Beleggingsplan Stichting Pensioenfonds ANWB

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beleggingsplan 2014. Stichting Pensioenfonds ANWB"

Transcriptie

1 Beleggingsplan 2014 Stichting Pensioenfonds ANWB

2 1. Inleiding In het Beleggingsplan worden de kaders beschreven waarbinnen het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds ANWB zal plaatsvinden. Dit plan maakt onderdeel uit van een beleidscyclus: - Strategie bepalen: het financiële en beleggingsbeleid (op hoofdlijnen) wordt door het bestuur van de Stichting Pensioenfonds ANWB vastgesteld. In principe gebeurt dat tenminste elke 3 jaar. Dit beleid is onder meer gebaseerd op de door de door de Stichting Pensioenfonds ANWB gedefinieerde investment beliefs, de uitgevoerde ALM en continuïteitsanalyse. Het beleggingsbeleid wordt vastgelegd in het onderhavige Beleggingsplan. - Uitvoeren van het beleid: de vertaling van het strategische beleid naar een daadwerkelijke beleggingsportefeuille. Op jaarbasis wordt geëvalueerd of de daadwerkelijke beleggingsportefeuille nog voldoet aan de uitgangspunten van het pensioenfonds. Eventuele aanpassingen van het beleid worden (na een besluit door het bestuur) opgenomen in het Beleggingsplan. - Monitoren: monitoring van de beleggingen vindt doorlopend plaats. Indien de uitvoering van het beleid niet leidt tot de gewenste resultaten, of zich ontwikkelingen of omstandigheden voordoen die daartoe aanleiding geven, kan het bestuur besluiten het beleid aan te passen/ervan af te wijken. De doelstelling van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds ANWB (hierna te noemen pensioenfonds) is het behalen van vermogensgroei, afgestemd op de pensioenambities van het pensioenfonds. Er wordt gestreefd naar een stabiele ontwikkeling van het resultaat (rendement en risico) op het belegd vermogen. In dit beleggingsplan worden de kaders beschreven waarbinnen het beleggingsbeleid van het Pensioenfonds zal plaatsvinden, teneinde deze doelstelling te realiseren. Belangrijke onderdelen van dit plan zijn: - De organisatie van de beleggingen en de verdeling van de taken en verantwoordelijkheden staan beschreven in hoofdstuk 2. - Een beschrijving van de uitkomsten van de ALM studie. Deze is opgenomen in hoofdstuk 3. - In hoofdstuk 4 komen de fundamentele keuzes ten aanzien van de beleggingen aan bod. Voorbeelden daarvan zijn de beleggingscategorieën die in aanmerking komen, de instrumenten die gebruikt kunnen worden om risico s te beheersen en de keuzes voor passief of actief beheer. - Risico analyses, beheersmaatregelen en effectieve monitoring zijn essentiële onderdelen van een beheerste bedrijfsvoering. De wijze waarop dit is georganiseerd is beschreven in hoofdstuk 5. Dit Beleggingsplan zal jaarlijks worden geëvalueerd door het bestuur en wanneer nodig worden aangepast. Beleggingsplan Pagina 2

3 2. Governance In dit hoofdstuk wordt de organisatie van het pensioenfonds rondom de inrichting en het beheer van de beleggingen en de verdeling van taken en verantwoordelijkheden beschreven. De figuur hieronder geeft een vereenvoudigde weergave van de organisatiestructuur. In de onderstaande paragrafen wordt een toelichting gegeven op de belangrijkste onderdelen. 2.1 Bestuur en bestuursbureau De uiteindelijke verantwoordelijkheid voor het vermogensbeheer ligt bij het bestuur. Het bestuur is verantwoordelijk voor het gekozen beleggingsbeleid en het maken van de bijbehorende strategische keuzes. Het bestuur wordt ondersteund door haar Bestuursbureau. Beleggingsplan Pagina 3

4 2.2 BRAC Pensioenfonds Het bestuur wordt voor het financiële en beleggingsbeleid geadviseerd door de Balans Risico Advies Commissie Pensioenfonds (BRAC Pensioenfonds). De BRAC Pensioenfonds bestaat uit een aantal bestuursleden en externe adviseurs. Daarnaast participeren afgevaardigden vanuit de afdeling Treasury & Vermogensbeheer van ANWB B.V., het Bestuursbureau en de integraal vermogensbeheerder. De BRAC is het beleidsvoorbereidende en monitorende orgaan en heeft onder meer de volgende taken: - Het bestuur adviseren over het te voeren beleggingsbeleid. - Voorstellen van de integraal vermogensbeheerder ten aanzien van de strategische asset allocatie, managers en risicoafdekking beoordelen en hierover een advies uitbrengen aan het Bestuur. - De integraal vermogensbeheerder verantwoording laten afleggen over het gevoerde beleggingsbeleid en dit beleid evalueren. 2.3 FGR structuur, Stichting Beheer en Stichting Bewaar Het vermogen wordt belegd via Fondsen voor Gemene Rekening (FGR s). Naast het pensioenfonds participeren hierin 7 andere participanten. Het bestuur heeft gekozen voor het beleggen via een FGR structuur omdat dit kostenvoordelen oplevert. Bovendien zorgt het poolen van beleggingen ervoor dat de totale omvang die belegd kan worden bij een bepaalde externe vermogensbeheerder groter is. Hierdoor kan er voor veel beleggingscategorieën gewerkt worden met discretionaire mandaten. Naast lagere uitvoeringskosten, bieden mandaten over het algemeen meer transparantie en een hogere mate van flexibiliteit ten opzichte van beleggingsfondsen. Stichting Bewaar ANWB treedt op als bewaarder van de verschillende FGR s en Stichting Beheer ANWB als beheerder. Stichting Beheer is verantwoordelijk voor de uitvoering van de beleggingsplannen en de feitelijke beleggingen zoals die zijn vastgesteld door verschillende deelnemende beleggende entiteiten (participanten) binnen de FGR-structuur. Stichting Beheer heeft als belangrijkste taken om partijen te contracteren om het vermogensbeheer van de FGR s feitelijk uit te voeren en om de kwaliteit van de ondersteunende diensten van integraal vermogensbeheer en de afdeling Treasury & Vermogensbeheer van ANWB BV te monitoren. De Stichting Beheer legt hierover verantwoording af aan het Bestuur van de Stichting Bewaar en aan de participanten in de FGR s, waaronder aan het pensioenfonds. 2.4 Integraal Vermogensbeheerder De integraal vermogensbeheerder voert, in opdracht van Stichting Beheer, alle activiteiten uit ten behoeve van het beheer van de FGR s. Als integraal vermogensbeheerder is ING IM Integrated Client Solutions aangewezen (ING IM ICS). De integraal vermogensbeheerder is primair verantwoordelijk voor: - Het leveren van input en expertise bij het vaststellen van het strategisch beleid door het pensioenfonds. De integraal vermogensbeheerder adviseert het pensioenfonds over een adequate inrichting van het risicomanagement proces. - De selectie van managers voor de uitvoering van het vermogensbeheer, waarover het pensioenfonds besluit. ING IM ICS maakt hiervoor gebruik van de diensten van Altis Investment Management, een onafhankelijk manager selectiespecialist (onderdeel van ING Groep). Beleggingsplan Pagina 4

