EDUCATIEOPZET Training Illness Management & Recovery

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "EDUCATIEOPZET Training Illness Management & Recovery"

Transcriptie

1 EDUCATIEOPZET Training Illness Management & Recovery TRAININGSDAGEN 1 T/M 4 Educatiehandboek IMR Saxion

2 Verantwoording Educatie training IMR De training omvat vier dagen waarin in de basis het volgende wordt uitgelegd: visie op herstelgericht werken en de drie methoden motiverende gespreksvoering, cognitieve gedragstherapie en educatietechnieken. De twaalf IMR modulen vormen het raamwerk waarin de stof aangeboden wordt. Het doel is dat de deelnemers bekend worden gemaakt met enkele modulen en dat zij alle methoden goed kunnen toepassen in deze IMR modulen. Op de trainingsdagen 2, 3 en 4 staan daardoor telkens 2 modulen per dag op het programma zodat voldoende diepgang bereikt kan worden in het eigen maken en toepassen van de methoden. Elke IMR module komt een keer aan bod zodat mensen vragen kunnen stellen n.a.v. de inhoud en opzet. Module 1, 8, 9, 10, 11 komen meteen in training 1 aan bod en zijn niet als huiswerk aangedragen. Modulen worden tijdens de bijeenkomst door verschillende subgroepen gelezen (elke subgroep neemt twee modulen tot zich) zodat er een terugkoppeling kan plaatsvinden in de subgroepen en de inhoud daarmee voldoende behandeld kan worden. Elke gespreksmethode/techniek wordt behandeld met behulp van theorie, oefening (waarin ieder individu aan het denken gezet wordt of waarin iedereen iets kan inoefenen), rollenspel (waarbij er in twee grote subgroepen gespeeld kan worden zodat IMR groep nagebootst kan worden). De deelnemers willen soms onder een rollenspel uitkomen. Het is belangrijk om wel hiermee te oefenen omdat dat de mogelijkheid geeft om tegen zaken aan te lopen die lijken op die van de praktijk. Informatie Saxion University of Applied Sciences Herstelgerichte zorg en client empowerment Marijke Brugman Coördinator netwerk IMR Inge Geerink, projectleider T: T: E: m.j Educatiehandboek IMR Saxion

3 Inhoud 1. Trainingsprogramma bijeenkomst 1 2. Trainingsprogramma bijeenkomst 2 3. Trainingsprogramma bijeenkomst 3 4. Trainingsprogramma bijeenkomst 4 Educatiehandboek IMR Saxion

4 Training 1 Herstelgerichte zorg mbv IMR Saxion Kenniscentrum Gezondheid, Welzijn & Technologie Lectoraat GGZ herstelgerichte zorg en cliënt empowerment Voorbereiding van deelnemers op dag 1 van de training: Voorafgaand aan de training lezen de deelnemers het visiestuk lectoraat GGZ visie op herstel (2010). Deze wordt digitaal opgestuurd naar de deelnemers en wordt opgenomen in de map met trainingsmateriaal IMR (lectoraat GGZ). Dagdeel 1 Visie Kennismaking, beginsituatie deelnemers en verwachtingen Theorie herstelgerichte zorg en cliënt empowerment (gebaseerd op visiestuk lectoraat GGZ) pauze Individuele opdracht (herstelthermometer) en subgroepopdracht: vertaling van herstelvisie naar eigen houding, vaardigheden en beleid (huidige en gewenste situatie uitwerken op schaalvraag) Dagdeel 2 Methodiek IMR en groepsdynamica Informatie methodiek IMR (twaalf modulen). Subgroepopdracht: analyse van enkele IMR modules (1, 8, 9, 10, 11) met terugkoppeling in de groep Pauze Theorie groepsdynamica Evaluatie en vooruitblik volgende bijeenkomsten Bijlagen Invuloefening Herstelthermometer Invuloefening IMR methodiek Alle powerpointpresentaties zijn in de laatste bijlage als pdf bestand toegevoegd Ppt herstelgerichte zorg Ppt groepsdynamica Educatiehandboek IMR Saxion

5 Inventarisatie randvoorwaarden herstelgerichte zorg Herstelvisie van het lectoraat GGZ (2010): Cliënten GGZ moeten meer regie en zeggenschap krijgen en gebruiken om te bepalen hoe ze hun leven op verschillende levensgebieden kunnen inrichten. Herstel heeft als centraal thema zingeving op diverse levensgebieden. Aan herstel wordt gewerkt in de vierhoek cliënt naastbetrokkene ervaringsdeskundige - professional. Hiervoor heeft de professional een adequate houding en de juiste vaardigheden nodig die passen bij het herstelconcept dat leidend is in de zorg voor cliënten met een langdurende psychische aandoening. De professional heeft kennis nodig over begrippen herstel, veerkracht, sociale steun en self-efficacy, mastery en locus of control. De professional zal nauw samen werken met ervaringsdeskundigen en naast betrokkenen zodat er meer gebruik wordt gemaakt van de ervaringskennis van (ex-) cliënten en hun naasten. Cliënten, naastbetrokkenen, ervaringsdeskundigen en professionals werken samen aan het herstel, parallel aan de start van de behandeling van zijn psychiatrische aandoening en/of verslaving. Factoren die herstel bevorderen op cliëntniveau (Spaniol e.a. in: Vervaeke en ozgroep LUCAS, 2005) Keuzemogelijkheden Hoop, geloof en vertrouwen Vervullen van sociale rollen Betekenisvol netwerk Deelname aan activiteiten Juiste medicatie Ondersteuning bij praktische zaken. Houding hierbij van de hulpverlener (Droes en Plooy, 2010): Bevordert het herstel van de persoon door: heeft een attitude van hoop en optimisme Is present Gebruikt zijn professioneel referentiekader op terughoudende bescheiden wijze Maakt ruimte voor, ondersteunt het maken van en sluit aan bij het eigen verhaal van de cliënt Herkent en stimuleert het benutten van de eigen kracht van de cliënt Erkent benut en stimuleert ervaringsdeskundigheid Erkent benut en stimuleert de ondersteuning door belangrijke anderen Gericht op het verlichten van het lijden en het vergroten van eigen regie autonomie Is gericht op het terugdringen van ziekteverschijnselen door: Het ondersteunen van zelfmanagement Het toegankelijk maken en bieden van de door de cliënt gewenste behandeling Het delen in plaats van het vermijden van behandelrisico s Het ontwikkelen en toepassen van adequate bemoeizorgprocedures Bevordert door de cliënt gewenst maatschappelijk rolherstel door: Het nastreven van sociale participatie/inclusie Het bestrijden van stigma, discriminatie en uitsluiting Educatiehandboek IMR Saxion

6 Het waar wenselijk uitvoeren van belangenbehartiging en zorgen voor rechtsbescherming Herstelgericht werken op uitvoeringsniveau en beleidsniveau Herstelgericht werken vanaf dag 1: herstelgerichte methodiek / methoden / instrumenten / onderzoeksinstrumenten / gesprekstechnieken. Inzetten van ervaringskennis / deskundigheid van de cliënt Samenwerking tussen cliënt naastbetrokkenen professionals ervaringsdeskundigen (Visie Lectoraat GGZ, 2010) Cliëntparticipatie in behandel- en begeleidingsplan Terugdringing van dwangmaatregelen, zelfbepaling in crisissituaties Toegankelijk aanbod Herstelwerkgroepen en lotgenotencontact (ROPI, 2010). Educatiehandboek IMR Saxion

7 Lectoraat GGZ. Training Totaal Herstelgerichte zorg mbv IMR Dag 1 Visie op herstel en IMR Welke nieuwe elementen zie je in de modulen 1, 8, 9,10,11? Welke overlap zie je? En onder welke methode, instrument of techniek valt dit van wat je nu gebruikt? Welke meerwaarde zie je in IMR als geheel? Educatiehandboek IMR Saxion

8 Herstelthermometer Doel: persoonlijke reflectie (welke houding, ervaringen en ideeën heb je rondom herstel) en aansluitend uitwisseling van ervaringen. 1. Ik heb vertrouwen in de kracht van onze cliënten. Schrijf hieronder op in welke mate je vertrouwen hebt in de kracht van de cliënten (eventueel met een voorbeeld) Door middel van mijn gesprekstechnieken help ik mijn cliënten in het verwezenlijken van hun doelen. Schrijf hieronder welke gesprekstechnieken je het meeste helpen in het verwezenlijken van hun doelen (eventueel met een voorbeeld) Ik geloof dat de methodiek van onze instelling bijdraagt aan het herstel van de cliënten. Schrijf hieronder op in welke mate de methodiek bijdraagt aan het herstel van de cliënten (eventueel met een voorbeeld) Herstel kan het beste bereikt worden met een optimale samenwerking tussen cliënten, hun naasten en hun begeleiders. Schrijf hieronder op hoe je ooit herstel bereikt hebt in samenwerking met een cliënt, zijn naaste en hun begeleiders (eventueel met een voorbeeld) Educatiehandboek IMR Saxion

