Voordracht. Nieuwe inzichten ivm lage rugpijn

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voordracht. Nieuwe inzichten ivm lage rugpijn"

Transcriptie

1 Voordracht Nieuwe inzichten ivm lage rugpijn André FARASYN PhD in Rehabilitation Sciences and Physiotherapy Faculty of Physical Education & Physiotherapy Department of Human Physiology & Sports Medicine Vrije Universiteit Brussel (VUB) Pag.1

2 Inleiding: huidige inzichten ivm pijn Definitie van pijn (I.A.S.P.) Pijn is een onaangename sensorische en emotionele ervaring, die in verband wordt gebracht met bestaande of dreigende weefselbeschadiging. Merskey, 1964, International Association for the Study of Pain (IASP) Pijn is wat de patiënt zegt dat het is en is aanwezig.als hij zegt dat het er is. Mc Cafferty (2002) Pag.

3 Inleiding: huidige inzichten ivm pijn Classificatie van pijn Nociceptieve pijn = weefselschade Neuropathische pijn = Zenuwschade Zenuwcompressie Pag. Zenuwontsteking

4 Inleiding: huidige inzichten ivm pijn Verloop van de pijn bij weefselschade 1. Nociceptieve Pijn 2. Perifere sensitisatie 3. Centrale sensitisatie Pag.

5 Inleiding: huidige inzichten ivm pijn Nociceptieve Pijn: activatie van zenuwbanen ten gevolge van weefselschade bvb: snijwonde, spierverrekking: de 1ste seconden. TRAUMA Pag.

6 Inleiding: huidige inzichten ivm pijn Perifere sensitisatie: Verhoogde gevoeligheid van perifere sensoren: 1ste minuten TRAUMA => begin van een ONTSTEKINGSREACTIE (lokale chemische reacties) Pag.

7 Inleiding: huidige inzichten ivm pijn Centrale sensitisatie: Centrale verwerkingsprocessen worden overactief en vormen spontane impulsen Pag.

8 Inleiding: huidige inzichten ivm pijn De pijntheorie van Melzack & Wall (psycholoog & neuro-anatoom) 1964 = the gate control: Plasticiteitstheorie Terugkoppelings- + systemen + Neurotransmittors Pag.

9 Inleiding: huidige inzichten ivm pijn Familiale & socio(regilieuze) omgeving Pijngedrag Pijnbeleving Pijngewaar wording Pijn Pag.9

10 Inleiding: huidige inzichten ivm pijn Ter hoogte van de hersenen reageert het voorste deel op dezelfde manier voor pijnimpulsen als voor emotionele impulsen PLACEBO is geen herstel-mechanisme. maar een leer-mechanisme van onze hersenen!.= monistische visie! Pag.

11 Placebo activeert het endogeen antinociceptief netwerk Pla > no-pla Pla < no-pla PAG racc + + cue > baseline Amygdala HBM Florence June 12, 2006 Pag. Placebocognition PFC Bingel et al. Pain 2006

12 Inleiding: huidige inzichten ivm pijn 2 grote subcategorieën pijn: ACUTE PIJN Seconden & dagen Pag. CHRONISCHE PIJN Meer dan 3 maanden

13 Inleiding: huidige inzichten ivm rugpijn Gedragsmatige interacties tussen acute pijn en de hinder ervan cognitieve weefselschade SENSORIELE nociceptie acute fase van ziek zijn affectieve Gedragsmatige interacties tussen chronische pijn en de hinder ervan cognitieve weefselschade sensoriële nociceptie CHRONISCHE fase van ziek zijn AFFECTIVE Pag.13

14 Aanleiding tot probleemstelling:.lage rugpijn! Lage rugpijn (LRP) is een symptoom Complexiteit van de aandoening Consulatie bij huisarts: 72 % = aspecifieke lage rugpijn ( Frans: lombalgie commune, Engels: non-specific LBP ) 80% geneest (spontaan) binnen de 2 weken Pag.14

15 Inleiding: lage rugpijn (LRP) Onderscheid tussen: Specifieke lage rugpijn Aspecifieke lage rugpijn specifiek = dwz A-specifiek = dwz WEL specifieke anatomische substraten aanwezig.! GEEN specifieke anatomische substraten aanwezig? Pag.15

16 Lage rugpijn: specifieke lage rugpijn Duidelijk klinisch beeld en anatomische substraten zijn aanwezig bij: aandoeningen ter hoogte van organen: De pijn = projectie -pijn. bvb: rugpijn tgv nierstenen! Pag.

17 Lage rugpijn: specifieke lage rugpijn Duidelijk klinisch beeld en anatomische substraten aanwezig bij aandoeningen ter hoogte van de WK zelf: Kanaalstenose tgv ernstige artrose Pag.

18 Lage rugpijn: specifieke lage rugpijn Duidelijk klinisch beeld en anatomische substraten aanwezig bij aandoeningen ter hoogte van de WK zelf: Reuma Pag.

19 Lage rugpijn: specifieke lage rugpijn Duidelijk klinisch beeld en anatomische substraten aanwezig bij aandoeningen ter hoogte van de WK zelf: Metastasen wervels Pag.

20 Lage rugpijn: specifieke lage rugpijn Duidelijk klinisch beeld en anatomische substraten aanwezig bij aandoeningen ter hoogte van de WK zelf: Discus hernia Pag.

21 Lage rugpijn: neuropatische pijn: ischias Discale ruptuur L4-L5 & L5-S1 en ischalgie Correlatie lumbo-sacraal radiculair syndroom CT 1 MRI met klinische tekens : hoge sensitiviteit maar... Hoge prevalentie van asymptomaticche discus protrusies: specificiteit +/- Figure from Kapandji et al., 1976 Pag.21

22 Lage rugpijn: neuropatische pijn Discale ruptuur L4-L5 & L5-S1 en ischialgie Figuur: Kapandji et al Pag.22 Figuur: Castain et al., 1976

23 Specifieke lage rugpijnen Besluit: Aan de hand van: klinische tekens, medische beeldvorming ( RX ) en labo testen: diagnose verzekerd.! Pag.

24 Lombalgie commune : ooit dacht men dat lage rugpijn: afkomstig was van discus degeneratie. Pag.24

25 Ooit dacht men dat lage rugpijn. altijd afkomstig was van discus degeneratie.. Pag.25

26 Waar niet waar. Geen statistisch verband tussen discus degeneratie en de frequentie van voorkomen van lage rugpijn % A Discus degeneratie leeftijd B Lage rugpijn leeftijd Artrose is geen reden voor lage rugpijn.! Pag.26

27 Waar niet waar. Correlatie tussen discus pathologie en lage rugpijn: MRI studie van Prof. Dr. Savage (1997): Personen ZONDER lage rugpijn (20-60 jaar): 42% => abnormale discus => 25% met hernia!!... Patienten MET lage rugpijn (20-60 jaar): 47% => normale discus Uitpuilende discus is niet altijd de oorzaak van lage rugpijn.! Pag.27

28 Aspecifieke Lage rugpijn = diagnosis of exclusion Huidige definitie van a-specifieke lage rugpijn: GEEN duidelijk anatomisch substraat aanwezig Niet geassocieerd met koorts en/of gewichtsverlies Mechanisch van aard: bewegen is moeilijker Stijve rug bij het opstaan gaat in 80 % der gevallen spontaan over na 2 weken Pag.28

29 Verloop van gewone LRP Verschillende fasen tijdens de herstel periode: 5%... Figure from Frank J et al., 1996 Pag.29

30 Verloop van gewone LRP Verschillende fasen tijdens het verloop van de aandoening: Figure from Croft et al., 1997 Pag.30

31 Oorzaak van aspecifieke lage rugpijn.? Introductie: Dr. J. CYRIAX (1982)*: = grondlegger van de Manuele Therapie : Pain elicted at the extreme of range is not derived from muscle by active contraction In fact myofascial lesions are very uncommun at lumbar levels. This fact accounts for the mistaken idea that lumbago results from spasm or fibrosis of paraspinal muscles * Textbook of Orthopaedic Medicine Vol I: diagnosis of soft tissue lesions, pp Pag.

