Gerard Stout. maborosi no hikari. de bedrieglijke eenvoud van een geruisloos man

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gerard Stout. maborosi no hikari. de bedrieglijke eenvoud van een geruisloos man"

Transcriptie

1 Gerard Stout (1950) legt de levensgang van een leraar biologie vast op gevoelige plaatsen. Droom en werkelijkheid gaan naadloos in elkaar over. Een visioen van licht in de dagelijkse duisternis. HERINNERING in ZILVERZOUT maborosi no hikari Barok, associatief, verrassend en wonderlijk taalgebruik met erotomane trekjes. De binnenwereld naar buiten gekeerd. Een filosofisch getint boek om niet in één ruk uit te lezen. de bedrieglijke eenvoud van een geruisloos man ISBN-10: uitgeverij ISBN-13: ter verpoozing Gerard Stout

2 herinnering in zilverzout maborosi no hikari visioen van licht GERARD STOUT

3 Uitgeverij Ter Verpoozing ISBN-10: ISBN-13: NUR 300 G.H.W.J. Stout, Peize 2006 Eerste druk 2006 foto omslag: Gerard Stout Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder schiftelijke toestemming van de uitgever.

4 herinnering in zilverzout

5 IN HET LICHT RAAKT ALLES ONZICHTBAAR

6 1. SLOTGRACHT Als het zuivere water weg is, komen diepere lagen boven en die zijn niet altijd schoon en aangenaam, net als gods wegen. Uit de gracht rond het internaat was het water bijna weggepompt. De drassige bodem glinsterde hol en grillig in het middaglicht. De oogst van de schoonmaak leek tegen te gaan vallen. Even voorbij de brug stak een fietswiel uit het slijk schuin naar boven, het stuur was niet te zien, het frame en het achterwiel lagen in de modder weggeknikt, van de spaken hingen algendraden naar beneden tot in de drab. Verderop kwamen uit het zakkende water witgelakte vlakken naar boven met deukpatronen, een wasmachine, een koelkast, de kap van een kinderwagentje misschien. Braam hield zijn handen vaster om de brugleuning en boog naar voren, de bovenste knoop van zijn hemd sprong open, de stropdas schoof los. 'Het lijkt de school wel.' Niemand die Braam hoorde. Zijn woorden gleden weg in het piepen van zijn schoenzolen over de brugplanken. Onder hem stak een blikken speelgoedtreintje uit de blubber, een kind had er ooit mee over de reling geroetst, even niet opgelet en het laten glippen in stilstaand water. Braam zag restanten van vijftig jaar beschaving. Potscherven en munten uit de Middeleeuwen of van nog eerder verwachtte hij niet in de modder aan te treffen. Zo oud was het kasteeltje niet en in het laatste oorlogsjaar had de bezetter de gracht drooggelegd en grondig schoongemaakt. Braam zette zijn benen in lichte spreidstand, opnieuw piepten zijn schoenen over het hout. Hij schoof zijn handen over de reling uiteen en helde verder naar voren. Een kluit gleed van de brug en viel met een zuigende zucht in de modder uiteen. Boven de ogen van Braam verscheen een frons die snel weer wegtrok. Heel even zag hij de gracht niet. Braam zag niet hoe twee eenden op de oever neerstreken. De zware woerd met de witte halsband en de groenglimmende kop keek schichtig om zich heen. Het vrouwtje 7

7 vibreerde heftig met de staart. De woerd deed pasjes naar voren, aarzelde of hij de drabbige bodem zou betreden. Braam keek, hij keek alsof hij de gebeurtenissen beneden zich voor het eerst zag en voor het laatst. De camera van Braam lag in de la van zijn bureau, maar in zijn hoofd had het beeld zich al vastgezet. Elk moment zou hij het op kunnen roepen en kunnen bekijken als in een fotoalbum met jeugdherinneringen. De kleine burcht, eerder een groot uitgevallen herenhuis met bijgebouwen, dateerde uit het eind van de zeventiende eeuw. Landdrosten en graven hadden er ooit gewoond. De kleine adel was in de versukkeling geraakt. Bijna vijftien jaar geleden was het slot gerenoveerd en door de Internationale School in gebruik genomen. Kinderen van gegoede stand, of van ouders die het konden betalen, volgden er een middelbare schoolopleiding die resulteerde in een Cambridge Certificate, voor wie het diploma haalde vanzelf. Bijna alle leerlingen slaagden. Sommige kinderen vertrokken voortijdig als hun ouders naar een beschaafd land aan de andere kant van de aarde verhuisden, anderen bleven tot ze zelfstandig gingen wonen en gebruikten de vier jaar op Maborosi no hikari om volwassen te worden of om hun ouders, die al afscheid hadden genomen van hun kroost, te vergeten, tot de verwekkers zich op de een of andere dag weer zouden melden als herinnering uit de kindertijd, of door verleden dat op zou duiken uit enveloppen met exotische postzegels en brieven met foto's van overzee in een schoenendoos. Een mooie foto bij een wetenschappelijke publikatie over archeologie, of over geschiedenis van slotgrachten, of een artikel over wat dan ook, dacht Braam terwijl hij de drek overzag. Overal zat immers wel een verhaal in dat verder verteld kon worden. Onder de Japanse esdoorn, Acer palmatum Atropurpureum, waar de gracht naar rechts boog, was de bodem bedekt met rottend blad en kleine en grote takken met zachte vormen van drek en eendenkroos. Vanuit de ramen van de keuken, die, als water in de gracht stond vlak boven het oppervlak uitkeken, was geen afval in het water gegooid. Er staken geen voorraadbussen en potten of pannen 8

8 omhoog uit de drab. Met steeds minder water om de bodem te bedekken, veranderde de gracht in een modderige trog. Vissen lagen ademloos met de buik omhoog, de kieuwen wijd, met melk in de ogen. Braam liet de reling los en liep de brug af. De eenden keken opzij en hadden nog geen besluit genomen. Hun vertrouwde plek was bijna verdwenen. Door de dalende waterstand leken de vogels ontheemd geraakt. Traditie en herinnering leken het paar parten te spelen. Tussen het donkergrijs van het pleisterwerk trokken barsten met groene en bruine tinten eindeloze scheurketens. Bakstenen van onbestemde kleur kwamen tevoorschijn. Struikjes hielden zich tussen de voegen en de naden van het pleisterwerk vast. Van dichtbij was de muur een doolhof waarin pissebedden en duizendpoten hun weg zochten, een labyrint waar elk een plek leek te hebben. Gestaag sijpelde water door de muren. De anti-vochtbehandeling aan de binnenkant van de kelderruimtes en de keuken had onvoldoende geholpen. De renovatie zou aan alle problemen een eind maken. In een moeite werd de gracht schoongemaakt. Braam zag dat het een dankbare klus was. Er kwam genoeg boven water dat opgeruimd kon worden. Onder de oprijbrug, die toegang gaf tot het hoofdgebouw bromde een pomp. Water stroomde door een slang over het pad naar een sloot en verder naar de vijver in het gemeentepark. Door een overstort liep het water verder naar de Oude Aa. Twee planken lagen in V-vorm over de slang. Langs het internaat was geen doorgaande weg, wandelaars konden via een draaipoortje het schoolterrein aan de achterzijde verlaten. Af en toe keerde een chauffeur die een verkeerde keuze had gemaakt. Braam draaide zijn hoofd en keek over zijn schouder naar de burcht. De deuren stonden wijd open. De hal baadde in het licht van een kroonluchter. Achterin was de wenteltrap te zien die naar de eerste verdieping draaide en uitkwam tegenover de vergaderzaal. De kamer van Hoogdalen lag achter de trap tegenover de vergader- 9