5 - Het verstrekken van adviezen en voorstellen omtrent het vermogensbeheer van het pensioenfonds op tactisch en operationeel niveau. - De dagelijkse uitvoering van het vermogensbeheer van het pensioenfonds binnen de kaders van het vastgestelde beleggingsplan en de daaruit voortvloeiende beleggingsrestricties. - Opstellen van beleggings- en risicorapportages. De integraal vermogensbeheerder is voor het pensioenfonds de ultieme adviseur op het gebied van het vermogens- en balansbeheer. De integraal vermogensbeheerder heeft, zo nodig, dagelijks contact met het bestuursbureau en periodieke contacten met de BRAC en het bestuur van het pensioenfonds. De FGR zijn juridisch in handen van Stichting Bewaar ANWB en worden juridisch beheerd door Stichting Beheer ANWB. Stichting Beheer heeft het feitelijke (beleggings- en risico-) beheer via een contract aan de integraal vermogensbeheerder, ING IM 1, uitbesteed na goedkeuring door de participanten. De participanten in de FGR, waarin het Fonds met een aandeel van circa 80% de grootste is, zijn de feitelijke partijen, waarmee en waarvoor de integraal vermogensbeheerder het vermogensbeheer in de FGR uitvoert. 2.5 Afdeling Vermogensbeheer ANWB BV De afdeling Vermogensbeheer ANWB BV voert, in opdracht van Stichting Beheer (en derhalve indirect in opdracht van het pensioenfonds), activiteiten uit ten behoeve van het pensioenfonds. De afdeling Vermogensbeheer ANWB BV is primair verantwoordelijk voor: - Het toetsen en aanvullen van adviezen van de integraal vermogensbeheerder en andere adviseurs omtrent het vermogensbeheer en balansbeheer van het pensioenfonds. - het toezicht houden op de adequate uitvoering van het vermogensbeheer van het pensioenfonds door de integraal vermogensbeheerder, de custodian en andere derden. Hiermee borgt de afdeling Vermogensbeheer ANWB BV (onder directe supervisie van het bestuursbureau) de kwaliteit van aan het pensioenfonds geleverde adviezen en diensten op het gebied van vermogensbeheer voor het pensioenfonds. 2.6 Strategisch risicomanager Het bestuur heeft in februari 2014 besloten het strategisch risico adviseurschap, zoals dat tot op dat moment bij Cardano was ondergebracht, over te dragen de integraal Vermogensbeheerder ING IM ICS. Dit houdt in dat ING IM vanaf mei als eerste verantwoordelijke - Het pensioenfonds adviseert ten aanzien van doelstellingen en strategische risicoallocatie. - Het pensioenfonds ondersteunt bij beheersen van de strategische financiële risico s in relatie tot de draagkracht van de deelnemers en de werkgevers/sponsoren. - De balansrisico s periodiek monitort en adviezen uitbrengt wanneer deze niet meer aansluiten bij de strategische doelstellingen en randvoorwaarden. - De specifieke risico s in de beleggingsportefeuille, zoals liquiditeitsrisico, datarisico en tegenpartijrisico, analyseert. 1 Feitelijk is het contract gesloten met een dochter van ING IM, AZL Vermogensbeheer B.V., waar het fiduciair management is ondergebracht Beleggingsplan Pagina 5

6 . Onderdeel van het genoemde besluit is ook de overdracht van het overlaymanagemt ten aanzien van de rente- en aandelenafdekking naar ING IM ICS. Hiertoe zal met ING IM ICS een aparte overeenkomst gesloten worden. De overdracht zal volgens planning vóór 1 juli 2014 gerealiseerd zijn. Een laatste onderdeel van genoemd besluit is dat het fonds zal overgaan tot de benoeming van een oversight manager. De precieze invulling van de taken van de oversightmanager zullen in het 3 e kwartaal van 2014 worden bepaald. 2.7 Selectie van externe vermogensbeheerders Het daadwerkelijke beheer van het vermogen binnen de verschillende FGR s is uitbesteed aan externe vermogensbeheerders. De integraal vermogensbeheerder adviseert het pensioenfonds, de overige participanten en de Stichting Beheer over de selectie van deze externe vermogensbeheerders. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de specialistische kennis van Altis Investment Management. Bij de selectie van externe vermogensbeheerders wordt aandacht besteed aan meerdere aspecten, waaronder: - Een uitgebreide analyse van het beleggingsproces: op welke wijze streeft de betreffende beheerder naar bovengemiddelde resultaten. - De behaalde relatieve rendementen in het verleden en de wijze waarop deze rendementen tot stand zijn gekomen: o Zijn de resultaten in lijn met de verwachtingen op basis van het beleggingsproces? o Zijn de resultaten in lijn met het gelopen (extra) risico? - Een analyse van het team dat verantwoordelijk is voor het dagelijkse beheer van de beleggingen. Hierbij wordt bijvoorbeeld gekeken naar de stabiliteit van het team en de beloningsstructuur. - Een uitgebreide analyse van de organisatie van de betreffende vermogensbeheerder. Aspecten die hierbij een rol spelen zijn bijvoorbeeld risicobeheersing, compliance en operationele zaken. - De kosten, in relatie tot het te verwachten extra rendement. Het bestuur besluit over het aanstellen of ontslaan van een specifieke vermogensbeheerder. Het bestuur wordt hierbij geadviseerd door de BRAC. 2.8 Tactisch beleid Het bestuur biedt aan de integraal vermogensbeheerder de ruimte om tactisch beleid te voeren ten aanzien van de allocatie naar de verschillende FGR s. Onder tactisch beleid wordt verstaan het bewust afwijken van de normverdeling van de beleggingen met het doel een extra rendement te realiseren. Het bestuur heeft toegestane bandbreedtes voor de allocaties naar een bepaalde FGR gedefinieerd. Deze zijn opgenomen in paragraaf 4.5. Deze zijn schriftelijk vastgelegd in afspraken met integraal vermogensbeheerder. De afdeling Vermogensbeheer ANWB BV ziet namens Stichting Beheer en het bestuur (onder directe supervisie van het bestuursbureau) toe op naleving van deze afspraken. De integraal vermogensbeheerder legt tenminste op kwartaalbasis verantwoording af over het gevoerde tactische beleid. Beleggingsplan Pagina 6

