Pijnmedicatie bij acute en chronische pijn In mond, hoofd en aangezicht Denise van Diermen, arts

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Pijnmedicatie bij acute en chronische pijn In mond, hoofd en aangezicht Denise van Diermen, arts"

Transcriptie

1 Pijnmedicatie bij acute en chronische pijn In mond, hoofd en aangezicht Denise van Diermen, arts 1

2 Pijn.. Wat doet U als U pijn heeft? 2

3 3

4 Wat doet u als uw patiënt pijn heeft? 4

5 Antibiotica ongeschikt als pijnstillers 5

6 Tandheelkundig onverklaarde pijn? 6

7 Verwachte (na)pijn 7

8 Pijnstiller....maar welke? 8

9 Therapeutisch proces 1. Patiëntprobleem 2. Therapeutisch doel vaststellen 3. Standaardtherapie bepalen 4. Controleren op geschiktheid voor de patiënt 1. Toedieningsvorm geschikt? 2. Contra-indicaties of interacties? 3. Doseerschema handig? 4. Risicopatient? 5. Therapieduur en hoeveelheid in overeenstemming? 5. Therapie/ farmacotherapie uitvoeren 6. Evaluatieplan opstellen, controle geneesmiddeltherapie 9

10 Wat moet er op een recept staan? 1. Naam, adres en telefoonnummer (tand)arts 2. Datum voorschrijven recept 3. Naam geneesmiddel 4. Hoeveelheid per afleveringseenheid 5. Toedieningsvorm 6. Totale hoeveelheid 7. Wijze van gebruik 8. Ondertekening door de arts 9. Naam en adres, eventueel geb.dat. patiënt 10. Vanaf 1 januari 2014: elektronisch voorgeschreven! 10

11 Arts Naam Adres Telefoonnummer Patient Naam Adres Gbd Datum R/ stofnaam, toedieningsvorm, sterkte da aantal/hoeveelheid S. instructies, dosering, waarschuwingen Paraaf/ handtekening arts 11

12 12

13 Pijnstillend Koortswerend Geen ontstekingsremmend effect Acetanilidederivaat Para-acetylaminofenol. Eigenschappen paracetamol 13

14 1878 synthese door Harmon Northrop Morse 1893 voor de eerste keer in de geneeskunde gebruikt door Josef von Mering Pas na 1950 vaker gebruikt als pijnstiller 14

15 Paracetamol Voordelen: Goedkoop ( 0,02 per tablet) Weinig bijwerkingen Weinig contra-indicaties Effectief bij juist gebruik Nadelen: Licht-matige pijnstilling Niet ontstekingsremmend Levertoxisch bij hoge doseringen 15

16 2000 voor Christus Verspreidingsgebied Amandelwilg 16

17 1853: Charles Frédéric Gerhardt maakt acetylsalicylzuur 1829: isolatie van salicylzuur uit wilgenbast 17

18 1897: Felix Hoffman (Arthur Eichengrunn) 1915: Australië: Aspro 18

19 Remt COX en prostaglandinesynthese Pijnstilling 500 mg Ontstekingsremmend 500 mg Maagbeschadiging Bloedplaatjesremmend mg Maagbeschermer Let op: interactie Ibuprofen 19

20 Goedkoop ( 0,19 per tablet) Effectief Vrij verkrijgbaar Voordelen aspirine 20

21 Erosief voor slijmvliezen Relatieve contra-indicatie bij astma patienten Bij ouderen: maculadegeneratie Niet bij zwangerschap Nadelen acetylsalicylzuur From the collection of Dr Huber, BMJ 21

22 Ibuprofen (Advil, Brufen, Nerufen ) Diclofenac (Voltaren ) Meloxicam Naproxen (Aleve ) Etoricoxib (Arcoxia ) Celecoxib (Celebrex ) Andere NSAID s 22

23 Remt COX-1 en COX-2 en prostaglandinesynthese Pijnstilling Ontstekingsremmend Maagbeschadiging Bloedplaatjesremmend (reversibel) Maagbeschermer 23

24 Erosief voor slijmvliezen Relatieve contra-indicatie bij astma patienten Interactie met bloeddrukverlagers Slecht bij verminderde nierfunctie Reversibele bloedplaatjesremming Vaak oorzaak van ziekenhuisopnames! Nadelen NSAID s 24

25 Goedkoop (ibuprofen: 0,07 per tablet) Vrij verkrijgbaar Effectief Voordelen NSAIDs Merknamen duur! 25

26 Opoïden Opiumalkaloïden: Morfine en codeïne Na bewerking: heroïne Synthetische opiaatagonisten: Methadon Fentanyl Oxycodon Pethidine Tramadol 26

27 Effect op opoïd receptoren in CZS Hoe werken opiaten? 27

28 Nadelen opiaten Verslavend Veel bijwerkingen Ademdepressie Obstipatie Misselijkheid Slaperigheid Hypotensie 28

29 Onverklaarde pijn? 29

30 Onbegrepen pijn.. 30

31 Verwijzen naar specialist 31

32 Naar wie verwijzen? Neuroloog KNO-arts Kaakchirurg Pijnspecialist Psycholoog Orale Kinesiologie 32

33 Middelen bij neuropatische pijn Bij beschadiging perifere zenuw of door stoornissen in perifere of centrale zenuwstelsel Tricyclische antidepressiva Amitriptylline (Sarotex, Tryptizol ) Anti-epileptica Pregabaline (Lyrica ) Nadelen: veel bijwerkingen 33