9 zaal en keek uit op de binnenplaats, net als de kamer van Braam. Hun kamers maakten een haakse hoek met elkaar. Ze keken elkaar onder een hoek van 45 in de vensters. Hoogdalen keek vaak uit het raam. Braam was geregeld afwezig. Braam keerde zich van de school af. Hij liet de vingers van z'n handen tussen elkaar glijden, als wou hij in gebed voorgaan. De vingertoppen voelden koud en stram. Hij bewoog de handen heen en weer. Braam knikte zijn hoofd naar achteren en weer naar voren als wilde hij zichzelf in zijn gedachten bevestigen. Even vond zijn hoofd rust. Braam liep de brug af, pakte het eind van de brugleuning vast en keek naar beneden waar de dompelpomp telkens aan de laatste restanten water bezig leek te zijn, maar nooit verzadigd werd door zilveren stroompjes die overal vandaan kwamen. Wonderbaarlijk, dacht Braam, dat eindeloze. Hij stapte van de brug. Zijn voetstappen waren op het pad niet meer te horen, de planken hadden de klank van zijn schoenen opgenomen. De water-echo ontbrak, had het slurpen van de pomp als surrogaat achtergelaten. Braam is conrector van Maborosi no hikari. Met Erica Hoogdalen heeft hij de dagelijkse leiding over 86 kinderen van 16 nationaliteiten en 17 personeelsleden met net zoveel, zo niet meer, persoonlijke trekken. Braam is eind veertig. Hij heeft veel bevoegdheden. Hij geeft nog een paar uur biologie aan de hoogste klassen. Planten zijn z'n hartstocht, af en toe maakt hij foto's. Hij drukt ze zelf niet af. Met de bewegingen van z'n hoofd verschenen en verdwenen rillen in z'n nek, gegroefd met diepe huidnaden en littekens van meeëters die vaak waren uitgedrukt, maar telkens bleven komen. De nek van Braam was keurig geschoren, de haargrens liep in een hoekige, naar ovaal neigende rand. Braam was net naar de kapper geweest en het hoofdhaar was zo kort dat hij zonder een kam te gebruiken, een handdoek over het hoofd was genoeg, 's ochtends de deur uitkon. Rugharen staken niet langer wild en zwart boven de boord van zijn 10

10 overhemd. Het gouden wieltje aan de punt van z'n stropdas, groen met hellende rode en gele strepen, tikte tegen de broekriem. Het hemd puilde een eindje uit de broek. De onderste knoop was los. Tussen de nagels van de duim en wijsvinger knelde hij neusharen vast en trok met een korte ruk. De hand kwam abrupt tot stilstand, gefixeerd in de turende en zoekende blik. Een haar had zich gewonnen gegeven. Braam keek aandachtig naar het hoesje van de haarwortel die vettigglimmend de neusvleugel had verlaten. De korte stekende pijn van de operatie had hem een aangenaam gevoel gegeven. Achtergebleven neusharen staken naar buiten en krulden tot in z'n korte snor. Een glimlach kwam op zijn gezicht, alsof hij een oude en aangename herinnering had opgehaald. Braam had niemand om de haren weg te knippen met het schaartje dat hij er speciaal voor had gekocht, maar, dat hij in bochten voor de spiegel van de badkamer, niet wist te hanteren. Braam kon niet met zichzelf overweg als links en rechts onverhoeds verwisseld werden. Braam bewoog z'n neusvleugels als de woerd zijn staart en schoof opnieuw de vingers van zijn handen ineen. De pomp gorgelde. Over het water lag olie, een dunne film met spectrale randen en af en toe geelrode kleuren erin van een monomoleculaire laag. Natuur was voor Braam natuurwetenschappen. Om de veelheid aan indrukken van de dagelijkse waarnemingen te bezweren ontleedde hij de werkelijkheid in atomen en moleculen, in schema's en tabellen, in grafieken en doorsneden. Het was alsof hij de chaos buiten en in zijn hoofd met Latijn en formules kon bezweren, zoals een kind nieuwe indrukken vertrouwd maakt met eindeloze herhalingen van toverspreuken tot de magie in het woord verdwijnt en een stoel een stoel wordt, en een schoen een schoen, zoals papa eerder papa was geworden en mama een vertrouwde vrouw met een vertrouwde klank. Zolang als het duurde. Water, H 2 O, stroomde naar de zuigpomp. Braam eigende zich het zuchten van de pomp toe, reutelend verlieten keelklanken de mond van Braam. Onder de brug was een modderwandje doorgebroken 11

11 en had water aan de lokroep van de onderdruk beantwoord. De reis van Braam was niet tevergeefs geweest. De aankomst had al tijdens de vlucht bezit van Braam genomen. De landing was ingezet. De wielen draaiden nog niet, maar reikten verlangend naar de baan en zochten het vertrouwde asfalt en beton dat na een korte confrontatie houvast zou geven. De baan was hem op het lijf geschreven, eerst de lessen biologie en scheikunde voor alle klassen en in de marge begeleidingsgesprekken met leerlingen als onderdeel van het mentoraat. Twee jaar geleden had Braam uren ingeleverd en zich ingewerkt in de taken van de conrector die met pensioen zou gaan. Over de troebele gracht zag Braam achter zijn rug de aankomsthal, nog in twinkellicht van glazen kristallen, maar met belofte van ontvangst. Hier in het Internaat zou hij zicht op zijn bestemming krijgen. Hij was op vertraging en op luchtzakken voorbereid. Braam vertrouwde op zijn hoofd. Hij vertrouwde zijn hoofd aan zijn lichaam toe. Op de valreep had Hadderingh het pensioen niet gehaald. Braam had de leerlingen en het personeel in de assembly hall toegesproken. Het was een groot uitgevallen vergaderzaal, maar in navolging van zusterscholen elders in de wereld spraken ze op Maborosi over assembly hall. Hij was ingegaan op de tumor die in het hoofd van Hadderingh een langzame ravage had aangericht. Woekercellen die wellicht al in een vroeg stadium mede het karakter en de werkzaamheden op school van de overledene hadden bepaald. Hadderingh was op school niet geliefd geweest, maar er was ook niemand die hem haatte. Hadderingh was punctueel, maar had weinig kleur gehad. Kleur kwam enkel als de lessen voorbij waren en hij het over astronomie had, over Pollux, Orion, de Perseïden, over verduisteringen van zon en maan en over eclips naast ellips. 'Hadderingh was maanziek, daar is hij ook aan gestorven.' Dat was Wemelsfelder de rector die toen al druk was met het keerpunt in zijn eigen loopbaan en zijn eigen ster achternaliep. Braam had het dankwoord uitgesproken en af en toe aan z'n stropdas gevoeld, voor de gelegenheid een donkerblauwe met enkele roodgele 12

12 stippen. Een krans uit het leerlingenfonds, een advertentie in de plaatselijke krant en een redactioneel stukje van een kolombreedte dat over Hadderinghs' sterren ging, niet over de loopbaan op Maborosi. De begrafenis was stijlvol verlopen. In paradisum deducant te Angeli. Onder geknetter van kinderen die zich op brommertjes uitleefden op het cross-terrein achter de begraafplaats was de kist in de betonnen bak gezakt. Op het kerkhof aangekomen wordt het lijk in het graf neergelaten. Zo stond dat in het missaal bij de requiem-mis en zo gebeurde dat met het ontzielde lichaam, als met de anderen die hem voorgingen om weer stof te worden. Terwijl leerlingen langs het graf liepen en takjes van een liguster, Liguster lucidum, op de kist wierpen, was Wemelsfelder naar Herbert gekomen. De rector had boodschappen van het bestuur; twee mededelingen: of Herbert Braam bereid was om de taken van de conrector met ingang van heden, -verleden, had Braam gedacht, terwijl hij de stoet langs het graf zag krimpen, nee, toch heden,- van de overledene over te nemen en ten tweede: dat Wemelsfelder zelf een nieuwe betrekking had aanvaard en over een maand de internationale school zou verlaten. Hetgeen hem speet. 'Maar sommige zaken in het leven,' Wemelsfelder had z'n blik naar het graf gewend, 'sommige dingen in het leven zijn onvermijdelijk en hebben hun eigen dynamiek.' Het speet Braam niet, misschien waren er collega's of leerlingen die andere gevoelens over het vertrek van Wemelsfelder hadden, maar dat interesseerde Braam op dat moment niet. Braam kon oprecht genieten van een volle maan aan een heldere hemel, ook van een nieuwe maan trouwens. Hadderingh, in ontbinding, lag niet meer wakker van schoolse en hemelse zaken, zoveel was helder. Sommige momenten in het leven hebben hun eigen traagheid. En dat kan wel eens onze redding zijn, dacht Braam, maar ook daarover zweeg hij. Braam zou geen rector worden, die ambitie had 13