32 Oorzaak van aspecifieke lage rugpijn.? Introductie: Prof. Dr. G. WADDELL (1998)*: = bekend Schotse Orthopaedist : It is possible that we simply do not have the clinical ability or investigations to demonstrate soft tissue injuries in the back These cases do not come to autopsy or surgery, so we have no tissue studies. Nevertheless, for a clinical problem which is so commun, we have surprisingly little direct evidence * Textbook of Orthopaedic Medicine Vol I: diagnosis of soft tissue lesions, pp ) Pag.

33 Wetenschappelijk onderzoek Musculoskeletale pijn: povere sensitiviteit met status van LRP status Posturale controle en EMG studie van rompspieren (Larivière, 2002; Dankaert, 2003, UGent) ZONDER rugpijn MET rugpijn Alleen geldig bij chronische gevallen!! Pag.33

34 Wetenschappelijk onderzoek Musculoskeletale pijn: povere sensitiviteit met status van LRP status Inactiviteit & lagere physieke fitheid bij patienten met Chronische LRP => Verandering in eigenschappen van de rugspieren (Kankaanpaa, 1998; Cadwell, 2003) Doorsnee diameter vermindering in lumbale Multifidus spier (Hides, 1994; Danneels, 2000, UG) Fig. 1 Test positioning of the study subjects during Sorensen (a) and 45 Roman chair (b) back endurance testing Eur Spine J 2008 Champagne et al. Alleen geldig bij chronische gevallen!! Pag.34

35 Wetenschappelijk onderzoek Musculoskeletale pijn: povere sensitiviteit met status van LRP status Intramusculaire drukmeting in lumbaal deel van Er. spinae (Konno, 1994; Mueller 1998) Ethisch probleem!! Pag.35

36 Wetenschappelijk onderzoek Musculoskeletale pijn: povere sensitiviteit met status van LRP status Geen studie voorhanden: verband tussen drukpijnmetingen en lage rugpijn.! Pag.36

37 Doel van het onderzoek Deel I Drukalgometrisch onderzoek: vergelijking der pijndrempelwaarden (PDWn) tussen gezonde personen en patienten met aspecifieke lage rugpijn Deel II Effect van roptrotherapie bij patienten Met aspecifieke lage rugpijn Pag.37

38 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP Pressure Pain Thresholds (PPT) of pijndrempelwaarden (PDWn) FISCHER algometer = niet invasieve meetmethode! druksnelheid: 1 kg/sec Definitie van PDW: druk => irritatie DRUKALGOMETRIE = een semi-objectieve meting van een spierspanning. Middenste deel van een spier: Normaal= + 7 Kg/cm² Pag.38

39 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP Gekozen meetpunten: M. Erector spinae: 5 cm van wervel uitsteeksels van: T6, T10, L1, L3 4 cm afstand van L5 Heup: 3 cm onder iliale rand: M. Gluteus maximus M. Gluteus medius M. Tensor fasciae latae Niet rugpijn gerelateerde spier: M. Triceps brachii (links) Pag.39

40 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP Andre Farasyn, Romain Meeusen The influence of non-specific low back pain on Pressure thresholds and disability European Journal of Pain 2003;9: Pag.40

41 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP Methode: In total namen 240 personen deel aan deze studie Patienten met subacute* aspecifieke LRP Inclusie (3-12 weeks) & exclusie criteria: (geen symptomatologie bvb zenuwcompressie, reuma edm...) n = 87 Gezonde personen: In- & exclusie criteria: (2 jaar geen LRP) n = 64 * Subacute lage rugpijn zoals gedefinieerd door de KNGF (Royal Dutch Society for Physical Therapy): Bekkering et al., Pag.41

42 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP RESULTATEN PPTs in Kg/cm² Meetpunt ZONDER LRP MET LRP 2-tailed sign. M.Triceps br. 7.1 (1.7) 6.7 (1.8) p = 0.12 M. Erector spinae T6 T10 L1 L3 L5 M. Glut. max. M. Glut. med. M. TFL 7.6 (1.1) 7.4 (1.1) 7.4 (1.2) 7.7 (1.7) 9.5 (1.2) 8.0 (1.5) 7.2 (1.5) 7.0 (1.4) 6.6 (1.1) 6.4 (1.2) 5.3 (1.4) 5.1 (1.3) 7.2 (1.6) 6.4 (1.6) 6.1 (1.6) 6.3 (1.5) p < «««««««Pag.42

43 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP RESULTATEN Nieuwe norm: verschil > 1 kg/cm² = patho-physiologisch M. Erector spinae: L1 2.1 kg/cm² L3 2.7 kg/cm² L5 2.3 kg/cm² M.Glut.Max. Original Fig. from Bogduk et al., 1998 Pag kg/cm²

44 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP Discussie: L3 niveau: Maximale overlap in lumbale lordosis vrouwen = 2.9 kg/cm² mannen = 2.4 kg/cm² lager Selectieve atrofie van M. Multifidus, M. Iliocostalis lumborum pars thoracis & M. Logissimus thoracis pars thoracis L3 => Study cross-section MRI Danneels et al. (Eur Spine J, 2000) A B Figures from Teyssandier, 1978 Pag.44

45 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP L1 niveau: = 2.1 kg/cm² lager Pars thorasis M. Longissimus & iliocostalis: actiever in zithouding L1 Vooral van zit naar rechtopstaan A B Figures from Teyssandier, 1978 Pag.45

46 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP L5 niveau = 2.3 kg/cm² lager L5 Fig. from Bogduk, 1997 Pag.46 Eindpunt van rugspieren Fig. from Bogduk, 1997

47 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP Discussie: Pag. Ontwikkeling van spierknobbels (TrPt)

48 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP Discussie: Latent aanwezige spierknobbels Pag.

49 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP Discussie: Pag. Ontwikkeling van spierknobbels (TrPt)

50 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP A spierverharding (TrPt) in een spier (myofibrose) is verantwoordelijk voor een meer uitgesproken pijn ter hoogte van de pees. Figure from Gunn C., 1989 Pag.

51 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP Bij een spierletsel. Is de patiënt niet altijd bewust van de exacte plaats van het letsel In tegendeel, de patiënt ervaart de pijn enkel ter hoogte van de pees. Pag.

52 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP Anamnese: uiting van pijn.bvb;: tendinose Achilles tendon. 2. Palpatie & opzoeken van de primaire lesie = proximaal deel van de M. Gastrocnemius Pag.52

53 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP Pag.53

54 Pag.

55 DEEL I: Vergelijking der Pijndrempelwaarden tussen gezonde proefpersonen en patiënten met LRP HEUP: M. Gluteus maximus = 1.6 kg/cm² lager Spierarbeid met uitgerekte bilspieren Fig. from Bogduk, 1997 Pag.55

56 BEHANDELING VAN LAGE RUGPIJN Niet medicamenteuse behandelingen van lage rugpijn Pag.

57 BEHANDELING VAN LAGE RUGPIJN Introductie: Niet-medic. behand.* (= + or -) acute Fysiotherapie (diathermie, U.S ) subacute CLRP =C Wervelkolom manipulaties + B +C +B Rugspieroefeningen - B +C +B Tractie - C Bedrust - A Massage (zweedse) = B Diepe dwarse frictie + B** Advies om actief te blijven + A Multidisciplinair behandel. Program. = C +C +B Acupunctuur = C =C =C TENS = C = B Lumbostat = C? D Gedrags therapie (cognitieve &coping) Rugschool + C = B + C = C - B =B *Mainly based on systematic reviews of Van Tulder & Koes (2004-7): A = strong research-based evidence (multiple RCTs ); B = moderate research (one RCT ); Pag.57 C = limited research based-evidence; D = no Randomized Clinical Trials **Preyde, Can Man J 2000;13:

58 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn Materials & Methods Anamnese & klinisch onderzoek: palpatie: zoeken naar spierverhardingen Roptrotherapie: 1. Ter hoogte van gevonden spierverharding 2. Diep dwarse frictie met behulp van een bronzen T-bar genaamd: roptron* => 1. roptrotherapie: totale duur van één sessie = 30 minuten *Roptron = Pag.58 old greek for door bud (weight = 0.8 Kg).

