Recht op gelijke behandeling voor studenten met een handicap of een chronische ziekte

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Recht op gelijke behandeling voor studenten met een handicap of een chronische ziekte"

Transcriptie

1 Recht op gelijke behandeling voor studenten met een handicap of een chronische ziekte mbo, hbo, universiteit en praktijkonderwijs

2 mbo, hbo, universiteit en praktijkonderwijs Recht op gelijke behandeling voor studenten met een handicap of een chronische ziekte Inhoudsopgave Voorwoord 4 Gelijke behandeling in het beroepsonderwijs 6 Een oordeel van de Commissie Gelijke Behandeling 12 Mediation 14 5 veelgestelde vragen 16 Een klacht indienen 18

3 Voorwoord Beste studenten, docenten en schoolbestuurders, Sinds 1 december 2003 is de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte van toepassing op het beroepsonderwijs. Dat wil zeggen mbo, hbo, universiteit en praktijkonderwijs. Sindsdien kunnen studenten en onderwijsinstellingen bij de Commissie Gelijke Behandeling terecht met vragen over discriminatie in het beroepsonderwijs. Dit kunnen heel verschillende vragen zijn, zoals mag de onderwijsinstelling mij weigeren omdat ik een handicap heb?, zijn wij als onderwijsinstelling verplicht een aanpassing te realiseren, ook al hebben wij de indruk dat het buiten onze mogelijkheden valt?. Het doel van de wet is om het mogelijk te maken dat studenten met beperkingen ook deel kunnen nemen aan beroepsopleidingen. Dat vergt soms extra inspanning van scholen, maar hoeft lang niet altijd ingewikkeld te zijn. In deze folder kunt u lezen wat de rechten en plichten van studenten met beperkingen en van onderwijsinstellingen zijn. En als u nog vragen heeft, kunt u bij de CGB terecht. 4 5

4 Gelijke behandeling in het beroepsonderwijs Wat staat er in de wet? Sinds 1 december 2003 kunnen studenten in het beroepsonderwijs een verzoek bij de CGB indienen als zij vanwege hun beperking door onderwijsinstellingen worden gediscrimineerd. In de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte staat dat discriminatie is verboden bij: de toegang tot loopbaanoriëntatie en beroepskeuzevoorlichting het geven van loopbaanoriëntatie en beroepskeuzevoorlichting de toegang tot onderwijs het aanbieden van onderwijs het afnemen van toetsen het afronden van onderwijs Het verbod op discriminatie betekent niet dat een student met een beperking altijd recht heeft op toelating tot de opleiding van zijn of haar keuze. Wel moet de onderwijsinstelling onderzoeken of de student geschikt is voor deelname aan het onderwijs. Per geval moet bekeken worden of de beperking het volgen van onderwijs in de weg staat. En zo ja, of dit niet met een aanpassing verholpen kan worden. De onderwijsinstelling mag zich hierbij niet laten leiden door stereotype denkbeelden. Bijvoorbeeld dat een student met autisme het vereiste opleidingsniveau niet zal kunnen halen, of dat een studente met narcoplepsie (slaapziekte) niet geschikt is voor de opleiding tot verpleegkundige omdat zij geen nachtdiensten kan draaien. Beroepsonderwijs Onder het beroepsonderwijs valt het praktijkonderwijs in het voortgezet onderwijs, het middelbaar en hoger beroepsonderwijs en het universitair onderwijs. Studenten die hierbinnen een opleiding volgen kunnen een beroep doen op het verbod van discriminatie vanwege hun handicap of chronische ziekte. Onderwijsinstellingen mogen gedurende het gehele onderwijstraject studenten met een beperking niet discrimineren. Zo mogen studenten vanwege hun handicap of chronische ziekte niet worden gediscrimineerd bij de inschrijving voor een opleiding, het volgen van colleges, de toegang tot voorzieningen die samenhangen met het onderwijs (zoals computergebruik en toegang tot de bibliotheek), het afnemen van examens en de diploma-uitreiking. Een universiteit vraagt studenten met beperkingen om extra geld voor het aanpassen van studiemateriaal en examens. Is dat toegestaan? Als een student met een handicap of chronische ziekte om aangepast studiemateriaal of examens vraagt, is de universiteit verplicht hier gevolg aan te geven. De extra kosten komen voor rekening van de universiteit. Alleen als deze aanpassingen te belastend zijn, kan de universiteit een dergelijk verzoek weigeren. voorbeeld Als een student vindt dat een onderwijsinstelling vanwege een beperking discrimineert, kan hij of zij bij de rechter of de CGB terecht. Deze beslist of er in strijd met de wet is gehandeld. 6 7

5 voorbeeld Geschiktheid Een student met een beperking moet wel geschikt zijn voor de opleiding die hij of zij gaat volgen. Deze geschiktheid houdt in dat de student beschikt over bepaalde vaardigheden of diploma s die nodig zijn voor de opleiding. Het moet wel gaan om vaardigheden die noodzakelijk zijn voor de opleiding of de uiteindelijke beroepsuitoefening (ook wel wezenlijke opleidingsvereisten genoemd). Een onderwijsinstelling mag een student wegens zijn beperking alleen afwijzen als hij daardoor de opleiding niet kan doorlopen. Als een student de opleiding wel succesvol kan volgen door middel van bepaalde aanpassingen, dan mag de onderwijsinstelling de student niet weigeren. En de onderwijsinstelling moet de aanpassingen verrichten. Mijn dochter volgt een opleiding toerisme op een ROC. Zij moet voor haar opleiding een stage doen. Omdat zij een hartafwijking heeft kan zij maar 6 uur per dag stage lopen. Het stagebedrijf waar zij is aangenomen wil haar alleen laten komen als zij 8 uur per dag komt werken. Moet zij nu een andere stageplek zoeken? Als het doen van stage een verplicht onderdeel is van een beroepsopleiding, moet de opleiding ervoor zorgen dat leerlingen met beperkingen aan deze opleidingseis kunnen voldoen. De opleiding zal dus met het stagebedrijf moeten overleggen om na te gaan of het echt niet mogelijk is om aan het verzoek van de student te voldoen. Als het stagebedrijf zonder goede redenen voet bij stuk houdt, kan de student een verzoek om een oordeel bij de CGB indienen. Doeltreffende aanpassing In de wet is bepaald dat als een student met een beperking om een aanpassing vraagt, de onderwijsinstelling verplicht is deze te realiseren. Voorbeelden van aanpassingen zijn aangepast studiemateriaal (bijvoorbeeld collegestof digitaal), een aangepast lokaal en extra tijd voor examens. Alleen als de gevraagde aanpassing echt te veel van de onderwijsinstelling vraagt, mag de onderwijsinstelling deze aanpassing weigeren. Bijvoorbeeld omdat de kosten te hoog zijn of omdat een bepaalde aanpassing technisch zeer moeilijk realiseerbaar is. In de wet heet dat dan onevenredig belastend. De onderwijsinstelling moet wel onderzoeken of een aanpassing echt niet mogelijk is. Ook ten aanzien van stages geldt de verplichting om aanpassingen te verrichten wanneer de student met een beperking daarom vraagt. Zo zal een onderwijsinstelling moeten onderzoeken of ook (deels) op een andere manier aan de stageverplichting kan worden voldaan. Of zal de onderwijsinstelling samen met het stagebedrijf moeten bekijken welke aanpassingen nodig zijn. Een onderwijsinstelling is niet verplicht om ondersteuning bij persoonlijke verzorging te bieden. Bijvoorbeeld als een student hulp nodig heeft bij het eten en drinken of de toiletgang. Als een student dergelijke hulp nodig heeft, zal hij of zij dat op een andere manier moeten regelen. 8 9

