Auteur: Friso Gubbels Scriptie begeleidster : Martine Cornelissen.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Auteur: Friso Gubbels Scriptie begeleidster : Martine Cornelissen."

Transcriptie

1 Dec.2007 Afstudeerscriptie Acupunctuur Academie Qing Bai 2006/2007 Auteur: Friso Gubbels Scriptie begeleidster : Martine Cornelissen. 1

2 1. TITEL 1.1 Vraagstelling 1.2 Inleiding Wereldwijd Europees Nederland 2. PIJN 3. EEN KORTE HISTORIE 4. CHRONISCHE PIJN 5. LAGE RUGPIJN 6. WESTERSE VISIE 6.1 Hoe werkt het? 7. TCM VISIE 7.1 Maciocia 7.2 Tietao Deng 7.3 Pirog 7.4 Sun Peilin 8. DIAGNOSE 8.1 Westerse diagnose processen 8.2 TCM diagnose Differentiaties Bi syndromen Obstructie Leegte 9. METHODEN 9.1 Acupunctuurvormen. 9.2 Therapeutische methoden. 9.3.Naaldtechniek 9.4 Puntprescriptie Het aantal punten Lokale punten Distale punten 9.5. Behandelprincipe Sederen/tonifiëren 10. CONVENTIONEEL <-> TCM Conventionele behandeling Medicamenteus NSAID Corticosteroïden Niet-medicamenteus 10.2.TCM behandeling Gebruikte punten Meridiaanpunten Yuan Source punten Luo punten Overige punten Huatuojiaji 11. SYNERGIE 12. PROGNOSE 13. CONCLUSIE EN AANBEVELING LITERATUUR EN REFERENTIES 2

3 1. TITEL Acupunctuur als complementaire behandeling voor chronische lage rug pijn. 1.1 Vraagstelling Doelstelling van deze studie is om door middel van een literatuur onderzoek in kaart te brengen welke acupunctuur technieken bij chronische lage rug klachten toegepast kunnen worden. Om deze doelstelling te bereiken wordt de volgende vraagstelling geformuleerd: Welke acupunctuur technieken kunnen bij chronische lage rug pijn toegepast worden? 1.2 Inleiding Wereldwijd 1 Lage rugpijn komt regelmatig verdeeld wereldwijd voor in alle culturen, grijpt in op de levenskwaliteit en werk en is de meest voorkomende reden voor medisch consult. Weinig gevallen van rugpijn kunnen gerelateerd worden aan een specifieke oorzaak; de meeste gevallen zijn niet-specifiek. Acute rugpijn komt het meeste voor en duurt, ongeacht de behandelmethode, minder dan 3 maanden. Chronische rugpijn is een moeilijker probleem met vaak ook nog een sterk overlappend psychologisch effect. Hoewel hernia, door röntgenonderzoek aangetoond, vaak als oorzaak wordt aangewezen, is het zelden verantwoordelijk voor de chronische pijn en chirurgisch ingrijpen is weinig succesvol in het verlichten van de pijn. Ook blijkt geen enkele op zichzelf staande behandeling beter te zijn dan andere vormen. Patiënten geven de voorkeur aan manuele therapie, maar studies tonen niet aan dat deze een beter effect hebben. Een Advies Orgaan van de WHO heeft een standaard ingesteld om het effect van behandelingen te beoordelen voor studiedoeleinden. (vertaald uit Abstract van George E. Ehrlich) Europees 1 World health statistics 2007 (publicatiwes en databases van de WHO) George E. Ehrlich1 Bulletin of the World Health Organization 2003;81:

4 Statistieken die de IASP en EFIC 2 uitgeven laten zien dat 1 op 5 mensen lijden aan min of meer chronische pijn. In 1 op de 3 gevallen is deze pijn van dien aard dat er geen of slechts een gedeeltelijke onafhankelijke leefwijze mogelijk is. Tussen de helft en een derde van mensen met chronische pijn kan niet of slechts moeizaam fysieke activiteiten ontplooien, normaal slapen, het huishouden runnen, aan sociale activiteiten deelnemen, wandelen, auto rijden of een seksuele relatie hebben. De data base van de IASP/EFIC geeft verder aan dat bij 1 op de 4 mensen het effect van pijn de relatie met familie en vrienden onder druk zet of zelfs tot breuk kan lijden Nederland TNS NIPO deed in 2000 in opdracht van de Pijnpolikliniek van het VU Medisch Centrum Amsterdam en de Stichting Pijn-Hoop onderzoek naar pijn en pijnbestrijding in Nederland. Daaruit kwam naar voren dat zeker 2,5 miljoen Nederlanders (ouder dan 18 jaar) last hebben van langdurige pijn, dat wil zeggen: pijn die regelmatig terugkeert en gedurende langere tijd optreedt. Aangenomen wordt dat er bijna 1 miljoen mensen met chronische lage rugpijn zijn. (bron: van Kleef en Vreeling 1999.) 3 Volgens het Nationaal Pijn Fonds vormt alleen lage rugpijn een jaarlijkse kostenpost van 4,5 miljard. Vóór, gedurende of ná een bepaald traject in de reguliere gezondheidszorg, zoeken veel mensen naar verbetering voor chronische pijn in de 'alternatieve' sector. Hieraan zouden diverse redenen ten grondslag kunnen liggen. Men wil mogelijk een regulier traject niet ingaan, alvorens minder invasieve behandelmethoden te proberen. Men heeft een traject doorlopen waarin geen of geen afdoende verlichting kon worden gevonden. Men zoekt additionele ondersteuning in de supplementaire behandelmethoden. Men was niet op de hoogte dat er meer behandelmogelijkheden zijn voor datgene waaraan men lijdt. Wat de reden ook is, de weg naar complementaire methoden wordt steeds gemakkelijker gevonden. 2 (IASP) International Association on the Study of Pain, (EFIC) The European Federation of the IASP Chapters 3 TNS/Nipo onderzoek nov 2000/pijnzorg faalt in Nederland 4

5 In 1997 contacteerde 8,2% van de Nederlandse bevolking de alternatieve genezer. In 2004 was dat al 11,5 %. (WIV) 4 Cijfers laten dus zien dat het draagvlak voor deze vorm van behandelen groter wordt. De WHO zegt in een rapport uit 2004 dat intensivering van de dialoog tussen reguliere geneeskunde, traditionele geneeskunde en complementaire behandelvormen, van belang is voor de gezondheid van mensen. Omdat deze kwaal wereldwijd voorkomt en overal op traditionele, reguliere en alternatieve manier benaderd en behandeld wordt is een maximaal gebruik van alle mogelijke middelen en methoden ter verlichting een menselijk recht en plicht. Daar waar synergie mogelijk is moet deze gezocht en toegepast worden. Het onderzoek kan zich daarom toespitsen op twee manieren van behandelen; * Vanuit het oogpunt van de mogelijke toepasbare acupunctuurtechnieken als primaire behandeling bij gediagnosticeerde lage rugpijn. *Of het zoeken naar een optimale behandelmogelijkheid vanuit een multidisciplinaire aanpak. Daar waar reguliere technieken én acupunctuur technieken samen ingezet kunnen worden. Een vergelijken tussen de benadering en behandeling van lage rugpijn vanuit westerse optiek en TCM-visie, evenals het trachten duidelijk te krijgen op welke manier beiden elkaar mogelijk ondersteunen of kunnen ondersteunen, zullen verderop bekeken worden. 4 Gezondheidsenquête van het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid, in samenwerking met de Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie. 5

6 2. PIJN An unpleasant sensory and emotional experience associated with actual or potential tissue damage or described in terms of such damage. 5 Pijn is een universeel gegeven waar we allemaal mee te maken krijgen. Vanaf het moment dat we via het geboortekanaal op de wereld komen tot op het moment van sterven wordt de mens geconfronteerd met het feit dat pijn gevoeld kan worden. Pijn kan op veel verschillende manieren veroorzaakt worden en zich in een heel breed spectrum aan ons kenbaar maken, variërend van zeer subtiel tot ondraaglijk. Ze kan komen en gaan, scherp of dof zijn, voelbaar in een bepaald gebied of over het hele lichaam. Zoals bij spierpijn tijdens een zware griep. In zijn mildste vorm waarschuwt pijn ons dat er iets mis is. Dat we moeten opletten dat het niet erger wordt, dat we misschien iets moeten doen om erger te voorkomen. In zijn heftigste vorm zal pijn ons functioneren helemaal lam leggen, ons welbevinden van tafel vegen en in sommige gevallen ons zelfs het leven kosten. De ervaring van pijn is een zeer complex fenomeen welk enorm varieert tussen de verschillende patiënten. "Pain is a more terrible lord of mankind than even death itself." 6 In veel gevallen kan de pijn verklaard worden. Als we ons stoten of ons ergens aan verbranden zal ons dat een vervelende sensatie geven en dan wéten we dat we die situatie moeten voorkomen of opheffen om deze ervaring te vermijden. Als we een te zware last tillen kunnen we ervaren dat we ons lichaam overbelast hebben en dat een pijnlijke rug ons een tijd kan kwellen. Ook subtielere vormen van pijn kunnen in de regel herleid worden naar oorzakelijkheden die deze verklaren. Een dof, bonkend gevoel boven onze wenkbrauwen kunnen we verklaren na een dag stressvol en gespannen bezig zijn geweest. Pijn kan zeer goed helpen. Zonder pijn zouden we ons zwaar letsel kunnen toebrengen zonder het te weten. We zouden niet of te laat reageren op deze prikkel. Als pijn behandeld wordt gaat dit meestel weer over. Herstel vindt vanzelf plaats als we het lichaam niet langer aan de oorzaak blootstellen. Maar soms blijft pijn aanhouden. Weken, maanden en zelfs jaren. We spreken dan op een gegeven moment van chronische pijn. 5 Definitie van ; The International Association for the Study of Pain. (NINDS is onderdeel National institute of Health.) 6 Dr. Albert Schweitzer