9 Observatieformulier Illness Management and Recovery Totaal Indien de cliënt in stadium van voorbeschouwing of overpeinzing zit: Observaties De ander is bereid (willen) (ja / nee) De ander heeft het vermogen (kunnen) (ja /nee) De ander is gereed (klaar voor de start) (ja / nee) Letterlijke uitspraken gespreksvoerder Effect op de ander Behandelde module IMR:... Kruis hieronder aan welke technieken gebruikt zijn: Motiverende gespreksvoeringstechnieken 0 Open vragen stellen 0 Luister reflectief 0 Bevestigen 0 Samenvatten 0 Verandertaal uitlokken 0 Verbinden van informatie en vaardigheden aan persoonlijke doelen 0 Exploreren van voor- en nadelen van huidige en gewenste situatie 0 Stimuleren van hoop en positieve verwachtingen 0 Positief heretiketteren Cognitieve gedragstherapie technieken 0 Bekrachtigen/ belonen 0 Vorming 0 Cognitieve herstructurering 0 Ontspanningstechnieken 0 Rollenspelen 0 Model-leren (Psycho-)educatie technieken 0 Spreektempo /opdelen van informatie 0 Pauzes inlassen 0 Tijd geven aan cliënt om te antwoorden en/of te beslissen 0 Gedoseerde mimiek/houding 0 Adequaat taalgebruik Educatiehandboek IMR Saxion

10 IMR Trainingsverslag Datum: Begin-en eindtijd bijeenkomst: Locatie: IMR uitvoerder: Huiswerkopdracht vorige bijeenkomst (en vooruitgang die geboekt is): Thema van deze bijeenkomst (plus module nummer): Gebruikte technieken in deze bijeenkomst: Motiverende gespreksvoeringstechnieken: 0 Open vragen stellen 0 Samenvatten 0 Luister reflectief 0 Verandertaal uitlokken 0 Bevestigen 0 Verbinden van informatie en vaardigheden aan persoonlijke doelen 0 Exploreren van voor- en nadelen van huidige en gewenste situatie 0 Stimuleren van hoop en positieve verwachtingen 0 Positief heretiketteren Cognitieve gedragstherapie technieken: 0 Bekrachtigen/ belonen 0 Ontspanningstechnieken 0 Vorming 0 Rollenspelen 0 Cognitieve herstructurering 0 Model-leren (Psycho-)educatie technieken 0 Spreektempo / opdelen van informatie 0 Tijd geven aan cliënt om te antwoorden en/of te beslissen 0 Pauzes inlassen 0 Gedoseerde mimiek/ houding 0 Adequaat taalgebruik Stadia van gedragsverandering (bij individuele bijeenkomst): 0 voorbeschouwing 0 overpeinzing 0 beslissing 0 gedragsverandering 0 gedragsbehoud Output huidige bijeenkomst (groepsoutput en individuele output, gebruik ook achterkant): Huiswerkopdracht volgende bijeenkomst: Educatiehandboek IMR Saxion

11 Training 2 Herstelgerichte zorg mbv IMR Saxion Kenniscentrum Gezondheid, Welzijn & Technologie Lectoraat GGZ herstelgerichte zorg en cliënt empowerment Voorbereiding op dagdeel 3 en 4 van de IMR training: Lezen van module 3 stress kwetsbaarheidsmodel en 4 sociale steun. Lees ook de bijbehorende tekst uit Werkboek voor trainers mbt module 3 en 4. Dagdeel 3 en 4 Motiverende gespreksvoering (MGV) uur Opening en inleiding op dagdeel 3 en 4. Vragen n.a.v. huiswerk uur Theorie over Motiverende Gespreksvoering (Miller & Rollnick) met DVD fragment uur pauze uur Theorie en invuloefening eenvoudige, versterkte en dubbelzijdige reflectie uur Groepsrollenspel vaardigheden open vragen, reflecteren, bevestigen en samenvatten rondom module IMR 3 Stresskwetsbaarheidsmodel (wat doet u om stress te verminderen?) uur Theorie verandertaal uur Oefening in tweetallen: verandertaal uur pauze uur Groepsrollenspel vaardigheden open vragen, reflecteren, bevestigen, samenvatten en verandertaal rondom module IMR 4 Sociale steun (wat kunt u doen om een hechtere relatie te ontwikkelen?) uur Evaluatie en vooruitblik volgende bijeenkomsten Bijlagen: Observatieformulier MGV Feedback formulier: reflectie op gesprek Invuloefening reflecteren Ppt MGV Educatiehandboek IMR Saxion

12 Observatieformulier Motiverende Gespreksvoering Indien de cliënt in stadium van voorbeschouwing of overpeinzing zit: Observaties De ander is bereid (willen) (ja / nee) De ander heeft het vermogen (kunnen) (ja /nee) De ander is gereed (klaar voor de start) (ja / nee) Letterlijke uitspraken gespreksvoerder Effect op de ander Open vragen stellen wie, wat, welk, wanneer, hoe kijk uit met waarom vragen Luister reflectief eenvoudige reflectie versterkte reflectie dubbelzijdige reflectie Bevestigen complimenten uiting van waardering en begrip Samenvatten elementen uit het verhaal aan elkaar koppelen, kan gericht zijn op verandertaal of wat cliënt al bereikt heeft Verandertaal uitlokken Evocatieve vragen stellen, belangenlineaal gebruiken, beslissingsbalans onderzoeken, uitweiden, vragen naar extremen, terugkijken, vooruitkijken, doelen en waarden verkennen Educatiehandboek IMR Saxion

13 Reflectie op GESPREK Reflecteer op het afgelopen gesprek door het cijfer dat voor u geldt te omcirkelen. De vragen zijn alle volgens hetzelfde patroon. Een uitspraak wordt steeds gevolgd door de cijfers = ik ben het er helemaal niet mee eens 2 = ik ben het niet echt met de uitspraak eens 3 = ik ben het gedeeltelijk met de uitspraak eens 4 = ik ben het volledig met de uitspraak eens 1. ACCEPTATIE Ik voelde me geaccepteerd 2. RESPECT Ik voelde me gerespecteerd 3. BEGRIP Ik voelde me begrepen 4. EERLIJKHEID EN OPRECHTHEID Hij/zij was eerlijk en oprecht 5. TOEKOMSTGERICHTHEID We werkten aan mijn doelen; mijn doelen waren belangrijk 6. INHOUD De voor mij belangrijke zaken zijn besproken 7. LUISTEREN Hij/zij luisterde goed naar mij 8. HOOP Ik voel me hoopvol na het gesprek Educatiehandboek IMR Saxion

14 Invuloefening: Omgaan met weerstand Onderstaand vind je en aantal uitspreken van patiënten Wat is de onderliggende boodschap? Verzin een eenvoudige en een versterkte reflectie (en indien mogelijk een dubbelzijdige reflectie) waarmee gereageerd kan worden op deze uitspraak? Welke past er het beste bij? 1. Wat maakt het nou uit, een beetje alcohol. We doen allemaal wel dingen die ongezond zijn. 2. Ik snap het niet. Ik kom bij u vanwege angstklachten en nu begint u over een cursus omgaan met agressie. 3. Ik ben hier omdat het moet van mijn vrouw. Ik zie hier zelf het nut niet van in. 4. Mijn man zegt ook dat ik tot niets in staat ben. Hij heeft gelijk. Ook al zou ik willen veranderen, het gaat me toch nooit lukken. Educatiehandboek IMR Saxion