6 Veiligheid Een student kan ondanks zijn beperking in staat zijn om de opleiding te volgen. Maar in sommige gevallen heeft dit ontoelaatbare risico s voor de veiligheid en gezondheid van de student en anderen tot gevolg. Wanneer aanpassingen dit gevaar voor de veiligheid en gezondheid niet kunnen wegnemen, mag een onderwijsinstelling de student weigeren. Bijvoorbeeld als er veiligheidrisico s ontstaan door de gebruikte apparatuur. Bij een student die leidt aan narcolepsie (slaapziekte) en de opleiding tot schoonheidsspecialist wil volgen bestaat het risico dat hij of zij andere studenten of proefpersonen verwond. Een beroep op veiligheid en gezondheid door de onderwijsinstelling moet goed worden onderbouwd. voorbeeld Ik ben docent op een HBO-opleiding. Een student van mij heeft narcolepsie, waardoor ze vaak moe is. Daarom heeft zij gevraagd om extra tijd voor opdrachten. Ben ik verplicht om aan dit verzoek te voldoen? Ja, de wet verplicht tot het treffen van een aanpassing als een student met een beperking hierom vraagt. Het moet wel gaan om een redelijke aanpassing die niet te belastend is. Dat lijkt hierbij het geval. Aangezien het bestuur van de school voor de aanpassing verantwoordelijk is, kan het raadzaam zijn om dit met het bestuur te bespreken

7 Een oordeel van de Commissie Gelijke Behandeling Wat doet de CGB? De CGB geeft informatie en behandelt klachten van studenten die ongelijk zijn behandeld vanwege hun handicap of chronische ziekte. Ook geeft de CGB voorlichting aan onderwijsinstellingen en studenten over de eisen die de wet stelt. Als de CGB om een oordeel wordt gevraagd, stelt zij vast of er in strijd met de wet is gehandeld. Het oordeel is niet bindend. Dat wil zeggen dat de CGB geen boete kan opleggen of de onderwijsinstelling ergens toe kan dwingen. In de praktijk worden de oordelen van de CGB meestal wel opgevolgd. Bij zaken die handicap of chronische ziekte betreffen, gebeurt dat in ruim 80% van de zaken. Aan een procedure bij de CGB zijn geen kosten verbonden en u hebt geen rechtshulpverlener nodig. Wanneer naar de CGB? In de volgende situaties kan de CGB om een oordeel worden gevraagd: een student wordt vanwege een beperking niet tot een opleiding toegelaten er zijn problemen bij het volgen van het onderwijs. Bijvoorbeeld omdat de onderwijsinstelling geen aanpassingen biedt er zijn problemen bij het afnemen van tentamens. Bijvoorbeeld omdat de student geen extra leestijd heeft gekregen, terwijl hij of zij hier wel om heeft verzocht de student krijgt geen aanpassingen waardoor hij of zij een (bindend) negatief studieadvies krijgt de student kan vanwege een beperking niet voldoen aan de eisen voor een stage Wie kunnen bij de CGB terecht? De volgende personen of organisaties kunnen bij de CGB een verzoek om een oordeel indienen: studenten met een handicap of chronische ziekte onderwijsinstellingen die hun beleid willen laten toetsen (dit heet een oordeel eigen handelen ) belangenorganisaties (zoals een antidiscriminatiebureau of een studentenorganisatie) Wanneer niet naar de CGB? Als er een probleem is met de indicatiestelling, dan kunt u hiermee niet bij de CGB terecht. Verder kan de Commissie geen oordeel uitspreken over: de toekenning van een persoonsgebonden budget (PGB) de wijze waarop gemeentes de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) toepassen de toepassing van de Algemene bijzondere ziektekosten (AWBZ). Hoe kunt u de CGB inschakelen? Als u van mening bent dat u door de onderwijsinstelling vanwege uw beperking wordt gediscrimineerd, dan kunt u een klacht indienen bij de CGB. De CGB onderzoekt de klacht en spreekt vervolgens een oordeel uit. In dit oordeel staat of er inderdaad sprake is van discriminatie. U kunt per brief een verzoek om een oordeel indienen. Ook kunt u via de website van de CGB een klachtenformulier vinden (www.cgb.nl). Deze kunt u ingevuld naar de CGB opsturen

8 Mediation voorbeeld Bij een conflict op het gebied van gelijke behandeling kunnen de gemoederen hoog oplopen. Toch kunnen ook in een dergelijk geval partijen soms tot een gezamenlijke oplossing komen. Zonder dat de CGB een oordeel hoeft uit te spreken. Als beide partijen in beginsel bereid zijn om er samen uit te komen, kan mediation een uitkomst bieden. Bij mediation zoekt u samen naar een oplossing van het probleem dat u heeft aangekaart bij de CGB. Dit doet u onder leiding van een onafhankelijke derde: de mediator. Hij of zij is specialist in het begeleiden en vlot trekken van onderhandelingsprocessen en kan beide partijen helpen om emotie van inhoud te scheiden. Een voorwaarde voor mediation is dat beide partijen bereid zijn om het conflict op te lossen. Een dove jongen volgt een universitaire opleiding informatica. Om de lessen te kunnen volgen neemt hij een doventolk mee. Een van de docenten maakt hier bezwaar tegen. Hij zegt dat de andere studenten door de tolk worden afgeleid. Kan de docent de doventolk de toegang tot de lessen weigeren? Nee, de wet verplicht beroepsopleidingen om ervoor te zorgen dat de lessen toegankelijk zijn voor mensen met beperkingen. Door de doventolk niet in de lessen toe te laten, wordt feitelijk de dove student de toegang tot het onderwijs ontzegd. Dit is in strijd met de wet. In principe is elk conflict geschikt voor mediation, maar vooral wanneer u na afloop met elkaar verder moet, is mediation vaak een uitkomst. Dat geldt bij uitstek voor zaken in het onderwijs. Waar het oordeel van de CGB zich strikt beperkt tot het aspect van de gelijke behandeling, komen in de mediation ook eventuele andere aspecten van het conflict aan de orde. Een meisje dat spastisch is meldt zich aan bij een MBO opleiding. Zij wordt niet tot de opleiding toegelaten, omdat de opleiding bang is dat zij door de andere studenten gepest zal worden. Kan het meisje toegang tot de opleiding eisen? Als uit haar eerdere schoolresultaten blijkt dat zij geschikt is om de MBO opleiding te doen, is de onderwijsinstelling verplicht om haar toe te laten. De opleiding is wettelijk verplicht om te zorgen voor een discriminatievrije schoolomgeving. Dit betekent dat zij maatregelen moet treffen om te voorkomen dat de student vanwege haar beperkingen wordt gepest. En als het toch gebeurt zal de opleiding hiertegen moeten optreden. voorbeeld 14 15

