Methodebeschrijving Als ik haar was... Databank Effectieve interventies huiselijk geweld

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Methodebeschrijving Als ik haar was... Databank Effectieve interventies huiselijk geweld"

Transcriptie

1 Methodebeschrijving Als ik haar was... Databank Effectieve interventies huiselijk geweld

2 Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Petra Snelders MOVISIE Petra Snelders is senior beleidsmedewerker/adviseur, programma Huiselijk en seksueel Geweld van MOVISIE Maart 2011 Voor meer methodebeschrijvingen en eventuele vragen en/of reacties kunt u terecht bij: of Deze methodebeschrijving is mogelijk gemaakt door het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Het werkblad dat gebruikt is voor deze methodebeschrijving, is deels gebaseerd op het Werkblad beschrijving interventie van het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) en het RIVM. 2 * * * Als ik haar was

3 Inhoudsopgave Inleiding: leeswijzer 4 Samenvatting 5 1. Beschrijving methode Probleemomschrijving Doel van de methode Doelgroep van de methode Indicaties en contra-indicaties Aanpak Materiaal Benodigde competenties van de professional Overige randvoorwaarden Overeenkomsten en verschillen met andere interventies Contactgegevens ontwikkelaar Onderbouwing De ontwikkelgeschiedenis van de methode Onderbouwing van de probleemanalyse, doel, doelgroep en aanpak Onderzoek praktijkervaringen Uitvoerende organisaties Praktijkervaringen van de professional Praktijkervaringen van de cliënt/burger Praktijkvoorbeeld Effectonderzoek Directe aanwijzingen voor effectiviteit Indirecte aanwijzingen voor effectiviteit Conclusies Samenvatting werkzame elementen Samenvatting effectonderzoek 24 6 Verantwoording Het zoeken en selecteren van literatuur Literatuur 26 Bijlage 1: Toelichting effectonderzoek 27 Bijlage 2: Overzicht onderzoeken en de hoofdkenmerken 30 Als Ik haar was * * * 3

4 Inleiding: leeswijzer Professionals worden geconfronteerd met een wirwar aan informatie waar ze een weg in moeten vinden. Die informatie is vaak versnipperd en daardoor weinig toegankelijk. In de Databank Effectieve sociale Interventies brengen wij methoden bij elkaar waarmee de sociale sector werkt. De methodebeschrijvingen op het gebied van huiselijk geweld zijn ook beschikbaar via de Databank Effectieve interventies huiselijk geweld. De websites vindt u in het colofon. De methodebeschrijvingen geven een zo volledig mogelijk beeld van alle beschikbare informatie over een methode. Als hulpverlener, preventiewerker of politiefunctionaris kunt u hiermee vaststellen of de methode geschikt is voor de situatie waarin u of uw organisatie intervenieert. Als gemeente kunt u uzelf op de hoogte stellen van welke methoden er zijn en wat er bekend is over de effectiviteit. Op basis daarvan kunt u met organisaties in uw gemeente in gesprek gaan over de inzet van deze methoden. Wie besluit om met de methode aan de slag te gaan verwijzen we naar de ontwikkelaar voor het handboek en eventuele andere beschikbare materialen. De methodebeschrijving is opgebouwd langs vier lijnen. Onderdeel één van dit document beschrijft de methode zelf, zoals de doelen, de doelgroep en de aanpak. Onderdeel twee laat de onderbouwing van de methode zien: de visies, theorieën en wetenschappelijke onderzoeken die de ontwikkelaar heeft gebruikt bij het ontwikkelen van de methode. Onderdeel drie geeft zicht op de praktijkervaringen van de professional en de cliënt/burger met de methode. Onderdeel vier geeft inzicht in wat er wetenschappelijk bekend is over de effectiviteit van de methode. De methodebeschrijving is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de ontwikkelaar van de methode. Zo levert de ontwikkelaar informatie aan en geeft deze feedback op het concept en toestemming voor publicatie. De methode wordt uitgebreid in kaart gebracht. Dit kan ontwikkelaars op hun beurt een impuls geven voor verdere ontwikkeling van de methode. Een methode staat dus niet stil, de beschrijvingen zullen dan ook regelmatig worden herzien. De methodebeschrijving is gebaseerd op een systematische zoektocht naar informatie. Bij die zoektocht werken de onderzoeker die de methodebeschrijving maakt en een informatiespecialist van de afdeling Kennisstromen van MOVISIE intensief samen. Bij het zoeken van informatie over methoden zijn doorgaans de volgende zoekstrategieën toegepast: het inwinnen van informatie bij de ontwikkelaar, uitvoerende instanties en/of eventuele onderzoekers van de methode, het doorzoeken van Nederlandse en/of internationale databanken, het checken van referenties van reeds gevonden informatiemateriaal en een internet deskresearch. De zoektocht is daarbij gericht op een breed spectrum aan informatiebronnen, variërend van (ongepubliceerde) verslagen van (interne) procesevaluaties of paneldiscussies tot wetenschappelijk (effect)onderzoek. De verantwoording van de toegepaste zoekstrategieën is in beknopte zin terug te vinden in onderdeel 6.1. De zoekgeschiedenis is uitgebreid vastgelegd in het archief van MOVISIE. Het relevante gevonden materiaal is terug te vinden in het literatuuroverzicht in onderdeel 6.2. Bij het effectonderzoek (onderdeel vier) wordt onderscheid gemaakt tussen directe en indirecte aanwijzingen voor effectiviteit. Een toelichting op dit onderscheid vindt u in bijlage één. Om de tekst in de methodebeschrijving zelf laagdrempelig te houden, worden de belangrijkste onderzoekskenmerken en resultaten zoveel mogelijk in woorden beschreven. De achterliggende cijfers vindt u in bijlage drie en verder. Wij wensen u veel inspiratie bij het lezen van deze methodebeschrijving. 4 * * * Als ik haar was

5 Samenvatting 1. Beschrijving methode Doel Het doel van de methode Als ik haar was is slachtoffers uit hun isolement te halen, hen duidelijk te maken dat zij niet de enige zijn die met huiselijk geweld te maken hebben en dat er mogelijkheden zijn om hun situatie te veranderen. De methode moet een bijdrage leveren aan een gedragsverandering van vrouwen en mannen ten opzichte van elkaar en helpen de geweldspiraal te doorbreken. Doelgroep De doelgroep wordt gevormd door allochtone vrouwen en mannen, vooral van Turkse en Marokkaanse afkomst, die onvoldoende bereikt worden door de Nederlandse voorlichting. De methode is ook geschikt voor mensen met een andere etnisch-culturele achtergrond. Daarnaast is de film gemaakt voor voorlichting aan mensen die beroepsmatig te maken hebben met huiselijk geweld zoals huisartsen, maatschappelijk werkers, de politie, sleutelfiguren en intermediairs (onder andere imams). Aanpak De methode bestaat uit twee voorlichtingfilms (Marokkaans en Turks, ingesproken in meerdere talen) over huiselijk geweld in allochtone kring, met een bijbehorende handleiding. In de film wordt op een laagdrempelige manier duidelijk gemaakt hoe huiselijk geweld ontstaat en voort kan duren. In de handleiding wordt de organisatie van de voorlichtingsbijeenkomsten en de bespreking van de film stapsgewijs beschreven. De handleiding bevat suggesties om de verschillende thema s die in de film aan de orde komen met de deelnemers te bespreken: gevolgen van migratie, raadgeving van familieleden, aankomst in Nederland, rol van schoonmoeders, isolement en eenzaamheid, cultuur en opvoeding, sociale controle, rolpatronen van mannen en vrouwen, contact met de omgeving, angst en schaamte, hulp zoeken, vormen van geweld, rechten van vrouwen en de politie. In een gedeeltelijk in Marokko en Turkije opgenomen film volgen wij een jonge vrouw die vol verwachting naar haar nieuwe echtgenoot in Nederland afreist. Al na korte tijd wordt duidelijk dat het huwelijk en de relatie met haar schoonfamilie zich niet harmonieus ontwikkelen en zij zich in een zeer geïsoleerde positie bevindt. Na verloop van tijd wordt ze ook lichamelijk en seksueel door haar partner mishandeld. Door de verhaallijn heen vertellen Marokkaanse en Turkse vrouwen hoe zij zelf het slachtoffer werden van huiselijk geweld. Deze korte fragmenten weerspiegelen de invloed van cultuur, familie en maatschappelijke positie op de omgang met deze problematiek. Verder geven een arts en een politieagent in korte interviews informatie over het hulpaanbod en de juridische situatie in Nederland. Materiaal Voorlichtingsfilm 'Als ik haar was. op dvd. De film is geproduceerd door Stichting Kezban. De producent is Leo van de Wouw, de regisseur van de Marokkaanse film is Najib Taoujni, de regisseur van de Turkse film Saadet Metin. Er zijn twee versies van de film: een Turkse Als Ik haar was * * * 5