7 Los van het tactisch beleid bestudeert het bestuur het dynamiseren van het beleid van het fonds. Dit houdt in dat het bestuur de aanpak onderzoekt wanneer en hoe zij haar beleggingsbeleid of overlay management zou moeten aanpassen als door externefundamentele te grote afwijkingen ontstaan van het realiseren van de beleidsdoelstellingen. Hierbij valt te denken aan extreme renteontwikkelingen en schokken op de financiële markten of in de economie. De aanpak is er op gericht vooraf bedachte beleidsaanpassingen te hebben geformuleerd voor de benoemde situaties, zodat op het moment van voordoen van die situaties, snel en voorbereid gesproken kan worden over eventueel te nemen maatregelen. De grenzen van te grote afwijkingen zullen worden bepaald door van een aantal extreme scenario s de impact te bepalen op gekozen beleidsdoelstellingen. Het ligt in de bedoeling voor het dynamiseren van het beleid vóór 1 september een door het bestuur goedgekeurd document te hebben. 2.9 Custodian De discretionaire beleggingen worden bewaard door een onafhankelijke bewaarder (custodian). KAS Bank is aangesteld als custodian. Voor een aantal beleggingscategorieën wordt gebruik gemaakt van beleggingsfondsen. De participaties in deze fondsen worden door KAS Bank via de transfer agent van het betreffende fonds aangekocht. Deze transfer agent voert de participanten-administratie van het betreffende fonds. De transfer agent is onafhankelijk van de beheerder van het betreffende beleggingsfonds, waardoor een objectieve administratie gewaarborgd is. KAS Bank voert tevens de beleggingsadministratie. De integraal vermogensbeheerder voert een schaduw-beleggingsadministratie Securities lending Securities lending is het tijdelijk uitlenen van financiële instrumenten aan derden in ruil voor een vergoeding. Pensioenfonds ANWB maakt hiervan geen gebruik in de discretionair beheerde portefeuilles. In de beleggingsfondsen kan wel securities lending plaatsvinden. Bij de selectie van beleggingsfondsen (of externe beheerders ) wordt door Altis veel aandacht besteed aan securities lending. Aan potentiële aanbieders van beleggingsdiensten wordt vooraf informatie gevraagd over het beleid ten aanzien van securities lending. Aspecten waaraan aandacht wordt besteed zijn onder andere: - De minimale en maximale percentages van het belegde vermogen dat in aanmerking komt voor securites lending; - Het soort onderpand dat in aanmerking komt: o In geval van financiële instrumenten: welke komen in aanmerking? o In geval van cash: wat zijn de richtlijnen voor de herbelegging? - De frequentie van uitwisselen van onderpand - De verdeling van de opbrengsten uit securities lending tussen de beheerder en het beleggingsfondsen Beleggingsplan Pagina 7

8 2.11 Tegenpartij beleid Ter beheersing van bepaalde balansrisico s maakt het pensioenfonds gebruik van afdekkingsstrategieën. Dit gaat veelal via zogenaamde Over the counter (OTC) transacties. Dat zijn afspraken tussen twee partijen, bijvoorbeeld over het onderling uitwisselen van rentebetalingen (swaps) of het aangaan van een optie op de aandelenmarkten. Deze afspraken worden in opdracht en namens het pensioenfonds gemaakt door ING IM (voor de renteswaps en aandelenopties). Omdat het afspraken betreft tussen twee partijen is er voor het pensioenfonds een specifiek risico dat de andere partij haar verplichtingen niet nakomt. Ter bescherming tegen dit tegenpartijrisico heeft het pensioenfonds de volgende maatregelen genomen: - Strikte eisen aan de tegenpartijen waarmee OTC transacties mogen worden afgesloten. Er is gekozen hierbij aan te sluiten bij het beleid van ING IM - Additionele zekerheden in de vorm van frequente uitwisseling van onderpand. Afspraken hierover zijn vastgelegd in zogenaamde ISDA contracten en bijbehorende CSA s. - Monitoring van de geselecteerde tegenpartijen door de Risk Management afdelingen van ING IM. Het pensioenfonds ontvangt op kwartaalbasis een overzicht van het openstaande risico per tegenpartij en het ontvangen (of geleverde) onderpand. Daarnaast zijn binnen de FGR s valutaderivaten opgenomen. Deze worden gehandeld via KAS Bank. Er wordt geen onderpand uitgewisseld. Om de risico s te reduceren, wordt de looptijd van de valutaderivaten beperkt tot maximaal 3 maanden. Beleggingsplan Pagina 8

9 3. ALM Uitgangspunt voor het beleggingsbeleid is het strategische beleidskader, waarbij het premie-, toeslag-, en beleggingsbeleid in onderlinge samenhang worden afgestemd. Om tot een strategisch beleidskader te komen, laat het pensioenfonds periodiek een ALM-studie uitvoeren. In 2012 is door ORTEC een ALM-studie uitgevoerd. De resultaten hiervan zijn in september 2012 gepresenteerd aan het Bestuur. 3.1 Opzet van de ALM-studie ORTEC heeft verschillende analyses uitgevoerd met verschillende dekkingsgraden als startpunt: de dekkingsgraad per eind 2011 (90,8%), 104,4% en 118,7%. Daarnaast is ook een analyse uitgevoerd waarbij rekening is gehouden met de introductie van een UFR curve. De resultaten zijn aan het bestuur gepresenteerd middels de blinde methode. Dit houdt in dat de samenstelling van de mixen in eerste instantie niet getoond wordt. Op basis van de uitkomsten van de verschillende blinde beleggingsmixen heeft het Bestuur uitspraken gedaan over de ambities en de risico-acceptatie. Op deze manier wordt de keuze voor het beleggingsbeleid gebaseerd op de resultaten en niet beïnvloed door voorkeuren voor bepaalde beleggingsmixen. Er is pragmatisch omgegaan met deze methode, om rekening te kunnen houden met kwalitatieve argumenten en transactiekosten. Er is gevarieerd met de volgende mixen: - Allocatie naar zakelijke waarden: 25%, 52,5%, 75%. - Alternatieve beleggingen: 10% (vastgehouden aan portefeuilleweging in 2012) - Rente-afdekking: 25%, 50%, 75% - Aandelenafdekking van 50% 3.2 Beoordelingscriteria Het bestuur beoordeelt de resultaten van de ALM studie op een aantal criteria. De 3 hoofdcriteria zijn: - De ontwikkeling van de dekkingsgraad op langere termijn (15-jaarsbasis) - Rendementsmaatstaf: gemiddeld indexatieresultaat. Dit geeft een indicatie voor de mate waarin de pensioenen gedurende de komende 15 jaar de inflatie kunnen bijhouden. - Risicomaatstaf: kans op noodzaak aanvullende maatregelen. Dit is de kans dat de dekkingsgraad onder de 90% komt. Als dit het geval is dan zal het pensioenfonds niet meer zonder aanvullende maatregelen kunnen herstellen en dus (zonder premiebijstorting van de werkgever) de aanspraken moet korten. Naast de twee hoofdcriteria zijn de volgende criteria van belang: - Vereist Eigen Vermogen (VEV): in het herstelplan is een VEV benoemd van 18,7%. Het risico mag gedurende de herstelfase (naar verwachting tot 2019) niet zodanig worden verhoogd, dat het VEV boven 118,7% komt. - Risicobudget: het risicobudget is de volatiliteit van het dekkingsgraadrendement. - Gemiddelde premie: de premie wordt beïnvloed door premiebijstortingen en het risico in het beleggingsbeleid. Een risicovoller beleggingsbeleid leidt tot een hogere Beleggingsplan Pagina 9

10 solvabiliteitsopslag in de premie. De hogere indexatieresultaten van de risicovolle beleggingsmixen worden dan ook deels veroorzaakt door de hogere premie In februari 2014 heeft het bestuur de risicomaatstaf gedefinieerd op de kans dat de dekkingsgraad onder de 85% uitkomt. Daarvoor was dit 80%. Bij deze maatstaf van 85% blijft de beleggingsportefeuille in 2014 ongewijzigd en blijft het opwaarts potentieel behouden. 3.3 Resultaten Naar aanleiding van de ALM studie in 2012 is een beleidskader vastgesteld. Hierin is ook een beleggingsmix op hoofdlijnen opgenomen. Voor een dekkingsgraad lager dan de vereiste dekkingsgraad van 118,7% is de volgende beleggingsmix op hoofdlijnen vastgesteld: - 52,5% zakelijke waarden - 50% rente-afdekking - 50% aandelen-afdekking. Wanneer de dekkingsgraad stijgt boven het niveau van de vereiste dekkingsgraad is er een mogelijkheid om het risicobudget te verhogen. In de ALM-studie is een verfijning opgenomen van de beleggingsmix op hoofdlijnen. Deze is weergegeven in onderstaande tabel. Deze beleggingsmix heeft gediend als uitgangspunt om tot een gedetailleerde strategische asset allocatie te komen. Het proces om tot deze concrete beleggingsmix te komen is beschreven in het volgende hoofdstuk. Beleggingsplan Pagina 10