13 hij ook niet, maar daar had Wemelsfelder geen weet van. Niet iedereen hoefde alles te weten. Hadderingh leefde door na de dood. Enzymen trokken zich weinig aan van de gestaakte ademhaling en stemden hun activiteiten enkel af op vochtigheid, temperatuur en zuurgraad, de anaërobe vleesverteerders in elk geval. Nog weken zou het onder de aarde een drukte van belang zijn. In de sarcofaag zouden macrofagen een feestmaal hebben. In de serre van café Aan de Markt werd met kistenbier nageborreld tot de sterren aan de hemel knipperden. Hadderingh had zijn bestemming bereikt nu zijn spieren hun rust hadden gevonden en vlees waren geworden. Braam daalde met een korte draai de oever af. Het gras was kort en glad. Glijsporen trokken landingsbanen naar beneden. Hij was niet de eerste die de drab had willen onderzoeken. De eenden poetsten hun witte en bruine borst, staken hun snavel tussen hun veren. Braam gooide een kluit, de vogels zochten kwakend een plek onder de esdoorn. De brug naar het hoofdgebouw telde drie bogen. De voorste en achterste waren van baksteen opgetrokken. De middelste was van beton dat verscholen ging achter een voorzetmuurtje en verving een ophaalbrug die de oorlogsjaren niet had doorstaan. De tijd had het metselwerk van de bogen bijna gelijkwaardig gemaakt en het verleden gewist. Midden op de brug waren de planken blijven liggen. Met een takje stak Braam in de drek. Misschien zou hij een verdwaalde kogel aantreffen. Gasbellen plopten naar boven. Zwavelwaterstof prikte in Braams neus. De maximaal aanvaarde concentratie was ruim overschreden. De reukgrens lag, en dat was niet alleen met giftige stoffen zo, ver onder de MAC-waarde. Het deed Braam goed de geur van verrotting op te snuiven. De lessen scheikunde lagen achter hem, maar af en toe verlangde hij intens naar de witte laboratoriumjas met schroeivlekken en zwavelzuurgaten in katoen. Hij had wens naar handen die in de zakken losjes 14

14 speelden met strookjes lakmoespapier, spatels, wattendotten, verbandgaas, met een pleisterschaar. Verrotting en stank was voor hem een teken van verandering, een aanklacht tegen starheid en stilstand. De modder in de grachtgleuf volgde de twijg in een donkerblauwe streep. Over een uur zou de klei grauwzwart zijn als de bodem van de Waddenzee bij eb, wanneer het water zich tijdelijk terug had getrokken om daarna de openheid weer te verhullen. Vanaf de brug hoorde Braam een geluid als een zacht geblaf. Een lange schaduw viel naast Braam en weer hoorde hij zachtjes blaffen als van een pekineesje. Erica Hoogdalen kuchte opnieuw. De waarschuwing gaf haar tijd om over een opmerking na te denken. De rector wist niet goed wat ze zeggen zou om de aandacht van Braam te trekken. In haar hoofd duizelden begrotingscijfers en aanmeldingsgetallen. Grafieken met staafdiagrammen in pastelkleuren zweefden tussen de esdoorn en de brugleuning heen en weer. Met de tak pulkte Braam, een conrector van een internationale school onwaardig, in de modder onder Hoogdalen. Braam keek omhoog. Wat zou haar achtergrond zijn? vroeg hij zich af. Zou ze bodem hebben, zou ze iets groots of iets kleins meegemaakt hebben?. Braam viste met de tak klei en dode planten omhoog. Vluchtige amines, ammoniak, zwavelwaterstof, trokken in zijn neus. Hoogdalen keek onbewogen. Was dat de conrector, of was die man een biologieleraar die in de diepte botanisch of microbiologisch onderzoek deed? 'Nog iets gevonden, Braam?' De klanken van de woorden klommen langzaam omhoog als van een beginnende verbazing, maar haar stem verried geen gevoelens. Hoogdalen streek het haar achteren dat krullend terugviel en het doolhof van haar oren opnieuw bedekte. Ze stond op de plek die Braam zoëven krakend had verlaten. Het hout van de brug glooide licht. De planken wisten wie ze droegen, veerden mee. Hoogdalen zette haar ellebogen op de reling, de handen gevouwen, alsof dat een natuurlijke houding is voor mensen die naar de diepte kijken. Onder de hakken van haar pumps kraakten de planken. 15

15 'Iets voor een project, een eigen scheikundeonderzoek.' Braam zwaaide met zijn vrije hand. Hoogdalen knikte. 'Leuk voor de derde klas.' Zijn wenkbrauwen trokken naar boven, rimpels verschenen en verdwenen op zijn voorhoofd. Braam wees naar de modder en stak de twijg er diep in als een geulmarkering voor een vissersboot. Hij veegde zijn hand af aan de broek, bemerkte zijn vergissing en haalde tussen duim en wijsvinger een zakdoek tevoorschijn. Donkere vegen kropen over het witte katoen. De hand van Braam ging naar boven, als wilde hij zijn neus snuiten, maar hij bedacht zich. Achter hem kropen de kleuren in de modder naar elkaar. De naad sloot zich langzaam, glibberde als verse lever die door de slagersvrouw is aangesneden en in de vitrine lellend is achtergelaten. Hoogdalen rechtte haar rug en trok aan de zijnaad van haar rok. Ze liep de brug af naar het pad om de gracht. Braam klauterde langs de glijbaan omhoog, een hand strak om de spijlen van de brugleuning, met de andere duwde hij de zakdoek terug in zijn broekzak. 'Ik zal er met Raaf over praten, misschien voelt hij er iets voor. Dat project.' Braam stampte met zijn voeten op de gravel. Hij kuchte zachtjes als wilde hij als een hondje terugblaffen. De modder bleef aan zijn schoenen plakken. Raaf zou er vast niet voor voelen om met de derdeklassers de samenstelling van het grachtwater, laat staan van de modder, te bepalen. Misschien zou Van der Linden, die uren biologie met Braam deelde, er voor voelen, maar zeker was dat nooit. Het lesprogramma lag vast. Veranderingen zorgden enkel voor onrust. Deeltijddocenten hadden altijd andere bezigheden als het er op aan kwam. Braam stampte naast Hoogdalen op de grond en probeerde opnieuw modder en gras van de zolen te vegen. Hoogdalen keek mee en toen Braam zag dat het niet hielp, zette hij z'n voeten naast elkaar en wees naar het fietswiel dat uit de modder stak. 'Die heeft betere tijden gekend,' zei hij, 'minder stuurloos. Jammer dat het treintje te ver naar het midden ligt. Ik had het wel willen 16