15 Educatiehandboek IMR Saxion

16 Training 3 Herstelgerichte zorg mbv IMR Saxion Kenniscentrum Gezondheid, Welzijn & Technologie Lectoraat GGZ herstelgerichte zorg en cliënt empowerment Voorbereiding op dagdeel 5 en 6 van IMR training Lezen van IMR module Praktische Feiten over. : 2a Psychose en schizofrenie, 2b bipolaire stoornis en 2c depressie en module 5 Effectief gebruik van medicatie. Lees ook de bijbehorende tekst uit Werkboek voor trainers m.b.t. module 2 en 5. Dagdeel 5 en 6 Ervaringsdeskundigen en (Psycho )educatie technieken Opening en inleiding op dagdeel 5 en 6. Vragen n.a.v. huiswerk Theorie psycho educatie Invuloefening (psycho )educatie ervaringen Twee groepsrollenspelen rondom module 2 en Terugkoppeling huiswerkopdracht uit bijeenkomst 1 rondom herstelgericht werken binnen het team lunch Gastspreker: ervaringsdeskundige van het lectoraat Herstelgerichte zorg en Client empowerment. Visie op inzetten van ervaringskennis en ervaringsdeskundigen pauze Uitwerking in subroepen: Welke mogelijkheden heb je om gebruik te maken van ervaringskennis? Welke mogelijkheden zijn er om samen te werken met ervaringsdeskundigen? Evaluatie en vooruitblik op volgende bijeenkomst. Bijlagen Observatieformulier (psycho )educatietechnieken Ppt (psycho )educatietechnieken Ppt ervaringsdeskundigen Educatiehandboek IMR Saxion

17 Observatieformulier (Psycho)-educatietechnieken Informatie over therapie (ja / nee) Informatie over stoornis (ja / nee) Informatie over... Spreektempo - nieuwe informatie opdelen in behapbare brokken - praat niet te veel achter elkaar - praat in rustig tempo Letterlijke uitspraken gespreksvoerder Observaties Effect op de ander Pauzes inlassen om te checken of de informatie begrepen is dmv: - cliënt laten herhalen wat huiswerkopdracht is of wat er gezegd is - vraag of de cliënt het begrepen heeft - laat de cliënt het belangrijkste op papier zetten zodat hij dat terug kan lezen en kan overdenken - geef eventueel een voorbeeld en vraag of dat het verduidelijkt heeft - herhaal info indien de cliënt signalen geeft dat het niet begrepen is Tijd geven om de cliënt te laten antwoorden - adequaat gebruik van stiltes - vraag door en wat nog meer Tijd geven aan cliënt om beslissingen te maken - tijdens de sessie - na de sessie Juiste mimiek en houding - rustige bewegingen - doseer oogcontact Adequaat taalgebruik - gepaste woorden (waar mogelijk in taal van cliënt) - gepaste zinslengte - gepaste verhouding spreektijd hulpverlener versus cliënt Educatiehandboek IMR Saxion

18 Training 4 Herstelgerichte zorg mbv IMR Saxion Kenniscentrum Gezondheid, Welzijn & Technologie Lectoraat GGZ herstelgerichte zorg en cliënt empowerment Voorbereiding op dagdeel 7 en 8 van de IMR trainig Lezen van IMR module 6 Gebruik van alcohol en drugs en module 7 Terugvalpreventie. Lees ook de bijbehorende tekst uit Werkboek voor trainers m.b.t module 6 en 7. Dagdeel 7 en 8 Cognitieve Gedragstherapie (CGT) uur Opening en inleiding op dagdeel 7 en 8. Vragen n.a.v. huiswerk uur Theorie over Cognitieve gedragstherapie met DVD fragment uur pauze uur Oefening cognitieve herstructurering uur Groepsrollenspel met technieken cognitieve herstructurering en rollenspel rondom module IMR 6 Gebruik van alcohol en drugs (weigeren van aangeboden alcohol) uur lunch uur Oefening vorming rondom module IMR 7 Terugvalpreventie (schaalvraag over terugvalpreventie) uur Groepsrollenspel rondom module IMR 7 Terugvalpreventie (rollenspel input van familie en naastbetrokkenen) uur Eindevaluatie training totaal IMR Bijlagen Observatieformulier CGT Toelichting PP Cognitieve gedragstherapie Ppt cognitieve gedragstherapie Educatiehandboek IMR Saxion

19 Observatieformulier Cognitieve gedragstherapie Indien de cliënt in stadium van voorbeschouwing of overpeinzing zit: Observaties De ander is bereid (willen) (ja / nee) De ander heeft het vermogen (kunnen) (ja /nee) De ander is gereed (klaar voor de start) (ja / nee) Letterlijke uitspraken gespreksvoerder Effect op de ander Bekrachtigen / belonen ondersteunen van adequate overtuigingen en denkbeelden - compliment/gunst/cadeau - vast ratioschema - vast intervalschema Vorming / shaping nieuw complex gedrag opdelen in kleine stappen. Elk stapje belonen en terug kijken op wat al behaald is - schaalvraag Cognitieve herstructurering analyse op gebeurtenis gedachten gevoelens gedrag- gevolg Ontspanningstechnieken - mindfullness - lichaamsgerichte oefeningen - visualisaties Rollenspelen - rollenspel basis - rechtbankmethode Model-leren - demonstratie door hv - rolmodel / ervaringsdeskundige Educatiehandboek IMR Saxion

20 Achterliggende informatie met betrekking tot de ppt CGT: Theorie disfunctionele gedachten: Kerngedachten (globaal, star, overgegeneraliseerd). Ik ben incompetent Tussenliggende ideeën (regels, attitudes, veronderstellingen, meestal onuitgesproken). Als ik iets niet voor 100% begrijp dan ben ik stom Automatische gedachten (oppervlakkige cognities). Dit is te moeilijk, dit begrijp ik nooit Voorbeeld doe-en praatgroep kinderen van verslaafde ouders: Nadia haar moeder kan heel uitbundig doen als ze gedronken heeft. Nadia voelt zich ongemakkelijk en angstig als haar vriendinnen bij haar op bezoek zijn. Automatische gedachte: Ze vinden mij niet leuk. Tussenliggende ideeën: ze denken vast dat ik op mijn moeder lijk. Als mijn moeder raar doet vinden ze mij ook raar. Kerngedachten: Ik ben hetzelfde als mijn moeder. Door de gedachte ze vinden mij niet leuk voelt ze zich ongemakkelijk en angstig als ze vriendinnen op bezoek heeft. Alternatieve gedachte ik doe aardig en wat mijn moeder doet moet ze zelf weten. OF ik ben niet hetzelfde als mijn moeder en ik ben niet verantwoordelijk voor haar OF mijn vriendinnen vinden me aardig en als mijn moeder raar doet dan vinden mijn vriendinnen me nog steeds aardig. Oefening cognitieve herstructurering vervalt in trainingsdag van CGT aangezien de theorie en DVD vertonen wellicht langer duren dan een uur. En nabespreking van groepsrollenspel van uur ook langer duurt dan een uur. Groepsrollenspel 1 Duur ong. 30 min. Spelen 15 min. Nabespreken 15 min. Twee subgroepen van 6, 1 observant, 4 cliënten, 1 begeleider. Module 6 Gebruik van alcohol en drugs (knip onderstaande rollen uit) Rol hulpverlener: Je gaat met de groep oefenen in het weigeren van aangeboden alcohol aangezien cliënt A en B bezig zijn met het minderen van hun alcoholgebruik. Je laat ze een rollenspel spelen waarbij een buurman bij een cliënt aan de deur komt en gezellig samen een biertje wil drinken bij een voetbalwedstrijd. De buurman heeft twee flesjes Bokbier meegenomen. Cliënt A is namelijk bang voor deze situatie. Op blz. 61 van de begeleidershandleiding van IMR staat hoe het weigeren geoefend kan worden. De belangrijkste aspecten van effectieve assertieve vaardigheden bij het omgaan met het aanbod van middelen omvatten: 1. het spreken met vaste en luide stem, 2. duidelijk makend dat men niet wil gebruiken en 3. het niet maken van excuses voor de weigering, want dat lokt discussie uit. 4. De weigering blijven herhalen en de ruimte verlaten als de aanbieder van de middelen volhoudt. 5. Indien de middelen worden aangeboden door een vriend, kan betrokkene voorstellen een andere activiteit te gaan ondernemen. Wees open tegenover vrienden en familieleden over het feit dat u wilt minderen of stoppen en dat dit voor u belangrijk is en vraag hen dit te respecteren. Educatiehandboek IMR Saxion