11 4. Beleggingen In dit hoofdstuk zijn de fundamentele keuzes ten aanzien van de inrichting van de beleggingen beschreven. Daarnaast wordt toegelicht hoe de ALM portefeuille is vertaald naar de concrete portefeuillesamenstelling. Deze samenstelling wordt vaak aangeduid met strategische portefeuillesamenstelling. De vertaalslag van ALM wegingen naar strategische portefeuillewegingen is gemaakt op basis van een strategische asset allocatie (SAA) analyse. In deze analyse is onder meer rekening gehouden met de kwalitatieve voorkeuren van Pensioenfonds ANWB met betrekking tot de samenstelling van de portefeuille. 4.1 In aanmerking komende beleggingen Beleggingen kunnen worden opgenomen in de portefeuille als deze voldoen aan onder andere de volgende criteria: - Begrip en transparantie: in haar investment beliefs heeft het pensioenfonds opgenomen dat zij moet kunnen begrijpen hoe beleggingsproducten dan wel beleggingsinstrumenten in elkaar zitten. Van complexiteit is sprake wanneer het bestuur de werking ervan niet begrijpt en derhalve de monitoringactiviteit niet optimaal kan invullen. Een andere belangrijke voorwaarde voor het optimaal kunnen invullen van deze activiteit is dat eventuele beleggingen op regelniveau inzichtelijk gemaakt kunnen worden. - Beschikbaarheid: beleggingscategorieën waarin het pensioenfonds niet op een voldoende efficiënte wijze kan beleggen worden uitgesloten. Dit kan bijvoorbeeld veroorzaakt worden door het feit dat de gewenste omvang van een bepaalde belegging van het pensioenfonds lager is dan de vereiste minimale omvang van deze belegging. - Benchmarking: de resultaten van de beleggingen van het pensioenfonds moeten objectief te bepalen zijn en vergeleken kunnen worden met een algemeen geaccepteerde benchmark. - Duurzaamheid: de beleggingen dienen te voldoen aan de eisen en verwachtingen, die in de investment beliefs op het onderdeel maatschappelijk verantwoord beleggen zijn opgenomen. Op basis van de gestelde criteria heeft het bestuur besloten dat de beleggingen in hedge funds niet in aanmerking komen voor opname in de portefeuille. Deze categorie wordt daarom uitgesloten. Hierbij is ook de afweging gemaakt tussen de additionele governance kosten die beleggingen in hedge funds met zich meebrengen en de naar verwachting zeer minimale bijdrage van hedge funds aan het totale verwachte rendement van de portefeuille Eventuele nieuwe beleggingscategorieën kunnen pas worden opgenomen in de portefeuille na toestemming van het bestuur. Zij zal daarbij beoordelen of de betreffende beleggingscategorie in ieder geval voldoet aan de hierboven gestelde criteria. In de portefeuille van het pensioenfonds wordt gebruik gemaakt van derivaten. Deze instrumenten worden nauwgezet gemonitord en alleen gebruikt om risico s te reduceren en om efficiënt portefeuillebeheer mogelijk te maken. Ze mogen niet worden ingezet voor speculatief gebruik. Beleggingsplan Pagina 11

12 4.2 Strategische asset allocatie De ALM-studie 2012 is het uitgangspunt geweest voor de strategische samenstelling van de portefeuille. Hiervoor is gebruik gemaakt van het Strategische Asset Allocatie (SAA) model van de integraal vermogensbeheerder die hiertoe een zogenaamde SAA analyse uitvoert. In deze analyse is rekening gehouden met zowel kwantitatieve als kwalitatieve voorkeuren van het pensioenfonds. Naast de uitkomsten van de ALM-studie zijn in deze analyse onder meer de volgende elementen meegenomen: - De structuur van de verplichtingen. - Kwantitatieve voorkeuren met betrekking tot risico- en rendementsdoelstellingen. - Toegestane beleggingscategorieën. - Kwalitatieve voorkeuren van Pensioenfonds ANWB met betrekking tot de samenstelling van de strategische portefeuille. Wat betreft het laatste element heeft het pensioenfonds aangegeven veel waarde te hechten aan een strategische portefeuille die hoog scoort op transparantie, liquiditeit, benchmarkingmogelijkheden en de mogelijkheid om het duurzaamheidbeleid te implementeren. In de SAA is een aantal stappen doorlopen. In de eerste stap is op basis van de ALM uitkomsten een groot aantal portefeuillesamenstellingen gegenereerd. Deze portefeuilles hebben allemaal risicorendementskarakteristieken die lijken op de karakteristieken van de ALM portefeuille. In de tweede stap zijn uit deze portefeuilles de portefeuilles geselecteerd die voldoen aan de gestelde eisen van het pensioenfonds. In de derde stap zijn deze geselecteerde portefeuilles nader geanalyseerd door middel van marktscenario s voor de relevantie beleggingscategorieën. Op basis van deze analyses wordt inzicht gegeven in criteria die voor pensioenfonds ANWB belangrijk zijn: - Kans op een dekkingsgraad kleiner dan 80% en 90% op een horizon van 1, 5 en 10 jaar. - Verwacht overrendement ten opzichte van de verplichtingen op een horizon van 1, 5 en 10 jaar. - De dekkingsgraad in een extreem scenario (2,5% percentiel) op een horizon van 1, 5 en 10 jaar. - Inzicht in de scores van de portefeuille op kwalitatieve kenmerken. Op basis van de uitkomsten van de SAA analyses, is er gevraagd om additionele portefeuilles nader te bekijken. Dit betreft portefeuilles met eenzelfde rendementsverwachting, maar een lager risicoprofiel ten opzichte van de ALM portefeuille. Gegeven de voorkeuren van het pensioenfonds met betrekking tot hedge funds is besloten om de allocatie naar alternatieve beleggingscategorieën geheel in te vullen met grondstoffen. Uiteindelijk heeft het bestuur op advies van de BRAC gekozen voor de strategische portefeuillesamenstelling, zoals weergegeven in de laatste kolom. Beleggingsplan Pagina 12