9 5 veel gestelde vragen Wat valt er onder handicap of chronische ziekte? Heeft de CGB een lijst waarin staat wat hier wel en niet onder valt? Een dergelijke lijst kent de CGB niet. Wat onder handicap en chronische ziekte moet worden verstaan staat niet in de wet of regelgeving. Maar het moet in ieder geval wel gaan om een aandoening die in principe onomkeerbaar of langdurig van aard is. Alle langdurige lichamelijke, verstandelijke en psychische beperkingen vallen onder de begrippen handicap of chronische ziekte. Een jongen met het syndroom van Asperger (een vorm van autisme) heeft zich bij een ROC aangemeld. Het ROC wil hem niet toelaten, omdat het onvoldoende capaciteit heeft om extra begeleiding te bieden. Mag dit? Voordat een instelling van beroepsonderwijs een persoon afwijst, zal het eerst goed moeten onderzoeken wat de handicap of chronische ziekte van die persoon precies inhoudt. En of er wel extra ondersteuning nodig is, en zo ja welke. De school mag er niet blindelings vanuit gaan dat het aannemen van een persoon met een handicap te belastend is. Als de school nadat het informatie heeft ingewonnen nog steeds vindt dat plaatsing van het kind te belastend is, zal het dit goed moeten kunnen uitleggen. Een kleine onderwijsinstelling met meerdere leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben, zal dit eerder hard kunnen maken dan een grote onderwijsinstelling met weinig hulpbehoevende leerlingen siteit verplicht om deze aanpassing te realiseren. Alleen als de aanpassing te belastend is, mag de universiteit weigeren om voor de aanpassing te zorgen. Dat zal bij het verzoek om een andere examenvorm niet snel het geval zijn. Ik zit in een rolstoel en wil een HBO-opleiding volgen. De school waar ik mij heb aangemeld is niet toegankelijk voor rolstoelen. Kan ik van de onderwijsinstelling eisen dat het gebouw wordt aangepast? In principe zal de school (als u daarom vraagt) aanpassingen moeten doen waardoor u gewoon aan de lessen kan deelnemen. Hiervoor kan het nodig zijn het gebouw aan te passen, maar soms zijn er ook andere (minder ingrijpende) oplossingen denkbaar. Het lesrooster zou bijvoorbeeld zo kunnen worden gemaakt, dat u alleen in die lokalen les heeft die wel voor een rolstoel toegankelijk zijn (begane grond bijvoorbeeld). Als de benodigde aanpassingen veel kosten met zich meebrengen, kan er sprake zijn van een onevenredige belasting. De school is dan niet verplicht de aanpassingen te doen. Om te bepalen of er sprake is van een onevenredige belasting kan de grootte van de school en het budget een rol spelen. Ik volg de kappersopleiding op een MBO. Hiervoor moet ik verplicht stage lopen. Vanwege rugklachten is het voor mij niet mogelijk om lange afstanden te reizen. Het lukt mij niet om een stageplek in de buurt te vinden. Kan ik de opleiding vragen om mij hierbij te helpen? 3. Een vrouw met dyslexie studeert aan een universiteit. Zij vraagt de universiteit of zij haar examens mondeling kan doen in plaats van schriftelijk. Is de universiteit verplicht om hier gevolg aan te geven? Als een student met een beperking vraagt om een aanpassing, is de univer- Als duidelijk aan de opleiding kenbaar is gemaakt dat vanwege een beperking hulp nodig is bij het vinden van een stageplek, dan is de opleiding verplicht om hieraan gevolg te geven. Dit kan namelijk worden aangemerkt als een verzoek om een aanpassing. De onderwijsinstelling kan dit alleen weigeren als dit te belastend zou zijn. In dit geval zal hier niet snel sprake van zijn

10 Een klacht indienen Als u zich gediscrimineerd voelt, kunt u een klacht indienen bij de CGB. De CGB onderzoekt de klacht en spreekt vervolgens een oordeel uit. In dit oordeel staat of er inderdaad is gediscrimineerd. Belangenorganisaties en medezeggenschapsraden kunnen ook zelf bij de CGB aankloppen. Bijvoorbeeld als hun leden worden gediscrimineerd of als ze (voorgenomen) beleid willen laten toetsen aan de gelijkebehandelingswetgeving. Organisaties Soms weet een organisatie zelf niet goed wat er wel of niet mag. Zij kunnen dan hun beleid voorleggen aan de Commissie. De CGB onderzoekt dan of het beleid niet discriminerend is. Dit heet een Oordeel eigen handelen. Meer informatie Oordelen en meer informatie over handicap en chronische ziekte zijn te vinden op de website van de Commissie Gelijke Behandeling: Vragen? Bel het juridisch spreekuur van de CGB: (iedere werkdag van ) of mail naar Postadres: Postbus DA Utrecht Telefoon (030) Teksttelefoon (030) Fax (030)

11

Recht op gelijke behandeling voor studenten met een handicap of een chronische ziekte. MBO, HBO, universiteit en praktijkonderwijs

Recht op gelijke behandeling voor studenten met een handicap of een chronische ziekte. MBO, HBO, universiteit en praktijkonderwijs Recht op gelijke behandeling voor studenten met een handicap of een chronische ziekte MBO, HBO, universiteit en praktijkonderwijs Recht op gelijke behandeling voor studenten met een handicap of een chronische

Nadere informatie

Recht op gelijke behandeling voor leerlingen met een handicap of een chronische ziekte

Recht op gelijke behandeling voor leerlingen met een handicap of een chronische ziekte Recht op gelijke behandeling voor leerlingen met een handicap of een chronische ziekte Basis- en voortgezet onderwijs Basis- en voortgezet onderwijs Recht op gelijke behandeling voor leerlingen met een

Nadere informatie

Recht op gelijke behandeling voor gehandicapte en chronisch zieke leerlingen. in het basis- en voortgezet onderwijs

Recht op gelijke behandeling voor gehandicapte en chronisch zieke leerlingen. in het basis- en voortgezet onderwijs Recht op gelijke behandeling voor gehandicapte en chronisch zieke leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs Recht op gelijke behandeling voor gehandicapte en chronisch zieke leerlingen Sinds 1 augustus

Nadere informatie

Recht op gelijke behandeling voor gehandicapte en chronisch zieke leerlingen. in het basis- en voortgezet onderwijs

Recht op gelijke behandeling voor gehandicapte en chronisch zieke leerlingen. in het basis- en voortgezet onderwijs Recht op gelijke behandeling voor gehandicapte en chronisch zieke leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs 3 Inleiding Recht op gelijke behandeling voor gehandicapte en chronisch zieke leerlingen

Nadere informatie

Recht op gelijke behandeling voor personen met een handicap of chronische ziekte

Recht op gelijke behandeling voor personen met een handicap of chronische ziekte Recht op gelijke behandeling voor personen met een handicap of chronische ziekte Recht op gelijke behandeling voor gehandicapten en chronisch zieken Inhoudsopgave Iedereen heeft recht op gelijke behandeling

Nadere informatie

gelijke behandeling en passend onderwijs 25 maart 2014 Actieweek passend onderwijs

gelijke behandeling en passend onderwijs 25 maart 2014 Actieweek passend onderwijs gelijke behandeling en passend onderwijs 25 maart 2014 Actieweek passend onderwijs Voorstellen Domenica Ghidei lid van het College voor de Rechten van de Mens Dick Houtzager lid van het College voor de

Nadere informatie

7 november 2013 Platformdag Gehandicapten mbo Marije Graven

7 november 2013 Platformdag Gehandicapten mbo Marije Graven Workshop: 10 jaar WGBH/CZ 7 november 2013 Platformdag Gehandicapten mbo Marije Graven College voor de Rechten van de Mens (Sinds 1 oktober 2012, opvolger van de CGB) Missie is om mensenrechten te: Bewaken

Nadere informatie

Lees in dit document de toelichting op het beroepsonderwijs.