59 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn Materials & Methods 1. Diep dwarse frictie 2. Druk van 5-10 kg/cm² 3. 5 minuten per nodule Pag.59

60 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn Pag.

61 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn Methode Diepe dwarse frictie of roptrotherapie... vermindering der rugklachten Pag.61

62 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn Methode L1 Doel: regeneratie en eliminatie van myofibrosen in M. Erector spinae, ter hoogte van T6-L3 verminderen de LRP Pag.62

63 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn Methode Doel: regeneratie en eliminatie van myofibrosen in M. Glutei verminderen de LRP Pag.63

64 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn Methode Pag.64

65 DEEL II Effect van Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn 1. A pilot randomized placebo-controlled trial of Roptrotherapy in patients with subacute non-specific low back pain 2. Effect of Roptrotherapy on Pressure Pain Thresholds in patients with subacute non-specific low back pain Pag.65

66 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn 1st study: Andre Farasyn, Romain Meeusen and Jo Nijs A pilot randomized placebo-controlled trial of roptrotherapy in patients with subacute non-specific low back pain Journal of Back and Musculoskeletal Rehabilitation, 2007;19: Pag.

67 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn Meten van pijn Pijnschaal: visuele analoge schaal (VAS) 0 mm 100 mm ][ ][ Geen pijn ergste pijn Vragenlijsten: Oswestry Disability Index (ODI) Drukalgometrie: normaal = 7 Kg/cm² Pag.

68 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn Resultaten Retest na één week: Minimal clinical important change in de subgroup roptrotherapy (RT): de Oswestry Disability Index (ODI) (vragenlijst) - 9 punten = bewezen verschil Placebo RT Controle Idem voor: pijndrempelwaarden en visueel analoge schaal: = bewezen verschillen Pag.68

69 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn 1ste studie: conclusie: De resultaten van deze piloot-studie tonen aan dat één roptrotherapie sessie in staat is om effectief rugklachten te verminderen. Hypothesis: deels bevestigd dat: spierspanningen = a greater clinical source of pain than previously understood.één roptrotherapie sessie: Ability to change some of the examined pain related items (VAS, ODI, PPTs) Pag.69

70 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn 2de studie: Andre Farasyn, Romain Meeusen Effect of Roptrotherapy on Pressure Pain Thresholds in Patients with subacute Non-specific Low Back Pain Journal of Musculoskeletal Pain 2007;15: Pag.70

71 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn Gezonde pp. (n = 64) Resultaten Patiënten met rugpijn (n = 58) AANVANG Pag.71 Na 3 sessies Retest na 3 mnd TRICEPS = 7.1 L

72 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn Resultaten patienten LRP retest aanvang 1-wk na 2. Pag.72 Retest na 3 maanden (n = 58) therapie sess.

73 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn Discussie: Patienten met rugpijn. Retest na 3 maanden: De rugklachten zijn verdwenen: dit kan ook mogelijk zijn door spontane genezingsprocessen, maar Enerzijds stijgen de thoraco-lumbale pijndrempelaarden tot het niveau van deze van gezonde personen en Anderzijds verandert de PDW ter hoogte van de arm niet. Pag.73

74 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn 2de studie: conclusie: De resultaten van deze studie tonen aan dat: een reeks van roptrotherapie sessies in staat is om effectief rugklachten te doen verdwijnen. De hypothesis kan enerzijds wel bevestigd worden: nl dat roptrotherapie waarschijnlijk in staat is om: spierweefselschade te laten herstellen met gevolg van pijnreductie en beter dagdagelijks functioneren. Pag.

75 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn Discussie: Roptrotherapie: M. Erector spinae. 1. Regeneratie 2. Remodulatie bindweefsels 3. Behandeling RT 1 / x week X 3 4. Follow-up na 3 maanden: 5. Pijn & functiestoornissen verminderen Pag.75

76 DEEL II: Effect van diepe dwarse frictie of Roptrotherapie bij patienten met aspecifieke lage rugpijn 2de studie: conclusie: De resultaten van deze studie tonen aan dat een reeks van roptrotherapie sessies in staat is om effectief rugklachten te doen verdwijnen. De hypothesis kan anderzijds bevestigd worden: nl... dat roptrotherapie GEEN opoiod effect zou hebben op lange termijn (pijnreductie tgv vrijkomen van endorfinen). Pag.

77 Besluit: nieuwe inzichten ivm rugpijn Gedragsmatige interacties tussen acute rugpijn en de hinder ervan cognitieve weefselschade SENSORIELE nociceptie acute fase van ziek zijn affectieve Gedragsmatige interacties tussen chronische rugpijn en de hinder ervan cognitieve weefselschade sensoriële nociceptie CHRONISCHE fase van ziek zijn Affectieve Pag.

78 Besluit: nieuwe inzichten ivm rugpijn De benaming van Aspecifieke lage rugpijn dient veranderd te worden in Myogene lage rugpijn. De aanwezigheid van een anatomisch substraat is hierbij indirect aangetoond, maar de objectiveerbaarheid moet nog uitgewerkt worden in de toekomst. Pag.

79 KLINISCHE TEKENS 1. voorwaarts buigen van de romp. 2. veroorzaakt een uitrekking van het rugspiercompartiment... 3 en is verantwoordelijk voor een pijn laag in de rug! Pag.79

80 KLINISCHE TEKENS 1. Achterwaarts buigen van de romp. 2. veroorzaakt een samendrukking van het rugspiercompartiment... 3 en is verantwoordelijk voor een ergere pijn laag in de rug! Pag.80

81 KLINISCHE TEKENS Myofibrosen in een spiercompartiment = oorsprong van pijn & stijfheid bij elke beweging zoals (flexie), extensie, rotatie and zijwaarts buigen is te wijten aan compressie of elongatie van dit compartiment.. Pag.81

82 KLINISCHE TEKENS Acute lage rugpijn kan veroorzaakt worden door: 1. een overbelasting van de rugspieren tgv teveel voorover gebogen werk stijfheid! 2. een zwelling van het rugspiercompartiment tgv een virale onsteking:...scheutpijn! 3 een plotse stress situatie :.als een stok in de rug! Ideaal om een acute rugpijn te krijgen is bvb: Zondags spitten in de tuin half verkouden en dinsdagochtend de post legen uit een té lage Figure from Farasyn A., Manuelle Therapie, 2000 Pag.82 brievenbus..met een belastingsbrief in de hand!!

83 Agemeen besluit Aspecifieke lage rugpijn.. is in feite een foute benaming... is een myogene lage rugpijn.. Kan spontaan genezen na 2 weken Na 3 maand = chronisch Kan wel definitief verholpen worden met diepe dwarse fricties op de juiste plaatsen! en dit na 2 tot 6 weken! Pag.

84 Besluit: nieuwe inzichten ivm rugpijn Laten wij in schoonheid eindigen.. Beseffend de kracht van de wijsheid Ons tot nieuwe inzichten kan brengen DANK voor uw aandacht! Pag.

85 Besluit: nieuwe inzichten ivm rugpijn zie ook: Pag.

86 KLINISCHE TEKENS Diepe palpatie ter hoogte van L1 Zoeken naar myofibrosen Er. spinae Uiting van pijn thv de SIPS L1 Pag.