34 34

35 Als laatste. 35

36 Vragen? 36

Pijn en pijnbehandeling

Pijn en pijnbehandeling Pijn en pijnbehandeling Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Het pijnteam... 1 3 Pijn beschrijven... 1 4 Wisseling in pijn... 2 5 Pijnregistratie... 2 6 Pijnbestrijding... 2 7 Pijnstillers... 3 8 Algemene

Nadere informatie

Pijnstilling. Poli Chirurgie Spoedeisende Hulp

Pijnstilling. Poli Chirurgie Spoedeisende Hulp 00 Pijnstilling Poli Chirurgie Spoedeisende Hulp Uw behandelend arts heeft u pijnstilling voorgeschreven. Deze folder is bedoeld voor volwassenen en geeft uitleg over: welke pijnstillers voor u geschikt

Nadere informatie

Pijnstilling. Na uw bezoek aan de spoedeisende hulp

Pijnstilling. Na uw bezoek aan de spoedeisende hulp Pijnstilling Na uw bezoek aan de spoedeisende hulp Uw pijnmedicatie adviesschema: o Paracetamol o. x per dag o Diclofenac o Ibuprofen o Naproxen o Tramadol o. x per dag o OxyContin o OxyNorm o Omeprazol

Nadere informatie

Pijn bij kanker, behandeling met medicijnen

Pijn bij kanker, behandeling met medicijnen Pijn bij kanker, behandeling met medicijnen Inleiding Deze informatiefolder is bedoeld voor patiënten die pijn hebben als gevolg van kanker. Ook voor familieleden kan het zinvol zijn om deze folder te

Nadere informatie

Zorgeenheid Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Kortwerkende antireumatische middelen: NSAID s

Zorgeenheid Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Kortwerkende antireumatische middelen: NSAID s Zorgeenheid Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU Kortwerkende antireumatische middelen: NSAID s Aan u is een ontstekingsremmende pijnstiller, non-steroidal anti-inflammatory drug (NSAID),

Nadere informatie

Workshop Medicijnen, werkt t of werk t.. tegen? Els Coyajee-Geselschap apotheker

Workshop Medicijnen, werkt t of werk t.. tegen? Els Coyajee-Geselschap apotheker Workshop Medicijnen, werkt t of werk t.. tegen? Els Coyajee-Geselschap apotheker Inhoud workshop Inventarisatie vragen Waar of niet waar Medicatie en hun bijwerkingen Pijnbestrijding Antidepressiva Benzodiazepinen

Nadere informatie

Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane

Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane Drs. A.M. Karsch, anesthesioloog pijnspecialist UMC Utrecht Drs. G. Hesselmann, oncologieverpleegkundige, epidemioloog UMCU Wat is pijn? lichamelijk

Nadere informatie

In deze folder staat beschreven welke medicatie u mag gebruiken en wanneer u deze medicatie mag innemen.

In deze folder staat beschreven welke medicatie u mag gebruiken en wanneer u deze medicatie mag innemen. Patiëntenvoorlichting Anesthesie Pijnmedicatie na een dagbehandeling U bent opgenomen geweest voor een operatieve ingreep in dagbehandeling. Met betrekking tot de pijnbehandeling na de operatieve ingreep

Nadere informatie

Omgaan met chronische pijn

Omgaan met chronische pijn Omgaan met chronische pijn Wat staat er op het programma? Correct gebruik van pijnmedicatie Zorg goed voor jezelf Gebruik een activiteiten-dagboek Chronische pijn De weg van de pijnprikkel Pijnmedicatie

Nadere informatie

Behandeling van pijn bij kanker

Behandeling van pijn bij kanker Behandeling van pijn bij kanker Centrum voor pijngeneeskunde Locatie Eindhoven Pijn bij kanker kan ontstaan door ziekte zelf, maar ook door de behandeling ervan. Niet alle patiënten met kanker hebben pijn.

Nadere informatie

Farmacotherapeutische toelichting Pijnbestrijding gaat in het algemeen volgens het WHO-stappenplan.

Farmacotherapeutische toelichting Pijnbestrijding gaat in het algemeen volgens het WHO-stappenplan. 1 Pijn 1.1 Pijnbehandeling algemeen Pijn vermindert veelal door behandeling van de onderliggende aandoening. Ondersteuning met analgetica zal niettemin vaak nodig zijn. Bij een aantal aandoeningen is symptomatische

Nadere informatie

H.327266.1014. Medicijnen na een beroerte of TIA

H.327266.1014. Medicijnen na een beroerte of TIA H.327266.1014 Medicijnen na een beroerte of TIA Medicijnen na een beroerte of TIA Onlangs hebt u een beroerte (CVA) of een TIA (een korte voorbijgaande beroerte) gehad. Om de kans op herhaling van een

Nadere informatie

Pijnmedicatie na een dagbehandeling

Pijnmedicatie na een dagbehandeling Pijnmedicatie na een dagbehandeling Anesthesie alle aandacht Pijnmedicatie na een dagbehandeling U bent opgenomen geweest voor een operatieve ingreep in dagbehandeling. Met betrekking tot de pijnbehandeling

Nadere informatie

PIJNMEDICATIE THUIS NA EEN ORTHOPEDISCHE OPERATIE

PIJNMEDICATIE THUIS NA EEN ORTHOPEDISCHE OPERATIE PIJNMEDICATIE THUIS NA EEN ORTHOPEDISCHE OPERATIE 557 Inleiding In deze folder informeren wij u over het gebruik van pijnmedicatie thuis. U vindt informatie over: de pijnscore pijnmedicatie die u heeft

Nadere informatie

Spoedeisende Hulp. Patiënteninformatie. Gebruik van pijnstillers. Slingeland Ziekenhuis

