Toekomstvisie agrarisch ondernemend Gelderland

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Toekomstvisie agrarisch ondernemend Gelderland"

Transcriptie

1 Toekomstvisie agrarisch ondernemend Gelderland

2 TOEKOMSTVISIE AGRARISCH ONDERNEMEND GELDERLAND Waarom een toekomstvisie? Colofon: Uitgave: voorjaar 2013 Tekst: Tjerk Elzinga, LTO Noord Vormgeving: Carolien Koopman, Nieuwe Oogst De land- en tuinbouw is een krachtige economische sector die beeldbepalend is in Gelderland. De overheid heeft de land- en tuinbouw aangemerkt als een topsector; een sector met toekomst. Daar zijn we trots op en dat willen we graag zo houden. Dat gaat niet vanzelf. Daar zijn visie, beleid en inspanningen voor nodig. LTO Noord Gelderland is een agrarische ondernemersorganisatie die zich inzet voor het economisch perspectief van en maatschappelijke waardering voor de agrarische sector in deze provincie. LTO Noord Gelderland is ervan overtuigd dat een toekomstvisie helpt om dit te bewerkstelligen. Wij willen dat de agrarische sector in 2025, en ook daarna, nog steeds perspectiefvol is en maatschappelijk gewaardeerd. Dat vraagt om een visie, die de richting aangeeft waarin de sector zich zal ontwikkelen. Deze visie is ons eigen verhaal. Een verhaal waarin wij geloven. Wij geloven in visiegericht handelen. Wat in onze visie staat, kunnen we niet alleen op eigen kracht bereiken. Daar hebben we ook andere partijen voor nodig. We willen in gesprek om hen deelgenoot van onze visie te maken. We willen graag andere partijen aan onze visie verbinden. Met hen willen we afspreken hoe we de beschreven ontwikkelingsrichting kunnen realiseren. We zoeken dus partners. Dat zijn overheden, maatschappelijke organisaties en marktpartijen, maar ook consument en burger. De land- en tuinbouw is een economisch gedreven sector. Ontwikkelingen zijn alleen perspectiefvol als zij ook in economisch opzicht duurzaam zijn. Dat betekent dat investeringen terugverdiend moeten kunnen worden. Door het zich wijzigende gemeenschappelijk landbouwbeleid is de oriëntatie op de markt sterk toegenomen. De agrarische sector moet in nationaal en internationaal verband concurrerend zijn. Daar is haar voortbestaan van afhankelijk evenals het kunnen halen van haar ambities. Markt en maatschappij De land- en tuinbouw is van grote betekenis voor Gelderland. Zij zorgt voor meer dan 10% van het provinciale inkomen en ook voor meer dan 10% van de werkgelegenheid in deze provincie. Maar land- en tuinbouw zorgt voor meer dan alleen maar economie. De agrarische sector beheert in de provincie ha grond. Dat is de helft van Gelderland. Boeren en tuinders zijn de belangrijkste vormgevers van het Gelderse platteland. Zij zorgen voor het landschap en voor biodiversiteit.

3 De agrarische sector is sterk in beweging. Zij moet haar inkomen meer en meer uit de markt halen. De markt kent vele dimensies met hun eigen kenmerken. De markt is voortdurend aan wijzigingen onderhevig. Agrarische ondernemers moeten hier zo effi ciënt mogelijk op inspelen. De markt kan alleen goed bediend worden door vakkundige en deskundige ondernemers, die innoveren en oog hebben voor maatschappelijke ontwikkelingen. Het agrarisch bedrijf staat niet op zichzelf. Het staat in zijn omgeving. Op het Gelderse platteland heeft elke agrarische ondernemer 20 buren. Buren die geïnteresseerd zijn in het reilen en zeilen van het agrarisch bedrijf of er op zijn minst een opvatting over hebben. Daarom is het belangrijk om met de buren, met de maatschappij, in gesprek te blijven. Dat doen we als LTO Noord Gelderland, maar dat vragen we ook van onze leden. Ga in gesprek met je buren; nodig ze uit, wees open, wees trots op je bedrijf en laat dat zien. Er is geen betere ambassadeur van de sector dan de ondernemer zelf, die toont midden in de maatschappij te staan. Maatschappelijke acceptatie hebben we nodig om met trots boer of tuinder te kunnen zijn. Het is al lang niet meer vanzelfsprekend dat de agrarische ondernemer de ruimte krijgt om te groeien. Deze ruimte zal hij moeten verdienen. Dat lukt alleen als we gezamenlijk en individueel de goede dingen doen. Voorop lopen Boeren en tuinders in Gelderland durven voorop te lopen. Kennis, innovatie en ondernemerschap zijn hierbij de sleutelwoorden. Ze durven voorop te lopen in het produceren voor de markt. Maar ze durven ook voorop te lopen als het gaat om dierenwelzijn, het terugdringen van emissies, het toewerken naar gesloten kringlopen en het leveren van groene, schone energie. Schoon produceren zal de standaard worden. Boeren en tuinders rekenen het ook tot hun taak om het landschap te beheren en te zorgen voor biodiversiteit. Voorop lopen betekent voortdurend innoveren en nieuwe coalities durven aangaan. Innovaties moeten uiteindelijk wel rendabel zijn te maken. Ook dat hoort bij ondernemerschap. KIJKRICHTING VOOR 6 THEMA S In onze visie geven we de ontwikkelingsrichting aan die wij voor ogen hebben. Wij hebben hierbij 2025 als richtjaar genomen. Naast de beschreven richting hebben we ook aangegeven waar we in dat jaar zouden willen zijn. Zo wordt de visie concreter. De beschreven situatie moet worden gelezen als een kijkrichting, als een oriëntatie. De richting is helder; de snelheid van realisatie staat niet vast. Dat hangt namelijk niet alleen van onze inspanningen af, maar ook van die van anderen. Economisch perspectief, stimulans voor innovaties en ontwikkelingsgericht ruimtelijk beleid zijn belangrijke randvoorwaarden. Onze visie hebben we uitgewerkt in de volgende zes thema s:

4 Schaalgrootte passend maken De diversiteit in de land- en tuinbouw is groot. Een glastuinbouwbedrijf is onvergelijkbaar met een melkveehouderij- of een akkerbouwbedrijf. Agrarische bedrijven zijn niet in één hokje te plaatsen. Zij ontwikkelen zich in heel verschillende richtingen. Van belang is dat de overheid bedrijfsontwikkeling mogelijk maakt, waarbij de ondernemer concurrerend kan produceren. Veel ondernemers kiezen voor bedrijfsvergroting als koers voor de toekomst. Dit vraagt om extra afwegingen. De gebouwen worden groter en er worden meer dieren op één plek gehouden. Dat vergt een zorgvuldige uitleg aan de directe omgeving wat er op het agrarisch bedrijf gebeurt. Wij vinden een algemene grens voor de omvang van een agrarisch bedrijf niet nodig en niet verstandig. Dat wil niet zeggen dat dan alles maar overal moet kunnen. Grenzen zijn afhankelijk van het type bedrijf en het landschap waarin het staat. Die afweging kan het beste op gemeentelijk niveau en in samenspraak met de omgeving plaatsvinden. Een modern, toekomstgericht agrarisch bedrijf past in zijn omgeving. Dat vereist een goede vormgeving van gebouwen en een zorgvuldige landschappelijke inpassing. Naarmate de uitbreiding groter is, mogen de eisen aan vormgeving en inpassing hoger zijn. In ruil daarvoor krijgt de ondernemer het bouwblok waarop hij zijn uitbreidingsplannen kan realiseren. De ervaring leert dat een goed ontwerp prima kan samengaan met de functionaliteit van het gebouw. De land- en tuinbouw zorgt voor een moderne uitstraling in harmonie met het Gelderse landschap. De ondernemer laat bij de uitbreiding van zijn agrarische bedrijf een integraal plan maken met professionele ondersteuning dat voorzien is van een architectonisch ontwerp en een landschappelijk inpassingsplan. De agrarische ondernemer treedt met zijn uitbreidingsplannen in overleg met zijn omgeving. Agrarische bedrijven zijn gevestigd op locaties met ontwikkelingsperspectief. Er is voldoende grond en een goede ruimtelijke structuur voor de land- en tuinbouw.

5 Landschap en biodiversiteit De land- en tuinbouw beheert hectare in Gelderland. Dat is de helft van de provincie. Daarmee is zij de belangrijkste vormgever van het Gelderse landschap. De ontwikkeling van het landschap vloeit in belangrijke mate voort uit economische processen. Boeren en tuinders produceren niet alleen in hun landschap. Ze leven en wonen er ook. In dit opzicht onderscheiden ze zich niet van de burger in Gelderland. Zij zijn trots op dit landschap en willen het behouden en mooier maken. Landschap is meer dan alleen de boerderijen, kwekerijen en kassen die er staan. Landschap is ook fruitbomen in bloei, velden met graan en aardappelen, bloeiende akkerranden, koeien in de wei, goed onderhouden houtwallen, meanderende beken en alle planten en dieren die in dit landschap leven. Biodiversiteit dus. De agrarische sector is van grote betekenis voor de biodiversiteit, omdat het voedsel, nest- en schuilmogelijkheden biedt. Veel planten en dieren leven op cultuurgrond. Biodiversiteit is voor de agrarische sector van belang omdat het bijdraagt aan bodemvruchtbaarheid, plaagbestrijding en bestuiving van planten en vruchtbomen. Juist in de overgangszones tussen agrarische grond, landschapselementen en natuurgebieden komt een grote variatie aan planten en dieren voor. De agrarische sector durft hiervoor medeverantwoordelijkheid te dragen. Een mooi landschap zorgt voor veel maatschappelijke waardering. Burgers wonen en recreëren er. Wij hebben als ambitie om het Gelderse landschap nog mooier en aantrekkelijker te maken. Met de ha. die wij in beheer hebben, biedt dit kansen. De land- en tuinbouw is bepalend voor de uitstraling en inrichting van het Gelderse platteland. Driekwart van de melkkoeien loopt in de wei. De oppervlakte van bloeiende akkerranden is verdubbeld. De glastuinbouw is verder geconcentreerd en het areaal solitair glas gehalveerd. De land- en tuinbouw draagt bij aan de toename van de biodiversiteit.

6 Schoon en natuurlijk produceren De agrarische sector zet in op schoon en natuurlijk produceren. Dat houdt in zo effi ciënt mogelijk gebruiken van hulpstoffen, terugdringen van emissies, vastleggen van CO2 en energieneutraal produceren. De sector weet goed in te spelen op veranderingen in het klimaat. De beschikbaarheid van goed water, een goede waterhuishouding, goede bodemvruchtbaarheid, de aanpassing van teeltwijzen, geïntegreerde ziektebestrijding en nieuwe gewassen zijn belangrijke uitdagingen. Dat vereist fl inke innovaties. Als stip aan de horizon staat het produceren in een gesloten kringloop. Dat is de richting waar de sector naar toewerkt. Schoon, natuurlijk en energieneutraal produceren geeft de land- en tuinbouw een stevige basis om het Gelderse platteland met maatschappelijke waardering te blijven gebruiken als productieruimte. Discussies over milieubelasting, aantasting van natuurgebieden en een hoog energieverbruik zijn in 2025 verleden tijd. De Gelderse boeren en tuinders produceren dan in harmonie met hun omgeving. Agrarische ondernemers sturen op gesloten kringlopen (stikstof, fosfor en koolstof). De glastuinbouw produceert zonder emissies. Er is op provinciaal niveau een balans bereikt in de mineralenhuishouding. De milieubelasting is door het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen met 80% teruggebracht. De ammoniakuitstoot is met 25% verminderd. De emissie van CO2 met 30% verminderd. Het gebruik van fossiele energie is met 25% verminderd. Er vindt maximale CO2 binding plaats door grond en gewassen. De sector is in staat om in te spelen op klimaatveranderingen. Mineralenconcentraten uit mest zijn bruikbaar ter vervanging van kunstmest. Het Gelders watersysteem voldoet aan de eisen van de Kaderrichtlijn Water.

7 Energie leveren De land- en tuinbouw is in potentie een belangrijke leverancier van duurzame, groene energie. Met name op het gebied van biomassa is er een grote potentie. Energie kan gewonnen worden uit mest, houtafval, maaisel en reststromen. Zon en wind zijn andere interessante energiebronnen. In de glastuinbouw bestaat warmtekrachtkoppeling al langer. De energieleverende kas heeft een nieuwe, perspectiefvolle ontwikkeling opgeleverd voor de glastuinbouw. Aardwarmte biedt ook goede kansen. Decentrale energieproductie sluit het beste aan op de mogelijkheden die de agrarische sector heeft. De sector kan haar potentie als energieleverancier alleen benutten als aan een aantal randvoorwaarden wordt voldaan en partners worden gevonden. Voor energiewinning uit mest en het herwinnen van mineralen zijn technische vernieuwingen nodig om dit op grotere schaal rendabel te kunnen maken. Hetzelfde geldt voor de kas als energiebron. Zonneenergie ligt binnen handbereik, waarbij een goede combinatie te maken valt met de sanering van asbestdaken. Windenergie is al rendabel, maar stuit vanwege de omvang en uitstraling op veel plaatsen op maatschappelijke weerstand. Kleinere locaties zijn dan een optie. De aan te leggen infrastructuur voor levering van energie aan het net is een aandachtspunt. Dat kan alleen collectief en in samenspraak met de nutsbedrijven en de overheid. Diezelfde overheid moet de wettelijke belemmering wegnemen, dat agrariërs de opgewekte energie niet rechtstreeks mogen doorleveren. Mest is een belangrijke bron voor het produceren van duurzame energie met behoud van mineralen. De helft van de gunstig gelegen daken is belegd met zonnecollectoren, waarbij alle asbest is gesaneerd. Nieuwe kassen worden gebouwd volgens het concept van de energieleverende kas. De huidige capaciteit van windenergie door agrariërs is verdubbeld. Rechtstreekse levering van energie door agrariërs aan burgers en bedrijven is mogelijk. De agrarische sector produceert energie voor haar omgeving.