6 en een Marokkaanse. De film is in vier talen op dezelfde dvd verkrijgbaar. De Turkse versie is beschikbaar in het Turks en in een Nederlands ingesproken versie. De Marokkaanse versie is beschikbaar in het Marokkaans Arabisch en in een Berbers ingesproken versie. De films zijn Nederlands ondertiteld. Handleiding voor een verantwoorde presentatie: Als ik haar was..: Voorlichting huiselijk geweld in allochtone kring, geschreven door Sezai Aydogan en Annelies Jansen, uitgegeven in 2004 door Stichting Kezban en TransAct. De handleiding beschrijft de methode (zie 1.5.). Full colour affiches in A3 formaat waarmee de films aangekondigd kunnen worden. Ontwikkelaar Stichting Kezban Markenlaan BA Almere 2. Onderbouwing De ontwikkelaars hebben voor de onderbouwing van aard en omvang van het probleem gebruik gemaakt van de onderzoeken van Van Dijk en Oppenhuis (2002) en Wolf et al. (2003). Daaruit blijkt dat er geen betrouwbare cijfers zijn over hoe vaak huiselijk geweld voorkomt bij allochtone groepen. De prevalentiecijfers uit het onderzoek van Van Dijk en Oppenhuis (2002) zijn laag. Huiselijk geweld onder allochtonen is minder vaak gerapporteerd dan onder autochtonen. Volgens de onderzoekers is er sprake van onderrapportage door de gevoeligheid en de geringe bespreekbaarheid van het onderwerp. Er zijn namelijk tekenen die erop wijzen dat huiselijk geweld wel degelijk vaak voorkomt bij allochtonen. Cijfers (Wolf et al., 2003) laten zien dat 59% van de vrouwen in de opvang van allochtone afkomst is. Uit gegevens van instanties als maatschappelijk werk, politie en vrouwenopvang blijkt dat huiselijk geweld zowel bij oudkomers als bij nieuwkomers voorkomt. Ongeveer een derde van de slachtoffers heeft met niemand over het huiselijk geweld gesproken (Dijk & Oppenhuis, 2002). Het geweld wordt niet vaak gemeld bij de politie (11%). Van de allochtone slachtoffers heeft 13% gepraat met een arts en een hulpverlenende instantie. De ontwikkelaar verwijst voor de verantwoording van de gekozen doelen, doelgroep en aanpak verder niet naar uitgebreidere visies, theorieën of wetenschappelijke onderzoeken. 3. Onderzoek praktijkervaringen Er heeft één evaluatieonderzoek naar de methode Als ik haar was plaats gevonden (Driesse, 2006). De methode is door de professionals positief ontvangen. De film blijkt erg herkenbaar te zijn voor de deelnemers en is daarmee zeer geschikt als aanleiding voor een discussie over (taboes aangaande) huiselijk geweld. De voorlichters merken in de praktijk hoe krachtig en effectief de combinatie van voorlichting in eigen taal, laagdrempeligheid en een vertrouwde en veilige plaats werkt. Nazorg wordt gezien als een zeer essentieel element in de voorlichting. 6 * * * Als ik haar was

7 De methode is eveneens goed ontvangen bij de deelnemers, zowel bij de vrouwen als bij de mannen. De film is op veel vlakken herkenbaar en roept bij velen heftige en geëmotioneerde reacties op. Dat geldt zowel voor degenen die nu te maken hebben met een gewelddadige relatie, als voor degenen die in het verleden huiselijk geweld hebben meegemaakt. Ook vrouwen en mannen die geen directe ervaringen hebben met huiselijk geweld, zeggen de film te ervaren als zeer confronterend. Men blijkt een grote behoefte te hebben om over huiselijk geweld te praten. De deelnemers vinden het jammer dat de film stopt waar de problematiek begint. Men zou graag meer zien van de ervaringen van de hoofdpersoon nadat zij uit haar gewelddadige relatie is ontkomen. 4. Effectonderzoek Er is geen onderzoek gevonden dat directe of indirecte aanwijzingen geeft over de effectiviteit van de methode. Ook zijn er geen soortgelijke methoden gevonden. 5. Samenvatting werkzame elementen De audiovisuele aanpak (een film) versterkt de herkenning en de bewustwording en helpt taboes aangaande huiselijk geweld te doorbreken en discussies op gang te brengen. Via de audiovisuele aanpak krijgen hulpverleners krijgen beter inzicht in de belevingswereld van hun cliënten, waardoor zij makkelijker het gesprek kunnen aangaan. Huiselijk geweld wordt in de film benaderd vanuit het perspectief van slachtoffers en daders, doordat er diepgaande research aan voorafgegaan is en er is samengewerkt met vrouwen die zelf ervaring hebben met huiselijk geweld. Doordat de voorlichters en/of begeleiders uit eigen kring komen en de bijeenkomst in eigen taal georganiseerd wordt op een vertrouwde en veilige plaats, is het laagdrempelig. Tijdens de nabespreking is er eerst ruimte voor het uiten van gevoelens en emoties, daarna wordt pas inhoudelijk verder gepraat. Deelnemers worden direct aangesproken op wat zij zouden doen in een soortgelijke situatie (als slachtoffer, als schoonmoeder, als man, enzovoort), waardoor het gemakkelijker wordt om over eigen ervaringen te praten. Er is veel aandacht voor nazorg in de vorm van informatie, ondersteuning en verwijzing naar passende hulp. Als Ik haar was * * * 7

8 1. Beschrijving methode De beschrijving van de methode is gebaseerd op het volgende handboek: Als ik haar was : Voorlichting huiselijk geweld in allochtone kring, geschreven door Sezai Aydogan en Annelies Jansen, uitgegeven in 2004 door Stichting Kezban en TransAct. Aanvullende informatiebronnen worden expliciet vermeld. 1.1 Probleemomschrijving Huiselijk geweld Huiselijk geweld is minder zichtbaar dan geweld op straat. Het aantal slachtoffers van huiselijk geweld is echter veel groter dan van welke andere geweldsvorm dan ook. Eén op de 40 vrouwen in Nederland wordt wekelijks tot dagelijks geterroriseerd door zeer ernstig geweld thuis. Bij bijna 7% daarvan is sprake van ernstig seksueel misbruik. Gemiddeld vinden als gevolg van huiselijk geweld jaarlijks 70 sterfgevallen plaats. Ter vergelijking: het aantal moorden door zinloos geweld is gemiddeld zeven per jaar. Wat betreft de plegers: in verreweg de meeste gevallen zijn dat mannen. Definitie huiselijk geweld Met huiselijk geweld worden alle vormen (lichamelijke, geestelijke en seksuele) van mishandeling bedoeld gepleegd door een partner, familieleden of huisvrienden. Het gaat het om: geweld door de (ex)partner kindermishandeling en kinderen die getuige zijn van mishandeling ouderenmishandeling. Slachtoffers hebben vaak te maken met meerdere vormen van geweld (IVOM, 2001). Fysiek geweld: handelingen die de fysieke integriteit van het slachtoffer schenden en pijn of letsel tot gevolg hebben, zoals slaan, schoppen, stompen, van de trap duwen, een mes of scherp voorwerp gebruiken of brandwonden toebrengen. Geestelijk geweld: handelingen als kleineren, vernederen, verbieden te bellen, het afpakken van een paspoort of verblijfsvergunning, opsluiten of het verbieden van activiteiten en contacten buitenshuis, het verbieden om eigen geld te hebben, het vernielen van dierbare voorwerpen. Ook alleen het dreigen hiermee valt onder de noemer geweld. Seksueel geweld: onder dwang seksuele handelingen moeten uitvoeren of ondergaan of seksuele toenadering dulden zoals verkrachting en besnijdenis. Hierdoor worden de autonomie en lichamelijke integriteit aangetast. De dwang kan verschillende vormen aannemen, zoals (dreigen met) fysiek geweld, morele of psychische druk of intimidatie. 8 * * * Als ik haar was

9 Omvang huiselijk geweld bij allochtonen Er zijn geen betrouwbare cijfers over hoe vaak huiselijk geweld voorkomt bij allochtonen. De cijfers uit een onderzoek van Intomart (Dijk & Oppenhuis, 2002) naar huiselijk geweld onder Surinamers, Antillianen en Arubanen, Marokkanen en Turken in Nederland, zijn laag. Het gerapporteerde huiselijk geweld is minder dan onder autochtonen. Volgens de onderzoekers is er echter sprake van onderrapportage vanwege de gevoeligheid en de geringe bespreekbaarheid van het onderwerp. De gerapporteerde incidentie van huiselijk geweld 24 procent moet naar hun mening als ondergrens worden beschouwd. Dat huiselijk geweld wel degelijk vaak voorkomt bij allochtonen, laten de cijfers zien van het aantal vrouwen van allochtone afkomst in de opvang: 59% in 2001 (Wolf et al., 2003). Het gaat daarbij voor het merendeel om vrouwen uit Suriname, Marokko en Turkije, maar in toenemende mate ook uit Irak, Iran, Afghanistan, Somalië, voormalig Joegoslavië, China, de Russische Federatie en Polen. Uit gegevens van instanties als maatschappelijk werk, politie en vrouwenopvang blijkt verder dat huiselijk geweld zowel voorkomt bij oudkomers als bij nieuwkomers. Het aantal vrouwen dat opvang nodig heeft, ligt nog hoger. Het onderzoek van Wolf et al. (2003) laat zien dat een criterium voor selectie bij de voordeur van de vrouwenopvang de verblijfsstatus van de vrouw kan zijn. Vrouwen met een onzekere of geen verblijfsvergunning blijken niet altijd in aanmerking te komen voor opvang. Knelpunten die genoemd worden bij het opnemen van vrouwen met een afhankelijke verblijfsvergunning zijn de lange procedures voor het verkrijgen van een verblijfsvergunning, het ontbreken van vervolghuisvesting omdat men geen recht heeft op een huisvestingsvergunning en het niet kunnen beschikken over financiële middelen voor het dekken van de opvangkosten (door een beleidswijziging in 2008 zijn de laatste twee knelpunten grotendeels opgelost). Het gevolg is dat vrouwen noodgedwongen zeer langdurig van de opvangvoorziening gebruik maken, met alle nadelige effecten voor de cliënt van dien. Bovendien is de opvangplek voor lange tijd niet beschikbaar voor andere vrouwen. Daarnaast geven medewerksters aan dat vrouwen zonder geldige verblijfspapieren of met een onzekere verblijfsstatus, zeker als ze geen Nederlands spreken, een intensieve begeleiding nodig hebben, terwijl er weinig tot geen perspectief geboden kan worden. Aard en gevolgen huiselijk geweld onder allochtonen Uit de bevindingen van het onderzoek van Van Dijk & Oppenhuis (2002) blijkt dat het huiselijk geweld onder Surinamers, Antillianen en Arubanen, Marokkanen en Turken in Nederland, voor zover daarover gesproken wordt, intenser is dan onder autochtonen. Vrouwen en meisjes zijn iets vaker slachtoffer van huiselijk geweld (54%) dan mannen en jongens (46%). Als het gaat om huiselijk geweld met een zeer hoge intensiteit, dan zijn echter vrouwen ver in de meerderheid (65%). De redenen die de slachtoffers van huiselijk geweld noemen voor het gedrag van de dader zijn vooral dat het in zijn/haar karakter ligt en dat de dader het geweld normaal vindt (Dijk & Oppenhuis, 2002). Ongeveer 60% van de allochtone slachtoffers van huiselijk geweld heeft verzet gepleegd door zich proberen los te rukken, te schreeuwen, door terug te vechten, door het mijden van de situatie of de dader of door er constant voor te zorgen dat er iemand in de buurt is. Een percentage dat beduidend hoger ligt dan onder autochtone slachtoffers (49%). Ruim 80% van de allochtone slachtoffers die iets tegen de dader hebben gedaan, geeft te kennen dat het verzet zin heeft gehad: ik voelde me gewoon beter (45%), de voorvallen zijn even gestopt (12%) of de voorvallen zijn helemaal gestopt (36%). Als Ik haar was * * * 9

