Vet, Recycle het! Resultaten pilots en eerste landelijke campagneactiviteiten. mei Voorlichtingsbureau Margarine, Vetten en Oliën

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vet, Recycle het! Resultaten pilots en eerste landelijke campagneactiviteiten. mei 2013. Voorlichtingsbureau Margarine, Vetten en Oliën"

Transcriptie

1 Vet, Recycle het! Resultaten pilots en eerste landelijke campagneactiviteiten mei 2013 Voorlichtingsbureau Margarine, Vetten en Oliën

2 Vet, Recycle het! Resultaten pilots en eerste landelijke campagneactiviteiten Samenvatting 3 Inleiding 6 1. Pilot Amsterdam Convenant en partners Aanpak en activiteiten Resultaten Conclusie en evaluatie Budgetverantwoording Pilot Den Bosch Convenant en partners Aanpak en activiteiten Resultaten Conclusie en evaluatie Budgetverantwoording Landelijke basisactiviteiten Partners Aanpak en activiteiten Resultaten Conclusie en evaluatie Budgetverantwoording 19 Evaluatie 20 Bijlagen 1 t/m 19 2

3 Samenvatting De campagne Vet, Recycle het! kent een succesvolle start. In 2012 is het Voorlichtingsbureau Margarine, Vetten en Oliën (MVO) een campagne gestart voor de gescheiden inzameling van gebruikte vetten en oliën. Deze rapportage over de pilotfase van de campagne toont aan dat communicatie over het belang van gescheiden inzameling van gebruikte vetten effect heeft. De pilots wijzen uit dat vergroting van het aantal inzamelpunten aan de ene kant en vergroting van kennis bij consumenten aan de andere kant leidt tot een forse stijging van de vetinzameling. Stijging van inzameling van gebruikte oliën en vetten levert een aanzienlijke milieuwinst op. De pilotfase laat zien dat met beperkte middelen en inzet van diverse partijen een groot effect is te sorteren. Belangrijkste resultaten: stijging van het aantal ingeleverde kilo s gebruikt vet in de pilots tot % ten opzichte van de referentie verdubbeling van het landelijke aantal inzamelpunten naar 2500 verdichting netwerk inzamelpunten in de pilots tot 2 per inwoners onderschrijving van het belang van vetrecycling door steeds meer partijen (waterschappen, gemeenten, diverse brancheorganisaties) sector van MVO-bedrijven heeft haar verantwoordelijkheid genomen op het gebied van duurzaamheid en zelfregulering via investering in infrastructuur en uren via campagnelogo op de verpakking van frituurvetten in de supermarkt Indirect hebben de resultaten een vermindering van de milieubelasting opgeleverd. De bovenstaande resultaten zijn bereikt door een campagne die ondersteund wordt door het Ministerie van Economische Zaken met als doelen een grotere vetinzameling en een verbreding van het draagvlak daarvoor in de samenleving. Het rapport is een verslag van de pilotfase van de campagne en beschrijft de activiteiten die zijn ingezet om de inzameling te vergroten en welke resultaten dat heeft opgeleverd. Het rapport is tevens de verantwoording van de financiële ondersteuning van de overheid. Van 1200 naar 2500 inzamelpunten Aantal kg ingezameld vet Logo op verpakking voor pilot in pilot 3

4 De campagne was in het pilotjaar op drie onderdelen actief. In twee pilotgebieden werd ervaring opgedaan met intensieve communicatie op regio-/stadsniveau, en op landelijk niveau werden via gemeenten communicatiemiddelen ter beschikking gesteld. In alle drie de onderdelen stond het vergroten van het aantal inzamelpunten centraal evenals bewustwording bij de consument. De onderdelen werden uitgevoerd in samenwerking met verschillende partners: Pilot stadsdeel Oost in Amsterdam; Verantwoordelijke wethouder Duurzaamheid en Openbare Ruimte, Mw. Nevin Özütok. Pilot in samenwerking met Waternet en Biodiesel Amsterdam. Pilot gemeente Den Bosch, de Afvalstoffendienst; Verantwoordelijke wethouder Talentontwikkeling en Duurzaamheid, Dhr. R.G.J. (Ruud) Schouten, 2e locoburgemeester. Pilot in samenwerking met Waterschap AA & Maas en Benelux Vet. Nota bene: de resultaten uit deze pilot betreffen een tussenevaluatie na het eerste kwartaal. Landelijke activiteiten in samenwerking met Stichting RIONED, Directeur Dhr. Hugo Gastkemper. Voordelen van vetrecycling Ingezamelde gebruikte vetten worden opgehaald en door vetverwerkende bedrijven gereinigd en verwerkt. Tijdens de verwerking zijn de gebruikte vetten en -oliën geschikt gemaakt voor nuttige toepassingen, onder meer als biobrandstof (biodiesel) of als ingrediënt voor de chemische industrie. Hergebruik als biobrandstof spaart minerale brandstoffen uit. Gebruikt vet als biobrandstof heeft als voordeel boven minerale brandstof, dat het minder CO 2 -uitstoot oplevert en minder vervuiling veroorzaakt door fijnstof. Vanuit Europees beleid geldt een wettelijke aanbodplicht en is er zodoende vraag naar biobrandstof en daarmee naar gebruikt frituurvet als duurzame grondstof hiervoor. Vet dat door de inzameling niet in het riool terechtkomt, zorgt voor een besparing op onderhoudskosten van het riool. Vet in het riool veroorzaakt verstoppingen of wordt verwijderd bij de waterzuivering. Elke kilo die niet uit het afvalwater verwijderd hoeft te worden, betekent een besparing van 2,80 (bron Waternet). Besparingen op dit vlak kunnen indirect via de rioolheffing ten goede komen aan de burgers. Naast dit alles geldt dat recycling van gebruikte vetten en oliën een bijdrage levert aan vermindering van de voedselverspilling. Recycling levert een nuttig hergebruik op, zoals hierboven omschreven. Tenslotte krijgen burgers indirect (via inzamelpunten zoals verenigingen of via de gemeente) een vergoeding voor het ingeleverde gebruikte vet. Voordelen van vetrecycling: Minder gebruik van fossiele brandstof Minder CO 2 -uitstoot Minder fijnstof Minder rioolverstoppingen Minder kosten voor riool en waterzuivering Minder voedselverspilling Spekt de clubkas Landelijk marktonderzoek door Intomart GFK wijst uit dat 40% van de mensen niet weet dat je gebruikte vetten op steeds meer plaatsen kunt inleveren en dat dat nuttig is. Het rapport wijst uit dat als consumenten weten dat ze gebruikte vetten kunnen inleveren, velen daartoe bereid zijn mits inlevering dichtbij huis mogelijk is en er dus voldoende inzamelpunten zijn. 4

5 Overige resultaten uit de pilotfase De acties ter bevordering van de gescheiden inzameling van huishoudelijke vetten en oliën hebben tot positief resultaat geleid. Het aantal inzamelpunten is - zoals bovenstaand werd vermeld - zowel in de pilots als landelijk vergroot, waardoor het consumenten gemakkelijker is gemaakt om gebruikte vetten in te leveren. Onder de nieuwe inzamelpunten bevinden zich veel sportverenigingen, buurthuizen, supermarkten en verenigingen van eigenaren. Het aantal kilo s vet dat wordt ingezameld is vergroot (tot % ten opzichte van de ingezamelde hoeveelheid in het jaar daarvoor) en consumenten geven ook mondeling aan dat zij meer vet inleveren en daarnaast ook minder vet in het riool wegspoelen. In de pilots geeft daarnaast circa 85% van de ondervraagde consumenten aan bereid te zijn vet te gaan inleveren en landelijk geeft 66% van de ondervraagde consumenten aan bereid te zijn tot inzameling. De resultaten in de beide pilotgebieden stadsdeel Oost en Den Bosch zijn vergelijkbaar met uitzondering van het feit dat het aantal personen dat het vet in de grijze container voor restafval gooit in Stadsdeel Oost is afgenomen, terwijl dit in Den Bosch nauwelijks is veranderd. De resultaten uit Den Bosch kunnen veranderen in het verloop van de overige drie kwartalen van het pilotjaar. De succesvolste acties binnen de pilots waren de communicatieactiviteiten in de lokale bladen, op de lokale televisie en in het gemeentelijke nieuwsblad. In Den Bosch heeft bovendien de oliebollenactie veel effect gehad. Landelijk heeft de wervingsactie onder verenigingen veel succes gehad. Een toenemend aantal gemeenten toont daarnaast interesse om actief met vetinzameling aan de slag te gaan. Follow up Diverse partners uit de pilot fase waaronder Stichting RIONED, hebben aangegeven de campagne ook in 2013 te zullen ondersteunen. Stichting RIONED is het kenniscentrum voor riolering en stedelijk waterbeheer in Nederland en koepel van gemeenten, waterschappen en rioleringsbedrijven. Hierbij blijft gewerkt worden aan het bekend maken van vetrecycling onder consumenten en aan het verder vergroten van het aantal inzamelpunten. In 2013 is de intentie om landelijk te inventariseren hoeveel kilo s ingezameld worden en te onderzoeken of concreter aangegeven kan worden wat dit voor een besparing oplevert. Daarnaast is de intentie de ontwikkeling in kilo-gegevens jaarlijks te monitoren. De partners van de campagne roepen de overheid en gemeenten op om de campagne blijvend te ondersteunen en daarmee een bijdrage te leveren aan vermindering van de voedselverspilling, verbetering van het milieu en besparing van maatschappelijke kosten. Een landelijke campagne kan alleen dan succesvol zijn. 5