8 Gezonde dieren De veehouder draagt zorg voor zijn dieren. Gezonde dieren vormen de basis voor een economisch renderend veehouderijbedrijf. De diergezondheid wordt verder verbeterd door kennisontwikkeling en innovatie in het houderijsysteem. Verantwoord antibioticagebruik zorgt voor het terugdringen van resistentie tegen antibiotica. De veehouderijsector zal laten zien dat moderne dierhouderij geen risico s oplevert voor de volksgezondheid. Naast diergezondheid is dierenwelzijn van belang. Dieren moeten hun natuurlijke gedrag kunnen vertonen. Dat stelt eisen aan de stal. Het beleid is erop gericht om dieren meer leefruimte te geven. Het moderne denken is dat de stal zoveel mogelijk wordt aangepast aan het dier en niet andersom. Steeds meer consumenten zijn geïnteresseerd in de herkomst van de producten die ze aanschaffen. Komt de melk van koeien die buiten lopen? Is het karbonaadje afkomstig van varkens in groepshuisvesting? Is het ei integraal duurzaam geproduceerd?de veehouderij wil stappen zetten op dit terrein. Harmonisatie van regelgeving in Europees verband is van belang. Anderzijds kan het vrijwillig verder gaan ook kansen bieden, omdat de markt specifi eke afzetmogelijkheden aanreikt. Lokale markten bieden kansen. Dat is ook vanuit dierenwelzijn een goede ontwikkeling. Er is geen discussie meer over risico s van veehouderij voor de volksgezondheid. Het gebruik van antibiotica is met 70% teruggebracht. De inrichting van de stal is afgestemd op het dagritme van het dier. De gemiddelde leeftijd van melkkoeien is met twee jaar gestegen In de pluimveehouderij is het risico van besmetting met laagpathogene vogelgriep (LPAI) met de helft teruggebracht.

9 Innovatie en arbeid De agrarische sector is door goed ondernemerschap, onderwijs, onderzoek en voorlichting groot geworden. Innovatie vormt de basis voor nieuwe ontwikkelingen. Zorgen dat je een stap voor blijft op je concurrenten. Innovatie is een nooit eindigend proces. Dat is nodig om de markt goed te bedienen, economisch perspectief te hebben, emissies terug te dringen, nieuwe productiemethodes toe te passen en de kringloopgedachte vorm te kunnen geven. Innovatie is een thema bij uitstek waar partijen uit de primaire sector, markt, onderzoek en overheid elkaar moeten opzoeken. In Wageningen (WUR) wordt belangrijk onderzoek gedaan dat aan de wieg staat voor innovaties in de sector. Via concepten als Betuwse Bloem en Food Valley wordt deze kennis verspreid. Voor het aanjagen van innovaties en kennisverspreiding worden ondernemersnetwerken ingezet in combinatie met onderzoek en bedrijfsleven. Kennisoverdracht vindt plaats door o.a. de Melkveeacademie, VarkensNET, VollegrondsgroenteNET, PaardenNET, Bioconnect en Courage. Agrarische ondernemers hebben gemotiveerde en deskundige medewerkers nodig. Het is van belang dat agrarische ondernemers hun personeel gemotiveerd houden. Werkgevende ondernemers scholen zich voortdurend op het terrein van personeelsbeleid. Door de schaalvergroting zullen steeds meer agrarische bedrijven een beroep doen op personeel. De Gelderse land- en tuinbouw is toonaangevend op het gebied van innovatief produceren. De Gelderse land- en tuinbouw is een hoeksteen van de biobased economy. Teeltsystemen, waaronder precisielandbouw, worden geoptimaliseerd (50% effi ciëntieverbetering). Innovatie bevordert de integratie van de keten en daarmee de verwaarding van producten. Met behulp van innovatie vergroten vergroot de Gelderse landen tuinbouw zijn verdiencapaciteit en bedienen bedient de markt in al zijn verscheidenheid. De agrarisch ondernemer biedt goed werkgeverschap en goede arbeidsomstandigheden aan. Er is voldoende gekwalifi ceerd personeel voor de agrarische sector beschikbaar.

10 Slot Wij zijn ervan overtuigd dat deze toekomstvisie bijdraagt om de Gelderse agrarische sector een beter perspectief te geven, zowel in economisch als maatschappelijk opzicht. Van belang is dat de aangegeven kijkrichting wordt geëffectueerd. Veel initiatieven zijn al in gang gezet, maar zeker nog niet alle. Op een aantal bestaande initiatieven moet meer energie gezet worden. De uitvoering vergt een forse inspanning. De agrarische sector kan dit ook niet alleen; zij heeft hierbij partners nodig. LTO Noord Gelderland gaat de visie uitdragen. Dat doen we naar onze eigen leden maar ook naar markt en maatschappij. We gaan in gesprek met onze mogelijke partners. We willen ze verbinden aan onze visie: gelooft u in onze visie en wilt u meehelpen deze te bewerkstelligen? We zullen de visie jaarlijks evalueren. Dan gaan we naof onze kijkrichting moet worden bijgesteld, de aangegeven initiatieven genomen zijn en op koers liggen en of nieuwe initiatieven in gang moeten worden gezet. Ons doel is een economische en concurrerende agrarische sector met perspectief en met maatschappelijke waardering.

11 Toekomstvisie Gelderland LTO Noord Postbus AE Zwolle

Innovatieagenda Melkveehouderij

Innovatieagenda Melkveehouderij Innovatieagenda Melkveehouderij stappen naar een nieuwe melkweg samen met ketenpartijen in de melkveehouderij INLEIDING NL 20 Waarom een innovatieagenda? Innovatie is een belangrijke voorwaarde voor de

Nadere informatie

Boeren hebben. oplossing! een. Meerjarenplan 2020 van ZLTO

Boeren hebben. oplossing! een. Meerjarenplan 2020 van ZLTO Boeren hebben een oplossing! Meerjarenplan 2020 van ZLTO Boerenkracht & financiering KLIMAAT VOEDSELZEKERHEID & GEZONDHEID VITAAL PLATTELAND Innovatie, data & kennis ZLTO (Zuidelijke Land- en Tuinbouw

Nadere informatie

LTO visie gemaakt door 24 melkveehouders Samen naar een nieuwe Wij

LTO visie gemaakt door 24 melkveehouders Samen naar een nieuwe Wij Toekomstvisie melkveehouderij 2025 LTO visie gemaakt door 24 melkveehouders Samen naar een nieuwe Wij Werken aan visie 24 leden zijn samen op visie reis gegaan. In iets meer dan 100 dagen hebben zij hun