10 Van de allochtone slachtoffers heeft 13% gepraat met een arts en hulpverlenende instantie. Ongeveer een derde van de slachtoffers heeft met niemand over het huiselijk geweld gesproken. De meest genoemde reden daarvoor is dat men er niet over durfde te praten (30%). Dit is veel hoger dan in onderzoek naar autochtone slachtoffers van huiselijk geweld (11%). Het geweld wordt niet vaak gemeld bij de politie (11%). Het onderzoek concludeert dat de gevolgen van het geweld niet wezenlijk verschillen van de gevolgen die door autochtonen worden genoemd: slachtofferschap van huiselijk geweld leidt bij 15% tot afnemend zelfvertrouwen, angstgevoelens en overspannenheid. Oorzaken en preventie De handleiding van de methode bevat geen uitgebreide probleemomschrijving over de oorzaken of het voorkómen van het probleem. Wel wordt een aantal risicofactoren genoemd, zoals kwetsbaarheid en afhankelijkheid van de vrouwen als gevolg van de migratie, een problematische verhouding met de schoonfamilie, cultuur en opvoeding, angst en schaamte en conservatieve rolpatronen van mannen en vrouwen. Voor nieuwkomers is een extra risicofactor de afhankelijke verblijfspositie in de eerste jaren na gezinsvorming/-hereniging. Deze factoren worden op de voorlichtingsbijeenkomsten aan de hand van thema s besproken en kunnen worden aangevuld door de deelnemers (zie verder 1.5). Wij nemen bij het beschrijven van de omvang, aard en oorzaken van het probleem de informatie uit het handboek van de methode als uitgangspunt. Wanneer u wilt beschikken over meer actuele of gedetailleerde informatie, verwijzen wij u naar of 1.2 Doel van de methode Doel Het doel van de methode Als ik haar was is slachtoffers uit hun isolement te halen, hen duidelijk te maken dat zij niet de enige zijn die met huiselijk geweld te maken hebben en dat er mogelijkheden zijn om hun situatie te veranderen. De methode moet een bijdrage leveren aan een gedragsverandering van vrouwen en mannen ten opzichte van elkaar en helpen de geweldspiraal te doorbreken. Subdoelen De methode heeft de volgende subdoelen. Het doorbreken van het taboe op huiselijk geweld door het erkennen en het herkennen van geweld. Een aanzet geven tot discussie, standpuntbepaling en gedragsverandering rond het onderwerp huiselijk geweld. Het bieden van informatie, ondersteuning en verwijzing naar passende hulp aan slachtoffers van huiselijk geweld. Bijdragen aan de betrokkenheid bij en zorg voor de doelgroep rond het onderwerp huiselijk geweld. 10 * * * Als ik haar was

11 Naam methode Met de titel Als ik haar was wordt verwezen naar de methode van de voorlichting. Deelnemers worden aangesproken op wat zij zouden doen in een soortgelijke situatie (als slachtoffer, als schoonmoeder, als man, enzovoort.), waardoor het gemakkelijker wordt om over (eigen) ervaringen te praten. 1.3 Doelgroep van de methode De voorlichtingsfilm is allereerst gemaakt voor allochtone vrouwen en mannen, vooral van Turkse en Marokkaanse afkomst. Het gaat om allochtonen die onvoldoende bereikt worden door de Nederlandstalige voorlichting. Uit pilotbijeenkomsten die gehouden zijn, blijkt dat de film goed te gebruiken is voor zowel oudkomers als nieuwkomers en voor mensen met een andere etnisch-culturele achtergrond. Secundaire doelgroep van de film zijn mensen die beroepsmatig te maken hebben met huiselijk geweld, zoals huisartsen, maatschappelijk werkers, de politie, sleutelfiguren en intermediairs (onder andere imams). Zij krijgen met deze voorlichtingsfilm een beter inzicht in de belevingswereld van hun cliënten, waardoor zij makkelijker het gesprek kunnen aangaan. De film gaat niet in op mannelijke slachtoffers. In de handleiding wordt geadviseerd om bij de voorbereiding van een voorlichtingsbijeenkomst van tevoren een goed beeld te vormen van de mogelijke diversiteit van de deelnemers (sekse, leeftijd, etnisch-culturele achtergrond). Bij de tips en de suggesties voor discussie wordt daar op enkele plekken ook specifieke aandacht aan gegeven. 1.4 Indicaties en contra-indicaties Contra-indicatie De film is vanwege een aantal geweldscènes niet geschikt voor kinderen. Bij de voorlichtingsbijeenkomsten mogen geen kinderen aanwezig zijn. 1.5 Aanpak De methode bestaat uit twee voorlichtingfilms (Marokkaans en Turks) over huiselijk geweld in allochtone kring met een bijbehorende handleiding. In de film wordt op een laagdrempelige manier duidelijk gemaakt hoe huiselijk geweld ontstaat en voort kan duren. In de handleiding wordt de organisatie van de voorlichtingsbijeenkomsten en de bespreking van de film Als Ik haar was * * * 11

12 stapsgewijs beschreven. Voorbereiding voorlichtingsbijeenkomst De eerste stap betreft het nadenken wat voor bijeenkomst het wordt: wordt de film vertoond tijdens een activiteit of project voor allochtone vrouwen of is het een aparte voorlichtingsbijeenkomst over huiselijk geweld? Dit is van belang voor de werving. Wordt de film vertoond tijdens een activiteit of project, dan moet dit van tevoren aangekondigd zijn, zodat de deelnemers zich er emotioneel op hebben kunnen voorbereiden. Gaat het om een aparte bijeenkomst, dan is een open werving nodig. In de handleiding worden hiervoor enkele tips gegeven. Vervolgens wordt een leidraad gegeven voor de opzet van de bijeenkomst: welkom en kennismaking (15 minuten), vertonen van de film (40 minuten), pauze (10 tot 15 minuten), bespreking van de film (maximaal 90 minuten) en afronding (maximaal 10 minuten), inclusief randvoorwaarden en tips voor voorbereiding en uitvoering. De voorlichtingsfilm Het docudrama is gedeeltelijk in Marokko en Turkije opgenomen. In de film volgt de kijker een jonge vrouw die vol verwachting naar haar echtgenoot in Nederland gaat. Al na korte tijd wordt duidelijk dat het huwelijk en de relatie met haar schoonfamilie zich niet harmonieus ontwikkelen en dat zij zich in een zeer geïsoleerde positie bevindt. Na verloop van tijd wordt ze ook lichamelijk en seksueel door haar partner mishandeld. Door de verhaallijn heen vertellen Marokkaanse en Turkse vrouwen hoe zij zelf het slachtoffer zijn geworden van huiselijk geweld. In de film geven tevens een huisarts, een politieagent, een psycholoog en een rechter informatie over het hulpaanbod en de juridische situatie in Nederland. Er zijn twee versies van de film: een Turkse en een Marokkaanse. De film is in vier talen op dezelfde dvd verkrijgbaar. De Turkse versie is beschikbaar in het Turks en in een Nederlands ingesproken versie. De Marokkaanse versie is beschikbaar in het Marokkaans Arabisch en in een Berbers ingesproken versie. De films zijn Nederlands ondertiteld. De versies vertonen veel overeenkomsten, maar verschillen op cultuurspecifieke punten. Gekozen is voor een film omdat algemene voorlichting veel allochtone vrouwen onvoldoende bereikt. De audiovisuele aanpak versterkt de herkenning en bewustwording. De bespreking De film duurt 40 minuten. In de handleiding staat hoe de film aan uiteenlopende groepen gepresenteerd en besproken kan worden op een verantwoorde manier. De handleiding bevat 14 suggesties om de verschillende thema s die in de film aan de orde komen met de deelnemers te bespreken. Voor elke bijeenkomst kan gekozen worden voor één of meer thema s. De thema s zijn: Gevolgen van migratie Raadgeving van familieleden Aankomst in Nederland 12 * * * Als ik haar was