6 Inleiding Oliën en vetten die gebruikt zijn door de horeca, bijvoorbeeld om in te frituren, worden al sinds jaar en dag ingezameld en nuttig hergebruikt. Om te bevorderen dat ook gebruikte oliën en vetten van consumenten niet langer worden weggegooid (bij het restafval of in het riool) maar juist worden hergebruikt, wil het Voorlichtingsbureau MVO het inzamelen van gebruikte oliën en vetten vanuit huishoudens bevorderen. Jaarlijks komt er via frituren ca. 13 miljoen kg gebruikt frituurvet beschikbaar voor inzameling en via andere bak- en braadmethodes nog een onbekende hoeveelheid. Na verwerking is het gebruikte frituurvet geschikt voor andere toepassingen. In het geval van hergebruik als biodiesel gaat het verwerkte vet vervolgens de biodieselproductie in. Vervolgens wordt het in de meeste gevallen bijgemengd bij gewone diesel en belandt het zo in de tanks van de hedendaagse dieselauto s. 13 Miljoen kg gebruikt frituurvet is goed voor 10 miljoen liter biodiesel waar auto s een jaar lang op kunnen rijden (conform het verplichte aanbod aan biodiesel die bijgemengd wordt bij gewone diesel). Vet dat wordt ingezameld, kan vervolgens nuttig worden toegepast, onder meer als biobrandstof of als ingrediënt voor de (oleo)chemische industrie. Hergebruik als biobrandstof betekent een besparing op het gebruik van minerale brandstoffen. Gebruikt vet als biobrandstof heeft bovendien als voordeel boven minerale brandstof, dat het minder CO 2 -uitstoot oplevert en minder vervuiling veroorzaakt door fijnstof. Vanuit Europees beleid is er vraag ontstaan naar biobrandstof en gebruikt frituurvet is hiervoor een duurzame grondstof. Niet alleen voor toepassing in biodiesel maar ook voor toepassing in biokerosine (KLM heeft in samenwerking met SkyNRG recent al enkele keren op gebruikt frituurvet gevlogen). Tegelijkertijd voorkomt het inzamelen dat gebruikte oliën en vetten verdwijnen in het milieu, meestal via het riool hetgeen jaarlijks tot grote kosten leidt voor gemeenten. Vetten die in het riool terechtkomen, veroorzaken verstoppingen en schade en bemoeilijken de waterzuivering. Inzamelen voorkomt ook dat gebruikt frituurvet terechtkomt bij het GFT- (groene container) of restafval (grijze container), waarna het wordt verwerkt in een afvalverbrander. Bovendien geldt dat recycling van gebruikte vetten en oliën een bijdrage levert aan vermindering van de voedselverspilling. Vanzelfsprekend komen deze stoffen niet meer in de voedselketen terecht, maar recycling levert wel een ander nuttig hergebruik op zoals hierboven omschreven. Sinds jaar en dag bestaat de mogelijkheid voor consumenten om gebruikte oliën en vetten in te leveren bij de milieuwerf of de chemokar, maar het is nog maar sinds enkele jaren mogelijk voor consumenten om gebruikte oliën en vetten in te leveren bij een inzamelpunt bijvoorbeeld supermarkt of sportvereniging - door het te deponeren in een (gele) container. Het vet wordt vervolgens door inzamelbedrijven opgehaald en door vetverwerkende bedrijven gereinigd en verwerkt. De inzameling van gebruikte vetten en oliën afkomstig van consumenten heeft bij aanvang van het project een beperkte omvang. De meeste consumenten zijn zich nog niet bewust van het nut van recycling van gebruikte vetten en van de gelegenheid om dit te doen. Door zowel het aantal inzamelpunten te vergroten als ook het inzamelen onder consumenten bekend te maken, wil het Voorlichtingsbureau MVO bijdragen aan een groter hergebruik. 6

7 Het Voorlichtingsbureau is een stichting opgericht door onder meer het Productschap Margarine, Vetten en Oliën, de vertegenwoordiger van de oliën- en vettenketen in Nederland waaronder de frituurvetfabrikanten en vetverwerkende bedrijven. Het Voorlichtingsbureau Margarine, Vetten en Oliën (MVO) is een kenniscentrum dat voorlichting geeft over de wijze waarop margarine, vetten en oliën passen in een gezond en duurzaam leefpatroon. Voor de MVO-sector betekent de inzameling van gebruikte vetten naast de dagelijkse bedrijfsvoering ook het verkleinen van de restafvalstroom, het sluiten van de keten en maatschappelijk verantwoord ondernemen. De bedrijven in de MVOsector hebben binnen dit kader geïnvesteerd in de infrastructuur. Ook het Ministerie van Economische Zaken, DG Agro en meer specifiek de teams die zich inzetten voor een biobased economy en vermindering van de voedselverspilling, zien het nut in van de recycling van gebruikte vetten. Daarom heeft het ministerie besloten tot ondersteuning van de campagne en het verlenen van een subsidie voor de specifieke campagneactiviteiten. Het verbindt hieraan als doelstelling een grotere inzameling en een breed draagvlak in de samenleving. Dit verslag is enerzijds een verantwoording van de financiële ondersteuning en anderzijds een weergave van de activiteiten van de campagne en de resultaten daarvan. De verschillende campagne-onderdelen betreffen een pilot in stadsdeel Oost in Amsterdam en een pilot in de gemeente Den Bosch. Beide gebieden tellen tussen de en inwoners. Doel van de beide pilots is om te leren welke aanpak goed werkt en te meten in verschillende omstandigheden wat de effectiviteit van de diverse acties is. Naast de beide pilots zijn ook landelijke activiteiten opgezet. In plaats van direct met consumenten te communiceren, werden gemeenten geactiveerd om te communiceren met hun burgers. Dit onderdeel van de campagne is uitgevoerd in samenwerking met Stichting RIONED, het kenniscentrum voor riolering en stedelijk waterbeheer in Nederland en koepel van gemeenten, waterschappen en rioleringsbedrijven. 7

8 1. Pilot Amsterdam In het Amsterdamse stadsdeel Oost is een pilot uitgevoerd voor de inzameling van gebruikte oliën en vetten. Doel van dit proefproject was om de inwoners van stadsdeel Oost ( ) te laten weten dat ze gebruikte oliën en vetten gemakkelijk kunnen inleveren op steeds meer plaatsen. De pilot in stadsdeel Oost kende daarom twee soorten activiteiten. Enerzijds het opzetten van de logistieke infrastructuur, het neerzetten van een fijnmazig netwerk van gele containers bij verschillende soorten inzamelpunten zoals sportclubs en scholen. Anderzijds het opzetten van intensieve communicatie naar consumenten via zoveel mogelijk verschillende kanalen. Voorafgaand aan de start van de pilot is gezocht naar partners die een direct belang hebben bij de inzameling van vetten, zoals gemeente, waterschap en vetverwerkend bedrijf. Met hen zijn afspraken gemaakt voor individuele bijdragen aan de campagne en is een doel vastgelegd in een convenant. Van de verschillende partners zijn medewerkers afgevaardigd in een projectgroep. Binnen de projectgroep (met voorzitter vanuit MVO) is de campagnestrategie nader uitgewerkt. 1.1 Convenant en partners De ondertekening van het convenant in aanwezigheid van alle partners en pers markeerde de start van de pilot. De ondertekening had plaats op 16 maart 2012 in het stadsdeelkantoor. In stadsdeel Oost in Amsterdam zijn de betrokken partners: Rotie Vetveredeling BV / Biodiesel Amsterdam Stichting Waternet Stadsdeel Oost Voorlichtingsbureau MVO Partners die het initiatief ondersteunden en mee hielpen uitdragen, zijn: o Afval Energie Bedrijf Amsterdam (AEB) o Dienst Milieu- en Bouwtoezicht Amsterdam o Amsterdams Natuur- en Milieu Educatie Centrum In het convenant (zie bijlage 1) legden de directieleden en wethouder van deze organisaties hun gezamenlijke inspanningen vast. De pilot liep van maart 2012 tot en met februari Het doel van de gezamenlijke partners was het realiseren van een vervijfvoudiging van het ingezamelde volume gebruikt frituurvet, binnen een jaar na de start. Op basis van de destijds beschikbare gegevens en extrapolatie werd het beginvolume geschat op 2080 kg, oftewel 3% van de totaal gescheiden in te zamelen hoeveelheid (i.e. 0,6 kg per inwoner NL gemiddeld, zie pag. 19). Indien we dit volume vervijfvoudigen, wordt er 15% van het totaal gescheiden ingezameld en dat is kg op jaarbasis. Dit staat gelijk aan bijvoorbeeld 2500 inwoners die ieder 2x per jaar hun frituurvetfles van 2 kg inleveren. Ten tijde van de 1-meting was de projectgroep in staat het precieze volume van het jaar voorafgaand aan de pilotperiode te bekijken: het volume ingezameld vet in de 8

9 periode van maart 2011 tot en met februari 2012 bedroeg 1338 kg. Dit volume is de referentie. Volgens Waternet belandt anno 2013 dagelijks 4000 kg vet in het riool in Amsterdam. Waternet geeft bovendien aan dat het schoonmaken van het afvalwater duur is: een kilo vet verwijderen kost 2,80. Naast een doelstelling in kilo s was het ook een doelstelling van het convenant om de bekendheid van consumenten met dit onderwerp en de intentie van consumenten om gebruikte vetten en oliën in te zamelen te laten stijgen. Convenantpartners hebben zich gecommitteerd aan het investeren van uren en aan het ontplooien van eigen activiteiten. Convenantpartners hebben zich verplicht om daarbij de eigen communicatiekanalen in te zetten. Biodiesel Amsterdam maakt logistieke kosten om de pilot uit te voeren. Het Voorlichtingsbureau MVO heeft het projectmanagement op zich genomen evenals de uitvoering van de bijbehorende taken. 1.2 Aanpak en activiteiten De activiteiten waren gericht op bekendmaking en bewustwording, aangezien consumenten op dat moment vaak nog niet wisten wat je met gebruikt frituurvet moet doen en waarom. Vergroting van kennis was belangrijk en vormde een startpunt. Ook eigenaren/beheerders van inzamelpunten moesten eerst op de hoogte zijn van het nut van vetinzameling, voordat zij konden besluiten inzamelpunt te worden. Het inleveren van frituurvet kon in stadsdeel Oost al bij twee Afvalpunten (milieuwerven), te weten aan de Cruqiusweg en Rozenburglaan, en bovendien bij de Chemokar die op verschillende zaterdagen verschillende wijken van het stadsdeel aandoet. De centrale boodschap van de communicatie tijdens de pilot was: Bij steeds meer inzamelpunten staat een gele container voor het inzamelen van gebruikt frituurvet. Door gebruikt frituurvet in te leveren kan het hergebruikt worden als biobrandstof en daarmee bespaar je kosten en het milieu. Inleveren kan simpelweg door het afgekoelde frituurvet in de originele verpakking of in een andere af te sluiten plastic fles terug te gieten en het mee te nemen naar een inzamelpunt waar je het in een gele container kan gooien. Kijk op voor het dichtstbijzijnde inzamelpunt bij jou in de buurt. De doelgroep werd gevormd door alle bewoners van stadsdeel Oost. De topperiode voor frituren is december, de oliebollenmaand. Naast het bekendmaken van de boodschap is de inzet geweest: het benaderen van beheerders van potentiële inzamelpunten om hen te overtuigen dat het nuttig en aantrekkelijk is om inzamelpunt te worden. Bij de start van de campagne waren er naast de twee inzamelpunten bij Afvalpunten (milieuwerven), twee inzamelpunten bij supermarkten. Maar inzamelpunten zijn niet alleen mogelijk bij Afvalpunten en supermarkten. Hoewel de supermarkt voor consumenten een logische en gemakkelijke plaats is om gebruikt frituurvet in te leveren, kan ook heel goed gedacht worden aan andere outlets zoals kringloopwinkels, bouwmarkten, sportverenigingen, cafetaria s en 9