Spoedeisende Hulp. Patiënteninformatie. Gebruik van pijnstillers. Slingeland Ziekenhuis Spoedeisende Hulp Gebruik van pijnstillers i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen U heeft een bezoek gebracht aan de Spoedeisende Hulp. Na uw behandeling kunt u nog pijn hebben. Pijn is erg

Nadere informatie

Behandeling van pijn bij kanker

Behandeling van pijn bij kanker Behandeling van pijn bij kanker Pijn bij kanker kan ontstaan door de ziekte zelf, maar ook door de behandeling ervan. Niet alle patiënten met kanker hebben pijn. In de beginfase van de ziekte heeft 30%

Nadere informatie

PIJN BIJ OUDEREN. Prof dr Wouter WA Zuurmond. Vrije Universiteit Medisch Centrum Medisch Directeur Hospice Kuria Amsterdam

PIJN BIJ OUDEREN. Prof dr Wouter WA Zuurmond. Vrije Universiteit Medisch Centrum Medisch Directeur Hospice Kuria Amsterdam PIJN BIJ OUDEREN Prof dr Wouter WA Zuurmond Vrije Universiteit Medisch Centrum Medisch Directeur Hospice Kuria Amsterdam Frequentie van mensen met chronische pijn in de verschillende leeftijdsgroepen %

Nadere informatie

PIJNMETING BIJ VOLWASSENEN

PIJNMETING BIJ VOLWASSENEN B421 november 2014 PIJNMETING BIJ VOLWASSENEN Geachte heer, mevrouw, In ons ziekenhuis hechten wij belang aan een kwalitatieve dienstverlening. Als patiënt hebt u recht op de nodige pijnbestrijding. Wij

Nadere informatie

Oorzaken van pijn Pijnmedicatie

Oorzaken van pijn Pijnmedicatie Pijndagboek Tegenwoordig is pijn bij kanker vaak goed te bestrijden. Eenmaal vastgesteld wat de pijn veroorzaakt, is deze bijna altijd tot een draaglijk niveau terug te brengen. Niet alle patiënten met

Nadere informatie

Farmacotherapeutische toelichting Pijnbestrijding gaat in het algemeen volgens het WHO-stappenplan.

Farmacotherapeutische toelichting Pijnbestrijding gaat in het algemeen volgens het WHO-stappenplan. 1 Pijn 1.1 Pijnbehandeling algemeen Pijn vermindert veelal door behandeling van de onderliggende aandoening. Ondersteuning met analgetica zal niettemin vaak nodig zijn. Bij een aantal aandoeningen is symptomatische

Nadere informatie

Medicijnen na een beroerte

Medicijnen na een beroerte NEUROLOGIE Medicijnen na een beroerte (CVA of TIA) BEHANDELING Medicijnen na een beroerte Onlangs hebt u een beroerte (CVA) of een TIA (een korte voorbijgaande beroerte) gehad. Om de kans op herhaling

Nadere informatie

chronische pijn en de pijnpolikliniek Dr. D.H.Vrinten Anesthesioloog-pijnbehandelaar

chronische pijn en de pijnpolikliniek Dr. D.H.Vrinten Anesthesioloog-pijnbehandelaar chronische pijn en de pijnpolikliniek Dr. D.H.Vrinten Anesthesioloog-pijnbehandelaar De pijnpolikliniek Indeling van pijn; acuut of chronisch Acute pijn ontstaat plotseling is (meestal) goed te behandelen;

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij kanker

Pijnbestrijding bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Pijnbestrijding bij kanker met paracetamol en/of NSAID s BEHANDELING Pijnbestrijding bij kanker U wordt in het St. Antonius Ziekenhuis behandeld voor kanker. Ten gevolge van de kanker

Nadere informatie

Pijnbehandeling Rondom een orthopedische operatie

Pijnbehandeling Rondom een orthopedische operatie Pijnbehandeling Rondom een orthopedische operatie In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een orthopedische operatie. In deze folder leest u waarom het belangrijk is om pijn goed te behandelen.

Nadere informatie

Farmacotherapeutische toelichting Pijnbestrijding gaat in het algemeen volgens het WHO-stappenplan.

Farmacotherapeutische toelichting Pijnbestrijding gaat in het algemeen volgens het WHO-stappenplan. 1 Pijn 1.1 Pijnbehandeling algemeen Pijn vermindert veelal door behandeling van de onderliggende aandoening. Ondersteuning met analgetica zal niettemin vaak nodig zijn. Bij een aantal aandoeningen is symptomatische

Nadere informatie

DIABETISCHE NEUROPATHIE DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING

DIABETISCHE NEUROPATHIE DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING DIABETISCHE NEUROPATHIE DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING JMJ KRUL NEUROLOOG TERGOOIZIEKENHUIZEN BLARICUM Cijfers over diabetes (1) Er zijn ongeveer 740.000 mensen met diabetes in Nederland; 250.000 mensen

Nadere informatie

TRANSMURAAL PROTOCOL PALLIATIEVE ZORG BIJ ONCOLOGISCHE PATIËNTEN

TRANSMURAAL PROTOCOL PALLIATIEVE ZORG BIJ ONCOLOGISCHE PATIËNTEN TRANSMURAAL PROTOCOL PALLIATIEVE ZORG BIJ ONCOLOGISCHE PATIËNTEN Doel Het doel is te zorgen dat kankerpatiënten in de - overgang naar de - pallatieve fase niet tussen wal en schip vallen. Hiertoe worden

Nadere informatie

NSAID s. Reumatologie. alle aandacht

NSAID s. Reumatologie. alle aandacht NSAID s Reumatologie alle aandacht NSAID s (Non-Steroidal Anti-inflammatory Drugs) Uw reumatoloog heeft u een NSAID (Non-Steroidal Antiinflammatory Drugs; oftewel een ontstekingsremmende pijnstiller) voorgeschreven

Nadere informatie

Ciclosporine (Neoral )

Ciclosporine (Neoral ) Afdeling Dermatologie / allergologie, locatie AZU Ciclosporine (Neoral ) bij constiutioneel eczeem (CE) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten het geneesmiddel ciclosporine te gaan gebruiken.