21 6. Als druk wordt uitgeoefend om te gebruiken kan men het aanbod afweren door uit te leggen dat men gestopt is met middelengebruik en dat het aanbod niet op prijs wordt gesteld. Cliëntrol: Je hebt een externe locus of control (je denkt dat je geen invloed hebt op dingen die je meemaakt (aangeleerde hulpeloosheid). Je voert het rollenspel wel uit maar je denkt dat de buurman toch niet naar je luistert en dat hij gewoon binnenkomt ook al geef jij aan dat je geen alcohol in huis wilt hebben en dat hij een andere keer welkom bij je is maar wel zonder alcohol. Deze gedachte vertel je aan de hulpverlener voor of na het rollenspel weigeren van.... Rollenspel 2 Duur ong. 30 min. Spelen 15 min (2x). Nabespreken 15 min. Tweetallen, ook wisselen van rol. Module 6 Gebruik van alcohol en drugs (knip onderstaande rollen uit) Rol hulpverlener: Je gaat oefenen in tweetallen met de techniek Vorming/ shaping. Je legt de cliënt een schaalvraag voor: Op een schaal van 0-10 waarbij 0 staat voor ik ken mijn waarschuwingssignalen niet en waarbij 10 staat voor ik ken mijn waarschuwingssignalen volledig waar sta je dan nu? Vraag door: Wat zit er in die (cijfer). Hoe weet je dit? Wat zit er nog meer in die (cijfer)? Hoe weet je dit? Wie heeft je daarmee geholpen? Enz. Complimenteer de cliënt op wat hij al weet. Waar wil je naar toe (welk cijfer)? Wat is het kleinst haalbare stapje? Wat zou je deze week daarin kunnen doen? Wie kan je helpen bij dit stapje? Wie nog meer? Wat moet je hiervoor doen om meer te weten over je unieke waarschuwingssignalen? Gebruik de voorbeelden uit de module 7 (blz. 7 t/m 15). Theorie vorming: Nieuw complex gedrag wordt opgesplitst in kleine stapjes. Elk stapje wordt getraind en beloond. Er wordt steeds teruggekeken hoeveel er al bereikt is en daarover wordt gecomplimenteerd. Hulpmiddel: schaalvraag. Waar sta je nu? Wat zit daar in / wat doe je al? Wat nog meer? Waar wil je naar toe? Wat is het kleinst haalbare stapje? Wat nog meer? Groepsrollenspel 3 Duur ong. 30 min. Spelen 15 min. 15 min. Nabespreken. Twee subgroepen van 6, 1 observant, 4 cliënten, 1 begeleider. Module 7 terugvalpreventie Rol hulpverlener: Ga met cliënt Arno oefenen hoe hij een gesprek kan voeren met zijn beide ouders om te achterhalen welke eerste voortekenen van een psychose er volgens hen zijn bij hem. Cliënt Arno weet dat zelf namelijk niet en geeft aan dat hij het moeilijk vindt om dit gesprek te voeren en weet niet hoe hij dit moet aanpakken. Gebruik cliënt B en C zodat zij de ouders van cliënt Arno kunnen spelen of speel een van de ouders zelf. Je kan ook zelf cliënt Arno spelen zodat je kan voordoen hoe het gesprek gevoerd kan worden. Rol cliënt Arno: Jij weet niet welke voortekenen er zijn geweest toen je twee maal een psychotische episode had. Je Educatiehandboek IMR Saxion

22 wilt dit graag achterhalen bij je ouders en wilt daar over in gesprek maar je ziet er tegen op. Je hulpverlener stelt voor dit te oefenen in de groep zodat je dat gesprek kan beginnen. Je vindt het heel moeilijk om dit te oefenen want je hebt de gedachte dat de je ouders het moeilijk vinden om hier over te praten (automatische gedachte), je tussenliggende overtuiging is 'mijn ouders zijn trots op me als ik geen ziekte heb', 'ze schamen zich voor mij', je kerngedachte is 'mijn ouders vinden mij incompetent'. Je aarzelt daarom toch nog om het rollenspel te spelen en geeft aan dat ze het vast niet willen ('ze praten daar niet makkelijk over'). Indien de hulpverlener in gaat op je gedachten en je gevoelens omtrent je ideeën over je ouders kun je het rollenspel aan en wil je het spelen. Educatiehandboek IMR Saxion

23 Saxion Lectoraat GGZ Eind-evaluatieformulier Naam cursus : Training Totaal Herstelgerichte zorg mbv IMR Trainers : Inhoud S.V.P. per vraag één hokje aankruisen 1. In hoeverre kwam de inhoud van de training tegemoet aan uw verwachtingen? 1 = in het geheel niet, 10 = volledig De moeilijkheidsgraad van de aangeboden theorieën was: 1 = onvoldoende, 10 = precies goed De behandelde praktijksituaties zijn ondersteunend aan de uitleg van de theorieën 1 = in het geheel niet, 10 = volledig Didactiek 4. De uitleg over de theorieën waren: 1 = slecht, 10 = uitstekend De opbouw van het programma van de training was: 1 = slecht, 10=uitstekend De presentaties door de trainer(s) waren: 1 = onvoldoende, 10 = uitstekend De afwisseling van theorie-overdracht en oefensituaties in deze cursus waren: 1 = onvoldoende, 10=uitstekend Wat vindt u van de duur van de training? Educatiehandboek IMR Saxion

24 Organisatie 9. De facilitaire ondersteuning zoals accommodatie, voorzieningen, koffie/thee, e.d. was: 1 = onvoldoende, 10 = uitstekend De hospitality en schriftelijke informatie was: 1 = onvoldoende, 10 = uitstekend Overige suggesties voor verbetering en extra ruimte voor toelichting: Fijn dat u de moeite heeft willen nemen dit formulier in te vullen! Educatiehandboek IMR Saxion

25 Illness Management and Recovery: Een methode voor herstelgerichte zorg Peter Goossens, RN MANP PhD Lector herstelgerichte zorg en client empowerment Saxion Verpleegkundig specialist SCBS Dimence Senior onderzoeker IQ Healthcare Radboud Universiteit Marijke Brugman Coordinator Netwerk IMR Lectoraat GGZ Saxion Kom verder. Saxion. Herstelvisie GGZ Nederland 2009 Inzet versterking eigen regie van de cliënt Aandacht vanuit de zorg voor meerdere levensgebieden Centraal stellen van eigen levensverhaal Meer erkenning voor en gebruik maken van ervaringskennis van cliënten Binnen twee jaar indicatoren voor herstelgeoriënteerde zorg. Kom verder. Saxion. Herstel Kom verder. Saxion. Persoonlijk Herstel 2 betekenissen Klinisch herstel: genezen, symptomenvrij, optimaal sociaal functioneren, terug naar normaal Persoonlijk herstel: Opnieuw betekenis geven aan het leven ondanks symptomen Een zeer persoonlijk en uniek proces waarbij iemands opvattingen, waarden, gevoelens, doelen en rollen veranderen. Het leidt tot een leven met meer voldoening, waarbij hoop een plaats heeft en men kan geven en nemen ondanks de beperkingen die met de aandoening gepaard gaan. Herstel heeft te maken met het ontstaan van een nieuwe betekenis en zin in het leven, terwijl men over de gevolgen van de aandoening heen groeit. Mike Slade (2010) Personal Recovery and Mental Illness Anthony (1993) Kom verder. Saxion. Herstel Kom verder. Saxion. 4 fasen van herstel Zelf richting geven Individuele benadering Empowerment Holistisch Niet lineair Gericht op mogelijkheden Lotgenotencontact Respect Verantwoordelijkheden Hoop 1. De overweldigende fase 2. De fase van de worsteling 3. Leven met de aandoening 4. Leven voorbij de aandoening Brunette & Drake (2004) Gagne (2004) 1

26 Herstelondersteunende zorg 1/2 De hulpverlener Bevordert het herstel van de persoon door: heeft een attitude van hoop en optimisme Is present Gebruikt zijn professioneel referentiekader op terughoudende bescheiden wijze Maakt ruimte voor, ondersteunt het maken van en sluit aan bij het eigen verhaal van de cliënt Herkent en stimuleert het benutten van de eigen kracht van de cliënt Erkent benut en stimuleert ervaringsdeskundigheid Erkent benut en stimuleert de ondersteuning door belangrijke anderen Gericht op het verlichten van het lijden en het vergroten van eigen regie autonomie Kom verder. Saxion. Herstelondersteunende zorg 2/2 De hulpverlener Is gericht op het terugdringen van ziekteverschijnselen door: Het ondersteunen van zelfmanagement Het toegankelijk maken en bieden van de door de cliënt gewenste behandeling Het delen in plaats van het vermijden van behandelrisico s Het ontwikkelen en toepassen van adequate bemoeizorgprocedures Bevordert door de cliënt gewenst maatschappelijk rolherstel door: Het nastreven van sociale participatie/inclusie Het bestrijden van stigma, discriminatie en uitsluiting Het waar wenselijk uitvoeren van belangenbehartiging en zorgen voor rechtsbescherming Dröes & Plooy (2010) Tijdschrift voor rehabilitatie Dröes & Plooy (2010) Tijdschrift voor rehabilitatie Kom verder. Saxion. SAMSHA* EBP s Assertive Community Treatment (ACT) Individual Placement and Support (IPS) Family Psycho Education (FPE) Integrated Dual Disorder Treatment (IDDT) Illness Management and Recovery (IMR) Kom verder. Saxion. Wat is IMR? IMR is een gestructureerd programma dat mensen helpt om betekenisvolle doelen te stellen informatie te krijgen en vaardigheden te verwerven om te regie te krijgen over hun psychiatrische ziekte en toe te groeien naar herstel. * Substance Abuse and Mental Health Services Kom verder. Saxion. Doelen van IMR Inspireert cliënten om hoopvol te worden over hun eigen herstel Bereid cliënten voor om goed geïnformeerd besluiten te kunnen nemen over hun eigen behandeling Helpt cliënten om meer regie en controle te krijgen over hun ziekte Geeft mensen meer tijd om niet met hun ziekte en symptomen bezig te zijn en om meer te genieten van het leven Kom verder. Saxion. Ontwikkeling van het IMR programma National evidence-based practices project USA Aan de basis staat een literatuurstudie van 40 RCT s van zelf management programma s Zie: Mueser, K.T. et al. (2002). Illness management and recovery for severe mental illness: A review of the research, Psychiatric Services, 53,