16 schoonspoelen. Misschien kan het nog rijden.' Braam wees naar de gracht. Hoogdalen volgde zijn wijsvinger. Ze kneep haar ogen tot spleetjes. 'Het valt me nog mee dat er niet meer rommel in de gracht ligt,' zei hij. 'Misschien zie je niet alles wat er te zien is.' Hoogdalen keek langs Braam naar de ramen van de keuken. Ze sloeg de panden van haar jasje over elkaar en hield ze met haar onderarm over haar buik geklemd. Onder haar arm krulde het jasje in wijde vouwen. De coupe-naden lieten de stof naar voren gulpen en accentueerden haar borsten. Meer dan koninklijk, dacht Braam. Zijn lichaam had een zwak voor borsten, zijn hoofd had nog geen keuze gemaakt. Op de rechtermouw van haar jasje zat een vetvlek. Die zat er al maanden. Een smetje op een rijpe vrouw, dacht Braam, misschien het enige. Hoogdalen hield haar bekken naar voren gekanteld. De rok bolde strak over haar buik die kinderloosheid verried en reikte donkerblauw tot net boven haar knieën. Braam liet z'n blik over haar lichaam gaan, als voerde hij een keuring uit, als bereidde hij een biologieles voor over de anatomie van het menselijk lichaam, en dan met name het lichaam van een vrouw, en dan Hoogdalen in het bijzonder. Op onverwachte momenten dreven die acties bij hem binnen, dan was hij tijdens een vergadering over toekomstig beleid bezig de aanwezigen te ontleden. Braam zette dan het mes in collega Raaf, sneed gulzig met een scalpeermesje plakjes van de gele vervette lever, de foie gras, van die ganzerik, Anser ruficollis, met z'n rode nek. De beenspieren van Erica Hoogdalen waren gespannen, wisselden elkaar in ijltempo af en verbruikten ATP dat in een cyclus met fosfaat en zuurstof in ADP werd omgezet en weer terug. In de personeelskamer sneed Braam van harte in de pupillen van Kounellis die aan de koffietafel een toets Franse grammatica corrigeerde. Zijn mes kraste en schuurde over de blik in haar ogen. Met ingehouden genoegen kwam Jeronimus onder het slagersmes juist voor de chef-kok naar de keuken zou verdwijnen om toezicht te houden op de bereiding 17

17 van aardappelen met vette jus. Aan het eind van de pauze gaf Van der Linden, met de billen altijd strak tegen elkaar en met minieme spleetoogjes, hevig bloedend haar kloppend hart aan hem prijs. Van borsten bleef hij af, daar sneed Braam niet in, die terughoudendheid regelde zijn lichaam. De lage hakken maakten Hoogdalen nauwelijks groter. Laarzen zouden haar goed staan, zwarte strakke laarzen. Braam kon de rector recht in haar ogen kijken, hij deed dat ook. Groen waren ze. Braam was niet bang voor Hoogdalen, niet op de brug naar de school. Andere paden kende hij niet met haar. Braam had Hoogdalen voorgedragen toen Wemelsfelder meldde dat hij naar Australië zou vertrekken, nadat de eerste keuze van de sollicitatiecommissie had bedankt 'wegens gebrek aan uitdaging en uit gezondheidsoverwegingen'. Wat een mens al niet bedenkt om een taak te ontlopen, had Braam nog gedacht. Hij was bepaald milder geworden. 'Maandag ben ik afwezig,' zei Hoogdalen. Ze draaide haar hoofd en ontweek de blik van Braam. Hoogdalen wilde niet alles zien wat er te zien was, daarin verschilde ze van Braam. Ze hield haar buik niet langer vast. Nu had ze wel moeder kunnen zijn, maar ze was het niet, wist Braam. Haar jasje hing weer recht. De blouse was licht gekreukt. Hoogdalen boog haar hoofd een eindje naar achteren. Ze hield haar armen langs haar lichaam, trok aan de zijnaad van haar rok. Dat had ze van haar moeder, dat had ze in een openhartige bui verteld. Braam vroeg niet naar de reden van haar afwezigheid. Als Hoogdalen iets kwijt wilde, dan moest ze dat maar zeggen. De geur van zwavelwaterstof raakte op de achtergrond. Braam rook kaneel, kruidnagelen, hij kon de geur niet goed thuisbrengen. Misschien was het een melange van oregano, bergamot en wintergroenolie. De schouders van Braam maakten een stompe hoek met de schouders van Hoogdalen. Ruim 120. De hoek tussen hun heupen was kleiner, maar meer dan haaks. Hoogdalen draaide naar Braam. Ze zweeg en keek naar de haren die uit de neusgaten van 18

18 Braam staken. Daar voelde hij haar blik, alsof ze bij hem binnen wilde dringen 'Ik zal er rekening mee houden.' Onhoorbaar blies hij lucht door zijn neus naar buiten. Braam veegde zijn handen opnieuw aan zijn broek af, krabde aan z'n hals en stak zijn wijsvinger bij de kraag van zijn hemd naar binnen. Hij merkte dat de boordeknoop los was en trok de stropdas strakker aan. Er kwam een donkere veeg op de das. Straks zou hij de das afdoen en een glaasje bier drinken op het platje achter z'n huis en zijn snijtocht door de personeelsleden voortzetten met Franse en Zwitserse kaas op de plank, en kipkerriesalade misschien. 'Ik wil wel eens van die noodlokalen af.' Hoogdalen wees naar de barakken die achter de beuken en eiken onzichtbaar probeerden te worden. De planken afgebladderd en een bron voor algen en microben. Braam kende de lokalen van binnen en van buiten. De algen en microben kende hij bij naam. In het Latijn. Het biologielokaal lag, met een klein kabinet ertussen, naast het schei- en natuurkundelokaal. 'Mooie foto zou dit opleveren.' Braam maakte met zijn hand een wijds gebaar vanaf de hoek van het kasteeltje langs de bomen met daarachter de barakken tot aan het huis van de boarding master die naast de hoofdpoort aan de rand van het schoolterrein woonde. De zon liet oranjerood licht over het dak van de barak glijden. Boven was de lucht donkerblauw. Het zou een kleurenfoto moeten zijn, maar zwartwit was ook goed. Braam had de tuin op het westen. Daar kon hij straks een foto maken, als het licht nog mooi zou zijn. Dat kon altijd nog. Hij zou eerst de planten verzorgen. De Myosotis sylvatica in de Keulse potten op Braams platje waren aan water toe. Braam zou ze straks ruim met de gieter verwennen, nog voor hij een glas bier zou inschenken, nog voor de Franse en de Zwitserse kaas en de Griekse olijven met fèta, nog voor de salade. 'Mooie foto, dat zeker.' 19

19 Braam hield zijn handen voor zijn gezicht en tuurde tussen zijn vingers door de denkbeeldige zoeker. Zijn wijsvinger knipte. Braams lippen tuitten een eindje naar voren. De foto was gemaakt. Hoogdalen streek het haar naar achteren, het viel weer naar voren. Ze zette haar bril recht. Even leek het of ze het gebaar van Braam zou herhalen, maar ze stak haar handen in de zakken van haar jasje. Haar buik bolde verder naar voren. De naad van haar slipje trok een keerkring in de rokstof even beneden de plek waar Braam haar moederkoekknoop vermoedde. In Braams hoofd scharnierden Hoogdalens gewrichten over kraakbeen van bijna vijftig jaar. Heiligbeen, schaambeen, schaamheuvel, pubic hill, pubic hair. In het Linnaeuslatijn en in het Engels had Braam er geen moeite mee mannelijke en vrouwelijke beginselen van plant, dier en mens aan leerlingen duidelijk te maken. In het Engels schaamde Braam zich niet voor geslachtsorganen, en vagina klonk in de voertaal op Maborosi verdacht veel als: van China, en daar woonden spleetogen en spleten en gespletenen, net als elders en waar dan ook. Dat zei Braam er nooit bij. Hij keek dan enkel naar Ling Mah. Het meisje verschoot nooit van kleur, ze bloosde niet. Hoe wonderbaarlijk de volkeren op aarde! Gloria in excelsis geo. Kounellis groette in het voorbijgaan. Ze kneep met haar ogen. Tasje stevig onder haar arm geklemd. Kounellis had nooit veel bij zich. Ave verum, corpus homo femina. Braam boog zijn hoofd. Kounellis kende geen Latijn, ze hield het bij Grieks, Frans en Romeins misschien. Ze liep met holle rug en strakke pasjes naar de parkeerplaats achter de barakken. Over de waterslang nam ze een grote stap, bleef staan en veegde haar schoen af aan het gras. Aan de zolen bleef drek. De werktijd was voorbij. Personeel haastte zich naar buiten. Josje meldde dat ze het bureau had afgesloten en dat ze morgen een uurtje later zou komen. 'De dokter.' 20

