D e Wa r m t e m e t e r. Special Warmtepompen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "D e Wa r m t e m e t e r. Special Warmtepompen"

Transcriptie

1 D e Wa r m t e m e t e r Special Warmtepompen 21e jaargang, voorjaar

2 Geachte relatie, In Nederland is een stille revolutie gaande als het gaat om de toepassing van nieuwe, duurzame en efficiënte technologieën voor de opwekking van energie. Dan heb ik het niet over de grootschalige windparken op zee en op In deze uitgave Uitbesteden warmtesysteem is vaak de beste optie Persoonlijke nota prikkelt klant tot energiebesparing Nauwkeurigheid van de nota moet optimaal zijn Kostenverdeling in warmtepompsystemen voor collectief gebruik Nieuwe ventilatiewarmtepomp reduceert CO 2uitstoot met 40% Warmtepomp is onlosmakelijk verbonden met energieneutrale gebouwen Met minimale investering zoveel mogelijk warmte produceren Vele duurzame ambities sneuvelen op gebrek aan consensus, durf en doorzettingsvermogen land, of de tonnen biomassa die worden meegestookt in elektriciteitscentrales, maar over slimme, kleinschalige, vrijwel onzichtbare oplossingen in de gebouwde omgeving die niettemin een forse bijdrage kunnen leveren aan de verduurzaming van onze energiehuishouding. De warmtepomp is zo n slimme oplossing. Het is een beproefde techniek die al vele jaren wordt toegepast maar die nu echt op grote schaal lijkt door te breken. Het politieke tij zit mee: het kabinet wil deze regeerperiode fors inzetten op CO 2 reductie, energiebesparing en duurzame energie. Maar ook op lokaal niveau neemt het bewustzijn toe: gemeentes, bedrijven, woningcorporaties en ook consumenten gaan actief op zoek naar duurzame energietoepassingen in woningen en gebouwen. Niet in de laatste plaats omdat de energieprijzen inmiddels zo de pan uitrijzen dat duurzame oplossingen economisch steeds interessanter worden. ista Nederland gelooft in het potentieel van de warmtepomp. Om allerlei redenen is deze mooie technologie in vergelijking tot de ons omringende landen tot nu toe niet echt doorgebroken in Nederland. Maar ik heb vertrouwen dat de recente, hernieuwde aandacht voor de warmtepomp de komende jaren zal doorzetten. Het is een mooi idee dat de natuurlijke warmte uit de aarde of de buitenlucht kan worden aangewend voor de verwarming van onze huizen en gebouwen zonder dat we deze natuurlijke bronnen uitputten of schade berokkenen. En dan heb ik het nog niet eens over de mogelijkheden voor koeling, waarmee er een goed alternatief voor energieslurpende airconditioningsystemen voor handen is. Daarom is deze speciale editie van de Warmtemeter geheel gewijd aan de warmtepomp. Diverse betrokkenen en deskundigen komen aan het woord over de stand van zaken, het potentieel van de warmtepomp in Nederland, de belemmeringen voor de ontwikkeling ervan en de oplossingsrichtingen. ista wil op deze manier de discussie over warmtepompen graag verder helpen en draagvlak creëren voor deze duurzame, kansrijke technologie. Een van de belangrijke boodschappen die ik meekreeg bij het lezen van de interviews is dat het simpelweg neerzetten van een warmtepomp in een woning of gebouw niet voldoende is. Zo n pomp is meer dan een stuk techniek, het is een energiesysteem dat optimaal ingeregeld moet worden en zorgvuldig gemonitord om een zo hoog mogelijk rendement te krijgen. Dat vraagt veel extra inspanning en expertise van ontwikkelaars en beheerders, zodat het vaak zinvol is om deze diensten uit te besteden. Dit geldt ook voor het hele afrekentraject rond de warmtepomp. Als er sprake is van collectieve systemen met meerdere aansluitingen, wordt het al snel interessant om het afrekentraject en klantenbeheer uit te besteden aan een trusted third party. ista, dat actief is in 25 landen en de kostenverdeling voor energie en water van ruim 10 miljoen woningen verzorgt, is zo n betrouwbare dienstverlener. Wij nemen ontwikkelaars en beheerders zorgen uit handen door het gehele traject van onder andere registratie, monitoring, facturering en klachtenafhandeling op ons te nemen. Vele klanten maken al vanaf het begin in 1955 in allerlei vormen gebruik van de dienstverlening van ista. De afgelopen jaren heeft de organisatie veel geïnvesteerd in het verbeteren van de klantenfocus en de capaciteit om snel en goed in te spelen op markttrends. Door de ontwikkeling van een nieuwe en uiterst moderne billing engine hebben wij het juiste platform om de toenemende dynamiek van de markt en de veranderende behoefte van onze klanten nog proactiever in te vullen. Wij merken dat onze relaties de combinatie van 53 jaar betrouwbaarheid in billing en een groeiend dienstverleningsaanbod rondom ontzorging van onze klanten weten te waarderen en in een breder kader het gesprek met ista zoeken. Zoals onder meer uit het interview met de deskundigen van woningcorporatie Vestia blijkt, voldoen we daarmee aan een wens in de markt. Met goede samenwerking en uitstekende dienstverlening kan ista zo een duurzame bijdrage leveren aan de opmars van de warmtepomp in Nederland. Tenslotte: ik zou graag zien dat u deze special beschouwt als een aanzet tot een verdere discussie om de warmtepomp beter op de kaart te zetten in Nederland. ista Nederland nodigt u graag uit om met ons verder te praten over de mogelijkheden hiertoe. Ook wij zullen de komende periode actief bezig blijven met de ontwikkelingen van deze duurzame technologie. U zult de komende tijd zeker nog van ons horen! Jörg Plönissen Directeur 2