13 Rol van schoonmoeders Isolement en eenzaamheid Cultuur en opvoeding Sociale controle Rolpatronen van mannen en vrouwen Contact met de omgeving Angst en schaamte Hulp zoeken Vormen van geweld Rechten van vrouwen De politie. De thema s zijn direct gekoppeld aan scènes uit de film. De handleiding geeft per thema aan wat de relevante fragmenten zijn en welke discussievragen door de voorlichter besproken kunnen worden. Daarnaast wordt bij enkele thema s belangrijke achtergrondinformatie gegeven. Voorbeeld Bij de nabespreking van het thema cultuur en opvoeding kan de voorlichter vertellen dat uit de verhalen van slachtoffers blijkt dat geweldservaringen binnen familieverband vaak van vader op zoon en van moeder op dochter overgaan. De voorlichter kan hierbij enkele uitspraken uit de film herhalen. In de handleiding worden de volgende suggesties gegeven voor discussie. Vind je dat de psycholoog gelijk heeft en dat het normaal is voor de Turkse/Marokkaanse cultuur om te slaan? Denk je dat dit gedrag ook in het hedendaagse Turkije/Marokko normaal is? Wat is normaal? Waarom wordt slaan of psychisch geweld door sommige mensen als normaal beschouwd? Hoe zou je dit beeld kunnen veranderen? Sla jij je kinderen? Slaan je kinderen elkaar en hoe reageer je daarop? Wanneer beschouw je het slaan als geweld? Vind je slaan altijd onacceptabel? Waar ligt voor jou de grens? Randvoorwaarden en tips In de handleiding bij de film staan de randvoorwaarden voor het organiseren van een bijeenkomst rondom deze film, inclusief tips voor de uitvoering. Hieronder volgen enkele belangrijke aandachtspunten (zie onder meer Nieuwenhuizen, 2004). Bereid de bijeenkomst zorgvuldig voor Kies vooraf de thema s die u na afloop wilt bespreken. Bespreek de rol- en taakverdeling tussen de voorlichter en een eventuele begeleider. Vorm u een beeld van de deelnemers (hoeveel, welke sekse, leeftijd, etnisch-culturele achtergrond). Zijn er signalen dat deelnemers te maken hebben (gehad) met huiselijk geweld? Is er in de groep al eerder over het onderwerp gesproken en zo ja, op welke manier? Is het mogelijk dat, bijvoorbeeld in een vrouwengroep, zowel schoonmoeders als hun schoondochters aanwezig zijn? Als Ik haar was * * * 13

14 Benadruk dat geweld overal voorkomt Leg tijdens de bijeenkomst de nadruk op het feit dat geweld tegen vrouwen niet specifiek cultuurgebonden is, maar een probleem is dat over de hele wereld voorkomt, ongeacht sociaaleconomische klasse, opleidingsniveau en etniciteit. Zo wordt stigmatisering voorkomen. Ook voorkomt u hiermee dat de deelnemers van andere nationaliteiten het probleem alleen in de context van Turkije en Marokko plaatsen en niet hun eigen ervaringen vertellen. Benadruk dat geweld tegen vrouwen ontoelaatbaar is, niet alleen volgens de Nederlandse wetgeving, maar ook volgens internationale standaarden zoals het VN Vrouwenverdrag. Geef expliciet ruimte aan het uiten van gevoelens en emoties Geadviseerd wordt om de nabespreking in twee delen te splitsen. In de eerste 20 minuten is er ruimte om de eerste gevoelens en emoties te uiten. Doel hiervan is om de weg vrij te maken om vervolgens inhoudelijk en rationeel verder te kunnen praten. In dit eerste deel kan de voorlichter beginnen met het stellen van vragen als: wat voelen jullie nu, hoe gaat het met jullie, welke scènes grepen het meeste aan? Soms blijkt het voor de deelnemers niet duidelijk wat bedoeld wordt met deze vraag naar emoties. In plaats daarvan geven ze een mening over de film. De voorlichter kan zo nodig zelf voorbeelden van gevoelens aanreiken, zoals: verdriet, boosheid, machteloosheid en trots. Een flap-over kan gebruikt worden om de verschillende emoties op te schrijven. In het tweede deel van de nabespreking, als de emoties enigszins geluwd zijn, kan de voorlichter overgaan tot discussie. In de handleiding staan suggesties om de discussie te voeren. De ontwikkelaar geeft aan dat het belangrijk is om te zorgen dat vrouwen niet voortijdig tijdens de film of nabespreking de bijeenkomst verlaten. Richtlijn is om aan het begin van de bijeenkomst duidelijk te maken dat het de bedoeling is dat vrouwen de gehele voorlichtingsbijeenkomst bijwonen. Mocht een vrouw toch weggaan, dan moet eerst met haar gepraat worden, zodat ze niet vertrekt met eventuele heftige en onuitgesproken gevoelens. Zorg voor een goede afronding De voorlichter kan de bijeenkomst afronden door de belangrijkste punten samen te vatten. Wat is opgevallen? Wat is er gesignaleerd? Is er een vervolg nodig? Zij kan inventariseren wat de verdere wensen zijn van de deelnemers. Hierbij is het van belang te verwijzen naar de huisarts en andere instanties. De suggestie is om af te sluiten met drie adviezen: praat erover met elkaar, je hoeft je niet te schamen, je kunt hulp vragen. In de handleiding is als achtergrondmateriaal informatie opgenomen over relevant wet- en regelgeving in Nederland (verblijfsrecht, inburgering, aangifte en taak politie) en algemene telefoonnummers en websites voor hulp bij huiselijk geweld. Tot slot wordt de inhoud kort beschreven in hoofdstukken. De ontwikkelaar raadt nadrukkelijk aan om bij het voorbereiden van de voorlichtingsbijeenkomsten contact op te nemen met het regionale Steunpunt Huiselijk Geweld voor informatie over de lokale sociale kaart en te vragen naar recente ontwikkelingen in relevante wet- en regelgeving. Evaluatie Tot slot wordt geadviseerd om na afloop de bijeenkomst op inhoud, samenwerking en eventueel vervolgtraject te evalueren. De voorlichter, de coördinator en eventuele andere begeleiders 14 * * * Als ik haar was

15 kunnen daarbij gebruik maken van een in de handleiding opgenomen evaluatieformulier. 1.6 Materiaal Voor toepassing van de methode zijn de volgende materialen beschikbaar: Voorlichtingsfilm Als ik haar was... op dvd. De film is geproduceerd door Stichting Kezban. De producent is Leo van de Wouw, de regisseur van de Marokkaanse film is Najib Taoujni, de regisseur van de Turkse film Saadet Metin. Er zijn twee versies van de film: een Turkse en een Marokkaanse. De film is in vier talen op dezelfde dvd verkrijgbaar. De Turkse versie is beschikbaar in het Turks en in een Nederlands ingesproken versie. De Marokkaanse versie is beschikbaar in het Marokkaans Arabisch en in een Berbers ingesproken versie. De films zijn Nederlands ondertiteld. Handleiding voor een verantwoorde presentatie: Als ik haar was..: Voorlichting huiselijk geweld in allochtone kring, geschreven door Sezai Aydogan en Annelies Jansen, uitgegeven in 2004 door Stichting Kezban en Transact. De handleiding beschrijft de methode (zie 1.5). Full colour affiches in A3 formaat waarmee de films aangekondigd kunnen worden. De materialen zijn verkrijgbaar bij de ontwikkelaar of via de website 1.7 Benodigde competenties van de professional Competenties voorlichter Van de (vrijwillige) voorlichters en professionals die met de methode aan de slag willen gaan, worden de volgende competenties verwacht. Ervaring met het geven van voorlichting of presentaties aan allochtone groepen Aangeraden wordt dat de voorlichting gegeven wordt door iemand van allochtone afkomst, bij voorkeur iemand met dezelfde etnische achtergrond als de meerderheid van de deelnemers. Kennis over de problematiek van huiselijk geweld in allochtone kring. Signalen van actueel geweld kunnen herkennen en daarop kunnen reageren. Vaardigheden als gesprekleider: discussie in goede banen kunnen leiden, goed kunnen luisteren, geduld en invoelingsvermogen hebben, open, assertief en zelfverzekerd zijn. Van de voorlichters wordt verder verwacht dat ze zich vooraf op de hoogte stellen van de meeste recente ontwikkelingen op het gebied van relevante wetgeving die van belang kunnen zijn voor de voorlichting (zoals over verblijfsrecht en aangifte doen bij huiselijk geweld) en de lokale sociale kaart. Men kan zich daarover informeren via de website huiselijkgeweld.nl en door contact op te nemen met het regionale Steunpunt Huiselijk Geweld. Als Ik haar was * * * 15

16 Training Daarnaast wordt aanbevolen de training voor voorlichters Bespreekbaar maken van huiselijk geweld binnen allochtone kring bij de Stichting Kezban te volgen (op verzoek leverbaar). 1.8 Overige randvoorwaarden Kwaliteitsbewaking In de handleiding wordt aangeraden om na afloop de bijeenkomst op inhoud, samenwerking en het eventuele vervolgtraject te evalueren. De voorlichter, de coördinator en eventuele andere begeleiders kunnen daarbij gebruik maken van een in de handleiding opgenomen evaluatieformulier. Aan de voorlichters wordt gevraagd het ingevulde evaluatieformulier aan de ontwikkelaar te retourneren, zodat ervaringen met de film en de bijeenkomsten verzameld kunnen worden ten behoeve van verdere ontwikkeling van de methode en voor eventuele vervolgactiviteiten. Een aanbeveling is verder dat de voorlichters een training volgen (zie 1.7). Kosten van de interventie Bij de toepassing van de methode moet rekening gehouden worden met de volgende kostenposten: coördinatie-uren de training van de voorlichters de vergoeding voor de voorlichter en reiskosten de kosten voor de bijeenkomsten: huur film, vergoeding voorlichter en reiskosten, locatie, koffie/thee, audiovisuele hulpmiddelen, et cetera. werving (posters, flyers). 1.9 Overeenkomsten en verschillen met andere interventies Nadere studie moet uitwijzen of er soortgelijke methoden zijn en in welke mate deze methode(n) vergelijkbaar is (zijn) Contactgegevens ontwikkelaar Stichting Kezban Markenlaan BA Almere 16 * * * Als ik haar was

