gastvrij en veilig Decemer 2012 Colofon Uitgave Gemeente Eindhoven Datum Novemer 2012 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 5 DE GEMEENTE EINDHOVEN ALS EVENEMENTENSTAD.... 5 MISSIE...

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Evenementenbeleid in Eindhoven Gastvrij en veilig

gemeente Eindhoven Evenementenbeleid in Eindhoven Gastvrij en veilig A gemeente Eindhoven Evenementeneleid in Eindhoven Gastvrij en veilig Juli 2012 Evenementeneleid in Eindhoven Gastvrij en veilig Colofon Uitgave Gemeente Eindhoven Datum Juli 2012 gemeente Eindhoven Evenementeneleid

Nadere informatie

Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert.

Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert. Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert. Onze missie Waar wij voor staan Door het versterken van de signatuur van de Maastrichtse mode- en designsector in combinatie met de sterke reputatie

Nadere informatie

Armoedebeleid Plan van aanpak 2008-2011

Armoedebeleid Plan van aanpak 2008-2011 Armoedeeleid Plan van aanpak 2008-2011 De kaders voor het gemeentelijk armoedeeleid vertaald naar acties. Gemeente Vaals, Sector Maatschappij April 2008 Benigna Deiana Inhoud Samenvatting 3 1 Inleiding

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Onderwerp: Zienswijze op Regionale Agenda 2015-2018 MRE Registratienummer: 00529485 Op voorstel B&W d.d.: 18 november 2014 Datum vergadering: 9 december 2014 Portefeuillehouder:

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Het college van burgemeester en wethouders van Eindhoven, en de burgemeester van Eindhoven hebben op

gemeente Eindhoven Het college van burgemeester en wethouders van Eindhoven, en de burgemeester van Eindhoven hebben op gemeente Eindhoven Besluit Het college van urgemeester en wethouders van Eindhoven, en de urgemeester van Eindhoven heen op esloten: met etrekking tot de handhaving van de Drank en Horecawet en de Drank

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 - PS2008MME13-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 6 mei 2008 Nummer PS : PS2008MME13 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008int221948 Portefeuillehouder : Ekkers Titel

Nadere informatie

Actieplan Geweld 2012

Actieplan Geweld 2012 A gemeente Eindhoven Actieplan Geweld 2012 Veiligheid, Juridische Zaken & Bestuursondersteuning Decemer 2011 esm/ra11033427 Novemer 2011 Actieplan 2012 - Geweld Veiligheid, Juridische Zaken & Bestuursondersteuning

Nadere informatie

Sociale innovatie. Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties

Sociale innovatie. Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties Sociale innovatie Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties DATUM 1 maart 2014 CONTACT Steef de Vries MCC M 06 46 05 55 57 www.copertunity.nl info@copertunity.nl 2 1. Wat is sociale

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Verslag Missie Taiwan & China 1 tot en met 6 december 2012 BIJLAGE 11

gemeente Eindhoven Verslag Missie Taiwan & China 1 tot en met 6 december 2012 BIJLAGE 11 gemeente Eindhoven Economie & Cultuur Behandeld door mw. N. Verstraeten BIJLAGE 11 Verslag Missie Taiwan & China 1 tot en met 6 december 2012 1. Inleiding 2. Doelstelling 3. Programma 4. Deelnemers 5.

Nadere informatie

VISIE OP DE ORGANISATIE

VISIE OP DE ORGANISATIE VISIE OP DE ORGANISATIE WE ZIJN ER ALS ORGANISATIE VOOR PUBLIEK, ONDERNEMERS, BESTUUR EN COLLEGA S 00 INHOUDSOPGAVE 0. Inhoudsopgave 2 1. Missie visie kernwaarden 3 2. Toelichting 4 3. De kernwaarden 5