3 Peter Slot, bedrijfsleider Exploitatieconcepten van Unica Ecopower: Special Warmtepompen Unica Ecopower is koploper in Nederland als het gaat om duurzame oplossingen voor woningen en utiliteitsgebouwen. Volgens Peter Slot, bedrijfsleider Exploitatieconcepten van Unica, ligt er in beide marktsegmenten nog een enorm potentieel voor warmtepompen met warmte/koudeopslag. Maar alleen een warmtepomp neerzetten is niet genoeg; ieder duurzaam energiesysteem moet optimaal worden ingeregeld en gemanaged om een zo hoog mogelijk rendement te halen. En als je dat niet kan of wilt, dan moet je het uitbesteden. Dat geldt ook voor de facturatie. Neemt de vraag naar duurzame concepten in de installatiemarkt toe? Ja absoluut, dat merk je heel sterk. Maar niet overal. Er zijn ook opdrachtgevers die nog wakker geschud moeten worden. Sommige ontwikkelaars zijn van oudsher gewend om alleen naar de laagste prijs te kijken. Als je hen dan confronteert met de mogelijkheden voor verduurzaming, dan beseffen ze dat dit ook een waarde heeft. Een duurzame installatie is over het algemeen iets duurder dan een traditionele installatie, maar met de huidige energieprijzen worden de terugverdientijden steeds korter. En duurzaam vastgoed is steeds meer in trek. Bijvoorbeeld de Rijksgebouwendienst gaat voor bepaalde gebouwen die zij huurt een energielabel eisen. Dan wordt het ineens ook een economisch belang om te verduurzamen. Wat betekent dit voor het potentieel van warmtepompen in Nederland? Dat potentieel is enorm. Het voordeel is dat de warmtepomp een heel volwassen technologie is die zich de afgelopen decennia in brede zin heeft bewezen. En het is een geweldig efficiënte techniek. Een warmtepomp heeft een rendement van 400%, terwijl een traditionele cv ketel tegen de 100% haalt. Waar ligt dat potentieel met name? Ik denk dat het grootste potentieel momenteel in woningbouw zit. Vrijwel alle nieuwe woonwijken worden tegenwoordig duurzaam gerealiseerd, de markt is momenteel met een grote inhaalslag bezig. Maar ook in de kantorenmarkt is een dergelijke ontwikkeling aan de gang. Bijna alle nieuwe utiliteitsgebouwen in Nederland worden met warmtepompen in combinatie met bodemopslag gerealiseerd. En ook veel bestaande kantoren worden gemoderniseerd, met gebruik van duurzame technieken zoals warmtepompen in combinatie met warmte/koudeopslag. afgestemd worden op je behoefte, je moet het optimaal inregelen en goed managen. En als je dat niet kan, of je beschouwt het niet als je core business, dan moet je het uitbesteden. Geldt dat ook voor de kostenafhandeling van zo n warmtesysteem? Eigenlijk komt het daar wel op neer. De dienstverlening van een bedrijf als ista is van groot belang. Als installatiebedrijf treden wij steeds vaker op als exploitant van warmtesystemen. Als ik een kantoorgebouw heb met één afnemer dan lukt dat nog wel, maar als ik aan een hele woonwijk lever of een groot appartementencomplex met 200 woningen, dan kan ik dat administratief niet aan. Zo zijn we met ista in gesprek gekomen, dat op dit gebied een uitstekende speler is. Ze leveren de techniek, ze zijn verantwoordelijk voor de registratie, de afhandeling en de facturatie naar de klant. Het is een perfecte aanvulling op onze dienstverlening. Tegen welke problemen lopen jullie aan bij de toepassing van warmtepompsystemen? Wat heel belangrijk is voor het succesvol toepassen van duurzame opweksystemen is dat alles wat je duurzaam opwekt ook duurzaam moet worden afgegeven. Als je bijvoorbeeld warm water van 40 C in een gebouw stopt en het komt met 39 C weer retour, dan is er nauwelijks warmte afgenomen en wordt er dus niet efficiënt met energie omgegaan. Dan zakt het rendement van je warmtepomp in elkaar. Onze boodschap is dat je niet klaar bent met het neerzetten van een duurzaam systeem, het moet goed 3

4 ista Nederland verzorgt warmtekostenverdeling voor woningen Persoonlijke nota prikkelt klant tot energiebesparing Woningbouwcorporaties, gemeenten en projectontwikkelaars kiezen in toenemende mate voor de toepassing van warmtepompen. Prachtig, maar behalve het dienen van het milieu, moet ook de klant, de eindgebruiker, optimaal worden bediend. Niemand wil te veel betalen voor zijn energierekening of opdraaien voor de stookkosten van zijn buurman. ista Nederland zorgt voor die eerlijke kostenverdeling en juiste nota s. Alles zullen we eerlijk delen, lijkt een uitdrukking die ista Nederland op het lijf is geschreven. Het bedrijf, specialist in energie, water en servicekostenverdeling, verzorgt jaarlijks de kostenverdeling voor woningen in collectief gestookte complexen. Wij zijn het best bewaarde geheim van de energiewereld, zegt Paul van Dartel, verantwoordelijk voor de productontwikkeling van warmtepompen. Dat zeg ik niet uit arrogantie, maar uit trotse terughoudendheid. Grote energiebedrijven schreeuwen van de daken hoeveel klanten ze hebben, maar wij beheren ondertussen in alle bescheidenheid wel woningen. Daarmee zijn wij eigenlijk het vierde servicecenter van Nederland. Het maatschappelijke besef van energiebesparing heeft een enorme vlucht genomen. Individuele bemetering, die in veel landen verplicht is en in Nederland op vrijwillige basis gebeurt, is een manier om bij een collectief warmtepompsysteem een bewoner bewust te maken van zijn energieverbruik. Besparen wordt vaak pas interessant als mensen economisch worden geprikkeld door een persoonlijke nota. Hoe groter de animo voor energiebesparing, des te harder onze markt groeit voor verbruiksafhankelijk afrekenen van warmte, water en energie, zegt Van Dartel. ista Nederland is onderdeel van de internationale organisatie ista, die actief is in 25 landen en jaarlijks de kostenverdeling voor warmte, elektriciteit, gas en water van ruim 10 miljoen woningen verzorgt. Het bedrijf neemt alle zorgen van bijvoorbeeld woningbouwcorporaties uit handen door een uitgebreid dienstenpakket aan te bieden dat is gebaseerd op technologisch hoogwaardige meet en registratieapparatuur voor warmte en waterverbruik. Wij bieden een totaaloplossing voor de afrekening van alle energie, water, warmtepomp en servicekosten, aldus Van Dartel. Wij meten het verbruik van de eindgebruiker, maken en versturen de factuur en zijn bij vragen over de nota het eerste aanspreekpunt. We kunnen ook monitoren of er in relatie tot de inschatting teveel of te weinig in een pand is verbruikt en kunnen de voorschotten berekenen. Verder adviseren we in de tariefstelling. We doen eigenlijk het gehele productmanagement rondom de dienstverlening die uiteindelijk bij de klant terecht komt. Met name het hele traject daarvóór is cruciaal voor ista. Belangrijk is om in een zo vroeg mogelijk stadium bij nieuwbouwprojecten betrokken te zijn. Het liefst staan onze adviseurs aan de tekentafel van de architect om dan al te adviseren over het meest optimale meet en verdeelsysteem in een woon, winkel of kantorencomplex. Ook leveren en monteren wij de meterapparatuur en geven de installateur een installatieadvies. Wij stellen de installatie vervolgens zelf in bedrijf, zegt Cor van Alphen, product support manager van ista. Beide heren durven te beweren dat ista Nederland als marktleider uitblinkt in hoog kennisniveau en het geven van advies. We hebben ervaren experts in dienst, gebruiken nauwkeurige apparatuur die wij zelf laten ontwikkelen en houden altijd in ons achterhoofd dat we bezig zijn met het geld van bewoners, aldus Van Alphen. Als we het niet goed doen, hebben we onszelf ermee. Mensen weten een call center snel te vinden, vult Van Dartel aan. Steeds meer woningbouwcorporaties zullen in de toekomst kiezen voor de duurzame, collectieve warmtepomp met individuele kostenverdeling met als gevolg dat hun rol verandert. Zij komen op de stoel van het energiebedrijf te zitten. Sterker: het zijn de energiebedrijven van de toekomst. Maar onderschat dat niet: zij moeten opeens meten, factureren, klachten behandelen. Dat is waar wij inspringen. Wij kunnen ze veel sores uit handen nemen. Dat is onze core business, aldus Van Dartel. 4