7 Het kan het gevolg zijn van een aandoening die men heeft zoals kanker of reuma. Maar vaak is de oorzaak ook onbekend. Daardoor wordt tot behandeling leidende beoordeling van de medegedeelde subjectieve beleving extra bemoeilijkt. Daar boven op zien we dat de meeste mensen met chronische niet direct herleidbare pijn op een gegeven moment ook te maken krijgen met een negatief zelfbeeld, depressie en woede EEN KORTE HISTORIE Pijn is zo oud als de mensheid zelf evenals het trachten deze pijn te verlichten of op te heffen. Vanuit de oude beschavingen zien we op stenen tabletten opschriften over pijn en hoe men deze behandelde; druk, warmte, water en zon. In deze vroegste jaren werd pijn toegewezen aan kwade krachten, magie en demonen. Tovenaars, sjamanen en priesters gebruikten rituelen en kruiden om deze te verlichten. De Grieken en Romeinen vermoedden al een zeker verband was tussen de beleving van pijn en de hersenen die de signalen ontvangen. Toch duurde het tot de Middeleeuwen eer men bewijs begon te zien voor deze aanname. Leonardo da Vinci en zijn tijdgenoten geloofden dat de hersenen voor de pijnbeleving verantwoordelijk waren en dat het ruggenmerg deze signalen transporteert. In de 17 en 18 e eeuw kwam men weer wat verder met inzichten over pijn. In 1664 beschrijft de Franse filosoof Descartes wat nu nog als pain pathway bekend is, hoe pijn veroorzakende prikkels via de voet naar de hersenen gaan waar als het ware een bel gaat luiden. "Particles" of fire set in motion a spot on the skin of the foot, and by means of a "delicate thread" they open a "pore" at the other end, much like ringing a bell with a rope. 8 Het bovennatuurlijke element verdween; pijn wordt een verschijnsel dat zijn grondslag vindt in de werkingen en activiteiten van het menselijke lichaam. Zij ontstaat primair door een zo hevige inwerking op het lichaam dat de zenuwen beschadigd worden. Via de zenuwen wordt aan de ziel de schade medegedeeld die het lichaam door die inwerking ondergaat. 7 American Academy of Family Physicians 8 The Scientist 2005, 19(Supplement 1):s18 / 28/3/2005 basics of a pian pathway. 7

8 In de 19e eeuw nam onder het nieuwe domein wetenschappen - de kennis over en behandeling van pijn verder toe. Artswetenschappers ontdekten dat opium, morfine, codeïne en cocaïne gebruikt konden worden voor pijnbehandeling. Deze drugs leiden tot het ontwikkelen van aspirine een nog steeds veel gebruikte pijnstiller. In de 20 e eeuw nam het verder verfijnen van de analgetica toe maar werd ook de rol van psycho emotionele aspecten van de pijnbeleving onderkend. Deze laatsten hebben hun invloed tot op de dag van vandaag in onderzoek naar pijn en het beheersen ervan. 9 Analoog aan het inzicht hoe het fenomeen pijn werkt en fysiologisch traject steeds gedetailleerder in kaart wordt gebracht is ook de beleving van pijn aan verandering onderhevig. De manier waarop men pijn beleeft en verklaart, is ook sociaal cultureel sterk bepaald. Dat geldt evenzeer voor de wijze waarop men troost zoekt en smart verwerkt - zowel door de patiënt als door de omgeving. Maatschappelijke contexten en religie zijn zeker van invloed op de manier waarop met pijn wordt omgegaan en er tegen aankijkt. Lichamelijke pijn kan met stoïcijnse" gelatenheid verzwegen worden terwijl een gebroken hart wordt geafficheerd. (maatschappelijk bepaald) Van geloof in demonen en tovenarij tot de Hippocratische geneeskunde die pijn volstrekt logisch tracht te verklaren. (vanuit verklarend / religieus aspect) Al heel vroeg wist men dat pijn iets heel individueels was. De arts Galenus meldde al in de 2 e eeuw dat het onmogelijk was om een pijnbeleving over te brengen omdat deze alleen bekend is aan degene die deze pijn heeft. 10 Dat komt overeen met het hedendaagse inzicht: Pijn is wat de patiënt voelt. een arts kan onmogelijk pijn bestrijden en de aandoening behandelen, waarvan die pijn het gevolg is, als hij niet op de hoogte is van de totale sociale en culturele context van de patiënt. Bij pijnbehandeling is een puur somatische aanpak een onmogelijkheid en een integrale benadering een noodzaak. 11 Dit laatste sluit aan bij de visie die de Chinese geneeskunst hanteert; lichaam en geest zijn één. 9 De poorttheorie van Melzack en Wall. Mellzack. From the gate to the neuromatrix. Pain, aug 1999 Suppl 6, S Galenus. De Imis afffctix ( Over de aangedane plaatsen") K 11 Conclusie uit Pijnbeleving en pijnbestrijding in deoudheid' H.F.J. Horstmanshoff (Rijksuniversiteit Leiden) Refererend naar Baszanger (1993). Greifeld. Kohnen en Schröder (1988). Menges (Over pijn gesproken. Kampen) (1992) 8

9 4. CHRONISCHE PIJN Het is van belang een duidelijk onderscheid te maken tussen acute en chronische pijn. In de meeste gevallen zal acute pijn het gevolg zijn van ziekte, ontsteking of beschadiging van weefsel. Deze vorm kan doorgaans goed gediagnosticeerd en behandeld worden en de pijn is begrensd in die zin dat ze overzien kan worden in tijd en hevigheid. In sommige gevallen kan ze echter chronisch worden. Chronische pijn wordt in het algemeen als een ziekte op zichzelf gezien en kan versterkt worden door psychologische factoren en omgeving. De meest voorkomende chronische pijnklachten omvatten hoofdpijn, lage rugpijn, pijn door kanker, artritis, neuralgische pijn ( pijn ten gevolge van beschadiging van de oppervlakkige zenuwen of aan het centrale zenuwstelsel zelf), psychologische pijn (pijn welke niet zijn oorzaak vindt in een oude ziekte of verwonding of enig blijk geeft van beschadiging binnen of buiten het CZS) Ze houdt over een lange periode aan 6 maanden is een algemeen gehanteerde parameter - en is ongevoelig voor de meeste medische behandeltechnieken. Ze zorgt meestal voor grote problemen voor de patiënten. Ze wordt gekenmerkt door een verhoogde respons op pijnvolle stimuli. Pijn specialisten zijn er nog niet over uit hoe chronisch pijn zich ontwikkelt maar ze weten dat naarmate de pijnprikkel langer op het centrale zenuwstelsel inwerkt, de kans op het ontwikkelen van chronische pijn toeneemt. 12 Om binnen de context van de vraag van deze scriptie te blijven zullen we inzoomen op het fenomeen chronische lage rugpijn en zijn benadering en behandeling vanuit reguliere westers oogpunt én die vanuit TCM-visie bekijken. 12 Understanding chronic pain; Yezierski, Robert P Apr 2004 by Yezierski, Robert P, Radson, Ellyn, Vanderah, Todd W, artikel in Nurse. University of Liverpool. 9

10 5. LAGE RUG PIJN Lage rugpijn is een van de belangrijkste oorzaken van arbeidsongeschiktheid. Het komt in alle culturen in dezelfde verhoudingen voor. Het beïnvloedt in belangrijke mate het leven van de betrokkenen, en is de meest voorkomende reden voor medisch consult. Weinig rugpijn klachten zijn terug te voeren naar specifieke oorzaken, duren geregeld niet langer dan 3 maanden ongeacht de manier waarop ze behandeld worden. Chronische lage rugpijn is een moeilijker probleem welke vaak een sterke psychologische overlap heeft. Hoewel afwijkingen vaak via röntgen aangetoond kunnen worden, zijn deze zelden verantwoordelijk voor de pijn en chirurgisch ingrijpen is zelden succesvol in het verlichten van deze klachten. Ook blijkt geen enkel behandelprincipe beter te zijn dan een ander; patiënten geven weliswaar de voorkeur aan manipulatieve therapieën maar studies hebben aangetoond dat er geen beste therapie is. 13 Onze wervelkolom draagt het hele lichaam en bestaat uit meer dan 30 botten Hij wordt in 4 secties verdeeld. 7 nekwervels (C1-C7) 12 borstwervels (T1-T12) 5 lendewervels (L1-L5) Sacrale en coccygeale wervelkolom. De wervelkolom wordt bij elkaar gehouden door ligamenten, pezen en spieren. Rugpijn kan optreden als, bijvoorbeeld, iemand te zwaar tilt waardoor deze spieren en/ of ligamenten overbelast, of beschadigd worden. Tussen deze wervels zit een zachter, soepel materiaal, de tussenwervelschijven, die functioneren als schokbrekers. In veel gevallen zal degeneratie of overmatige druk deze tussenwervel schijven laten uitstulpen of breken waardoor er druk op de aanliggende zenuwen zal ontstaan met als gevolg; pijn. Dit kan ook resulteren in een blijvende zenuwbeschadiging. Het ruggenmerg met al zijn vertakkingen van zenuwen wordt op een soortgelijke manier in de 4 segmenten verdeeld; Cervicaal, thoracaal, lumbaal, sacraal, and coccygeal. De vertakkingen gaan zowel naar voor als naar achteren als takjes aan een boom. Aan de dorsale zijde zitten de cellen welke van belang zijn voor het doorgeven van het pijnsignalen van het ruggenmerg naar de hersenen.( basale kernen of stamganglia). Hier worden verwondingen, beschadiging en trauma als pijn doorgegeven. Acute of korte termijn lage rugpijn duurt in de regel van enkele dagen tot enkele weken. De meeste acute lage rugpijn is het gevolg van trauma aan de lumbale regio of van aandoeningen zoals artritis. Pijn door trauma kan veroorzaakt zijn door sportletsel, werk in 13 Uit abstract van ; George E. Ehrlich (low back pain) Bulletin of the World Health Organization 2003;81:

11 of om het huis, een plotselinge schok, zoals een auto ongeluk of andere invloeden op ruggenwervels of het weefsel. De symptomen variëren van spierpijn tot stekende, snijdende pijn, verminderde beweeglijkheid en flexibiliteit of onvermogen om rechtop te staan. Chronische lage rugpijn is pijn die langer dan 3 tot 6 maanden duurt, vaak verergert en waarvan de oorzaak moeilijk te achterhalen is. (Vertaling uit; NINDS website publicaties.) Omdat de verklaring van pijn en de daarmee samenhangende behandelvormen altijd samengaan, komen we hier op een belangrijk punt. Oosterse en Westerse visie, diagnose, behandelprincipes en technieken kunnen namelijk haaks op elkaar staan. Maar of ze, voor het verhogen van effectiviteit van de behandelingen en het verbeteren van resultaten, elkaar daarom ook noodzakelijkerwijs moeten uitsluiten of elkaar net kunnen ondersteunen is nog maar de vraag. 11

12 6. WESTERSE VISIE Pijn wordt westers gezien door een onplezierige sensorische en/of emotionele ervaring veroorzaakt. Door feitelijke of mogelijke weefselschade ergens in het lichaam is er een verwonding of dreigt er een te ontstaan. Soms ontstaat pijn echter ook zonder aanwijsbare lichamelijke oorzaak. Als mensen ouder worden gaan kracht en soepelheid langzaam maar zeker achteruit. Tussenwervels verliezen meer en meer hun vermogen als soepel buffer te dienen voor de wervelkolom. Pijn kan dan ontstaan als er een overbelasting plaatsvindt waardoor een verrekking, spasme in de spieren of ligamenten van de rug optreedt of, in ergere gevallen, als de tussenwervelschijf uitpuilt of zelfs scheurt. Hierdoor kan er druk komen te staan op een van de meer dan 50 zenuwen die vanuit de ruggenwervel het lichaam controleren en dit signaal doorsturen naar de hersenen. Litteken weefsel na trauma of operatie draagt ook bij aan het ontstaan van pijn in deze regio. Behalve zenuw irritatie of beschadiging van de zenuw, kan lage rugpijn ook ontstaan door ziekten als artritis, osteoporose of andere botziekten, virale infecties, of aangeboren afwijkingen in de wervelkolom. Overgewicht, roken, gewichtstoename tijdens zwangerschap, stress, slechte fysieke conditie en slechte slaaphouding worden ook gezien als zaken die bijdragen tot het ontstaan van lage rugpijn. Niet-specifieke oorzaken voor lage rugpijn zijn veel moeilijker in kaart te brengen. Stress is bijvoorbeeld een factor die ook zijn invloed blijkt te hebben. Het bestaan van psychologische aspecten in ervaring van pijn is al onderwerp van diverse onderzoeken geweest en men is nog steeds bezig te zoeken hoe deze aspecten hun rol hierin spelen. Cultureel -sociale achtergrond, religie, en persoonlijke kenmerken zijn allemaal van invloed op de manier waarop pijn beleefd en behandeld wordt. Alleen al over dit fenomeen kan een hele scriptie geschreven worden. In het kader van deze scriptie echter, zal ik hier niet specifiek op ingaan maar daar waar overlap aanwezig is en deel is van behandelstrategieën, dit wel meenemen. In alle gevallen wordt de pijnervaring toegeschreven aan perceptie van de prikkel die de hersenen bereikt. 6.1 Hoe werkt het? Over hoe pijn werkt zijn diverse inzichten en theorieën. Men gelooft inmiddels niet meer dat pijn alleen maar wordt veroorzaakt door een direct verband tussen aangedaan weefsel en hersenen zoals Descartes (pain pathway) het destijds beschreef. 12

13 Toch stoelt de specifiteitstheorie 14 van Max von Frey nog op deze theorie en gaat ervan uit dat pijn zijn eigen specifieke geleidingssysteem heeft en via de snelle Aδ zenuwen (snelheden tussen 6 en 30 m/sec) of de langzamere C-zenuwen (snelheden tussen 0.5 en 2 m/sec) het ruggenmerg bereiken. Weddell 15 verwijst met zijn patroontheorie naar neurofysiologisch onderzoek waarin in toenemende mate duidelijk geworden is dat binnen het centrale zenuwstelsel allerlei processen elkaar wederzijds beïnvloeden. De poorttheorie 16 van Melzack en Wall, stelt dat kleine vezels het pijnsignaal versterken, terwijl grotere vezels het signaal dempen. Ook het limbische systeem en de hersenschors (cortex) beïnvloeden de pijnbeleving. Clifford Woolf 17, zegt in zijn plasticiteitstheorie het zenuwstelsel in zijn opbouw en prikkelcircuits als een vervormbaar "plastisch" systeem te beschouwen en niet als kabelsysteem mag worden gezien. Voortdurende bombardementen van pijnprikkels blijken een invloed te hebben op het functioneren en zelfs op de morfologie( vorm) van het zenuwstelsel. Onder dergelijke omstandigheden komen proto oncogenen (gen dat bij verhoogde activiteit of expressie de maligniteit van kanker doet toenemen.), zoals c-fos en c-jun, die voorheen een sluimerend bestaan leidden tot expressie. Deze genen vormen nieuwe transmittor stoffen en bijbehorende receptoren, die ertoe kunnen leiden dat pijn een chronisch karakter krijgt. Samenvattend kan worden vastgesteld dat tegenwoordig de meeste pijnbehandelaars, vooral anesthesiologen, psychologen en neurologen van opvatting zijn dat pijn, in het algemeen, zowel lichamelijke, psychische als sociale dimensies kan hebben. 14 Max von Frey 1895 (he specificity theory of sensation) 15 Graham Weddell and D.C. Sinclair, 16 Ronald Melzack en Patrick Wall. Pain Mechanisms: A New Theory," (Science), volume 150, p , 1965). Link. 17 Clifford Woolf (Harvard Medical School) 13

14 7. TCM VISIE In de Chinese geneeskunst wordt het menselijke lichaam gezien als een universum in het klein. Een universum dat de weerspiegeling is van het grote universum waarvan wij deel uitmaken. De organen zijn net als de sterren, planeten, zonnestelsels, constant in beweging. Ze trekken elkaar aan en stoten elkaar af in een voortdurende staat van verandering en zoekend naar evenwicht. Ziekten worden in de Chinese visie veroorzaakt door disbalans ten gevolge van een tekort of een teveel ergens in het lichaam of doordat er sprake is van een blokkade van de levensenergie. In de Huang Di Nei Jing Su Wen worden enkele hoofdstukken aan pijn gewijd. In hoofdstuk 39 zegt de Su Wen: When it (Pathogen) attacks within the channels it actually blocks the Qi flow and creates pain. In hoofdstuk 41 wordt er specifiek ingegaan op lage rugpijn. Dit geeft aan dat deze vorm van pijn, die vandaag de dag zijn stempel drukt in onze samenleving, ook meer dan 2000 jaar geleden al in belangrijke mate speelde. Het algemene principe in de Chinese geneeskunst, dat wordt gebruikt als verklaring van het fenomeen pijn luidt: tong ze bu tong, bu tong ze tong. Dit betekent dat wanneer de stroming vrij is er geen pijn is, maar wanneer de stroming geblokkeerd raakt er pijn zal optreden. Deze uitspraak geldt voor alle soorten pijn, ongeacht de oorzaak. Een uitzondering vormt pijn ten gevolge van Leegte, die vaak minder heftig is en doffer, en bijvoorbeeld erger wordt bij vermoeidheid of uitputting. Pijn stoelt daarbij op het principe van niet stromen en is er vrijwel altijd sprake van een obstructie van Qi en Bloed. Qi en Bloed moeten vloeiend door het lichaam kunnen circuleren. Wanneer dat om één of andere reden niet mogelijk is heet dit stagnatie. Deze uit zich vervolgens in pijn. Stagnatie van Qi is meestal wisselend, zowel van plaats als van ernst en reageert vaak goed op massage. Stagnatie van Bloed zit doorgaans op een vaste plek, is heftiger en reageert vaak niet meer op massage. Stagnatie van Qi en Bloed is vaak een gevolg van één van de volgende oorzaken: beschadiging (trauma): bijv. verstuiken, stoten, verrekken, scheuren, bloeduitstorting invloeden van buitenaf: bijv. kou, wind, vocht emotionele invloeden van binnen uit: bijv. spanning, frustratie, verdriet andere invloeden van binnenuit: bijv. verstoorde werking van een orgaan. 14