20 In Braams hoofd echode die dikke o van Josjes dialect. Hoogdalen knikte enkel. Ze kende de mededeling al en wist welke kwaal Josje bezighield. Josje had paarsvette lippen en een lichte streep onder haar ogen. Haar achterste deed Braam aan een hinde denken, met een grote witte spiegel. Elke ram kon zichzelf in Josje beminnen. Braam voelde geen drift bij Josje. Ze had te kleine borsten, een te grote spiegel. Ze was zuinig met haar signalen. Haar geurdrempel verborg ze onder een zoete parfum. Braam had geen zin aan de parade van het personeel dat op weg was naar huis. Raaf bleef gelukkig meestal in de barakken, waar hij in het kabinet onbestemde experimenten voorbereidde en uitvoerde. Van der Linden koos meestal de achteruitgang. Ze kwam te voet naar school. 'De dokter.' Twee woorden, dat was genoeg. En opnieuw een o als in toktok. Herhaling was niet nodig. Josje loste op in de middaglucht. Braam liep naast Hoogdalen naar binnen. Hij stemde zijn stappen af op de engte van haar rok. Dat gaf hem een heerlijk gevoel, alsof hij even in het lichaam van Hoogdalen was opgenomen en zo een jongensdroom in vervulling deed gaan. Op de deurmat bleef een grijze veeg achter. Braam zag zijn beeldvlak groter worden. Hij zag, maar wilde niet alles weten. Boven de rector hing de kroonluchter. Alle lampjes brandden, er was niet een stuk. Hoogdalen ging Braam voor op de wenteltrap. Erica keek om en gleed, als was het een gewoontegebaar, met haar rechterhand over haar linkerborst. Het leek een gebaar van troost en geruststelling. Herbert kreeg het warm. Ze droeg geen nylons. In haar knieholtes schenen blauwpaarse aders door de huid. 21

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Het lam. Arna van Deelen

Het lam. Arna van Deelen Het lam Arna van Deelen Hij leunde vermoeid op zijn staf, starend over de eindeloze velden. De kudde lag verspreid onder de bomen, die op deze tijd van de dag voor wat schaduw zorgden. Hij legde zijn hand

Nadere informatie

Oud wit Prins de Vos. Ik wil je.

Oud wit Prins de Vos. Ik wil je. Oud wit Prins de Vos Ik wil je. Het is het eerste berichtje dat ik vandaag van hem ontvang. De uren waarin het stil blijf zijn ondragelijk. Pas als ik de trilling in mijn broekzak voel begint mijn hart

Nadere informatie

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker klaagde nooit. Hij was te arm om vlees te kopen. Elke

Nadere informatie

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken.

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken. Spekkoek Oma heeft de post gehaald. Er is een brief van de Sociale Werkplaats. Snel scheurt ze hem open. Haar ogen gaan over de regels. Ze kan het niet geloven, maar het staat er echt. Igor mag naar de

Nadere informatie

Ze neemt nog een slok van haar rum-cola. Even lijkt het alsof de slok weer omhoogkomt.

Ze neemt nog een slok van haar rum-cola. Even lijkt het alsof de slok weer omhoogkomt. Manon De muziek dreunt in haar hoofd, haar maag, haar buik. Manon neemt nog een slok uit het glas dat voor haar staat. Wat was het ook alweer? O ja, rum-cola natuurlijk. Een bacootje noemen de jongens

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen.

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen. Oefening 1: Nodig: 2 personen en een boom of een huisdier: Zoek een plek op bij een boom of in de buurt bij je paard of ander huisdier waar je even niet gestoord wordt en veilig even je ogen dicht kunt

Nadere informatie

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice.

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice. Alice ligt in bed. Heel langzaam wordt ze wakker. Haar lichaam ontspannen, haar hoofd leeg. De vertrouwde geur van haar man Jules hangt in de slaapkamer. Een geur van alcohol, nootmuskaat en oude man.

Nadere informatie

Charles den Tex VERDWIJNING

Charles den Tex VERDWIJNING Charles den Tex VERDWIJNING 3 Klikketik-tik-tik Het is halftwaalf s ochtends. Marja vouwt een hemd. En kijkt om zich heen. Even staat ze op haar tenen. Zo kan ze over de kledingrekken kijken. Die rekken

Nadere informatie

DE INBREKER Rikus Koops 2014

DE INBREKER Rikus Koops 2014 DE INBREKER Rikus Koops 2014 In de dagen dat ik nog een jongeman was, werd ik geregeld wakker in een vreemd bed of op een onbekende bank. Na verloop van tijd had ik er een gewoonte van gemaakt om na het

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Cursus Rust. Het Slotervaart, een ziekenhuis met ambitie KINDERGENEESKUNDE TELEFOONNUMMER 020-512 45 42

Cursus Rust. Het Slotervaart, een ziekenhuis met ambitie KINDERGENEESKUNDE TELEFOONNUMMER 020-512 45 42 Het Slotervaart, een ziekenhuis met ambitie Het Slotervaartziekenhuis, een opmerkelijk en ambitieus ziekenhuis in Amsterdam. In een informele en vertrouwde omgeving werken wij aan innovatieve medische

Nadere informatie

2012 Editie v1.0 EquestrianMassage.nl F.S.A. Tuinhof. Oefeningen voor een gezond lichaam en geest

2012 Editie v1.0 EquestrianMassage.nl F.S.A. Tuinhof. Oefeningen voor een gezond lichaam en geest 2012 Editie v1.0 EquestrianMassage.nl F.S.A. Tuinhof Oefeningen voor een gezond lichaam en geest De Soldaat Dit is de eerste van de vier warming up oefeningen waarbij het doel is de hartslag te verhogen

Nadere informatie

Schroeven in het donker

Schroeven in het donker Schroeven in het donker Tasja woont in het huis naast Daan. Ze spelen vaak op Daans kamer, of in Tasja s tuin. Dan maken ze allerlei dingen. Een nieuw dropdrankje. Een halsketting van paperclips a 1 P.

Nadere informatie

Voor Cootje. de vuurtoren

Voor Cootje. de vuurtoren Voor Cootje de vuurtoren De Koos Meinderts vuurtoren Lemniscaat & Annette Fienieg Nederlandse rechten Lemniscaat b.v. Rotterdam 2007 isbn 978 90 5637 909 4 Tekst: Koos Meinderts, 2007 Illustraties: Annette

Nadere informatie

Copyright Tekst 2013 Linda Dielemans Copyright 2013 The House of Books, Vianen/Antwerpen

Copyright Tekst 2013 Linda Dielemans Copyright 2013 The House of Books, Vianen/Antwerpen LINDA DIELEMANS Copyright Tekst 2013 Linda Dielemans Copyright 2013 The House of Books, Vianen/Antwerpen Omslag: Wil Immink Design Binnenwerk: ZetSpiegel, Best ISBN 978 90 443 4027 3 ISBN e-book: 978 90

Nadere informatie

Uitgeverij Eenvoudig Communiceren / Lezen voor Iedereen www.eenvoudigcommuniceren.nl www.lezenvooriedereen.be

Uitgeverij Eenvoudig Communiceren / Lezen voor Iedereen www.eenvoudigcommuniceren.nl www.lezenvooriedereen.be De kloof Uitgeverij Eenvoudig Communiceren / Lezen voor Iedereen www.eenvoudigcommuniceren.nl www.lezenvooriedereen.be De kloof is het eerste deel in de spannende, twintigdelige reeks BoekenBoeien. In

Nadere informatie

Zeesteen. Janneke Holwarda. roman

Zeesteen. Janneke Holwarda. roman Zeesteen Janneke Holwarda roman De wereld verzaakt; in het dorp van mijn ouders zijn de bladeren rood. Buson 1980 Ze is de jongste. En de vreemdste. Moeder had het zelf gezegd toen de tantes op bezoek

Nadere informatie

Op een avond besloot Dolfje naar de dierentuin te gaan. Er stond een mooie volle maan aan de hemel, dus Dolfje was geen gewone jongen.