87 FAQS TRIGGER POINT Pag.87

88 Non-specific low back pain as a Compartment & referred pain syndrome Compartment syndrome & referred muscle pain non-specific LBP probably 75% => muscular origin: 1. Compartment of Erector spinae 2. Compartment of Glutei & TFL 3. Entrapment syndrome of afferent sensitive nerves (Nn. Clunii superiores et medii) Pag.88

89 Non-specific low back pain as a Compartment & referred pain syndrome Myofibroses in a muscular compartment = origin of pain & morning stifness at each movement of extension and side-bending to the R side because of compression of the compartment at the R side an/or... because of elongation of the compartment at the L side Pag.89

90 ROPTROTHERAPIE. decompressie van gevoelszenuwen, => Uitstralende pijn verdwijnt na 2 weken Pag.90

Is de behandeling van lage rugklachten door middel van tractie evidence based? Dr Peter Verspeelt Fysische geneeskunde en revalidatie 24 oktober 2015

Is de behandeling van lage rugklachten door middel van tractie evidence based? Dr Peter Verspeelt Fysische geneeskunde en revalidatie 24 oktober 2015 Is de behandeling van lage rugklachten door middel van tractie evidence based? Dr Peter Verspeelt Fysische geneeskunde en revalidatie 24 oktober 2015 Wat is de invloed van tractie op een lumbale

Nadere informatie

Onderzoek naar de oorzaak van (chronische) lage rugpijn

Onderzoek naar de oorzaak van (chronische) lage rugpijn Onderzoek naar de oorzaak van (chronische) lage rugpijn In de laatste 13 jaar is er veel onderzoek gedaan naar de oorzaak van lage rugpijn. Voornamelijk het veelvuldig voorkomen van lage rugpijn en het

Nadere informatie

Rugpoli in Enschede. Lucille Dorresteijn, Neuroloog Marleen Wijnstra, Physician assistant

Rugpoli in Enschede. Lucille Dorresteijn, Neuroloog Marleen Wijnstra, Physician assistant Rugpoli in Enschede Lucille Dorresteijn, Neuroloog Marleen Wijnstra, Physician assistant Stellingen Bij een langer bestaand LRS is een MRI van de LWK aangewezen Ik (huisarts) verwijs nu zelf voor een MRI

Nadere informatie

Rugklachten. www.fysiotherapie4all.nl info@fysiotherapie4all 076-5657133

Rugklachten. www.fysiotherapie4all.nl info@fysiotherapie4all 076-5657133 Rugklachten De wervelkolom bestaat uit de nekwervels, borstwervels, lendenwervels, heiligbeenwervels en het staartbeen. Op deze site staat een specifiek artikel over nekklachten geschreven en daarom worden

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Fysius werkt samen met u aan een leven zonder rugpijn.

Fysius werkt samen met u aan een leven zonder rugpijn. Rugpijn? Rugpijn is niet vanzelfsprekend Volgens het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) heeft 1 op de 5 volwassenen last van terugkerende rugklachten. Dit zijn 2,6 miljoen mensen die

Nadere informatie

Oefentherapie bij patiënten met knieartrose en comorbiditeit. Mariëtte de Rooij

Oefentherapie bij patiënten met knieartrose en comorbiditeit. Mariëtte de Rooij Oefentherapie bij patiënten met knieartrose en comorbiditeit Mariëtte de Rooij Inhoud Artrose en comorbiditeit Aangepaste oefentherapie bij comorbiditeit Resultaten pilot studie Voorbeeld Conclusie Randomized

Nadere informatie

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie Is Orthopedische Manuele Therapie nog Orthopedische Manuele Therapie? Zijn de huidige paradigma shifts wenselijk?

Nadere informatie

Lage rugpijn. Kan acupunctuur helpen? Lage rugpijn is één van de meest voorkomende pijnklachten in onze maatschappij. Ze is

Lage rugpijn. Kan acupunctuur helpen? Lage rugpijn is één van de meest voorkomende pijnklachten in onze maatschappij. Ze is Lage rugpijn Kan acupunctuur helpen? Lage rugpijn is één van de meest voorkomende pijnklachten in onze maatschappij. Ze is verantwoordelijk voor vele duizenden uren van arbeidsongeschiktheid en voor het

Nadere informatie

CHRONISCHE PIJN EN PIJNEDUCATIE, WAT IS DE ROL VAN DE MANUEEL THERAPEUT?

CHRONISCHE PIJN EN PIJNEDUCATIE, WAT IS DE ROL VAN DE MANUEEL THERAPEUT? CHRONISCHE PIJN EN PIJNEDUCATIE, WAT IS DE ROL VAN DE MANUEEL THERAPEUT? Prof. Dr. C. Paul van Wilgen Fysiotherapeut, Gezondheidspsycholoog, Epidemioloog Pijn! AGENDA De Belgische pijn in de kuip Sensitisatie

Nadere informatie

Interventionele pijntherapie, een nuttige tussenstap?

Interventionele pijntherapie, een nuttige tussenstap? Interventionele pijntherapie, een nuttige tussenstap? Dr. Veerle Dirckx mariaziekenhuis.be Mensen zorgen voor mensen Interventionele pijntherapie, een nuttige tussenstap? Radiculair pijnsyndroom Symptomen

Nadere informatie

Responsiviteit van meetinstrumenten. Prof. dr. ir. Riekie de Vet. EMGO Instituut, Amsterdam

Responsiviteit van meetinstrumenten. Prof. dr. ir. Riekie de Vet. EMGO Instituut, Amsterdam Responsiviteit van meetinstrumenten Prof. dr. ir. Riekie de Vet EMGO Instituut, Amsterdam Meet-eigenschappen Klinimetrische eigenschappen Reproduceerbaarheid Validiteit Responsiviteit Interpretatie Definitie

Nadere informatie

Chronische pijn, een benadering vanuit de neurowetenschappen

Chronische pijn, een benadering vanuit de neurowetenschappen Chronische pijn, een benadering vanuit de neurowetenschappen maar het zit toch niet tussen mijn oren John van der Meij Trilemma: Praktijk voor Training, Coaching en Therapie (Oegstgeest) Instituut voor

Nadere informatie

Rita Schiphorst Preuper DEPARTMENT OF REHABILITATION MEDICINE / CENTER FOR REHABILITATION

Rita Schiphorst Preuper DEPARTMENT OF REHABILITATION MEDICINE / CENTER FOR REHABILITATION Rita Schiphorst Preuper DEPARTMENT OF REHABILITATION MEDICINE / CENTER FOR REHABILITATION Chronische pijn en hulpmiddelen, voorzieningen en aanpassingen Chronische pijn 3 miljoen Nederlanders Kosten Medische

Nadere informatie

25 jaar whiplash in Nederland

25 jaar whiplash in Nederland 25 jaar whiplash in Nederland Vanuit een fysiotherapeutisch perspectief Maarten Schmitt M.Sc 1 2 Fysiotherapeut & manueeltherapeut Hoofd van de Divisie Onderwijs Stichting Opleidingen Musculoskeletale

Nadere informatie

Wat u dient te weten over lage rugpijn

Wat u dient te weten over lage rugpijn Wat u dient te weten over lage rugpijn Peter Goossens MSc, master na master manuele therapie Vrije Universiteit Brussel Skillsdocent SOMT master opleiding manuele therapie te Amersfoort NL Praktijk te

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C C. Wervelkolom nhoudsopgave 1 C 2 C 3 C 4 C 5 C 6 C 7 C 8 C 9 C Congenitale aandoeningen... 1 Myelopathie (excl. trauma s van de wervelkolom)... 1 Mogelijke atlanto-axiale subluxatie... 1 Nekpijn... 1

Nadere informatie

Impingement Protocol

Impingement Protocol Impingement Protocol Etiologie Rode vlaggen Anamnese en onderzoek Evidence based behandelrichtlijn SIS Discussie Groene Hart SchouderWerkgroep 16 juni 2010 etiologie Botstructuur Glenohumerale instabiliteit

Nadere informatie

Pijn en MS in de medische literatuur. Omschrijving probleem. Prevalentie. Prevalentie 63 % (nl populatie 19 %)

Pijn en MS in de medische literatuur. Omschrijving probleem. Prevalentie. Prevalentie 63 % (nl populatie 19 %) Pijn en MS in de medische literatuur Roger Haenen, Revalidatiearts Orbis Medisch Centrum Sittard - Geleen Omschrijving probleem Prevalentie 63 % (nl populatie 19 %) RRMS 50% PPMS 70% SPMS 70 % 25 % ervaart

Nadere informatie

TRANSMURAAL PROTOCOL LUMBAAL RADICULAIR SYNDROOM

TRANSMURAAL PROTOCOL LUMBAAL RADICULAIR SYNDROOM TRANSMURAAL PROTOCOL LUMBAAL RADICULAIR SYNDROOM WERKAFSPRAKEN Anamnese en onderzoek: Radiculair syndroom (1) Stop Kracht < graad 4: Mictiestoornissen (2) Binnen 1 dag verwijzen naar neuroloog Uitvalsverschijnselen