10 benzinepompen. De pilot in Amsterdam richtte zich in hoofdzaak op inzameling via non-profit organisaties zoals scholen, scoutings, kinderboerderijen en (sport)verenigingen. Kernpunten van de pilot: Intensieve consumentbenadering Benadering potentiële inzamelpunten Meting effectiviteit Voor een overzicht en een impressie van de activiteiten, zie bijlage Resultaten Dankzij de enthousiaste inzet van alle deelnemers aan de projectgroep en in het bijzonder van de medewerkers van het Stadsdeel Oost, de Wethouder Duurzaamheid en Openbare Ruimte, Mw. Nevin Özütok, en de medewerkers van Afval Energie Bedrijf Amsterdam (AEB) en Biodiesel Amsterdam, is het volume ingezamelde gebruikte vetten uitgekomen op 300% in vergelijking met de referentie. Over de pilotperiode hebben we een resultaat gemeten van 3826 kilo s (zie bijlage 3). Aangevuld met een gering aantal kilo s dat nog in de rolcontainers zat op het moment van meting, leidt dit tot de genoemde stijging ten opzichte van het beginvolume van 1338 kg. Het eindvolume is 6% van het maximaal in te zamelen volume in stadsdeel Oost (0,6 kg x = kg, voor uitleg zie pag. 15). Het aantal inzamelpunten was bij de start beperkt tot twee milieuwerven en twee supermarkten. In de pilot is een aantal inzamelpunten gerealiseerd van 24 stuks, zie voor een opsomming bijlage 4. Een kilo ingezameld vet levert een vergoeding op en het verwijderen van een kilo vet uit het afvalwater kost volgens Waternet 2,80. Dit in aanmerking nemende komen de gerealiseerde baten in het pilotjaar uit op 8.000,-. Dit bedrag is ten goede gekomen aan de gemeente en dus indirect aan de burgers en aan de inzamelpunten. Het bedrag dat aan de inzamelpunten ten goede is gekomen, gaat in het geval van een vereniging indirect naar de burgers en in het geval van commerciële inzamelpunten naar de betreffende retail-outlet. In totaal is een bedrag geïnvesteerd in het pilotjaar van ,-. Uit de consumentenenquête (straatinterviews, N=91) blijkt een toename van de bereidheid tot inlevering en van de daadwerkelijke inlevering, zie bijlage 5 voor de belangrijkste resultaten. Gedurende het pilotjaar is het percentage burgers dat gebruikte vetten inlevert gestegen van 19 naar 43. Daarnaast is een duidelijke daling te zien in het percentage personen dat gebruikte vetten in de grijze container gooit (van 54 naar 37) en in het percentage personen dat gebruikte vetten wegspoelt in de gootsteen (van 27 naar 12). Ook het percentage personen dat de intentie heeft om de volgende keer gebruikte vetten in te leveren is gestegen, van 74 naar 88. De bekendheid met het feit dat gebruikte vetten tot biobrandstof gerecycled kunnen worden, is gelijk gebleven. Op de vraag hoe burgers deze kennis tot zich hebben gekregen, antwoorden de meesten via de huis-aan-huisbrief van de wethouder of via de Stadsdeelkrant Oost. Op de vraag naar welk inzamelpunt men is gegaan, wordt het vaakst de Febo genoemd en daarna de Dekamarkt. De meeste free publicity is gegenereerd bij de start van de pilot, bij de ondertekening van het convenant. Er hebben toen redactionele artikelen gestaan in onder meer de Metro (editie Amsterdam), de Echo, AT5, Dwars door de Buurt, Dichtbij.nl, Meer-online, Twitter, Foodvalley Nieuwsbrief, XS4Green.nl, Groenlinks.nl, MT Management, Nieuwsbank, Telegraaf-Mijnbedrijf, 10

11 Afvalonline, Outofhome Shops. In de Stadsdeelkrant is op regelmatige basis aandacht aan het onderwerp besteed. Bijlage 6 bevat een overzicht van de publiciteit. Waternet heeft met haar ludieke acties eveneens de pers gehaald. Onbekend is echter wat het effect van deze acties op de burger is geweest aangezien de boodschap meer gericht was op gooi vet niet in de gootsteen dan op de boodschap om vet te recyclen. 1.4 Conclusie en evaluatie De acties ter bevordering van de gescheiden inzameling van huishoudelijk vet in stadsdeel Oost hebben tot positief resultaat geleid. Het aantal inzamelpunten is toegenomen tot 24 stuks, waardoor het consumenten gemakkelijker is gemaakt om gebruikte vetten zoals bijvoorbeeld frituurvet in te leveren. Een aantal van deze inzamelpunten worden door burgers zelfs spontaan genoemd tijdens de enquête van de eindmeting. Het aantal kilo s vet dat is ingezameld, is verdrievoudigd ten opzichte van het jaar daarvoor. Consumenten geven aan dat zij vaker vet inleveren en daarnaast ook minder vet in de grijze container weggooien en minder vet in het riool wegspoelen. Bovendien is de bereidheid om vet ook in de toekomst te recyclen, gegroeid. Stadsdeel Oost geeft aan het op prijs te stellen als Biodiesel Amsterdam verder gaat met de inzameling nu de pilot is afgelopen, en Biodiesel Amsterdam geeft aan de inzameling voort te zetten. Het stadsdeel zal op regelmatige basis aandacht aan het onderwerp blijven besteden in onder meer de Stadsdeelkrant Oost. Men kan hierbij blijven aanhaken/meeprofiteren van de landelijke inspanningen op dit gebied. Bij gelijkblijvende groei (verdrievoudiging) zal de aanvangsinvestering op het gebied van communicatie binnen het derde jaar worden terugverdiend. Het positieve resultaat van de pilot kan mogelijk ook leiden tot een verdere uitrol van de gescheiden inzameling van vetten over de gehele stad Amsterdam. Het college van B&W heeft in reactie op een vraag van de Partij voor de Dieren in de gemeenteraad aangegeven een wens daartoe te hebben en Waternet heeft aangegeven een dicht netwerk van inzamelpunten in de gehele stad een essentiële voorwaarde te vinden voor een goed recyclingresultaat. 1.5 Budgetverantwoording Het Ministerie van Economische Zaken DG Agro heeft ,- ter beschikking gesteld voor het uitvoeren van de campagne Vet, Recycle het! (subsidie onder verplichtingennummer , verleend tot en met einddatum ). Het Voorlichtingsbureau MVO en de MVO-sector hebben geld, uren en logistieke investeringen hier tegenover gesteld. Ook partners hebben geïnvesteerd. De out of pocket -uitgaven voor de pilot in stadsdeel Oost bedragen ,- en worden in bijlage 7 verantwoord. 11

12 2. Pilot Den Bosch Den Bosch is naast stadsdeel Oost in Amsterdam de tweede pilot (proefgebied) voor de inzameling van gebruikte oliën en vetten. Het uitvoeren van een pilot in Den Bosch past in het gemeentelijke beleid om zoveel mogelijk afval te scheiden en zo min mogelijk afval in de grijze containers te verzamelen. Doel van dit proefproject is om de inwoners van de gemeente Den Bosch (dit zijn er , hieronder vallen ook Empel, Engelen, Rosmalen en Hintham) te laten weten dat zij gebruikte oliën en vetten gemakkelijk kunnen inleveren op steeds meer plaatsen. De pilot in Den Bosch kent twee soorten activiteiten. Enerzijds het opzetten van de logistieke infrastructuur, het neerzetten van een fijnmazig netwerk van gele containers bij verschillende soorten inzamelpunten zoals sportclubs en scholen. Anderzijds het opzetten van intensieve communicatie naar consumenten via zoveel mogelijk verschillende kanalen. Voorafgaand aan de start van de pilot is gezocht naar partners die een direct belang hebben bij inzameling van vetten, zoals gemeente, waterschap en vetverwerkend bedrijf. Met hen zijn afspraken gemaakt voor individuele bijdragen aan de campagne en is een doel vastgelegd in een convenant. 2.1 Convenant en partners Op 29 oktober 2012 is een convenant ondertekend met een looptijd van een jaar. De Wethouder voor Talentontwikkeling en Duurzaamheid, Dhr. R.G.J. (Ruud) Schouten, tevens 2 e locoburgemeester, was daarbij aanwezig en ondertekende namens de gemeente Den Bosch en de Afvalstoffendienst. De gezamenlijke partijen willen voor de gescheiden inzameling van gebruikte vetten specifieke activiteiten ontplooien in Den Bosch die passen binnen de activiteiten die al worden ondernomen om de hoeveelheid afval in zijn algemeenheid te verminderen. De tekst van het convenant wordt vermeld in bijlage 8. Citaat uit het convenant: Partijen willen voorkomen dat gebruikt frituurvet weggegooid wordt bij het huisvuil of in het riool en willen het gescheiden inzamelen van gebruikt frituurvet van huishoudens bevorderen via een pilot in Den Bosch, als onderdeel van het landelijke initiatief Frituurvet Recycle het! De onderstaande partijen zetten zich gezamenlijk in en committeren zich aan de volgende doelstelling: Een jaar na de start van de pilot wordt er 2 keer zoveel gebruikt frituurvet ingezameld als in het jaar daarvoor. Daarnaast is de consumentenbekendheid over de gescheiden inzameling gestegen. In de gemeente Den Bosch werd voor aanvang van de pilot 2509 kg frituurvet ingezameld (1 e kwartaal 2012). Deze hoeveelheid geldt als referentie. De verschillende partijen die zich aan het convenant verbonden hebben, zijn: Afvalstoffendienst Den Bosch / gemeente Den Bosch Waterschap AA en Maas Benelux Vet BV Voorlichtingsbureau MVO Convenantpartners investeren uren en ontplooien eigen activiteiten. De Afvalstoffendienst en Benelux Vet BV maken bovendien logistieke kosten om de pilot uit te voeren. Het Voorlichtingsbureau MVO voert het projectmanagement en neemt de taken op zich die horen bij het 12

13 projectmanagement. De genoemde partijen zullen hierbij zoveel mogelijk de eigen communicatiekanalen aanwenden. Naast de gemeente Den Bosch vallen ook andere gemeenten onder de Afvalstoffendienst. Deze gemeenten samen zamelen ruim kg in (1 e kwartaal 2012). Het is een wens van de Afvalstoffendienst om gedurende de looptijd van de pilot ook binnen deze gemeenten het bewustzijn over vetrecycling te vergroten en te komen tot een inzameling van kg. 2.2 Aanpak en activiteiten In beginsel zijn de activiteiten gericht op bekendmaking en bewustwording, aangezien beheerders van potentiële inzamelpunten en consumenten vaak nog niet weten wat je met gebruikt frituurvet moet doen en waarom. Er wordt daarom vooral ingezet op het vergroten van kennis in de verwachting dat dat gevolgen zal hebben voor houding en gedrag van de consument. De centrale boodschap is: Bij steeds meer inzamelpunten staat een gele container voor het inzamelen van gebruikt frituurvet. Door gebruikt frituurvet in te leveren kan het hergebruikt worden als biobrandstof en daarmee bespaar je kosten en spaar je het milieu. Inleveren kan simpelweg door het afgekoelde frituurvet in de originele verpakking of in een andere af te sluiten plastic fles terug te gieten en het mee te nemen naar een inzamelpunt waar je het in een gele container kan gooien. Kijk op voor het dichtstbijzijnde inzamelpunt bij jou in de buurt. De doelgroep wordt gevormd door de hele bevolking van Den Bosch. De topperiode voor frituren is: december tijdens de oliebollenperiode. Behalve activiteiten voor de bewustwording bij consumenten zijn er activiteiten geweest voor het werven van extra inzamelpunten. In Den Bosch kon vet altijd al ingeleverd worden bij twee milieuwerven en bij twee supermarkten. Maar inzamelpunten zijn niet alleen mogelijk bij supermarkten. Hoewel de supermarkt voor consumenten een logische en gemakkelijke plaats is om gebruikt frituurvet in te leveren, zijn er ook andere locaties mogelijk zoals containerverzamelpunten, profit locaties en non-profit locaties. De pilot in Den Bosch richt zich onder meer op inzameling via non-profit organisaties zoals scholen, scouting en (sport)verenigingen. Bovendien kan hierbij gedacht worden aan containerlocaties onderin flats (beheer door vve s) waar de Afvalstoffendienst sowieso al komt. Kernpunten van de pilot: Intensieve consumentbenadering Benadering potentiële inzamelpunten Meting effectiviteit Voor een overzicht en een impressie van de activiteiten, zie bijlage 9. 13