Lees in dit document de toelichting op het beroepsonderwijs. Wet op gelijke behandeling In Nederland gelden regels die zeggen dat gelijke gevallen gelijk behandeld behoren te worden. Helaas gebeurt dat niet altijd. Mensen worden nog steeds uitgesloten van werk,

Nadere informatie

Recht op gelijke behandeling gehandicapten en chronisch zieken wettelijk geregeld

Recht op gelijke behandeling gehandicapten en chronisch zieken wettelijk geregeld Recht op gelijke behandeling gehandicapten en chronisch zieken wettelijk geregeld Gezond, gehandicapt of chronisch ziek; alle mensen hebben in principe recht op gelijke behandeling. Dat staat in de Grondwet.

Nadere informatie

Oordeel 2012-102. Datum: 8 juni 2012. Dossiernummer: 2011-0531. Oordeel in de zaak van [... ] wonende te [... ], verzoekster.

Oordeel 2012-102. Datum: 8 juni 2012. Dossiernummer: 2011-0531. Oordeel in de zaak van [... ] wonende te [... ], verzoekster. Oordeel 2012-102 Datum: 8 juni 2012 Dossiernummer: 2011-0531 Oordeel in de zaak van [... ] wonende te [... ], verzoekster tegen Stichting ROC Midden Nederland gevestigd te Utrecht, verweerster 1 Procesverloop

Nadere informatie

Onderzoek van de Commissie Gelijke Behandeling naar De toegankelijkheid van het beroepsonderwijs voor gehandicapten en chronisch zieken

Onderzoek van de Commissie Gelijke Behandeling naar De toegankelijkheid van het beroepsonderwijs voor gehandicapten en chronisch zieken Onderzoek van de Commissie Gelijke Behandeling naar De toegankelijkheid van het beroepsonderwijs voor gehandicapten en chronisch zieken CGB/November 2007 DEEL I: SAMENVATTING EN CONCLUSIES 1. INLEIDING

Nadere informatie

Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte Handicap of chronische ziekte? Gelijke behandeling wettelijk geregeld

Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte Handicap of chronische ziekte? Gelijke behandeling wettelijk geregeld Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte Handicap of chronische ziekte? Gelijke behandeling wettelijk geregeld Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Directie Gehandicaptenbeleid

Nadere informatie

Jurisprudentie. Lees in dit document de toelichting op het beroepsonderwijs.

Jurisprudentie. Lees in dit document de toelichting op het beroepsonderwijs. Jurisprudentie Wet op gelijke behandeling In Nederland gelden regels die zeggen dat gelijke gevallen gelijk behandeld behoren te worden. Helaas gebeurt dat niet altijd. Mensen worden nog steeds uitgesloten

Nadere informatie

Voorkeursbeleid: de (on)mogelijkheden

Voorkeursbeleid: de (on)mogelijkheden Voorkeursbeleid Voorkeursbeleid: de (on)mogelijkheden Als een werkgever een diverse samenstelling van zijn personeelsbestand nastreeft, heeft hij daarvoor enkele instrumenten ter beschikking. Te denken

Nadere informatie

Discriminatie op de werkvloer:

Discriminatie op de werkvloer: Discriminatie op de werkvloer: herkennen, oplossen en voorkomen Discriminatie op de werkvloer: herkennen, oplossen en voorkomen Inhoudsopgave Inleiding 5 Problemen herkennen, oplossen en voorkomen Hoe

Nadere informatie

Wat u als verzoeker over de CGB moet weten

Wat u als verzoeker over de CGB moet weten Mensen worden nog steeds uitgesloten van werk, opleiding of het verkrijgen van bepaalde goederen of diensten op grond van irrelevante kenmerken. Om deze uitsluiting tegen te gaan, kent Nederland de gelijkebehandelingswetgeving.

Nadere informatie

Handicap of chronische ziekte? Gelijke behandeling wettelijk geregeld

Handicap of chronische ziekte? Gelijke behandeling wettelijk geregeld Handicap of chronische ziekte? Gelijke behandeling wettelijk geregeld Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte Handicap of chronische ziekte? Gelijke behandeling wettelijk geregeld

Nadere informatie

KLACHTENROUTE VOOR STUDENTEN VAN ROC LEIDEN 2015-2016

KLACHTENROUTE VOOR STUDENTEN VAN ROC LEIDEN 2015-2016 KLACHTENROUTE VOOR STUDENTEN VAN ROC LEIDEN 2015-2016 Versie: definitief, 1.0 Datum: 15 september 2015 Documentnummer: Intern/2015/9508 Klachtenroute voor studenten 2015-2016 (vastgesteld College van Bestuur

Nadere informatie

PROTOCOL STUDEREN MET EEN FUNCTIEBEPERKING AAN DE UNIVERSITEIT LEIDEN

PROTOCOL STUDEREN MET EEN FUNCTIEBEPERKING AAN DE UNIVERSITEIT LEIDEN PROTOCOL STUDEREN MET EEN FUNCTIEBEPERKING AAN DE UNIVERSITEIT LEIDEN Preambule Dit protocol is bedoeld om duidelijkheid te bieden over de mogelijkheden van het studeren met een functiebeperking binnen

Nadere informatie

Uitleg over de OER Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER)

Uitleg over de OER Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER) Uitleg over de OER Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER) Fractie VUUR, Universiteitsraad www.verenigingvuur.nl info@verenigingvuur.nl - 2 - Voorwoord

Nadere informatie

LEIDRAAD KLEDING OP SCHOLEN

LEIDRAAD KLEDING OP SCHOLEN LEIDRAAD KLEDING OP SCHOLEN Inleiding De laatste tijd is er veel publiciteit geweest rond scholen die hun leerlingen verboden gezichtsbedekkende kleding of een hoofddoek te dragen. Uit de discussies die

Nadere informatie

Oordeel 2012-133. Datum: 3 augustus 2012. Dossiernummer: 2012-0076. Oordeel in de zaak van [... ] wonende te [... ], verzoekster.

Oordeel 2012-133. Datum: 3 augustus 2012. Dossiernummer: 2012-0076. Oordeel in de zaak van [... ] wonende te [... ], verzoekster. Oordeel 2012-133 Datum: 3 augustus 2012 Dossiernummer: 2012-0076 Oordeel in de zaak van [... ] wonende te [... ], verzoekster tegen Stichting ROC Midden Nederland gevestigd te Utrecht, verweerster 1 Procesverloop

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Studeren met een functiebeperking 1. Vooraf De Inspectie van het Onderwijs en het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap hebben in de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar de toegankelijkheid

Nadere informatie

Handicap of chronische ziekte? Gelijke behandeling wettelijk geregeld

Handicap of chronische ziekte? Gelijke behandeling wettelijk geregeld Handicap of chronische ziekte? Gelijke behandeling wettelijk geregeld Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte Handicap of chronische ziekte? Gelijke behandeling wettelijk geregeld

Nadere informatie

28 april 2015 Keirsten de Jongh (Senior Beleidsadviseur)

28 april 2015 Keirsten de Jongh (Senior Beleidsadviseur) VN-verdrag handicap Presentatie voor Cliëntenbelang A dam 28 april 2015 Keirsten de Jongh (Senior Beleidsadviseur) College voor de Rechten van de Mens Sinds 1 oktober 2012 Opvolger van de Commissie Gelijke

