ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN"

Transcriptie

1 INTERLINE DEVENTER BEKKENBODEMPROBLEMATIEK Maart 2010 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding De werkgroep is een multidisciplinaire werkgroep gynaecologie / urologie / huisartsen / bekkenfysiotherapeuten. Leden: Gynaecologen: Annemarie Weis Huisartsen: Doreth Teunissen Sandra Jeursen Wim Veldhuis Uroloog: Else Joustra Bekkenfysiotherapeuten: Marijke Tijhuis De werkafspraak sluit aan op de NHG standaard Incontinentie voor urine (2006), het tweede deel is een toevoeging over prolaps. Er is een door Zwolse bekkenfysiotherapeuten geschreven patiënteninstructie bekkenbodemoefeningen, die te downloaden is via Bijlagen: - Werkafspraak bekkenbodemproblematiek Deel 1: Incontinentie voor urine Deel 2: Prolaps - Patienteninstructie bekkenbodemoefeningen - Mictielijst

2

3 Casusschets 1 Zie werkafspraak deel 1 pg 1 Vraag 1: Bespreekt u dit met haar? Inventariseren, waarom wel of niet. Toelichting waarom vrouwen zelf niet komen - Ze denken dat er niets aan te doen is, schaamte, ze zijn tevreden met incontinentiemateriaal. Vraag 2: Welk type incontinentie vermoedt u? Stress incontinentie. Uitleg types zoals onder Begrippen genoemd. Vraag 3: Hoe vaak denkt u dat deze incontinentie op deze leeftijd voorkomt? % Leerdoel 1: Kennis van de verschillende vormen van incontinentie (deel 1, begrippen). Stelling 1: Ik vraag actief naar incontinentie bij elke vorm van gynaecologisch onderzoek. Ja / Nee

4 Casusschets 2 Zie werkafspraak deel 1 anamnese, LO, aanvullend onderzoek. Vraag 1: Wat wilt u meer weten? Andere anamnesevragen zoals op werkafspraak toelichten. Vraag 2: Wat doet u aan lichamelijk onderzoek? Met name toelichting vaginaal toucher. Toelichting door bekkenfysiotherapeut. Toelichting Bericht Inwendige palpatie van de bekkenbodemmusculatuur. Vraag 3: Adviseert u in dit geval een mictiedagboek bij te houden? 1. Ja voorbeeld, uitleg hoe het werkt, welke interpretatie (volume, frequentie), hoe te verkrijgen (zie WA). Vraag 4: Wat is uw beleid? Zie deel 1, pg 2 Werkafspraak, Algemeen Beleid. Leerdoel 2: Wat kan de huisarts zelf (deel 1): - Anamnese (kort) - lichamelijk onderzoek: m.n. gebruik/bewustzijn bekkenbodem: kan een patiente op aanvraag de bekkenbodem aanspannen - aanvullend onderzoek: met name mictielijst - algemeen beleid (kort) Stelling 2: Een mictie dagboek is onontbeerlijk bij het bepalen van het type urine incontinentie. Juist

5 Casusschets 3 Zie werkafspraak deel 1 Beleid Stress incontinentie Vraag 1: Wat is uw behandelingsvoorstel? 1. Oefeninstructie: Toelichting, instructie voor patiënte via 2. Fysiotherapeut: Toelichting bekkenfysiotherapeut Vraag 2: Wat is uw volgende stap? 2. Verwijzen naar de gynaecoloog: altijd eerst bekkenfysiotherapeut! 4. Een (klap)tampon/kubus/pessarium: Kan geprobeerd worden, maar lang niet altijd succesvol. 5. Anders bekkenfysiotherapeut is relevant voor de behandeling. Leerdoel 3: Beleid bij stressincontinentie (deel 1): - met name uitleg bekkenbodemoefeningen, waneer welke therapeut. - (klap)tampon, kubus, pessarium (kort, leerdoel 6) Stelling 3: Urine incontinentie kan in 70-80% in de eerste lijn worden behandeld. Juist

6 Casusschets 4 Zie werkafspraak deel 1, pg 3, Beleid Urgency incontinentie Vraag 1: Wat is Uw beleid? 3. Blaastraining. 4. Bekkenfysiotherapie. Vraag 2: Welk medicament kiest U? 1,2 en 4 is juist, zie Werkafspraak. 3. Flavoxaat (Urispas) : is obsoleet Desgewenst toelichting werkingsmechanisme, indicaties, bijwerkingen en contraindicaties. Ook toelichting oestrogenencreme. Vraag 3: Wat doet u? Verwijzing bekkenbodempoli. Leerdoel 4: Beleid bij urgency-incontinentie (deel 1) en verwijsindicaties: - uitleg, blaastraining, medicatie - verwijsindicaties incontinentie Stelling 4: Bij urge incontinentie is, naast algemene adviezen, de eerste keus van behandeling: medicatie. Onjuist

7 Casusschets 5 Zie werkafspraak deel 2 Vraag 1: Aanvullende gegevens Zie pg 1, anamnese. Met name obstipatie is van belang. Vraag 2: Doet u lichamelijk onderzoek? 2+4: VT maar vooral laten persen. - Bespreken dat de vrouw moet persen om de volledige prolaps te zien. - Uitleg verschil cystocele, rectocele, descensus, enterocele. Vraag 3: Behandelingsvoorstel Alles kan zinvol zijn, maar met name 3 - pessarium Uitleg voor en tegens, bij ouderen en jongeren. Pg 2. Ook operatie heeft tijdelijk effect. Vraag 4: pessarium Uitleg en demonstratie pessaria. Aangeven controlebeleid. Vraag 5: Buiten werkafspraak. Leerdoel 5: Wat kan de huisarts zelf doen bij prolaps (deel 2): - anamnese, lich en aanv onderzoek (kort) - evaluatie + type prolaps Stelling 5: 5a. Leeftijd is bepalend voor keuze behandeling prolaps. Onjuist 5b. Een pessarium dient zeker iedere 3 maanden gecontroleerd te worden. Onjuist