Nadere informatie

Zenuwpijn behandelen met medicijnen

Zenuwpijn behandelen met medicijnen Zenuwpijn behandelen met medicijnen Anesthesie alle aandacht Zenuwpijn behandelen met medicijnen Deze folder geeft uitleg over de behandeling van zenuwpijn met medicijnen. Deze medicijnen zijn meestal

Nadere informatie

Marijse Koelewijn huisarts

Marijse Koelewijn huisarts PIJN Marijse Koelewijn huisarts Je hoeft tegenwoordig toch geen pijn meer te lijden Moeilijk behandelbare pijn Om welke pijnen gaat het? Welke therapeutische mogelijkheden zijn er? Opzet workshop: Korte

Nadere informatie

Zenuwpijn behandelen met medicijnen

Zenuwpijn behandelen met medicijnen Zenuwpijn behandelen met medicijnen Deze folder geeft uitleg over de behandeling van zenuwpijn met medicijnen. Deze medicijnen zijn meestal geen gewone pijnstillers, maar komen uit de groep van de anti-epileptica

Nadere informatie

Pijnstilling na bezoek Spoedeisende Hulp

Pijnstilling na bezoek Spoedeisende Hulp SPOEDEISENDE HULP Pijnstilling na bezoek Spoedeisende Hulp ADVIES Pijnstilling na bezoek Spoedeisende Hulp U bent op de Spoedeisende Hulp geweest en hebt een recept voor pijnstillers gekregen. In deze

Nadere informatie

Pijnbestrijding. Wat is pijn? Leerdoelen en competenties. Samenvatting Pijnbestrijding 1/5

Pijnbestrijding. Wat is pijn? Leerdoelen en competenties. Samenvatting Pijnbestrijding 1/5 Pijnbestrijding Pijnbestrijding 1/5 De gemiddelde volwassen Nederlander slikt zo n 27 pijnstillers per jaar, oftewel ongeveer 1 per 2 weken. Dit betekent dat in Nederland dagelijks bijna een miljoen pijnstillende

Nadere informatie

Medicijnen na een beroerte

Medicijnen na een beroerte Neurologie Medicijnen na een beroerte (CVA of TIA) BEHANDELING Medicijnen na een beroerte Onlangs hebt u een beroerte (CVA) of een TIA (een korte voorbijgaande beroerte) gehad. Om de kans op herhaling

Nadere informatie

Dialyse peritoneaaldialyse: aceclofenac

Dialyse peritoneaaldialyse: aceclofenac Dialyse peritoneaaldialyse: aceclofenac 6202a Onderbouwend Bewijs Effect SPC Biofenac 11 juli 2016 Gecontraïndiceerd bij ernstige nierfunctiestoornissen. Dialyse heeft vermoedelijk geen nut vanwege hoge

Nadere informatie

Farmacotherapeutische toelichting Pijnbestrijding gaat in het algemeen volgens het WHO-stappenplan.

Farmacotherapeutische toelichting Pijnbestrijding gaat in het algemeen volgens het WHO-stappenplan. 1 Pijn 1.1 Pijnbehandeling algemeen Pijn vermindert veelal door behandeling van de onderliggende aandoening. Ondersteuning met analgetica zal niettemin vaak nodig zijn. Bij een aantal aandoeningen is symptomatische

Nadere informatie

Ontslaginstructie Neurospine HMC Antoniushove, afdeling Oranje 1

Ontslaginstructie Neurospine HMC Antoniushove, afdeling Oranje 1 Ontslaginstructie Neurospine HMC Antoniushove, afdeling Oranje 1 U bent opgenomen geweest op de afdeling Neurospine. Nu u naar huis gaat, zijn er nog een aantal zaken waar u rekening mee moet houden. In

Nadere informatie

Te verrichten door Arts: Medicatie voorschrijven Verpleegkundige: Pijnobservaties uitvoeren, pijnscores uitvoeren en medicatie toedienen

Te verrichten door Arts: Medicatie voorschrijven Verpleegkundige: Pijnobservaties uitvoeren, pijnscores uitvoeren en medicatie toedienen Te verrichten door Arts: Medicatie voorschrijven Verpleegkundige: Pijnobservaties uitvoeren, pijnscores uitvoeren en medicatie toedienen Doel Adequate pijnbestrijding Stappenplan bij pijnbestrijding (zie

Nadere informatie

Morfine Feiten en fabels. Apotheek

Morfine Feiten en fabels. Apotheek 00 Morfine Feiten en fabels Apotheek In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige pijnstillers of opioïden worden genoemd. Inleiding

Nadere informatie

PIJN in de palliatieve fase

PIJN in de palliatieve fase PIJN in de palliatieve fase Themabijeenkomst Netwerk Palliatieve Zorg Eemland 9 april 2013 Palliatie Team Midden Nederland Anne Mieke Karsch, anesthesioloog-pijnspecialist UMC Utrecht Laetitia Schillemans,

Nadere informatie

Fabels en feiten over morfine

Fabels en feiten over morfine Fabels en feiten over morfine Beter voor elkaar Fabels en feiten over morfine Inleiding In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige

Nadere informatie

Fibromyalgie. De abnormale pijnverwerking beïnvloedt ook de slaap, de stemming en de energie, de zin om dingen te doen. % van de bevolking