14 2.3 Resultaten In de gemeente Den Bosch is het ingezamelde volume gebruikte vetten uitgekomen op 270% in vergelijking met de referentie. In de meting is het eerste kwartaal van 2012 vergeleken met het eerste kwartaal van Dit geeft slechts de beginmaanden van de pilotperiode weer en is dus een tussenevaluatie. In de gemeente Den Bosch is een resultaat in het eerste kwartaal van 2013 gemeten van 6794 kg (zie bijlage 10). Het eindvolume is 8% van het maximaal in te zamelen volume in de gemeente Den Bosch (0,6 kg x inwoners = kg per jaar, voor uitleg zie pag. 15). Het aantal inzamelpunten was bij de start beperkt tot twee milieuwerven en twee supermarkten. In de eerste fase van de pilot zijn daar 28 non-profit organisaties bijgekomen vanuit allerlei verschillende branches zoals sportverenigingen, bridge-, muziek- en bewonersverenigingen, een kerkelijke parochie en een kinderboerderij. In het bredere verzorgingsgebied van de Afvalstoffendienst is er verder een chemokar bijgekomen die langs milieuwerven in de buurt reist op wisselende zaterdagen. In de pilot is derhalve een aantal inzamelpunten gerealiseerd van 33 stuks, zie voor een opsomming bijlage 11. Een kilo ingezameld vet levert een vergoeding op en het verwijderen van een kilo vet uit het afvalwater kost volgens Waternet 2,80. Dit in aanmerking nemende komen de gerealiseerde baten in het eerste kwartaal van het pilotjaar uit op ,-. Dit bedrag is ten goede gekomen aan de gemeente of indirect aan de burgers (via de verenigingen). In totaal is een bedrag geïnvesteerd in het pilotjaar van ,-. Uit de consumentenenquête (straatinterviews, N=102) blijkt een verschuiving te zijn opgetreden in het consumentengedrag. Het percentage personen dat het vet inlevert, is in het eerste kwartaal verdubbeld van 19 naar 40. Het percentage personen dat het vet door de gootsteen spoelt, is afgenomen van 24 naar 6. De kennis over het onderwerp is licht gestegen van 75% naar 82%: meer burgers weten dat vetten hergebruikt kunnen worden als biobrandstof. De bereidheid tot inlevering is gelijk gebleven op ruim 80% en men stelt hierbij de voorwaarde dat inlevering in de buurt mogelijk moet zijn op een openbare plaats. De milieuwerf wordt het meest genoemd als inzamelpunt. Zie bijlage 12 voor de belangrijkste resultaten. Men heeft gedurende de pilotperiode vooral over het onderwerp kennisgenomen via de regionale krant of via de lokale TV. Ook de oliebollenactie is succesvol geweest. Eind december konden inwoners van Den Bosch 5 gratis oliebollen ophalen bij een oliebollenkraam, als zij een fles gebruikt vet inleverden bij de milieuwerf. Inwoners ontvingen bij de milieuwerf een waardebon hiervoor. Deze actie heeft 1500 kg vet opgeleverd. In het bredere verzorgingsgebied van de Afvalstoffendienst Den Bosch is de hoeveelheid ingezameld vet in het eerste kwartaal van 2013 gestegen van kg naar kg, een stijging van 30%. De meeste free publicity is gegenereerd bij de start van de pilot, bij de ondertekening van het convenant. Er is toen redactionele aandacht aan de ondertekening besteed door onder meer het Brabants Dagblad, Afval Online en de Rioolgids. Op de website van de Afvalstoffendienst en de website van de gemeente is ook aan dit onderwerp aandacht besteed. Bijlage 13 bevat een overzicht van de publiciteit. 14

15 2.4 Conclusie en evaluatie De acties ter bevordering van de gescheiden inzameling van huishoudelijk vet hebben in Den Bosch in het eerste kwartaal van 2013 tot positief resultaat geleid. Het aantal inzamelpunten is toegenomen tot 33 stuks, waardoor het consumenten gemakkelijker is gemaakt om gebruikte vetten zoals bijvoorbeeld frituurvet in te leveren. Het aantal kilo s vet dat is ingezameld, is met 170% toegenomen ten opzichte van het jaar daarvoor. Consumenten geven aan dat zij meer vet inleveren en daarnaast ook minder vet in het riool wegspoelen. De Afvalstoffendienst geeft aan de pilot verder te zullen voeren en heeft de intentie om ook na afloop van de pilot door te gaan met inzamelen. Als onderdeel van het grotere doel om de hoeveelheid afval in de grijze container te verminderen is dit voor de Afvalstoffendienst bijna een vanzelfsprekendheid. Naast de huidige inzamelpunten hoopt men op weekmarkten een recyclestraat te gaan neerzetten voor onder meer gebruikte vetten en bovendien hoopt men bij meerdere flats met containerplaatsen onderin de flat, een container neer te zetten. Den Bosch kan bij het verdere verloop van de inzameling blijven aanhaken/meeprofiteren van de landelijke inspanningen op dit gebied. Bij gelijkblijvende groei (170%) zal de aanvangsinvestering op het gebied van communicatie nog binnen het pilotjaar worden terugverdiend. De Afvalstoffendienst wil zich naast dit alles blijven inzetten voor het stimuleren van gemeenten die binnen hun bredere verzorgingsgebied vallen, om vetrecycling actief op te pakken. Immers ook daar zijn op dit moment al positieve resultaten bereikt met een groei van 30% van het volume. Hierbij zal ook Midwaste en haar gemeenten op de hoogte worden gehouden. 2.5 Budgetverantwoording Het Ministerie van Economische Zaken DG Agro heeft ,- ter beschikking gesteld voor het uitvoeren van de campagne Vet, Recycle het! (subsidie onder verplichtingennummer , verleend tot en met einddatum ). Het Voorlichtingsbureau MVO en de MVO-sector hebben geld, uren en logistieke investeringen hier tegenover gesteld. Ook partners hebben geïnvesteerd. De out of pocket -uitgaven voor de pilot in gemeente Den Bosch bedragen ,- en worden in bijlage 14 verantwoord. 15

16 3. Landelijke basisactiviteiten Landelijk werd een start gemaakt met het vergroten van het aantal inzamelpunten en werden gemeenten geïnformeerd. Binnen het kader van dit verslag waarin de subsidiegelden verantwoord worden, zal worden ingegaan op alle activiteiten die landelijk hebben plaatsgehad, waarvan een beperkt deel tot stand is gekomen met behulp van het subsidiegeld en een ander groter deel is gefinancierd vanuit andere bronnen. 3.1 Partners Naast het Ministerie van Economische Zaken heeft ook MVO een bijdrage aan dit onderdeel van de campagne geleverd, en MVO heeft daarin een partner gevonden in Stichting RIONED. Stichting RIONED is de koepel van gemeenten, waterschappen en rioleringsbedrijven en heeft in het verleden campagne gevoerd onder de noemer Nederland leeft met water, waarbij zij landelijk aandacht heeft gevraagd voor het feit dat frituurvet en restjes bakvet of olie beter uit het riool kunnen blijven. Jaarlijks zorgen gebruikte oliën en vetten die in het riool terechtkomen voor vele verstoppingen die de maatschappij miljoenen euro s per jaar kosten. Deze campagne werd destijds uitgevoerd in samenwerking met VNG, de Unie van Waterschappen en met het Ministerie van I&M. 3.2 Aanpak en activiteiten De gemiddelde Nederlander gebruikt 4,4 kg frituurvet per jaar. Daarvan wordt 1,8 kg thuis verbruikt en 2,6 kg in de horeca. Op jaarbasis betekent dat ton frituurvet via het thuisverbruik en ton via de horeca (bron MVO, cijfers over 2011). In de horeca wordt al geruime tijd zo n 95% ingezameld, vanuit consumenten bij aanvang van de campagne nog heel weinig. De verkoop aan spijsoliën bedraagt jaarlijks zo n ton, maar omdat onbekend is hoeveel hiervan ter beschikking komt voor inzameling, wordt dit verder buiten beschouwing gelaten. Evenals de hoeveelheid jus en dergelijke. Voor wat betreft frituurvet, weten we dat van het verbruik bij consumenten thuis er na het frituren ongeveer 65% gebruikt frituurvet over is, doordat een gedeelte van het vet is opgenomen in het gefrituurde product. Op jaarbasis is daarom maximaal 0,65 x = ton gebruikt frituurvet beschikbaar om in te zamelen via het consumentenkanaal, een kleine 20 miljoen kg. Dit is exclusief het gebruik van frituurolie en andere oliën. Het is onwaarschijnlijk dat het totale volume van ca. 20 miljoen kg volledig ingezameld kan worden. Landelijk onderzoek van Intomart GFK (N=750) uit 2012 wijst uit dat 1/3 van de consumenten niet bereid is tot inzamelen. De doelstelling is daarom het bevorderen van het inzamelen van gebruikt frituurvet tot circa 13 miljoen kg per jaar op de lange termijn en tot 10 miljoen kg (0,6 kg per persoon per jaar) in de periode tot en met

17 Lange-termijnopbouw van de campagne: Situatie Aantal ingezamelde kg Aantal inzamelpunten Speerpunt 2010 Algemene voorbereidingen, bijeenbrengen informatie op websitepagina van Voorlichtingsbureau, ontwerp logo 2011 Subsidieverwerving, voorbereiding campagnepilots en bouw definitieve website Campagnepilots in twee gemeenten en meting resultaten, landelijke communicatie via gemeenten, opzoekmodule inzamelpunten op website Evaluatie pilots. Voortzetting vergroting aantal inzamelpunten en communicatie via gemeenten. Uitbouw van het aantal partners miljoen kg Uit het onderzoek van Intomarkt GfK blijkt dus dat 2/3 van de bevolking bereid is om gebruikte vetten en oliën te recyclen en dat 1/3 hiertoe niet bereid is. Bijna 40% van de mensen heeft echter geen idee dat gebruikte vetten en oliën gerecycled kunnen worden. Eenderde van de consumenten spoelt resten olie of vet uit de pan (warm of koud) nog steeds weg onder de kraan. Op landelijk niveau is daarom bewustmaking van consumenten een belangrijk aspect, naast wederom het vergroten van de mogelijkheid tot inleveren door het vergroten van het aantal inzamelpunten. Bij de start van de campagne was het aantal bekende inzamelpunten Centraal in de boodschap staat de gele container. Deze moet een herkenbaar ijkpunt worden voor consumenten. De boodschap is: Inleveren is simpel, giet gebruikt vet terug in een plastic verpakking en deponeer het in een gele container. Bij steeds meer supermarkten, scholen, sportclubs en afvalwerven staat zo n gele container. Kijk op voor het dichtstbijzijnde inzamelpunt. De boodschap wordt mede uitgedragen door Jeremy Vermolen, TV-kok. Om de boodschap verder bekend te maken is een toolkit ontwikkeld met kantenklare PR-materialen voor gemeenten. Via gemeenten kan de boodschap versterkt uitgedragen worden naar consumenten en zij worden daarom gestimuleerd om mee te doen. De activiteiten sluiten zoveel mogelijk aan op de activiteiten in de beide pilotsteden. De aftrap was op 8 oktober 2012 met een landelijk persbericht met bekendmaking daarin van de resultaten van het marktonderzoek. Voor een overzicht en een impressie van de activiteiten, zie bijlage