8 Casusschets 6 Vraag 1 -uitlokkende factoren? -mictieklachten mn frequency en urgency, incontinentie -defaecatiepatroon -pijn bij het vrijen? -buikpijnklachten? Vraag 2 -oppervlakkig of diep? vanaf sexarche of secundair onstaan? -seksueel misbruik in de voorgeschiedenis? Vraag 3 Geen speculumonderzoek! Vaginakweek kan prima zonder speculum worden afgenomen VT: met 1 vinger mn ter beoordeling tonus en pijnlijkheid bekkenbodem. Vraag 4 Bekkenbodemhypertonie. Uitleg mechanisme en scala van klachten die hierbij kunnen passen Vraag 5 Alle opties zijn goed, soms ook samen: bijv. zgn. tweesporenbeleid van fysiotherapeut en seksuoloog. Pelotetherapie (=gedragstherapie) kan pas als er in rust goede relaxatie van de bekkenbodem is bereikt. Uitleg over relatie bekkenbodemhypertonie en klachten essentieel. Leerdoel 6: De huisarts weet het klachtenpatroon van bekkenbodemhypertonie herkennen, hoie de diagnose gesteld kan worden en welke behandelmogelijkheden er zijn Stelling 6: Bij dyspareunieklachten moet je altijd naar seksueel misbruik vragen. Juist Bekkenbodemhypertonie geeft als klacht: a. urge-incontinentie. Juist b. stress-incontinentie Juist

Bekkenbodemproblematiek ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

Bekkenbodemproblematiek ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE Bekkenbodemproblematiek Concept dd 27 maart 2007 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding De werkgroep is een multidisciplinaire werkgroep gynaecologie

Nadere informatie

Bekkenbodemproblematiek CASUSSCHETSEN

Bekkenbodemproblematiek CASUSSCHETSEN INTERLINE Bekkenbodemproblematiek Concept dd 27 maart 2007 CASUSSCHETSEN Casusschets 1 Mw Adams, 46 jaar, komt op het spreekuur voor een uitstrijkje. Voor het inbrengen van het speculum vraagt u haar wat

Nadere informatie

PowerPoint presentatie

PowerPoint presentatie PowerPoint presentatie Urine-incontinentie bij ouderen Doreth Teunissen huisarts/onderzoeker 2 december 2010, RAI Amsterdam Opzet - (patho)fysiologie continentie - prevalentie - wie zoekt hulp - behandelingsmogelijkheden

Nadere informatie

UROLOGIE achtergronden casusschetsen

UROLOGIE achtergronden casusschetsen UROLOGIE achtergronden casusschetsen 1 Voorstel wijzigingen bij herziening werkafspraak kunnen op de laatste pagina worden genoteerd. 1 april 2003 herzien maart 2004 Casusschets 1 UROLOGIE ACHTERGRONDEN

Nadere informatie

UROLOGIE ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

UROLOGIE ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN 1 april 2003 herzien maart 2004 UROLOGIE ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Casusschets 1 Zie Werkafspraak Pijnloze Hematurie onder Microscopische hematurie Antwoord:

Nadere informatie

Voorbereiding Uw eerste bezoek op de bekkenbodempolikliniek: Behandelmogelijkheden

Voorbereiding Uw eerste bezoek op de bekkenbodempolikliniek: Behandelmogelijkheden Bekkenbodempoli U bent doorverwezen naar de bekkenbodempolikliniek, hier wordt verder onderzoek en de eventuele behandeling van bekkenbodemklachten verricht. Deze folder is bedoeld om inzichtelijk te maken

Nadere informatie

Urine incontinentie bij vrouwen

Urine incontinentie bij vrouwen Urine incontinentie bij vrouwen Ellen van der Linden, uroloog Mesos Annemiek ter Horst, bekkenfysiotherapeut stelling Uitgaand van een standaardpraktijk van 2350 patiënten, verwacht je ongeveer 30 vrouwen

Nadere informatie

INTERLINE GYNAECOLOGIE 2014 januari 2014 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

INTERLINE GYNAECOLOGIE 2014 januari 2014 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE GYNAECOLOGIE 2014 januari 2014 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding Deze Interline gaat over de volgende werkafspraken: - Subfertiliteit (herzien) -

Nadere informatie

REUMATOLOGIE ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

REUMATOLOGIE ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN REUMATOLOGIE ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN April 2004 Inleiding De werkafspraak Reumatologie is in 2004 gepubliceerd, aansluitend op de bestaande NHG standaard en

Nadere informatie

Incontinentiepoli voor Vrouwen. Algemene informatie

Incontinentiepoli voor Vrouwen. Algemene informatie Incontinentiepoli voor Vrouwen Algemene informatie 1 Incontinentie In deze folder geven wij u in het kort informatie over verschillende vormen van incontinentie. Incontinentie is ongewild urineverlies.