Op een avond besloot Dolfje naar de dierentuin te gaan. Er stond een mooie volle maan aan de hemel, dus Dolfje was geen gewone jongen. 6-9 jaar Dolfje Weerwolfje en de verdwenen dierentuindieren Op een avond besloot Dolfje naar de dierentuin te gaan. Er stond een mooie volle maan aan de hemel, dus Dolfje was geen gewone jongen. Hij had

Nadere informatie

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen 1 Gedichten, geïnspireerd door bomen Geheimen In het donker huizen bomen die overdag gewoner zijn. Wij slaan de bochten van een pad mee om en gaan, ontkomen aan het licht af op geheimen.kleine geluiden

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Het meisje De volgende dag is de soldaat er niet. De negers zijn weer naar het front vertrokken, hoort ze de opgeluchte zuchten in het dorp. De sfeer verandert als blanke soldaten hen aflossen. De mensen

Nadere informatie

Lene Kaaberbøl. De wilde heks. De vuurproef

Lene Kaaberbøl. De wilde heks. De vuurproef Lene Kaaberbøl De wilde heks De vuurproef Lene Kaaberbøl De wilde heks De vuurproef Vertaald door Corry van Bree www.lannoo.com Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd,

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

HANDIG DE TAAL VAN EEN HOND

HANDIG DE TAAL VAN EEN HOND l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG DE TAAL VAN EEN HOND OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDENTAAL. JE KUNT ER

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

Het tweede avontuur van Broer Vos en Broer Konijn

Het tweede avontuur van Broer Vos en Broer Konijn Het tweede avontuur van Broer Vos en Broer Konijn Oom Remus bron. Z.n., z.p. ca. 1950 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/remu001twee01_01/colofon.php 2010 dbnl / erven J.C. Harries 2 [Het

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Het rommelt nog even om het huisje en dan is het weer stil. Aardedonker en doodstil.

Het rommelt nog even om het huisje en dan is het weer stil. Aardedonker en doodstil. 1. Yoni staat in de keuken voor het aanrecht, met haar handen in het sop. De afwas, dat is haar taak. Een van haar taken, eigenlijk. Alle borden, kopjes, schalen, messen en pannen van de hele dag dompelt

Nadere informatie

Vlucht AVI AVI. Ineke Kraijo Veerle Hildebrandt. Kraijo - Hildebrandt Vlucht De Vier Windstreken. De Vier Windstreken AVI

Vlucht AVI AVI. Ineke Kraijo Veerle Hildebrandt. Kraijo - Hildebrandt Vlucht De Vier Windstreken. De Vier Windstreken AVI AVI E4* Alcoholisme, ruzie, bang zijn Midden in de nacht rinkelt de telefoon. Anna weet wat dat betekent. Ze moet vluchten, alweer. Ze rent de donkere nacht in. De volgende dag valt Anna in de klas in

Nadere informatie

Cambridge Health Plan Benelux BV

Cambridge Health Plan Benelux BV Wanneer doet u deze oefeningen? Doe deze minstens 3 keer per week en al vrij snel voelt u verandering in uw lichaam. Ook krijgt u meer zelfvertrouwen. Naast deze oefeningen zorgt een dagelijkse wandeling

Nadere informatie

-23- Geen medelijden

-23- Geen medelijden -22- Graniet Hoeveel keer was de vrachtwagen al gestopt? Innocent was de tel kwijtgeraakt. Telkens als de truck halt hield, werden er een paar jongens naar binnen geduwd. Maar nu bleef de deur van de laadruimte

Nadere informatie

Tussen koppensnellers en krokodillen

Tussen koppensnellers en krokodillen Tussen koppensnellers en krokodillen Eerste druk, mei 2012 2012 Karien van Ditzhuijzen Illustraties en coverontwerp: Anneke van de Langkruis isbn: 978-90-484-2392-7 nur: 282 Uitgever: Free Musketeers,

Nadere informatie

Stil blijft Lisa bij de deur staan. Ook de man staat stil. Ze kijken elkaar aan.

Stil blijft Lisa bij de deur staan. Ook de man staat stil. Ze kijken elkaar aan. Wild Op het laatste moment ziet Lisa de man pas. Ze hangt de was op in de tuin. En ineens komt hij achter de lakens vandaan. Lisa laat het mandje met was in het gras vallen. Ze gilt. De man ziet er slecht

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Het is woensdagmiddag. Hij heeft alle tijd. Wat zal hij

Het is woensdagmiddag. Hij heeft alle tijd. Wat zal hij DUBBEL Eerst merkt TimTom niets bijzonders. Hij zit gewoon op zijn plaats in de klas. Iedereen weet nu dat hij Daan heet. Juf noemt hem niet Daan. Ze zegt ook niet TimTom. Ze is aardig tegen hem. Dat wel.

Nadere informatie

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 Provided by Fanart Central. http://www.fanart-central.net/stories/user/fightgirl91/21803/rijm Chapter 1 - rijm 2 1 - rijm Gepaard

Nadere informatie

Het kasteel van Dracula

Het kasteel van Dracula Uit het dagboek van Jonathan Harker: Het kasteel van Dracula 4 mei Eindelijk kom ik bij het kasteel van Dracula aan. Het kasteel ligt in de bergen. Er zijn geen andere huizen in de buurt. Ik ben moe. Het

Nadere informatie

GAAT ER OP UIT. Balder

GAAT ER OP UIT. Balder Balder GAAT ER OP UIT H et was die ene nacht van het jaar dat de tijd stil lijkt te staan voor het merendeel van de mensen, maar voor EEN persoon ging die nog altijd veel te snel. Er was nooit genoeg tijd

Nadere informatie

Het been van Heleen Over je been in het gips

Het been van Heleen Over je been in het gips Heleen en Tim springen op het schoolplein van de ene bank naar de andere. Als Heleen uitglijdt komt ze heel ongelukkig terecht. Au, au, mijn been! huilt ze met grote snikken. Tim staat er geschrokken bij.

Nadere informatie

( Hoe moet deze oefeningen doen? )

( Hoe moet deze oefeningen doen? ) Relaxatieoefeningen ( Wat zijn Relaxatieoefeningen? ) Deze opdracht bestaat uit oefeningen die je kunnen helpen om te relaxen. ( Waarom relaxatieoefeningen? ) Mensen weten dikwijls niet meer hoe ze kunnen

Nadere informatie

Ik hoop dat U veel plezier beleeft in het samen praten met uw kind.

Ik hoop dat U veel plezier beleeft in het samen praten met uw kind. Beste Ouders In dit boekje staan allerlei foto's over dagelijkse dingen: opstaan, zich wassen,... Ik geef u hierbij enkele tips rond hoe u met uw kind kan praten tijdens bijvoorbeeld "het wakker worden".

Nadere informatie

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl ROSANNE Rosanne, ik weet dat er heel veel mannen zijn Elke keer weer een ander en mij doet 't pijn Want jou liefde waarmee jij mij soms verblijdt Wil ik liever, liever, liever, liever voor altijd Als ik

Nadere informatie

vandaan. Hij loopt ermee naar de grote tafel voor het raam. Ziet u wel? zegt hij tegen opa die net de kamer inloopt. U hebt echt wel spelletjes.

vandaan. Hij loopt ermee naar de grote tafel voor het raam. Ziet u wel? zegt hij tegen opa die net de kamer inloopt. U hebt echt wel spelletjes. 1. Naar opa Mam, ik ga naar opa! roept Fin onder aan de trap. Mama is aan het stofzuigen. Hoort ze hem wel? Met drie treden tegelijk neemt hij de trap. Zachtjes tikt hij mama aan. Ze maakt een sprongetje.

Nadere informatie

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer Sander Kloet koud zo voelt het hier. kil ik weet niet waar het vandaan komt het is geen kou. het is angst. angst voor de wereld angst voor de dag van morgen bang dat we dingen vergeten bang dat we dingen

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze.

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze. 1 Ik wou dat ik een vriendje had. Ik wou dat hij in mijn kast zat. Dan kon ik hem tevoorschijn halen wanneer ik maar wilde. Hij zou naar me kijken alsof ik mooi ben. Zwijgend. Hij zou zijn leren jack uittrekken

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

= een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een hoge lamp die langs de weg staat.