17 Contactpersoon Saniye Tezcan Als Ik haar was * * * 17

18 2. Onderbouwing 2.1 De ontwikkelgeschiedenis van de methode Stichting Kezban is in januari 2001 opgericht, naar aanleiding van de moord in 1999 op Kezban, een jonge Turkse vrouw en moeder van twee kinderen. Zij werd op straat doodgeschoten door haar ex-man van wie zij wegens mishandeling gescheiden was. Begin 2004 zijn de twee voorlichtingsfilms (Marokkaans en Turks) uitgebracht op video en dvd. De film is ontwikkeld in nauwe samenspraak met vrouwen die zelf ervaring hebben met huiselijk geweld. Daarnaast is gebruik gemaakt van een begeleidingscommissie waarin deelnamen TransAct (nu MOVISIE), Federatie Opvang, Het Spiegelbeeld Amsterdam, Stichting Welsaen Zaanstad, Politie Haaglanden Den Haag en Palet Steunpunt Noord-Brabant. Het scenario is het resultaat van diepgaande research vooraf. Er is getracht huiselijk geweld door de hele film heen te benaderen vanuit het perspectief van slachtoffers en daders. Iedere zin en iedere gedraging zijn zorgvuldig overdacht op hun uitwerking en de bruikbaarheid voor discussies over het onderwerp. In de research is nadrukkelijk veel aandacht voor taal en verwoording geweest. Hoe verwoorden daders en slachtoffers seksueel geweld, welke begrippen gebruiken ze, hoe definiëren ze het en wat zijn de effecten van de verschillende bewoordingen? (zie onder meer Serkei, 2005). In november en december 2003 zijn negen pilots uitgevoerd in Amsterdam, Tilburg, Eindhoven, Zwijndrecht en Zaanstad, begeleid door TransAct (nu MOVISIE). De film is zowel vertoond in aparte vrouwengroepen van Turkse en Marokkaanse afkomst, als in gemengde groepen en bij inburgeringcursussen. Bij de werving van de pilotgroepen en de voorbereiding van de bijeenkomsten hebben allochtone intermediairs een belangrijke rol gespeeld. De film is tevens vertoond aan een groep hulpverleners. In 2004 is met TransAct een samenwerkingsverband aangegaan om de methode verder te ontwikkelen en te distribueren en een bijbehorende training en handleiding te ontwikkelen voor voorlichters. In de tweede helft van 2004 startte de implementatiefase van het voorlichtingsproject. Voorlichters zijn geworven en getraind. Verder is specifiek materiaal ontwikkeld voor diverse groepen. In 2005 en 2006 zijn voorlichtingsbijeenkomsten uitgevoerd, zowel voor de primaire doelgroep lokale organisaties als voor studenten van hogescholen en regionale projecten huiselijk geweld. Ook zijn er ervaringen opgedaan met het benaderen van organisaties via actieve werving en het ontwikkelen van een methode voor huiskamerbijeenkomsten. Voor de voorlichters zijn intervisiebijeenkomsten georganiseerd. Het voorlichtingsproject heeft geduurd van 2004 tot In die periode zijn 68 bijeenkomsten georganiseerd met in totaal 1064 deelnemers (Kezban, 2007). Om continuïteit te garanderen van de voorlichtingsbijeenkomsten zijn subprojecten opgezet. Er is ondersteuning gegeven aan eigen voorlichtingsprojecten van zelforganisaties van vrouwelijke migranten en vluchtelingen. Dit heeft echter maar tot een beperkt resultaat geleid. Veel (vrijwillige) zelforganisaties hebben niet voldoende kennis, kunde en/of capaciteit in huis om 18 * * * Als ik haar was

19 een eigen plan voor voorlichtingsprojecten te kunnen maken. Ook is er een probleem bij het verkrijgen van subsidie voor de uitvoering van een voorlichtingsproject. In eerste instantie is het de bedoeling geweest van Stichting Kezban om de uitvoering van voorlichtingsbijeenkomsten op basis van de film alleen toe te staan onder de voorwaarde dat er een door Stichting Kezban (of TransAct) getrainde voorlichter bij aanwezig was. Uit de reacties van het veld blijkt dit echter niet altijd gewenst. Ervaren voorlichters willen de film integreren in hun eigen aanbod, hbo-docenten willen hem gebruiken als lesmateriaal, et cetera. Behalve als voorlichtingsmethode (film in combinatie met handleiding) blijkt de film op zichzelf bruikbaar voorlichtingsmateriaal te zijn, dat een organisatie kan inzetten binnen een breder aanbod aan een specifieke doelgroep. Om deze redenen is het bestuur van Stichting Kezban in 2004 akkoord gegaan met het in roulatie brengen van de film. Wel wordt de dvd altijd geleverd met de bijbehorende handleiding. Ook adviseert en stimuleert Stichting Kezban voorlichters om een training bij de Stichting te volgen en/of een getrainde voorlichter van Stichting Kezban voor de bijeenkomst in te huren. Film en handleiding zijn nu ook in bibliotheken van opleidingen MWD/SPH en bij bijvoorbeeld de politieopleiding beschikbaar. Het is niet toegestaan om de film (of delen ervan) uit te zenden op televisie. Vanwege de emotionele reacties die de film opwekt, vindt Stichting Kezban het onverantwoord om de film zonder begeleiding te vertonen. Ook wil Stichting Kezban voorkomen dat scènes uit de film gebruikt worden als illustratie- of achtergrondmateriaal in producties met een ander oogmerk dan de directe bespreking van huiselijk geweld in allochtone kring. 2.2 Onderbouwing van de probleemanalyse, doel, doelgroep en aanpak De ontwikkelaars hebben voor de onderbouwing van aard en omvang van het probleem gebruik gemaakt van de volgende onderzoeken (zie 1.1): Huiselijk geweld onder Surinamers, Antillianen en Arubanen, Marokkanen en Turken in Nederland. Aard, omvang en hulpverlening, door Tom van Dijk en Erik Oppenhuis in opdracht van het ministerie van Justitie en WODC en uitgegeven door Intomart in 2002 en Aan de voordeur van de vrouwenopvang. Een onderzoek naar de instroom, door Judith Wolf, Dorine Greshof en Janet Jager, uitgegeven door het Trimbos-instituut in mei De ontwikkelaar verwijst voor de verantwoording van de gekozen doelen, doelgroep en aanpak verder niet naar uitgebreidere visies, theorieën of wetenschappelijke onderzoeken. Als Ik haar was * * * 19

20 3. Onderzoek praktijkervaringen 3.1 Uitvoerende organisaties De voorlichtingsbijeenkomsten zijn gehouden door het gehele land bij welzijnscentra en buurthuizen, (allochtone) vrouwenorganisaties, jongerenorganisaties, moskeeën, inburgeringcursussen, maatschappelijk werk, GGD, vader- en moedercentra en tijdens huiskamerbijeenkomsten van migrantenzelforganisaties. De methode vindt veel aftrek. Om een indicatie te geven: in de periode februari 2004 tot november 2006 zijn 390 video s en dvd s van de voorlichtingsfilm verkocht. Zes organisaties zijn met ondersteuning van Stichting Kezban een eigen voorlichtingsproject gestart: Stichting YanYana in Amsterdam Noord, Koerdisch Nederlands Cultureel Centrum Amsterdam, Allochtonen Platform Den Bosch, Marokkaanse vrouwenorganisatie Al Amal in Utrecht, Moedercentrum De Koffiepot in Den Haag en Stichting Lelie in Flevoland. Op eigen initiatief zijn nog vijf andere organisaties/instellingen tijdens de periode van het voorlichtingsproject aan de slag gegaan met het organiseren van voorlichtingsbijeenkomsten: Stichting Welzijnsbevordering Kern8 in Alkmaar, Stadsdeel Bos en Lommer Amsterdam, Gemeente Hengelo, Sharda Ramnatsingh met het toneelstuk Shakti en de welzijnsorganisatie Stichting Welsaen Zaanstad. De hieronder beschreven praktijkervaringen van de professionals en cliënt/burger zijn gebaseerd op de volgende publicaties: 1. Eindverslag Voorlichtingsproject Als ik haar was, februari 2005 t/m december 2006, geschreven door Catharine Driesse, uitgegeven door Stichting Kezban in november Aanvulling op het eindverslag , geschreven door Stichting Kezban in 2007 en gepubliceerd op Het eindverslag betreft een evaluatie van het voorlichtingsproject in 2005 en Bij 68 organisaties zijn bijeenkomsten georganiseerd waarbij 1064 deelnemers direct zijn bereikt. Van elke bijeenkomst heeft de voorlichter een evaluatieverslag gemaakt over de samenstelling van de groep, reacties op de film en de besproken thema s. Verder is in de evaluatie aangegeven hoe de bijeenkomst is verlopen en of er behoefte is aan extra of andere ondersteuning op bepaalde vlakken. In de zomer van 2005 is via de distributielijst van TransAct (nu MOVISIE) een evaluatieformulier verstuurd naar de kopers van de film. Het doel van deze evaluatie was het testen van de bruikbaarheid van de film en de reacties van het werkveld. Voor het evaluatieverslag van het gehele project is ook gebruik gemaakt van mondelinge verhalen die binnenkwamen. 3. Verslag van de slotconferentie van het voorlichtingsproject Als ik haar was van Stichting Kezban op 13 november 2006 in Utrecht in de Domstad Hogeschool, geschreven door Stichting Kezban in 2006 en gepubliceerd op 20 * * * Als ik haar was

seksueel geweld De interculturele aanpak van huiselijk en Wat heeft TransAct u te bieden?

seksueel geweld De interculturele aanpak van huiselijk en Wat heeft TransAct u te bieden? De interculturele aanpak van huiselijk en seksueel geweld Wat heeft TransAct u te bieden? Huiselijk en seksueel geweld komt in alle lagen van de Nederlandse samenleving voor, onder autochtonen en allochtonen.