18 3.3 Resultaten In het eerste kwartaal van 2013 is er sprake van 2500 inzamelpunten. Inclusief de milieuwerven is in iedere gemeente minimaal één inzamelmogelijkheid. De overige inzamelpunten zijn verspreid over naar schatting 90% van de gemeenten, de dunste spreiding is op de Waddeneilanden en in Zeeuws-Vlaanderen. In bijlage 16 staat een grote versie van de afbeelding met het kaartje van Nederland. Een toenemend aantal gemeenten toont daarnaast interesse om actief met vetinzameling aan de slag te gaan. Sinds de start van het landelijke deel van de campagne in oktober 2012 hebben een 85-tal gemeenten contact gezocht en actie ondernomen en/of materialen besteld. In sommige gevallen verloopt het contact niet via de gemeenten maar via regionaal opererende reinigings- en afvaldiensten. De werving van inzamelpunten door middel van een landelijke mailing naar sportverenigingen is een succesvolle actie geweest. De mailing heeft geleid tot veel nieuwe aanmeldingen in de periode tot en met februari 2013 en deze actie loopt nog steeds door. Onder de aanmelders tot en met februari 2013 is een geheel verzorgde barbecue verloot voor 200 personen. Vanzelfsprekend wordt de barbecue verzorgd door Jeremy Vermolen. Winnaar is geworden Tennisvereniging de Heerenduinen uit IJmuiden. De wervingsactie had plaats in december 2012 en werd begeleid met een persbericht. Vanwege de oliebollentijd werd dit persbericht goed opgepakt en heeft geleid tot veel publiciteit waaronder radio en TV (zie bijlage 17 voor een overzicht). Ook online mocht de campagne rekenen op een warme belangstelling. Het unieke aantal bezoekers van steeg van 257 per maand naar 800 per maand (na de start van de pilots) naar 2000 per maand (na de start van de landelijke activiteiten) en naar 5000 per maand (in de oliebollentijd). Op oudejaarsdag heeft een team van de campagne getwitterd met mensen die aan het oliebollen bakken waren. Hiermee bereikten we een top aantal unieke bezoekers van de website van 880 per dag. De campagne op twitter is te vinden en de campagne op facebook op https://www.facebook.com/pages/vet-recycle-het/ met 129 likers eind eerste kwartaal Conclusie en evaluatie De landelijke activiteiten hebben tezamen met de andere activiteiten in het eerste campagnejaar al een verdubbeling van het aantal inzamelpunten opgeleverd. Bovendien hebben veel gemeenten kennisgenomen van de mogelijkheid tot vetrecycling en heeft een 85-tal gemeenten aangegeven actief te willen bijdragen aan de vetrecycling binnen hun gemeente. De werving van inzamelpunten door middel van een landelijke mailing naar sportverenigingen is een succesvolle actie geweest. Deze heeft geleid tot veel nieuwe aanmeldingen en tevens tot veel publiciteit. Ook online mocht de campagne rekenen op een warme belangstelling. De campagne wordt in 2013 voortgezet in samenwerking met Stichting RIONED. Hierbij blijft gewerkt worden aan het bekendmaken van vetrecycling onder consumenten en aan het verder vergroten van het aantal inzamelpunten. Immers, marktonderzoek wijst uit dat nog zeker 40% van de consumenten 18

19 niet op de hoogte is en dat consumenten het belangrijk vinden om dichtbij hun woning het vet te kunnen inleveren. Gemeenten zullen gestimuleerd blijven worden om actief over het onderwerp te communiceren met de inwoners. In 2013 willen we daarnaast inventariseren hoeveel kilo s er landelijk worden ingezameld en willen we de voortgang hiervan monitoren. Bovendien willen we onderzoeken of we kunnen aangeven wat dit voor een besparing oplevert. 3.5 Budgetverantwoording Het Ministerie van Economische Zaken DG Agro heeft ,- ter beschikking gesteld voor het uitvoeren van de campagne Vet, Recycle het! (subsidie onder verplichtingennummer , verleend tot en met einddatum ). Het Voorlichtingsbureau MVO en de MVO-sector hebben geld, uren en logistieke investeringen hier tegenover gesteld. Ook Stichting RIONED heeft een bijdrage geleverd. De uitgaven voor enkele landelijke basisactiviteiten die met subsidiegeld zijn gefinancierd, bedragen 9.326,- en worden in bijlage 18 verantwoord. Tenslotte geeft bijlage 19 een overzicht van alle investeringen van alle partners. 19

20 Evaluatie De acties ter bevordering van de gescheiden inzameling van huishoudelijke vetten en oliën hebben tot positief resultaat geleid. Het aantal inzamelpunten is landelijk verdubbeld en in de pilots is het toegenomen tot 2 inzamelpunten per inwoners, waardoor het consumenten gemakkelijker is gemaakt om gebruikte vetten in te leveren. Onder de nieuwe inzamelpunten bevinden zich veel sportverenigingen, buurthuizen, supermarkten en verenigingen van eigenaren. Het aantal kilo s vet dat wordt ingezameld, is gestegen tot % ten opzichte van de ingezamelde hoeveelheid in het jaar daarvoor. Consumenten geven aan dat zij meer vet inleveren en daarnaast ook minder vet in het riool wegspoelen. In de pilots geeft ca. 85% aan bereid te zijn vet te gaan inleveren en landelijk geeft 66% van de consumenten aan bereid te zijn tot inzameling. De resultaten in de beide pilotgebieden Stadsdeel Oost en Den Bosch zijn vergelijkbaar met uitzondering van het feit dat het aantal personen dat het vet in de grijze container voor restafval gooit in Stadsdeel Oost is afgenomen terwijl dit in Den Bosch nauwelijks is veranderd. De resultaten uit Den Bosch kunnen veranderen in het verloop van de overige drie kwartalen van het pilotjaar. Toename van 1200 naar 2500 inzamelpunten Aantal kg ingezameld vet Stadsdeel Oost Den Bosch voor pilot in pilot De succesvolste acties binnen de pilots waren de communicatieactiviteiten in de lokale bladen, op de lokale televisie en in het gemeentelijke nieuwsblad. In Den Bosch heeft bovendien de oliebollenactie veel effect gehad. Landelijk heeft de wervingsactie onder verenigingen veel succes gehad. Een toenemend aantal gemeenten toont interesse om actief met vetinzameling aan de slag te gaan. Diverse partners uit de pilot fase waaronder Stichting RIONED, hebben aangegeven de campagne ook in 2013 te zullen ondersteunen. Stichting RIONED is het kenniscentrum voor riolering en stedelijk waterbeheer in Nederland en koepel van gemeenten, waterschappen en rioleringsbedrijven. Hierbij blijft gewerkt worden aan het bekend maken van vetrecycling onder consumenten en aan het verder vergroten van het aantal inzamelpunten. In 2013 is de intentie om landelijk te inventariseren hoeveel kilo s ingezameld worden en te onderzoeken of concreter aangegeven kan worden wat dit voor een besparing oplevert. Daarnaast is de intentie de ontwikkeling in kilo-gegevens jaarlijks te monitoren. De partners van de campagne roepen de overheid en gemeenten op om de campagne blijvend te ondersteunen en daarmee een bijdrage te leveren aan vermindering van de voedselverspilling, verbetering van het milieu en besparing van maatschappelijke kosten. Een landelijke campagne kan alleen dan succesvol zijn. 20

MVO - de ketenorganisatie voor oliën en vetten

MVO - de ketenorganisatie voor oliën en vetten MVO - de ketenorganisatie voor oliën en vetten NVRD themadag 27-11-2014 Nicole Vervaet, Projectmanager 1 MVO vertegenwoordigt 95% van de gehele oliën- en vettenketen in Nederland 2 MVO zet zich in voor

Nadere informatie

Recycle je frituurvet en verdien

Recycle je frituurvet en verdien Recycle je frituurvet Hey wat doe je daar?!! Gebruikt frituurvet dumpen in het riool veroorzaakt verstoppingen en kost de gemeenschap vele miljoenen euro's!" "Door mij wordt het gebruikte frituurvet gerecycled

Nadere informatie

Stadsenquête Leiden 2003

Stadsenquête Leiden 2003 Hoofdstuk 21. Milieu Samenvatting Zeven op de tien Leidenaren kent de Milieustraat, aan de J.C. de Rijpstraat, een voorziening waar inwoners van Leiden op vertoon van een legitimatie hun grof huishoudelijk

Nadere informatie

Stadsenquête Leiden 2004

Stadsenquête Leiden 2004 Hoofdstuk 16. Milieu Samenvatting Leiden heeft een Milieustraat aan de J.C. Rijpstraat. Vergeleken met voorgaande jaren zijn zowel de bekendheid als het gebruik verder toegenomen. In de Stadsenquête van

Nadere informatie

Stadsenquête Leiden 2001

Stadsenquête Leiden 2001 Hoofdstuk 9. Milieu Samenvatting De Milieustraat is een (vrij nieuwe) voorziening waar bewoners zich kunnen ontdoen van hun grof huishoudelijk afval. Ruim twee op de tien Leidenaren heeft hier al eens

Nadere informatie

Hoofdstuk 23. Afval en milieu

Hoofdstuk 23. Afval en milieu Hoofdstuk 23. Afval en milieu Samenvatting De Milieustraat, aan de J.C. Rijpstraat, is een voorziening waar inwoners van Leiden op vertoon van een legitimatie hun grof huishoudelijk en ander afval kunnen

Nadere informatie

Gescheiden inzameling plastic afval

Gescheiden inzameling plastic afval Gescheiden inzameling plastic afval Evaluatie pilots en meting draagvlak onder bewoners Projectnummer: 10152 In opdracht van: de Samenwerkende Reinigingsdiensten Gemeente Amsterdam Nienke Laan MSc drs.

Nadere informatie

Vraag- en antwoord document kunststofinzameling 2009 Gemeente Zwolle Laatste update: 20 augustus 2009

Vraag- en antwoord document kunststofinzameling 2009 Gemeente Zwolle Laatste update: 20 augustus 2009 Vraag- en antwoord document kunststofinzameling 2009 Gemeente Zwolle Laatste update: 20 augustus 2009 Inzameling & communicatie Wanneer moeten gemeenten starten? Wanneer begint Zwolle met kunststofinzameling?

Nadere informatie

Verslag klankbordgroep Noordwest afvalproef

Verslag klankbordgroep Noordwest afvalproef Verslag klankbordgroep Noordwest afvalproef Datum 11 februari 2014 Onderwerp Het Nieuwe Inzamelen in Noordwest 1. Kennismaking 2. Toelichting gemeente Zie meegestuurde presentatie 3. Vragen aan u Houdt

Nadere informatie

Per wanneer komen de nieuwe containers voor kunststof en kunnen ze direct gebruikt worden?