15 Het één sluit het ander niet uit. Vaak is er al een bepaalde vatbaarheid door emotionele invloeden, waardoor andere, relatief onschuldige invloeden, pijn kunnen geven die heftiger is of langer aanhoudt dan je zou verwachten. Als we de oorzakelijke invloedssfeer op een grove manier naast elkaar leggen zien we tot zover wel overeenkomsten tussen de westerse en de TCM- visie Gaan we wat gedetailleerder kijken dan zien we dat op dat moment de westerse kijk meer op chemisch-mechanische detail- principes stoelt en de Chinese visie op meer holistischenergetisch vlak de pijn benadert. Lage rugpijn wordt in de Chinese geneeskunst altijd in verband gebracht met Nier energie en/of Bi-syndromen. 7.1 Maciocia geeft bij de algemene ethologie aan hier een scala aan oorzaken aan ten grondslag kunnen liggen. 18 Erfelijke zwakte, emoties, excessieve seksuele activiteit, overwerk, ouderdom en chronische ziektes. Vooral de Nier-Yang pathologieën die hij beschrijft geven klinische manifestaties van lage rugpijn. Omdat Nier-Yang en Nier-Yin onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en Nier-energie aan de basis staat van het hele lichamelijke en geestelijke welbevinden van de mens, kunnen er gelijktijdig andere symptomen aanwezig zijn welke te herleiden zijn naar Nierenergetische zwakte. 7.2 Tietao Deng differentieert lage rugpijn naar een tiental oorzaken met bij behorende patronen. 19 Hij onderscheidt Wind-Damp, Koude-Damp, Damp-Hitte, qi-stagnatie,bloed-stase, Damp- Phlegm, Nier-qi-Leegte, Nier-Yang-Leegte, Nier Yin-Leegte en Nier-Jing-Leegte waarin Leegte- en excespatronen te zien zijn.. De ene van uit het lichaam zelf gegenereerd en de ander veroorzaakt door een externe invloed. Omdat deze differentiëring telkens vanuit andere symptomen plaatsvindt, zal ook de benadering en behandeling van de lage rugpijn telkens op specifieke wijze plaatsvinden. 7.3 Pirog geeft aan dat Nier-leegte zich manifesteert met lage rugpijn. 20 Het feit dat de niermeridiaan door middel van een interne tak aan de lage lumbale wervels verbonden is, verklaart deze invloed vanuit dat feit alleen al. 18 Giovanni Maciocia, The foundations of Chinese medicine. Churchill Livingstone. 19 Tietao Deng, practical diagnosis in traditional Chinese medicine. Churchill Livingstone.pag Pirog, Meridian style acupuncture. Pag 251,

16 7.4 Sun Peilin zegt in zijn inleiding naar behandelingen voor postoperatieve pijnen dat het Hart waar de Shén gehuisvest is, bij het te lang aanhouden van de pijn, in disbalans zal komen. 21 Er kunnen dan symptomen van rusteloosheid, geïrriteerdheid, nervositeit, hoofdpijnen, slapeloosheid, excessief dromen, hartkloppingen, piekeren, en zelfs duizeligheid of flauwvallen gaan optreden. Het behandelen van deze symptomen zal dan ook, naast het aanpakken van de oorzaak, altijd een onderdeel van de behandelstrategie moeten zijn. 21 Sun Peilin, the management of post-operative pain with acupuncture. Churchill Livingstone

17 8. DIAGNOSE Type pijn, locatie, duur en scherpte zijn de eerste kenmerken die de patiënt aangeeft waarna zowel de westerse als de TCM- arts door middel van onderzoek tracht een exacter beeld te krijgen. In het algemeen zijn er duidelijke symptomen; meestal is er pijn in de rug mogelijk een uitstralende pijn in een been tot beneden het niveau van de knie de pijn wordt erger als er aan de betreffende zenuw getrokken wordt, bv. door het op de rug liggend gestrekt optillen van het betrokken been - proef van Lasègue- (binnen westers diagnosticeren) verminderde spiertrekkingreflexen in het aangedane segment (Bv. bij een hernia van de 5e lendenwervel is er vaak een verlaagde kniepeesreflextest ( binnen westers diagnosticeren) het wordt vaak erger bij hoesten, niezen en/of persen. 8.1 Westerse diagnose Westerse artsen hebben ook een aantal technische mogelijkheden in het diagnosticeren. Electro diagnostische procedures. 22 MRI scans Röntgen Bij lang niet iedereen waarbij aan een hernia wordt gedacht wordt dit vermoeden door de MRI-scan bevestigd (zie verderop psychogene pijn ). Scans, röntgenbeelden of instrumenten kunnen de pijn niet laten zien maar alleen de interpretatie ondersteunen van datgene wat door middel van de andere onderzoeksmethoden in beeld is gebracht Processen Om de aard va de aandoening goed te kunnen behandelen maakt in men het westen een indeling in drie verschillende processen: a) nociceptieve pijnmechanismen (pijn ten gevolge van weefselschade) b) neuropathische pijnmechanismen (veroorzaakt door neurale weefsels zelf ) c) idiopathische pijnmechanismen. ( ook wel psychogene pijn genoemd) 22 EMG, en EP. Onderzoekstechnieken waarbij de elektrische activiteit van spieren wordt gemeten, meestal in relatie tot stimulatie van de voor die spier activerende zenuw. 17

18 a. Een nociceptor is een zenuwuiteinde. De cellichamen van deze receptoren bevinden zich in het ruggenmerg (dorsale grensstreng ganglioncellen) Bij nociceptieve pijnmechanismen geven de zenuwuiteinden die gespecialiseerd zijn in het waarnemen van prikkels die een schadelijke invloed (Latijn: nocere = schaden) op het organisme kunnen hebben, een signaal door via het ruggenmerg en specifieke kernen van de thalamus, 23 verder via specifieke zenuwbanen naar de somatosensorische cortex. 24 Er bestaan verschillend soorten nociceptoren, verspreid over het lichaam. Sommigen zijn gespecialiseerd in waarneming van mechanische invloeden (zoals druk, scherpe voorwerpen), anderen in het waarnemen van lage of hoge temperatuur. Nociceptoren zijn gelegen in huid, slijmvlies, of interne organen zoals spieren, ingewanden, gewrichten e.d. b. Neuropatische pijn 25 is een vorm van chronische pijn waarvan de juiste oorzaak nog niet is achterhaald. In het algemeen gaat het hier om een letsel aan of een gebrekkige werking van de zenuwen. In het zenuwstelsel treedt ergens een stoornis op in de geleiding van signalen. Hierdoor kunnen niet-pijnlijke prikkels zoals een gewone aanraking als pijnlijk worden ervaren. Deze pijn is dus onafhankelijk van initiële verwonding en blijft als chronische pijn. De persoon in kwestie ondervindt pijn die buiten proportie is (wat de duur of intensiteit betreft).om van chronische en dus ook neuropathische pijn te kunnen spreken, moet de pijn minstens drie tot zes maanden aanwezig zijn. c. In bepaalde gevallen kan wel een lichamelijke oorzaak worden gevonden, maar zijn de klachten veel erger dat bij het ziektebeeld verwacht kan worden. Zelden is pijn veroorzaakt door psychologische factoren. Men spreekt dan van idiopathische of psychogene pijnmechanismen. De psychologische toestand van patiënt draagt in belangrijke mate bij aan de pijnperceptie van de patiënt. De pijnklacht dient steeds serieus genomen te worden omdat ze naar een onderliggende somatische oorzaak wijst. Ook de pijnhistorie van de patiënt is hierin een belangrijke factor. Om een inschatting te krijgen over het verloop van behandelingen en/ of de actuele belevingsstatus van de patiënt wordt er ook wel gebruik gemaakt van de zogenaamde pijnschalen en pijndagboeken. 8.2 TCM diagnose Diagnosticeren van de klachten van lage rugpijn is, vanuit de TCM oopgpunt, uiteraard afhankelijk van dezelfde klachten en kenmerken. 23 belangrijke hersenkern. Samen met de hypothalamus wordt het gerekend tot de tussenhersenen. Het is een, evolutionair gezien, zeer oude hersenkern. 24 hersenkwab, waar somatische (lichaams) informatie wordt verwerkt 25 definitie van de International Association for the study of Pain (IASP); pijn door een primaire beschadiging of dysfunctie van het perifere of centrale zenuwstelsel 18

19 De anamnese zal echter andere factoren en patronen zoeken dan die bij de westerse anamnese. Een typisch verschil van benadering wordt ook wel eens beschreven vis het principe van de omgekeerde verrekijker, waardoor men de horizon eerst zo breed mogelijk maakt om maar vooral geen mogelijke aspecten te missen in de diagnose. Zoals men met de MRI- scan inzoomt op het detail ( de verrekijker is hier de microscoop) zo zoomt men bij de Chinese geneeskunst uit om een holistisch beeld te krijgen. Observatie, ondervraging, palperen en polsbeeld 26 leiden de acupuncturist via diverse differentiatie mogelijkheden naar een diagnose waarna men een adequate behandelmethode zal toepassen. Alle differentiaties doorlopend kan men ook op verschillende diagnoses uitkomen daar waar de westerse geneeskunde er maar één voor zou hebben. De enige objectieve overeenkomst is die van de symptomen die geconstateerd kunnen worden. Bij het diagnosticeren hebben de 4 onderzoeksmethoden aanwijzingen geleverd voor verder verloop. De eerste indeling die gehanteerd wordt is die naar oorzaken; Intern, Extern, andere oorzaken. Ook een 3 indeling dus, maar vooralsnog veel grover ( horizon is nog breed ) dan die van de westerse arts. In de differentiatie van de Ba Gang, komt ook Volte-Leegte aan de orde. Het begrip Leegte is iets dat men in de westerse geneeskunst niet kent en daarom de daaraan gerelateerde aandoeningen ook niet als dusdanig kan behandelen. Leegte beelden zijn gerelateerd aan de Nier energie, hebben een traag ontwikkelingsproces, zijn niet voortdurend aanwezig en geven een mildere, zeurende, doffe pijn. Bij een lage rugpijn die het gevolg is van een Leegte kan dit vanuit westerse optiek niet anders behandeld worden dan met analgetica of chirurgie. Volte beelden ontstaan meestal snel en gaan gepaard met vaak heftige pijnsensaties Differentiaties We zagen al eerder dat chronische lage rugpijn, Chinees gezien, al op een 10-tal manieren gedifferentieerd tot diagnose kan leiden ( Tietao Deng, ) Laten we van deze 10 diagnoses 27 de meest voorkomende kenmerken benoemen. 26 four examninations leiden via Li, Fǎ, Fāng, Xué naar de uiteindelijke behandeling. 27 Tietao Deng, practical diagnosis in traditional Chinese medicine. Churchill Livingstone.pag