Nadere informatie

Fase I Voorvallen in de huiselijke kring Huiselijk geweld

Fase I Voorvallen in de huiselijke kring Huiselijk geweld Samenvatting Dit onderzoek heeft tot doel algemene informatie te verschaffen over slachtoffers van huiselijk geweld in Nederland. In het onderzoek wordt ingegaan op de vraag met welke typen van huiselijk

Nadere informatie

Pilot G4 Mannenopvang Huiselijk geweld, Eergerelateerd geweld & Mensenhandel

Pilot G4 Mannenopvang Huiselijk geweld, Eergerelateerd geweld & Mensenhandel Pilot G4 Mannenopvang Huiselijk geweld, Eergerelateerd geweld & Mensenhandel Rotterdam Den Haag Amsterdam Utrecht https://www.youtube.com/watch?v=u 3PgH86OyEM Violence is Violence Man Kind Initiative Wat

Nadere informatie

Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort

Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort De bestrijding van huiselijk geweld is een van de taken van gemeenten op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO, nu nog prestatieveld

Nadere informatie

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173 Inhoud Inleiding 7 Deel 1: Theorie 1. Kindermishandeling in het kort 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Aard en omvang 13 1.3 Het ontstaan van mishandeling en verwaarlozing 18 1.4 Gevolgen van kindermishandeling

Nadere informatie

Titel interventie. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad

Titel interventie. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad Titel interventie Werkblad beschrijving interventie Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad Colofon Ontwikkelaar / licentiehouder van de interventie Organisatie Contactpersoon Adres Postcode Plaats E-mail

Nadere informatie

llochtone meiden en vrouwen in-zicht

llochtone meiden en vrouwen in-zicht 2010 PROJECTEN Nieuwsbrief INHOUD Allochtone meiden & vrouwen in-zicht (Vervolg project) Kinderen aan zet (Onderzoek naar de gevolgen voor kinderen van het hebben van een moeder die seksueel misbruikt

Nadere informatie

Convenant Integrale Aanpak Huiselijk Geweld Den Haag

Convenant Integrale Aanpak Huiselijk Geweld Den Haag Convenant Integrale Aanpak Huiselijk Geweld Den Haag Ondergetekenden - (naam + functie), namens Gemeente Den Haag -, namens Regiopolitie Haaglanden, -, namens Algemeen Maatschappelijk Werk Den Haag, bestaande

Nadere informatie

Als ik háár was. Interventiebeschrijving

Als ik háár was. Interventiebeschrijving Als ik háár was Interventiebeschrijving Colofon Ontwikkelaar / licentiehouder van de interventie Organisatie Stichting Kezban Contactpersoon Çilay Özdemir Adres Postbus 198 Postcode 5000 AD Plaats Tilburg

Nadere informatie

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling Families onder druk Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen Drs. Ibrahim Yerden Probleemstelling Hoe gaan Marokkaanse en Turkse gezinsleden, zowel slachtoffers als plegers om met huiselijk

Nadere informatie

Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee

Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee Financiers: Gemeente Rotterdam Gemeente Amsterdam Gemeente Utrecht Gemeente

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Bij huiselijk geweld tussen (ex) partners worden KINDEREN vaak over het hoofd gezien. Toch hebben zij meer in de gaten dan u denkt. Dit kan

Nadere informatie

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 2 Waarom een meldcode? De Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is een stappenplan voor professionals en instellingen bij

Nadere informatie

Sociale omgeving. 1. Kindermishandeling

Sociale omgeving. 1. Kindermishandeling 1. Kindermishandeling Kindermishandeling is 'elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte

Nadere informatie

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor!

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor! Directe Hulp bij Huiselijk Geweld U staat er niet alleen voor! U krijgt hulp Wat nu? U bent in contact geweest met de politie of u heeft zelf om hulp gevraagd. Daarom krijgt u nu Directe Hulp bij Huiselijk

Nadere informatie

Gemeente Delft. In de bijlage is een overzicht opgenomen van definities.

Gemeente Delft. In de bijlage is een overzicht opgenomen van definities. Samenleving Gemeente Delft bezoekadres: Stationsplein 1 2611 BV Delft IBAN NL21 BNGH 0285 0017 87 t.n.v. gemeente Delft Retouradres : Postbus 78, 2600 ME Delft Aan de gemeenteraad Behandeld door Olga Lemmen

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie

Methodebeschrijving Op reis langs de voorzieningen. Databank Effectieve sociale interventies

Methodebeschrijving Op reis langs de voorzieningen. Databank Effectieve sociale interventies Methodebeschrijving Op reis langs de voorzieningen Databank Effectieve sociale interventies Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Wilco Kruijswijk MOVISIE w.kruijswijk@movisie.nl Wilco Kruijswijk is

Nadere informatie

Kindspoor Fier Fryslân

Kindspoor Fier Fryslân Kindspoor Fier Fryslân Het kind centraal stellen Denken vanuit het perspectief van het kind Fier Fryslân is een expertise- en behandelcentrum op het terrein van geweld in afhankelijkheids- relaties 1 Wij

Nadere informatie

Praten met kinderen!!

Praten met kinderen!! Praten met kinderen!! over (intiem) geweld www.seksueelmisbruikbijkinderenvoorkomen.nl Kindermishandeling moet stoppen Wie ben ik? Petra van der Pool Oprichter COB Laat je horen! Maatschappelijk werkster

Nadere informatie

Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld?

Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld? Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld? ARTIKEL - 30 OKTOBER 2015 Het Platform Eer en Vrijheid organiseerde op 8 oktober een landelijke bijeenkomst over eergerelateerd geweld. Hilde Bakker (Kennisplatform

Nadere informatie

Basistraining Huiselijk Geweld en Kindermishandeling / Meldcode

Basistraining Huiselijk Geweld en Kindermishandeling / Meldcode Basistraining Huiselijk Geweld en Kindermishandeling / Meldcode Inleiding Dit document beschrijft de basistraining Huiselijk Geweld en Kindermishandeling / Meldcode van trainingsbureau Moetd. Doelgroep

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders U kunt deze brochure bestellen via www.movisie.nl Juli 2008 MOVISIE, kennis en advies voor maatschappelijke ontwikkeling Auteurs: Bert Vissers

Nadere informatie

Maatschappelijke participatie als opstap naar betaald werk.

Maatschappelijke participatie als opstap naar betaald werk. Maatschappelijke participatie als opstap naar betaald werk. Paraprofessionele functies Voor allochtone vrouwen zonder formele kwalificaties worden komende jaren paraprofessionele functies gecreëerd. Deze

Nadere informatie

Geweld achter de voordeur. Van preventie tot nazorg. Huiselijk geweld is: Vormen van geweld

Geweld achter de voordeur. Van preventie tot nazorg. Huiselijk geweld is: Vormen van geweld Geweld achter de voordeur Van preventie tot nazorg Annette van Delft Senior beleidsadviseur Huiselijk geweld is: Geweld in de privésfeer door partners, ouders, kinderen, andere familieleden en huisvrienden.

Nadere informatie

Het College van Bestuur van Hogeschool ipabo,

Het College van Bestuur van Hogeschool ipabo, Het College van Bestuur van Hogeschool ipabo, Gelet op het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling; Gelet op het bepaalde in art. 1.21 van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk

Nadere informatie

Protocol Huiselijk geweld en Kindermishandeling

Protocol Huiselijk geweld en Kindermishandeling Protocol Huiselijk geweld en Kindermishandeling Onderstaand protocol is opgesteld in verband met de wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling die met ingang van 1 juli 2013 van kracht is geworden.

Nadere informatie

stelt de volgende Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, uitgewerkt in een stappenplan en geldend voor alle agogische medewerkers, vast:

stelt de volgende Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, uitgewerkt in een stappenplan en geldend voor alle agogische medewerkers, vast: Het bevoegd gezag van Stichting Welzijnswerk Hoogeveen, overwegende, - dat Stichting Welzijnswerk Hoogeveen verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit van de dienstverlening aan zijn cliënten en dat

Nadere informatie

Bescherming tegen geweld. Wat je zelf kunt doen nederlands

Bescherming tegen geweld. Wat je zelf kunt doen nederlands Bescherming tegen geweld Wat je zelf kunt doen nederlands 1 MOVISIE verzamelt, ontwikkelt en verspreidt kennis en adviseert op het gebied van welzijn, zorg en sociale veiligheid. MOVISIE werkt voor en

Nadere informatie

2010D02442. Lijst van vragen totaal

2010D02442. Lijst van vragen totaal 2010D02442 Lijst van vragen totaal 1 In hoeverre heeft de staatssecretaris jongerenorganisaties betrokken bij de totstandkoming en uitvoering van haar beleid? 2 Welke verband ligt er tussen de brief over

Nadere informatie

Voorwoord 7 Leeswijzer 9

Voorwoord 7 Leeswijzer 9 Inhoudsopgave Voorwoord 7 Leeswijzer 9 Deel I Traumatische ervaringen 1 Wat kinderen kunnen meemaken 15 2 De reacties van kinderen op trauma 21 3 De impact op het gezin en de school 33 Deel II Kinderen

Nadere informatie

Aanvullende seksualiteitshulpverlening: de cijfers over 2013

Aanvullende seksualiteitshulpverlening: de cijfers over 2013 Aanvullende seksualiteitshulpverlening: de cijfers over 2013 1. Inleiding De aanvullende seksualiteitshulpverlening (ASH) is laagdrempelige zorg waar jongeren tot 25 jaar gratis en indien gewenst anoniem

Nadere informatie

Presentatie Huiselijk Geweld

Presentatie Huiselijk Geweld Definitie: Huiselijk geweld is geweld dat door iemand uit de huiselijke- of familiekring van het slachtoffer wordt gepleegd. Hieronder vallen lichamelijke en seksuele geweldpleging, belaging en bedreiging

Nadere informatie

Ouderen in veilige handen. voor Lize. 17 maart 2013 Yvonne Heygele

Ouderen in veilige handen. voor Lize. 17 maart 2013 Yvonne Heygele Ouderen in veilige handen voor Lize 17 maart 2013 Yvonne Heygele Wat komt bij u op bij het begrip: ouderenmishandeling? Wat is ouderenmishandeling? Ouderenmishandeling is het handelen of het nalaten van