Nadere informatie

Wat u over een procedure bij het College voor de Rechten van de Mens moet weten

Wat u over een procedure bij het College voor de Rechten van de Mens moet weten Wat u over een procedure bij het College voor de Rechten van de Mens moet weten Informatie over de procedure bij het College voor de Rechten van de Mens Deze brochure bevat informatie die van belang is

Nadere informatie

OER. Uitleg over de. Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER)

OER. Uitleg over de. Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER) Uitleg over de OER Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER) Fractie VUUR, Universiteitsraad www.verenigingvuur.nl info@verenigingvuur.nl Voorwoord De Onderwijs-

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Studeren met een functiebeperking NHL Hogeschool. Vergroot je perspectief. Haal het beste uit jezelf! NHL Hogeschool helpt studenten om hun talenten te ontdekken en ontwikkelen. Dat op zich is al een uitdaging,

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 15 Waar kun je dit boek voor gebruiken? 15 Voor wie is dit boek? 15 Hoe werkt dit boek? 16

Inhoud. Inleiding 15 Waar kun je dit boek voor gebruiken? 15 Voor wie is dit boek? 15 Hoe werkt dit boek? 16 Inhoud Inleiding 15 Waar kun je dit boek voor gebruiken? 15 Voor wie is dit boek? 15 Hoe werkt dit boek? 16 1 MBO, HBO of universiteit 19 MBO: Middelbaar Beroepsonderwijs 20 Toelating 20 Locatie 21 HBO:

Nadere informatie

Beleidsnotitie Kledingvoorschrift

Beleidsnotitie Kledingvoorschrift Beleidsnotitie Kledingvoorschrift Versie 01-08-2012 Postbus 930 3800 AX Amersfoort tel. 033-2570645 fax. 033-2570646 e.mail: info@kpoa.nl Inleiding Om de scholen in staat te stellen handelend op te kunnen

Nadere informatie

wmo wijzer hulp en ondersteuning thuis

wmo wijzer hulp en ondersteuning thuis wmo wijzer hulp en ondersteuning thuis 1 Inleiding Hulp en ondersteuning thuis Hulp en ondersteuning thuis valt deels onder de Wmo (gemeente) maar soms ook onder de AWBZ of uw zorg verzekering. Dit maakt

Nadere informatie

INFORMATIEBLAD 6. College voor de Rechten van de Mens. rubriek: Veel gebruikte termen en afkortingen

INFORMATIEBLAD 6. College voor de Rechten van de Mens. rubriek: Veel gebruikte termen en afkortingen rubriek: Veel gebruikte termen en afkortingen INFORMATIEBLAD 6 Ambulante begeleiding Basisondersteuning Clusteronderwijs College voor de Rechten van de Mens Hulp van leerkrachten uit het speciaal onderwijs

Nadere informatie

Bekendheid met de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte en de Commissie Gelijke Behandeling

Bekendheid met de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte en de Commissie Gelijke Behandeling Bekendheid met de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte en de Commissie Gelijke Behandeling Onderzoek onder mensen met een chronische ziekte of beperking die deel uitmaken

Nadere informatie

Als studeren niet vanzelf gaat

Als studeren niet vanzelf gaat Als studeren niet vanzelf gaat Studeren met een lichamelijke of psychische functiebeperking, chronische ziekte of dyslexie Inhoudsopgave Inleiding p.3 Wat is een functiebeperking? p.3 Wie zijn wij? p.4

Nadere informatie

De Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte

De Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte De Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte Vooraf. Doel van deze digitale brochure is alle betrokkenen en geïnteresseerden nader te informeren over inhoud, werking en betekenis

Nadere informatie

U heeft zorg nodig. Hoe regelt u dat?

U heeft zorg nodig. Hoe regelt u dat? U heeft zorg nodig. Hoe regelt u dat? U wilt zorg die betaald wordt uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). U kunt daar altijd een aanvraag voor doen. Het CIZ (Centrum indicatiestelling zorg)

Nadere informatie

Inburgeringsexamen: voorwaarde voor naturalisatie in het buitenland

Inburgeringsexamen: voorwaarde voor naturalisatie in het buitenland Inburgeringsexamen: voorwaarde voor naturalisatie in het buitenland Inhoudsopgave 1. Waarom deze publicatie? 2. Hoe ziet het inburgeringsexamen eruit? 3. Wanneer hoef ik het inburgeringsexamen niet te

Nadere informatie

UW KIND NAAR HET MBO INFORMATIE VOOR OUDERS

UW KIND NAAR HET MBO INFORMATIE VOOR OUDERS UW KIND NAAR HET MBO INFORMATIE VOOR OUDERS HET BESTE UIT UW KIND HALEN WAT IS HET MBO? Het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) leidt studenten op om een bepaald beroep uit te oefenen. Van verpleegkundige

Nadere informatie

Het Nationale Stage Onderzoek 2012

Het Nationale Stage Onderzoek 2012 Het Culemborg, 22 mei 2012 Nationaal Stage Onderzoek 2012 Voorwoord Voor u ligt het Nationaal Stage Onderzoek 2012. Jaarlijks brengt Stageplaza het Nationaal Stage Onderzoek uit om een goed beeld te krijgen

Nadere informatie

104524 SAMENVATTING ADVIES. inzake de klacht van:

104524 SAMENVATTING ADVIES. inzake de klacht van: 104524 SAMENVATTING Landelijke De leerling is lid van een geloofsgenootschap dat (negatief) in landelijke publiciteit is geweest en wilde daar op school over spreken. Een leerling heeft geen recht op een

Nadere informatie

Wet Passend Onderwijs Informatieblad Ieder(in) Mei 2014

Wet Passend Onderwijs Informatieblad Ieder(in) Mei 2014 Wet Passend Onderwijs Informatieblad Ieder(in) Mei 2014 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Huidige situatie onderwijs 4 3. Wat verandert er met de invoering van de Wet passend onderwijs? 5 Samenwerkingsverbanden

Nadere informatie

Toelatingsbeleid mbo

Toelatingsbeleid mbo Toelatingsbeleid mbo Concept Opsteller: Afdeling K&O Datum: Versie: 1.0 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Algemene toelatingseisen Clusius College... 3 Taal en rekenen... 4 Positieve intake... 4 Beroepsbegeleidende

Nadere informatie

AWBZ-zorg aanvragen, hoe regelt u dat?

AWBZ-zorg aanvragen, hoe regelt u dat? AWBZ-zorg aanvragen, hoe regelt u dat? AWBZ: zorg bij ziekte, handicap of ouderdom Als u zorg wilt die wordt betaald uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ), onderzoekt het Centrum indicatiestelling

Nadere informatie

Mediation in goed overleg tot een oplossing komen

Mediation in goed overleg tot een oplossing komen Mediation in goed overleg tot een oplossing komen Voor de oplossing van klachten in het onderwijs biedt Onderwijsgeschillen mediation aan. Deze folder legt uit hoe mediation werkt. Als er een klacht is

Nadere informatie

Bijlage 1. Overzicht geschillen en procedures

Bijlage 1. Overzicht geschillen en procedures Bijlage 1. Overzicht geschillen en procedures 1. Schoolbestuur heeft een geschil met ouders rond toelating en verwijdering. 2. Schoolbestuur of ouder heeft geschil met samenwerkingsverband over toelaatbaarheid

Nadere informatie

AWBZ-zorg aanvragen, hoe regelt u dat?