20 20

15 Rugklachten. 1 Inleiding

15 Rugklachten. 1 Inleiding DC 15 Rugklachten 1 Inleiding Rugklachten komen veel voor. Men schat dat meer dan 3 miljoen mensen van 25 jaar of ouder langdurige klachten aan rug of nek hebben. 80 tot 90% van alle mensen heeft in zijn

Nadere informatie

Lage rugklachten achtergronden casusschetsen voor begeleider/presentator

Lage rugklachten achtergronden casusschetsen voor begeleider/presentator Lage rugklachten achtergronden casusschetsen voor begeleider/presentator Voorstel wijzigingen bij herziening werkafspraak kunnen op de laatste pagina worden genoteerd Hoogeveen september 2009 1 Casusschets

Nadere informatie

Oefeningen tegen Ischias en klachten van de tussenwervelschijven

Oefeningen tegen Ischias en klachten van de tussenwervelschijven Oefeningen tegen Ischias en klachten van de tussenwervelschijven Ischias is een vorm van zenuwpijn, beginnend in de heup en verdergaand langs de achterzijde van het been tot aan de voet, veroorzaakt door

Nadere informatie

Rugklachten. www.fysiotherapie4all.nl info@fysiotherapie4all 076-5657133

Rugklachten. www.fysiotherapie4all.nl info@fysiotherapie4all 076-5657133 Rugklachten De wervelkolom bestaat uit de nekwervels, borstwervels, lendenwervels, heiligbeenwervels en het staartbeen. Op deze site staat een specifiek artikel over nekklachten geschreven en daarom worden

Nadere informatie

Lage rugpijn. Kan acupunctuur helpen? Lage rugpijn is één van de meest voorkomende pijnklachten in onze maatschappij. Ze is

Lage rugpijn. Kan acupunctuur helpen? Lage rugpijn is één van de meest voorkomende pijnklachten in onze maatschappij. Ze is Lage rugpijn Kan acupunctuur helpen? Lage rugpijn is één van de meest voorkomende pijnklachten in onze maatschappij. Ze is verantwoordelijk voor vele duizenden uren van arbeidsongeschiktheid en voor het

Nadere informatie

Lage rugklachten. www.gzcdiemenzuid.nl

Lage rugklachten. www.gzcdiemenzuid.nl Lage rugklachten Introductie De lage rug is het gebied ter hoogte van de onderste 5 lendenwervels (lumbale wervels) en de overgang met het heiligbeen (lumbo-sacrale overgang). De lendenwervelkolom bestaat

Nadere informatie

Rughernia (behandeling door de huisarts)

Rughernia (behandeling door de huisarts) Rughernia (behandeling door de huisarts) Wat is hernia? Hernia betekent letterlijk breuk. Een hernia nuclei pulposi (kortweg HNP) komt voor in de wervelkolom en bestaat uit een scheur in de achterkant

Nadere informatie

Artrose? Acupunctuur kan helpen. Wat is artrose in de westerse geneeskunde?

Artrose? Acupunctuur kan helpen. Wat is artrose in de westerse geneeskunde? Artrose? Acupunctuur kan helpen Wat is artrose in de westerse geneeskunde? Het zal niemand meer verbazen, dat klimatologische factoren invloed hebben op het menselijke lichaam. Dit wist men reeds toen

Nadere informatie

Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Informatie & behandeling. Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis

Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Informatie & behandeling. Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Informatie & behandeling Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Inleiding U bent patiënt op de afdeling neurologie van het IJsselland Ziekenhuis

Nadere informatie

CONSTIPATIE. Acupedia - punten. Acupedia - combinaties ACUPEDIA. Copyright - Peter Jonckheere acupedia@telenet.be

CONSTIPATIE. Acupedia - punten. Acupedia - combinaties ACUPEDIA. Copyright - Peter Jonckheere acupedia@telenet.be CONSTIPATIE BL.38 TE.6 SP.15 ST.25 ST.36 Shu-punt Dikke Darm. Met Droogte en anurie. Zeer harde uitgedroogde stoelgang. Herstelt en versterkt de functie van de Onderste Warmer. Spasmodische constipatie.

Nadere informatie

Infobrochure. Pijn... en nu? mensen zorgen voor mensen

Infobrochure. Pijn... en nu? mensen zorgen voor mensen Infobrochure Pijn... en nu? mensen zorgen voor mensen Sinds enkele jaren heeft het Mariaziekenhuis een pijncentrum. Dit centrum legt zich vooral toe op de behandeling van chronische pijn. Samen met de

Nadere informatie

Nekpijn? Acupunctuur kan helpen

Nekpijn? Acupunctuur kan helpen Nekpijn? Acupunctuur kan helpen Nekpijn Nekklachten komen evenals lage-rugpijn vaak voor. Bijna 80% van de mensen heeft wel eens last (gehad) van nekklachten. Ook hier is het van belang intensief naar

Nadere informatie

Traditionele Chinese geneeskunde

Traditionele Chinese geneeskunde De traditionele Chinese geneeskunde (TCG) is een compleet geneeskundig systeem met bijzonder veel en een bijzondere kennis. In China al vele duizenden jaren oud en wordt nog steeds toegepast. Er is veel

Nadere informatie

Conservatieve behandeling van lage rugklachten

Conservatieve behandeling van lage rugklachten 6074p ORT.039/1209.CV Zorgcommunicatie www.amphia.nl Conservatieve behandeling van lage rugklachten Wervelkolom Orthopedie Inleiding Deze folder geeft u meer informatie over uw lage rugklachten, welke

Nadere informatie

Conservatieve behandeling van lage rugklachten

Conservatieve behandeling van lage rugklachten Conservatieve behandeling van lage rugklachten Wervelkolom Orthopedie Inleiding Deze folder geeft u meer informatie over uw lage rugklachten, welke u met uw behandelend orthopeed besproken heeft. Anatomie

Nadere informatie

Fybromyalgie. Wat? Acupunctuur kan helpen

Fybromyalgie. Wat? Acupunctuur kan helpen Fybromyalgie Wat? Acupunctuur kan helpen Fibromyalgie is een veelvoorkomende en chronische aandoening, die gekenmerkt wordt door spierpijn over heel het lichaam, meestal ook vermoeidheid en veel drukgevoelige

Nadere informatie

Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA)

Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA) Versie 2016 1. WAT IS JUVENIELE SPONDYLARTROPATHIE/ENTHESITIS GERELATEERDE ARTRITIS

Nadere informatie

Subtotaal - Ondersteuners Subtotaal - Honorarium. Subtotaal - Poorter. Subtotaal - Kosten. Declaratiecode Zorgproduct.

Subtotaal - Ondersteuners Subtotaal - Honorarium. Subtotaal - Poorter. Subtotaal - Kosten. Declaratiecode Zorgproduct. 14C010 990029011 Reguliere ongecompliceerde zorg (1 of 2 contacten door Consultatieve Psychiatrie) bij Een psychische 76,13 stoornis 116,64 5,96 122,60 198,73 14C021 990030011 Multidisciplinaire behandeling

Nadere informatie

Rugklachten en rughernia

Rugklachten en rughernia Rugklachten en rughernia Inleiding Als er over rugklachten gesproken wordt, hebben we het in feite over een grote groep van kwalen en ziekten die maar één ding gemeenschappelijk hebben: pijn zit in of

Nadere informatie

CHRONISCHE LAGE RUGPIJN (met dank aan Peter de Jong, anesthesioloog, Laurentius Ziekenhuis te Roermond)

CHRONISCHE LAGE RUGPIJN (met dank aan Peter de Jong, anesthesioloog, Laurentius Ziekenhuis te Roermond) Deze informatie is bestemd voor patiënten, die lijden aan CHRONISCHE LAGE RUGPIJN (met dank aan Peter de Jong, anesthesioloog, Laurentius Ziekenhuis te Roermond) Inleiding Vrijwel alle volwassenen (60-90%)

Nadere informatie

TRANSMURAAL PROTOCOL LUMBAAL RADICULAIR SYNDROOM

TRANSMURAAL PROTOCOL LUMBAAL RADICULAIR SYNDROOM TRANSMURAAL PROTOCOL LUMBAAL RADICULAIR SYNDROOM WERKAFSPRAKEN Anamnese en onderzoek: Radiculair syndroom (1) Stop Kracht < graad 4: Mictiestoornissen (2) Binnen 1 dag verwijzen naar neuroloog Uitvalsverschijnselen

Nadere informatie

TRADITIONAL CHINESE MEDICINE (TCM) Traditionele Chinese Geneeskunde. VAN ZUILICHEM Gespecialiseerde Therapeuten

TRADITIONAL CHINESE MEDICINE (TCM) Traditionele Chinese Geneeskunde. VAN ZUILICHEM Gespecialiseerde Therapeuten Acupunctuur TRADITIONAL CHINESE MEDICINE (TCM) Traditionele Chinese Geneeskunde Behandelingsmethoden Psychotherapie Medicinale therapie Bewegingstherapie Externe therapie Psychotherapie Met name gericht

Nadere informatie

Wat u dient te weten over lage rugpijn

Wat u dient te weten over lage rugpijn Wat u dient te weten over lage rugpijn Peter Goossens MSc, master na master manuele therapie Vrije Universiteit Brussel Skillsdocent SOMT master opleiding manuele therapie te Amersfoort NL Praktijk te

Nadere informatie

Sensitisatie. Anesthesiologie

Sensitisatie. Anesthesiologie Sensitisatie Anesthesiologie Anesthesiologie Inleiding Wanneer pijn lang bestaat en er geen lichamelijke afwijkingen (meer) voor die pijn te vinden is, wordt pijn chronisch genoemd. Mensen met chronische

Nadere informatie

Inhoud. Redactioneel 10. Over de auteurs 11. 1 Inleiding 12. 2 Geschiedenis 14

Inhoud. Redactioneel 10. Over de auteurs 11. 1 Inleiding 12. 2 Geschiedenis 14 Inhoud Redactioneel 10 Over de auteurs 11 1 Inleiding 12 2 Geschiedenis 14 3 Anatomie en fysiologie 17 3.1 Acute pijn 17 3.2 Chronische pijn 23 3.3 Chronische pijn en limbisch systeem? 23 4 Pijnmeting