Nadere informatie

Boeren hebben. oplossing! een. Meerjarenplan 2020 van ZLTO

Boeren hebben. oplossing! een. Meerjarenplan 2020 van ZLTO Boeren hebben een oplossing! Meerjarenplan 2020 van ZLTO Wij zijn een vereniging van 15.000 boeren en tuinders in Zeeland, Noord-Brabant en Zuid-Gelderland. Wij staan voor de continuïteit van de land-

Nadere informatie

Uitvoeringsagenda Duurzame Veehouderij

Uitvoeringsagenda Duurzame Veehouderij Uitvoeringsagenda Duurzame Veehouderij UDV Landelijke Onderwijsdag+ 'Ambities in de Veehouderij 19 november 2014 Waarom UDV dag Kennisdelen, -uitwisselen, Leren. en misschien innovatie Opgave maatschappelijke

Nadere informatie

Het perspectief van de agrarische sector in Nederland

Het perspectief van de agrarische sector in Nederland Het perspectief van de agrarische sector in Nederland Agroconnect-symposium 19 november 2009 Dr.ir. Huib Silvis Hoofdpunten Toekomst agrarische sector Betekenis technologie Strategie LEI Wageningen UR

Nadere informatie

De economische kansen van de glastuinbouw Workshop - G. Datum 05 april 2011

De economische kansen van de glastuinbouw Workshop - G. Datum 05 april 2011 De economische kansen van de glastuinbouw Workshop - G Datum 05 april 2011 EMT debat 5 apr. 2011 Stef Huisman & Sjaak Bakker Economisch belang glastuinbouw Glastuinbouw Ned - Groente & Bloemen Areaal 10.000

Nadere informatie

Voorsprong met mineralen

Voorsprong met mineralen Voorsprong met mineralen Samen staan de sectoren sterker Deze bijeenkomst werd mogelijk gemaakt door LTO Gelderland, Overijssel en de Rabobank. Circulaire Economie Nieuwe toverwoord of kansrijke uitdaging

Nadere informatie

De melkveehouder van de toekomst

De melkveehouder van de toekomst De melkveehouder van de toekomst Dirk Siert Schoonman Lid vakgroep Melkveehouderij LTO Nederland 23 november 2010 Mondiale ontwikkelingen 1. Groei wereldbevolking van 6 naar 9 mld in 2050 2. Mensen gaan

Nadere informatie

Op weg naar een kringloopcertificaat

Op weg naar een kringloopcertificaat Op weg naar een kringloopcertificaat Extra impuls voor duurzame melkveehouderij in Midden-Delfland Er is een kringloopcertificaat in de maak voor duurzame melkveehouderij. Deze proeve van duurzaamheid

Nadere informatie

Cluster Agro en Food Regio Zwolle

Cluster Agro en Food Regio Zwolle Cluster Agro en Food Regio Zwolle Dé proeftuin voor duurzame, innovatieve systemen en nieuwe verdienmodellen: een living lab voor Agro en Food Cluster Agro en Food Regio Zwolle Werk en innovatie Sterk

Nadere informatie

Natuurinclusieve landbouw

Natuurinclusieve landbouw Natuurinclusieve landbouw bezien vanuit de Rijksoverheid Bas Volkers (Ministerie van EZ) 19 januari 2017 Inhoud presentatie Waar komt het vandaan? Waarom natuurinclusieve landbouw? Wat is het? Wat doet

Nadere informatie

Grenzen aan intensivering van de Nederlandse veehouderij

Grenzen aan intensivering van de Nederlandse veehouderij Grenzen aan intensivering van de Nederlandse veehouderij Wageningen, 7 februari 2013 Wouter van der Weijden Stichting Centrum voor Landbouw en Milieu www.clm.nl Dijkhuizen-these 1. Hoge productie per ha

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

*PDOC01/277025* PDOC01/277025. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

*PDOC01/277025* PDOC01/277025. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG www.rijksoverheid.nl/eleni T 070 378 6868

Nadere informatie

GRONINGER VERDIENMODEL. Provincie Groningen LTO Noord Natuur- en Milieufederatie Groningen

GRONINGER VERDIENMODEL. Provincie Groningen LTO Noord Natuur- en Milieufederatie Groningen GRONINGER VERDIENMODEL Provincie Groningen LTO Noord Natuur- en Milieufederatie Groningen AANLEIDING - motie PS 20 maart 2013 - ontwikkelen Groninger Verdienmodel - samen met landbouw en natuur- en milieu

Nadere informatie

Kringlooplandbouw: Meer verdienen met aandacht voor het natuurlijk systeem. Linda van der Weijden

Kringlooplandbouw: Meer verdienen met aandacht voor het natuurlijk systeem. Linda van der Weijden Kringlooplandbouw: Meer verdienen met aandacht voor het natuurlijk systeem Linda van der Weijden Opzet Inhoud: Hoe ontwikkel je met het natuurlijk systeem? Proces: Hoe pakken we dat aan? 2 Wat is kringlooplandbouw?

Nadere informatie

Water. Landschap en Leefomgeving. Biobased economy

Water. Landschap en Leefomgeving. Biobased economy BB + Topsectoren + + Greenports + interviews KvKmet ondernemers 2012 (0, 1, 2 of 3 punten) Greenports en # inhoudelijke links naar topsectoren Topsectoren Prov. Gelderland Greenport Boskoop, Innovatieimpuls.proje

Nadere informatie

Op weg naar een zorgvuldige veehouderij in 2020 Ruimte voor initiatieven? Die moet je verdienen!

Op weg naar een zorgvuldige veehouderij in 2020 Ruimte voor initiatieven? Die moet je verdienen! Op weg naar een zorgvuldige veehouderij in 2020 Ruimte voor initiatieven? Die moet je verdienen! De samenleving stelt steeds hogere eisen aan de productie van vlees. Smaak en prijs zijn niet meer maatgevend.

Nadere informatie

Duurzaam en helder naar de toekomst

Duurzaam en helder naar de toekomst Duurzaam en helder naar de toekomst De visie en ambitie van Nefyto Visie Voor een productieve en duurzame landen tuinbouw is geïntegreerde gewasbescherming een belangrijke voorwaarde. Deze land- en tuinbouw

Nadere informatie

ENERGIE BESPAREN EN VERDUURZAMEN IN DE GLASTUINBOUW

ENERGIE BESPAREN EN VERDUURZAMEN IN DE GLASTUINBOUW Besparen en verduurzamen ENERGIE BESPAREN EN VERDUURZAMEN IN DE GLASTUINBOUW Over Kas als Energiebron Kas als Energiebron is het innovatie- en actieprogramma voor de glastuinbouw met als doel de uitstoot

Nadere informatie

Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard

Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard Gemeente Maasdriel commissie Ruimte 9 januari 2013 Teun Biemond Jan Woertman 1 Inhoud 1. Voorstellen 2.Herstructurering en Duurzaamheid 3.Duurzame

Nadere informatie

Gebiedsprogramma 2016-2020. Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020.