Nadere informatie

Lage rugklachten. www.gzcdiemenzuid.nl

Lage rugklachten. www.gzcdiemenzuid.nl Lage rugklachten Introductie De lage rug is het gebied ter hoogte van de onderste 5 lendenwervels (lumbale wervels) en de overgang met het heiligbeen (lumbo-sacrale overgang). De lendenwervelkolom bestaat

Nadere informatie

Sandra Veenstra. www.bsl.nl

Sandra Veenstra. www.bsl.nl Sandra Veenstra www.bsl.nl De toepassing van EMDR bij somatische klachten zoals chronische pijn Sandra Veenstra Jaarbeurs Utrecht, 27-09-13 Lichamelijke klachten geschikt voor behandeling met EMDR Wanneer

Nadere informatie

Rugklachten bij turnen. Esther Schoots, sportarts 13 oktober 2010

Rugklachten bij turnen. Esther Schoots, sportarts 13 oktober 2010 Rugklachten bij turnen Esther Schoots, sportarts 13 oktober 2010 www.smautrecht.nl www.estherschoots.nl Wat gaan we doen: Rugbelasting bij turnen Turnen en rugklachten: epidemiologie Aandoeningen van de

Nadere informatie

Behandeling van een trigger finger. Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar

Behandeling van een trigger finger. Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar Behandeling van een trigger finger Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar Overzicht Inleiding PICO Zoekstrategie & Flowchart Artikelen Chirurgie Anatomie Open vs percutaan Conclusie Inleiding Klinische symptomen

Nadere informatie

INTER&PSY*Lente*Symposium*2013!

INTER&PSY*Lente*Symposium*2013! INTER&PSYLenteSymposium2013! Angst voor Pijn Paul van Wilgen PhD Gezondheidspsycholoog Fysiotherapeut Epidemioloog Workshop -Wat is pijn -Wat is chronische pijn -Sensitisatie -De rol van angst -Bewegingsangst

Nadere informatie

Dr. Hilde Van Kerckhoven

Dr. Hilde Van Kerckhoven Dr. Hilde Van Kerckhoven S 1. Inleiding Bandvormige pijn ter hoogte van de onderrug met uitstraling naar 1 of 2 benen kan te wijten zijn aan facetartrose. 1. Inleiding 15-45% van de patiënten met lage

Nadere informatie

Chronische pijn: enkele inzichten in een multifactoriële problematiek

Chronische pijn: enkele inzichten in een multifactoriële problematiek Chronische pijn: enkele inzichten in een multifactoriële problematiek Stefaan Van Damme - er is geen enkel belangenconflict of financiële band met de industrie - slaapproblemen angst werkverzuim/conflict

Nadere informatie

Lage rugklachten. Risicofactoren

Lage rugklachten. Risicofactoren Lage rugklachten. Lage rugklachten is, na schouder en nekklachten, de meest voorkomende klacht van het bewegingsapparaat. Geschat wordt dat, op ieder moment, minimaal 10% van de bevolking van de geïndustrialiseerde

Nadere informatie

MOVING WITH SPONDYLARTHROPATHY. Dr C. Hindryckx. Fysische Geneeskunde en Revalidatie

MOVING WITH SPONDYLARTHROPATHY. Dr C. Hindryckx. Fysische Geneeskunde en Revalidatie MOVING WITH SPONDYLARTHROPATHY Dr C. Hindryckx Fysische Geneeskunde en Revalidatie Kan fysiotherapie het ziektebeeld positief beïnvloeden? Relatief aandeel in behandeling? Welke signs & symptoms beïnvloedbaar?

Nadere informatie

Lage Rugproblemen. informatiebrochure voor patiënten

Lage Rugproblemen. informatiebrochure voor patiënten Lage Rugproblemen informatiebrochure voor patiënten Geachte patiënt, Deze brochure kwam tot stand door de samenwerking van de diensten Fysische Geneeskunde van ZNA. De brochure informeert u op eenvoudige

Nadere informatie

"Spit" Wat is het Spit? Waardoor komt "Spit"? Is "Spit" ernstig? Wat kunt u er zelf aan doen aan "Spit"?

Spit Wat is het Spit? Waardoor komt Spit? Is Spit ernstig? Wat kunt u er zelf aan doen aan Spit? "Spit" Wat is het Spit? Lage rugpijn wordt ook wel 'spit', lumbago, of acute lumbago genoemd. Het is iets wat veel voorkomt. Er zijn mensen die het maar één keer krijgen, bij anderen komt het geregeld

Nadere informatie

Wat weten we nu eigenlijk van hielklachten zoals fasciosis plantaris en hielspoor? [+ tips en oefeningen]

Wat weten we nu eigenlijk van hielklachten zoals fasciosis plantaris en hielspoor? [+ tips en oefeningen] Door: Marjolein Stegeman Wat weten we nu eigenlijk van hielklachten zoals fasciosis plantaris en hielspoor? [+ tips en oefeningen] Zo n 1 op de 10 Nederlanders heeft wel eens last van zijn hiel, in 80%

Nadere informatie

Huisarts of hometrainer?

Huisarts of hometrainer? Huisarts of hometrainer? In het literatuuroverzicht werden zes studies opgenomen. Vier studies onderzochten het effect van training op ziekteverzuim, drie daarvan bestudeerden tevens de effecten op klachten

Nadere informatie

Pijneducatie Chronische pijn: hoe leg je dat uit? Agenda. Nociceptieve pijn 11/06/2014. Harkema. Dr. Doeke Keizer, huisarts

Pijneducatie Chronische pijn: hoe leg je dat uit? Agenda. Nociceptieve pijn 11/06/2014. Harkema. Dr. Doeke Keizer, huisarts Pijneducatie Chronische pijn: hoe leg je dat uit? Dr. Doeke Keizer, huisarts Harkema Geen sponsoring vanuit industrie Agenda Even voorstellen Soorten pijn Chronische pijn > sensitisatie Pijneducatie Anderhalvelijnszorg

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Barzouhi, Abdelilah el Title: Paradigm shift in MRI for sciatica Issue Date: 2013-12-03

Nadere informatie

Praktijk. Pijn mechanisme 15-01-2012! Martini Hospital Groningen - innovation in desig! 1! Multidisciplinaire behandeling van hoofdpijn

Praktijk. Pijn mechanisme 15-01-2012! Martini Hospital Groningen - innovation in desig! 1! Multidisciplinaire behandeling van hoofdpijn Multidisciplinaire behandeling van hoofdpijn Marielle Padberg (Hoofd)pijn pathofysiologie Hoofdpijndiagnose Multidisciplinaire behandeling Praktijk Pijn mechanisme 18-jarige man met ernstige hoofdpijn

Nadere informatie

Het effect van acupunctuur en dry needling op pijn en functie bij myofasciale triggerpoints bij patiënten met chronische lage rugklachten

Het effect van acupunctuur en dry needling op pijn en functie bij myofasciale triggerpoints bij patiënten met chronische lage rugklachten Het effect van acupunctuur en dry needling op pijn en functie bij myofasciale triggerpoints bij patiënten met chronische lage rugklachten Carlien den Uil Afstudeeropdracht fysiotherapie Hogeschool Utrecht

Nadere informatie

Multidisciplinaire rugrevalidatie

Multidisciplinaire rugrevalidatie Multidisciplinaire rugrevalidatie Lage rugpijn Acuut chronisch Acuut < 6 wkn Subacuut tss 6wkn en 3 maand Chronisch > 3 maand Specifiek aspecifiek Uitsluiten van alarmsignalen (red flags) 90-95% aspecifiek

Nadere informatie

Spine Unit 2.0 Management van lumboischialgie op spoedgevallen

Spine Unit 2.0 Management van lumboischialgie op spoedgevallen Spine Unit 2.0 Management van lumboischialgie op spoedgevallen Dr. Pascal Vanelderen, MD, PhD Kritieke Diensten Multidisciplinair Pijn Centrum Ziekenhuis Oost-Limburg 600 500 Aantal spoedbezoeken 1023

Nadere informatie

DE LUMBALE WERVELKOLOM (RUG)

DE LUMBALE WERVELKOLOM (RUG) DE LUMBALE WERVELKOLOM (RUG) In een notendop Chronische rugpijn, vooral ter hoogte van de lumbale wervelkolom (onderrug), is een veel voorkomende aandoening. Zo'n 75 % van alle mensen heeft er af en toe

Nadere informatie

Veel voorkomende specifieke rugaandoeningen zijn een lumbale hernia en een wervelkanaal vernauwing.