5 Special Warmtepompen Ad van Reekum, projectmanager woningcorporatie Aramis: Nauwkeurigheid van de nota moet optimaal zijn Wat doet u als particulier als er een jaarrekening op de deurmat valt? Juist. U oog valt onmiddellijk op het eindbedrag en u gaat na of dat bedrag klopt. Als een bewoner maar even het idee heeft dat het onjuist is, weet hij de weg naar het call center feilloos te vinden. Jaarnota s moeten gewoon akelig nauwkeurig zijn, zegt Ad van Reekum, projectmanager van woningcorporatie Aramis te Roosendaal. Hij heeft de kostenverdeling van twee flats met een collectief warmtepompboilersysteem met ista Nederland voorbereid en geïmplementeerd. Niemand wil te veel betalen voor zijn energie, water en warmterekeningen. Een onjuiste, te hoge, verkeerde factuur levert administratieve ellende en steevast een telefoontje naar een call center op. Terecht. Het gaat wel om geld van een ander. De nauwkeurigheid van nota s moeten daarom optimaal zijn, zegt Ad van Reekum, projectmanager bij woningcorporatie Aramis, de grootste woningaanbieder in de gemeente Roosendaal. Aramis heeft huurwoningen, waarvan 65 procent eengezinswoningen en 35 procent appartementen. Van Reekum s laatste project ging om de renovatie van vier flatgebouwen van 96 woningen voor 55plussers, waarbij hij ook keek naar energiebesparende maatregelen. In verband met het nieuwe mechanische ventilatiesysteem moest er een alternatief komen voor de keukengeiser. Twee appartementenblokken kregen elektrische boilers voor warm water, maar voortschrijdend inzicht deed ons besluiten voor de twee andere flats een milieu en verbruikskostenvriendelijkere oplossing te zoeken: de collectieve warmtepompboiler. Met de warmtepomp wordt het koude water (circa 12 graden) verwarmd met de afgevoerde ventilatielucht uit de woningen (standaard circa 20 graden). Op het dak van de Helmerflat is een warmtepomp geplaatst die het water tot 40 graden verwarmt, waarna twee gasketels het tot de wettelijk verplichte 65 graden verwarmen. Het systeem blijkt nu al vijf keer zo goedkoop dan de elektrische boilers. Maar tevreden was Van Reekum toch nog niet helemaal. Hij wilde een warmtepompboilersysteem die het water meteen naar 65 graden zou verwarmen. Dat kwam neer op één warmtepomp per acht woningen; twaalf pompen in totaal. De systemen zijn ondergebracht in de onderbouw van het flatgebouw. Bij de Da Costaflat maakt 60 procent van de bewoners gebruik van de warmtepomp. Het is een ideaal systeem. Maar helaas geloven nog niet alle bewoners dat de warme lucht uit hun woning water kan verwarmen. Dat wil er bij sommigen maar niet in. Van Reekum, die met de afrekening voor de centrale verwarming goede ervaringen had met ista Nederland, schakelde al vroeg in de planningsfase ista in. Ik ken ista al langer, ook vanuit mijn tijd bij een corporatie in Alphen aan den Rijn en heb ze er meteen bij betrokken. De kosten bij zo n collectief warmtepompboilersysteem moet wel correct gebeuren, want het gaat om de portemonnee van onze huurders. Het plaatsen van meters, het meten en uitlezen van de gegevens, vertrouw ik ista helemaal toe. Als je ze er meteen bij betrekt, scheelt dat veel ellende achteraf, aldus de manager. Elke bewoner afzonderlijk krijgt een jaarnota op maat. ista leest de meters per 31 december op afstand uit, verwerkt de gegevens en stuurt alles door naar Aramis, die er samen met de service en waterkosten een totaalnota van maakt. Voordeel is dat bewoners voor meteropname niet thuis hoeven te blijven en dat wij zeker weten dat alle meters op hetzelfde moment zijn gepeild, aldus Van Reekum. Ook kunnen we er van op aan dat de nauwkeurigheid optimaal is. Dat is echt belangrijk, want wij moeten de bewoner kunnen uitleggen hoe wij tot een berekening zijn gekomen. Dat is hun recht. Kun je die helderheid niet verschaffen, heb je als corporatie een probleem. Er mag nooit enkele twijfel ontstaan over de correctheid van de nota. Gelukkig is die twijfel er ook niet. Gegevens op afstand uitlezen Bij een collectief gestookte warmtepompboilerinstallatie krijgt elke woning afzonderlijk een koud en warm tapwatermeter die radiografisch kunnen worden uitgelezen. De meetgegevens worden een paar keer per dag naar een centrale gsmmodem in het gebouw gestuurd, waarop ista inlogt en gegevens op afstand kan uitlezen. Op basis van die informatie verstuurt ista rekeningen, maar kan het ook voorschotbedragen berekenen. 5

6 Kostenverdeling in warmtepompsystemen voor collectief gebruik Iedere eigenaar van een warmtepompsysteem voor collectief gebruik is een energieleverancier. Alle kosten van aanschaf, onderhoud, overige energiekosten, zoals elektra, zal de eigenaar van het systeem op een eerlijke manier moeten berekenen. Om de individuele afrekening te kunnen maken dient er een meetsysteem geïnstalleerd te worden om het juiste verbruik van warmte, koeling, elektra, warm en koud tap water per deelnemer te meten. Het verzamelen van alle verbruiksgegevens dient zo eenvoudig mogelijk te gebeuren en het liefst zonder de gebruikers te storen. De keuze van het juiste meetsysteem voor het registreren van alle individuele verbruiken bij collectieve installaties start al in de ontwerpfase. Keuze meetsysteem afhankelijk van ontwerp warmtepompsysteem Voor de bepaling van het juiste meetsysteem zullen eerst enkele vragen de revu moeten passeren, zoals: Is het warmtepompsysteem uitgerust met een twee, drie of vierpijpssysteem? Wordt er gebruik gemaakt van een gezamenlijke retourleiding? Dient de koeling gemeten en afgerekend te worden? Het communicatiesysteem, MBus of Radio, kan onafhankelijk van het warmtepompsysteem gekozen worden. Enkele voorbeelden van collectieve warmtepompen: geïntegreerd warmte / koelsysteem individuele warmtepompen, aangesloten op een collectieve warmtebron warmtepomp met bijstook, elektrisch of gas, voor het verwarmen van de boiler Bij het gebruik van een aquifer (koude/warmteopslagsysteem in de grond) is een vergunning vereist en dient aan de provincie de nodige gegevens aangeleverd te worden, zoals: de onttrokken en teruggebrachte hoeveelheid grondwater de temperaturen van het onttrokken en het geretourneerde water een jaaroverzicht van de gemeten waarden een berekening van de aan de bodem onttrokken warmteenergie Al deze gegevens kunnen met één warmtemeter gemeten en geregistreerd en vervolgens berekend worden. Wat doet ista Nederland voor u? ista Nederland heeft alle expertise in huis om mee te denken vanaf de ontwerpfase tot installatie en ingebruikname en u te begeleiden in de realisatie van energieexploitatie van een warmtepompsysteem. In de ontwerpfase geven wij u adviezen over onderwerpen als de juiste wijze van meting het toe te passen meetsysteem de juiste inbouw en plaats van de meters de keuze van het gewenste communicatiesysteem de kostenverdeling de overige servicekosten We denken echter ook nog een paar stappen verder. Want hoe wilt u bijvoorbeeld omgaan met debiteurenbeheer en incasso? In de installatiefase begeleiden wij de installateur onder andere bij: de inbouw van de meters werkzaamheden ten behoeve van het communicatiesysteem programmering van de meters Tijdens de oplevering van de installatie begeleiden wij de Van advies tot levering meters, uitlezen meterstanden en verwerking gegevens en van vervaardiging van de afrekening per bewoner tot verrekening van de werkelijke kosten. Alles in één hand. 6