Gebiedsprogramma 2016-2020. Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020. Gebiedsprogramma 2016-2020 Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020. 1 Integrale gebiedsopgaven Initiëren, faciliteren en uitvoeren van integrale gebiedsopgaven

Nadere informatie

Regio Stedendriehoek

Regio Stedendriehoek Regio Stedendriehoek 1 Energieneutrale regio Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen Netbeheer en Duurzame Gebiedsontwikkeling Pieter van der Ploeg, Alliander

Nadere informatie

FoodValley boert bewust

FoodValley boert bewust FoodValley boert bewust ACT Project 1873 Gerben Bruil, Mark Manshanden, Tijmen Kerstens, Deslaknyo Hanjagi, Rahima Remme, Willemijn Haaksema Dinsdag, 4 juli 2017 Overzicht Wat is FoodValley? Probleemstelling

Nadere informatie

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van. A.H.K. van Viegen (PvdD) d.d. 19 oktober Nummer 2730

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van. A.H.K. van Viegen (PvdD) d.d. 19 oktober Nummer 2730 van Gedeputeerde Staten op vragen van A.H.K. van Viegen (PvdD) d.d. 19 oktober 2012 Nummer 2730 Onderwerp Grotere bouwvlakken dan 2 ha veehouderij. Aan de leden van Provinciale Staten Toelichting In een

Nadere informatie

Leegstand agrarisch vastgoed

Leegstand agrarisch vastgoed Leegstand agrarisch vastgoed Aard, omvang, duiding en oplossingsrichtingen 26 mei 2016, Edo Gies, Alterra Wageningen UR 2 Een stille revolutie op het platteland Dynamiek in de landbouw (1950 2016) 4 x

Nadere informatie

Resultaten landbouwenquête. September 2013

Resultaten landbouwenquête. September 2013 Resultaten landbouwenquête September 2013 1 Landbouwenquête 2013 Inleiding In juni 2013 hebben de noordelijke Natuur en Milieufederaties en LTO Noord in samenwerking met het Dagblad van het Noorden en

Nadere informatie

Meer met minder. Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel. Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI. 6 juni 2012

Meer met minder. Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel. Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI. 6 juni 2012 Meer met minder Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI 6 juni 2012 Inhoud presentatie Mondiale trends die van invloed zijn op toekomstige watervraag Nationale

Nadere informatie

DOET U MET ONS MEE? Samen naar een energieneutrale agrarische sector VISIEDOCUMENT FRIESLAND, GRONINGEN EN DRENTHE

DOET U MET ONS MEE? Samen naar een energieneutrale agrarische sector VISIEDOCUMENT FRIESLAND, GRONINGEN EN DRENTHE DOET U MET ONS MEE? Samen naar een energieneutrale agrarische sector VISIEDOCUMENT FRIESLAND, GRONINGEN EN DRENTHE VOORWOORD LTO Noord regio Noord gaat voor een agrarische sector die energieneutraal is.

Nadere informatie

ALV GROENLINKS BRONCKHORST Visie op moderne grootschalige

ALV GROENLINKS BRONCKHORST Visie op moderne grootschalige ALV GROENLINKS BRONCKHORST 24-11-2015 Visie op moderne grootschalige Willem beekman Geboren op Texel, zoon van veearts. - Wens: boer worden! 25 jaar boer geweest op Urtica de Vijfsprong Biologisch dynamische

Nadere informatie

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Inleiding Via de Duurzame Zuivelketen streven zuivelondernemingen (NZO) en melkveehouders (LTO) gezamenlijk naar een toekomstbestendige en verantwoorde zuivelsector.

Nadere informatie

Werken aan duurzame landbouw en een aantrekkelijk platteland. Frits van der Schans

Werken aan duurzame landbouw en een aantrekkelijk platteland. Frits van der Schans Werken aan duurzame landbouw en een aantrekkelijk platteland Frits van der Schans Wat doen wij? Werken aan duurzame landbouw Oplossingen voor de lange termijn Integrale aanpak, alle thema s Problemen oplossen

Nadere informatie

Van Stal tot akker Jos Strobbe Provincie Zeeland

Van Stal tot akker Jos Strobbe Provincie Zeeland Van Stal tot akker Jos Strobbe Provincie Zeeland enkele kengetallen van de Zeeuwse landbouwsector beleid provincie Zeeland acties en instrumentarium Grondgebruik Zeeland (ha) Sector/grondgebruik 2007 2011

Nadere informatie

Ellen van Selm. P10 - Ingrediënten. Wij zijn de bestuurders van het platteland, van 16 gemeenten met:

Ellen van Selm. P10 - Ingrediënten. Wij zijn de bestuurders van het platteland, van 16 gemeenten met: en wat het te bieden heeft een bodem voor de borrel bij de P10 Ellen van Selm voorzitter P10 & burgemeester gemeente Opsterland P10 - Wij zijn de bestuurders van het platteland, van 16 gemeenten met: Veel

Nadere informatie

Burger. Voedselkwaliteit: Denk aan: smaak / vers / uit de regio ZW WW NN

Burger. Voedselkwaliteit: Denk aan: smaak / vers / uit de regio ZW WW NN Naam: Burger Voedselkwaliteit: Denk aan: smaak / vers / uit de regio Weet wat je eet! Kom in de stal. Laat mensen kijken en vertel je verhaal. Wat zijn de vragen van de burgers? Verantwoorden van herkomst

Nadere informatie

Energie- en klimaatmonitor agrosectoren Hernieuwbare energie, reductie broeikasgassen en energiebesparing

Energie- en klimaatmonitor agrosectoren Hernieuwbare energie, reductie broeikasgassen en energiebesparing Energie- en klimaatmonitor agrosectoren Hernieuwbare energie, reductie broeikasgassen en energiebesparing Inleiding In 28 sloten de overheid en de agrosectoren het convenant Schone en Zuinige agrosectoren.

Nadere informatie

Landbouw-Structuurvisie Ermelo 2025

Landbouw-Structuurvisie Ermelo 2025 Gewijzigde veldcode Landbouw-Structuurvisie Ermelo 2025 Inleiding Voor U ligt de landbouwvisie van LTO Noord afd. Veluwerand. Het bestuur van de afd. Veluwerand wil met deze visie een basisdocument opstellen

Nadere informatie

Proeftuin FoodValley. Biobased economy en energietransitie

Proeftuin FoodValley. Biobased economy en energietransitie Proeftuin FoodValley Biobased economy en energietransitie 1 2 Inhoudsopgave Inleiding Waarom is een biobased economy belangrijk voor FoodValley? Wat is de ambitie voor FoodValley? Hoe kun je innovaties

Nadere informatie

B-128 Green Deal Biogas van Landgoed De Logt

B-128 Green Deal Biogas van Landgoed De Logt B-128 Green Deal Biogas van Landgoed De Logt Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, de

Nadere informatie

Samenvatting. economy.