AWBZ-zorg aanvragen, hoe regelt u dat? AWBZ-zorg aanvragen, hoe regelt u dat? AWBZ: zorg bij ziekte, handicap of ouderdom Als u zorg wilt die wordt betaald uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ), onderzoekt het Centrum indicatiestelling

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking. Decanaat

Studeren met een functiebeperking. Decanaat Studeren met een functiebeperking Decanaat Studeren met een functiebeperking Bij een functiebeperking wordt vaak gedacht aan een zichtbare handicap, zoals een visuele, auditieve of motorische beperking.

Nadere informatie

Inburgeringsexamen: voorwaarde voor naturalisatie in het buitenland

Inburgeringsexamen: voorwaarde voor naturalisatie in het buitenland Inburgeringsexamen: voorwaarde voor naturalisatie in het buitenland 1. Waarom deze publicatie? 2. Hoe ziet het inburgeringsexamen eruit? U moet het inburgeringsexamen halen om Nederlander te kunnen worden.

Nadere informatie

o Vallen er veel studenten uit? o Zijn er veel moeilijke vakken, zo ja, welke? o Hoeveel contacturen zijn er / hoeveel zelfstudie moet je doen?

o Vallen er veel studenten uit? o Zijn er veel moeilijke vakken, zo ja, welke? o Hoeveel contacturen zijn er / hoeveel zelfstudie moet je doen? Gaan studeren Wil je na je havo-, vwo- of mbo-diploma graag verder studeren aan een hogeschool of universiteit? Maar weet je niet zeker of dat kan vanwege je functiebeperking? Dan helpt deze folder je

Nadere informatie

Hebt u zorg nodig? Informatie over de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en het aanvragen van zorg

Hebt u zorg nodig? Informatie over de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en het aanvragen van zorg Hebt u zorg nodig? Informatie over de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en het aanvragen van zorg JANUARI 2010 INHOUDSOPGAVE Waar gaat deze folder over? Welke zorg hoort bij de AWBZ? Vijf zorgfuncties

Nadere informatie

Klik om de stijl te bewerken. Wat heb je (nodig)? Wel of geen diagnose vereist? Studiemiddag 1 oktober 2015 VU Amsterdam

Klik om de stijl te bewerken. Wat heb je (nodig)? Wel of geen diagnose vereist? Studiemiddag 1 oktober 2015 VU Amsterdam Klik om de stijl te bewerken Wat heb je (nodig)? Wel of geen diagnose vereist? Studiemiddag 1 oktober 2015 VU Amsterdam Klik de stijl te bewerken Introductie op het thema. Marian de Groot, directeur handicap

Nadere informatie

Regeling klachten en geschillen

Regeling klachten en geschillen Regeling klachten en geschillen Inleiding Als een leerling extra ondersteuning nodig heeft, wordt dat georganiseerd volgens de regels van het samenwerkingsverband (SWV). Meestal gaat dat in goed overleg,

Nadere informatie

U I T S P R A A K 1 5 1 0 5

U I T S P R A A K 1 5 1 0 5 U I T S P R A A K 1 5 1 0 5 van het College van beroep voor de examens van de Universiteit Leiden inzake het beroep van [naam], appellant tegen de Bestuursraad van het ICLON, verweerder 1. Ontstaan en

Nadere informatie

Intake en toelating ROC Midden Nederland Veelgestelde vragen. April 2015

Intake en toelating ROC Midden Nederland Veelgestelde vragen. April 2015 Intake en toelating ROC Midden Nederland Veelgestelde vragen April 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Diverse vragen over negatief adviseren, afwijzen en afmelden 4 2.1 Wat doet ROC MN als een leerling

Nadere informatie

Gelijke behandeling. informatie voor werknemers

Gelijke behandeling. informatie voor werknemers Gelijke behandeling informatie voor werknemers Gelijke behandeling: informatie voor werknemers Het is wettelijk bepaald dat iemand niet ongelijk behandeld mag worden vanwege zijn godsdienst, levensovertuiging,

Nadere informatie

WIE VOERT DE REGIE? STUDENT OF INSTELLING?

WIE VOERT DE REGIE? STUDENT OF INSTELLING? WIE VOERT DE REGIE? STUDENT OF INSTELLING? handicap + studie Linda Nieuwenhuijsen Nationale dyslexie conferentie 2010 13 oktober 2010 WIE IS VERANTWOORDELIJK? STUDENT, INSTELLING OF OVERHEID? handicap

Nadere informatie

Geschillencommissie passend onderwijs Informatie voor ouders

Geschillencommissie passend onderwijs Informatie voor ouders Geschillencommissie passend onderwijs Informatie voor ouders Over (niet) toelaten, verwijderen en het ontwikkelingsperspectief van leerlingen Goed passend onderwijs voor ieder kind! Vanaf 1 augustus 2014

Nadere informatie

Studeren aan het hbo. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

Studeren aan het hbo. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g Studeren aan het hbo Inhoud van de presentatie Kenmerken van het hbo Verschil tussen havo en hbo Verschil hbo en universiteit Opbouw van een hbo-opleiding Studieresultaten en begeleiding Toelating en aanmelding

Nadere informatie

Uw kind gaat naar het mbo HORIZONCOLLEGE.NL ALKMAAR HEERHUGOWAARD HOORN PURMEREND

Uw kind gaat naar het mbo HORIZONCOLLEGE.NL ALKMAAR HEERHUGOWAARD HOORN PURMEREND HORIZONCOLLEGE.NL ALKMAAR HEERHUGOWAARD HOORN PURMEREND Uw kind gaat naar het mbo Inhoud 1 Uw kind gaat naar het mbo p3 - De overstap naar het mbo 2 Een beroep leren op het Horizon College p4 - Uw kind

Nadere informatie

BESLUIT COLLEGE VAN BESTUUR

BESLUIT COLLEGE VAN BESTUUR BESLUIT COLLEGE VAN BESTUUR Nummer : 763 Paraaf: Onderwerp : Reglement Studiekeuzecheck Windesheim (van toepassing voor de inschrijving voor het studiejaar 2016-2017) Besluit : Het College van Bestuur

Nadere informatie

Regeling Bestuursbeurzen voor studentbestuurders in studentenorganisaties van Hogeschool Utrecht en de Universiteit Utrecht

Regeling Bestuursbeurzen voor studentbestuurders in studentenorganisaties van Hogeschool Utrecht en de Universiteit Utrecht Regeling Bestuursbeurzen voor studentbestuurders in studentenorganisaties van Hogeschool Utrecht en de Universiteit Utrecht Art. 7.51 en art. 7.51h van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk

Nadere informatie

Veelgestelde vragen. Studentenstatuut en examens

Veelgestelde vragen. Studentenstatuut en examens Veelgestelde vragen Studentenstatuut en examens Algemeen In dit document vind je vragen die vaak gesteld worden over het Studentenstatuut en over examens. Staat jouw vraag er niet bij? Neem dan contact

Nadere informatie

Deelnemersstatuut Jouw rechten en plichten bij AOC de Groene Welle-VO-MBO. Inhoud

Deelnemersstatuut Jouw rechten en plichten bij AOC de Groene Welle-VO-MBO. Inhoud Deelnemersstatuut Jouw rechten en plichten bij AOC de Groene Welle-VO-MBO Inhoud Hoofdstuk 1: Inleiding Hoofdstuk 2: Waar moet de school voor zorgen? Hoofdstuk 3: Wanneer laten we je toe op deze school?