TRAINING Illness Management & Recovery TRAININGSDAGEN 1 T/M 4

TRAINING Illness Management & Recovery TRAININGSDAGEN 1 T/M 4 TRAINING Illness Management & Recovery TRAININGSDAGEN 1 T/M 4 Inhoud 1. Trainingsprogramma bijeenkomst 1 Visie op herstel (Saxion, Lectoraat GGZ 2010) 2. Trainingsprogramma bijeenkomst 2 3. Trainingsprogramma

Nadere informatie

Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag. 26 november 2014 Frank Goijarts

Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag. 26 november 2014 Frank Goijarts Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag 26 november 2014 Frank Goijarts Programma Gedragsverandering: wat werkt? Weerstand tegen veranderen Motivatie 3.0 (intrinsiek) Kernpunten Motiverende benadering

Nadere informatie

Eliane Duvekot. Eliane Duvekot

Eliane Duvekot. Eliane Duvekot Eliane Duvekot Eliane Duvekot Familie Motiverende Interventie (FMI) Marijke Krikke, gezinstherapeut Maarten Smeerdijk, psycholoog René Keet, projectleider Opbouw Aanleiding familie-training gericht op

Nadere informatie

herstelgerichte visie als leidend principe Hoe doe je dat

herstelgerichte visie als leidend principe Hoe doe je dat hgerichte visie als leidend principe Hoe doe je dat > fasen h h empowermentgericht coachen rehabilitatiegericht benaderen visie op de cliënt inleiding1.5 1 > fasen h h empowermentgericht coachen rehabilitatiegericht

Nadere informatie

Illness Management & Recovery Ervaringen met de modelgetrouwe implementatie van IMR

Illness Management & Recovery Ervaringen met de modelgetrouwe implementatie van IMR Illness Management & Recovery Ervaringen met de modelgetrouwe implementatie van IMR GGZ Groep Europoort Trimbos-instituut instituut 9 september 2005 Bronnen Evidence-based practice implementation resource

Nadere informatie

Let s motivate the patient

Let s motivate the patient LET S MOTIVATE THE PATIENT Melissa.Ooms@Ugent.be Let s motivate the patient 1. Wat is motivatie? 2. Het belang van motivationele gespreksvoering (MG) 3. Theoretische achtergrond 4. Basisprincipes in MG

Nadere informatie

Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken. Dagdeel 1 1-1

Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken. Dagdeel 1 1-1 Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken Dagdeel 1 1-1 Voorstellen Naam Kennis en kunde in Cognitieve gedragstherapie Eventuele specifieke leerwensen Maximaal 2 minuten 1-2

Nadere informatie

KENNISMAKING. Motiveren kan je leren 23/01/2015. 5 manieren om te beïnvloeden. Wanneer Plaats Doelstelling. Beleid Vooraf Regisseurstoel Anticiperen

KENNISMAKING. Motiveren kan je leren 23/01/2015. 5 manieren om te beïnvloeden. Wanneer Plaats Doelstelling. Beleid Vooraf Regisseurstoel Anticiperen Motiveren kan je leren Marc Tack& NeleDe Laender KENNISMAKING 5 manieren om te beïnvloeden Wanneer Plaats Doelstelling Beleid Vooraf Regisseurstoel Anticiperen Modelling Permanent Gehele theater Gewenste

Nadere informatie

Herstelondersteunende zorg in een veranderend zorglandschap. Michiel Bähler Adviseur/ psycholoog GGZ NHN

Herstelondersteunende zorg in een veranderend zorglandschap. Michiel Bähler Adviseur/ psycholoog GGZ NHN Herstelondersteunende zorg in een veranderend zorglandschap Michiel Bähler Adviseur/ psycholoog GGZ NHN Geen belangen Disclosure Persbericht 15 oktober 2014 Veranderend zorglandschap vraagt om vernieuwde

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering

Motiverende gespreksvoering Motiverende gespreksvoering Naam Saskia Glorie Student nr. 500643719 SLB-er Yvonne Wijdeven Stageplaats Brijder verslavingszorg Den Helder Stagebegeleider Karin Vos Periode 04 september 2013 01 februari

Nadere informatie

De kracht van reflecteren

De kracht van reflecteren 28 test en techniek in beeld Motivational Interviewing deel 5 De kracht van reflecteren Speciaal voor Fysiopraxis schrijven Stijn van Merendonk, Mirjam Hulsenboom en Albertina Poelgeest een vijfdelige

Nadere informatie

IRB in de Sociale Verslavingszorg. Eerste ervaringen. Cees Witsenburg

IRB in de Sociale Verslavingszorg. Eerste ervaringen. Cees Witsenburg IRB in de Sociale Verslavingszorg. Eerste ervaringen. Cees Witsenburg 1 Uit de missie van Brijder: De wensen en mogelijkheden van onze patiënten, hun omgeving en onze expertise vormen de bouwstenen van

Nadere informatie

Omgaan met pestgedrag voor leerlingen

Omgaan met pestgedrag voor leerlingen Omgaan met pestgedrag voor leerlingen Algemeen: Uw ROC wil door middel van eenduidige trainingen pesten structureel aanpakken. Trainingen en cursussen als maatwerk. Doelstelling: Het doel van de training

Nadere informatie

Minder Drank of Drugs. Module voor cliënten met een lichte verstandelijke beperking

Minder Drank of Drugs. Module voor cliënten met een lichte verstandelijke beperking Minder Drank of Drugs Module voor cliënten met een lichte verstandelijke beperking Voorstellen Willy Ron Marion Agenda Uitleg over Minder Drank of Drugs Willy en Ron spelen een sessie na Uitleg over de

Nadere informatie

Ga je mee verdwalen? Weet jij de weg?

Ga je mee verdwalen? Weet jij de weg? 13-11- 12 Kenniscentrum Gezondheid, Welzijn & Technologie Ga je mee verdwalen? Weet jij de weg? Herstelverlenen Drs. I. Schaap Lectoraat herstelondersteunende zorg en cliëntempowerment Saxion Kom verder.

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Overgewicht

Richtlijn JGZ-richtlijn Overgewicht Richtlijn JGZ-richtlijn Overgewicht Gesprekstechnieken bij gedragsverandering In deze bijlage worden gesprekstechnieken besproken die bij de aanpak van overgewicht gebruikt kunnen worden. Per fase van

Nadere informatie

Hoe werkt advies? Ze weten niet wat Ze weten niet waarom Ze weten niet hoe. HersenletselCongres 2014 3 november

Hoe werkt advies? Ze weten niet wat Ze weten niet waarom Ze weten niet hoe. HersenletselCongres 2014 3 november HersenletselCongres 2014 3 november Disclosure belangen sprekers C1 Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Motiveren tot gedragsverandering; wat is lastig en wat kun je als professional doen? (potentiële)

Nadere informatie

Illness Management and Recovery (IMR) KENBIS 20 maart 2015. Titus Beentjes, RN, MANP, MSc, PhD-student Dimence, Radboudumc, Saxion Hogescholen

Illness Management and Recovery (IMR) KENBIS 20 maart 2015. Titus Beentjes, RN, MANP, MSc, PhD-student Dimence, Radboudumc, Saxion Hogescholen Illness Management and Recovery (IMR) KENBIS 20 maart 2015 Kom verder. Saxion. Titus Beentjes, RN, MANP, MSc, PhD-student Dimence, Radboudumc, Saxion Hogescholen Disclosure Mogelijke belangenverstrengeling

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering cursusbijeenkomst 1: Het wiel van verandering