13 Pensioenfonds ANWB Asst allocatie ALM Geadviseerde SAA Vastrentende waarden 47,5% 56,0% Staatsobligaties AAA/AA 38,0% 33,0% Bedrijfsobligaties IG (Global) 7,1% 10,0% Bedrijfsobligaties High Yield (Global) 2,4% 8,0% Emerging Market Debt 5,0% Aandelen 42,5% 40,0% Aandelen developed 36,1% 27,0% Aandelen hoog dividend 4,0% Aandelen opkomende markten 6,4% 3,0% Aandelen small cap 6,0% Alternatieven 10,0% 4,00% Grondstoffen 2,0% 4,00% Hedgefunds 8,0% 100,0% 9,0% Op basis van de lange termijn verwachtingen van ING IM ICS is de rendementsverwachting ten opzichte van de verplichtingen van deze portefeuille gelijk aan die van de ALM portefeuille. Het bijbehorende risicoprofiel ligt echter lager. Tevens is met de geadviseerde SAA een verbetering van kwalitatieve voorkeuren, als transparantie en mogelijkheden voor implementatie van een duurzaamheidbeleid, bewerkstelligd. Bij de implementatie van de strategische verdeling is rekening gehouden met het feit dat de beleggingen van het pensioenfonds zijn ondergebracht in een FGR structuur, die is beschreven in paragraaf 2.3. De gevolgen hiervan voor de strategische verdeling zijn in paragraaf 4.4 nader toegelicht. De daadwerkelijke beleggingsportefeuille ziet er per 31 december 2013 als volgt uit: Pensioenfonds ANWB Matching Portefeuille Norm Waarde (* 1mio) Procentueel FGR Kortlopende obligaties 0.0% 13,8 1,3% Geldmarktbeleggingen 0.0% 13,8 1,3% FGR Matching 35,0% 341,5 32,2% Sw aps -14,5-1,4% Staatsobligaties AAA / AA 35,0% 356,0 33,6% Return Portefeuille FGR Return Vastrentende waarden 21,0% 220,2 20,8% Global Staatsobligaties 44,8 4,2% Bedrijfsobligaties IG (Global) 10,0% 90,7 8,6% Bedrijfsobligaties High Yield (Global) 6,3% 23,7 2,2% Emerging Market Debt 4,7% 61,0 5,8% FGR Return Aandelen 40,0% 441,8 41,7% Aandelen developed 26,2% 274,8 25,9% Aandelen hoog dividend 4,2% 52,3 4,9% Aandelen opkomende markten 3,6% 37,8 3,6% Aandelen small cap 6,0% 65,6 6,2% Putopties 10,7 1,0% Liquiditeiten 0,6 0,1% FGR Complementaire Waarden 4,0% 42,8 4,0% Grondstoffen 4,0% 42,8 4,0% Totaal 100% 1.060,1 100% In bovenstaande tabel is de norm de strategisch portefeuille, die na de volledige transitie zal gaan gelden. Beleggingsplan Pagina 13

14 4.3 Matching- en returnportefeuille De beleggingsportefeuille van het pensioenfonds is opgesplitst in een matching- en returnportefeuille. Daarnaast is er nog een specifieke afdekkingsportefeuille. De doelstelling van deze onderdelen is al volgt: - Matchingportefeuille: deze is gericht op het beheersen van het renterisico van de verplichtingen van het pensioenfonds. Deze portefeuille bestaat daarom uit beleggingen die een hoge correlatie met de euro swap rente hebben, namelijk Euro staatsobligaties met hoge kredietwaardigheid en renteswaps. Hiermee wordt gestuurd op een strategische afdekking van het renterisico van 50%. - Returnportefeuille: het doel van deze portefeuille is om extra rendement te behalen ten opzichte van de verplichtingen, zodat voldaan kan worden aan bijvoorbeeld de indexatieambities van het pensioenfonds. In deze portefeuille kunnen verschillende type beleggingen zijn opgenomen, waaronder obligaties van opkomende landen, bedrijfsobligaties, aandelen en grondstoffen. - Afdekkingsportefeuille bestaande uit aandelen putopties: hiermee wordt de dekkingsgraad van het pensioenfonds beschermd tegen de negatieve invloed van extreme marktomstandigheden. Hierin zijn de aandelen putopties opgenomen. 4.4 Normportefeuille binnen de FGR structuur Zoals beschreven in paragraaf 2.3 zijn de beleggingen van het pensioenfonds ondergebracht in een FGR structuur. Dit impliceert dat de beleggingen van de verschillende participanten gecombineerd en vertaald dienen te worden in de bestaande FGR structuur. Hierbij wordt rekening gehouden met de splitsing naar en matching- en returnportefeuille. Dit heeft tot gevolg dat de uiteindelijke strategische samenstelling van de portefeuille in beperkte mate afwijkt van de strategische portefeuillesamenstelling zoals vermeld in paragraaf 4.2. Het bestuur van het pensioenfonds heeft op advies van de BRAC Pensioenfonds ingestemd met deze aanpassingen omdat deze geen significante veranderingen van het risico- rendementsprofiel met zich meebrengen. De resulterende strategische portefeuillesamenstelling voor het pensioenfonds is weergegeven in onderstaande tabel. In deze tabel is ook de opsplitsing gemaakt naar de matching-en returnportefeuille. Gedurende 2013 heeft de transitie plaatsgevonden naar deze nieuwe portefeuillesamenstelling. In 2014 dienen nog 5 managers aangesteld te worden. 4.5 Bandbreedtes en vrijheidsgraden Het absolute risicoprofiel van de beleggingsportefeuille van Pensioenfonds ANWB wordt bepaald door de strategische asset allocatie. Afwijkingen van dit risicoprofiel kunnen ontstaan door marktfluctuaties en door het innemen van tactische posities. Deze afwijkingen van het risicoprofiel worden begrensd door bandbreedtes vast te stellen rondom de gestelde normgewichten. Er zijn bandbreedtes op meerdere niveaus: - Binnen een FGR zijn er bandbreedtes gedefinieerd voor elke beleggingscategorie waarin belegd wordt. - De allocatie van het pensioenfonds naar een bepaalde FGR is begrensd middels een bandbreedte. Beleggingsplan Pagina 14

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV).

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). REGLEMENT BELEGGINGSCOMMISSIE voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). Artikel 1 Vaststelling en reikwijdte Dit reglement geeft, in aanvulling op de statuten,

Nadere informatie

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 1.1 Het beleggingsproces Het beleggingsproces vormt de randvoorwaarden

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Strategisch Pensioenmanagement

Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement is samenbrengen. Strategisch Pensioenmanagement De belangrijkste taak van Strategisch Pensioenmanagement is ervoor te zorgen dat u in control

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen STICHTING PENSIOENFONDS RECREATIE Mei 2011 INHOUDSOPGAVE 0. Introductie 3 1. Doelstelling van het beleggingsbeleid 4 2. Organisatie en risicobeheerprocedures 5 3. Beleggingsbeginselen 7 Mei 2011 Pagina

Nadere informatie

Beleggingsbeginselen

Beleggingsbeginselen Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Versie april 2015 Deze Verklaring beleggingsbeginselen maakt onderdeel uit van het beleggingsbeleid van het pensioenfonds en is aangepast

Nadere informatie

STANDAARDPENSIOENFONDS

STANDAARDPENSIOENFONDS STANDAARDPENSIOENFONDS Alternatieve oplossing voor het continuïteitsvraagstuk 1 februari 2014 Toenemende druk bij pensioenfondsen FD 20-3-2013 2 Het continuïteitsvraagstuk Continuïteitvraagstuk pensioenfondsen

Nadere informatie

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Verklaring inzake Beleggingsbeginselen per 1 januari 2015 TRANSPARANT OVER ELKE FASE Inhoudsopgave Verklaring inzake Beleggingsbeginselen van Stichting ING CDC Pensioenfonds 3 De pensioendoelstellingen,

Nadere informatie

Benchmark Benchmark matching portefeuille. Benchmark matching portefeuille

Benchmark Benchmark matching portefeuille. Benchmark matching portefeuille Bijlage 5 srichtlijnen A. srichtlijnen Ingangsdatum: 1 januari 2014 Beheerder dient de beleggingsrestricties ten aanzien van de samenstelling van de portefeuille en de toelaatbare risico's ln acht te nemen,

Nadere informatie

FEB/2011 MAAND. Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

FEB/2011 MAAND. Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen FEB/2011 MAAND Rapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen Inhoudsopgave Inleiding... 2 1. Kerncijfers... 3 1.1. Dekkingsgraad... 3 1.2. Rendement... 4 1.3. Vermogensmutaties...