Veel voorkomende specifieke rugaandoeningen zijn een lumbale hernia en een wervelkanaal vernauwing. (Chronische) lage rugklachten en rompstabiliteit Zeven tot acht op tien personen krijgen ooit te maken met (a)specifieke lage rugpijn. Aspecifieke rugklachten zijn te definiëren als pijn in het gebied

Nadere informatie

15 Rugklachten. 1 Inleiding

15 Rugklachten. 1 Inleiding DC 15 Rugklachten 1 Inleiding Rugklachten komen veel voor. Men schat dat meer dan 3 miljoen mensen van 25 jaar of ouder langdurige klachten aan rug of nek hebben. 80 tot 90% van alle mensen heeft in zijn

Nadere informatie

NVMT- Symposium 2013

NVMT- Symposium 2013 NVMT- Symposium 2013 State of art lage rugpijn Tekst: Huub Vossen, redacteur NVMT Impressie van het NVMT Symposium 13 april 2013, Back to the future Het NVMT symposium Back to the future werd dit jaar

Nadere informatie

Richtlijnen voor spinale beeldvorming en interpretatie "

Richtlijnen voor spinale beeldvorming en interpretatie Richtlijnen voor spinale beeldvorming en interpretatie " acuut, chronisch, postoperatief A. Rappaport Spinale beeldvorming RX CT MRI Guidelines spinale beeldvorming Focus on medical imaging: acute lage

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Acute Low Back Pain Screenings Questionnaire (ALBPSQ)

Acute Low Back Pain Screenings Questionnaire (ALBPSQ) Acute Low Back Pain Screenings Questionnaire (ALBPSQ) S.J. Linton en K. Halldén, 1996 Instructie DOEL(GROEP): Prognostische en inventariserende vragenlijst De Acute Low Back Pain Screening Questionnaire

Nadere informatie

Nekklachten in de eerste lijn; hoe zit dat met predictie modellen? Arianne Verhagen Afd Huisartsgeneeskunde, Erasmus MC, Rotterdam

Nekklachten in de eerste lijn; hoe zit dat met predictie modellen? Arianne Verhagen Afd Huisartsgeneeskunde, Erasmus MC, Rotterdam Nekklachten in de eerste lijn; hoe zit dat met predictie modellen? Arianne Verhagen Afd Huisartsgeneeskunde, Erasmus MC, Rotterdam Opzet presentatie Inleiding / epidemiologie Diagnostiek Behandeling Predictie

Nadere informatie

Acute Low Back Pain Screening Questionnaire (ALBPSQ) S.J. Linton & K. Halldén (1996)

Acute Low Back Pain Screening Questionnaire (ALBPSQ) S.J. Linton & K. Halldén (1996) Acute Low Back Pain Screening Questionnaire (ALBPSQ) S.J. Linton & K. Halldén (1996) DOEL(GROEP): Inventariserende vragenlijst De Acute Low Back Pain Screening Questionnaire (ALBPSQ) is een biopsychosociaal

Nadere informatie

Chronische pijn als uitdaging: hedendaagse neurowetenschappelijke inzichten binnen de multidisciplinaire praktijk

Chronische pijn als uitdaging: hedendaagse neurowetenschappelijke inzichten binnen de multidisciplinaire praktijk TRANSCARE-pijn www.transcare.nl Transcare-pijn en de internationale onderzoeksgroep Pain in Motion organiseren een Symposium Chronische pijn als uitdaging: hedendaagse neurowetenschappelijke inzichten

Nadere informatie

De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij

De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij Mensen met een Psychiatrische Stoornis de Modererende Invloed van de Therapeutische Alliantie The Effect of Arts Therapies

Nadere informatie

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline?

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Joost Hoekstra, internist, AMC Potentiële belangenverstrengeling Klinische Diabetologie AMC ontvangt sponsoring van cq doet projecten met

Nadere informatie

Roland Disability Questionnaire

Roland Disability Questionnaire Roland 1983 Nederlandse vertaling G.J. van der Heijden 1991 Naampatiënt...Datum:. Uw rugklachten kunnen u belemmeren bij uw normale dagelijkse bezigheden. Deze vragenlijst bevat een aantal zinnen waarmee

Nadere informatie

ITDD intake. Algemeen Patientcode. Patientgegevens Patiëntnummer kliniek (bijv. ZIS-code) Behandelaars Naam anesthesiolo(o)g(en)

ITDD intake. Algemeen Patientcode. Patientgegevens Patiëntnummer kliniek (bijv. ZIS-code) Behandelaars Naam anesthesiolo(o)g(en) ITDD intake Patientcode Patientgegevens Patiëntnummer kliniek (bijv. ZIS-code) Geslacht (1) man (2) vrouw Geboortedatum Behandelaars Naam anesthesiolo(o)g(en) Naam revalidatiearts(en) ziekenhuis Naam revalidatiearts(en)

Nadere informatie

SENSITISATIE. Chronische pijn is een aandoening 23-10- 14. Pijn! Abe Lenstra AGENDA. Acute pijn is een symptoom

SENSITISATIE. Chronische pijn is een aandoening 23-10- 14. Pijn! Abe Lenstra AGENDA. Acute pijn is een symptoom PIJNEDUCATIE IN TRANSDISCIPLINAIRE ZORG IN DE EERSTE LIJN BIJ PATIËNTEN MET CHRONISCHE PIJN? Pijn! Prof. Dr. C. Paul van Wilgen Fysiotherapeut, Gezondheidspsycholoog, Epidemioloog AGENDA Abe Lenstra Hoe

Nadere informatie

Nekklachten. www.fysiotherapie4all.nl info@fysiotherapie4all 076-5657133

Nekklachten. www.fysiotherapie4all.nl info@fysiotherapie4all 076-5657133 Nekklachten De nek De nek bestaat uit zeven wervels: C1 t/m C7. Dit wordt ook wel de cervicale wervelkolom genoemd. Het hoofd rust met de schedel op de eerste halswervel: de atlas. De tweede halswervel

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

Onze behandelresultaten

Onze behandelresultaten Onze behandelresultaten NedSpine streeft er naar op alle fronten de hoogst mogelijke kwaliteit van zorg aan te bieden. Centraal daarbij staan de resultaten van onze operatieve behandelingen. Wij voeren

Nadere informatie

Chronische progressieve lagerugpijn met uitstraling in twee dermatomen bij een 44-jarige havenarbeider

Chronische progressieve lagerugpijn met uitstraling in twee dermatomen bij een 44-jarige havenarbeider 17 2 Chronische progressieve lagerugpijn met uitstraling in twee dermatomen bij een 44-jarige havenarbeider Jef Michielsen Introductie Deze casus toont het kenmerkende verhaal van een patiënt die al jaren

Nadere informatie

Pijn. Matthieu Berenbroek. Pijn 2 - Matthieu Berenbroek 1998-2008 PIJN. Wat is Pijn?