Nadere informatie

Informatie en advies voor ouders

Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders 1 Wist u dat de gevolgen van het zien of horen van huiselijk geweld net zo groot zijn als zelf geslagen worden? Ook als het geweld gestopt

Nadere informatie

Informatie en advies voor ouders

Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders 1 2 Wist u dat de gevolgen van het zien of horen van geweld in het gezin net zo groot zijn als zelf geslagen worden? Ook als het geweld gestopt

Nadere informatie

Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling

Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling Doel Alertheid bij alle medewerkers van de HOED op signalen van kindermishandeling en (huiselijk) geweld. Tevens mogelijkheid tot effectief reageren op deze

Nadere informatie

Themaconferentie kwetsbare ouderen Richtlijn ouderenmishandeling

Themaconferentie kwetsbare ouderen Richtlijn ouderenmishandeling Themaconferentie kwetsbare ouderen Richtlijn ouderenmishandeling 23-06-2016 Topzorg voor ouderen Mw. M.E. van Houten, klinisch geriater Introductie Het begrip ouderenmishandeling is breed en kent vele

Nadere informatie

Veilig Thuis. 1Gelderland Noord & Midden

Veilig Thuis. 1Gelderland Noord & Midden Veilig Thuis advies en meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Werkconferenties in de zes regio s 1 Programma Werkconferentie Presentatie, wat brengt Veilig Thuis, Regionale werktafels met opdrachten

Nadere informatie

Meldcode Excellent Leven Stappenplan Ouderenmishandeling, Huiselijk geweld, Kindermishandeling

Meldcode Excellent Leven Stappenplan Ouderenmishandeling, Huiselijk geweld, Kindermishandeling Meldcode Excellent Leven Stappenplan Ouderenmishandeling, Huiselijk geweld, Kindermishandeling Stap 1 Vermoeden van mishandeling klik hier Stap 2 Overleg Stap 3 Informatie verzamelen Stap 4 Actie Stap

Nadere informatie

Zelfbeschadiging; wat kun jij doen om te helpen?

Zelfbeschadiging; wat kun jij doen om te helpen? Zelfbeschadiging; wat kun jij doen om te helpen? Familie of naaste zijn van iemand die zichzelf beschadigt kan erg moeilijk zijn. Iemand van wie je houdt doet zichzelf pijn en het lijkt alsof je niks kunt

Nadere informatie

SOVOR. Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

SOVOR. Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling SOVOR Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Maart 2014 1 Inleiding Het bevoegd gezag van de Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Roosendaal (SOVOR) overwegende dat a. SOVOR verantwoordelijk

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inleiding Meldcode Meldcode/Richtlijn

Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inleiding Meldcode Meldcode/Richtlijn Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Inleiding 3 Wat is misbruik en mishandeling? 3 Wat is huiselijk geweld? 4 Meldcode 5 Meldcode/Richtlijn 6 Wie gaat het gesprek voeren? 6 Mogelijke gevolgen Fout! Bladwijzer

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Datum vaststelling : 12-11-2007 Eigenaar : Beleidsmedewerker Vastgesteld door : MT Datum aanpassingen aan : 20-01-2015 Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Doel meldcode Begeleiders een stappenplan

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling HZ. Gelet op het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling;

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling HZ. Gelet op het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling; Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling HZ Het college van bestuur van de Stichting HZ University of Applied Sciences; Gelet op het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling;

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2 Bijlage Romeo Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Romeo, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies December

Nadere informatie

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht.

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Vierde nationaal congres opvoedingsondersteuning Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Ede,1 juni 2012 1 Opbouw workshop Coach je kind Kort voorstellen, warming up Presentatie van

Nadere informatie

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Geleding Besproken Besluitvorming Directeuren en GMR Jan-mrt 2011 April 2011 Directeuren en GMR Evaluatie mei 2012 Directeuren Evaluatie en update MO 5-3-2013 DB 26 maart 2013 Directeuren Evaluatie DB

Nadere informatie

Instrument voor risicoscreening in de vrouwenopvang

Instrument voor risicoscreening in de vrouwenopvang Instrument voor risicoscreening in de vrouwenopvang Datum afname Naam intaker Naam cliënt Uitslag risicoscreening Groen A. Achtergrondinformatie 1. Wie weet er (vermoedelijk) dat u bij de vrouwenopvang

Nadere informatie

wegwijzer eergerelateerd geweld

wegwijzer eergerelateerd geweld wegwijzer eergerelateerd geweld Eer Eer is de waarde van een persoon of zijn familie in een omgeving met een collecttivistische structuur en gedeelde waarden en normen. Eer is iets concreets, het is bezit.

Nadere informatie

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden.

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden. Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut www.huiselijkgeweldhollandsmidden.nl Huiselijk geweld stopt nooit vanzelf Misschien wil je

Nadere informatie

Hulp bij huiselijk geweld

Hulp bij huiselijk geweld Hulp bij huiselijk geweld Beter voor elkaar 2 Huiselijk geweld Wat is huiselijk geweld? Bij huiselijk geweld denk je al gauw aan een man die zijn vrouw of zijn kinderen slaat. Maar er zijn veel meer soorten

Nadere informatie

MELDCODE HUISELIJK GEWELD

MELDCODE HUISELIJK GEWELD MELDCODE HUISELIJK GEWELD status Definitief 11 februari 2014 pagina 1 van 7 Het bevoegd gezag van SPO de Liemers; overwegende dat SPO De Liemers verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit van de dienstverlening

Nadere informatie

Ik sta er niet meer alleen voor!

Ik sta er niet meer alleen voor! Ik sta er niet meer alleen voor! Zelfredzaamheid en eigen kracht zijn centrale begrippen in onze participatiesamenleving. Eén gezin, één plan, één hulpverlener is al uitgangspunt van beleid. Daaraan wordt

Nadere informatie

Ouderenmishandeling De rol van de gemeente

Ouderenmishandeling De rol van de gemeente Ouderenmishandeling De rol van de gemeente 11/21/2013 Congres huiselijk geweld 18 november 2013 Programma: Opening Inleiding landelijke aanpak ouderenmishandeling; de meldcode De rol van de gemeente: s-hertogenbosch

Nadere informatie

Instrument voor risicoscreening in de vrouwenopvang

Instrument voor risicoscreening in de vrouwenopvang Instrument voor risicoscreening in de vrouwenopvang Datum afname Naam intaker Naam cliënt Uitslag risicoscreening A. Achtergrondinformatie 1. Wie weet er (vermoedelijk) dat u bij de vrouwenopvang aanklopt?

Nadere informatie

Achtergebleven of achtergelaten?

Achtergebleven of achtergelaten? Achtergebleven of achtergelaten? Eindevaluatie project Voorlichtingscampagne achterlating Marokkaanse vrouwen Maart 2007 Werkgroep Mudawwanah 1 Eindevaluatie Voorlichtingscampagne achterlating Marokkaanse

Nadere informatie

dat MENS De Bilt in deze code ook vastlegt op welke wijze zij de beroepskrachten en vrijwilligers bij deze stappen ondersteunt;

dat MENS De Bilt in deze code ook vastlegt op welke wijze zij de beroepskrachten en vrijwilligers bij deze stappen ondersteunt; Inleiding Een Meldcode voor huiselijk geweld en kindermishandeling helpt professionals goed te reageren bij signalen van dit soort geweld. Sinds 1 juli 2013 zijn beroepskrachten verplicht zo'n Meldcode

Nadere informatie

CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL

CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL categorale opvang voor slachtoffers mensenhandel De categorale opvang voor slachtoffers van mensenhandel (COSM) omvat 70 veilige opvangplekken en is in

Nadere informatie

Seksuele gezondheid Uitdagingen voor migranten organisaties

Seksuele gezondheid Uitdagingen voor migranten organisaties Seksuele gezondheid Uitdagingen voor migranten organisaties Bijeenkomst bevordering seksuele gezondheid Noord Nederland en de rol van de zelforganisaties Drachten 15-3-2010 Bram Tuk Pharos, kennis en adviescentrum

Nadere informatie

Signaleren en melden huiselijk geweld en kindermishandeling

Signaleren en melden huiselijk geweld en kindermishandeling Signaleren en melden huiselijk geweld en kindermishandeling Handreiking voor woningcorporaties Huiselijk geweld Huiselijk geweld komt in onze samenleving te vaak voor. Jaarlijks worden ongeveer 107.000

Nadere informatie

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling 2014000336 Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Het College van Bestuur van Saxion Hogeschool Overwegende: dat het College van Bestuur verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit

Nadere informatie

Ouderenmishandeling. Relatie slachtoffer pleger

Ouderenmishandeling. Relatie slachtoffer pleger Ouderenmishandeling Naar schatting worden jaarlijks 200.000 ouderen slachtoffer van ouderenmishandeling. Ouderenmishandeling is het handelen of nalaten van handelen van al degenen die in een terugkerende

Nadere informatie

Methodebeschrijving Your Right 2Choose! Databank Effectieve interventies huiselijk geweld

Methodebeschrijving Your Right 2Choose! Databank Effectieve interventies huiselijk geweld Methodebeschrijving Your Right 2Choose! Databank Effectieve interventies huiselijk geweld Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Els Kok MOVISIE E.Kok@movisie.nl Els Kok is senior projectleider van

Nadere informatie

Meldcode Cibap Vakschool

Meldcode Cibap Vakschool Meldcode Cibap Vakschool Breng de signalen in kaart Vraag advies aan BSS en eventueel het Steunpunt Veilig Thuis Bespreek de signalen met de student Weeg het risico op gevaar voor de student: terugkoppeling

Nadere informatie

ergeten meer dan Meer dan Vergeten

ergeten meer dan Meer dan Vergeten meer dan Meer dan V een programma over dementie en oudere migranten ontwikkeld door Unie KBO en NOOM (Netwerk van Organisaties van Oudere Migranten) in samenwerking met bureau Kleurrijk Advies Achtergrond

Nadere informatie

Huiselijk en seksueel geweld & Veiligheid

Huiselijk en seksueel geweld & Veiligheid Congres Herken letsel door geweld! 1 oktober 2015 Mijn presentatie Hilde Bakker, adviseur aanpak huiselijk en seksueel geweld Huiselijk en seksueel geweld & Veiligheid Senior adviseur Aanpak 1. Huiselijk

Nadere informatie

openbare Cees Wilkeshuisschool

openbare Cees Wilkeshuisschool openbare Cees Wilkeshuisschool Deventer 2013 Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Een meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is een stappenplan dat gebruikt kan worden als er vermoedens

Nadere informatie

VOORBEELD PROJECTPLAN

VOORBEELD PROJECTPLAN VOORBEELD PROJECTPLAN PROJECTOMSCHRIJVING / STAPPENPLAN / TIJDPAD 1. Inleiding Waarom een project over veiligheid? Een veilige woning en een veilige woonomgeving is voor iedereen belangrijk! Hoewel de

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen.