Samenvatting. economy. Samenvatting 6 SAMENVATTING Samenvatting Door toenemende technologische kennis en innovatie is het steeds beter mogelijk om de verschillende bestanddelen van planten, bomen, gewassen en dierlijke reststromen

Nadere informatie

Tuinbouw zoekt Chemie voor Puur Plantaardig

Tuinbouw zoekt Chemie voor Puur Plantaardig Tuinbouw zoekt Chemie voor Puur Plantaardig Conferentie Agro met Energie verbinden, Rotterdam, 10 mei 2011 Jan Smits Toekomst Tuinbouw in de Biobased Economy Achtergrond Wat willen we bereiken Kenniscentrum

Nadere informatie

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 0 Experts verwachten een volumegroei van ~20% tot 2020 door het afschaffen van de quota... Nederlandse melkproductie (mln kg/jaar) 14,000

Nadere informatie

Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie. Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl

Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie. Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl LTO inzet duurzame energie 1. Verbetering inkomenspositie door (decentrale)energieproductie

Nadere informatie

Resultaten landbouwenquête

Resultaten landbouwenquête Resultaten landbouwenquête September 2013 Een initiatief van: Friese Milieufederatie Natuur en Milieufederatie Drenthe Natuur en Milieufederatie Groningen LTO-Noord In samenwerking met het Dagblad van

Nadere informatie

Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie

Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie januari 2011 Alle tuinders in Gelderland kunnen besparen Wilt u uw energiekosten verlagen? Door energie te

Nadere informatie

Meerwaarde(n) Voorwaarde(n) De visie van ZLTO op de ontwikkeling van de groene sector tot 2020

Meerwaarde(n) Voorwaarde(n) De visie van ZLTO op de ontwikkeling van de groene sector tot 2020 Meerwaarde(n) Voorwaarde(n) De visie van ZLTO op de ontwikkeling van de groene sector tot 2020 Onze ambitie ZLTO wil toonaangevend zijn in het creëren én realiseren van het perspectief van ondernemers

Nadere informatie

De toekomst van het fruitcluster in Rivierenland

De toekomst van het fruitcluster in Rivierenland De toekomst van het fruitcluster in Rivierenland Geef fruit de ruimte & innovatie Frank Engelbart 30 september 2015 Werkbezoek Provinciale Staten Provincie Gelderland Over Fruitpact Agenda 2020 Sinds 2007

Nadere informatie

Innovatie in de Hoeksche Waard. Projectleider Biobased Economy Hoeksche Waard Henk Groeneveld

Innovatie in de Hoeksche Waard. Projectleider Biobased Economy Hoeksche Waard Henk Groeneveld Projectleider Biobased Economy Hoeksche Waard Henk Groeneveld Biobased Economy: De overgang van een economie die draait op fossiele grondstoffen naar een economie die draait op biomassa als grondstof In

Nadere informatie

Producenten Organisatie Varkenshouderij

Producenten Organisatie Varkenshouderij Producenten Organisatie Varkenshouderij Producenten organisaties onder de loep 31 Mei 2016 Beleidsplan Recept voor Duurzaam Varkensvlees Wij bepalen zelf onze toekomst! Van reactief naar proactief (Business

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA

Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA Bio-based Economy Den Haag, 17 april 2013 VAVI VAVI is een belangenvereniging die de belangen behartigt van 7 Nederlandse ondernemingen binnen de aardappelverwerkende

Nadere informatie

Bedrijfsontwikkeling-uitbreiding

Bedrijfsontwikkeling-uitbreiding Hoe kan ik mijn bedrijf slim uitbreiden? Ondernemersdag intensief 18 november 2014 Bedrijfsontwikkeling-uitbreiding Door : Jos Commissaris Adviseur Omgeving ZLTO Kern van het komende uur: Wat heb je als

Nadere informatie

Omgevingsgericht ondernemen met natuur en landschap. Boeren met Natuur 23 maart 2016 Midden Limburg

Omgevingsgericht ondernemen met natuur en landschap. Boeren met Natuur 23 maart 2016 Midden Limburg Omgevingsgericht ondernemen met natuur en landschap Boeren met Natuur 23 maart 2016 Midden Limburg Maarten Vrolijk Livestock Research Earth overshoot day Earth Overshoot Day = dag waarop we alle bronnen

Nadere informatie

BELEIDSREGEL DUURZAME STRUCTUURVERSTERKING LAND- EN TUINBOUW (VOLLEDIGE KETEN)

BELEIDSREGEL DUURZAME STRUCTUURVERSTERKING LAND- EN TUINBOUW (VOLLEDIGE KETEN) BELEIDSREGEL DUURZAME STRUCTUURVERSTERKING LAND- EN TUINBOUW (VOLLEDIGE KETEN) Behorende bij Budget 4, Kennis Werkt P-4.2 Landbouw, 440179 Landbouw structuurversterking 1, Inleiding De primaire agrarische

Nadere informatie

Opiniërende Raadsbijeenkomst

Opiniërende Raadsbijeenkomst Opiniërende Raadsbijeenkomst Thema: Kaders en randvoorwaarden omvang grondgebonden agrarische bedrijven Onderwerpen Inleiding Terugblik informatieavond september 2009 Provinciale beleidswijziging Gemeentelijk

Nadere informatie

Duurzaam produceren, Duurzaam consumeren

Duurzaam produceren, Duurzaam consumeren Agrarisch Platform Zuid-Holland Duurzaam produceren, Duurzaam consumeren Duurzaam produceren. Uitdaging en kans! Politiek Café van het CDAV Zuid-Holland Datum: 17 maart 2010 Locatie: Van: Voor: Kenmerk:

Nadere informatie

B-140 Green Deal: Groene Gevangenis Veenhuizen: naar een gevangenis voorzien van duurzame energie uit de regio

B-140 Green Deal: Groene Gevangenis Veenhuizen: naar een gevangenis voorzien van duurzame energie uit de regio B-140 Green Deal: Groene Gevangenis Veenhuizen: naar een gevangenis voorzien van duurzame energie uit de regio Partijen: De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen,

Nadere informatie

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland Paul Opdam Wageningen Universiteit en Alterra paul.opdam@wur.nl 3 kernpunten EHS: verzekering voor biodiversiteit Klimaatverandering

Nadere informatie

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW Waarom wel het land, maar niet de sloot benutten in de veenweiden? Dat is de vraag waar het om draait in het icoon Aquatische landbouw

Nadere informatie

Inzicht in groei van megastallen

Inzicht in groei van megastallen Factsheet Inzicht in groei van megastallen 2005-2013 De afgelopen decennia zijn veel veehouders het slachtoffer geworden van de toenemende schaalvergroting. Kleinschalige gezinsbedrijven worden in een

Nadere informatie

Fotoverslag Gesprek 1 Stadsgesprek Duurzame energie Rijnenburg

Fotoverslag Gesprek 1 Stadsgesprek Duurzame energie Rijnenburg Fotoverslag Gesprek 1 Stadsgesprek Duurzame energie Rijnenburg In dit document geven we de foto s weer van gesprek 1, in de volgorde zoals die zijn opgehangen. De tekst die er bij staat is een weergave