Per wanneer komen de nieuwe containers voor kunststof en kunnen ze direct gebruikt worden? Q&A kunststof Rotterdam Waarom komen er in Rotterdam nu wel ineens containers voor kunststof te staan? Rotterdam wil de best presterende grote gemeente worden op het gebied van afvalscheiding, hierin hoort

Nadere informatie

over gescheiden inzameling van plastics & drankenkartons met rolcontainers

over gescheiden inzameling van plastics & drankenkartons met rolcontainers Vragen en antwoorden over gescheiden inzameling van plastics & drankenkartons met rolcontainers Algemeen Het raadsvoorstel inzameling plastics/drankenkartons geeft sinds de presentatie reactie in de samenleving.

Nadere informatie

DOE MEE! Afval scheiden. Dat scheelt een hoop

DOE MEE! Afval scheiden. Dat scheelt een hoop DOE MEE! Afval scheiden. Dat scheelt een hoop Ook u kunt nog veel kilo s scheiden Veel Amsterdammers scheiden hun afval al. De een wat meer, de ander wat minder. Toch komt er nog steeds veel herbruikbaar

Nadere informatie

GOED SCHEIDEN LOONT. Het 1e kwartaal. Inhoud

GOED SCHEIDEN LOONT. Het 1e kwartaal. Inhoud Inhoud Inleiding... 2 Samenvattende conclusie... 2 Communicatie... 2 Inzamelmiddelen... 3 Afvalhoeveelheden... 3 Aanbiedgedrag... 5 Overig... 5 Inleiding Met ingang van 1 januari 2016 is Goed Scheiden

Nadere informatie

Burgerinitiatief inzameling plastic afvalstoffen.

Burgerinitiatief inzameling plastic afvalstoffen. Burgerinitiatief inzameling plastic afvalstoffen. Opsterland, februari 2011. Samenvatting : In februari/maart 2010 hebben Milieudefensie afdeling Opsterland en de Vereniging voor Natuurbescherming te Gorredijk

Nadere informatie

Grondstof voor een beter milieu

Grondstof voor een beter milieu Afval is Grondstof voor een beter milieu ISO-14001 Haal meer uit afval Gescheiden inzameling De Gewestelijke Afvalstoffen Dienst (GAD) zorgt voor het inzamelen van het huishoudelijk afval in Gooi en Vechtstreek.

Nadere informatie

Amsterdammers. December 2009 Susanne van den Buuse

Amsterdammers. December 2009 Susanne van den Buuse Afvalscheiding onder Amsterdammers December 2009 Susanne van den Buuse Inleiding In Nederland wordt veel gedaan om de afvalstroom zo klein mogelijk te houden. Een belangrijke manier om dit te bereiken,

Nadere informatie

Gemeente Woerden 12.022323

Gemeente Woerden 12.022323 Vereniging van Brief aan de leden ^ Nederlandse Gemeenten T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. uw kenmerk bijlage(n) (070) 373 8393 betreft ons kenmerk Campagne Stichting RIONED - FLO/U201201513

Nadere informatie

Rapportage Afval scheiden in Purmerend. Gemeente Purmerend SmartAgent, april 2015

Rapportage Afval scheiden in Purmerend. Gemeente Purmerend SmartAgent, april 2015 Rapportage Afval scheiden in Purmerend 1 Gemeente Purmerend SmartAgent, april 2015 Inhoudsopgave Deel 1 Inleiding Aanleiding en onderzoeksvraag Aanpak onderzoek Samenstelling respondenten Leeswijzer Deel

Nadere informatie

Campagne. Vet, recycle het. Doe mee en doe duurzaam! O K T O B E R 2 0 1 2

Campagne. Vet, recycle het. Doe mee en doe duurzaam! O K T O B E R 2 0 1 2 Vet, recycle het Campagne n i e u w s O K T O B E R 2 0 1 2 Doe mee en doe duurzaam! Inzameling van gebruikte vetten kent vele voordelen. Ingezamelde vetten worden verwerkt tot biobrandstof waardoor de

Nadere informatie

Onderzoek Omgekeerd Inzamelen tweede fase

Onderzoek Omgekeerd Inzamelen tweede fase Onderzoek Omgekeerd Inzamelen tweede fase Duurzaam van Afval naar Grondstof Bewonersonderzoek De vragenlijst bestaat uit verschillende delen. Het eerste deel gaat in op de situatie vóór de proef, het laatste

Nadere informatie

Afvalscheiding nu en in de toekomst Onderzoek en Informatie, mei 2015

Afvalscheiding nu en in de toekomst Onderzoek en Informatie, mei 2015 Afvalscheiding nu en in de toekomst Onderzoek en Informatie, mei 2015 100% afval scheiden = 0 kg restafval! Dat is het doel waar Breda naar streeft. De gemeente onderschrijft daarmee het landelijk actieplan

Nadere informatie

INHOUD. 1. Inleiding 5

INHOUD. 1. Inleiding 5 2 INHOUD 1. Inleiding 5 2. SWOT-Analyse De Recyclemanager 6 2.1 Algemene SWOT-Analyse 6 2.2 Kleding & Textiel SWOT-Analyse 9 2.3 Confrontatie 11 2.4 Verbeteringen 12 3. Voorstel Kleding Recycling Website

Nadere informatie

Hoofdstuk 14. Afval en milieu

Hoofdstuk 14. Afval en milieu Hoofdstuk 14. Afval en milieu Samenvatting Leiden heeft een Milieustraat aan de J.C. de Rijpstraat. Vergeleken met voorgaande jaren is de bekendheid hiervan gelijk gebleven en het gebruik toegenomen. In

Nadere informatie

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld.

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. Resultaat Vragenlijst: Waarom doe je mee met de lokale energiecoöperatie? 26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. 1. Ik ben op de volgende manier betrokken bij de lokale

Nadere informatie

Gemeenteraad. Dienst/afdeling: SLWE. Onderwerp Andere aanpak afvalinzameling vanaf 1 januari 2015. Voorstel

Gemeenteraad. Dienst/afdeling: SLWE. Onderwerp Andere aanpak afvalinzameling vanaf 1 januari 2015. Voorstel Aan de gemeenteraad Volgnummer: Dienst/afdeling: SLWE Onderwerp Andere aanpak afvalinzameling vanaf 1 januari 2015 Voorstel 1. Een systeem van driewekelijks inzamelen restafval en plastic afval per 1 januari

Nadere informatie

Kansen voor gemeenten in communicatie, indien recyclen kan, wil men dit vaak ook wel doen.

Kansen voor gemeenten in communicatie, indien recyclen kan, wil men dit vaak ook wel doen. Kansen voor gemeenten in communicatie, indien recyclen kan, wil men dit vaak ook wel doen. Rapport HEDRA 0-meting 11 maart 2016 Inhoudsopgave Situatie en centrale vraagstelling Conclusies en aanbevelingen

Nadere informatie

Enquête Afvalsortering

Enquête Afvalsortering Enquête Afvalsortering De gemeente doet op het moment onderzoek naar het sorteren van afval in Tilburg. Als gemeente doen we het al goed op het gebied van het sorteren van afval, maar het kan nog beter.

Nadere informatie

Grafiek 15.1a Bekendheid met en bezoek aan kringloopwinkel Het Warenhuis, in procenten 47% 57% 0% 25% 50% 75% 100%

Grafiek 15.1a Bekendheid met en bezoek aan kringloopwinkel Het Warenhuis, in procenten 47% 57% 0% 25% 50% 75% 100% 15 AFVALINZAMELING EN KRINGLOOPWINKEL Om het scheiden en hergebruik van huishoudelijk restafval te stimuleren, wordt regelmatig onderzocht hoe de bewoners van Leiden met hun afval omgaan. Het is inmiddels

Nadere informatie

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen 31 mei 2012 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 1. Totale resultaten... 4 1.1 Elektriciteitsverbruik... 4 1.2 Gasverbruik... 4 1.3 Warmteverbruik... 4 1.4 Totaalverbruik

Nadere informatie

Stimuleren van afvalscheiding: De wortel of de stok?

Stimuleren van afvalscheiding: De wortel of de stok? Stimuleren van afvalscheiding: De wortel of de stok? Bevorderen afvalscheiding huishoudens Nationale doelstelling restafval: Gemiddeld 75% afvalscheiding en/of 100 kg per inwoner per jaar in 2020 (VANG-HHA)

Nadere informatie

Beleidsnotitie van afvalbeleid naar Grondstoffenbeleid

Beleidsnotitie van afvalbeleid naar Grondstoffenbeleid Beleidsnotitie van afvalbeleid naar Grondstoffenbeleid Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 3. Omgekeerd inzamelen... 4 4. Voorscheiding plastics... 5 5. Oud papier en karton... 5 6. GFT... 6 7. Conclusie...

Nadere informatie

Op weg naar een circulaire economie

Op weg naar een circulaire economie Op weg naar een circulaire economie Agenda Afvalstromen Cijfers De Haarlemse aanpak Naar een circulaire economie Afval = Grondstof Afvalstromen GFT Kunststof Papier Glas Textiel Restafval GFT-stroom Inzameling

Nadere informatie

Nou jaaaa! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016. Een folder om te bewaren Hou m apart!

Nou jaaaa! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016. Een folder om te bewaren Hou m apart! Nou jaaaa! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016 Een folder om te bewaren Hou m apart! Een betere wereld begint bij je zelf! Per 1 januari 2016 zal de afvalinzameling in Veenendaal

Nadere informatie

PROEF RESTAFVAL INZAMELING

PROEF RESTAFVAL INZAMELING PROEF RESTAFVAL INZAMELING Dragonder-noord start 23 september 2013 In uw wijk start eind september 2013 een proef om meer grondstoffen in te zamelen en minder restafval. In deze brochure leest u meer.

Nadere informatie

NissewaardPanel over grondstoffenbeleid, november 2015. Figuur 1: Aandeel afval dat nu apart wordt gehouden van het restafval (Nmax=709)

NissewaardPanel over grondstoffenbeleid, november 2015. Figuur 1: Aandeel afval dat nu apart wordt gehouden van het restafval (Nmax=709) NissewaardPanel over grondstoffenbeleid, november 201 Deze nieuwsbrief beschrijft in het kort de resultaten van een peiling over grondstoffenbeleid. Uit de resultaten komt naar voren dat driekwart van

Nadere informatie

HET NIEUWE INZAMELEN IN SLIEDRECHT

HET NIEUWE INZAMELEN IN SLIEDRECHT HET NIEUWE INZAMELEN IN SLIEDRECHT Afval? SAMEN HALEN WE ERUIT WAT ERIN ZIT! Gemeentelijk Afvalcongres 19 maart 2015 Ing. D.J.B. Sakko Beleidsadviseur Proef droog en herbruikbaar liep af Bij oud papier

Nadere informatie

daal - De grondstoffenbus van Saver staat op deze 3 zaterdagen in de proefwijk. Men kan daar extra informatie krijgen over de proef.

daal - De grondstoffenbus van Saver staat op deze 3 zaterdagen in de proefwijk. Men kan daar extra informatie krijgen over de proef. (D (D (D Roosen Gemeente daal Raadsmededeling Datum Van: Aan: Kopie aan het college van burgemeester en wethouders van gemeente Onderwerpr Om gekeerd inzamelen Bijlage: Plattegrond proefgebied + huis-aan-huis

Nadere informatie

Veelgestelde vragen anders afval inzamelen in Berg en Dal

Veelgestelde vragen anders afval inzamelen in Berg en Dal Veelgestelde vragen anders afval inzamelen in Berg en Dal Inhoud Veelgestelde vragen anders afval inzamelen in Berg en Dal... 1 1. Algemeen... 2 Waarom kiest de gemeente Berg en Dal voor anders afval inzamelen?...