Nadere informatie

Dry Needling. Informatie voor patiënten

Dry Needling. Informatie voor patiënten Dry Needling Informatie voor patiënten Wat is dry needling? Dry needling is een nieuwe behandelmethode van de fysiotherapeut. Door middel van een speciale techniek worden spieren aangeprikt en raken op

Nadere informatie

Chronische pijn: enkele inzichten in een multifactoriële problematiek

Chronische pijn: enkele inzichten in een multifactoriële problematiek Chronische pijn: enkele inzichten in een multifactoriële problematiek Stefaan Van Damme - er is geen enkel belangenconflict of financiële band met de industrie - slaapproblemen angst werkverzuim/conflict

Nadere informatie

HNP hernia nuclei pulposi

HNP hernia nuclei pulposi HNP hernia nuclei pulposi INLEIDING Een hernia (Hernia Nuclei Pulposi, HNP) is een uitstulping van de tussenwervelschijf. Deze uitstulping drukt op een zenuw, waardoor pijnklachten in het been ontstaan,

Nadere informatie

Lumbale hernia operatie

Lumbale hernia operatie 6078p ORT.043/1209.CV Zorgcommunicatie www.amphia.nl Lumbale hernia operatie Wervelkolom Orthopedie Inleiding U wordt binnenkort in het Amphia Ziekenhuis verwacht voor een operatie aan de wervelkolom.

Nadere informatie

Hoofdpijnklachten Soorten hoofdpijn Oorzaken van hoofdpijn Symptomen van hoofdpijn

Hoofdpijnklachten Soorten hoofdpijn Oorzaken van hoofdpijn Symptomen van hoofdpijn Hoofdpijnklachten Hoofdpijnklachten komen veel voor en kunnen u ernstig belemmeren in uw dagelijks functioneren. Soms is het een vervelende, zeurende pijn die op de achtergrond aanwezig is, maar er zijn

Nadere informatie

Gewrichtspijn bij katten. Ernstig onderschat! Hoe komt het dat we het niet zien?

Gewrichtspijn bij katten. Ernstig onderschat! Hoe komt het dat we het niet zien? Gewrichtspijn bij katten Ernstig onderschat! Een kat komt altijd op zijn pootjes terecht Zo luidt het spreekwoord en zoals ieder spreekwoord bevat het veel waarheid. Echter wat niet vermeld wordt is de

Nadere informatie

Een niet-medicamenteuze pijnbehandeling Patiënteninformatie

Een niet-medicamenteuze pijnbehandeling Patiënteninformatie Transcutane Electrische Neuro-Stimulatie (TENS) Een niet-medicamenteuze pijnbehandeling Patiënteninformatie Inhoudsopgave Wat is TENS?...3 Hoe werkt TENS?...3 Bij welke pijnklachten helpt TENS?...4 Zo

Nadere informatie

Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Orbis Revalidatie

Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Orbis Revalidatie Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Orbis Revalidatie Inleiding U bent doorverwezen naar het Multidisciplinair aspecifiek rugpijnteam (MARS) bij Orbis Revalidatie. Binnen dit team wordt

Nadere informatie

Rughernia. (Hernia nuclei pulposi)

Rughernia. (Hernia nuclei pulposi) Rughernia (Hernia nuclei pulposi) Wat is een hernia? Hernia betekent letterlijk breuk. Een hernia nuclei pulposi (kortweg HNP) komt voor in de wervelkolom en bestaat uit een scheur in de achterkant van

Nadere informatie

RUGPIJN Risicofactoren Oorzaken:

RUGPIJN Risicofactoren Oorzaken: RUGPIJN Lage rugpijn is het meest voorkomende musculoskeletaal probleem wereldwijd: tot 85% van alle mensen heeft er eens last van in de loop van het leven. Bij veel patiënten gaat deze rugpijn over zonder

Nadere informatie

(Paarden)Acupunctuur in de diergeneeskunde

(Paarden)Acupunctuur in de diergeneeskunde (Paarden)Acupunctuur in de diergeneeskunde drs. R.E. Boerekamp S.N.V.A. 2 Wat is acupunctuur? traditionele Chinese geneeskunde > 3000 jaar toegepast op mens/dier stimulatie punten op het lichaam d.m.v.

Nadere informatie

Nekklachten. www.fysiotherapie4all.nl info@fysiotherapie4all 076-5657133

Nekklachten. www.fysiotherapie4all.nl info@fysiotherapie4all 076-5657133 Nekklachten De nek De nek bestaat uit zeven wervels: C1 t/m C7. Dit wordt ook wel de cervicale wervelkolom genoemd. Het hoofd rust met de schedel op de eerste halswervel: de atlas. De tweede halswervel

Nadere informatie

Fysiotherapie na een hernia-operatie

Fysiotherapie na een hernia-operatie Fysiotherapie na een hernia-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis maart 2015 pavo 0292 Inleiding U bent in het Albert Schweitzer ziekenhuis geopereerd aan een hernia in uw rug. In deze folder willen wij

Nadere informatie

Belangrijkste anatomische structuren van de wervelkolom

Belangrijkste anatomische structuren van de wervelkolom Belangrijkste anatomische structuren van de wervelkolom Om uw rugklachten beter te kunnen begrijpen is een basiskennis van de rug noodzakelijk. Het Rughuis heeft in haar behandelprogramma veel aandacht

Nadere informatie

Wil je meer weten over OPS, hieronder vind je de volgende onderwerpen:

Wil je meer weten over OPS, hieronder vind je de volgende onderwerpen: Wil je meer weten over OPS, hieronder vind je de volgende onderwerpen:. Een OPS patiënt. Wat is OPS en klachtenlijst? Oorzaken van OPS. Waar komt dat gif terecht? Natuurlijke ontgifting. Bioresonantie

Nadere informatie

Het Meridiaanstelsel. Alle meridianen met elkaar vormen dus een netwerk de: Jing Luo. Jing betekent: door geven of er doorheen gaan;

Het Meridiaanstelsel. Alle meridianen met elkaar vormen dus een netwerk de: Jing Luo. Jing betekent: door geven of er doorheen gaan; Het Meridiaanstelsel De theorie van het meridiaanstelsel, is de basis van de traditionele Chinese geneeskunde. Het meridiaanstelsel is een onzichtbaar netwerk van kanalen of paden, met zowel verticale

Nadere informatie

Deze folder geeft u informatie over duizeligheid en daarbij behorende klachten. Deze folder is opgesteld door de KNO arts.

Deze folder geeft u informatie over duizeligheid en daarbij behorende klachten. Deze folder is opgesteld door de KNO arts. Duizeligheid Deze folder geeft u informatie over duizeligheid en daarbij behorende klachten. Deze folder is opgesteld door de KNO arts. Wat is duizeligheid Iedereen is wel eens duizelig geweest. Toch is

Nadere informatie

Centrum voor Revalidatie Complex Regionaal Pijn Syndroom (CRPS)

Centrum voor Revalidatie Complex Regionaal Pijn Syndroom (CRPS) Centrum voor Revalidatie Complex Regionaal Pijn Syndroom (CRPS) Het verloop, de symptomen en de behandeling Centrum voor Revalidatie Inleiding Uw arts heeft bij u de diagnose Complex Regionaal Pijn Syndroom

Nadere informatie

Acupunctuur. Een Oude Geneeswijze. Acupunctuur draait om Energie

Acupunctuur. Een Oude Geneeswijze. Acupunctuur draait om Energie Acupunctuur Een Oude Geneeswijze Acupunctuur is een oude geneeswijze, die van oorsprong afkomstig is uit China. De eerste geschriften dateren van ongeveer 2500 jaar voor Christus. Ze geven al blijk van

Nadere informatie

Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Zuyderland Revalidatie

Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Zuyderland Revalidatie Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Inleiding U bent doorverwezen naar het Multidisciplinair aspecifiek lage rugpijn screeningsteam (MARS) bij. Binnen dit team wordt samen met u bekeken

Nadere informatie

Spier- en gewrichtspijn

Spier- en gewrichtspijn Spier- en gewrichtspijn Spierpijn na het sporten, een zweepslag, een verzwikte enkel, een gekneusde pink... Door een verkeerde beweging of door extra inspanning kunt u plotseling pijn aan spieren of gewrichten

Nadere informatie

Preventieplan, Meest voorkomende klachten bij Integrale lichaamstherapie Nadieh. Rugklachten, schouderklachten en nekklachten.

Preventieplan, Meest voorkomende klachten bij Integrale lichaamstherapie Nadieh. Rugklachten, schouderklachten en nekklachten. Preventieplan, Meest voorkomende klachten bij Integrale lichaamstherapie Nadieh. Rugklachten, schouderklachten en nekklachten. Inhoud Inleiding 3 Rugklachten, oorzaak. 4 Rugklachten voorkomen. 6 Schouderklachten,

Nadere informatie

Omgaan met. pijn. Acupunctuur kan helpen

Omgaan met. pijn. Acupunctuur kan helpen Omgaan met pijn Acupunctuur kan helpen Iedereen heeft wel eens pijn. Hoofdpijn, spierpijn, rugpijn of tandpijn, Pijn kan veel oorzaken hebben en veel vormen aannemen. Pijn is bovendien heel individueel.

Nadere informatie

Pijn. Matthieu Berenbroek. Pijn 2 - Matthieu Berenbroek 1998-2008 PIJN. Wat is Pijn?