Nadere informatie

Green Deal van Essent New Energy met de Rijksoverheid

Green Deal van Essent New Energy met de Rijksoverheid Green Deal van Essent New Energy met de Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder handelende

Nadere informatie

Twentse landbouw in nieuw krachtenveld. Gerko Hopster &JurgenNeimeijer

Twentse landbouw in nieuw krachtenveld. Gerko Hopster &JurgenNeimeijer Twentse landbouw in nieuw krachtenveld Gerko Hopster &JurgenNeimeijer Programma Voorstellen Stellingen Presentatie trends en ontwikkelingen Discussie Conclusies en afronding Pratensis Adviesbureau voor

Nadere informatie

Op het voorstel van Gedeputeerde Staten van 8 november 2016, afdeling FLO, 819F8D33;

Op het voorstel van Gedeputeerde Staten van 8 november 2016, afdeling FLO, 819F8D33; Besluit Provinciale Staten van Utrecht; Op het voorstel van Gedeputeerde Staten van 8 november 2016, afdeling FLO, 819F8D33; Gelezen het concept van de Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie 2013-2028

Nadere informatie

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH. Beleidsevaluatie Gelders Klimaatprogramma "Aanpakken en Aanpassen".

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH. Beleidsevaluatie Gelders Klimaatprogramma Aanpakken en Aanpassen. Gedeputeerde Staten STATENNOTITIE Aan de leden van Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Beleidsevaluatie Gelders Klimaatprogramma "Aanpakken en Aanpassen". HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Nadere informatie

Voorzitter, een mooi politiek moment, de laatste algemene beschouwingen van dit College, de opmaat naar de begroting voor het verkiezingsjaar.

Voorzitter, een mooi politiek moment, de laatste algemene beschouwingen van dit College, de opmaat naar de begroting voor het verkiezingsjaar. Naar Groningen 2.0 Voorzitter, een mooi politiek moment, de laatste algemene beschouwingen van dit College, de opmaat naar de begroting voor het verkiezingsjaar. In het laatste jaar van deze statenperiode

Nadere informatie

Brabants Agrarisch Jongeren Kontaht

Brabants Agrarisch Jongeren Kontaht Van: Henri van den Boomen rmailto:hvandenboomen@baik.nll Verzonden: donderdag 21 september 2017 22:21 Aan: STATENGRIFFIE Onderwerp: Bevestiging van ontvangst Brief BAJK Debat Flankerend beleid verduurzaming

Nadere informatie

Meer biologische en duurzame landbouw in Noord-Holland

Meer biologische en duurzame landbouw in Noord-Holland Meer biologische en duurzame landbouw in Noord-Holland PvdA Noord-Holland Werkplan voor 2019 PvdA Noord-Holland Werkplan biologische landbouwgrond 2019 Manifest voor meer biologische en duurzame landbouw

Nadere informatie

Thema 4 Platteland. Samenvatting. Meander Samenvatting groep 5

Thema 4 Platteland. Samenvatting. Meander Samenvatting groep 5 Meander Samenvatting groep 5 Thema 4 Platteland Samenvatting Landbouw Bijna alles wat je eet, komt van de landbouw. De akkerbouwer verbouwt bijvoorbeeld aardappelen, tarwe of mais. Hij strooit eerst mest

Nadere informatie

Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem Gevolg Waarschijnlijk gevolg Maatregel Voornemen E.U. Beleid Nederlandse regering

Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem Gevolg Waarschijnlijk gevolg Maatregel Voornemen E.U. Beleid Nederlandse regering Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem: Wereldwijd toename energie uit fossiele brandstof Gevolg: CO2 uitstoot, slinkende brandstofvoorraden en toenemende milieubelasting Waarschijnlijk

Nadere informatie

Overijssel kleurt groen in 2020

Overijssel kleurt groen in 2020 Overijssel kleurt groen in 2020 Natuur en Milieu Overijssel Circulaire economie Vitale leefomgeving Kracht van de samenleving Waarom een groen Overijssel? Winst voor iedereen: Vitale leefomgeving voor

Nadere informatie

Landbouw-Structuurvisie Putten 2025

Landbouw-Structuurvisie Putten 2025 Landbouw-Structuurvisie Putten 2025 15 maart 2013 1 11-03-2013 Landbouw-Structuurvisie Putten 2025 Inleiding Voor u ligt de landbouwvisie van LTO Noord afdeling Veluwerand. Het bestuur van de afdeling

Nadere informatie

Zaaien, oogsten en eten

Zaaien, oogsten en eten 7 juni 2017, Wageningen Duurzame veehouderij Roadmap Duurzame Veehouderij 50 TKI projecten 22 MIT projecten 3 NWO projecten Ca 140 M (60 publiek, 80 privaat) Focus Maatschappelijke wensen zijn integraal

Nadere informatie

Inspiratie voor een bezoek aan Varkens Innovatie Centrum Sterksel

Inspiratie voor een bezoek aan Varkens Innovatie Centrum Sterksel Inspiratie voor een bezoek aan Varkens Innovatie Centrum Sterksel Voorbeelden van onderwerpen en projecten Introductie Een bezoek aan Varkens Innovatie Centrum Sterksel is een inspirerende ervaring. Op

Nadere informatie

Kringlooplandbouw Internationaal Henk Kieft, ETC

Kringlooplandbouw Internationaal Henk Kieft, ETC Kringlooplandbouw Internationaal Henk Kieft, ETC Het boekwerkje 15 jaar kringlooplandbouw in Noord Nederland, van marge naar mainstream is net uit. Het is geschreven door WUR, ETC en Boerenverstand. Het

Nadere informatie

Ronde Tafel Kringlooplandbouw Noord Nederland Kansen in GLB 2014-2020. 17 okt 2013 De Tike Henk Kieft, ETC

Ronde Tafel Kringlooplandbouw Noord Nederland Kansen in GLB 2014-2020. 17 okt 2013 De Tike Henk Kieft, ETC Ronde Tafel Kringlooplandbouw Noord Nederland Kansen in GLB 2014-2020 17 okt 2013 De Tike Henk Kieft, ETC Gemeenschappelijk landbouwbeleid 2014-2020 Kansen voor Kringloop aanpak Prioriteiten 2 e pijler

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

Geothermie en Glastuinbouw Partners voor een duurzame toekomst? Nico van Ruiten Amsterdam, 31 maart

Geothermie en Glastuinbouw Partners voor een duurzame toekomst? Nico van Ruiten Amsterdam, 31 maart Programma Kas als Energiebron Geothermie en Glastuinbouw Partners voor een duurzame toekomst? Nico van Ruiten Amsterdam, 31 maart Inhoud Kenmerken glastuinbouw Introductie Programma Kas als Energiebron

Nadere informatie

Visie op energie in de glastuinbouw

Visie op energie in de glastuinbouw Visie op energie in de glastuinbouw Vrijdag 17 maart 2017 Slimme energie-innovaties in de glastuinbouw Wilko Wisse, stafmedewerker Lans Inhoud presentatie 1. Het bedrijf Lans 2. Les in visie, missie en