Pijn. Matthieu Berenbroek. Pijn 2 - Matthieu Berenbroek 1998-2008 PIJN. Wat is Pijn? Pijn Matthieu Berenbroek PIJN Wat is Pijn? 1 PIJN Pijn is een onaangename, sensorische en emotionele ervaring die gepaard gaat met feitelijke of mogelijke weefselschade of die wordt beschreven in termen

Nadere informatie

Inhoud. Redactioneel 10. Over de auteurs 11. 1 Inleiding 12. 2 Geschiedenis 14

Inhoud. Redactioneel 10. Over de auteurs 11. 1 Inleiding 12. 2 Geschiedenis 14 Inhoud Redactioneel 10 Over de auteurs 11 1 Inleiding 12 2 Geschiedenis 14 3 Anatomie en fysiologie 17 3.1 Acute pijn 17 3.2 Chronische pijn 23 3.3 Chronische pijn en limbisch systeem? 23 4 Pijnmeting

Nadere informatie

Rugmanagement. Hoe kun je rugklachten in de hand houden. Mark Vongehr, Fysio-/Manueeltherapeut. Medisch Centrum Aarveld

Rugmanagement. Hoe kun je rugklachten in de hand houden. Mark Vongehr, Fysio-/Manueeltherapeut. Medisch Centrum Aarveld Rugmanagement Hoe kun je rugklachten in de hand houden Mark Vongehr, Fysio-/Manueeltherapeut Rugmanagement Inleiding Anatomie en functie van de wervelkolom Belastingen van de wervelkolom tijdens houdingen

Nadere informatie

Aanpak van acute knieletsels in de eerste lijn. Dr. Bex Steven Huisarts/sportarts KSTVV Lotto-Belisol

Aanpak van acute knieletsels in de eerste lijn. Dr. Bex Steven Huisarts/sportarts KSTVV Lotto-Belisol Aanpak van acute knieletsels in de eerste lijn Dr. Bex Steven Huisarts/sportarts KSTVV Lotto-Belisol Anatomie Anatomie Anatomie Anatomie Algemeen Goede anamnese! ontstaansmechanisme van het letsel begrijpen

Nadere informatie

Omgaan met. pijn. Acupunctuur kan helpen

Omgaan met. pijn. Acupunctuur kan helpen Omgaan met pijn Acupunctuur kan helpen Iedereen heeft wel eens pijn. Hoofdpijn, spierpijn, rugpijn of tandpijn, Pijn kan veel oorzaken hebben en veel vormen aannemen. Pijn is bovendien heel individueel.

Nadere informatie

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen Running head: ACTIEVE OUDEREN EN BEWEGEN 1 De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de Lichaamsbeweging van Ouderen The Influence of Identification with 'Active Elderly' and Wellbeing

Nadere informatie

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C 10 C

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C 10 C C. Wervelkolom nhoudsopgave 1 C 2 C 3 C 4 C 5 C 6 C 7 C 8 C 9 C 1 C Congenitale aandoeningen... 1 Myelopathie (excl. trauma s van de wervelkolom)... 1 Mogelijke atlanto-axiale subluxatie... 1 Nekpijn...

Nadere informatie

19:50 20:50 uur PROGRAMMA INHOUD

19:50 20:50 uur PROGRAMMA INHOUD 1. Gebruik Blackboard 19:50 20:50 uur PROGRAMMA INHOUD 2. Volgende stap LAZeps studie 3. Besprekling artikel Penney et al over de relevantie van GlutMed bij LRP: - over motor control iha - over krachtmeting

Nadere informatie

RUGPIJN Risicofactoren Oorzaken:

RUGPIJN Risicofactoren Oorzaken: RUGPIJN Lage rugpijn is het meest voorkomende musculoskeletaal probleem wereldwijd: tot 85% van alle mensen heeft er eens last van in de loop van het leven. Bij veel patiënten gaat deze rugpijn over zonder

Nadere informatie

Oefeningen tegen Ischias en klachten van de tussenwervelschijven

Oefeningen tegen Ischias en klachten van de tussenwervelschijven Oefeningen tegen Ischias en klachten van de tussenwervelschijven Ischias is een vorm van zenuwpijn, beginnend in de heup en verdergaand langs de achterzijde van het been tot aan de voet, veroorzaakt door

Nadere informatie

8-11-2011. Agenda. Pijn in het brein, de fysiotherapeut als hersenchirurg? Prevalentie Chronische pijn. Functie. Acute (nociceptieve) pijn

8-11-2011. Agenda. Pijn in het brein, de fysiotherapeut als hersenchirurg? Prevalentie Chronische pijn. Functie. Acute (nociceptieve) pijn Pijn in het brein, de fysiotherapeut als hersenchirurg? Agenda Pijn Pijn typen Pijn modellen Paul van Wilgen Fysiotherapeut, Gezondheidspsycholoog, Epidemioloog Chronische pijn Sensitisatie (CZS, brein)

Nadere informatie

Frequent optredende nek- en rugklachten bij een 23-jarige hockeyster

Frequent optredende nek- en rugklachten bij een 23-jarige hockeyster 13 Frequent optredende nek- en rugklachten bij een 3-jarige hockeyster Koos van Nugteren K. van Nugteren, D. Winkel (Red.), Onderzoek en behandeling van de thorax, DOI 10.1007/978-90-368-0489-9_, 013 Bohn

Nadere informatie

Sportletsels bij wielrenners Sportletsels bij wielrenners. Acute letsels >> val of botsing. Hoofdletsel 22 % Knie Arm 50 %

Sportletsels bij wielrenners Sportletsels bij wielrenners. Acute letsels >> val of botsing. Hoofdletsel 22 % Knie Arm 50 % Sportletsels bij wielrenners Sportletsels bij wielrenners Acuut Chronisch Dr.F.Nelde Fysische geneeskunde en Revalidatie Sportgeneeskunde Acute letsels >> val of botsing Hoofdletsel 22 % Knie Arm 50 %

Nadere informatie

Andere kijk op validiteit

Andere kijk op validiteit Andere kijk op validiteit Waarde van klinische testen Mark Vongehr Fysio-/manueeltherapeut klinimetrie Het objectiveren van klinische symptomen en tekenen met behulp van valide meetinstrumenten meetinstrumenten

Nadere informatie

LAGE RUGKLACHTEN / HERNIA Oorzaak en behandeling, wel of niet opereren?

LAGE RUGKLACHTEN / HERNIA Oorzaak en behandeling, wel of niet opereren? LAGE RUGKLACHTEN / HERNIA Oorzaak en behandeling, wel of niet opereren? Dokter op dinsdag, 28 februari 2012 Marcel Garssen Neuroloog Jeroen Bosch Ziekenhuis Inleiding Er is nog een boel recht te zetten.

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Workshop Wervelkolomrevalidatie bij a-specifieke lage rugklachten

Workshop Wervelkolomrevalidatie bij a-specifieke lage rugklachten Workshop Wervelkolomrevalidatie bij a-specifieke lage rugklachten 28-01-2011 Nexus Voorstellen In deze woning wonen drie prachtige kinderen, een nog mooiere vrouw en een schat van een hond!!!! mijn woning

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Spieractivatiepatronen tijdens fitness oefeningen op de Carving Pro. Maastricht University: Pieter Oomen (MSc) Hans Savelberg (PhD)

Spieractivatiepatronen tijdens fitness oefeningen op de Carving Pro. Maastricht University: Pieter Oomen (MSc) Hans Savelberg (PhD) Spieractivatiepatronen tijdens fitness oefeningen op de Carving Pro Maastricht University: Pieter Oomen (MSc) Hans Savelberg (PhD) December, 2010 Inleiding De Carving Pro is een fitnessapparaat waarmee

Nadere informatie

Evidence please! 27 juni 2013. Michiel Reneman REHABILITATION MEDICINE / CENTER FOR REHABILITATION

Evidence please! 27 juni 2013. Michiel Reneman REHABILITATION MEDICINE / CENTER FOR REHABILITATION Evidence please! 27 juni 2013 Michiel Reneman REHABILITATION MEDICINE / CENTER FOR REHABILITATION Evidence please! 1. EBP 2. Hulpmiddelen en voorzieningen 3. Aanpassingen 4. Waarom? EBP: Extremely Boring

Nadere informatie

Helder en transparant aan de patiënt en aan de mede- en vervolgbehandelaars, de oorzaak en gevolgen van de aandoening en de keuzemogelijkheden van

Helder en transparant aan de patiënt en aan de mede- en vervolgbehandelaars, de oorzaak en gevolgen van de aandoening en de keuzemogelijkheden van Helder en transparant aan de patiënt en aan de mede- en vervolgbehandelaars, de oorzaak en gevolgen van de aandoening en de keuzemogelijkheden van behandeling uit te leggen. Eenduidige terminologie tussen