7 installateur eveneens. Denkt u hierbij bijvoorbeeld aan: het goed laten functioneren van alle meters het goed laten functioneren van het communicatiesysteem Na de oplevering kan ista Nederland de gehele dienstverlening verzorgen. U kunt hierbij denken aan het incasseren van de voorschotbedragen het uitlezen van alle op het communicatiesysteem aangesloten meters het onderhoud van en de controle op de juiste werking van de meters het maken van de individuele afrekening En dan niet te vergeten: het verrekenen van de werkelijke kosten met de bewoners. U hoeft zich dus ook over de geldstromen geen zorgen meer te maken. En natuurlijk heeft ista Nederland ook een telefonische helpdesk. Voor alle vragen over de kostenberekening, de bewonersafrekening en alle overige facetten van onze dienstverlening kunnen u en uw bewoners bij ons terecht. ista Nederland heeft ruim 50 jaar ervaring op het gebied van kostenverdeling in collectief gestookte complexen. Ook in warmtepompprojecten heeft ista inmiddels de nodige ervaring opgedaan. Laat u daarom al vanaf de ontwerpfase adviseren door ista Nederland. Dat voorkomt vervelende verrassingen in een latere fase. Warmtepomp met bodemopslag Meting Registratie gegevens Verwerken van de gegevens en vervaardigen van de afrekening warmtemeter koudtapwatermeter GSM modem memonic radio Radio registratie warmtapwatermeter modem PC afrekening Bronmeting en registratie elektrameter Aquifer Water (grondwater) koudewarmteopslag Temperatuurniveau: C LC 250 modem Mbus registratie Installatie en Levering Datacollectie Afrekening vervaardiging & Customer care Uitlezen meterstanden Data management Hardware Installatie Montage Financiering Debiteurenbeheer Customer care Equipment management Afrekening 7

8 Rik Grasmeijer, technisch directeur Inventum: Nieuwe ventilatiewarmtepomp reduceert CO2uitstoot met 40% Energieopwekking met behulp van een warmtepomp is inmiddels een beproefde technologie die in Nederland al jarenlang met succes wordt toegepast. Maar dat betekent zeker niet dat de ontwikkeling van deze duurzame techniek stilstaat. Er vindt volop innovatie plaats in de sector, waardoor de installaties steeds efficiënter en energiezuiniger worden. Zo introduceerde het Bilthovense bedrijf Inventum de Ecolution, een serie innovatieve warmteterugwininstallaties voor toepassing in mechanische ventilatiesystemen in de woningbouw. Het is de allernieuwste ventilatiewarmtepomp, die tot 40% minder CO2 uitstoot dan een huishouden met een vergelijkbare traditionele installatie, zegt Rik Grasmeijer, technisch directeur van Inventum. Het Bilthovense bedrijf, dat in 2008 zijn 100jarig bestaan viert, speelt met de Ecolution apparatuur voor zowel nieuwbouw als bestaande bouw in op de maatschappelijke trend om de CO 2 uitstoot aanzienlijk te verlagen, het comfortniveau van de woning eenvoudig te verhogen en bovendien de kosten van de klimaatbeheersing drastisch te reduceren. De Eculotionserie omvat drie verschillende typen ventilatiewarmtepompsystemen die allen werken volgens hetzelfde principe, licht Grasmeijer toe. Een Ecolution installatie wordt in het laatste traject van het mechanische luchtafvoersysteem van de woning opgenomen. De in de warme interieurlucht aanwezige energie wordt aangewend voor de verdamping van een speciale vloeistof, welke zich in een gesloten systeem in de Ecolution bevindt. De druk van deze damp wordt vervolgens met behulp van een compressor verhoogd, waardoor de temperatuur van de damp sterk stijgt. Vervolgens wordt deze warme damp in een condensor afgekoeld en weer vloeibaar gemaakt. De daarbij vrijkomende warmte wordt tegelijkertijd aangewend om het eveneens door het systeem lopende water te verwarmen. Afhankelijk van het type installatie wordt de gewonnen warmte rechtstreeks in de CVinstallatie gepompt of opgeslagen in een warmwateropslag, waar vandaan het warme tapwater van het sanitaire systeem wordt gevoed. De capaciteit is in principe voldoende voor de totale warmwatervoorziening van de woning. Het vermogen van het warmtepompsysteem bedraagt meer dan 1 kw; voldoende voor de basislast van de verwarming van de woning en voor het voorzien van warm tapwater. De Inventum Ecolution zit vol componenten van de allernieuwste generatie, die stuk voor stuk veel energiezuiniger zijn dan de traditionele, vergelijkbare versies, benadrukt Grasmeijer. Zo is iedere installatie voorzien van een ventilator die voor de mechanische ventilatie van de woning zorgdraagt. In tegenstelling tot het gangbare type met wisselstroom, is deze ventilator van het veel efficiëntere gelijkstroomtype. Daarmee wordt in een doorsnee woning een besparing van 300 kwh op jaarbasis gerealiseerd. De in de Ecolution aanwezige circulatiepomp voor het CVsysteem is van de modernste generatie, die tot zo n 80% zuiniger is dan de tot nu toe gangbare typen. Volgens Inventum sluit de nieuwe generatie warmtepompsystemen perfect aan op de maatschappelijke en politieke wens om het energieverbruik in de gebouwde omgeving omlaag te brengen. Onlangs werd bij het ministerie van VROM het Nationaal Energiebesparingsplan Meer met Minder gepresenteerd, dat gericht is op gemiddeld 30% energiebesparing bij woningen en gebouwen per jaar. Warmtepompen kunnen daar een belangrijke bijdrage aan leveren, zegt Grasmeijer. De COP (Coëfficiënt of Performance) factor van de Ecolution bedraagt 4.5, wat betekent dat voor elke eenheid gebruikte (elektrische) energie 4,5 maal zoveel warmteenergie wordt geleverd. Daarmee kan de Energie Prestatie Coëfficiënt van een woning met zelfs 0,25 worden verminderd. Kortom, het is de voordeligste manier om de EPCwaarde van de woning, nieuw of bestaand, op significante wijze eenvoudig te reduceren. De vraag is uiteraard in wat voor een tijdspanne een dergelijk systeem zich kan terugverdienen. Grasmeijer: Uitgaande van het huidige prijsniveau van elektriciteit en gas ligt deze periode ergens tussen de 6 en 10 jaar. De energieprijsontwikkelingen vertonen echter een opvallende ontwikkeling. Gelijke tred houdend met de olieprijzen is de gasprijs de laatste jaren als het ware geëxplodeerd. De elektriciteitsprijs is daarentegen veel minder sterk gestegen, en er zijn geen aanwijzingen dat deze tendens in de toekomst zal veranderen. Aangezien een Ecolution uitsluitend elektrische energie verbruikt en tegelijkertijd het gasverbruik voor verwarming en warm water flink verlaagt, is de verwachting dat, met de huidige prijsontwikkelingen, die terugverdientijd zelfs nog aanzienlijk korter zal worden. 8