Motiverende gespreksvoering cursusbijeenkomst 1: Het wiel van verandering Motiverende gespreksvoering cursusbijeenkomst 1: Het wiel van verandering Afdeling Vroege Psychose AMC Marijke Krikke Carin Meijer Voorstellen / Achtergrond werken MI Inventariseren MI versus hoe eerder

Nadere informatie

Herstelondersteunend behandelen. Door Jos Dröes, psychiater np Stichting Rehabilitatie 92 Utrecht

Herstelondersteunend behandelen. Door Jos Dröes, psychiater np Stichting Rehabilitatie 92 Utrecht Herstelondersteunend behandelen Door Jos Dröes, psychiater np Stichting Rehabilitatie 92 Utrecht Wat is herstel? Herstel is opkrabbelen na of bij ziekte Herstel is een proces van de cliënt Herstel is niet

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 Kortdurende motiverende interventie en cognitieve gedragstherapie Een effectieve behandeling

Nadere informatie

Training motiverende gespreksvoering

Training motiverende gespreksvoering Training motiverende gespreksvoering Bij mensen met een lichte verstandelijke beperking LEDD 2014 1 Motiverende gespreksvoering Volgens Miller en Rollnick (de grondleggers van MG) is het bewerken van motivatie

Nadere informatie

Studiedagen en trainingen IRB

Studiedagen en trainingen IRB Studiedagen en trainingen IRB Informatie over studiedagen en trainingen in 2013 De studiedagen en trainingen IRB De Individuele Rehabilitatiebenadering (IRB) is ontwikkeld ten behoeve van mensen met ernstige,

Nadere informatie

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Motiveren tot gedragsverandering; Wat is lastig en wat kun je doen?

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Motiveren tot gedragsverandering; Wat is lastig en wat kun je doen? Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Motiveren tot gedragsverandering; Wat is lastig en wat kun je doen? Leerlingen met SOLK Effectieve gesprekken met ouders en leerlingen drs. Hilde Jans psycholoog

Nadere informatie

MOTIVERENDE GESPREKSVOERING TRAJECTBEGELEIDERS. Inhoud. Kennismakingsrondje

MOTIVERENDE GESPREKSVOERING TRAJECTBEGELEIDERS. Inhoud. Kennismakingsrondje MOTIVERENDE GESPREKSVOERING TRAJECTBEGELEIDERS Gunter De Kinder Inhoud 2 De Geest van MG 8 stadia in het leren van MG Kwaliteit van motivatie (types) Principes in MG Technieken binnen MG (ORBS) 4 Processen

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering, Apeldoorn, de GGZ Academie, 28 mei 2013 Bert Bakker, Ekklesia Training & Advies, advies@ekklesia.nl

Motiverende gespreksvoering, Apeldoorn, de GGZ Academie, 28 mei 2013 Bert Bakker, Ekklesia Training & Advies, advies@ekklesia.nl Motiverende gespreksvoering, een introductie Apeldoorn, de GGZ Academie, 28 mei 2013 Bert Bakker, Ekklesia Training & Advies, advies@ekklesia.nl Als organisatie in overgang Medisch model Expert Leidende

Nadere informatie

Eliane Duvekot. Eliane Duvekot

Eliane Duvekot. Eliane Duvekot Eliane Duvekot Eliane Duvekot Gezinsinterventies Het belang van een focus René Keet, psychiater GGZ Noord Holland Noord AMC Inhoud presentatie Psychosociale interventies bij schizofrenie Gezinsinterventies

Nadere informatie

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2 Bijlage Romeo Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Romeo, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies December

Nadere informatie

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Workshop Motiverende Gespreksvoering Hoe werkt advies? drs. Hilde Jans psycholoog hilde.jans@cambiamo.

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Workshop Motiverende Gespreksvoering Hoe werkt advies? drs. Hilde Jans psycholoog hilde.jans@cambiamo. Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Workshop Motiverende Gespreksvoering Hoe werkt advies? drs. Hilde Jans psycholoog hilde.jans@cambiamo.nl Waarom mensen niet? Dus wat kun je doen? Ze weten niet

Nadere informatie

Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken. Dagdeel 4 4-1

Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken. Dagdeel 4 4-1 Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken Dagdeel 4 4-1 Wat stond in dagdeel 3 centraal? Terugval en noodmaatregelen Aanvullingen functie-analyse Omgaan met trek 4-2 Programma

Nadere informatie

Arbeidsrehabilitatie en herstel

Arbeidsrehabilitatie en herstel Arbeidsrehabilitatie en herstel Ontwikkelingen in kennis H. Michon, symposium GGNET Alternatief; werken aan perspectief 11 oktober 2011 Inhoud Arbeidsparticipatie Arbeidsrehabilitatie Herstel Gezamenlijk

Nadere informatie

Handleiding voor docenten en opleiders bij de film Verslaafd in het Hoofd

Handleiding voor docenten en opleiders bij de film Verslaafd in het Hoofd Handleiding voor docenten en opleiders bij de film Verslaafd in het Hoofd Door Alie Weerman In de film komen vier mensen aan het woord die hersteld zijn van hun verslaving. Vanwege de variatie aan achtergrond,

Nadere informatie

Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken. Dagdeel 2 2-1

Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken. Dagdeel 2 2-1 Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken Dagdeel 2 2-1 Wat stond in dagdeel 1 centraal? Introductie en protocol Motiveren tot gedragsverandering: Inventarisatie nadelen gebruik

Nadere informatie

WERKEN MET ONTKENNING EN WEERSTAND AAN TOEKOMSTIGE VEILIGHEID. Judith Yntema

WERKEN MET ONTKENNING EN WEERSTAND AAN TOEKOMSTIGE VEILIGHEID. Judith Yntema WERKEN MET ONTKENNING EN WEERSTAND AAN TOEKOMSTIGE VEILIGHEID Judith Yntema Wat is waarheid? J. Yntema 30 september 2015 Wat is weerstand? Redenen voor ontkenning Angst voor verstoting/verlating Angst

Nadere informatie

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief Praten met familie Francisca Goedhart, Stichting Labyrint- in Perspectief Jacklin Goudsblom, GGZ Noor Holland Noord en PIMM trainer. Hulpverleners: Last of lust Last / lastig (hulpverlener = hv) Lust (hulpverlener

Nadere informatie

De behandeling van chronische angst en depressie (resultaten van de ZemCAD studie)

De behandeling van chronische angst en depressie (resultaten van de ZemCAD studie) Improving Mental Health by Sharing Knowledge De behandeling van chronische angst en depressie (resultaten van de ZemCAD studie) Jan Spijker, Annemein Kemps, Henny Sinnema VGCT najaarscongres 2013 INHOUD

Nadere informatie

POSITIEVE PSYCHOTHERAPIE. Een geprotocolleerde behandeling van veertien sessies voor cliënten met een depressieve stoornis

POSITIEVE PSYCHOTHERAPIE. Een geprotocolleerde behandeling van veertien sessies voor cliënten met een depressieve stoornis POSITIEVE PSYCHOTHERAPIE Een geprotocolleerde behandeling van veertien sessies voor cliënten met een depressieve stoornis GRONDLEGGERS Positieve Psychotherapie werd in 2006 ontwikkeld door: Prof. Martin

Nadere informatie

Onze visie is gebaseerd op literatuur, ervaringen van cliënten en de vele ontmoetingen met allerlei mensen, instellingen, onderwijs, gemeenten etc.