Fibromyalgie. De abnormale pijnverwerking beïnvloedt ook de slaap, de stemming en de energie, de zin om dingen te doen. % van de bevolking Fibromyalgie Fibromyalgie is een aandoening waarbij mensen langdurig, langer dan drie maanden pijn hebben. Dit is pijn op veel plekken, links en rechts, boven en onder de gordel. Daarbij komen vaak moeheid

Nadere informatie

Kennis update Pijnstillers

Kennis update Pijnstillers Kennis update Pijnstillers Pijnstillers die in de drogisterij verkocht worden, zijn veilig. Tenminste, als de klant de juiste pijnstiller koopt en deze goed en veilig gebruikt. Dat lijkt misschien logisch,

Nadere informatie

I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n

I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n U N I V E R S I T A I R E Z I E K E N H U I Z E N L E U V E N I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Pijnstillers Dienst Traumatologie Eenheid 456-457 Tel. 016 34 45 60 De dienst is bereikbaar via

Nadere informatie

Naar huis met pijnstillers na een operatie

Naar huis met pijnstillers na een operatie U gaat naar huis nadat u bent geopereerd. U heeft nog pijn en gebruikt hiervoor medicijnen. Deze medicijnen worden pijnstillers genoemd. Het gebruik van pijnstillers moet u thuis afbouwen tot u hiermee

Nadere informatie

pijnbestrijding na uw opname

pijnbestrijding na uw opname pijnbestrijding na uw opname NSAID s en opioïden Pijnbestrijding thuis U bent opgenomen in Medisch Centrum Alkmaar (MCA), maar u mag binnenkort naar huis. In deze folder vindt u algemene uitleg over de

Nadere informatie

Pijn. Matthieu Berenbroek. Pijn 2 - Matthieu Berenbroek 1998-2008 PIJN. Wat is Pijn?

Pijn. Matthieu Berenbroek. Pijn 2 - Matthieu Berenbroek 1998-2008 PIJN. Wat is Pijn? Pijn Matthieu Berenbroek PIJN Wat is Pijn? 1 PIJN Pijn is een onaangename, sensorische en emotionele ervaring die gepaard gaat met feitelijke of mogelijke weefselschade of die wordt beschreven in termen

Nadere informatie

1 Pijnstillers. Leerdoelen

1 Pijnstillers. Leerdoelen 1 Pijnstillers Leerdoelen Aan het eind van dit hoofdstuk weet je: het verschil tussen acute pijn en chronische pijn; wat de meest voorkomende klachten zijn bij mensen met reumatische aandoeningen en jicht;

Nadere informatie

Chronische pijn. Theo Meert 15/01/2011

Chronische pijn. Theo Meert 15/01/2011 Chronische pijn. Theo Meert 15/01/2011 Volgende onderwerpen kwamen aan bod: 1) wat is chronische pijn en wat zijn de gevolgen 2) waarnemen van pijn 3) hoe meet men pijn 4) behandeling 5) ontwikkelen van

Nadere informatie

m e di cijn j ui st e bij pijn H e t gids voor senioren

m e di cijn j ui st e bij pijn H e t gids voor senioren j ui st e m e di cijn H e t bij pijn gids voor senioren Colofon Dit is een uitgave van DGV, Nederlands instituut voor verantwoord medicijngebruik in samenwerking met Unie KBO, ANBO, PCOB en Stichting Pijn-Hoop.

Nadere informatie

Pijnstilling na bezoek Spoedeisende Hulp

Pijnstilling na bezoek Spoedeisende Hulp SPOEDEISENDE HULP Pijnstilling na bezoek ADVIES Pijnstilling na bezoek U bent op de geweest en hebt een recept voor pijnstillers gekregen. In deze folder leggen we uit hoe belangrijk het is dat u pijnstillers

Nadere informatie

Pijncentrum. Informatie over Lyrica

Pijncentrum. Informatie over Lyrica Pijncentrum Informatie over Lyrica U heeft het geneesmiddel Lyrica (pregabaline) voorgeschreven gekregen en er is u ook uitgelegd waarom u dit middel gaat gebruiken. Deze brochure is samengesteld om u

Nadere informatie

Morfine. Fabels en feiten

Morfine. Fabels en feiten Morfine Fabels en feiten In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige pijnstillers of opioïden worden genoemd. Inleiding Waar in deze

Nadere informatie

Methotrexaat Voorgeschreven door de reumatoloog

Methotrexaat Voorgeschreven door de reumatoloog Methotrexaat Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2013 pavo 0906 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u methotrexaat (MTX) gaat gebruiken. In deze folder leest

Nadere informatie

Pitfalls in Oncologische Pijnbehandeling

Pitfalls in Oncologische Pijnbehandeling Pitfalls in Oncologische Pijnbehandeling R.L van Leersum Anesthesioloog / Pijnbehandelaar Bronovo Ziekenhuis Indeling Inleiding Doorbraakpijn Bijwerkingen Opioïden Hyperalgesie Multimodale Aanpak Farmacotherapie

Nadere informatie

Ciclosporine (Neoral) (bij huidaandoeningen)

Ciclosporine (Neoral) (bij huidaandoeningen) Ciclosporine (Neoral) (bij huidaandoeningen) 1122 Inleiding In overleg met uw behandeld dermatoloog heeft u besloten te starten met ciclosporine voor de behandeling van ernstige constitutioneel eczeem

Nadere informatie

Protocol Medicamenteuze pijnbestrijding bij oncologische patiënten Reikwijdte MST-breed Datum:

Protocol Medicamenteuze pijnbestrijding bij oncologische patiënten Reikwijdte MST-breed Datum: Versie: Medisch Spectrum Twente 1.0 Soort Document Titel Status: Vastgesteld Protocol Medicamenteuze pijnbestrijding bij oncologische patiënten Reikwijdte MST-breed Datum: 06-02-2012 Pagina 1 van 5 Code:

Nadere informatie

Gebruik van opioïden bij kankerpijn

Gebruik van opioïden bij kankerpijn Gebruik van opioïden bij kankerpijn informatie voor patiënten INLEIDING 3 WAT ZIJN OPIOÏDEN? 4 WANNEER MOGEN OPIOÏDEN TOEGEDIEND WORDEN? 4 Bij acute of chronische pijn Bij nociceptieve (waarschuwingspijn)

Nadere informatie

Pijnstillers. Zo gebruikt u ze veilig

Pijnstillers. Zo gebruikt u ze veilig Pijnstillers Zo gebruikt u ze veilig Pijnstillers Zo gebruikt u ze veilig Paracetamol, Aspirine, Ibuprofen, Aleve, Advil. Zomaar wat pijnstillers die u bij de drogist kunt kopen. En dit zijn ze nog niet

Nadere informatie

18/10/2014 PIJNMEDICATIE: EEN INTERACTIEVE DISCUSSIE. Apr. S. Haverhals Apr. I. Smits

18/10/2014 PIJNMEDICATIE: EEN INTERACTIEVE DISCUSSIE. Apr. S. Haverhals Apr. I. Smits 18/10/2014 PIJNMEDICATIE: EEN INTERACTIEVE DISCUSSIE Apr. S. Haverhals Apr. I. Smits 1 TEST: Waar was u het liefst op dit moment? In uw bed Op uw consultatie Thuis in volle voorbereiding voor een barbecueweekend

Nadere informatie

Infobrochure. Pijn in het ziekenhuis

Infobrochure. Pijn in het ziekenhuis Infobrochure Pijn in het ziekenhuis Onbehandelde pijn staat een goede genezing in de weg. Bijt niet op uw tanden, praat over uw pijn! Pijn... een nuttig signaal Acute pijn is een alarmsignaal, een onmiddellijke

Nadere informatie

Mijn drogist weet er meer van. Pijnstillers ZO GEBRUIKT U ZE VEILIG

Mijn drogist weet er meer van. Pijnstillers ZO GEBRUIKT U ZE VEILIG Mijn drogist weet er meer van Pijnstillers ZO GEBRUIKT U ZE VEILIG Pijnstillers Zo gebruikt u ze veilig Paracetamol, Aspirine, Ibuprofen, Aleve, Advil. Zomaar wat pijnstillers die u bij de drogist kunt

Nadere informatie

Ouderen en pijn Tips voor verpleegkundigen en verzorgenden

Ouderen en pijn Tips voor verpleegkundigen en verzorgenden Ouderen en pijn Tips voor verpleegkundigen en verzorgenden Gebaseerd op de multidisciplinaire richtlijn Herkenning en behandeling van pijn bij kwetsbare ouderen, Verenso 2011 Ouderen hebben vaak onnodig

Nadere informatie

Wat is methotrexaat? Hoe werkt MTX? Hoe goed werkt MTX?

Wat is methotrexaat? Hoe werkt MTX? Hoe goed werkt MTX? Methotrexaat Uw dermatoloog heeft met u gesproken over methotrexaat. Methotrexaat wordt ook wel MTX genoemd. In deze folder vindt u informatie over dit geneesmiddel. Hebt u na het lezen van de folder nog

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Pijnmedicatie

Patiënteninformatie. Pijnmedicatie Patiënteninformatie Pijnmedicatie Inhoud Inleiding 3 Omschrijving van de pijnmedicaties 3 Trap 1: Paracetamol en NSAID s 3 Paracetamol: 3 NSAID of ontstekingsremmers 4 Trap 2 of zwak opioïden 5 Trap 3

Nadere informatie

Doorbraakpijnbij kanker. Symposium Palliatieve Zorg Samen Sterk 11 oktober 2012 G. Filippini, anesthesioloog

Doorbraakpijnbij kanker. Symposium Palliatieve Zorg Samen Sterk 11 oktober 2012 G. Filippini, anesthesioloog Doorbraakpijnbij kanker Symposium Palliatieve Zorg Samen Sterk 11 oktober 2012 G. Filippini, anesthesioloog Symptomen bij kanker Pijn Vermoeidheid Obstipatie Dyspneu Misselijkheid Braken Delirium Depressie

Nadere informatie

Oncologie. Morfine: fabels en feiten

Oncologie. Morfine: fabels en feiten Oncologie Morfine: fabels en feiten 1 Wat is morfine? In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine wordt voorgeschreven om pijn te verlichten. Soms wordt morfine gebruikt bij benauwdheid. Morfine

Nadere informatie

Wat gaan we doen. Van LPA 7 naar LPA 8 Verschillen Overeenkomsten. Medicamenten Voor- en nadelen. Pijnstilling in de LPA 8

Wat gaan we doen. Van LPA 7 naar LPA 8 Verschillen Overeenkomsten. Medicamenten Voor- en nadelen. Pijnstilling in de LPA 8 Wat gaan we doen Pijnstilling in de LPA 8 17 september 2014 Fabian Kooij Anesthesioloog, AMC MMT arts, Lifeliner 1 Van LPA 7 naar LPA 8 Verschillen Overeenkomsten Medicamenten Voor- en nadelen Wat gaat

Nadere informatie

Kortwerkende antireumatische medicijnen:

Kortwerkende antireumatische medicijnen: Kortwerkende antireumatische medicijnen: NSAID s Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per e-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