Nadere informatie

Baas over je blaas Stressincontinentie bij vrouwen

Baas over je blaas Stressincontinentie bij vrouwen Baas over je blaas Stressincontinentie bij vrouwen Huisartsenclinic 2017 Henriëtte Engel, huisarts, kaderarts urogynaecologie Maaike Gerritse, urogynaecoloog Inhoud Stressincontinentie; wat is het probleem

Nadere informatie

INTERLINE GYNAECOLOGIE 2014 Concept dd 26 nov 2013 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

INTERLINE GYNAECOLOGIE 2014 Concept dd 26 nov 2013 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE GYNAECOLOGIE 2014 Concept dd 26 nov 2013 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding Deze Interline gaat over de volgende werkafspraken: - Subfertliteit (herzien)

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling. Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante

Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling. Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante Bedrijfsnamen relaties met bedrijven Sponsoring Sanofi Takeda Nederland BV Teva Nederland

Nadere informatie

Verzakking en incontinentieproblemen bij vrouwen VIP Poli

Verzakking en incontinentieproblemen bij vrouwen VIP Poli Verzakking en incontinentieproblemen bij vrouwen VIP Poli H.313157.0610 Inleiding U bent via uw huisarts aangemeld voor de VIP poli. Om in korte tijd zonder herhaalbezoeken een beeld te kunnen krijgen

Nadere informatie

INTERLINE Plastische Chirurgie 2016 februari 2016 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

INTERLINE Plastische Chirurgie 2016 februari 2016 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE Plastische Chirurgie 2016 februari 2016 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding De eerste Interline Plastische Chirurgie is gegeven in 2006. Dit is gedeeltelijk

Nadere informatie

REUMATOLOGIE achtergronden casusschetsen

REUMATOLOGIE achtergronden casusschetsen REUMATOLOGIE achtergronden casusschetsen 1 Voorstel wijzigingen bij herziening werkafspraak kunnen op de laatste pagina worden genoteerd. REUMATOLOGIE ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN

Nadere informatie

Bekkenfysiotherapie. multidisciplinair samenwerken

Bekkenfysiotherapie. multidisciplinair samenwerken Bekkenfysiotherapie multidisciplinair samenwerken MSc Bekkenfysiotherapie: Lieke Wiggers (Fysiotherapie Noordman) Margo Versteeg (Fysiotherapie de Werfheegde) 3 november 2016, EZH-conferentie Inhoud Bekkenbodem

Nadere informatie

NVOG Voorlichtingsbrochure PESSARIUM BIJ VERZAKKING EN INCONTINENTIE

NVOG Voorlichtingsbrochure PESSARIUM BIJ VERZAKKING EN INCONTINENTIE NVOG Voorlichtingsbrochure PESSARIUM BIJ VERZAKKING EN INCONTINENTIE PESSARIUM BIJ VERZAKKING EN INCONTINENTIE 1. Wat is een pessarium? 2. Wanneer kiest u voor een pessarium? 3. Hoe wordt een pessarium

Nadere informatie

LUMBAAL RADICULAIR SYNDROOM

LUMBAAL RADICULAIR SYNDROOM INTERLINE LUMBAAL RADICULAIR SYNDROOM maart 2017 Inleiding Zie de werkafspraak Lumbaal radiculair syndroom De huidige werkgroep bestaat uit: Huisartsen: Annemiek Meutstege Martin Olieman Bonne Rik Wesseler

Nadere informatie

Pessarium bij genitale verzakking en incontinentie

Pessarium bij genitale verzakking en incontinentie Pessarium bij genitale verzakking en incontinentie Pessarium bij genitale verzakking en incontinentie Een pessarium is een kunststof voorwerp dat in de vagina kan worden ingebracht om de verzakking te

Nadere informatie

Bekkenbodemcentrum. Bekkenfysiotherapie

Bekkenbodemcentrum. Bekkenfysiotherapie Bekkenbodemcentrum Bekkenfysiotherapie 2009 NVOG Het copyright en de verantwoordelijkheid voor deze folder berusten bij de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) in Utrecht. Leden

Nadere informatie

Incontinentiespreekuur voor vrouwen. Urologie en Gynaecologie

Incontinentiespreekuur voor vrouwen. Urologie en Gynaecologie Incontinentiespreekuur voor vrouwen Urologie en Gynaecologie Incontinentiespreekuur U bent door uw huisarts doorverwezen naar het Incontinentiespreekuur voor vrouwen van Zuyderland Medisch Centrum. Dit

Nadere informatie

Lumbaal radiculair syndroom ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

Lumbaal radiculair syndroom ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE Lumbaal radiculair syndroom Inleiding maart 2017 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Zie de werkafspraak Lumbaal radiculair syndroom De huidige werkgroep bestaat

Nadere informatie

Fysiotherapie bij bekkenbodemproblemen

Fysiotherapie bij bekkenbodemproblemen 00 Fysiotherapie bij bekkenbodemproblemen aanvullende informatie bij de folder 'Bekkenbodemproblemen bij vrouwen' Poli Gynaecologie De inhoud van deze voorlichtingsfolder is mede samengesteld door de Nederlandse

Nadere informatie

Verzakkingsklachten bij vrouwen

Verzakkingsklachten bij vrouwen Verzakkingsklachten bij vrouwen Bij een verzakking zakken de organen in het bekken omlaag. Een verzakking kan aan de buitenkant tussen de benen zichtbaar zijn. Bij persen is dit vaak beter te zien. Er

Nadere informatie

Stappenplan urine-incontinentie in de eerste lijn

Stappenplan urine-incontinentie in de eerste lijn Stappenplan urine-incontinentie in de eerste lijn Preventie van urine-incontinentie en complicaties bij zelfstandig wonende ouderen Stap 1: Screenen op urine-incontinentie in de eerste lijn Verliest u