Pijn. Matthieu Berenbroek. Pijn 2 - Matthieu Berenbroek 1998-2008 PIJN. Wat is Pijn? Pijn Matthieu Berenbroek PIJN Wat is Pijn? 1 PIJN Pijn is een onaangename, sensorische en emotionele ervaring die gepaard gaat met feitelijke of mogelijke weefselschade of die wordt beschreven in termen

Nadere informatie

Dry Needling. Fysiotherapie

Dry Needling. Fysiotherapie 00 Dry Needling Fysiotherapie 1 Wat is Dry Needling? Dry Needling is een specialisatie van de fysiotherapeut die zich richt op de behandeling van (pijn)klachten in het houding- en bewegingsapparaat. Met

Nadere informatie

Nathalie Bracke, Kinesiste Dr. Ingrid Dekelver, Revalidatie arts

Nathalie Bracke, Kinesiste Dr. Ingrid Dekelver, Revalidatie arts Nathalie Bracke, Kinesiste Dr. Ingrid Dekelver, Revalidatie arts Wat is TENS? TENS = Transcutane = door de huid Elektrische = met elektrische impulsen Neuro Stimulatie = stimuleren van de zenuwen / zenuwuiteinden

Nadere informatie

Chronische pijn, een benadering vanuit de neurowetenschappen

Chronische pijn, een benadering vanuit de neurowetenschappen Chronische pijn, een benadering vanuit de neurowetenschappen maar het zit toch niet tussen mijn oren John van der Meij Trilemma: Praktijk voor Training, Coaching en Therapie (Oegstgeest) Instituut voor

Nadere informatie

Herniastraat Een versneld onderzoeks- en behandeltraject bij verdenking op een rughernia

Herniastraat Een versneld onderzoeks- en behandeltraject bij verdenking op een rughernia Het MCL biedt patiënten met rugklachten en uitstralende pijn een verkort onderzoeks- en behandeltraject: de herniastraat. Dit houdt in dat er binnen één dag een diagnose gesteld wordt en u een behandeling

Nadere informatie

Laminectomie / lumbale kanaalstenose. Poli Neurochirurgie

Laminectomie / lumbale kanaalstenose. Poli Neurochirurgie Laminectomie / lumbale kanaalstenose Poli Neurochirurgie De wervelkolomchirurg (neurochirurg) heeft bij u een stenose (vernauwing) vastgesteld. In dit informatieboekje leest u meer over deze diagnose en

Nadere informatie

Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane

Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane Drs. A.M. Karsch, anesthesioloog pijnspecialist UMC Utrecht Drs. G. Hesselmann, oncologieverpleegkundige, epidemioloog UMCU Wat is pijn? lichamelijk

Nadere informatie

Dr. Hilde Van Kerckhoven

Dr. Hilde Van Kerckhoven Dr. Hilde Van Kerckhoven S 1. Inleiding Bandvormige pijn ter hoogte van de onderrug met uitstraling naar 1 of 2 benen kan te wijten zijn aan facetartrose. 1. Inleiding 15-45% van de patiënten met lage

Nadere informatie

Inleiding. Reumatische ziekten

Inleiding. Reumatische ziekten De reumatoloog Inleiding Ieder jaar bezoekt een groot aantal mensen de huisarts met klachten van het bewegingsapparaat (gewrichten, spieren, pezen en botten). Vaak is de huisarts in staat de diagnose

Nadere informatie

Lage Rugproblemen. informatiebrochure voor patiënten

Lage Rugproblemen. informatiebrochure voor patiënten Lage Rugproblemen informatiebrochure voor patiënten Geachte patiënt, Deze brochure kwam tot stand door de samenwerking van de diensten Fysische Geneeskunde van ZNA. De brochure informeert u op eenvoudige

Nadere informatie

Wervelkolomchirurgie. Hernia of prolaps van de tussenwervelschijf

Wervelkolomchirurgie. Hernia of prolaps van de tussenwervelschijf Wervelkolomchirurgie Wervelkolomchirurgie is een deelgebied van de chirurgie welke alle chirurgie van de wervelkolom zelf maar ook van ruggenmerg, zenuwen of andere weefsels in of direct om de wervelkanaal

Nadere informatie

Duizeligheid. Havenziekenhuis

Duizeligheid. Havenziekenhuis Duizeligheid In deze folder leest u wat duizeligheid precies inhoudt. De oorzaken van duizeligheid worden beschreven. En u kunt lezen hoe duizeligheid in het ziekenhuis wordt onderzocht. Tenslotte wordt

Nadere informatie

Shiatsu en het Prikkelbaar Darm Syndroom. de zoektocht naar een behandeling

Shiatsu en het Prikkelbaar Darm Syndroom. de zoektocht naar een behandeling Shiatsu en het Prikkelbaar Darm Syndroom de zoektocht naar een behandeling Bianca Vollering Dutch Shiatsu Academy Groep 2004 Begeleidend docent Renske de Jong Naaldwijk, oktober 2009 Inleiding Als afsluiting

Nadere informatie

Het Fenomeen van Raynaud

Het Fenomeen van Raynaud Het Fenomeen van Raynaud Wat is het Fenomeen van Raynaud? Wij spreken van het Fenomeen van Raynaud bij het plotseling optreden van verkleuringen van vingers en/of tenen bij blootstelling aan kou of bij

Nadere informatie

Fysiotherapie na een operatie aan een hernia of stenose in de lage rug. Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis

Fysiotherapie na een operatie aan een hernia of stenose in de lage rug. Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Fysiotherapie na een operatie aan een hernia of stenose in de lage rug Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Algemene informatie rug en hernia 2 2.1 Bouw van de wervelkolom

Nadere informatie

Afbeelding: Stefaan van Biesen, Fantoompijnen 2000. Fantoompijn

Afbeelding: Stefaan van Biesen, Fantoompijnen 2000. Fantoompijn Afbeelding: Stefaan van Biesen, Fantoompijnen 2000 Fantoompijn Fantoompijn en de behandeling daarvan binnen de Traditionele Chinese Geneeskunst scriptie ter afronding van de studie acupunctuur aan de academie

Nadere informatie

Lage Rugpijn, Aspecifieke Lage Rugpijn, Lumbago, Spit,

Lage Rugpijn, Aspecifieke Lage Rugpijn, Lumbago, Spit, Lage Rugpijn, Aspecifieke Lage Rugpijn, Lumbago, Spit, Wat is lage rugpijn? Lage rugpijn zit onderin de rug. Soms straalt de pijn uit naar de billen of naar een of beide bovenbenen. De pijn kan plotseling

Nadere informatie

DE LUMBALE WERVELKOLOM (RUG)

DE LUMBALE WERVELKOLOM (RUG) DE LUMBALE WERVELKOLOM (RUG) In een notendop Chronische rugpijn, vooral ter hoogte van de lumbale wervelkolom (onderrug), is een veel voorkomende aandoening. Zo'n 75 % van alle mensen heeft er af en toe

Nadere informatie

Acupunctuur. kan helpen. bij. stress

Acupunctuur. kan helpen. bij. stress Acupunctuur kan helpen bij stress Stress In onze maatschappij heeft iedereen het steeds over stress, maar wat bedoelt men hier eigenlijk mee? We onderscheiden twee vormen van stress : - positieve stress,

Nadere informatie

Reuma is een verzamelnaam voor meer dan 100 verschillende aandoeningen Ontstekingsreuma Ontstekingen aan de gewrichten Artrose Gewrichtsslijtage

Reuma is een verzamelnaam voor meer dan 100 verschillende aandoeningen Ontstekingsreuma Ontstekingen aan de gewrichten Artrose Gewrichtsslijtage Reuma is een verzamelnaam voor meer dan 100 verschillende aandoeningen Ontstekingsreuma Ontstekingen aan de gewrichten Artrose Gewrichtsslijtage Weke-delenreuma Klachten aan de weke delen van het bewegingsapparaat

Nadere informatie

Nekhernia. Neurologische behandeling. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Nekhernia. Neurologische behandeling. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Nekhernia Neurologische behandeling Informatie voor patiënten F0998-3111 maart 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

CVS, CHRONISCHE PIJN EN ANDERE FUNCTIONELE KLACHTEN

CVS, CHRONISCHE PIJN EN ANDERE FUNCTIONELE KLACHTEN CVS, CHRONISCHE PIJN EN ANDERE FUNCTIONELE KLACHTEN DR. E.J. SULKERS, KINDERARTS ADRZ Symposium Nehalennia, 11 april 2013 MOEHEID KAN EEN SYMPTOOM ZIJN VAN EEN: - infectieziekte; - orgaanziekte (hart,

Nadere informatie

APERIUS PercLID System. Voor de behandeling van degeneratieve lumbale kanaalstenose

APERIUS PercLID System. Voor de behandeling van degeneratieve lumbale kanaalstenose APERIUS PercLID System Voor de behandeling van degeneratieve lumbale kanaalstenose Informatie over deze brochure Onlangs is bij u een aandoening vastgesteld die degeneratieve lumbale kanaalstenose wordt

Nadere informatie

PIJN BIJ KANKER SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE. Inhoudsopgave 1. Inleiding

PIJN BIJ KANKER SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE. Inhoudsopgave 1. Inleiding SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE PIJN BIJ KANKER Inhoudsopgave. Inleiding. Pijn bij kanker. Gevolgen van pijn. Slaap en vermoeidheid. Bewegen. Stemming. Behandeling van pijn. Pijnstillers. Doorbraakpijn.

Nadere informatie

INTERLINE PIJNBEHANDELING DEEL II EN III CASUSSCHETSEN

INTERLINE PIJNBEHANDELING DEEL II EN III CASUSSCHETSEN INTERLINE PIJNBEHANDELING DEEL II EN III Okt 2003 CASUSSCHETSEN Casusschets 1 Jongedame van 19 jaar Bij paardrijden gevallen, een uur geleden. Mank lopend, pijn rechter bil. Het lijkt een contusie, geen

Nadere informatie

Fysius werkt samen met u aan een leven zonder rugpijn.