Onze visie is gebaseerd op literatuur, ervaringen van cliënten en de vele ontmoetingen met allerlei mensen, instellingen, onderwijs, gemeenten etc. Inleiding Het Zwarte Gat en Herstelgroep Nederland hebben een gezamenlijke visie ontwikkeld over herstel en herstelondersteuning. Met deze visie willen beide een discussie opstarten binnen de publieke

Nadere informatie

Herstel gericht werken Een gezamenlijk item bij de SGGZ (Dimence) en BGGZ (Mindfit)

Herstel gericht werken Een gezamenlijk item bij de SGGZ (Dimence) en BGGZ (Mindfit) Herstel gericht werken Een gezamenlijk item bij de SGGZ (Dimence) en BGGZ (Mindfit) Yvonne van den Broek & Anne Varenbrink 2 Wat is herstel Herstel is het unieke, persoonlijke proces waarin iemand met

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering met ouderen. Zwolle, 23 april 2012

Motiverende gespreksvoering met ouderen. Zwolle, 23 april 2012 Motiverende gespreksvoering met ouderen Zwolle, 23 april 2012 Opbouw workshop Doelstelling: kennismaking met motiverende gespreksvoering (MGV) en mogelijke aanpassing bij ouderen 1. Wat is MGV? 2. Welke

Nadere informatie

Inhoud Inleiding DEEL 1 THEORIE 23

Inhoud Inleiding DEEL 1 THEORIE 23 Inhoud Inleiding 1 Waar dit boek over gaat 17 2 Waar dit boek niet over gaat 18 3 Een patiëntgerichte attitude 19 4 Doelgroep 20 5 Opzet van het boek en leeswijzer 20 Noten 21 Dank 21 Literatuur 22 DEEL

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

Op zoek naar herstel

Op zoek naar herstel Op zoek naar herstel Herstel en herstelondersteunende zorg voor mensen met moeilijk verstaanbaar gedrag en hun begeleiders Door Jos Dröes Stichting Rehabilitatie 92 Het probleem (?) mijn cliënten zijn

Nadere informatie

Programma. 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen

Programma. 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen Programma 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen ADHD BIJ ADOLESCENTEN problemen EF/motivatie ADHD gedrag Adolescentie: Middelbare school Minder oudercontrole

Nadere informatie

Motiverende Gespreksvoering

Motiverende Gespreksvoering Motiverende Gespreksvoering Gert Jan van der Burg Kinderarts - MI trainer Wie ben ik en wat doe ik? Sinds 1988 Kinderarts (Amsterdam, Blaricum, Ede) Driedaagse MI cursus in 2005 Toepassen in de praktijk

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STA STERK TRAINING 1 sta sterk training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STA STERK TRAINING 3 De sta sterk training achtergrond sta sterk Training

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Petri Embregts

Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Petri Embregts Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking Petri Embregts Inhoud Waarom een kans in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking? Inzetbaarheid en effectiviteit

Nadere informatie

OBSERVATIEFOCUS Oordeel observator

OBSERVATIEFOCUS Oordeel observator OBSERVATIEFOCUS Oordeel observator. Structuur gesprek 6. Specifieke modellen. Non-verbale. Informeren. Emoties hanteren. Verbale Geef een globaal oordeel over elke dimensie op een -puntenschaal waarbij

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering

Motiverende gespreksvoering Motiverende gespreksvoering Hoe begeleid je mensen bij het realiseren van veranderingen in hun leven? Jaarcongres 2013 Merel van Uden Waar gaat MGV over? Cliënt / cliëntsysteem worstelt met door ziekte

Nadere informatie

Studiedagen en trainingen IRB. Informatie over studiedagen en trainingen in 2013

Studiedagen en trainingen IRB. Informatie over studiedagen en trainingen in 2013 Studiedagen en trainingen IRB Informatie over studiedagen en trainingen in 2013 De studiedagen en trainingen IRB Overzicht studiedagen en trainingen IRB in 2013 De Individuele Rehabilitatiebenadering (IRB)

Nadere informatie

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Ernstige Psychische Aandoeningen (EPA) Definitie consensus groep EPA¹ - Sprake van psychische stoornis

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

InFoP 2. Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. Inhoud. Behandeling van psychose De rol van andere interventies

InFoP 2. Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. Inhoud. Behandeling van psychose De rol van andere interventies Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

Mijn kind heeft een LVB

Mijn kind heeft een LVB Mijn kind heeft een LVB Wat betekent een licht verstandelijke beperking nu precies? Informatie voor ouders van kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 6 tot 23 jaar

Nadere informatie

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Motiveren tot gezond gedrag. Melanie van Hoeve

Motiveren tot gezond gedrag. Melanie van Hoeve Motiveren tot gezond gedrag Melanie van Hoeve Agenda Directief of niet. sustain talk en change talk Motiverende vaardigheden. Oefenen Doelstelling Optimaal kunnen inzetten van leefstijl interventies ter

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012 Wat is een psychische stoornis? Een psychische stoornis is een patroon van denken, voelen en gedrag dat binnen de geldende cultuur ongebruikelijk is. Het patroon veroorzaakt last bij de persoon zelf en/of

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 8. Leeswijzer 10

Inhoud. Inleiding 8. Leeswijzer 10 Inhoud Inleiding 8 Leeswijzer 10 1 Motiverende gespreksvoering: een introductie 14 1.1 Wat is motiverende gespreksvoering? 14 1.2 Kenmerken van motivatie 15 1.3 Waarom werkt motiverende gespreksvoering?

Nadere informatie

Psychiatrie. Therapieprogramma. www.catharinaziekenhuis.nl

Psychiatrie. Therapieprogramma. www.catharinaziekenhuis.nl Psychiatrie Therapieprogramma www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Het therapieprogramma... 3 Waarom groepstherapie?... 3 De groepsindeling... 4 De observatiegroep... 4 De behandelgroep... 4 Werkwijze therapeuten...

Nadere informatie

Vraag 1 Lees de tekst Internaliserend gedrag en co-morbiditeit en beantwoord daarna de vraag.

Vraag 1 Lees de tekst Internaliserend gedrag en co-morbiditeit en beantwoord daarna de vraag. Feedbackvragen Casus Martijn Vraag 1 Lees de tekst Internaliserend gedrag en co-morbiditeit en beantwoord daarna de vraag. Bij Martijn is sprake van sociaal isolement, somberheid, niet eten. Dat duidt

Nadere informatie

Bestemming: werk. Supported employment en herstel. H. Michon, symposium Goed gestemd aan het werk AMC, 20 maart 2013

Bestemming: werk. Supported employment en herstel. H. Michon, symposium Goed gestemd aan het werk AMC, 20 maart 2013 Bestemming: werk Supported employment en herstel H. Michon, symposium Goed gestemd aan het werk AMC, 20 maart 2013 Inhoud Mensen met ernstige psychische aandoeningen Arbeidsparticipatie Arbeidsre-integratie

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Gedragsverandering: Doen en blijven doen, Over motivatie en weerstand.

Gedragsverandering: Doen en blijven doen, Over motivatie en weerstand. Gedragsverandering: Doen en blijven doen, Over motivatie en weerstand. Theoretische achtergrond: - Miller en Rollnick De motivering van cliënten en het verminderen van weerstand zijn centrale thema's.

Nadere informatie

Special Cursusaanbod Bureau Herstel. Bureau Herstel organiseert.

Special Cursusaanbod Bureau Herstel. Bureau Herstel organiseert. Nummer 2, jaargang 4, juli 2015 Special Cursusaanbod Bureau Herstel Beste lezer.. Voor je ligt de Herstel nieuwsbrief. Deze keer met als onderwerp het cursusaanbod van Bureau Herstel. Cursusaanbod voor

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS

PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS PATIËNTENINFORMATIE ALGEMEEN Wat is een persoonlijkheidsstoornis? Ieder mens heeft een persoonlijkheid. Een persoonlijkheid is de optelsom van hoe u als persoon bent, hoe u zich

Nadere informatie

Stress & Burn Out. ubeon Academy

Stress & Burn Out. ubeon Academy Stress & Burn Out ubeon Academy Programma Stress & Burn Out, twee thema s die tot voor kort taboe waren in vele werkomgevingen, vragen vandaag de dag extra aandacht. Naast opleidingen gericht op individuele

Nadere informatie

Dwang(reductie) in de psychiatrie

Dwang(reductie) in de psychiatrie Dwang(reductie) in de psychiatrie Drs. Yolande Voskes Research Programme > Quality of Care Department of Medical Humanities Separatie: problematisch? Traumatische en emotionele ervaring Cliënten: angst,

Nadere informatie

Multifamily Groups volgens McFarlane

Multifamily Groups volgens McFarlane Multifamily Groups volgens McFarlane Workshop 9 oktober 2012 Ingeborg Siteur, psychiater/gezinstherapeut Altrecht Familie-training als onderdeel van een totaal aanbod Familie psychoeducatie ACT/casemanagement

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij autisme

Cognitieve gedragstherapie bij autisme Cognitieve gedragstherapie bij autisme Caroline Schuurman, gz-psycholoog Centrum Autisme Rivierduinen Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van autisme bij volwassenen Utrecht, 14 juni 2011 CGT bij autisme

Nadere informatie

Interpersoonlijke psychotherapie

Interpersoonlijke psychotherapie Interpersoonlijke psychotherapie in een ambulante groep een behandelprotocol voor depressie Dina Snippe, psychotherapeut Opleider-supervisor NVGP en NVIPT De genezing van de krekel Geacht somber gevoel,