Nadere informatie

Achtergronden casusschetsen astma/ copd

Achtergronden casusschetsen astma/ copd Achtergronden casusschetsen astma/ copd 7 augustus 2000 Inleiding Dit Interline programma is gemaakt voor groepen die (meer dan) een jaar geleden het longproject hebben gevolgd. Het is gedeeltelijk een

Nadere informatie

Bekkenbodemexpertisecentrum Leeuwarden (BCL) voor mannen en vrouwen

Bekkenbodemexpertisecentrum Leeuwarden (BCL) voor mannen en vrouwen Waar hij staat, kan ook zij worden gelezen (en andersom). Uw huisarts of specialist heeft u naar het Bekkenbodem-expertisecentrum verwezen omdat u klachten heeft die te maken kunnen hebben met het niet

Nadere informatie

Medewerkerinformatie. Bekkenfysiotherapie. Wat is bekkenfysiotherapie? terTER_

Medewerkerinformatie. Bekkenfysiotherapie. Wat is bekkenfysiotherapie? terTER_ Medewerkerinformatie Bekkenfysiotherapie Wat is bekkenfysiotherapie? 1234567890-terTER_ Bekkenfysiotherapie Wat is bekkenfysiotherapie? Bij bekkenfysiotherapie leert u om de spieren van de bekkenbodem

Nadere informatie

Gynaecologie. Bekkenbodemproblemen fysiotherapie. Afdeling: Onderwerp:

Gynaecologie. Bekkenbodemproblemen fysiotherapie. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Gynaecologie 1 1. Wat is bekkenfysiotherapie? 2. Wat is het verschil met gewone fysiotherapie? 3. Wanneer is bekkenfysiotherapie zinvol? 4. Hoe werkt de bekkenfysiotherapeut? 5. Speciale

Nadere informatie

urineverlies bij vrouwen incontinentie

urineverlies bij vrouwen incontinentie patiënteninformatie urineverlies bij vrouwen incontinentie Met incontinentie wordt bedoeld: ongewild urineverlies. Veel vrouwen verliezen ongewild urine bij inspanning of hebben te vaak en te snel aandrang

Nadere informatie

ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE KINDERGENEESKUNDE Concept dd 29 jan 2008 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding De werkgroep bestaat uit: Hans van Unen en Obbe Norbruis, kinderartsen

Nadere informatie

Gynaecologie. Pessarium bij verzakking en incontinentie

Gynaecologie. Pessarium bij verzakking en incontinentie Gynaecologie Pessarium bij verzakking en incontinentie Deze brochure wordt u aangeboden door de afdeling Gynaecologie/Verloskunde. Wij vinden het belangrijk dat patiënten goede voorlichting krijgen. De

Nadere informatie

Pessarium bij verzakking en incontinentie

Pessarium bij verzakking en incontinentie Pessarium bij verzakking en incontinentie Gynaecologie Beter voor elkaar Pessarium bij verzakking en incontinentie 1. Wat is een pessarium? 2. Wanneer kiest u voor een pessarium? 3. Hoe wordt een pessarium

Nadere informatie

ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE Seksuologie Concept dd 1 april 2010 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding De werkgroep Seksuologie bestaat uit: Gynaecoloog: Jeroen Dijkstra Huisarts

Nadere informatie

Gynaecologie/Bekkenbodemcentrum

Gynaecologie/Bekkenbodemcentrum Gynaecologie/Bekkenbodemcentrum Bekkenbodemfysiotherapie Deze brochure wordt u aangeboden door de afdeling Gynaecologie/Verloskunde. Wij vinden het belangrijk dat patiënten goede voorlichting krijgen.

Nadere informatie

Pessarium bij verzakking incontinentie

Pessarium bij verzakking incontinentie Pessarium bij verzakking incontinentie Gynaecologie alle aandacht PESSARIUM BIJ VERZAKKING EN INCONTINENTIE 1. Wat is een pessarium? 2. Wanneer kiest u voor een pessarium? 3. Hoe wordt een pessarium ingebracht?

Nadere informatie

Chapter 10. Samenvatting en conclusies

Chapter 10. Samenvatting en conclusies Chapter 10 Samenvatting en conclusies 139 140 Hoofdstuk 1 Geeft een overzicht van de geschiedenis van bekkenbodemdisfunctie en bekkenfysiotherapie, in Nederland en het buitenland. Dit proefschrift concentreert

Nadere informatie

Geachte mevrouw, Patiëntnummer Diaconessenhuis: Achternaam: Geboortedatum: Adres: straat Huisnummer: Mobiel: Telefoonnummer E-mailadres:

Geachte mevrouw, Patiëntnummer Diaconessenhuis: Achternaam: Geboortedatum: Adres: straat Huisnummer: Mobiel: Telefoonnummer E-mailadres: Geachte mevrouw, U heeft zich aangemeld bij de bekkenbodempoli. Dit kan alleen op verwijzing van uw huisarts. Onder bekkenbodemproblematiek wordt o.a. verstaan incontinentie voor urine en/of ontlasting,

Nadere informatie

Medewerkerinformatie. Bekkenfysiotherapie. Wat is bekkenfysiotherapie? terTER_

Medewerkerinformatie. Bekkenfysiotherapie. Wat is bekkenfysiotherapie? terTER_ Medewerkerinformatie Bekkenfysiotherapie Wat is bekkenfysiotherapie? 1234567890-terTER_ Bekkenfysiotherapie Wat is bekkenfysiotherapie? Bij bekkenfysiotherapie leert u om de spieren van de bekkenbodem

Nadere informatie

Patiëntenvoorlichting Gynaecologie. Bekkenfysiotherapie

Patiëntenvoorlichting Gynaecologie. Bekkenfysiotherapie Patiëntenvoorlichting Gynaecologie Bekkenfysiotherapie 1. Wat is bekkenfysiotherapie? 2. Wat is het verschil met gewone fysiotherapie? 3. Wanneer is bekkenfysiotherapie zinvol? 4. Hoe werkt de bekkenfysiotherapeut?