Nadere informatie

Verzoek Voorziening beroepsonderwijs bij arbeidsongeschiktheid of bijzondere omstandigheden

Verzoek Voorziening beroepsonderwijs bij arbeidsongeschiktheid of bijzondere omstandigheden Verzoek Voorziening beroepsonderwijs bij arbeidsongeschiktheid of bijzondere omstandigheden Dit formulier Heb je door arbeidsongeschiktheid of bijzondere omstandigheden studievertraging opgelopen en kun

Nadere informatie

U heeft zorg nodig. Hoe regelt u dat?

U heeft zorg nodig. Hoe regelt u dat? U heeft zorg nodig. Hoe regelt u dat? U wilt zorg die betaald wordt uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). U kunt daar altijd een aanvraag voor doen. Het CIZ (Centrum indicatiestelling zorg)

Nadere informatie

BESLUIT COLLEGE VAN BESTUUR

BESLUIT COLLEGE VAN BESTUUR BESLUIT COLLEGE VAN BESTUUR Nummer : 684 Paraaf: Onderwerp : Reglement Studiekeuzecheck Windesheim (Aanmelding, studiekeuzeactiviteiten en studiekeuzeadvies voor het studiejaar 2014-2015) Besluit : Het

Nadere informatie

Ontevreden? Laat het ons weten!

Ontevreden? Laat het ons weten! Ontevreden? Laat het ons weten! 1 Inhoudsopgave Welke soort klachten zijn er? 3 Kan ik iemand anders mijn klacht in laten dienen? 6 Wat zijn de kosten? 6 Waar vind ik meer informatie? 6 Adressen 7 2 Wat

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling

Onderwijs- en examenregeling Onderwijs- en examenregeling Inhoud Inhoud... 1 Inleiding... 2 De opleiding... 3 Leren op school... 3 Leren in de praktijk (LIP)... 3 Leren in het bedrijf... 3 Onderwijstijd... 4 Beroepspraktijkvorming...

Nadere informatie

Leidraad voor kleding op scholen

Leidraad voor kleding op scholen Leidraad voor kleding op scholen KS Fectio Vastgesteld door het DTO Vastgesteld door het bestuur Vastgesteld door de GMR d.d.: d.d.: d.d.: KS Fectio 1 Inleiding Wij leven in een maatschappij die in beweging

Nadere informatie

Het discriminatieverbod en redelijke aanpassingen

Het discriminatieverbod en redelijke aanpassingen Het discriminatieverbod en redelijke aanpassingen Integraal gebaseerd op de presentatie van Annelies D Espallier op de ontmoetingsdag van het SIHO voor de aanspreekpunten op 13/06/2013. Annelies D Espallier

Nadere informatie

Geschil over het niet indiceren van kortdurend verblijf

Geschil over het niet indiceren van kortdurend verblijf Onderwerp Zorgvorm Geschil over het niet indiceren van kortdurend verblijf Kortdurend verblijf Datum 25 april 2014 Uitgebracht aan Soort uitspraak Samenvatting CIZ Advies als bedoeld in artikel 58 AWBZ

Nadere informatie

Inhoudsopgave. DE BEOORDELING DOOR CLIENT FIRST 7 Wat beoordeelt ClientFirst

Inhoudsopgave. DE BEOORDELING DOOR CLIENT FIRST 7 Wat beoordeelt ClientFirst Inhoudsopgave WAT IS DE TEGEMOETKOMING TOG 3 Wat is blijvend of voorlopig blijvend gehandicapt Wanneer krijgt u een tegemoetkoming TOG Wanneer gaat de tegemoetkoming TOG in Hoe hoog is de tegemoetkoming

Nadere informatie

1 Bevoegdheid tot besluitneming 2 Geen toelating 3 Wetten 4 schorsing 5 Schorsing (PO/VO en MBO) 6 Verwijdering Bevoegdheid tot besluitneming

1 Bevoegdheid tot besluitneming 2 Geen toelating 3 Wetten 4 schorsing 5 Schorsing (PO/VO en MBO) 6 Verwijdering Bevoegdheid tot besluitneming 1 Bevoegdheid tot besluitneming 2 Geen toelating 3 Wetten 4 schorsing 5 Schorsing (PO/VO en MBO) 6 Verwijdering Bevoegdheid tot besluitneming De bevoegdheid tot toelating, schorsing en verwijdering van

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: De verschillende soorten onderwijsniveaus na de basisschool 3

Hoofdstuk 2: De verschillende soorten onderwijsniveaus na de basisschool 3 2012-2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Advisering en schoolkeuze 1 Hoofdstuk 2: De verschillende soorten onderwijsniveaus na de basisschool 3 Hoofdstuk 3: Overzicht van alle Utrechtse scholen en hun onderwijsniveaus

Nadere informatie

De term functiebeperking wordt gebruikt als verzamelbegrip en omvat chronische ziekte, psychische of lichamelijke klachten, dyslexie en dyscalculie.

De term functiebeperking wordt gebruikt als verzamelbegrip en omvat chronische ziekte, psychische of lichamelijke klachten, dyslexie en dyscalculie. Inleiding Deze brochure is bedoeld voor (aspirant) studenten met een functiebeperking. Studeren met een functiebeperking is vaak niet eenvoudig. Zo kan een chronische ziekte vermoeidheid en pijn veroorzaken

Nadere informatie

het college van beroep voor de examens van de Saxion Hogeschool (hierna: CBE), verweerder.

het college van beroep voor de examens van de Saxion Hogeschool (hierna: CBE), verweerder. Zaaknummer : 2013/079 Rechter(s) : mrs. Loeb, De Rijke-Maas, Borman Datum uitspraak : 21 augustus 2013 Partijen : Appellante tegen CBE Saxion Hogeschool Trefwoorden : [tijdig]aanvoeren gronden, deficiëntie,

Nadere informatie

Mediation bij Onderwijsgeschillen

Mediation bij Onderwijsgeschillen Mediation bij Onderwijsgeschillen In goed overleg tot een oplossing komen Onderwijsgeschillen biedt mediation aan bij alle soorten conflicten in het onderwijs. Alle scholen die bij Onderwijsgeschillen

Nadere informatie

Hogeschool voor de Kunsten. Geachte mevrouw...,

Hogeschool voor de Kunsten. Geachte mevrouw..., Hogeschool voor de Kunsten Onderwerp Advies 2011/06 Uw brief van Uw kenmerk Datum 10 mei 2011 Ons kenmerk CGB 2010-0198 AP Geachte mevrouw...., Tijdens een eerdere procedure bij de Commissie hebt u aangegeven

Nadere informatie

Uw kind gaat naar het mbo HORIZONCOLLEGE.NL ALKMAAR HEERHUGOWAARD HOORN PURMEREND

Uw kind gaat naar het mbo HORIZONCOLLEGE.NL ALKMAAR HEERHUGOWAARD HOORN PURMEREND HORIZONCOLLEGE.NL ALKMAAR HEERHUGOWAARD HOORN PURMEREND Uw kind gaat naar het mbo Inhoud 1 Uw kind gaat naar het mbo p3 - De overstap naar het mbo 2 Een beroep leren op het Horizon College p4 - Uw kind

Nadere informatie

Aanvraagformulier leerlingenvervoer 2015-2016

Aanvraagformulier leerlingenvervoer 2015-2016 Postadres: Postbus 140-9500 AC Stadskanaal Tel. (0599) 631 631- Fax (0599) 620 744 Aanvraagformulier leerlingenvervoer 2015-2016 (Voortgezet) speciaal onderwijs De toekenning voor bekostiging van de vervoerskosten

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 Antwoorden studie-eindvragen

Hoofdstuk 3 Antwoorden studie-eindvragen Hoofdstuk 3 Antwoorden studie-eindvragen 3.1 a Er is geen sprake van een draagkrachtige motivering, want de redenering van het college van B&W is niet begrijpelijk (zie het antwoord op tussenvraag 3.4).