9 Special Warmtepompen Onno Kleefkens, Senior Adviseur Duurzame Energie van SenterNovem: Warmtepomp is onlosmakelijk verbonden met energieneutrale gebouwen De warmtepomp speelt een cruciale rol bij energiebesparing in de gebouwde omgeving. SenterNovem gaat er vanuit dat er tot 2015 jaarlijks nieuwe pompen worden geïnstalleerd. Niet alleen in de nieuwbouw, ook in de bestaande bouw ligt er een enorm potentieel, aldus Onno Kleefkens, senior adviseur Duurzame Energie van SenterNovem. Grootschalige renovaties zijn een ideaal moment om de stap naar een duurzame warmtepomp te maken. Volgens Kleefkens kan met name de warmtepomp, zowel gasgedreven als elektrisch, bijdragen aan een forse verduurzaming en dus energiebesparing in de gebouwde omgeving. In een potentieelraming voor 2015 is aangegeven dat er warmtepompen zullen worden geïnstalleerd. Dat betekent vanaf 2008 dat er per jaar worden geplaatst en dat er een gemiddelde groei van 30% zal moeten plaatsvinden. De warmtepomp is in de toekomst onlosmakelijk verbonden met energieneutrale gebouwen. Meer duurzaamheid dan met warmtepompen is in de bouw bijna niet mogelijk. Tot nog toe heeft de toepassing van warmtepompen zich met name afgespeeld bij nieuwbouwprojecten. Maar ook in de bestaande bouw liggen er vele mogelijkheden. In de bestaande bouw worden jaarlijks ruim verwarmingsketels vervangen. In een groot aantal gevallen is de warmtepomp een aantrekkelijk alternatief voor de reguliere ketel. Er is een fors potentieel aanwezig voor de warmtepomp als vervanging van de verwarmingsketel. Er is nog een aantal uitdagingen voor de toepassing van warmtepompen in de bestaande bouw. Zo is de in de nieuwbouw gangbare (elektrische compressie)warmtepomp met de bodem als bron hier minder aantrekkelijk, met name vanwege de noodzakelijke investering in de aanleg van de bron. Maar dergelijke knelpunten zijn oplosbaar, zegt Kleefkens. Een warmtepomp waarbij buitenlucht als bron wordt ingezet is bijvoorbeeld een goed alternatief. In gebieden met relatief milde winters, zoals Nederland, heeft dit type warmtepomp potentieel een goede positie. Ook is het volgens hem een misvatting dat warmtepompen alleen optimaal functioneren na maatregelen voor goede isolatie, het lucht en tochtdicht afwerken van woningen en zonder te veel koudebruggen. Ook zonder deze maatregelen kan een warmtepomp functioneren. Voorwaarde voor toepassing in bestaande bouw is dan dat de warmtepomp voor de piekverwarmingsvraag wordt ondersteund door een tweede verwarmingsapparaat, bijvoorbeeld een gasgestookte ketel. Door de ondersteuning met een bijstookketel behoeft het verwarmingssysteem niet direct naar een laag temperatuursysteem te worden omgebouwd. Het verdient altijd aanbeveling de isolatie aan te pakken en ook een laag temperatuursysteem te installeren, bijvoorbeeld door vervanging van radiatoren door convectoren. Uiteindelijk wordt dan de prestatie van de warmtepomp alleen maar beter en de besparing hoger. Het is dan zelfs mogelijk een bestaande woning tot op het niveau van passiefhuis te renoveren en dat ook nog op basis van bestaande technologie! Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen huur en koopwoningen. De overstap op een warmtepomp is volgens Kleefkens met name interessant bij grootschalige (corporatieve) renovatieprojecten in het huursegment. Het vernieuwingsproces, vastgoedbeheer, woonlasten voor bewoners en gezonde binnenmilieus zijn voor woningcorporaties belangrijke motieven voor verdergaande verduurzaming. In dit segment zijn al diverse goede resultaten geboekt met toepassing van collectieve systemen in gestapelde bouw of bij grootschalige buurtrenovatie. Te denken valt aan de inzet van absorptieen gasmotorgedreven warmtepompen, maar ook grotere elektrische warmtepompen met ondersteuning van een gasketel. Deze concepten komen dan in de plaats van de ketels (blokverwarming) in het centrale ketelhuis. Een lastiger segment betreft de koopwoningen met individuele eigenaren. De meest voorkomende vorm van vernieuwing beperkt zich hier veelal tot ketelvervanging. Maar ook hier brengen grootschalige renovatieprojecten met individuele systemen uitkomst, aldus Kleefkens. Vanwege de dominantie en vanzelfsprekendheid van de CVketel is er nog geen vraag en worden deze systemen niet geleverd. Door in grootschalige renovatieprojecten met corporaties dergelijke systemen te gaan plaatsen, zal ervaring worden opgedaan en kan er een productie op gang komen. De kennisopbouw in deze broedplaatsen voor innovatie leidt tot een bredere acceptatie in de markt en een ontwikkeling van concepten die uiteindelijk ook in de markt van individuele eigenaren hun plaats zullen vinden. 9

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam GREEN PACKAGE Energie uit de lucht - 100% duurzaam Het comfort van vloerverwarming, koeling en warmtapwater in een duurzaam energiesysteem voor bij u thuis. Frisse Lucht Green Package, duurzame energie

Nadere informatie

Vraag en Antwoord over de Warmtewet

Vraag en Antwoord over de Warmtewet Vraag en Antwoord over de Warmtewet Vraag Antwoord 1 Wat is de Warmtewet? De Warmtewet is er om huurders te beschermen tegen het betalen van te hoge kosten voor energieverbruik en meer inzicht te geven

Nadere informatie

Energie besparen door meten

Energie besparen door meten In deze brochure informeren wij u over het bij u toegepaste meetsysteem en hoe u op uw energiekosten kunt besparen. Energie besparen door meten radiografische warmtekostenverdeler Besparen op energiekosten

Nadere informatie

geotherm hybride systeem

geotherm hybride systeem geotherm hybride systeem Duurzaam comfort door slimme samenwerking 01-08 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Volop comfort Verwarmen, koelen én heerlijk warm water Met het geotherm hybride systeem

Nadere informatie

Energie besparen door METEN

Energie besparen door METEN Tips voor verstandig stoken Gebruik radiatoren alleen als dat nodig is. Dit geldt met name in het voor- en najaar. Verwarm geen ruimten die u niet gebruikt. Voorkom bevriezing of grote afkoeling door bijvertrekken

Nadere informatie

Een meetbaar verschil

Een meetbaar verschil Een meetbaar verschil Wat doet ista ista is al ruim een eeuw gespecialiseerd in het meten en afrekenen van het individuele verbruik van warmte, water en gas in complexen met een collectieve cv-installatie.

Nadere informatie

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015 Duurzame systemen Comfortabel genieten, maximale energiebesparing 01-10 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Onbezorgde luxe, duurzaam leven! Energiezuinig dankzij bodem-, lucht- en zonnewarmte

Nadere informatie

Steek Energie in je huis

Steek Energie in je huis Steek Energie in je huis 9 oktober 2012 Breda 1 Bouwbedrijf Boot B.V. Bouwbedrijf Boot is actief in de woningbouw (particulier, ontwikkeling), zorg huisvesting en utiliteit (scholen, kantoren, bedrijfsgebouwen).

Nadere informatie

Metering, Billing en Customer Care

Metering, Billing en Customer Care Metering, Billing en Customer Care Voor een juiste kostenverdeling Een meetbaar verschil 2 Wat doet ista ista Nederland is al ruim 55 jaar gespecialiseerd in het meten en afrekenen van het individuele

Nadere informatie

Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen

Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen KLIMAATGARANT Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen De energie van morgen vandaag in huis Project in Rijswijk Een energieneutrale woning: het kan! Binnenkort start de verkoop van

Nadere informatie

Energiebesparen door METEN

Energiebesparen door METEN Tips voor verstandig stoken Gebruik radiatoren alleen als dat nodig is. Dit geldt met name in het voor- en najaar. Verwarm geen ruimten die u niet gebruikt. Voorkom bevriezing of grote afkoeling door bijvertrekken

Nadere informatie

Energie besparen door METEN

Energie besparen door METEN Tips voor verstandig stoken Gebruik radiatoren alleen als dat nodig is. Dit geldt met name in het voor- en najaar. Verwarm geen ruimten die u niet gebruikt. Voorkom bevriezing of grote afkoeling door bijvertrekken

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Warmtepompen en warmtebronnen. Warmtepompen

Warmtepompen en warmtebronnen. Warmtepompen Warmtepompen en warmtebronnen (augustus 2006) Warmtepompen Wat is een warmtepomp? Warmtepompen zijn duurzame energiesystemen die energie uit de omgeving, zoals buitenlucht, bodem of grondwater, omzetten

Nadere informatie

Energiebesparen door METEN

Energiebesparen door METEN Tips voor verstandig stoken Gebruik radiatoren alleen als dat nodig is. Dit geldt met name in het voor- en najaar. Verwarm geen ruimten die u niet gebruikt. Voorkom bevriezing of grote afkoeling door bijvertrekken

Nadere informatie

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat.