Nadere informatie

Dokter, ik krijg mijn poep er niet uit! BekkenbodemDAG 24-1-2015. Charlotte Deen, chirurg

Dokter, ik krijg mijn poep er niet uit! BekkenbodemDAG 24-1-2015. Charlotte Deen, chirurg Dokter, ik krijg mijn poep er niet uit! Charlotte Deen, chirurg Overzicht 1. Achtergrond 2. De klacht 3. De oorzaak 4. Diagnostisch onderzoek 5. De behandeling 6. Take home message 7. Toekomst Achtergrond

Nadere informatie

Rode Kruis ziekenhuis. Patiënteninformatie. Behandeling van stressincontinentie. rkz.nl

Rode Kruis ziekenhuis. Patiënteninformatie. Behandeling van stressincontinentie. rkz.nl Patiënteninformatie Behandeling van stressincontinentie (TVT) rkz.nl In overleg met uw arts is besloten bij u een operatie te verrichten ter behandeling van uw incontinentieklachten. Doel van deze operatie

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Incontinentiepoli. Incontinentiepoli Incontinentiepoli.indd 1

Patiënteninformatie. Incontinentiepoli. Incontinentiepoli Incontinentiepoli.indd 1 Patiënteninformatie Incontinentiepoli Incontinentiepoli 1172109 Incontinentiepoli.indd 1 1 08-04-13 10:34 Incontinentiepoli Polikliniek Urologie, route 2.5 Telefoon (050) 524 5840 (Gynaecologie) Algemeen

Nadere informatie

Vragenlijst voor mannen. Geachte meneer,

Vragenlijst voor mannen. Geachte meneer, Vragenlijst voor mannen Geachte meneer, U heeft zich aangemeld bij de bekkenbodempoli. Dit kan alleen op verwijzing van uw huisarts. Onder bekkenbodemproblematiek wordt o.a. verstaan incontinentie voor

Nadere informatie

Inhoud. Deel I Inleiding. Deel II Onderzoek en diagnose

Inhoud. Deel I Inleiding. Deel II Onderzoek en diagnose XI I Deel I Inleiding 1 Algemeen........................................................................... 3 1.1 Inleiding diagnostiek.................................................................

Nadere informatie

URINE-INCONTINENTIE HUISARTS- OPLEIDING. Versie januari Docentendeel

URINE-INCONTINENTIE HUISARTS- OPLEIDING. Versie januari Docentendeel URINE-INCONTINENTIE Versie januari 2000 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije Universiteit

Nadere informatie

Pessarium bij verzakking en incontinentie

Pessarium bij verzakking en incontinentie Pessarium bij verzakking en incontinentie U heeft een verzakking van de baarmoeder en/of de schedewand. In overleg met uw arts heeft u besloten om een pessarium in te laten brengen. In deze folder leest

Nadere informatie

Urine-incontinentie bij vrouwen

Urine-incontinentie bij vrouwen Urine-incontinentie bij vrouwen Gynaecologie alle aandacht Urine-incontinentie bij vrouwen Urine-incontinentie is het ongewild verlies van urine. Het is een veel voorkomend probleem. Een op de vier vrouwen

Nadere informatie

De bekkenbodem Klachten

De bekkenbodem Klachten Bekkenfysiotherapie U heeft deze folder gekregen omdat u door uw arts verwezen bent naar een bekkenfysiotherapeut. Een geregistreerd bekkenfysiotherapeut is gespecialiseerd in bekkenbodemproblemen en kan

Nadere informatie

BEKKENBODEMKLACHTEN BIJ VROUWEN BEKKENBODEMCENTRUM SINT FRANCISCUS GASTHUIS

BEKKENBODEMKLACHTEN BIJ VROUWEN BEKKENBODEMCENTRUM SINT FRANCISCUS GASTHUIS BEKKENBODEMKLACHTEN BIJ VROUWEN BEKKENBODEMCENTRUM SINT FRANCISCUS GASTHUIS 17983 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Hoe werkt de bekkenbodem?... 3 Klachten van de bekkenbodem... 3 Waardoor ontstaan bekkenbodemklachten?...

Nadere informatie

Verdiepingsmodule. Begeleiding van oefeningen bij urine-incontinentie. 1. Toelichting op de module. 2. Doel, doelgroep en tijdsduur. 3.