Nadere informatie

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van SPA.

Nadere informatie

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Investment beliefs bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Uitgangspunten vermogensbeheer Milieu, maatschappij en corporate governance zijn belangrijk Inhoudsopgave

Nadere informatie

Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen

Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen 1 Introductie 1.1 Inleiding Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen ( de Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1 BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds Oncologie Holland April 2015 30 april 2015, pag. 1 Inhoudsopgave I Beleid.... 3 Algemeen 4 Hefbomen 4 Restricties....4 II Middelenverdeling......5 Strategische asset allocatie

Nadere informatie

Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres. Amstelveen, 17 april 2012

Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres. Amstelveen, 17 april 2012 Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres Amstelveen, 17 april 2012 Agenda 1. Ontwikkelingen risicobeheersing beleggingen 2. DNB bevindingen en toezichtthema s 2012 3. Maatregelen

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft de uitgangspunten

Nadere informatie

De Verklaring wordt aan een deelnemer verstrekt als deze er om vraagt.

De Verklaring wordt aan een deelnemer verstrekt als deze er om vraagt. BIJLAGE C VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN 1. Inleiding 1.1 Achtergrond en doelstelling Artikel 145 van de Pensioenwet schrijft voor dat een pensioenfonds een actuariële en bedrijfstechnische nota (ABTN)

Nadere informatie

Op welke beleggingsstrategie baseert de beleggingsonderneming haar dienstverlening? Antwoord:

Op welke beleggingsstrategie baseert de beleggingsonderneming haar dienstverlening? Antwoord: Om beleggingsondernemingen goed met elkaar te vergelijken is o.a. inzicht in het beleggingsproces een belangrijke maatstaf. Door vragen te stellen over het beleggingsbeleid krijgt u een goed beeld van

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012 VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN 18 JUNI 2012 INHOUD 1. Inleiding... 1 2. Organisatie... 2 2.1 Het fonds... 2 2.2 Organisatie... 2 2.3 Toeslagenbeleid... 3 3. Beleggingsbeleid... 4 3.1 Doel van het

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG 1. Introductie 1.1. Inleiding De Verklaring inzake de beleggingsbeginselen ( Verklaring ) beschrijft

Nadere informatie

Beleggingsovertuigingen

Beleggingsovertuigingen Beleggingsovertuigingen Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Drankindustrie 13 januari 2015 Beleggingsovertuigingen Een beleggingsovertuiging is kortweg de perceptie van het pensioenfonds van de

Nadere informatie

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Vermogensbeheer Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later. Dat is de belofte van uw pensioenfonds aan uw deelnemers. Verder gaan is nu zorgen voor

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten. Per 1 juli 2015

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten. Per 1 juli 2015 Bijlage IV Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Per 1 juli 2015 Tilburg, 17 juni 2015 1. Inleiding In de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna:

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN SEPTEMBER 2015 1. Introductie 1.1 Inleiding Dit document ( de Verklaring ) beschrijft beknopt de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds

Nadere informatie

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Goedgekeurd door het Bestuur op 18-09-2014 Stichting Pensioenfonds Koninklijke Ten Cate Bezoekadres: Brugstraat 2, Almelo Correspondentieadres: Postbus 126, 7600

Nadere informatie

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies De Vries Investment Services is een onafhankelijk en objectief beleggingsadvieskantoor. Wij begeleiden beleggers bij het realiseren van hun financiële doelstellingen en bieden een service die banken niet

Nadere informatie

BELEGGEN? BEREID U GOED VOOR

BELEGGEN? BEREID U GOED VOOR BELEGGEN? BEREID U GOED VOOR Heeft u plannen om te gaan beleggen? En overweegt u daarvoor een afspraak te maken met een vermogensbeheerder of heeft u dit al gedaan? Dan worden u bij het eerste gesprek

Nadere informatie

Om de Verklaring beter te kunnen begrijpen zal hieronder worden ingegaan op de organisatie en beleidsuitgangspunten van SPR.

Om de Verklaring beter te kunnen begrijpen zal hieronder worden ingegaan op de organisatie en beleidsuitgangspunten van SPR. Verklaring inzake beleggingsbeginselen Inleiding Het belangrijkste doel van Stichting Pensioenfonds Randstad, hierna te noemen SPR, is de zekerstelling van de bij haar verzekerde pensioenen. Het beleggingsbeleid

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

31.07.2015 VOORSTEL EN TOELICHTING TOT WIJZIGING VAN DE VOORWAARDEN VAN DEELNAME VAN

31.07.2015 VOORSTEL EN TOELICHTING TOT WIJZIGING VAN DE VOORWAARDEN VAN DEELNAME VAN DELTA LLOYD CORPORATE BOND FUND, DELTA LLOYD COLLATERALIZED BOND FUND, DELTA LLOYD SOVEREIGN BOND FUND, DELTA LLOYD SOVEREIGN LT BOND FUND, DELTA LLOYD SOVEREIGN XLT BOND FUND, DELTA LLOYD SUB SOVEREIGN

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie oktober 2015 1 Inhoudsopgave Waarom belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Verklaring van Beleggingsbeginselen. Joachim Aelvoet CBFA

Verklaring van Beleggingsbeginselen. Joachim Aelvoet CBFA Verklaring van Beleggingsbeginselen Joachim Aelvoet CBFA 17 maart 2011 Onderzoek 29 IBP's +/- 4,5 miljard euro vermogen +/- 100.000 aangeslotenen methode: eerste analyse individueel gesprek conclusies

Nadere informatie

Advies Commissie Parameters

Advies Commissie Parameters Advies Commissie Parameters Voorstel tot herziening van verwachte rendementen Sprenkels&Verschuren Maart 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document of een deel

Nadere informatie

Beleggingsstatuut ten behoeve van R.K. parochies binnen het Bisdom van s-hertogenbosch

Beleggingsstatuut ten behoeve van R.K. parochies binnen het Bisdom van s-hertogenbosch Versie 2012/PB/WM/002 Beleggingsstatuut ten behoeve van R.K. parochies binnen het Bisdom van s-hertogenbosch Februari 2013 (eerste versie: november 2010) Inleiding In de afgelopen jaren zijn de opbrengsten

Nadere informatie

B2014-69. Beleggingsplan 2014. Stichting Notarieel Pensioenfonds 20 maart 2014 1/26

B2014-69. Beleggingsplan 2014. Stichting Notarieel Pensioenfonds 20 maart 2014 1/26 Beleggingsplan 2014 Stichting Notarieel Pensioenfonds 20 maart 2014 1/26 Inhoud Inhoud...2 1 Inleiding...4 2 Implicaties externe ontwikkelingen rond SNPF...5 2.1 Macro-economische omgeving...5 2.2 Ontwikkelingen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2014 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Merseyweg 10, 3197 KG Botlek Rotterdam Postbus 1020, 3180 AA Rozenburg Telefoon: 0181-29 21 49