Nadere informatie

Micro-Endoscopic Discectomy

Micro-Endoscopic Discectomy Micro-Endoscopic Discectomy George Homminga, M.D., Ph.D. NedSpine The Netherlands Hernia Nucleosi Pulposa Ander woord of afkorting: hernia Betekent letterlijk uitstulping van de kern van de tussenwervelschijf

Nadere informatie

Stranded Whale Syndroom : de man die niet meer bewoog

Stranded Whale Syndroom : de man die niet meer bewoog Stranded Whale Syndroom : de man die niet meer bewoog Vier jaar terug ben ik met alles gestopt. Ik kreeg een rugblokkage en kon niks meer. Ik lag 22 u en bewoog amper 2 u per dag. Mijn pijngeheugen is

Nadere informatie

Wat is een hernia. Bouw van de wervelkolom. Onderstaande afspraken zijn voor u gemaakt op: locatie Delfzicht/locatie Lucas. Polikliniek neurologie:

Wat is een hernia. Bouw van de wervelkolom. Onderstaande afspraken zijn voor u gemaakt op: locatie Delfzicht/locatie Lucas. Polikliniek neurologie: Herniastraat Onderstaande afspraken zijn voor u gemaakt op: locatie Delfzicht/locatie Lucas MRI-onderzoek: Polikliniek neurologie: Route Neuroloog: datum Tijd. datum Tijd Telefoon: 088-066 1000 Wat is

Nadere informatie

Spiegeltherapie. Martine Eckhardt, fysiotherapeut/bewegingswetenschapper Rijndam revalidatiecentrum

Spiegeltherapie. Martine Eckhardt, fysiotherapeut/bewegingswetenschapper Rijndam revalidatiecentrum Spiegeltherapie Martine Eckhardt, fysiotherapeut/bewegingswetenschapper Rijndam revalidatiecentrum Plasticiteit v.d. hersenen 7 jarig Turks meisje Op drie-jarige leeftijd oa taalgebieden verwijderd Tweetalig

Nadere informatie

Dr. Kamiel A.J. Kuijpers Revalidatiearts ZGT Almelo/ MST Enschede/ Roessingh Enschede

Dr. Kamiel A.J. Kuijpers Revalidatiearts ZGT Almelo/ MST Enschede/ Roessingh Enschede Dr. Kamiel A.J. Kuijpers Revalidatiearts ZGT Almelo/ MST Enschede/ Roessingh Enschede Wat te doen met chronische pijnklachten zich uitend in het houdings- en bewegingsapparaat? Inhoud van deze presentatie

Nadere informatie

Ruggespraak. Ruggespraak. Presentatie Ariette Sanders - Netwerkbijeenkomst Platform Gedeelde Besluitvorming - Maart 2013 RUGPIJN? agenda.

Ruggespraak. Ruggespraak. Presentatie Ariette Sanders - Netwerkbijeenkomst Platform Gedeelde Besluitvorming - Maart 2013 RUGPIJN? agenda. agenda Ruggespraak Kennismaking Achtergrond van het onderzoek Methode Resultaten Discussie Conclusie A.R.J. Sanders1, W.Verheul2, T.Magneé2, H.M.Pieters, P. Verhaak2, N.J. de Wit1,, J.M. Bensing2 RUGPIJN?

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Preventieplan, Meest voorkomende klachten bij Integrale lichaamstherapie Nadieh. Rugklachten, schouderklachten en nekklachten.

Preventieplan, Meest voorkomende klachten bij Integrale lichaamstherapie Nadieh. Rugklachten, schouderklachten en nekklachten. Preventieplan, Meest voorkomende klachten bij Integrale lichaamstherapie Nadieh. Rugklachten, schouderklachten en nekklachten. Inhoud Inleiding 3 Rugklachten, oorzaak. 4 Rugklachten voorkomen. 6 Schouderklachten,

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten The Moderating Influence of Social Support on the Relationship between Mobbing at Work

Nadere informatie

GEZONDHEID SUBSTANTIEEL VERBETERD

GEZONDHEID SUBSTANTIEEL VERBETERD RESULTATEN ANALYSE 2014 GEZONDHEID SUBSTANTIEEL VERBETERD De Rughuis Methode heeft aangetoond dat de gezondheidstoestand en kwaliteit van leven bij patiënten met chronische rugklachten enorm kan toenemen.

Nadere informatie

Lage Rugpijn, Aspecifieke Lage Rugpijn, Lumbago, Spit,

Lage Rugpijn, Aspecifieke Lage Rugpijn, Lumbago, Spit, Lage Rugpijn, Aspecifieke Lage Rugpijn, Lumbago, Spit, Wat is lage rugpijn? Lage rugpijn zit onderin de rug. Soms straalt de pijn uit naar de billen of naar een of beide bovenbenen. De pijn kan plotseling

Nadere informatie

Lieven De Wilde, MD, PhD Alexander Van Tongel, MD Department of Orthopedic Surgery Gent University Hospital

Lieven De Wilde, MD, PhD Alexander Van Tongel, MD Department of Orthopedic Surgery Gent University Hospital Klinisch onderzoek van de schouder Lieven De Wilde, MD, PhD Alexander Van Tongel, MD Department of Orthopedic Surgery Gent University Hospital Klinisch onderzoek van de schouder 12 stappen Stap 1: Anamnese

Nadere informatie

Chapter 12. Samenvatting

Chapter 12. Samenvatting Salkantay Trek, Peru Chapter 12 Samenvatting 182 I Chapter 12 Radiculaire beenpijn veroorzaakt door een lumbale hernia komt wereldwijd vaak voor en bij de meeste patienten is het natuurlijke beloop gunstig.

Nadere informatie

Richtlijnen voor de diagnose en behandeling van lage rugpijn vanuit het SIgewricht

Richtlijnen voor de diagnose en behandeling van lage rugpijn vanuit het SIgewricht Richtlijnen voor de diagnose en behandeling van lage rugpijn vanuit het SIgewricht AUW Prof. Dr. G. Stassijns Fysische Geneeskunde en revalidatie Voorkomen Klachten Uitstralingsgebied Out Conservatieve

Nadere informatie

ASPECIFIEKE, HOUDINGSGEBONDEN LAGE

ASPECIFIEKE, HOUDINGSGEBONDEN LAGE ASPECIFIEKE, HOUDINGSGEBONDEN LAGE RUGPIJN: OEFENTHERAPIE Aspecifieke lage rugpijn bestaat uit klachten waarvoor geen lichamelijke afwijking kan gevonden worden die deze klachten veroorzaakt. Het probleem

Nadere informatie

Versus Tijdschrift voor Fysiotherapie, 21 e jrg 2003, no.6 (pp. 313-321)

Versus Tijdschrift voor Fysiotherapie, 21 e jrg 2003, no.6 (pp. 313-321) Auteur(s): F. Roelants, P. van Kempen Titel: Rugspieractiviteit tijdens het schaatsen Jaargang: 21 Jaartal: 2003 Nummer: 6 Oorspronkelijke paginanummers: 313-321 Deze online uitgave mag, onder duidelijke

Nadere informatie

Onstabiel gevoel Last bij stappen

Onstabiel gevoel Last bij stappen Naam: Datum: Leeftijd: 37 jaar Geslacht: M/V Beroep: bediende Adres: Telefoonnummer: / Hobby: joggen, zwemmen (totaal: 3u/week) Hoofdprobleem: Onstabiel gevoel en last ter hoogte van de rechter enkel Lichaamsdiagram

Nadere informatie

Dokter, ik ben zo moe. greta moorkens algemeen inwendige ziekten U Z Antwerpen

Dokter, ik ben zo moe. greta moorkens algemeen inwendige ziekten U Z Antwerpen Dokter, ik ben zo moe greta moorkens algemeen inwendige ziekten U Z Antwerpen Oorzaken chronisch moeheid : > 50%(70%) psychiatrische (co)morbiditeit somatisch onderliggend lijden ( bvb cancerrelated fatigue)

Nadere informatie