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Een nieuwe, zuinige ketel? Denk er nu al over na! Is uw ketel oud aan het worden? Wacht niet totdat hij stuk

Nadere informatie

KLIMAATGARANT. De energie van morgen vandaag in huis

KLIMAATGARANT. De energie van morgen vandaag in huis KLIMAATGARANT Een nieuwe woning in De energie van morgen vandaag in huis Een energieneutrale woning: het kan! is gestart met de verkoop van woningen in het project. Duurzame woningen, want wordt een wijk

Nadere informatie

Vaillant & rendement. Technisch Project Advies

Vaillant & rendement. Technisch Project Advies Vaillant & rendement Technisch Project Advies meer rendement van uw project? Begin bij Vaillant Technisch Project Advies tijdige inschakeling TPA Uw winst Hoe blijven we samen aan de voortdurend aangescherpte

Nadere informatie

DE WERKING VAN DE WARMTEPOMP

DE WERKING VAN DE WARMTEPOMP De duurzame energiebron is onuitputtelijk, maar heeft een te laag temperatuurniveau om de CV rechtstreeks op aan te kunnen sluiten. De temperatuur zal dus eerst verhoogd moeten worden, waardoor wij onze

Nadere informatie

geotherm elektrische warmtepomp Op alle fronten betrouwbaar

geotherm elektrische warmtepomp Op alle fronten betrouwbaar Op alle fronten betrouwbaar 01.09.2012 onbezorgd comfort De betrouwbare geotherm Verwarming uit de bodem met een warmtepomp. Ingewikkeld? Niet bij Vaillant. Want Vaillant staat garant voor onbezorgd comfort

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS Colofon Meer informatie over mogelijke ondersteuning op de verschillende onderwerpen: Ieke Benschop, NMU (i.benschop@nmu.nl;

Nadere informatie

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS Colofon Meer informatie over mogelijke ondersteuning op de verschillende onderwerpen: Ieke Benschop, NMU (i.benschop@nmu.nl;

Nadere informatie

Cooling & Heating Innovations

Cooling & Heating Innovations Cooling & Heating Innovations W A R M T E P O M P E N D e w a r m t e p o m p a l s w a r m t e b r o n i s d é o p l o s s i n g v o o r onze dagelijkse behoefte aan verwarming met een zo hoog mogelijk

Nadere informatie

Bestuur bewonersvereniging Het Breed p/a F. Witzen Het Hoogt 249 1025 GX AMSTERDAM. 22 maart 2010 stookkosten Eneco. Geachte bestuursleden,

Bestuur bewonersvereniging Het Breed p/a F. Witzen Het Hoogt 249 1025 GX AMSTERDAM. 22 maart 2010 stookkosten Eneco. Geachte bestuursleden, Bestuur bewonersvereniging Het Breed p/a F. Witzen Het Hoogt 249 1025 GX AMSTERDAM Datum Onderwerp 22 maart 2010 stookkosten Eneco Geachte bestuursleden, In het informatieboekje dat u aan alle bewoners

Nadere informatie

WARMTEPOMPEN. WINST VOOR U, EN VOOR ONZE AARDE

WARMTEPOMPEN. WINST VOOR U, EN VOOR ONZE AARDE WARM WATER DUURZAME ENERGIE VERWARMING WARMTEPOMPEN. WINST VOOR U, EN VOOR ONZE AARDE ENERGIEBESPARENDE OPLOSSINGEN VOOR BIJ U THUIS STIEBEL ELTRON - SYSTEMEN VOOR EEN LAAG ENERGIEVERBRUIK In de nabije

Nadere informatie

Waar zijn we met het verduurzamen van onze woningen in Nederland?

Waar zijn we met het verduurzamen van onze woningen in Nederland? Waar zijn we met het verduurzamen van onze woningen in Nederland? We hebben veelal nog verouderde woningen waarbij ongeveer een kwart van de huiseigenaren een hypotheekschuld heeft boven de huidige marktwaarde.

Nadere informatie

Een nieuwe woning in De Volgerlanden

Een nieuwe woning in De Volgerlanden KLIMAATGARANT EPC0 Een nieuwe woning in De Volgerlanden De energie EERB van morgen vandaag in huis ENERGIE EXPLOITATIE RIJSWIJKBUITEN ENERGIE EXPLOITATIE SPIJKENISSE Rijswijk Een energieneutrale woning:

Nadere informatie

Duurzaam woon- en werkcomfort door gebruik van natuurlijke energiebronnen! + =

Duurzaam woon- en werkcomfort door gebruik van natuurlijke energiebronnen! + = Duurzaam woon- en werkcomfort door gebruik van natuurlijke energiebronnen! + = Krachten gebundeld... Pionier op het gebied van bodemenergie! Energiezuinige verwarmings- en koelingsproducten Geotherm Energy

Nadere informatie

LZTi. Lucht / water warmtepompen. De ideale alles-in-één oplossing

LZTi. Lucht / water warmtepompen. De ideale alles-in-één oplossing LZTi Lucht / water warmtepompen LZTi De ideale alles-in-één oplossing De ideale alles-in-één oplossing Lucht, een eindeloze bron van energie. Een geschenk van moeder natuur dat onze aarde niet vervuilt,

Nadere informatie

Gebieden Energie Neutraal

Gebieden Energie Neutraal Gebieden Energie Neutraal Kennismaken met het programma GEN Liesbeth Schipper 27 september 2012 Inhoud Achtergrond Opzet GEN programma GEN Nieuwbouw Energieconcept Ontwikkel en businessmodel Omgeving GEN

Nadere informatie

Informatie over de Warmtewet Volkshuisvesting December 2014

Informatie over de Warmtewet Volkshuisvesting December 2014 Informatie over de Warmtewet Volkshuisvesting December 2014 1. Warmtewet algemeen Het waarom van de Warmtewet Als een huurder is aangesloten op stadsverwarming of blokverwarming (1 grote installatie voor

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

Energieprestaties grondgebonden woningen

Energieprestaties grondgebonden woningen Energieprestaties grondgebonden woningen Meer wooncomfort met minder energie Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels Stap voor stap naar minder energiegebruik De overheid stelt steeds scherpere

Nadere informatie

Itho centrale ventilatieunit CVE ECO-fan 2. Voor een comfortabel en energiezuinig binnenklimaat.

Itho centrale ventilatieunit CVE ECO-fan 2. Voor een comfortabel en energiezuinig binnenklimaat. Itho centrale ventilatieunit CVE ECO-fan 2 Voor een comfortabel en energiezuinig binnenklimaat. Energiezuinig door toepassing gelijkstroommotoren. Een Centrale Ventilatie-Eenheid die ruim 83% minder energie

Nadere informatie

Duurzaam verwarmen en koelen met gas

Duurzaam verwarmen en koelen met gas Duurzame gaswarmtepompen voor o.a.: Kantoorgebouwen Frisse Scholen Verzorgingstehuizen (P4) (P6) (P7) www.gasengineering.nl Duurzaam verwarmen en koelen met gas De voordelen van verwarmen en koelen met

Nadere informatie

WORKSHOP ENERGIEVISIE

WORKSHOP ENERGIEVISIE WORKSHOP ENERGIEVISIE STELLING 1 Wij werken al vanuit een energievisie WAT ZIT ER IN EEN ENERGIEVISIE Hoe gaan we om met energie in bestaande bouw en in nieuwbouw, in zowel woningbouw als utiliteit en

Nadere informatie

Een warm onthaal begint bij Albrand

Een warm onthaal begint bij Albrand Een warm onthaal begint bij Albrand Een warm onthaal begint bij Albrand De zekerheid van 30 jaar vakmanschap 02 De 10 zekerheden die we installateurs en eindgebruikers bieden, zorgen ervoor dat we al meer

Nadere informatie

Energy Services heeft nieuws voor u!