Nadere informatie

PROGRAMMA van de training DE SOCIALE PSYCHOLOGIE VAN VERANDEREN

PROGRAMMA van de training DE SOCIALE PSYCHOLOGIE VAN VERANDEREN PROGRAMMA van de training DE SOCIALE PSYCHOLOGIE VAN VERANDEREN drs. Ad van der Made, psycholoog, coach, docent De training Sociale Psychologie van Veranderen is bedoeld voor professionals voor wie de

Nadere informatie

Meer informatie MRS 0610-2

Meer informatie MRS 0610-2 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie en angststoornissen. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

Solution focused tuning (SFT) instrument

Solution focused tuning (SFT) instrument Scoring mijn executieve functies Naam: Datum: Omcirkel het gekozen cijfer achter elk item. Tel de cijfers van de drie items van elke executieve functie bij elkaar en zet het aantal punten in het lichtblauwe

Nadere informatie

3/12/2014 DE THERAPEUTISCHE RELATIE UITGANGSPUNTEN IN 2005 EN VANDAAG. Fundamentele component van kwaliteitsvolle therapie en zorg

3/12/2014 DE THERAPEUTISCHE RELATIE UITGANGSPUNTEN IN 2005 EN VANDAAG. Fundamentele component van kwaliteitsvolle therapie en zorg 1 DE THERAPEUTISCHE RELATIE Procesbevorderend Herstelgericht Zingevend Walter Krikilion Studiedag Geel 04/12/14 DE THERAPEUTISCHE RELATIE UITGANGSPUNTEN IN 2005 EN VANDAAG Fundamentele component van kwaliteitsvolle

Nadere informatie

Velasquez: Motiveren tot verandering in groepen

Velasquez: Motiveren tot verandering in groepen Velasquez: Motiveren tot verandering in groepen Marc Bosma Psycholoog, Novadic-Kentron, dubbele diagnose programma Vught Senior beleidsmedewerker Novadic-Kentron, R&D Johan van Zanten Psycholoog, Novadic-Kentron,

Nadere informatie

3 FASEN MODEL. Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement

3 FASEN MODEL. Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement 3 FASEN MODEL Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement INTRODUCTIE Het aanmoedigen van chronisch zieke patiënten door zorgverleners in het nemen van dagelijkse beslissingen,

Nadere informatie

Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen?

Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Richtlijnen Casus IDDT Richtlijnen, wat zeggen ze niet! Richtlijnen Dubbele Diagnose, Dubbele hulp (2003) British

Nadere informatie

Motiverende Gespreksvoering. CNE, Vasculaire zorg

Motiverende Gespreksvoering. CNE, Vasculaire zorg Motiverende Gespreksvoering CNE, Vasculaire zorg Welkom! Introductie Agenda Workshop Motivatie Motiverende gespreksvoering Ambivalentie Weerstand/behoud Verandering Commitment/behouden van resultaat Motivatie..?

Nadere informatie

Coachen naar Gedragsverandering. Terugblik dag 1. Wat is een reële doelstelling? N.a.v. je eigen opname

Coachen naar Gedragsverandering. Terugblik dag 1. Wat is een reële doelstelling? N.a.v. je eigen opname Coachen naar Gedragsverandering Van harte welkom Marianne Willy Wendy Jantine Rens Chris en Marie Terugblik dag 1 en wat is er ondertussen gebeurd? Een realistisch doel is meestal Wat is een reële doelstelling?

Nadere informatie

Geïntegreerde behandeling voor patiënten met Autisme spectrum stoornisen (ASS) en comorbide verslavingsproblematiek

Geïntegreerde behandeling voor patiënten met Autisme spectrum stoornisen (ASS) en comorbide verslavingsproblematiek Geïntegreerde behandeling voor patiënten met Autisme spectrum stoornisen (ASS) en comorbide verslavingsproblematiek Een innovatieve behandeling met TOPGGZ erkenning Linda Kronenberg & Hendrikje Bloemert

Nadere informatie

Het White Box model:

Het White Box model: Het White Box model: Een krachtige veranderstrategie die mensen in beweging brengt. Visie, aanpak en trainingsadvies Een waardevol gespreksmodel voor consulenten in het sociaal domein om eigen initiatief

Nadere informatie

Therapietrouw (bij DIABETES)

Therapietrouw (bij DIABETES) Therapietrouw (bij DIABETES) S.J. Fischer; Klinisch Psycholoog, Slotervaartziekenhuis Amsterdam Therapietrouw Mate waarin het gedrag van een patiënt overeenkomt met het medische of gezondheidsadvies dat

Nadere informatie

Routine Outcome Monitoring & Motiverende Gespreksvoering. Maarten Merkx

Routine Outcome Monitoring & Motiverende Gespreksvoering. Maarten Merkx Routine Outcome Monitoring & Motiverende Gespreksvoering Maarten Merkx Programma Routine Outcome Monitoring. Motiverende Gespreksvoering Terugkoppelen resultaten. ROM Routine Outcome Monitoring Terugkoppeling

Nadere informatie

NAH & Ervaringsdeskundigheid. Aftrap Hersenletselcentra 27 juni 2014

NAH & Ervaringsdeskundigheid. Aftrap Hersenletselcentra 27 juni 2014 NAH & Ervaringsdeskundigheid Aftrap Hersenletselcentra 27 juni 2014 Korte introductie Drs. J. (Jeroen) Kwak Manager zorgconsumenten Zorgbelang Brabant (o.a. NAH-Cafés en hersenletselnetwerken) Manager

Nadere informatie

13-11-2014. Poster. Belemmeringen in drie categorieën te verdelen: In duo s: 1. Persoonlijke belemmeringen

13-11-2014. Poster. Belemmeringen in drie categorieën te verdelen: In duo s: 1. Persoonlijke belemmeringen Poster Jacomijn Hofstra Onderzoeker lectoraat Rehabilitatie en docent Toegepaste Psychologie, Hanzehogeschool Groningen In duo s: Belemmeringen in drie categorieën te verdelen: Wat hindert jongvolwassenen

Nadere informatie

Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining

Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining 2 Deze folder geeft u informatie over Mindfulness-Based Cognitieve Therapie. Deze mindfulnesstraining wordt op de afdeling

Nadere informatie

1 2 1 Bemoeizorg is als begrip (en zorgvorm) komen overwaaien uit Nederland, wordt gehanteerd in de context van zorgwekkende zorgmijders. Dit zijn: mensen met ernstige psychische en/of psychosociale problemen

Nadere informatie

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

waardoor een beroerte kan worden gezien als een chronische aandoening.

waardoor een beroerte kan worden gezien als een chronische aandoening. amenvatting Elk jaar krijgen in Nederland zo n 45.000 mensen een beroerte, ook wel CVA (Cerebro Vasculair Accident) genoemd. Ongeveer 60% van hen keert na opname in het ziekenhuis of revalidatiecentrum

Nadere informatie

Zorgpad Autisme Spectrum Stoornissen

Zorgpad Autisme Spectrum Stoornissen Zorgpad Autisme Spectrum Stoornissen Wanneer u autisme heeft, ondervindt u problemen in het contact met anderen. Het kan zijn dat u geen contact maakt of juist veel aandacht vraagt. U kunt zich moeilijk

Nadere informatie

Psychiatrie. De Stemmenpolikliniek

Psychiatrie. De Stemmenpolikliniek Psychiatrie De Stemmenpolikliniek Inhoud Inleiding 0 Stemmen horen 0 Klachten en symptomen 0 Oorzaken De behandeling 0 Doel 0 Voor wie 0 Tijdsduur 0 De inhoud van de behandeling 0 Coping-training 0 Psycho-educatie

Nadere informatie

Emoties, wat is het signaal?

Emoties, wat is het signaal? Emoties, wat is het signaal? Over interpretatie en actieplan dr Frits Winter Functie van Emoties Katalysator, motor achter gedrag Geen emoties, geen betrokkenheid, geen relaties Te veel emoties, te veel

Nadere informatie

BECCI: Behaviour Change Counselling Inventory

BECCI: Behaviour Change Counselling Inventory Pagina 1 van 7 BECCI: Behaviour Change Counselling Inventory Voorafgaand aan het gebruik van de BECCI checklist: Maak a.u.b. gebruik van de toegevoegde handleiding met een gedetailleerde uitleg over hoe

Nadere informatie

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Motivatie. Even voorstellen 11-11-14. Gedragsverandering bij schulden Waarom en hoe?

Motivatie. Even voorstellen 11-11-14. Gedragsverandering bij schulden Waarom en hoe? Gedragsverandering bij schulden Waarom en hoe? Gejo Duinkerken Motivatie 0 10 Op een schaal van 1 tot 10, hoe belangrijk vindt u het om uw achterstand in te lopen? Even voorstellen Wat is de rol van motivatie

Nadere informatie