Nadere informatie

Uitgangspunten Persoonsgebonden budget 2015. Op naar een positief Pgb beleid

Uitgangspunten Persoonsgebonden budget 2015. Op naar een positief Pgb beleid Uitgangspunten Persoonsgeonden udget 2015 Op naar een positief Pg eleid gemeente Eindhoven SD - Sociaal Domein, POK - POK novemer 2014 Colofon Uitgave Gemeente Eindhoven SD - Sociaal Domein, POK - POK

Nadere informatie

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT 5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT WAT BETEKENT DUURZAAM? Duurzaam betekent aansluiten op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in

Nadere informatie

SLOW & QUICK SCAN COPE 7

SLOW & QUICK SCAN COPE 7 Onderstaand treft u zowel een SLOW als een QUICK SCAN aan voor uw organisatie volgens de COPE 7 organisatie principes. De SLOW SCAN: Als uw antwoord op een hoofdvraag NEE betreft, dan scoort u 0 punten

Nadere informatie

Zienswijzennota 1 e wijziging Oud Woensel 2012 (moskee Visserstraat)

Zienswijzennota 1 e wijziging Oud Woensel 2012 (moskee Visserstraat) gemeente Eindhoven Zienswijzennota 1 e wijziging Oud Woensel 2012 (moskee Visserstraat) Inleiding Bij het opstellen van het estemmingsplan Oud Woensel 2012, vastgesteld door de gemeenteraad op 20 novemer

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

E-health en het effect op opleiden. Mireille Jansen, manager Maasstad Academie, Maasstad ziekenhuis

E-health en het effect op opleiden. Mireille Jansen, manager Maasstad Academie, Maasstad ziekenhuis 1 E-health en het effect op opleiden. Mireille Jansen, manager Maasstad Academie, Maasstad ziekenhuis 2 Vraagstelling E-health is meer dan het toepassen van technologie. Goede implementatie is een organisatieverandering

Nadere informatie

LIJST PARTIJ HART DUURZAME REALISEREN VAN FACILITEREN VAN BURGER AGRO & FOOD ENERGIEVOORZIENING NATUUR IN OVERIJSSEL INITIATIEVEN 1 CDA

LIJST PARTIJ HART DUURZAME REALISEREN VAN FACILITEREN VAN BURGER AGRO & FOOD ENERGIEVOORZIENING NATUUR IN OVERIJSSEL INITIATIEVEN 1 CDA SC RE-OVERZICHT ENERGIE & LEEFOMGEVING LIJST PARTIJ HART DUURZAME REALISEREN VAN FACILITEREN VAN BURGER AGRO & FOOD 1 CDA We zijn voor vergroting van het aandeel duurzame energie naar 20% in 2020 door

Nadere informatie

Glasrijk Eindhoven. Visie en strategie breedbandinfrastructuur

Glasrijk Eindhoven. Visie en strategie breedbandinfrastructuur Glasrijk Eindhoven Visie en strategie reedandinfrastructuur Inhoudsopgave SAMENVATTING...5 1 INLEIDING...12 1.1 Achtergrond...12 1.2 Leeswijzer...13 DEEL I - GLASHARD... 15 2 BREEDBAND...17 2.1 Wat is

Nadere informatie

Concept Werkdocument Horecabeleidsplan Gemeente Eindhoven

Concept Werkdocument Horecabeleidsplan Gemeente Eindhoven A gemeente Eindhoven Concept Werkdocument Horecaeleidsplan Gemeente Eindhoven Kennis maken met een gastvrije stad Oktoer 2013 mka/sc09043269 CONCEPT Colofon Uitgave Gemeente Eindhoven Datum Oktoer 2013

Nadere informatie

HU GERICHT IN BEWEGING

HU GERICHT IN BEWEGING HU GERICHT IN BEWEGING Organisatieontwikkeling HU het verhaal - versie maart 2016 - Agenda Waar komen we vandaan? Waarom gaan we veranderen? Wie willen we zijn? Hoe gaan we dit bereiken? Wat verandert

Nadere informatie

WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR?

WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? EYE OPENER AANPAK VERGROOT KWALITEITSBEWUST WERKEN IN TEAMS ALIE KAMPHUIS, MARLOES VAN BUSSEL EN IDA BONTIUS WWW.CINOP.NL 2 WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? EYE

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 22 april 2013 Betreft: Beleidsreactie op het advies "De

Nadere informatie

Voorbij de geraniums. Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching. Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp

Voorbij de geraniums. Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching. Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp Voorbij de geraniums Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp 14 maart 2014 Voorbij de geraniums Visiestuk vitaliteitsdenken en vitaliteitscoaching

Nadere informatie

Management. Analyse Sourcing Management

Management. Analyse Sourcing Management Management Analyse Sourcing Management Management Business Driven Management Informatie- en communicatietoepassingen zijn onmisbaar geworden in de dagelijkse praktijk van uw organisatie. Steeds meer

Nadere informatie

Hoe realiseer je een Smart City?

Hoe realiseer je een Smart City? Hoe realiseer je een Smart City? Thema Inclusive Society Dr. Ir. Rianne Valkenburg FUTURE Steden worden langzaam bedolven onder sensoren Steden waren al vol, namelijk met mensen Kwaliteit van leven? Hoe

Nadere informatie

De gemeente van de toekomst

De gemeente van de toekomst De gemeente van de toekomst De gemeente van de toekomst Focus op strategie Sturen op verbinden Basis op orde De zorg voor het noodzakelijke Het speelveld voor de gemeente verandert. Meer taken, minder

Nadere informatie

ATLANTIS GAMES BV. Frank Zijlmans, Managing Director. Innovatie en cross sectorale samenwerking door City of Imagineers

ATLANTIS GAMES BV. Frank Zijlmans, Managing Director. Innovatie en cross sectorale samenwerking door City of Imagineers ATLANTIS GAMES BV Frank Zijlmans, Managing Director Innovatie en cross sectorale samenwerking door City of Imagineers ATLANTIS GAMES BV Spin off van de NHTV op het gebied van game development, onderdeel

Nadere informatie

Innovatie- & transitieprogramma 2013-2017 Bibliotheek Eindhoven

Innovatie- & transitieprogramma 2013-2017 Bibliotheek Eindhoven Innovatie- & transitieprogramma 2013-2017 Bibliotheek Eindhoven Stuurgroep Bibliotheek van de toekomst Leden Stuurgroep: Mario van Hamersveld (Voorzitter) Harry Janssen Guus Hulshof Thijs Kuipers 1. Inleiding

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Raadsvragen Van het raadslid dhr. M. van Dorst (D66) Schriftelijke vragen over leges

gemeente Eindhoven Raadsvragen Van het raadslid dhr. M. van Dorst (D66) Schriftelijke vragen over leges gemeente Eindhoven Inoeknummer 13st02081 Beslisdatum B&W 29 novemer 2013 Dossiernummer 13.48.103 (2.2.2) Raadsvragen Van het raadslid dhr. M. van Dorst (D66) Schriftelijke vragen over leges Inleiding In

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Onderwerp: Vermindering regeldruk bij APV-vergunningen

gemeente Eindhoven Onderwerp: Vermindering regeldruk bij APV-vergunningen gemeente Eindhoven Inoeknummer 14st00375 Dossiernummer 14.07.251 11 feruari 2014 Commissie notitie Onderwerp: Vermindering regeldruk ij APV-vergunningen Inleiding In 2010 heen we als gevolg van de economische

Nadere informatie

Beleidsadviseur Sociaal Domein

Beleidsadviseur Sociaal Domein Kennis van de Overheid Beleidsadviseur Sociaal Domein Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

Een kennis- en netwerkorganisatie voor professionals¹ >>

Een kennis- en netwerkorganisatie voor professionals¹ >> Een kennis- en netwerkorganisatie voor professionals¹ >> die organisaties adviseren over en begeleiden bij uiteenlopende innovaties op het gebied van organisatie- en werkvormen, arbeidsrelaties, leiderschap

Nadere informatie

Van financieel talent naar Public Business Controller

Van financieel talent naar Public Business Controller Kennis van de Overheid Van financieel talent naar Public Business Controller Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw financiële afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere

Nadere informatie

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS @ ----- Managers en REC-vorming ----- AB ZONDER VOORTREKKERS GEEN VOORUITGANG De wereld van de REC-vorming is volop beweging. In 1995 werden de eerste voorstellen gedaan en binnenkort moeten 350 scholen

Nadere informatie

Concernverslag 2 0 1 0

Concernverslag 2 0 1 0 Concernverslag 2010 Concernverslag 2010 Inhoudsopgave Jaarverslag Introductie 1 1. Algemeen 1.1 Samenstelling van estuur 3 1.2 Bestuurlijke hoofdlijn 4 1.3 Financiële hoofdlijn 28 2. Paragrafen 2.1 Bedrijfsvoering

Nadere informatie

Locatieprofiel Evenementen. Stadspark de Karpen

Locatieprofiel Evenementen. Stadspark de Karpen Locatieprofiel Evenementen Stadspark de Karpen gemeente Eindhoven VB - Veiligheid en Bestuur, VH - Veiligheid juni 2015 juni 2015 Locatieprofiel Evenementen - Stadspark de Karpen VB - Veiligheid en Bestuur

Nadere informatie

Energizing the city: Almere energy axis

Energizing the city: Almere energy axis Inhoud Energizing the city: Almere energy axis... 3 Van Noord/West naar Zuid/Ooost... 4 Energie die stroomt door de as... 5 Focus on knowledge & education... 6 Focus on innovation & experiments... 7 Focus

Nadere informatie

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren BUSINESS INNOVATION BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren EEN MASTERCLASS VAN MASTERCLASS INSTITUTE IN SAMENWERKING MET: BUSINESS INNOVATION Be

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Bijlage

gemeente Eindhoven Bijlage A gemeente Eindhoven Bijlage De voorbije raadsperiode heeft u meerdere keren over Brainport Development gesproken, onder meer bij gelegenheid van de meerjarenfinanciering ervan en de jaarlijkse inbreng

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Onderwerp: Raadsvoorstel Continuïteit en borging Dutch Design Week.

gemeente Eindhoven Onderwerp: Raadsvoorstel Continuïteit en borging Dutch Design Week. gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer 14R5767 14bst00387 Beslisdatum 18 maart 2014 Dossiernummer 14.09.451 Nadere toelichting bij raadsvoorstel Onderwerp: Raadsvoorstel Continuïteit en borging Dutch

Nadere informatie

Nextport International community Zwolle Region

Nextport International community Zwolle Region Nextport International community Zwolle Region December 2014 1 Ideaalbeeld Zwolle 2020 Wat hebben we bereikt? We schrijven 2020. Regio Zwolle heeft een transitie doorgemaakt en wordt internationaal gezien

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Bijlage 2. Human Capital Agenda s

Bijlage 2. Human Capital Agenda s Bijlage 2 Capital s De topsectoren gaan een human (onderwijs en scholing) voor de langere termijn opstellen en zullen onderwijsinstellingen hierbij betrekken. De s bevatten o.a. een analyse van de behoefte

Nadere informatie

Uitvoeringsplan organisatieontwikkeling 2014

Uitvoeringsplan organisatieontwikkeling 2014 Uitvoeringsplan organisatieontwikkeling 2014 Theo van Waes Interim-secretaris December 2013 1 Inleiding In het kader van de Koersnotitie een viertal programma s ontwikkeld, o.a. het Programma Organisatieontwikkeling.

Nadere informatie

Visieworkshop Zuyd Hogeschool

Visieworkshop Zuyd Hogeschool Visieworkshop Zuyd Hogeschool VANUIT ONDERWIJSVISIE NAAR EEN VISIE OP DLWO Harry Renting Lianne van Elk Aanleidingen programma Mogelijkheden van SURFconext Web2.0 applicatie vrij beschikbaar Ontwikkelingen

Nadere informatie

Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg

Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg Ambitie programma Toegevoegde waarde/bijdrage aan BNP: 40 miljard euro op ZON niveau 8,5 miljard op het niveau van Zuid- Limburg Complete werkgelegenheid:

Nadere informatie

Het MNF (Max Neef Framework) is een initiatief van Plan B en Innovation Booster.