= een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een hoge lamp die langs de weg staat. Woordenschat blok 1 gr4 Les 1 De heg De lantaarn De plant Het tuinhek Het terras De garage Het dorp De stad De zwerver De stoep De woonwijk = een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een

Nadere informatie

Noach. moest een ark gaan bouwen. 2009 Ans Heij - de Boer / www.bijbelidee.nl

Noach. moest een ark gaan bouwen. 2009 Ans Heij - de Boer / www.bijbelidee.nl Noach moest een ark gaan bouwen 2009 Ans Heij - de Boer / www.bijbelidee.nl 1 2 De ark van Noach Vouw een ( bruin) vel karton dubbel. Vouw de beide zijkanten 3 cm om. Plak deze plakstroken (A) tegen de

Nadere informatie

Mamma vliegt steeds hoger.

Mamma vliegt steeds hoger. MEEUWTJE Meeuwtje is het verhaal van een jonge meeuw die zijn leefwereld verkent. Zijn moeder helpt hem daarbij, vooral door aan het eind van de dag nog eens na te gaan wat er allemaal voor dieren, kleuren

Nadere informatie

O m t e b e g i n n e n : V e i l i g h e i d s r e g e l s : G e n i e t e n f o r c e e r n i e t s!

O m t e b e g i n n e n : V e i l i g h e i d s r e g e l s : G e n i e t e n f o r c e e r n i e t s! Wanneer doet u deze oefeningen? Doe deze minstens 3 keer per week en al vrij snel voelt u verandering in uw lichaam. Ook krijgt u meer zelfvertrouwen. Naast deze oefeningen zorgt een dagelijkse wandeling

Nadere informatie

De boekenbeer Module dans groep 1-2

De boekenbeer Module dans groep 1-2 De boekenbeer Module dans groep 1-2 Teksten: Stella van Lieshout Illustraties: Tjarko van der Pol In samenwerking met Centrum voor de Kunsten Beverwijk en ABC Cultuur Contact: DeboraVollebregt@centrumvoordekunstenbeverwijk.nl

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Openingstekst: (Door een ouder en kind) A. Zeg zou jij het licht aandoen? Je moet opschieten, want het is bijna tijd. Dadelijk

Nadere informatie

02-01-2006-28-04-2014 (8 jaar)

02-01-2006-28-04-2014 (8 jaar) BELLA (II) 02-01-2006-28-04-2014 (8 jaar) In 2007 kwam je voor het eerst lessen op onze hondenschool. Je had als pup eerder getraind op een andere school maar moest daar stoppen vanwege ED operaties aan

Nadere informatie

Andrea Voigt. Augustus in Parijs. Uitgeverij De Geus

Andrea Voigt. Augustus in Parijs. Uitgeverij De Geus Andrea Voigt Augustus in Parijs Uitgeverij De Geus I Loretta deed de deur open. Ze was op haar pantoffels. De roze lippenstift klonterde een beetje om haar mond en haar ogen waren zwartomlijnd. - Dat is

Nadere informatie

my baby carrier NEDERLANDS GEBRUIKSAANWIJZING LET OP! BEWAAR DE GEBRUIKS- AANWIJZING VOOR LATERE REFERENTIE!

my baby carrier NEDERLANDS GEBRUIKSAANWIJZING LET OP! BEWAAR DE GEBRUIKS- AANWIJZING VOOR LATERE REFERENTIE! my baby carrier GEBRUIKSAANWIJZING NEDERLANDS Geïntegreerde hoofdsteun LET OP! BEWAAR DE GEBRUIKS- AANWIJZING VOOR LATERE REFERENTIE! > WAARSCHUWINGEN WAARSCHUWING: Je evenwicht kan door je eigen bewegingen

Nadere informatie

Eerste druk, 2014 2014 Elizabeth Deckers AVI E5 Portretfoto: Adrie Deckers

Eerste druk, 2014 2014 Elizabeth Deckers AVI E5 Portretfoto: Adrie Deckers Heks Drakonia Eerste druk, 2014 2014 Elizabeth Deckers AVI E5 Portretfoto: Adrie Deckers isbn: 9789048432295 nur: 282 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming

Nadere informatie

David Grossman Uit de tijd vallen

David Grossman Uit de tijd vallen David Grossman Uit de tijd vallen Een verhaal in stemmen Vertaling Ruben Verhasselt Cossee Amsterdam stadschroniqueur: Als ze s avonds aan tafel zitten te eten, verandert plots het gezicht van de man.

Nadere informatie

Adem in, en til het rechterbeen iets op, hou even vast, en laat hem op de uitademing weer zakken.

Adem in, en til het rechterbeen iets op, hou even vast, en laat hem op de uitademing weer zakken. Oefenschema Inleiding: Dit oefenschema beoogt ontspanning en bewustwording van het lichaam. Hoewel deze oefeningen niet veel van het lichaam vergen, hebben ze toch een diepgaande werking. Oefen op een

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

Bette Westera met illustraties van Barbara de Wolf

Bette Westera met illustraties van Barbara de Wolf Sinterklaas is in het land en Mees heeft een heleboel vragen: Hoe oud is Sinterklaas? Waarom zijn de Pieten niet meer allemaal zwart? Is het paard waarop Sinterklaas rijdt niet gewoon Bingo van de manege?

Nadere informatie

De eekhoorn. œ œ œ œ œ. Ó Œ œ œ. œ œ œ œ. œ j. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ J. - hoorn, de eek - hoorn eet.

De eekhoorn. œ œ œ œ œ. Ó Œ œ œ. œ œ œ œ. œ j. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ J. - hoorn, de eek - hoorn eet. oktober 2010 tekst: Joke de Klerck muziek: Ton Kerkhof De eekhoorn Refrein Intro Ó Œ œ œ J œ œ œ œ eek stapelen: œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ Al - hoorn, de eek - hoorn eet zich vol en rond. œ œ œ œ

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden.

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden. 1. We gaan eten in een restaurant. Serge heeft gereserveerd; dat doet híj altijd. Het is zo n restaurant waar je drie maanden van tevoren moet bellen. Of nog langer. Serge belt nooit drie maanden van tevoren.

Nadere informatie

uitleg proefje 1 spiegelbeeld schrijven

uitleg proefje 1 spiegelbeeld schrijven proefje 1 spiegelbeeld schrijven Misschien ziet je naam er een beetje kronkelig of gek uit, maar waarschijnlijk is het je wel een gelukt om je naam te schrijven. Het is moeilijk om de letters in spiegelbeeld

Nadere informatie

Verzorging van de Newfoundlander

Verzorging van de Newfoundlander Wat heb je nodig: Verzorging van de Newfoundlander - shampoo - conditioner - droge handdoeken - waterblazer +/- 199 - trimtafel +/- 250 - watten voor het schoonmaken van de oren - nagelknipper +/- 9 -

Nadere informatie

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks De kerker met de vijf sloten Crista Hendriks Schrijver: Crista Hendriks Coverontwerp: Pluis Tekst & Ontwerp ISBN: 9789402126112 Crista Hendriks 2014-2 - Voor Oscar... zonder jou zou dit verhaal er nooit

Nadere informatie

KOPIEERBLADEN. THEMA 5: Ik wil ridder worden! Plantyn - TotemTaal - Thema 5: ik wil ridder worden!

KOPIEERBLADEN. THEMA 5: Ik wil ridder worden! Plantyn - TotemTaal - Thema 5: ik wil ridder worden! KOPIEERBLADEN THEMA 5: Ik wil ridder worden! 97 97 Wat moet je doen om ridder te worden? Vind je dit goed? Moet er nog iets bij? Als je de opdrachten hier goed uitvoert, krijg je een ridderdiploma. Page

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

KINDEREN VAN HET LICHT

KINDEREN VAN HET LICHT KINDEREN VAN HET LICHT Verteller: Het gebeurde in een donkere nacht, heel lang geleden, dat er herders in het veld waren, die de wacht hielden over hun schapen. Zij stonden net wat met elkaar te praten,

Nadere informatie

Roodborstje tikt tegen 't raam, tik, tik, tik laat mij erin, laat mij erin. 't Is hier te guur en te koud naar mijn zin Laat mij er in, ja er in.