Deelname aan medisch wetenschappelijke studie

Deelname aan medisch wetenschappelijke studie Deelname aan medisch wetenschappelijke studie Het gebruik van pregabaline voor het verminderen van pijn rondom de operatie en het voorkomen van chronische pijn bij vrouwen die een borstoperatie ondergaan

Nadere informatie

Neuropatische Pijn WOV SYMPOSIUM 3 OKTOBER 2014

Neuropatische Pijn WOV SYMPOSIUM 3 OKTOBER 2014 Neuropatische Pijn WOV SYMPOSIUM 3 OKTOBER 2014 Wat is neuropathische pijn? Wat is neuropathische pijn? Neuropathische pijn = pijn die veroorzaakt wordt door een primaire laesie of disfunctie van het perifere

Nadere informatie

Nazorgformulier KNO. Dagcentrum. alle aandacht

Nazorgformulier KNO. Dagcentrum. alle aandacht Nazorgformulier KNO Dagcentrum alle aandacht Nazorgformulier KNO Tijdens uw opname en bij ontslag op het Dagcentrum heeft u veel informatie gekregen. In dit formulier staat alles nog eens duidelijk voor

Nadere informatie

Pijnbehandeling na een chirurgische ingreep

Pijnbehandeling na een chirurgische ingreep Pijnbehandeling na een chirurgische ingreep informatie voor patiënten INLEIDING Deze brochure bevat informatie over de pijnbehandeling die wordt opgestart na een chirurgische ingreep. Zowel de pijnstilling

Nadere informatie

Zonder recept betekent niet zonder effect

Zonder recept betekent niet zonder effect Zonder recept betekent niet zonder effect Auteur: M. McCaffery Vertaald/bijgewerkt: P.J.W. Vogelaar Nieuwsbrief: 1999 Pagina: 37-40 Jaargang: 6 Nummer: 5 Toestemming: Illustraties: Bijzonderheden: Kernwoorden:

Nadere informatie

Prostaatkanker en palliatieve pijnbestrijding,

Prostaatkanker en palliatieve pijnbestrijding, Prostaatkanker en palliatieve pijnbestrijding, behandelen om de klachten te verminderen; niet genezend PIJN BESTRIJDING Patiënten bij wie de kanker niet meer beperkt is tot de prostaat, maar is uitgezaaid,

Nadere informatie

2/9/2012. Hoe medisch had u de anamnese willen hebben? Nieuwe patiënt.. Denise van Diermen, arts

2/9/2012. Hoe medisch had u de anamnese willen hebben? Nieuwe patiënt.. Denise van Diermen, arts Hoe medisch had u de anamnese willen hebben? Nieuwe patiënt.. 3 februari 2012 Denise van Diermen, arts Eerste indruk Gemiddelde medische anamnese bij de tandarts/mondhygiënist Hoe gaat het met u? Bent

Nadere informatie

Trombocytenaggregatie onderzoek

Trombocytenaggregatie onderzoek Trombocytenaggregatie onderzoek Een trombocytenaggregatie-onderzoek is een bloedonderzoek naar de werking van trombocyten ofwel bloedplaatjes. Het betreft een specialistisch onderzoek naar de werking van

Nadere informatie

Achtergronden bij casusschetsen

Achtergronden bij casusschetsen Interline Pijnbehandeling Achtergronden bij casusschetsen 29 mei 2001 Introductie: - Werkgroep zeer multidisciplinair, zie kop werkafspraak. - Leden die het Interline programma maakten: Paul Cost Budde,

Nadere informatie

Leerdoelen. Inhoud. Workshop Analgetica in de GGZ. 1. Basiskennis pijn

Leerdoelen. Inhoud. Workshop Analgetica in de GGZ. 1. Basiskennis pijn Workshop Analgetica in de GGZ Anand Ramlal, internist Romeo Ashruf, verslavingsarts Dag van de Inhoud 4 oktober 2016 PG Haaglanden Inleiding Leerdoelen Definities van pijn Pijnfysiologie Behandeling van

Nadere informatie

Risedroninezuur. Actonel Combinatietabletten: Actokit, RiseCaD

Risedroninezuur. Actonel Combinatietabletten: Actokit, RiseCaD Risedroninezuur Actonel Combinatietabletten: Actokit, RiseCaD Inhoud Hoe werkt risedroninezuur? 3 Voor welke aandoeningen wordt risedroninezuur gebruikt? 3 Hoe moet ik het gebruiken? 3 Hoe moet ik het

Nadere informatie

NAPROXEN 500 MG TEVA zetpillen. MODULE I : ALGEMENE GEGEVENS Datum : 28 november : Bijsluiter Bladzijde : 1

NAPROXEN 500 MG TEVA zetpillen. MODULE I : ALGEMENE GEGEVENS Datum : 28 november : Bijsluiter Bladzijde : 1 1.3.1 : Bijsluiter Bladzijde : 1 Samenstelling BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Naproxen 500 mg Teva, à 500 mg naproxen. Werking Naproxen heeft een ontstekingsremmende, pijnstillende en koortsverlagende

Nadere informatie

Lyrica Pregabaline. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Lyrica Pregabaline. Ziekenhuis Gelderse Vallei Lyrica Pregabaline Ziekenhuis Gelderse Vallei Wat is Lyrica? Lyrica is een medicijn dat speciaal is ontwikkeld voor de behandeling van neuropatische pijn. Daarnaast kan Lyrica ook worden gebruikt als aanvullend

Nadere informatie

9 Pijnbestrijding. 9.1 Medicamenteus stappenschema

9 Pijnbestrijding. 9.1 Medicamenteus stappenschema 9 Pijnbestrijding Het meten van de pijn bij kinderen in de kliniek of op de poli dient onderdeel te zijn van de standaard zorg. Pijn wordt gemeten met een gestandardiseerde scoringslijst. 0-2 jaar comfort

Nadere informatie

Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen

Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 0437 Inleiding Uw arts heeft u morfineachtige pijnstillers (zie tabel) voorgeschreven tegen de pijn. Deze

Nadere informatie

Wijs met medicijnen. Voor ouderen die verschillende medicijnen tegelijk gebruiken. Uw apotheek. betrouwbare zorg dichtbij.