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland. 1. Inleiding

Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland. 1. Inleiding Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland 1. Inleiding Op grond van de Europese pensioenfondsenrichtlijn zijn Nederlandse pensioenfondsen sinds 8 februari 2006 verplicht om een verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen

Verklaring Beleggingsbeginselen Verklaring Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Trespa April 2014 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Doelstellingen...5 Risicobereidheid...5 Beleggingsovertuigingen...6 Uitbesteding

Nadere informatie

Fondsdocumenten SNPF Beleggingsplan 2015

Fondsdocumenten SNPF Beleggingsplan 2015 Fondsdocumenten SNPF Beleggingsplan 2015 Inhoud Inhoud...2 1 Terugblik 2014 & vooruitblik 2015...4 1.1 Terugblik 2014...4 1.2 Macro-economische omgeving...4 1.3 Ontwikkeling pensioen in het notariaat...4

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

1. De Consumentenbrief moet uiterlijk 1 juli aanstaande op uw website staan; en

1. De Consumentenbrief moet uiterlijk 1 juli aanstaande op uw website staan; en TOELICHTING VOORAF In dit stuk hebben wij geprobeerd de vragen de beantwoorden die volgens de Consumentenbrief door een potentiele cliënt gesteld zouden moeten worden aan zijn beoogde vermogensbeheerder.

Nadere informatie

1. ALGEMENE RICHTLIJNEN

1. ALGEMENE RICHTLIJNEN Beleggingsstatuut JULI 2015 1. ALGEMENE RICHTLIJNEN 1.1. Statutaire doelstelling De Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF, zich beroepend op de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, stelt

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf De Meern, 18 maart 2013 1 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Memo uitkomsten themaonderzoek Vermogensbeheer Zorgverzekeraars

Memo uitkomsten themaonderzoek Vermogensbeheer Zorgverzekeraars Memo uitkomsten themaonderzoek Vermogensbeheer Zorgverzekeraars De Nederlandsche Bank (hierna: DNB) heeft in 2013 en 2014 bij meerdere zorgverzekeraars onderzoek gedaan naar het beleid en de beheersomgeving

Nadere informatie

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Inleiding Onze risicoprofielen 1. Wat is een risicoprofiel? 2. Wat zijn vermogenscategorieën? 3. Welke risicoprofielen gebruiken wij? Uw risicoprofiel 4.

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie

Essentiële Beleggersinformatie Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT NATUURMONUMENTEN (aangepast 2014-08) 1. Inleiding. 2. Uitgangspunten en richtlijnen beleggingsbeleid

BELEGGINGSSTATUUT NATUURMONUMENTEN (aangepast 2014-08) 1. Inleiding. 2. Uitgangspunten en richtlijnen beleggingsbeleid BELEGGINGSSTATUUT NATUURMONUMENTEN (aangepast 2014-08) 1. Inleiding 2. Uitgangspunten en richtlijnen beleggingsbeleid 3. Uitvoering van het vermogensbeheer 4. Rapportage en evaluatie Bijlagen: A. Uitwerking

Nadere informatie

1. De fondsdoelstelling en de pensioenverplichtingen vormen bij het bepalen van het beleggingsbeleid het uitgangspunt voor Bpf Mitt

1. De fondsdoelstelling en de pensioenverplichtingen vormen bij het bepalen van het beleggingsbeleid het uitgangspunt voor Bpf Mitt Investment Beliefs Bpf MITT Missie en doelstellingen. 1. De fondsdoelstelling en de pensioenverplichtingen vormen bij het bepalen van het beleggingsbeleid het uitgangspunt voor Bpf Mitt Bij het nemen van

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie 22 november 2013 1 Inhoudsopgave Wat belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons vernomen.

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen

Verklaring Beleggingsbeginselen Verklaring Beleggingsbeginselen Deze verklaring beschrijft de beginselen van het beleggingsbeleid van Pensioenfonds Metaal en Techniek (PMT). Deze verklaring is opgesteld, omdat het beleggings- en risicobeleid

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten Zeist, 4 maart 2014 1. Inleiding De verklaring inzake beleggingsbeginselen beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid

Nadere informatie

4.1. Algemene uitgangspunten 4.2. De beleggingsstrategie

4.1. Algemene uitgangspunten 4.2. De beleggingsstrategie Meer dan 1700 mensen hebben pensioenaanspraken opgebouwd bij Stichting Pensioenfonds Avery Dennison (in deze verklaring voortaan verder "pensioenfonds" genoemd). Zij zijn de (gewezen) deelnemers en pensioengerechtigden

Nadere informatie

Vastgoed in ALM context

Vastgoed in ALM context Vastgoed in ALM context april 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Nieuw uitgevoerde ALM analyses... 4 2.1 Huidige economische basisset... 4 2.2 Direct OG in goed gespreide portefeuille... 5 2.3 Beursgenoteerd

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen pagina 1 van 7

Verklaring inzake beleggingsbeginselen pagina 1 van 7 pagina 1 van 7 *Stichting Pensioenfonds Unilever Nederland Progress is een ondernemingspensioenfonds als bedoeld in artikel 1 van de Pensioenwet. Inleiding Dit document ( Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten

Nadere informatie

Beleggingsovertuigingen

Beleggingsovertuigingen Beleggingsovertuigingen Inhoudsopgave 1 Beleggingsovertuigingen bpfbouw 1.1 Inleiding 1.2 Beleggingsovertuigingen t.a.v. Financiële Markten 1.3 Beleggingsovertuigingen t.a.v. de portefeuille en instrumenten

Nadere informatie

V e r k l a r i n g i n z a k e d e b e l e g g i n g s b e g i n s e l e n

V e r k l a r i n g i n z a k e d e b e l e g g i n g s b e g i n s e l e n V e r k l a r i n g i n z a k e d e b e l e g g i n g s b e g i n s e l e n Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Organisatie 4 2.1 Het fonds 4 2.2 Organisatie 4 2.3 Toeslagbeleid 4 3 Beleggingsbeleid 6 3.1 Doel

Nadere informatie

1. Inleiding Dit document beschrijft de uitgangspunten van het vermogensbeheer van Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland (hierna: SPUN).