Fysius werkt samen met u aan een leven zonder rugpijn. Rugpijn? Rugpijn is niet vanzelfsprekend Volgens het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) heeft 1 op de 5 volwassenen last van terugkerende rugklachten. Dit zijn 2,6 miljoen mensen die

Nadere informatie

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C C. Wervelkolom nhoudsopgave 1 C 2 C 3 C 4 C 5 C 6 C 7 C 8 C 9 C Congenitale aandoeningen... 1 Myelopathie (excl. trauma s van de wervelkolom)... 1 Mogelijke atlanto-axiale subluxatie... 1 Nekpijn... 1

Nadere informatie

Chapter 7. Nederlandse samenvatting

Chapter 7. Nederlandse samenvatting Chapter 7 Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Lumbosacraal radiculair syndroom Het lumbosacraal radiculair syndroom is de aandoening die in de Nederlandse volksmond bekend staat als een

Nadere informatie

Acupunctuur. kan helpen. bij. hoofdpijn

Acupunctuur. kan helpen. bij. hoofdpijn Acupunctuur kan helpen bij hoofdpijn Hoofdpijn Hoofdpijn is een van de meest voorkomende klachten in onze maatschappij. Er zijn weinig mensen die, op één of ander moment in hun leven, nog nooit hoofdpijn

Nadere informatie

Plastische chirurgie en handchirurgie. Neuropathie

Plastische chirurgie en handchirurgie. Neuropathie Plastische chirurgie en handchirurgie Neuropathie 1 Wilt u bij ieder bezoek aan het ziekenhuis uw ponskaartje meebrengen. Als u verhinderd bent, wilt u dan bellen met het secretariaat poli plastisch chirurgie

Nadere informatie

Opleiding Matrix-kleurentherapie

Opleiding Matrix-kleurentherapie www.instituutblokdijk.nl Opleiding Matrix-kleurentherapie Instituut Blokdijk Dr. Berlagelaan 5 5622 HA Eindhoven OPLEIDING MATRIX- KLEURENTHERAPIE Het is een 3-jarige opleiding + Medische basiskennis Deze

Nadere informatie

Iedereen ervaart wel eens lichamelijke klachten. Soms is hiervoor een duidelijke oorzaak, zoals een beschadiging of een ontsteking, maar vaak is er ge

Iedereen ervaart wel eens lichamelijke klachten. Soms is hiervoor een duidelijke oorzaak, zoals een beschadiging of een ontsteking, maar vaak is er ge LEKENSAMENVATTING Iedereen ervaart wel eens lichamelijke klachten. Soms is hiervoor een duidelijke oorzaak, zoals een beschadiging of een ontsteking, maar vaak is er geen duidelijke medische verklaring

Nadere informatie

Depressie. Acupunctuur kan helpen. Wat is depressie?

Depressie. Acupunctuur kan helpen. Wat is depressie? Depressie Acupunctuur kan helpen Wat is depressie? Iedereen voelt zich wel eens lusteloos, neerslachtig of down. Vaak gaat het dan om reacties op bepaalde tegenslagen of problemen, situaties waar we het

Nadere informatie

Multiple sclerose (MS) Poli Neurologie

Multiple sclerose (MS) Poli Neurologie 00 Multiple sclerose (MS) Poli Neurologie 1 Inleiding U heeft MS. Deze woorden veranderen in één keer je leven. Gevoelens van ongeloof, verdriet en angst. Maar misschien ook opluchting, omdat de vage klachten

Nadere informatie

Spelen uw HORMONEN u elke maand parten? Acupunctuur kan helpen

Spelen uw HORMONEN u elke maand parten? Acupunctuur kan helpen Spelen uw HORMONEN u elke maand parten? Acupunctuur kan helpen Behoort u ook tot de groep van vrouwen, die elke maand last heeft van stemmingswisselingen, overprikkelbaarheid, down zijn, eetbuien, hoofdpijn,

Nadere informatie

Plastische chirurgie en handchirurgie. Neuropathie

Plastische chirurgie en handchirurgie. Neuropathie Plastische chirurgie en handchirurgie Neuropathie 1 Wilt u bij ieder bezoek aan het ziekenhuis uw ponskaartje meebrengen. Als u verhinderd bent, wilt u dan bellen met het secretariaat poli plastisch chirurgie

Nadere informatie

Syringomyelie. Wat is syringomyelie? Syringomyelie is een verwijding van de centrale holte die normaal door het ruggenmerg loopt.

Syringomyelie. Wat is syringomyelie? Syringomyelie is een verwijding van de centrale holte die normaal door het ruggenmerg loopt. Syringomyelie Wat is syringomyelie? Syringomyelie is een verwijding van de centrale holte die normaal door het ruggenmerg loopt. Hoe wordt syringomyelie ook wel genoemd? De term syringomyelie is samengesteld

Nadere informatie

Wat zijn segmentale relaties?

Wat zijn segmentale relaties? 5 Wat zijn segmentale relaties? Samenvatting Tussen de ingewanden, het verborgene, en het waarneembare lichaam bestaan relaties en interacties die hun basis hebben in de segmentale innervatie. Een aandoening

Nadere informatie

H.291414.0314. Pijnbestrijding (Lumbale sympathicus blokkade)

H.291414.0314. Pijnbestrijding (Lumbale sympathicus blokkade) H.291414.0314 Pijnbestrijding (Lumbale sympathicus blokkade) 2 Inleiding In overleg met uw behandelend arts is besloten dat er bij u pijnbestrijding (lumbale sympathicus blokkade) wordt toegepast. Lumbale

Nadere informatie

Pijn bij kanker. Interne Geneeskunde / Oncologie IJsselland Ziekenhuis

Pijn bij kanker. Interne Geneeskunde / Oncologie IJsselland Ziekenhuis Pijn bij kanker Interne Geneeskunde / Oncologie IJsselland Ziekenhuis Wat is pijn? Pijn is een onaangenaam gevoel. Het kan op verschillende manieren ontstaan en het kan op verschillende manieren worden

Nadere informatie

Percutane vertebroplastiek

Percutane vertebroplastiek Percutane vertebroplastiek Inleiding Patiënten die wervelbreuken hebben ten gevolge van osteoporose, hebben vaak veel last van rugpijn. In enkele gevallen is er ook sprake van neurologische uitval. Vroeger

Nadere informatie

Rugpoli in Enschede. Lucille Dorresteijn, Neuroloog Marleen Wijnstra, Physician assistant

Rugpoli in Enschede. Lucille Dorresteijn, Neuroloog Marleen Wijnstra, Physician assistant Rugpoli in Enschede Lucille Dorresteijn, Neuroloog Marleen Wijnstra, Physician assistant Stellingen Bij een langer bestaand LRS is een MRI van de LWK aangewezen Ik (huisarts) verwijs nu zelf voor een MRI

Nadere informatie

Cardiologie. Pericarditis. Ontsteking van het hartzakje

Cardiologie. Pericarditis. Ontsteking van het hartzakje Cardiologie Pericarditis Ontsteking van het hartzakje Inleiding U bent onder behandeling van een cardioloog van het Lievensberg ziekenhuis omdat er bij u een pericarditis is geconstateerd. Uw arts heeft

Nadere informatie

Chronische progressieve lagerugpijn met uitstraling in twee dermatomen bij een 44-jarige havenarbeider

Chronische progressieve lagerugpijn met uitstraling in twee dermatomen bij een 44-jarige havenarbeider 17 2 Chronische progressieve lagerugpijn met uitstraling in twee dermatomen bij een 44-jarige havenarbeider Jef Michielsen Introductie Deze casus toont het kenmerkende verhaal van een patiënt die al jaren

Nadere informatie

NU Genieten 2011 Prognos Scan Plus www.gezondbedrijven.nl

NU Genieten 2011 Prognos Scan Plus www.gezondbedrijven.nl GB meting individueel Prognos Scan Plus Ieder mens bevindt zich continu in een toestand tussen ziek en gezond. Er zijn al lang verstoringen voordat iemand verschijnselen krijgt. Deze verstoringen zijn

Nadere informatie

Declaratiecode Zorgproduct passantentarief BCN 2015 Omschrijving 15A333 060607016 167,12 Consult op de polikliniek bij Een slaapstoornis 15A336

Declaratiecode Zorgproduct passantentarief BCN 2015 Omschrijving 15A333 060607016 167,12 Consult op de polikliniek bij Een slaapstoornis 15A336 Declaratiecode Zorgproduct passantentarief BCN 2015 Omschrijving 15A333 060607016 167,12 Consult op de polikliniek bij Een slaapstoornis 15A336 069499010 401,82 Lokale injectie van corticosteroiden (ontstekingsremmers)(met

Nadere informatie

Omgaan met lage rugpijn. Informatie en adviezen

Omgaan met lage rugpijn. Informatie en adviezen Omgaan met lage rugpijn Informatie en adviezen U hebt zojuist het spreekuur in het ziekenhuis bezocht. De arts heeft vastgesteld dat er geen grote afwijkingen aan uw rug zijn. Dit betekent echter niet

Nadere informatie

SPIER- EN GEWRICHTSPIJN

SPIER- EN GEWRICHTSPIJN SPIER- EN GEWRICHTSPIJN Spierpijn na het sporten, een zweepslag, een verzwikte enkel, een gekneusde pink Door een verkeerde beweging of door extra inspanning kunt u plotseling pijn aan spieren of gewrichten

Nadere informatie

De rol van emoties bij het tegengaan van bekkenpijn

De rol van emoties bij het tegengaan van bekkenpijn Vertaling van het blogbericht op de site van Pelvic Health & Rehabilitation Center in California (www.pelvicpainrehab.com): The Role of Emotions in Relieving Pelvic Pain van Lorraine Faehndrich - Women

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 99 Nederlandse Samenvatting Depressie is een veel voorkomend en ernstige psychiatrisch ziektebeeld. Depressie komt zowel bij ouderen als bij jong volwassenen voor. Ouderen en jongere

Nadere informatie