Nadere informatie

Campagneteksten glas en papier

Campagneteksten glas en papier Campagneteksten glas en papier Voor de glas-en-papier-campagne zijn twee uitgewerkte campagneteksten geschreven in de vorm van: DE MEEST GESTELDE VRAGEN OVER GLAS DE MEEST GESTELDE VRAGEN OVER PAPIER Deze

Nadere informatie

Gemeente Noordoostpolder

Gemeente Noordoostpolder Gemeente Noordoostpolder Meest gestelde vragen over nieuwe manier van afval inzamelen in Noordoostpolder extra container voor oud papier en karton extra container voor plastic, lege pakken en blik 1. Twee

Nadere informatie

Voorstel voor de Raad

Voorstel voor de Raad Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering : 31 maart 2016 Agendapuntnummer : III, punt 5 Besluitnummer : 2028 Portefeuillehouder : Wethouder Jan van 't Zand Aan de gemeenteraad Onderwerp: Rapportage

Nadere informatie

Docentenhandleiding Riool in de klas

Docentenhandleiding Riool in de klas Docentenhandleiding Riool in de klas Groep 7/8 Inleiding Riool in de klas is een digitale lesmodule over goed rioolgebruik. Het lesmateriaal gaat over het belang van een goed werkend riool, over de reis

Nadere informatie

goed bezig! Informatiefolder nr. 2 om te bewaren Hou m apart!

goed bezig! Informatiefolder nr. 2 om te bewaren Hou m apart! Dit ziet er prima uit! goed bezig! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016 Informatiefolder nr. 2 om te bewaren Hou m apart! Een betere wereld begint bij jezelf! Het gaat bijna beginnen;

Nadere informatie

Informatiefolder Speciaal voor hoogbouwbewoners december 2015

Informatiefolder Speciaal voor hoogbouwbewoners december 2015 Het gaat beginnen! Per 1 januari 2016 gaat u betalen per keer dat u gebruik maakt van de brengcontainer. Dit is een ondergrondse of bovengrondse container waar u uw afval naartoe brengt en meerdere huishoudens

Nadere informatie

Stappenplan Communicatie Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen

Stappenplan Communicatie Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen Stappenplan Communicatie Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen STAPPENPLAN COMMUNICATIE / PERS Bij aanvang van ieder project dient er naast een projectleider ook direct een persoon verantwoordelijk

Nadere informatie

Plan van aanpak voor pilots inzameling PET-flesjes voor frisdranken en waters

Plan van aanpak voor pilots inzameling PET-flesjes voor frisdranken en waters Plan van aanpak voor pilots inzameling PET-flesjes voor frisdranken en waters Vereniging Nederlandse Frisdranken Industrie 16 augustus 2004 Plan van aanpak voor pilots inzameling kleine PET flesjes 1 Ten

Nadere informatie

Komst container aan huis voor plastic, pak en blik

Komst container aan huis voor plastic, pak en blik FAQ CAW-gemeenten Komst container aan huis voor plastic verpakkingen, lege pakken van sap, saus en zuivel en blik in de CAW-gemeenten Definitieve versie (4 februari 2016) -------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Plan Aanpak promotie en programmering Kulthus Wekerom

Plan Aanpak promotie en programmering Kulthus Wekerom Plan Aanpak promotie en programmering Kulthus Wekerom Geschreven door: Daan Boers Inleiding Om het Kulturhus Wekerom bekendheid te geven en om de mensen te informeren over de activiteiten in het Kulturhus,

Nadere informatie

Onderzoek huishoudelijk afval

Onderzoek huishoudelijk afval Onderzoek huishoudelijk afval Gemeente Amersfoort Ben van de Burgwal, Marlies Visser 16 april 2014 Samenvatting Leden van het AmersfoortPanel hebben in maart 2014 deelgenomen aan een onderzoek over het

Nadere informatie

EVALUATIE PILOT HET NIEUWE INZAMELEN IN LUNETTEN

EVALUATIE PILOT HET NIEUWE INZAMELEN IN LUNETTEN EVALUATIE PILOT HET NIEUWE INZAMELEN IN LUNETTEN December 2013 INHOUD 1 Inleiding 3 2 Uitgangspunten van de pilot in Lunetten 4 2.1 Doel van de pilot 4 2.2 Randvoorwaarden 4 2.3 Doorlooptijd 4 2.4 Het

Nadere informatie

Veelgestelde vragen voorstel afvalinzameling

Veelgestelde vragen voorstel afvalinzameling Veelgestelde vragen voorstel afvalinzameling Wat verandert er voor mij als dit voorstel wordt ingevoerd? Restafval wordt één keer in de vier weken ingezameld Het voorstel gaat uit van een verlaging van

Nadere informatie

HO! NET YN E KLIKO! Dorpenpilot Lokale Kringlopen april 2015

HO! NET YN E KLIKO! Dorpenpilot Lokale Kringlopen april 2015 1 HO! NET YN E KLIKO! Dorpenpilot Lokale Kringlopen april 2015 Initiatief van vier duurzame dorpen: Eastermar, Gytsjerk, Oentsjerk en Heeg 2 1. Inleiding 1.1 Achtergrond Eind 2013 (9 december) en begin

Nadere informatie

Memo. de leden van de gemeenteraad. het college. Datum: 5 mei 2015. scenario s het nieuwe inzamelen. Geachte leden van de raad,

Memo. de leden van de gemeenteraad. het college. Datum: 5 mei 2015. scenario s het nieuwe inzamelen. Geachte leden van de raad, Memo Aan: Van: de leden van de gemeenteraad het college Datum: 5 mei 2015 Betreft: scenario s het nieuwe inzamelen Geachte leden van de raad, Afval is grondstof. Ons afval is rijk aan grondstoffen die

Nadere informatie

Strategisch Thema. -Duurzame stad-

Strategisch Thema. -Duurzame stad- Strategisch Thema -Duurzame stad- Modules Samenvatting 1 Houding Nijmegenaren 2 Energieopwekking en -verbruik 3 Omgaan met grondstoffen 5 Duurzame mobiliteit 6 Milieukwaliteit en leefomgeving 7 Datum:

Nadere informatie

Voorstel aan de raad. Kenmerk 15.503838. Vergaderdatum 9 juni 2015. Afval is Grondstof. Beleidsnota 2015-2018

Voorstel aan de raad. Kenmerk 15.503838. Vergaderdatum 9 juni 2015. Afval is Grondstof. Beleidsnota 2015-2018 Voorstel aan de raad Opgesteld door Stadswerken Kenmerk 15.503838 Vergadering Commissie Stad en Ruimte Vergaderdatum 9 juni 2015 Geheim Nee Afval is Grondstof. Beleidsnota 2015-2018 Het College van burgemeesters

Nadere informatie

papier- en glasinzameling anno 2008 Gemeentelijk Afvalcongres 2008 Nieuwegein 12 november 2008

papier- en glasinzameling anno 2008 Gemeentelijk Afvalcongres 2008 Nieuwegein 12 november 2008 Gemeentelijk Afvalcongres 2008 Nieuwegein 12 november 2008 1 Gemeentelijk Afvalcongres 2008 Presentatie van: Papier Recycling Nederland (PRN) Wienus van Oosterum en Stichting Duurzaam Verpakkingsglas (SDV)

Nadere informatie

Zeg ook JA tegen afval scheiden.

Zeg ook JA tegen afval scheiden. Zeg ook JA tegen afval scheiden. Elkaar iets beloven. Voor een betere toekomst. Zonder het onnodig verbruiken en weggooien van grondstoffen. Om dat te kunnen realiseren moeten we met elkaar JA zeggen tegen

Nadere informatie

Afval scheiden. Rondleiding op de milieustraat

Afval scheiden. Rondleiding op de milieustraat Afval scheiden Rondleiding op de milieustraat Het MEK (Stichting Milieu Educatie en Kinderboerderij) en de gemeente Oosterhout zetten zich samen in om kinderen, maar ook andere Oosterhouters bewust te

Nadere informatie

Afval scheiden werkt! Haal eruit wat erin zit.

Afval scheiden werkt! Haal eruit wat erin zit. Afval scheiden werkt! Haal eruit wat erin zit. Bereik en waarderingsonderzoek campagne Afval scheiden werkt, 2 e meting. Rapportage Projectnummer 12141 In opdracht van de Samenwerkende Reinigingsdiensten

Nadere informatie

Overlast van meeuwen in de buurt, 2007 t/m 2013*, in procenten van alle Leidenaren

Overlast van meeuwen in de buurt, 2007 t/m 2013*, in procenten van alle Leidenaren 16 MEEUWENOVERLAST Meeuwen zorgen voor de nodige overlast in Leiden. Dit geldt vooral in het broedseizoen waarin meeuwen om hun kuikens te beschermen, lawaai maken en schijnaanvallen uitvoeren naar mensen.

Nadere informatie

Elektrische apparaten en frituurvet Scheiden van verschillende afvalstromen Onderzoek onder gemeentepanelleden Venlo 2011

Elektrische apparaten en frituurvet Scheiden van verschillende afvalstromen Onderzoek onder gemeentepanelleden Venlo 2011 Elektrische apparaten en frituurvet Scheiden van verschillende afvalstromen Onderzoek onder gemeentepanelleden Venlo 2011 Afdeling Bedrijfsvoering Team informatievoorziening Sectie Onderzoek en Statistiek

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF VvE BERGSINGEL FEBRUARI 2015

NIEUWSBRIEF VvE BERGSINGEL FEBRUARI 2015 NIEUWSBRIEF VvE BERGSINGEL FEBRUARI 2015 Beste buren, Deze nieuwsbrief wil het bestuur u informeren over diverse onderwerpen. Onderstaand een verdere inhoudsopgave: 1 Aankondiging ALV 2015 2 Nieuwe website

Nadere informatie

Onderzoek naar het gebruik van frituurvet in de horeca Effectmeting

Onderzoek naar het gebruik van frituurvet in de horeca Effectmeting Onderzoek naar het gebruik van frituurvet in de horeca Effectmeting Voedsel en Waren Autoriteit, Projectnummer: ZD05K101 September 2005 1 Samenvatting Eén van de beleidsdoelstellingen van de minister van

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Ik was... de winst- en verliesrekening U EN PAPER FOR PAPER

Ik was... de winst- en verliesrekening U EN PAPER FOR PAPER Ik was... de winst- en verliesrekening WELKOM Uw organisatie is toegetreden tot de Paper for Paper community. Dat is iets om trots op te zijn! Als lid van ons duurzame recycleproces laat uw organisatie