Nadere informatie

Nieuwe verdienmodellen en verrassende coalities! Hans Huijbers

Nieuwe verdienmodellen en verrassende coalities! Hans Huijbers Nieuwe verdienmodellen en verrassende coalities! Hans Huijbers Voorzitter ZLTO Kort voorstellen Hans Huijbers Melkveehouder in De Kempen (Wintelre) Sinds november 2009 voorzitter ZLTO Portefeuille Duurzaam

Nadere informatie

Bedrijfsadvies aan de keukentafel

Bedrijfsadvies aan de keukentafel Nederland: de koploper in agrifood, hoe houden we stand? Bedrijfsadvies aan de keukentafel Bedrijfsadvies aan de keukentafel Elies Lemkes-Straver (Algemeen Directeur ZLTO) Conferentie Agrivaknet, 3 februari

Nadere informatie

Innovatie in de land- en tuinbouw 2015

Innovatie in de land- en tuinbouw 2015 Innovatie in de land- en tuinbouw 2015 In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Oktober 2016, R.W. van der Meer en M.A. van Galen Hoe vernieuwt de Nederlandse land- en tuinbouw? Situatie Innovatie

Nadere informatie

Petra Berkhout. Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF

Petra Berkhout. Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF Petra Berkhout Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF Grondontwikkelingen in perspectief Grondgebonden Ondernemen, 17 november 2015 Petra Berkhout Structuur

Nadere informatie

Een. ondernemende EHS. voor Brabant

Een. ondernemende EHS. voor Brabant Een ondernemende EHS voor Brabant Een ondernemende EHS voor Brabant Natuur- en landschapsontwikkeling is belangrijk voor een mooi, gevarieerd en aantrekkelijk Brabants platteland. Brabantse boeren en tuinders

Nadere informatie

LTO Noord contributieregeling 2015

LTO Noord contributieregeling 2015 Land- en Tuinbouw Organisatie Noord LTO Noord contributieregeling 2015 LTO Noord is de vereniging van agrarische ondernemers. We behartigen de belangen van onze leden en bieden services en diensten aan.

Nadere informatie

Goed boeren in Groningen. goed boeren in groningen

Goed boeren in Groningen. goed boeren in groningen Goed boeren in Groningen goed boeren in groningen Prima perspectief voor agrarisch ondernemerschap Er gaat niets boven Groningen. Deze slogan werd ooit gebruikt om onze mooie provincie onder de aandacht

Nadere informatie

Samen geven we richting aan de koers van de NKC

Samen geven we richting aan de koers van de NKC Samen geven we richting aan de koers van de NKC ₀ ₀ ₀ In de aanloop naar de klimaattop in Parijs is eind 2014 de Nederlandse Klimaatcoalitie van start gegaan om CO2 reductie bij bedrijven en andere organisaties

Nadere informatie

Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016. Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016

Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016. Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016 Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016 Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016 1 1 Inleiding Op 18 februari 2015 heeft Provinciale Staten van Fryslân het beleidsstuk

Nadere informatie

Werkbijeenkomst landelijk gebied 20 april 2016

Werkbijeenkomst landelijk gebied 20 april 2016 Beleid vrijkomende bedrijfsbebouwing buitengebied Werkbijeenkomst landelijk gebied 20 april 2016 Agenda 1. Welkom 2. Inleiding (huidig beleid) 3. VAB s in Wierden - (Jochem Besten) 4. Leegstand perspectief

Nadere informatie

Productschap Tuinbouw Met Minder Meer. Helma Verberkt 26 juni 2012 Landelijke dag Roos

Productschap Tuinbouw Met Minder Meer. Helma Verberkt 26 juni 2012 Landelijke dag Roos Productschap Tuinbouw Met Minder Meer Helma Verberkt 26 juni 2012 Landelijke dag Roos Nieuwe werkwijze en programmering Productschap Tuinbouw 6 programma s Ondernemingsplatforms (OP) Commissie Voedingstuinbouw

Nadere informatie

werk maken van een groene economie

werk maken van een groene economie Groen onderwijs 2013 2011 VMBO groen 34.472 MBO 30.060 8.891 WO 6.456 onderwijsgroep CONTACT Wilt u meer weten over het groene onderwijs? Neem dan contact op met de Groene Kennis Coöperatie, het innovatieplatform

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Melkveehouderij: Midden in de maatschappij

Melkveehouderij: Midden in de maatschappij MELKVEEHOUDERIJ MIDDEN IN DE MAATSCHAPPIJ Melkveehouderij: Midden in de maatschappij Voorwoord De melkveehouderij is volop in beweging. De afgelopen tien jaar is de afhankelijkheid van het EU-zuivelbeleid

Nadere informatie

Het Productschap Tuinbouw. 13 november 2012 / Agnes van Ardenne

Het Productschap Tuinbouw. 13 november 2012 / Agnes van Ardenne Het Productschap Tuinbouw 13 november 2012 / Agnes van Ardenne Inhoud Productschap Tuinbouw (PT) Kerncijfers tuinbouw Trends Opdracht tuinbouw / PT Waarde van groen Conclusies Productschap Tuinbouw (PT)

Nadere informatie

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Naam: Milieu Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Slootrandenbeheer Baggeren Krabbescheer bevorderen

Nadere informatie

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland.

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland. Uitnodiging Energiek Gelderland Gelders debat 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen www.gelderland.nl/geldersdebat Provinciale Staten van Gelderland gaan graag met u in

Nadere informatie

Uitwerking ++ beleid. Naar een duurzame veehouderij. statencommissie RLW 20 april 2016

Uitwerking ++ beleid. Naar een duurzame veehouderij. statencommissie RLW 20 april 2016 Uitwerking ++ beleid Naar een duurzame veehouderij statencommissie RLW 20 april 2016 Provincie Gelderland 20 april 2016 Inhoud 1. PS Opdracht en aanleiding 2. Uitwerking statenbrief 3. Hoe verder? Proefprojecten

Nadere informatie

Duurzaam Dorp Overdinkel. Presentatie bij Rapport Duurzaam Dorp Overdinkel 31 mei 2010 Otto Willemsen

Duurzaam Dorp Overdinkel. Presentatie bij Rapport Duurzaam Dorp Overdinkel 31 mei 2010 Otto Willemsen Duurzaam Dorp Overdinkel Presentatie bij Rapport Duurzaam Dorp Overdinkel 31 mei 2010 Otto Willemsen Waar komt Overdinkel vandaan? Agrarische achtergrond, textieldorp in 20 e eeuw. Mensen uit alle windstreken

Nadere informatie

Netwerkdag IKN Jan Broos, Adviesbureau Broos Water BV 20 april 2017

Netwerkdag IKN Jan Broos, Adviesbureau Broos Water BV 20 april 2017 Het verbeteren van de waterkwaliteit; de rol van de landbouw Netwerkdag IKN Jan Broos, Adviesbureau Broos Water BV 20 april 2017 Broos Water BV Als praktijkgericht kennis- en adviesbureau werken wij aan

Nadere informatie