Wijs met medicijnen. Voor ouderen die verschillende medicijnen tegelijk gebruiken. Uw apotheek. betrouwbare zorg dichtbij. Wijs met medicijnen Voor ouderen die verschillende medicijnen tegelijk gebruiken Uw apotheek. betrouwbare zorg dichtbij. Inhoud Inleiding 4 Wat verstaan we onder medicijnen? 4 Horen bijwerkingen erbij?

Nadere informatie

Stelping en NSAID's ; stolling en antistolling

Stelping en NSAID's ; stolling en antistolling Stelping en NSAID's ; stolling en antistolling Het hemostaseproces bestaat uit 5 stappen. - Vasoconstrictie/retractie van vaten - Adhesie van bloedplaatjes aan de collagene vezels van de vaatwand bij laesies

Nadere informatie

BIJSLUITER. SERTRALINE 25 mg tablet

BIJSLUITER. SERTRALINE 25 mg tablet BIJSLUITER SERTRALINE 25 mg tablet Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft u hem

Nadere informatie

Bijlage III. Wijzigingen die moeten worden aangebracht in de desbetreffende rubrieken van de Samenvatting van de Productkenmerken en de Bijsluiter

Bijlage III. Wijzigingen die moeten worden aangebracht in de desbetreffende rubrieken van de Samenvatting van de Productkenmerken en de Bijsluiter Bijlage III Wijzigingen die moeten worden aangebracht in de desbetreffende rubrieken van de Samenvatting van de Productkenmerken en de Bijsluiter NB: Deze Samenvatting van de productkenmerken, Etikettering

Nadere informatie

Prednis(ol)on. Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednis(ol)on. Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednis(ol)on Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Prednis(ol)on. In deze folder krijgt u informatie over de

Nadere informatie

Pijn is geen luxeprobleem! In Europa gaan er 500 miljoen werkdagen verloren als gevolg van chronische pijn, dat kost de economie 34 miljard euro.

Pijn is geen luxeprobleem! In Europa gaan er 500 miljoen werkdagen verloren als gevolg van chronische pijn, dat kost de economie 34 miljard euro. Lage Rugpijn en de diverse mogelijkheden van pijnbestrijding o.a door de neurostimulator. 17 februari 2007 Dokter J.P.Van Buyten, geneesheer anesthesist en coördinator van het multidisciplinair pijncentrum

Nadere informatie

WCS JAARGANG 26 NR. 2

WCS JAARGANG 26 NR. 2 JAARGANG 26 NR 2 31 WONDVERZORGING: PIJN EN PIJNBEHANDELING MFM Wagemans en NT van Dasselaar* INLEIDING Elke verzorging van een wond is pijnlijk en wordt door geen enkele patiënt als prettig ervaren Desondanks

Nadere informatie

Pijn en pijnbestrijding in de palliatieve fase

Pijn en pijnbestrijding in de palliatieve fase Pijn en pijnbestrijding in de palliatieve fase JOS KITZEN, ONCOLOOG COBIE VAN BEUZEKOM,VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST Inhoud van de presentatie Even voorstellen Definitie palliatieve zorg Definitie pijn Hoe

Nadere informatie

Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Informatiefolder. N-ICC folder PRED uitgave november 2014

Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Informatiefolder. N-ICC folder PRED uitgave november 2014 Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder N-ICC folder PRED uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL artsen

Nadere informatie

Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Ziekenhuis Gelderse Vallei Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Prednis(ol)on. In deze folder krijgt

Nadere informatie

REUMATOLOGIE. NSAID s BEHANDELING

REUMATOLOGIE. NSAID s BEHANDELING REUMATOLOGIE NSAID s BEHANDELING NSAID s Uw reumatoloog heeft u een NSAID (Niet-Steroïde Anti- Inflammatoire Drug, oftewel een ontstekingsremmende pijnstiller) voorgeschreven voor de behandeling van uw

Nadere informatie

Reumatische aandoeningen

Reumatische aandoeningen 17 Reumatische aandoeningen.1 Inleiding 18. Pijnlijke gewrichtsaandoeningen 18..1 Reumatoïde artritis 18.. Artrose 19..3 Jicht 0.3 Antireumatica 0.3.1 NSAID s 1.3. Langzaam werkende antireumatica 1.3.3

Nadere informatie

METHOTREXAAT BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN FRANCISCUS GASTHUIS

METHOTREXAAT BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN FRANCISCUS GASTHUIS METHOTREXAAT BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Deze folder is bestemd voor patiënten (en hun naasten) die door de behandelend arts methotrexaat voorgeschreven hebben gekregen.

Nadere informatie

Behandeling van pijn bij kanker. Dr. S. De Wulf Anesthesioloog/pijnbestrijder 21/02/2017

Behandeling van pijn bij kanker. Dr. S. De Wulf Anesthesioloog/pijnbestrijder 21/02/2017 Behandeling van pijn bij kanker Dr. S. De Wulf Anesthesioloog/pijnbestrijder 21/02/2017 Oorzaken en karakteristieken van kanker pijn Somatische ( nociceptieve ) pijn Opioiden, NSAID, blokkades Viscerale

Nadere informatie