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. ADHD Wachtkamerspecial Onderbehandeling van ADHD bij allochtonen: kinderen en volwassenen N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. Inleiding

Nadere informatie

Werkinstructie benaderen intermediairs Sense

Werkinstructie benaderen intermediairs Sense Werkinstructie benaderen intermediairs Sense BIJLAGE 7 Voorbeeld van de opzet van de presentatie in PowerPoint BIJLAGE 7 VOORBEELD VAN DE OPZET VAN DE PRESENTATIE IN POWERPOINT] 1 WERKINSTRUCTIE BENADEREN

Nadere informatie

Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren?

Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren? Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren? Effectonderzoek naar de aanpak huiselijk geweld in de G4 Majone Steketee Katinka Lünnemann Bas Tierolf Belangrijkste

Nadere informatie

5 Samenvatting en conclusies

5 Samenvatting en conclusies 5 Samenvatting en conclusies In 2008 werden in Nederland bijna 5,2 miljoen mensen het slachtoffer van criminaliteit (cbs 2008). De meeste van deze slachtoffers kregen te maken met diefstal of vernieling,

Nadere informatie

Verslag project. Ouderenmishandeling in de Kop van Noord-Holland. Agendasetting afstemming overdracht - positionering

Verslag project. Ouderenmishandeling in de Kop van Noord-Holland. Agendasetting afstemming overdracht - positionering Verslag project Ouderenmishandeling in de Kop van Noord-Holland Agendasetting afstemming overdracht - positionering Projectperiode: 1 juni 2005 t/m 31 december 2005 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Doel en

Nadere informatie

Meldcode Cibap Vakschool

Meldcode Cibap Vakschool Meldcode Cibap Vakschool Breng de signalen in kaart Vraag advies aan STB/TTC en eventueel het SHG/AMK Bespreek de signalen met de student Weeg het risico op gevaar voor de student: terugkoppeling STB Melding

Nadere informatie

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Kinderen 5-12 jaar KOPP/KVO Doe-praatgroep (8-12 jaar). Een vader of moeder met problemen Als je vader of moeder een psychisch of verslavingsprobleem heeft

Nadere informatie

Handvatten voor het omgaan met zelfbeschadiging

Handvatten voor het omgaan met zelfbeschadiging Handvatten voor het omgaan met zelfbeschadiging Als iemand in jouw omgeving zichzelf beschadigt is dat erg ingrijpend. Het kan allerlei emoties oproepen. Je bent misschien erg verdrietig, boos of je voelt

Nadere informatie

Basisschool de Bukehof, Oudenbosch

Basisschool de Bukehof, Oudenbosch Basisschool de Bukehof, Oudenbosch 2015-2016 0 Het bevoegd gezag van basisschool de Bukehof Overwegende dat de school verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit van de dienstverlening aan haar leerlingen

Nadere informatie

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren Mishandeling en seksueel geweld Laat het niet zomaar gebeuren Alles over mishandeling en seksueel geweld Meldpunt Geweld, Misbruik en Kindermishandeling tel. 1712 elke werkdag van 9 tot 17 uur Dit nummer

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Informatie voor professionals 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Signaleren en samen aanpakken Wat is huiselijk geweld en wat is kindermishandeling? Verplicht

Nadere informatie

Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Stichting Werkplaats Kindergemeenschap. Voortgezet Onderwijs

Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Stichting Werkplaats Kindergemeenschap. Voortgezet Onderwijs Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Stichting Werkplaats Kindergemeenschap Voortgezet Onderwijs Stichting Werkplaats Kindergemeenschap 2013 Inleiding Het opstellen van deze meldcode vloeit

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties Schedeldoekshaven

Nadere informatie

Een Veilig Thuis. Daar maak je je toch sterk voor?

Een Veilig Thuis. Daar maak je je toch sterk voor? Een Veilig Thuis. Daar maak je je toch sterk voor? Hollands Midden 27 oktober 2015 Naam spreker: mevr. H. Sachse Functie: vertrouwensarts 1 Over volwassenen en kinderen Over lichamelijk geweld en andere

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld. en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld. en kindermishandeling Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam-Rijnmond en kindermishandeling 2 Waarom een meldcode De Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam- Rijnmond is een stappenplan

Nadere informatie

Als het misgaat.. bel ik jou Steun voor kinderen van 0-18 jaar die getuige zijn geweest van huiselijk geweld. JSO Marjanne van Esveld

Als het misgaat.. bel ik jou Steun voor kinderen van 0-18 jaar die getuige zijn geweest van huiselijk geweld. JSO Marjanne van Esveld Als het misgaat.. bel ik jou Steun voor kinderen van 0-18 jaar die getuige zijn geweest van huiselijk geweld JSO Marjanne van Esveld Programma Huiselijk geweld: beleving, cijfers, gevolgen, thema s Doelen

Nadere informatie

BESCHERMING TEGEN GEWELD

BESCHERMING TEGEN GEWELD BESCHERMING TEGEN GEWELD Wat je zelf kunt doen NEDERLANDS TransAct ondersteunt beleidsmakers, managers, opleiders, artsen, hulpverleners en andere intermediairs in de zorg- en welzijnssector, beroepskrachten

Nadere informatie

Voor wie is het project bedoeld?

Voor wie is het project bedoeld? Voor wie is het project bedoeld? Het Merel van Groningen-project is er voor verschillende groepen jongeren. De belangrijkste doelgroep is de categorie jongeren in de leeftijd 12-16 jaar. We maken daarbij

Nadere informatie

Tijne Berg- le Clercq Senior inhoudelijk medewerker, Nederlands. Onderzoeker, Verwey-Jonker Instituut. JeugdZo! 7 november, 2012

Tijne Berg- le Clercq Senior inhoudelijk medewerker, Nederlands. Onderzoeker, Verwey-Jonker Instituut. JeugdZo! 7 november, 2012 Wat werkt in de aanpak van kindermishandeling? Tijne Berg- le Clercq Senior inhoudelijk medewerker, Nederlands Jeugdinstituut t Jodi Mak Onderzoeker, Verwey-Jonker Instituut JeugdZo! 7 november, 2012 Opzet

Nadere informatie

Verslag Deeltraject campagne Ouderen in veilige handen. - Een veilig thuis, daar maak je je toch sterk voor? -

Verslag Deeltraject campagne Ouderen in veilige handen. - Een veilig thuis, daar maak je je toch sterk voor? - Verslag Deeltraject campagne Ouderen in veilige handen - Een veilig thuis, daar maak je je toch sterk voor? - Stichting Lize Maart 2014 Naar schatting zijn er elk jaar 200.000 ouderen slachtoffer van mishandeling.

Nadere informatie

28638 Mensenhandel. Brief van de minister van Veiligheid en Justitie. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

28638 Mensenhandel. Brief van de minister van Veiligheid en Justitie. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 28638 Mensenhandel Nr. 143 Brief van de minister van Veiligheid en Justitie Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 25 april 2016 Op 14 april heeft de Nationaal Rapporteur Mensenhandel

Nadere informatie

1 Triage aan de voordeur op basis van de binnengekomen melding

1 Triage aan de voordeur op basis van de binnengekomen melding TRIAGE-INSTRUMENT VEILIG THUIS 0.6 - WERKDOCUMENT (voor de instructie zie de handleiding van het triage-instrument) 1 Triage aan de voordeur op basis van de binnengekomen melding Beschrijf de zorg die

Nadere informatie

Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar)

Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar) 3a Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar) Deze factsheet beschrijft de resultaten van de gezondheidspeiling najaar 2005 van volwassenen tot 65 jaar in Zuid-Holland Noord met betrekking tot de geestelijke

Nadere informatie

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken Trainingsaanbod Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken 1 Trainingsaanbod Als beroepskracht hoort en ziet u veel en bent u vaak de eerste die mogelijke

Nadere informatie

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang Grensoverschrijdend gedrag Klik Kinderopvang wijst alle vormen van grensoverschrijdend gedrag af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang grensoverschrijdend gedrag voorkomen

Nadere informatie

FLEVOMONITOR 2006 Kwetsbare Groepen en Huiselijk Geweld. Annemieke Benschop, Susan Place, Marije Wouters & Dirk J. Korf

FLEVOMONITOR 2006 Kwetsbare Groepen en Huiselijk Geweld. Annemieke Benschop, Susan Place, Marije Wouters & Dirk J. Korf FLEVOMONITOR 2006 Kwetsbare Groepen en Huiselijk Geweld Annemieke Benschop, Susan Place, Marije Wouters & Dirk J. Korf Dit onderzoek is uitgevoerd door het Bonger Instituut voor Criminologie van de Universiteit

Nadere informatie

Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voorlopig vastgesteld door directeur-bestuurder 9 februari 2012 instemming PGMR 8 maart 2012 definitief

Nadere informatie