Roodborstje tikt tegen 't raam, tik, tik, tik laat mij erin, laat mij erin. 't Is hier te guur en te koud naar mijn zin Laat mij er in, ja er in. Oosterkerk, Zondag 27 januari 2013, Kinderdienst Het verhaal van de verloren zoon (Lucas 15:11-32) door de ogen van het varken Meditatie in woord en beeld ds.wim Hortensius Roodborstje tikt tegen 't raam,

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Voor Maresa Jacobse: bedankt voor al je hulp Proloog: 7 januari Chantal dekte de tafel en keek op de klok. Nog even en dan was Menno er ook. Vanavond aten ze weer met zijn drieën. Soms vond ze dat nog

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

LATEN WE ZWEMMEN PAUL BAETEN GRONDA. kenden niets en het was warm. Ze liet het raam omlaag en keek naar buiten. Er stond zweet

LATEN WE ZWEMMEN PAUL BAETEN GRONDA. kenden niets en het was warm. Ze liet het raam omlaag en keek naar buiten. Er stond zweet LATEN WE ZWEMMEN PAUL BAETEN GRONDA WE WAREN VAN VER GEKOMEN. We kenden de lucht niet, we kenden geen straten. We kenden niets en het was warm. Ze liet het raam omlaag en keek naar buiten. Er stond zweet

Nadere informatie

Ankie. het meisje uit de bossen van Karoetsja. Antoon Kersten ooit geschreven voor zijn kleindochter Karin. blad 1

Ankie. het meisje uit de bossen van Karoetsja. Antoon Kersten ooit geschreven voor zijn kleindochter Karin. blad 1 Ankie het meisje uit de bossen van Karoetsja Antoon Kersten ooit geschreven voor zijn kleindochter Karin blad 1 In een ver land, wel duizend kilometer hier vandaan, woonde Angelina. Haar moeder noemde

Nadere informatie

Rekoefeningen voor de Gehandicapte schutter

Rekoefeningen voor de Gehandicapte schutter Rekoefeningen voor de Gehandicapte schutter Rekken is een essentieel onderdeel van een evenwichtig trainingsprogramma. Het dagelijks uitvoeren van rekoefeningen kan de flexibiliteit en gezonde gewrichten

Nadere informatie

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s Babylichaamstaal Van te vroeg geboren baby s Inleiding Voor een pasgeboren baby is lichaamstaal de eerste en enige manier om te vertellen wat hij wel of niet prettig vindt. Omdat hij nog niet kan praten,

Nadere informatie

Nella s nieuwe kamer is heel mooi. Op het bed liggen zijden lakens en een wollen deken.

Nella s nieuwe kamer is heel mooi. Op het bed liggen zijden lakens en een wollen deken. Amsterdam, 1686 1 Nella loopt op de Herengracht in Amsterdam. Ze heeft een grote koffer bij zich. Aan deze gracht staan de duurste woningen van de hele stad. Hier wonen de rijkste koopmannen. Daarom wordt

Nadere informatie

ze terug in de la. Dan haalt ze de pannen van het fornuis en zet ze op de onderzetters. Thomas vouwt zijn handen en doet zijn ogen dicht.

ze terug in de la. Dan haalt ze de pannen van het fornuis en zet ze op de onderzetters. Thomas vouwt zijn handen en doet zijn ogen dicht. 1. Te laat thuis Wanneer gaan we eten, mam? Thomas loopt de keuken in en tilt de deksel van een pan. Mmm! Macaroni! Daar heb ik wel zin in. Mama pakt de deksel uit Thomas hand en doet hem weer op de pan.

Nadere informatie

13. MICROBEWEGINGEN VOOR IN DE BADKAMER

13. MICROBEWEGINGEN VOOR IN DE BADKAMER 13. MICROBEWEGINGEN VOOR IN DE BADKAMER De badkamer is een uitgelezen plek voor MicroBewegingen. Als het goed is, kom je er ook meerdere malen per dag. Een mooie ruimte om eens te bekijken wat je daar

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

D Artagnan gaat naar Parijs

D Artagnan gaat naar Parijs D Artagnan gaat naar Parijs Artagnan reed op zijn oude paard, een uitgeputte knol met een trieste blik. Ook al was zijn paard op zijn minst vreemd te noemen en ook al waren de kleren die hij droeg verbleekt,

Nadere informatie

H E T R I J M T TED VAN LIESHOUT V E E L V E R S J E S & L I E D J E S 1 9 8 4 2 0 1 4 LEOPOLD / AMSTERDAM

H E T R I J M T TED VAN LIESHOUT V E E L V E R S J E S & L I E D J E S 1 9 8 4 2 0 1 4 LEOPOLD / AMSTERDAM H E T R I J M T TED VAN LIESHOUT V E E L V E R S J E S & L I E D J E S 1 9 8 4 2 0 1 4 V E R B E E L D D O O R T E D V A N L I E S H O U T LEOPOLD / AMSTERDAM KAATJE KOE 1 Ik ben het zat! Wat doe ik hier!

Nadere informatie

De Techniek en de praktijk

De Techniek en de praktijk De Techniek en de praktijk De inhoud van dit werkboek komt LETTERLIJK van de geweldige site: http://www.ballonfigurensite.nl/ (Op die site staan nog tientallen andere voorbeelden! Neem maar eens een kijkje.)

Nadere informatie

Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1. Brieven aan bijna niemand anders

Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1. Brieven aan bijna niemand anders Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1 Brieven aan bijna niemand anders Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 2 ander werk van toon tellegen Theo Thijssenprijs 1997 Hendrik de Vriesprijs 2006

Nadere informatie

Lage rugpijn. Voor meer informatie over onze organisatie kijkt u op: www.fydee.nl

Lage rugpijn. Voor meer informatie over onze organisatie kijkt u op: www.fydee.nl Lage rugpijn Voor meer informatie over onze organisatie kijkt u op: www.fydee.nl Inleiding Lage rugpijn Rugklachten komen veel voor. 4 van de 5 mensen heeft weleens te maken met rugpijn. In veel gevallen

Nadere informatie

Zelfmassage: Kloppen langs meridianen

Zelfmassage: Kloppen langs meridianen Zelfmassage: Kloppen langs meridianen Klopmassage is een simpele en snelle manier om je beter in je lichaam te voelen. In 5 tot 10 minuten ga je al kloppend je hele lichaam bij langs en je kunt de massage

Nadere informatie

1. Inleiding. 2. Materiaal. 3. De delen van de dwarsfluit?

1. Inleiding. 2. Materiaal. 3. De delen van de dwarsfluit? 1. Inleiding Je wil graag dit wondermooie instrument leren bespelen. Om je hierin op weg te helpen, geef ik jou graag de volgende tips mee. + Zorg ervoor dat je ergens rustig en aandachtig kan werken.

Nadere informatie

Deel 2. Begrijpend lezen Smoetie zoekt haar weg

Deel 2. Begrijpend lezen Smoetie zoekt haar weg Deel 2 Begrijpend lezen Smoetie zoekt haar weg IN H ET BO S Wat valt er op Smoeties kopje? Hoe komt dat? Welk seizoen zou het nu zijn? Hoe weet je dat? Wat zal er nu nog allemaal op de grond liggen denk

Nadere informatie

Les 4. De vrouw is tussen de 25 en 30 weken zwanger.

Les 4. De vrouw is tussen de 25 en 30 weken zwanger. Les 4 De vrouw is tussen de 25 en 30 weken zwanger. 61 1 Aandachtsoefening en buikademhaling Deze oefening is bedoeld ter bewustwording van de adem. Waar kun je je ademhaling het beste voelen, wat gebeurt

Nadere informatie

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen Neus correctie 2012 Aanleiding Al een tijdje heb ik last van mijn neus. Als kind van een jaar of 5 kreeg ik een schep tegen mijn neus, wat er waarschijnlijk voor heeft gezorgd dat mijn neus brak. Als kind

Nadere informatie