Het MNF (Max Neef Framework) is een initiatief van Plan B en Innovation Booster. Het MNF Concept Een concept voor bibliotheken om een (vernieuwde) positie, identiteit en nieuwe vormen van dienstverlening vorm te geven. En hun waarde te kunnen aantonen, die zoveel meer is dan geld en

Nadere informatie

Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE

Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE Bevindingen Erasmus Innovatiemonitor Zorg Eindhoven, 5 oktober 2012 TOP INSTITUTE INSCOPE

Nadere informatie

Werken aan de zorg van morgen

Werken aan de zorg van morgen Werken aan de zorg van morgen Uitkomsten zorgdebat VNG Jaarcongres 2015 E-health, wonen en zorg Whitepaper Ruim baan voor initiatieven om langer gezond thuis te wonen Hoofdstuk 1: Uitdagingen Hoofdstuk

Nadere informatie

Nut en noodzaak van (sturen op) duurzame zorg

Nut en noodzaak van (sturen op) duurzame zorg Nut en noodzaak van (sturen op) duurzame zorg Prof.dr. Robbert Huijsman MBA, Hoogleraar Management & Organisatie Ouderenzorg Senior manager Kwaliteit & Innovatie, Achmea .... Wat bedoelen we met duurzaamheid?

Nadere informatie

Over Performance Dialogue

Over Performance Dialogue Over Performance Dialogue Wij ondersteunen organisaties bij het versterken van de dialoog tussen de organisatie en haar medewerkers over functioneren en presteren. Dit doen wij door middel van training

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Evenementenbeleid in Eindhoven Gastvrij en veilig

gemeente Eindhoven Evenementenbeleid in Eindhoven Gastvrij en veilig A gemeente Eindhoven Evenementeneleid in Eindhoven Gastvrij en veilig Januari 2014 Colofon Uitgave Gemeente Eindhoven Datum Januari 2014 gemeente Eindhoven Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 5 MISSIE... 6 VISIE...

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Bijlage 1 Conclusies en bevindingen bij effectiviteit Levenskracht

Bijlage 1 Conclusies en bevindingen bij effectiviteit Levenskracht Bijlage 1 Conclusies en evindingen ij effectiviteit Levenskracht 1. Definitie van effectiviteit Levenskracht Om de effectiviteit van levenskracht te kunnen evalueren, is het van elang om vast te stellen

Nadere informatie

CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN

CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN Raadsnummer 15R6401 CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN Inleiding Crowdfunding is een vorm van financiering voor projecten en ondernemingen. Een grote groep mensen legt een klein bedrag in om een project

Nadere informatie

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Brainport Development ontwikkelingsmaatschappij nieuwe stijl Bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid Strategie-ontwikkeling-uitvoering

Nadere informatie

Sturen op Imago. Vereniging Amersfoortse Bedrijven 15 oktober 2015

Sturen op Imago. Vereniging Amersfoortse Bedrijven 15 oktober 2015 Sturen op Imago Vereniging Amersfoortse Bedrijven 15 oktober 2015 Opgave Naar aanleiding van raadsenquête: Projecten op orde Museumparkgarage Kruispleingarage RandstadRail Centraal Station Kritische blik

Nadere informatie

De Watertoets op het. Ontwikkelingsbeeld

De Watertoets op het. Ontwikkelingsbeeld De Watertoets op het Ontwikkelingseeld Op alle ruimtelijke plannen met gevolgen voor de waterhuishouding is een wettelijk verplichte watertoets van toepassing. De watertoets schrijft voor dat de initiatiefnemer

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office voorziet projecten,

Nadere informatie

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Ambitie en Aanleiding Activiteiten Te realiseren waarden Onze werkwijze Ambitie Spoorzone met allure * Kwaliteitsverbetering

Nadere informatie