Verdiepingsmodule. Begeleiding van oefeningen bij urine-incontinentie. 1. Toelichting op de module. 2. Doel, doelgroep en tijdsduur. 3. 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Stanaard M46 van september 2006 (eerste herziening). Urine-incontinentie bij volwassenen komt veel voor, maar in de huisartsenpraktijk is

Nadere informatie

Urine-incontinentie bij vrouwen

Urine-incontinentie bij vrouwen Urine-incontinentie bij vrouwen Stressincontinentie Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Urine-incontinentie bij vrouwen 1 Plasdagboekje (mictielijst) 1 Flowmetrie 1 Urodynamisch onderzoek

Nadere informatie

ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE PROGRAMMA MKA mei 2016 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding Zie de werkafspraak Mond-Kaak-Aangezichts-chirurgie bij MCC Klik 2016. Dit is de eerste

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Incontinentie

Patiënteninformatie. Incontinentie Incontinentie Patiënteninformatie Incontinentie Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Inspanningsincontinentie 1.2 Aandrangincontinentie 1.3 Gemengde incontinentie 2 Eerste consult 3 Onderzoek 4 Behandelingen

Nadere informatie

Polikliniek voor incontinentie- en bekkenbodemproblemen

Polikliniek voor incontinentie- en bekkenbodemproblemen Polikliniek voor incontinentie- en bekkenbodemproblemen POLIKLINIEK INCONTINENTIE- EN BEKKENBODEMpROBLEMEN In deze folder leest u informatie over het incontinentieen bekkenbodemspreekuur van het Kennemer

Nadere informatie

Ring of pessarium bij bekkenbodemproblemen een aanvullende folder bij de folder Bekkenbodemproblemen bij vrouwen'

Ring of pessarium bij bekkenbodemproblemen een aanvullende folder bij de folder Bekkenbodemproblemen bij vrouwen' 00 Ring of pessarium bij bekkenbodemproblemen een aanvullende folder bij de folder Bekkenbodemproblemen bij vrouwen' Poli Gynaecologie De inhoud van deze voorlichtingsfolder is samengesteld door de Nederlandse

Nadere informatie

Hoogeveen, februari 2013 1

Hoogeveen, februari 2013 1 Hoogeveen, februari 2013 1 Casus 1 Metrorragie 1. Mevrouw Pieterse, 25 jaar, is sedert kort als patiënte bij u in de praktijk ingeschreven. Ze bezoekt uw spreekuur omdat ze onregelmatig bloedverlies heeft.

Nadere informatie

Urine-incontinentie bij vrouwen

Urine-incontinentie bij vrouwen Urine-incontinentie bij vrouwen Urine-incontinentie bij vrouwen Urine-incontinentie is het ongewild verlies van urine. Het is een veel voorkomend probleem. Een op de vier vrouwen jonger dan 65 lijdt aan

Nadere informatie

Gynaecologie. Vaginaal implantaat voor een verzakking

Gynaecologie. Vaginaal implantaat voor een verzakking Gynaecologie Vaginaal implantaat voor een verzakking Inhoudsopgave Wat voor verzakking heeft u? 4 Waarom een operatie met een implantaat? 5 Hoe verloopt de operatie? 6 Wat mag ik van de operatie verwachten?

Nadere informatie

Handreiking. Urine-incontinentie

Handreiking. Urine-incontinentie Handreiking Urine-incontinentie Handreiking Urine-incontinentie Doelgroep Ouderen met: Klachten van urine-incontinentie (= iedere vorm van onwillekeurig verlies van urine). ¹ ² ³ Diagnostiek Vraag naar:

Nadere informatie

Bekkenbodemklachten bij vrouwen

Bekkenbodemklachten bij vrouwen Bekkenbodemcentrum Patiënteninformatie Bekkenbodemklachten bij vrouwen U ontvangt deze informatie, omdat u bekkenbodemklachten heeft. In deze informatie kunt u lezen over de verschillende soorten bekkenbodemklachten

Nadere informatie

Chronische bekkenpijn oorzaken en aanpak. Sanne Nooteboom, huisarts Doreth Teunissen, kaderhuisarts uro-gynaecologie

Chronische bekkenpijn oorzaken en aanpak. Sanne Nooteboom, huisarts Doreth Teunissen, kaderhuisarts uro-gynaecologie Chronische bekkenpijn oorzaken en aanpak Sanne Nooteboom, huisarts Doreth Teunissen, kaderhuisarts uro-gynaecologie Doel Deelnemers zijn in staat om: te exploreren o.a. door de belangrijkste alarmsymptomen

Nadere informatie

ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE INTERNE GENEESKUNDE Schildklierproblematiek, Osteoporose, (DVT) 9 januari 2007 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding De werkafspraak Schildklierproblematiek

Nadere informatie

Patiëntenversie behorend bij de conceptrichtlijn Urine-incontinentie bij vrouwen

Patiëntenversie behorend bij de conceptrichtlijn Urine-incontinentie bij vrouwen Patiëntenversie behorend bij de conceptrichtlijn Urine-incontinentie bij vrouwen INITIATIEF: Nederlandse Vereniging voor Obstetrie & Gynaecologie (NVOG) ORGANISATIE: Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg

Nadere informatie

Gezond ouder worden. Harmke Nijboer

Gezond ouder worden. Harmke Nijboer Gezond ouder worden Harmke Nijboer Klinisch i Geriater Ik word vergeetachtig, zijn dit de eerste tekenen van dementie? De diagnose:samenhang g milde geheugenstoornissen en dementie Normale veroudering

Nadere informatie

Informatie voor patiënten. Bekkenbodemklachten bij vrouwen

Informatie voor patiënten. Bekkenbodemklachten bij vrouwen Informatie voor patiënten Bekkenbodemklachten bij vrouwen Inhoudsopgave In het kort 2 Wat zijn bekkenbodemklachten? 3 Hoe werkt de bekkenbodem? 4 Wat kan er mis zijn met de bekkenbodem? 6 Verzakking 8

Nadere informatie

St. Antonius Bekkenbodemcentrum

St. Antonius Bekkenbodemcentrum St. Antonius Bekkenbodemcentrum Alle expertise onder één dak! St. Antonius Bekkenbodemcentrum Veel vrouwen hebben klachten die samenhangen met de conditie van de bekkenbodem. Weet u bijvoorbeeld dat de