Energy Services heeft nieuws voor u! Energy Services heeft nieuws voor u! Mobiele App voor uw Energiezaken Energiebesparende technieken en duurzame energie Nieuwe website, met nog meer informatie Energiebesparing in kantoren, bedrijfshallen

Nadere informatie

Warmtepompen. Winst voor u, en voor onze aarde. Energiebesparende oplossingen voor bij u thuis

Warmtepompen. Winst voor u, en voor onze aarde. Energiebesparende oplossingen voor bij u thuis Warm water duur zame Ener gie VERWARMING Warmtepompen. Winst voor u, en voor onze aarde Energiebesparende oplossingen voor bij u thuis STIEBEL ELTRON - Systemen voor een laag energieverbruik In de nabije

Nadere informatie

nergiebespaar Concept

nergiebespaar Concept nergiebespaar Concept Totaalpakket - Warmtepomp Zonneboiler CV-ketel Iets meer investeren, veel meer besparen: Zeer hoge energiebesparing! Zeer hoge subsidie! Zeer veel comfort! Waarom duurzaam? Drie redenen

Nadere informatie

Verdeling gemiddeld energieverbruik NL. Auto (benzine)

Verdeling gemiddeld energieverbruik NL. Auto (benzine) Warmtepomp Het gebruik van verwarming en warm water bepalen een zeer groot deel van het energieverbruik van een woning. Het gebruik van een warmtepomp is een (gedeeltelijk of volledig) alternatief voor

Nadere informatie

Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning

Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning Uw woning is aangesloten op een collectief, duurzaam energiesysteem. Deze installatie verwarmt in de winter, koelt in de zomer en zorgt voor warm

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 Milieu - Aandacht in de tijd 2/31

Nadere informatie

Nadere onderbouwing bij afweging van energievarianten in Bronkhorst I

Nadere onderbouwing bij afweging van energievarianten in Bronkhorst I Bijlage 3 Nadere onderbouwing bij afweging van energievarianten in Bronkhorst I In deze bijlage worden de volgende onderdelen uit de toelichting bij het raadsvoorstel toegelicht: bijdrage aan energie en

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

Collectieve verwarming versus Individuele (centrale) verwarming

Collectieve verwarming versus Individuele (centrale) verwarming Collectieve verwarming versus Individuele (centrale) verwarming Dit document is geschreven door een Technische VvE commissie. In dit document wordt een vergelijking gemaakt tussen een collectief verwarmingssysteem

Nadere informatie

ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN

ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN Wim van den Bogerd HOGERE DOEL Woonwijken met gezonde, energiezuinige en kwalitatief hoogstaande woningen waar het fantastisch wonen is! PROGRAMMA

Nadere informatie

Besparen met duurzame energie. Unica Ecopower

Besparen met duurzame energie. Unica Ecopower Besparen met duurzame energie Unica Ecopower Besparen met duurzame energie Dat voor u als eigenaar of beheerder van duurzaam vastgoed de energielevering op duurzame wijze moet geschieden spreekt voor zich.

Nadere informatie

HET LABEL VOOR VEILIG EN ZUINIG STOKEN

HET LABEL VOOR VEILIG EN ZUINIG STOKEN HET LABEL VOOR VEILIG EN ZUINIG STOKEN ONDERHOUD AAN UW CV-KETEL? KIES VOOR OK CV Wilt u veilig én energiezuinig stoken? Laat uw cv-ketel dan regelmatig onderhouden door een Energie Service Specialist

Nadere informatie

Eneco Broncomfort. Titel brochure

Eneco Broncomfort. Titel brochure Eneco Broncomfort Titel brochure 1 Verwarmen en koelen op een bijzondere manier In uw nieuwe woning kunt u het hele jaar door rekenen op een aangenaam en gelijkmatig binnenklimaat. Het is misschien even

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL Klimaatmakers Veilig en vertrouwd! Warmte en ventilatie zijn essentieel voor een heerlijk klimaat in uw woning.

Nadere informatie

Informatiebrochure verwarming en warm tapwater. Vredenburg, Utrecht. Versie 1.0

Informatiebrochure verwarming en warm tapwater. Vredenburg, Utrecht. Versie 1.0 Informatiebrochure verwarming en warm tapwater Vredenburg, Utrecht Versie 1.0 2014 Unica Ecopower B.V. De informatie in deze brochure is met de grootste zorgvuldigheid vastgelegd. Aan deze uitgave kunnen

Nadere informatie

Duurzame. warmte in uw bedrijf. Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam

Duurzame. warmte in uw bedrijf. Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Duurzame warmte in uw bedrijf Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Warmte van HVC: slim, schoon en zorgeloos Als ondernemer moet

Nadere informatie

Slimme energie-oplossingen voor bestaande en nieuwe woningen

Slimme energie-oplossingen voor bestaande en nieuwe woningen Slimme energie-oplossingen voor bestaande en nieuwe woningen Samen verduurzamen Uitdagingen op de Nederlandse markt De Nederlandse woningbouw staat voor een fikse uitdaging. De tijd van grote nieuwbouwprojecten

Nadere informatie

H e t W A d u s E P C p a k k e t

H e t W A d u s E P C p a k k e t Uw partner in duurzame energie H e t W A d u s E P C p a k k e t De ultieme oplossing voor uw woning v1.0 april 2009 Voorwoord WAdus BV is een jong en dynamisch bedrijf. Het bedrijf is opgericht in 2008

Nadere informatie

geotherm hybride systeem Duurzaam genieten van maximaal comfort

geotherm hybride systeem Duurzaam genieten van maximaal comfort geotherm hybride systeem Duurzaam genieten van maximaal comfort geldig vanaf 01.09.2012 Volop comfort Verwarmen, koelen én heerlijk warm kraanwater s Winters lekker behaaglijk, in de zomer heerlijk koel

Nadere informatie

Westlandse kassen verwarmen en koelen hele woonwijk

Westlandse kassen verwarmen en koelen hele woonwijk Westlandse kassen verwarmen en koelen hele woonwijk > Vestia investeert in duurzaamheid > Energieopslag in de bodem > Kas als energiebron > Samen werken aan een beter milieu inhoud 3 Samenwerken aan een

Nadere informatie

Rapportage Energiebus

Rapportage Energiebus Rapportage Energiebus Amstelstraat, Assen Type woningen: 107 flats met interne galerij, 50 m2, bedrijfs- en algemene ruimten op de begane grond Bouwjaar: 1974 Op verzoek van: Huurdersorganisatie Amstelflat

Nadere informatie

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies 2013 Inleiding In het kader van de CO 2 prestatieladder is een ketenanalyse uitgevoerd naar de CO 2 productie door verwarming

Nadere informatie

PERSDOSSIER I BATIBOUW 2013 HAL 12 I STAND 404

PERSDOSSIER I BATIBOUW 2013 HAL 12 I STAND 404 PERSDOSSIER I BATIBOUW 2013 HAL 12 I STAND 404 GENERAL GEEFT DEMONSTRATIE OP BATIBOUW Van -20 C naar 60 C Dat is de belofte van General, de Japanse warmtepompfabrikant. Invoerder Thercon wil dit kracht

Nadere informatie

Duurzame warmte. Hoe werkt de warmte. Tips en adviezen. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam

Duurzame warmte. Hoe werkt de warmte. Tips en adviezen. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Duurzame warmte Hoe werkt de warmte in mijn woning? de warmte unit Hoe lees ik mijn warmtemeter af? Hoe werkt de warmte unit? Hoe lees ik mijn warmtemeter af? Op de warmte unit is een warmtemeter geplaatst.