1. Inleiding Dit document beschrijft de uitgangspunten van het vermogensbeheer van Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland (hierna: SPUN). ABTN Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland Bijlage 3. Verklaring beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland 2012 1. Inleiding Dit document beschrijft de uitgangspunten van het vermogensbeheer

Nadere informatie

Klant. Pensioen life cycle indicators

Klant. Pensioen life cycle indicators Pensioen life cycle indicators Klant Rapport om een gefundeerde keuze te maken tussen verschillende premiepensioenproducten. Gebaseerd op analyses op het gebied van beleggingsbeleid, duurzaamheid, rendement

Nadere informatie

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Per 1 augustus 2016 voert de beheerder van de Aegon Funds, de AEAM Funds en de Aegon Paraplu 1 Funds, Aegon Investment

Nadere informatie

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen NOTITIE Van Aan CC Datum Betreft Sjoerd Hoogterp De leden van de beleggingscommissie 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Inleiding Het pensioenfonds Werk en (re)integratie (PWRI)

Nadere informatie

Methodiek Nominaties Gouden Stier 2015

Methodiek Nominaties Gouden Stier 2015 Methodiek Nominaties Gouden Stier 2015 September 2015 AF Advisors Content - Introductie - Nominatiemethodiek op hoofdlijnen - Methodiek Beste Beleggingsfonds - Methodiek Beste Duurzame Beleggingsfonds

Nadere informatie

STICHTING PENSIOENFONDS Protector

STICHTING PENSIOENFONDS Protector STICHTING PENSIOENFONDS Protector Verklaring Beleggi ngsbeginselen december 2011 beleggingsbeginselen 1/8 Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Profiel van het pensioenfonds 2.1 Organisatie 2.2 Geen nevenactiviteiten

Nadere informatie

Verklaring van beleggingsbeginselen

Verklaring van beleggingsbeginselen Verklaring van beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds van de KAS BANK Juni 2014 Inleiding Deze Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten

Nadere informatie

Beleggingsplan. Stichting pensioenfonds VNU

Beleggingsplan. Stichting pensioenfonds VNU Beleggingsplan Stichting pensioenfonds VNU November 2014 Inleiding Het beleggingsplan behandelt de vastlegging van het strategisch beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds VNU (het fonds).het beleggingsplan

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen A. ALGEMENE DOELSTELLINGEN 1. Doelstelling van Fonds 1818 Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen heeft als doel het verhogen van de

Nadere informatie

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt.

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt. VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van De Nederlandsche

Nadere informatie

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014 Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader Juni 2014 Inhoudsopgave Wetsvoorstel aanpassing FTK Beleidsdekkingsgraad Premievaststelling Toekomstbestendig indexeren Inhaalindexatie Hersteltermijn

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

1. Doelstelling en basis voor dit document. 1.1 Doelstelling

1. Doelstelling en basis voor dit document. 1.1 Doelstelling Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Pensioenfonds voor de Grafische Bedrijven (PGB), (vastgesteld door het bestuur op 19 juni 2014) 1. Doelstelling en basis voor dit document 1.1 Doelstelling

Nadere informatie

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN Banque de Luxembourg biedt u haar expertise aan op het gebied van vermogensbeheer. Door ons een

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam. Reglement beleggingscommissie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam. Reglement beleggingscommissie Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Reglement beleggingscommissie Watson Wyatt Brans & Co. Investment Consulting April 2005 versie 7 juli 2005 Reglement beleggingscommissie Pf Ballast Nedam Hoofdstuk

Nadere informatie

Treasury- en beleggingsstatuut

Treasury- en beleggingsstatuut Treasury- en beleggingsstatuut It Fryske Gea It Fryske Gea heeft als doel: bescherming, behoud en ontwikkeling van natuur en landschap en de bescherming van cultuurhistorische waarden in Fryslân. De vereniging

Nadere informatie

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid Beleggingsbeleid Ardanta Het beleggingsbeleid van Ardanta is uitbesteed aan de afdeling Financial Markets van ASR Nederland. Jaarlijks stellen wij het beleid in samenspraak met deze afdeling vast, waarna

Nadere informatie

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES ONDERZOEK NAAR VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES NOVEMBER 2014 Met dank aan: Naar aanleiding van het besluit van BlackRock om per 31 december 2014 de Funds of ishares op te heffen

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen. 1. Inleiding

Verklaring Beleggingsbeginselen. 1. Inleiding Verklaring Beleggingsbeginselen 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna: de verklaring ). Hierin kunt u lezen wat het beleggingsbeleid is van het pensioenfonds Wonen

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS)

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS) Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS) 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Onderdeel 1: Beleggingsbeleid

Onderdeel 1: Beleggingsbeleid Inleiding De AFM heeft de afgelopen jaren verschillende marktbrede onderzoeken naar de kwaliteit van de beleggingsdienstverlening uitgevoerd. Dit heeft onder andere geresulteerd in de publicatie van diverse

Nadere informatie

1. Het pensioenfonds loopt beleggingsrisico. Dat betekent dat in het MVEV een bijdrage van 4% van de technische voorzieningen (TV) is opgenomen.

1. Het pensioenfonds loopt beleggingsrisico. Dat betekent dat in het MVEV een bijdrage van 4% van de technische voorzieningen (TV) is opgenomen. Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen 1 BIJLAGE: VASTSTELLING MVEV EN VEV Vaststelling minimaal vereist eigen vermogen Op grond van artikel 126 van de Wet verplichte beroepspensioenregeling dient

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Reglement Beleggingscommissie

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Reglement Beleggingscommissie Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland Reglement Beleggingscommissie In werking 4 september 2013 Artikel 1. Samenstelling en benoeming 1. De beleggingscommissie bestaat uit twee leden van het

Nadere informatie

3. Testsheet Kan op de DNB website een testsheet worden gepubliceerd waarop pensioenfondsen de juistheid van hun rapportage kunnen laten testen?

3. Testsheet Kan op de DNB website een testsheet worden gepubliceerd waarop pensioenfondsen de juistheid van hun rapportage kunnen laten testen? Algemeen 1. Aantal vragen dat DNB stelt Is het logisch dat DNB zoveel vragen moet stellen over de derivatenstaat? (Naar aanleiding van het feit dat alle aanwezigen in de zaal aangaven vragen te hebben

Nadere informatie

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid publiceerde op vrijdag 12 juli 2013 het lang verwachte consultatiedocument over de uitwerking

Nadere informatie

Tekst Nationaal regime MiFID. Bijlage. Toetstermen als bedoeld in artikel 36a, lid 2. toetsterm 1

Tekst Nationaal regime MiFID. Bijlage. Toetstermen als bedoeld in artikel 36a, lid 2. toetsterm 1 ijlage Toetstermen als bedoeld in artikel 36a, lid 2 Nummer Termen T* toetsterm 1 Eindterm 5a: De personen zijn in staat met betrekking tot financiële instrumenten uit te leggen aan de consument waarom

Nadere informatie

Verklaring beleggingsbeginselen

Verklaring beleggingsbeginselen Verklaring beleggingsbeginselen Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft een samenvatting van de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds Hoogovens (het fonds). Deze

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen

Verklaring Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Sanoma Nederland Verklaring Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Sanoma Nederland 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Organisatie 4 2.1 Gedragscode 4 2.2 Goed Pensioenfondsbestuur

Nadere informatie

2. STrUCTUUr 3. De BeHeerDer Michiel Goris (1956)

2. STrUCTUUr 3. De BeHeerDer Michiel Goris (1956) 1. profiel Het MM Fortune Fund ( hierna: het fonds) is een open-end beleggingsfonds voor gemene rekening, opgericht op 15 april 2008 en gevestigd te Rijswijk. Een fonds voor gemene rekening is geen rechtspersoon

Nadere informatie

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf Dit is een uitgave van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf. Versie: 01 juli 2013

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V.

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. I. INLEIDING Doel Delta Lloyd Asset Management N.V. (DLAM) wenst de DUFAS Principles of Fund Governance na te leven. De onderhavige code heeft

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland. Verklaring beleggingsbeginselen

Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland. Verklaring beleggingsbeginselen Verklaring beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds 1. Inleiding Dit document beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds (hierna: SPUN). SPUN is

Nadere informatie

ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U?

ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U? ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U? Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons

Nadere informatie