Nadere informatie

Achtergronden van de wet ( knelpunten huidig systeem) en doelen van deze wet:

Achtergronden van de wet ( knelpunten huidig systeem) en doelen van deze wet: BIJLAGE 1 Hoofdpunten wet Passend Onderwijs Leeswijzer: Dit document geeft in het kort de inhoud en de consequenties van de nieuwe wet op het passend onderwijs weer. De wetgever is zeer ambitieus en optimistisch

Nadere informatie

U heeft bij de Nationale ombudsman een klacht ingediend. En dan?

U heeft bij de Nationale ombudsman een klacht ingediend. En dan? U heeft bij de Nationale ombudsman een klacht ingediend. En dan? U heeft bij de Nationale ombudsman een klacht ingediend. En dan? U heeft bij de Nationale ombudsman een klacht ingediend. Daarna hoort u

Nadere informatie

Op eigen kracht maar niet alleen

Op eigen kracht maar niet alleen uwv.nl/wajong werk.nl Op eigen kracht maar niet alleen Wat u moet weten als u Wajong aanvraagt Meer informatie Deze brochure geeft algemene informatie. Heeft u na het lezen nog vragen? Kijk dan op uwv.nl/wajong.

Nadere informatie

Met de rugzak naar school

Met de rugzak naar school leerlinggebonden F I N A N C I E R I N G Publicatie van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen Productie directie Voorlichting, Leo Wijnhoven Vormgeving Maarten Balyon, grafische vormgeving,

Nadere informatie

KLACHTENREGELING ONS MIDDELBAAR ONDERWIJS

KLACHTENREGELING ONS MIDDELBAAR ONDERWIJS KLACHTENREGELING ONS MIDDELBAAR ONDERWIJS 2011. Ons Middelbaar Onderwijs, Tilburg Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand,

Nadere informatie

Povo. Ouderbrochure POVO. Uitleg voor ouders over de overstap van de basisschool naar het voortgezet onderwijs 2013-2014

Povo. Ouderbrochure POVO. Uitleg voor ouders over de overstap van de basisschool naar het voortgezet onderwijs 2013-2014 Povo Ouderbrochure POVO Uitleg voor ouders over de overstap van de basisschool naar het voortgezet onderwijs 2013-2014 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Advisering en schoolkeuze 1 Hoofdstuk 2: De verschillende

Nadere informatie

KLEDINGPROTOCOL DR. SCHAEPMANSTICHTING

KLEDINGPROTOCOL DR. SCHAEPMANSTICHTING KLEDINGPROTOCOL DR. SCHAEPMANSTICHTING 21 maart 2011 Dr. Schaepmanstichting Enschedesestraat 68 7551 EP Hengelo Ov Kledingprotocol Dr. Schaepmanstichting definitief 21 maart 2011 1 Kledingprotocol Dr.

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Studeren met een functiebeperking Informatie voor aspirant-studenten 1 Studiesuccescentrum Windesheim Inhoud Studeren met een functiebeperking, informatie voor aspirant-studenten... 1 Studeren met een

Nadere informatie

Handicap of chronische ziekte: doeltreffende aanpassingen. Juridische instrumenten voor gelijkwaardig burgerschap

Handicap of chronische ziekte: doeltreffende aanpassingen. Juridische instrumenten voor gelijkwaardig burgerschap Handicap of chronische ziekte: doeltreffende aanpassingen Juridische instrumenten voor gelijkwaardig burgerschap Datum: 1 februari 2010 Tekst en samenstelling: Najat Bocchah (Art.1), Dick Houtzager (Art.1)

Nadere informatie

Intake- en vrijstellingsregels voor de HBO-bacheloropleiding Informatica 2013-2014 Vastgesteld door de examencommissie NOH-I op 16 september 2013.

Intake- en vrijstellingsregels voor de HBO-bacheloropleiding Informatica 2013-2014 Vastgesteld door de examencommissie NOH-I op 16 september 2013. Intake- en vrijstellingsregels voor de HBO-bacheloropleiding Informatica 2013-2014 Vastgesteld door de examencommissie NOH-I op 16 september 2013. Artikel 1. Begripsbepaling. In deze regeling wordt verstaan

Nadere informatie

Aanvraagformulier leerlingenvervoer 2015-2016

Aanvraagformulier leerlingenvervoer 2015-2016 Postadres: Postbus 140-9500 AC Stadskanaal Tel. (0599) 631 631- Fax (0599) 620 744 Aanvraagformulier leerlingenvervoer 2015-2016 Gehandicapte leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs De toekenning

Nadere informatie

IEDEREEN NAAR SCHOOL

IEDEREEN NAAR SCHOOL IEDEREEN NAAR SCHOOL Leerplicht en aanpak van schoolverzuim Bestemd voor ouders, verzorgers en leerlingen in het voortgezet onderwijs 1. Woord vooraf Met een goede schoolopleiding en een diploma op zak

Nadere informatie

U I T S P R A A K 1 3-0 87

U I T S P R A A K 1 3-0 87 U I T S P R A A K 1 3-0 87 van het College van beroep voor de examens van de Universiteit Leiden inzake het beroep XXX, appellant tegen het Bestuur van de Faculteit der Geesteswetenschappen, verweerder

Nadere informatie

De onderwijs- en examenregeling

De onderwijs- en examenregeling De onderwijs- en examenregeling Algemeen In de onderwijs- en examenregeling (OER) wordt informatie gegeven over het onderwijs van een opleiding of een groep van opleidingen. Heeft de OER betrekking op

Nadere informatie

Belangenbehartiger Volmacht, onderbewindstelling en mentorschap

Belangenbehartiger Volmacht, onderbewindstelling en mentorschap Centrum voor Neuropsychiatrie Ouderenpsychiatrie Belangrijk genoeg om te lezen... Maarsheerd Handige tips bij al uw administratieve en financiële zaken Informatie voor cliënten en naastbetrokkenen Informatie

Nadere informatie

Gaan studeren met een functiebeperking

Gaan studeren met een functiebeperking Gaan studeren met een functiebeperking Anita Dingelstad, studentendecaan bij Student & Career Support Ouderavond 1 Inhoud presentatie Introductie Studeren met een functiebeperking (fube) Wettelijk kader

Nadere informatie

Ontevreden? Laat het ons weten!

Ontevreden? Laat het ons weten! Ontevreden? Laat het ons weten! 2 Inhoud Wat kan ik doen als ik een klacht heb? Stel, u vindt dat een medewerker van CZ u niet goed heeft geholpen. Wat kan ik doen als ik een klacht heb? Welke soorten

Nadere informatie

Als ouders niet meer samen zijn

Als ouders niet meer samen zijn Algemene informatie Als ouders niet meer samen zijn Informatiefolder over de rechten en plichten van gescheiden ouders bij hulpverlening aan kinderen 1 2 Waarover gaat deze folder? Uw kind bezoekt binnenkort

Nadere informatie