Nadere informatie

Urge-incontinentie Marina Hovius, uroloog

Urge-incontinentie Marina Hovius, uroloog Urge-incontinentie Marina Hovius, uroloog Anatomie Terminologie Prevalentie Onderzoek Co-morbiditeit Conservatieve maatregelen Medicamenteuze therapie Operatieve therapie Anatomie Terminologie: richtlijn

Nadere informatie

Bekkenbodemproblemen bij vrouwen

Bekkenbodemproblemen bij vrouwen Bekkenbodemproblemen bij vrouwen Informatie over verzakkingen en verlies van urine en ontlasting Verschillende klachten kunnen te maken hebben met de bekkenbodem. Voorbeelden zijn: moeite hebben met het

Nadere informatie

de continentie na een hernia-operatie Vragen over continentie? Wij komen bij u thuis! ZorgSaam

de continentie na een hernia-operatie Vragen over continentie? Wij komen bij u thuis! ZorgSaam de continentie consulente adviezen na een hernia-operatie Vragen over continentie? Wij komen bij u thuis! ZorgSaam 1 2 De continentie consulente. Vragen over continentie? Wij komen bij u thuis! Binnen

Nadere informatie

Vaginaal implantaat voor een verzakking

Vaginaal implantaat voor een verzakking informatie voor u Vaginaal implantaat voor een verzakking U krijgt mogelijk een operatie voor uw verzakking met een implantaat. Uw gynaecoloog verwacht dat uw eigen weefsel niet sterk genoeg is om te gebruiken

Nadere informatie

Bekkenbodemklachten bij vrouwen

Bekkenbodemklachten bij vrouwen Bekkenbodemklachten bij vrouwen Uitleg over bekkenbodemklachten en antwoord op de belangrijkste vragen hierover. Bekkenbodemklachten komen vaak voor, maar er wordt weinig over gepraat. Veel vrouwen vinden

Nadere informatie

Onderzoek Behandeling Fysiotherapie Operatie

Onderzoek Behandeling Fysiotherapie Operatie Stressincontinentie U bent patiënt bij de afdeling urologie van VU medisch centrum (VUmc). VU medisch centrum is een universitair medisch centrum waar medisch specialisten worden opgeleid. Zij doen zelfstandig

Nadere informatie

NVOG Voorlichtingsbrochure BEKKENBODEMKLACHTEN BIJ VROUWEN

NVOG Voorlichtingsbrochure BEKKENBODEMKLACHTEN BIJ VROUWEN NVOG Voorlichtingsbrochure BEKKENBODEMKLACHTEN BIJ VROUWEN BEKKENBODEMKLACHTEN BIJ VROUWEN Bekkenbodemklachten komen vaak voor, maar er wordt weinig over gepraat. Veel vrouwen vinden het lastig om problemen

Nadere informatie

FYSIOTHERAPIE. Urine-incontinentie

FYSIOTHERAPIE. Urine-incontinentie FYSIOTHERAPIE Urine-incontinentie Urine-incontinentie Urine-incontinentie is het ongewild verlies van urine. De hoeveelheid urineverlies kan verschillen: een druppeltje, een scheut, een straal of zelfs

Nadere informatie

Overloopincontinentie Overloopincontinentie. Ongewild druppelsgewijs urineverlies dat veroorzaakt wordt door een overvolle blaas.

Overloopincontinentie Overloopincontinentie. Ongewild druppelsgewijs urineverlies dat veroorzaakt wordt door een overvolle blaas. Urologie Algemeen: In grote lijnen onderscheiden we drie soorten incontinentie: Stressincontinentie Bij stressincontinentie of inspanningsincontinentie treedt er ongewenst urineverlies op bij bepaalde

Nadere informatie

Als u pijn heeft bij het vrijen

Als u pijn heeft bij het vrijen Als u pijn heeft bij het vrijen 2 Heeft u als vrouw last van pijn bij het vrijen? Veel vrouwen kennen deze klacht. Wat kan hiervan de oorzaak zijn? Hoe kan het CWZ uw klacht behandelen? Dat en meer kunt

Nadere informatie

Pessarium bij verzakking en incontinentie

Pessarium bij verzakking en incontinentie GYNAECOLOGIE Pessarium bij verzakking en incontinentie BEHANDELING Pessarium bij verzakking en incontinentie De tekst in deze folder is afkomstig van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie

Nadere informatie

Psychosomatische fysiotherapie als hulp voor zin in seks?

Psychosomatische fysiotherapie als hulp voor zin in seks? Psychosomatische fysiotherapie als hulp voor zin in seks? Jolanda Kragten Bekkenfysiotherapeut, psychosomatisch fysiotherapeut,haptonomisch werkend fysiotherapeut Zorggroep Almere, NPI 22-03-2013 Verwijzingen

Nadere informatie

Kennismaking en presentatie in overleg gynaecologenverloskundigen-verpleegkundigen

Kennismaking en presentatie in overleg gynaecologenverloskundigen-verpleegkundigen Kennismaking en presentatie in overleg gynaecologenverloskundigen-verpleegkundigen BovenIJ Ziekenhuis 14-04-2014 Cora van Senten Carla de Winter Geregistreerd Bekkenfysiotherapeuten Onderwerpen Oefeningen

Nadere informatie

Instructie. Geachte mevrouw,

Instructie. Geachte mevrouw, Instructie. Geachte mevrouw, Voor u ligt de vragenlijst die u hebt ontvangen van uw behandelende gynaecoloog en uroloog. De vragenlijst is bedoeld om meer inzicht te krijgen in uw problematiek en om het

Nadere informatie

Maag- darm- leverziekten september 2013 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

Maag- darm- leverziekten september 2013 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE Maag- darm- leverziekten september 2013 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding Deze Interline betreft de werkafspraken Maagklachten en Colon- en rectumonderzoek.