Nadere informatie

De burgemeester, Mr. J.H.C. van Zanen

De burgemeester, Mr. J.H.C. van Zanen voorstel aan de raad Opgesteld door Stadswerken Kenmerk 15.503838 Vergadering Gemeenteraad Vergaderdatum 25 juni 2015 Jaargang en nummer 2015 59 Geheim Nee Afval is Grondstof. Beleidsnota 2015-2018 Het

Nadere informatie

2015-153. BIJLAGE 2: Scenario's afvalbeleidsplan Nieuwegein

2015-153. BIJLAGE 2: Scenario's afvalbeleidsplan Nieuwegein BIJLAGE 2: Scenario's afvalbeleidsplan Nieuwegein Behorend bij raadsinformatieavond 8 januari 2015 Toelichting op de gebruikte termen vindt u aan het einde van dit document 2015-153 Scenario 1: Geen nieuwe

Nadere informatie

Van afval naar grondstof. Informatieavond voor inwoners

Van afval naar grondstof. Informatieavond voor inwoners Van afval naar grondstof Informatieavond voor inwoners Agenda 2 1. Welkom en inleiding (wethouder Jan van t Zand) 2. Presentatie Afvalbeheer (Paul de Bruin, IPR Normag) 3. Vragen en dialoog 4. Afsluiting

Nadere informatie

Plan van aanpak zwerfafval

Plan van aanpak zwerfafval Plan van aanpak zwerfafval 1 Inleiding Niemand wil wonen, werken of recreëren in een vervuilde leefomgeving. Zwerfafval ontstaat niet vanzelf! Met zijn allen zijn we verantwoordelijk. In 2001 is door de

Nadere informatie

Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van Afval the Game op Instagram en/of Facebook. Hoe gaat het bij de kinderen met inzamelen?

Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van Afval the Game op Instagram en/of Facebook. Hoe gaat het bij de kinderen met inzamelen? Afval the Game Docentenhandleiding les 2 Duur Voor deze les hebt u ongeveer 80 minuten nodig. Leerdoelen De kinderen hebben in de vorige les geleerd dat het belangrijk is om plastic te scheiden, zodat

Nadere informatie

I LOVE AFVAL SCHEIDEN! JIJ OOK?

I LOVE AFVAL SCHEIDEN! JIJ OOK? I LOVE AFVAL SCHEIDEN! JIJ OOK? Hoi, ik ben Maarten Milieu. Ik werk voor Cyclus en haal bij jou thuis het afval op. De ene dag leeg ik groene minicontainers met een zijlader. De andere dag zie je me zakken

Nadere informatie

Jeroen Winckers. Communicatieadviseur

Jeroen Winckers. Communicatieadviseur Jeroen Winckers Communicatieadviseur 12 juni 2014 De organisatie Milieu Centraal Onafhankelijk kennisinstituut én voorlichtingsorganisatie Bestuur met bedrijven en maatschappelijke organisaties Validatieproces

Nadere informatie

Communicatie, lokale media en samenwerking 2015

Communicatie, lokale media en samenwerking 2015 Communicatie, lokale media en samenwerking 2015 Gemeente Amersfoort Dymphna Meijneken April 2016 De Stadsberichten, een aantal pagina s in het lokale blad Amersfoort Nu, is al jaren de meest benutte bron

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar Openbaar Onderwerp Invoering mini afvalzak van 25 liter per 1-1-2013. Programma / Programmanummer Openbare Ruimte / 1062 BW-nummer Portefeuillehouder T. Tankir Samenvatting In Nijmegen scheiden we afval

Nadere informatie

Burgerpanel Capelle aan den IJssel

Burgerpanel Capelle aan den IJssel Burgerpanel Capelle aan den IJssel Resultaten peiling 6: Afvalscheiding november 2012 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de zesde peiling met het burgerpanel van Capelle aan den IJssel.

Nadere informatie

Onderzoek Afvalscheiding

Onderzoek Afvalscheiding Rapportage Onderzoek Afvalscheiding In opdracht van: Contactpersonen: Gemeente Velsen Heleen de Mul en Edwin van t Hart Utrecht, maart 2014 DUO Market Research Drs. Aart van Grootheest Drs. Marjan den

Nadere informatie

Veelgestelde vragen omgekeerd inzamelen in Druten

Veelgestelde vragen omgekeerd inzamelen in Druten Veelgestelde vragen omgekeerd inzamelen in Druten Inhoud Veelgestelde vragen omgekeerd inzamelen in Druten... 1 1. Algemeen... 2 Waarom kiest de gemeente Druten voor omgekeerd inzamelen?... 2 Waarom wordt

Nadere informatie

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Samenvatting Ruim zeven op de tien Leidenaren is van mening dat het klimaat de laatste tien jaar aan het veranderen is. Dit is iets minder dan vorig jaar. Qua belangrijkheid

Nadere informatie

De Meerlanden: energie in de buurt. Raad Bloemendaal 28 juni 2013

De Meerlanden: energie in de buurt. Raad Bloemendaal 28 juni 2013 De Meerlanden: energie in de buurt Raad Bloemendaal 28 juni 2013 Structuur Aandeelhouders Raad van Commissarissen Directie Staf Publieke Sector Vergisting-Compostering Private Sector Afval BOR Kerncijfers

Nadere informatie

Juni 2010. Communicatieplan afvalscheiding

Juni 2010. Communicatieplan afvalscheiding Communicatieplan afvalscheiding Juni 2010 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Analyse... 3 en... 5 Communicatiedoelstelling... 6 Boodschap... 6 Communicatiestrategie... 7 Communicatiemiddelen... 7 Tijdsplanning...

Nadere informatie

N ec ke. Oplegnotitie panelonderzoek afvalinzameling. Gemeenteraad Kaag en Braassem. Necker van Naem (Nicolette Ouwerling)

N ec ke. Oplegnotitie panelonderzoek afvalinzameling. Gemeenteraad Kaag en Braassem. Necker van Naem (Nicolette Ouwerling) N ec ke r Oplegnotitie panelonderzoek afvalinzameling Gemeenteraad Kaag en Braassem Necker van Naem (Nicolette Ouwerling) Aanleiding onderzoek Voor u ligt de rapportage van het onderzoek naar afvalinzameling.

Nadere informatie

Nieuwsbrief nr 1: juli 2012

Nieuwsbrief nr 1: juli 2012 Beste zwerfafvalcollega s, Met deze nieuwsbrief informeer ik u over de actualiteiten en de activiteiten die in het kader van de regionale samenwerking van belang kunnen zijn. Wilt u meer informatie of

Nadere informatie

Stappenplan organiseren buurtbijeenkomst

Stappenplan organiseren buurtbijeenkomst Stappenplan organiseren buurtbijeenkomst Dit stappenplan voor het organiseren van een buurtbijeenkomst is onderdeel van de Buurten met Energie toolbox, een project van Nudge. Deze toolbox is samengesteld

Nadere informatie

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam:

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam: Rotie maakt onderdeel uit van de Simadan Groep. De Simadan Groep is een wereldwijd uniek industrieel ecosysteem waarin bij het verwerken van organische reststromen en frituurvet geen bruikbare energie

Nadere informatie

Papier & Karton? In deze bak natuurlijk! Haal meer uit afval ISO-14001

Papier & Karton? In deze bak natuurlijk! Haal meer uit afval ISO-14001 Papier & Karton? In deze bak natuurlijk! ISO-14001 Haal meer uit afval Oud Papier en Karton: een waardevolle grondstof voor nieuw papier Niet hout, maar Oud Papier is in Nederland de belangrijkste grondstof

Nadere informatie

Afvalscheiding in Sliedrecht

Afvalscheiding in Sliedrecht Afvalscheiding in Sliedrecht Bewonerspanel Sliedrecht Inhoud: 1. Conclusies 2. Figuren en tabellen De gemeente Sliedrecht is bezig met het opstellen van een afvalbeleidsplan. Een belangrijk aspect daarbij

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT Registratienummer raad: 1194195 Datum: Behandeld door: 21 april 2015 H.G.M. Hermens Afdeling / Team: Uitvoering Onderwerp: Notitie Verbetering afvalscheidingsresultaten

Nadere informatie

Kilogram gescheiden ingezameld per inwoner per jaar Landelijke doelstelling. Resultaat Lingewaard 2011

Kilogram gescheiden ingezameld per inwoner per jaar Landelijke doelstelling. Resultaat Lingewaard 2011 Memo Onderwerp Afvalinzameling: vergelijking Zevenaar- 1 Inleiding Afvalscheiding is belangrijk. Door scheiding aan de bron (in de huishoudens) kunnen afvalcomponenten en fracties worden verkregen die

Nadere informatie

BAMM/U200900024 Lbr. 09-011

BAMM/U200900024 Lbr. 09-011 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8020 betreft Bijeenkomsten inzameling kunststofverpakkingen uw kenmerk ons kenmerk BAMM/U200900024 Lbr. 09011 bijlage(n)

Nadere informatie

Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder autochtone Nederlanders

Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder autochtone Nederlanders Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder autochtone Nederlanders Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder autochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van Gemeenteblad.. Jaar 2015 Nummer Publicatiedatum Agendapunt initiatiefvoorstel Onderwerp Initiatiefvoorstel van het raadslid Groen (GroenLinks) van 7 december 2015, getiteld:

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2016 Revisie:

Nadere informatie

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Stand van zaken voorjaar 2014 In het Bestuursakkoord Water (mei 2011) zijn afspraken gemaakt over onder andere het vergroten van de doelmatigheid in de waterketen.

Nadere informatie

Monitoring Sail Kampen 2014. basisdashboard

Monitoring Sail Kampen 2014. basisdashboard Monitoring Sail Kampen 2014 basisdashboard Onderdelen Bezoekersaantallen Sponsoren Communicatiemiddelen IJsseldelta Marketing Werkgelegenheid Publiciteitsbereik- en waarde online en offline SEO campagne

Nadere informatie

Gescheiden gft inzameling Nesselande

Gescheiden gft inzameling Nesselande rotterdam.nl/onderzoek Gescheiden gft inzameling Nesselande Onderzoek en Business Intelligence Gescheiden gft inzameling Nesselande Een evaluatie M. van Rhee Onderzoek en Business Intelligence (OBI) 13

Nadere informatie

A1 Wat is de boodschap van de Plastic Soup Surfer? Zijn boodschap/missie is om aandacht te vragen voor plastic afval in zee

A1 Wat is de boodschap van de Plastic Soup Surfer? Zijn boodschap/missie is om aandacht te vragen voor plastic afval in zee ANTWOORDMODEL PROEFLES PLASTIC SOUP SURFER mei 2016 Antwoordmodel opdracht A (T1) A1 Wat is de boodschap van de Plastic Soup Surfer? Zijn boodschap/missie is om aandacht te vragen voor plastic afval in

Nadere informatie

Afval scheiden werkt! Haal eruit wat erin zit.

Afval scheiden werkt! Haal eruit wat erin zit. Afval scheiden werkt! Haal eruit wat erin zit. Bereik en waarderingsonderzoek campagne Afval scheiden werkt, 2 e meting. Samenvatting Projectnummer: 12141 In opdracht van: In opdracht van de Samenwerkende

Nadere informatie