Nadere informatie

Fysiotherapie bij bekkenbodemproblemen

Fysiotherapie bij bekkenbodemproblemen Gynaecologie Fysiotherapie bij bekkenbodemproblemen www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat zijn de bekkenbodemoefeningen of wat is bekkenbodemtherapie?... 3 Hoe verloopt bekkenbodemtherapie?... 3 Algemene

Nadere informatie

Kinderen met hardnekkig druk gedrag

Kinderen met hardnekkig druk gedrag Interline Achtergronden casusschetsen Kinderen met hardnekkig druk gedrag Versie 15 juli 2002 Casusschets 1 Vraag 1: Vooral druk en beweeglijk (3), + concentratieproblemen (1). Zie diagnostiek, obligate

Nadere informatie

UROLOGIE casusschetsen

UROLOGIE casusschetsen UROLOGIE casusschetsen Interline maart 2004 1 UROLOGIE 1 april 2003 herzien maart 2004 CASUSSCHETSEN Casusschets 1 Heer Plasmans, 38 jr oud. Hij is ongerust omdat bij een keuring "bloed" in de urine is

Nadere informatie

TVT Bij stressincontinentie

TVT Bij stressincontinentie TVT Bij stressincontinentie Afdeling gynaecologie en verloskunde U wordt binnenkort in ons ziekenhuis opgenomen omdat u last van incontinentie heeft, waarvoor een operatie nodig is. Deze folder geeft uitleg

Nadere informatie

Informatie. Bekkenbodemproblemen. vrouwen

Informatie. Bekkenbodemproblemen. vrouwen Informatie Bekkenbodemproblemen bij vrouwen Inleiding Verschillende klachten kunnen te maken hebben met de bekkenbodem. Voorbeelden zijn: moeite met ophouden van de urine; het gevoel hebben dat er iets

Nadere informatie

UROLOGIE CASUSSCHETSEN

UROLOGIE CASUSSCHETSEN UROLOGIE 1 april 2003 herzien maart 2004 CASUSSCHETSEN Casusschets 1 Heer Plasmans, 38 jr oud. Hij is ongerust omdat bij een keuring "bloed" in de urine is geconstateerd. Volgens een briefje van de keurend

Nadere informatie

Implantaat voor een verzakking via de buik met een kijkoperatie

Implantaat voor een verzakking via de buik met een kijkoperatie informatie voor u Implantaat voor een verzakking via de buik met een kijkoperatie U krijgt mogelijk een operatie voor uw verzakking met een implantaat. Uw gynaecoloog verwacht dat uw eigen weefsel niet

Nadere informatie

5 Concept Patiëntenversie Urine-incontinentie bij vrouwen

5 Concept Patiëntenversie Urine-incontinentie bij vrouwen Concept Patiëntenversie Urine-incontinentie bij vrouwen Concept Patiëntenversie Urine-incontinentie bij vrouwen, 1 Informatie voor de patiënt 5 Deze informatiefolder bevat informatie over de zorg en behandeling

Nadere informatie

Bekkenbodemklachten bij vrouwen

Bekkenbodemklachten bij vrouwen Bekkenbodemklachten bij vrouwen Deze folder beschrijft verschillende soorten bekkenbodemklachten en de mogelijke onderzoeken en behandelingen. Bekkenbodemklachten komen vaak voor, maar er wordt weinig

Nadere informatie

SLAAP/WAAK STOORNISSEN ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

SLAAP/WAAK STOORNISSEN ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE SLAAP/WAAK STOORNISSEN Concept dd 22 mei 2007 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding De werkgroep slaap / waakstoornissen bestaat uit: Namens slaapteam

Nadere informatie

Implantaat voor een verzakking via een kijkoperatie

Implantaat voor een verzakking via een kijkoperatie Implantaat voor een verzakking via een kijkoperatie U krijgt mogelijk een operatie voor uw verzakking met een implantaat. Uw gynaecoloog verwacht dat uw eigen weefsel niet sterk genoeg is om te gebruiken

Nadere informatie

INTERLINE NEUROLOGIE 2012

INTERLINE NEUROLOGIE 2012 INTERLINE NEUROLOGIE 2012 mei 2012 Inleiding Dit is het 41 e Zwolse Interlineprogramma, en het tweede Interline programma Neurologie. Het eerste uit 1998 ging alleen over Hoofdpijn en was het allereerste

Nadere informatie

Bekkenbodemproblemen bij vrouwen Een voorlichtingsbrochure over verzakkingen en verlies van urine en ontlasting

Bekkenbodemproblemen bij vrouwen Een voorlichtingsbrochure over verzakkingen en verlies van urine en ontlasting Bekkenbodemproblemen bij vrouwen Een voorlichtingsbrochure over verzakkingen en verlies van urine en ontlasting Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Bouw en werking van de bekkenbodem

Nadere informatie

Protocol aanmeten en inbrengen pessarium bij prolaps

Protocol aanmeten en inbrengen pessarium bij prolaps Aanmeten en inbrengen pessarium bij prolaps Protocol aanmeten en inbrengen pessarium bij prolaps Naam van de praktijk Protocolnummer: Auteur: Beheerder (naam): Bestemd voor (functie(s)): Doel: Versie:

Nadere informatie