Nadere informatie

Metering, Billing en Customer Care

Metering, Billing en Customer Care Metering, Billing en Customer Care Dienstverlening Met ista duurzaam energie beheren en besparen Wat doet ista ista Nederland biedt oplossingen om duurzaam energie te kunnen beheren en besparen. Al ruim

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

200% rendement uit 100% energie: De witte motor van uw woonhuis!

200% rendement uit 100% energie: De witte motor van uw woonhuis! 200% rendement uit 100% energie: De witte motor van uw woonhuis! Oude situatie zonder ECO200 Gas Elektra Wat is ECO200? ECO200 is een nieuw concept van AgriComfort, waarbij het koelen van de melk en het

Nadere informatie

De cijfers worden in GJ (GigaJoule) uitgedrukt. Dit is de eenheid van Warmte. Ter vergelijk, 1 GJ komt overeen met 278 kwh of +/- 32 m3 gas.

De cijfers worden in GJ (GigaJoule) uitgedrukt. Dit is de eenheid van Warmte. Ter vergelijk, 1 GJ komt overeen met 278 kwh of +/- 32 m3 gas. Project: woningen Maasbommel Datum: april 2014 Onderwerp: jaarrapportage nr. 4 Inleiding Eind februari 2013 zijn de drie woning in Maasbommel opgeleverd aan de huurders van Woonstichting De Kernen. Deze

Nadere informatie

Energielasten als een van de uitgangspunten bij nieuwbouw en renovatie

Energielasten als een van de uitgangspunten bij nieuwbouw en renovatie Energielasten als een van de uitgangspunten bij nieuwbouw en renovatie Door Eric van Zee, april 2008 Energie steeds groter deel van de woonlasten De kosten voor verwarming en warm tapwater vormen een steeds

Nadere informatie

Het kan minder! ing. P. Hameetman

Het kan minder! ing. P. Hameetman Het kan minder! ing. P. Hameetman manager innovatie BAM Vastgoed bv Inleiding Afbakening: Presentatie is toegespitst op woningbouw Verdieping van technische mogelijkheden 2 Klimaatakkoord Gemeenten en

Nadere informatie

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu ENERGIECONCEPTEN Advies op maat ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energiekosten zal dit in 10

Nadere informatie

Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride.

Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride. minimaal 50% minder co 2 -uitstoot door halvering van uw gasverbruik Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride. Verwarm uw huis zoals u altijd gedaan heeft. Maar

Nadere informatie

Comfortabel wonen in Nieuwveense Landen Praktische informatie over verwarmen, verkoelen en warm water

Comfortabel wonen in Nieuwveense Landen Praktische informatie over verwarmen, verkoelen en warm water Comfortabel wonen in Nieuwveense Landen Praktische informatie over verwarmen, verkoelen en warm water 2 Inhoudsopgave Aangenaam wonen met meer comfort 4 Collectief warmte-koudesysteem 6 Comfortkoeling

Nadere informatie

Conceptoplossingen en samenwerking. Albert van Lohuizen Manager Installatieconcepten

Conceptoplossingen en samenwerking. Albert van Lohuizen Manager Installatieconcepten Conceptoplossingen en samenwerking Albert van Lohuizen Manager Installatieconcepten Waarom bouwen we zoveel muren en slaan we zo weinig bruggen? Brink Climate Systems 1903 Smederij te Assen 2013 Fabrikant

Nadere informatie

Installatie overzicht bij EPC-concepten

Installatie overzicht bij EPC-concepten Installatie overzicht bij EPC-concepten Dit boekje geeft een overzicht van de belangrijkste installaties zoals die nu op de markt aanwezig zijn. PelserHartman probeert u een zo volledig mogelijk overzicht

Nadere informatie

magazine over woningbouw, utiliteit en duurzaamheid Wonen Limburg bespaart met Nefit-cascade

magazine over woningbouw, utiliteit en duurzaamheid Wonen Limburg bespaart met Nefit-cascade magazine over woningbouw, utiliteit en duurzaamheid Wonen Limburg bespaart met Nefit-cascade warm nederland Nefit en Mitros ontwikkelen lange termijn-onderhoudsconcept Studiemiddag: praktijkgerichte duurzaamheid

Nadere informatie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie 2 Bosch Solar Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag

Nadere informatie

Advies en projectrealisatie in energiebesparing en verduurzaming

Advies en projectrealisatie in energiebesparing en verduurzaming ! Advies en projectrealisatie in energiebesparing en verduurzaming Elemental Generation is Partner in de verduurzaming van bestaande bouw en in de realisatie van energie-neutrale nieuwbouw Expert in de

Nadere informatie

Veel gestelde vragen Over zonnepanelen

Veel gestelde vragen Over zonnepanelen A. Opbrengsten zonnepanelen Hoeveel brengen de zonnepanelen op en kunnen jullie dat garanderen? De te verwachten opbrengst van een installatie is een indicatie. De werkelijke opbrengst kan iets hoger of

Nadere informatie

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand?

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte 3 Hoe komt de prijs tot stand? De energierekening is voor vrijwel iedereen een belangrijk onderdeel van de maandelijkse

Nadere informatie

Eindexamen vwo m&o 2012 - I

Eindexamen vwo m&o 2012 - I Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5. In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Projectontwikkelaar Bouwfonds ontwikkelt, bouwt en verkoopt het appartementencomplex

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

Ik ben de allergroenste

Ik ben de allergroenste Eteck maakt het nu al mogelijk voor projectontwikkelaars en woningcorporaties om nieuwbouwwoningen tegen geringe kosten energieneutraal of zelfs Nul op Meter te maken. Ik ben de allergroenste 1 van 5 Bouwbesluit

Nadere informatie

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd Regelingen en voorzieningen CODE 5.1.4.22 Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd bronnen vraag en antwoord ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I), 23.2.2011, www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID donderdag 19 maart 2015 Duurzaamheid Duiding en context Groningen heeft de ambitie om in 2035 een energieneutrale stad te zijn.

Nadere informatie

White Paper Warmtepompsysteem

White Paper Warmtepompsysteem White Paper Warmtepompsysteem Inleiding Een warmtepompsysteem is voor veel mensen inmiddels een bekend begrip, toch ontstaat er nog steeds veel onduidelijkheid over de werking van het systeem. Dit blijkt

Nadere informatie

VERRASSEND WARM, VERFRISSEND ANDERS

VERRASSEND WARM, VERFRISSEND ANDERS warmtenet Antwerpen Zuid VERRASSEND WARM, VERFRISSEND ANDERS Infobrochure warmte@zuid 2 ZORGELOOS, DUURZAAM VERWARMEN Waarom in elke woning een verwarmingsketel plaatsen als het ook eenvoudiger en vooral

Nadere informatie

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER Rotterdammers besparen ruim 6% op hun totale energierekening door slimme meter en actief bekijken van hun verbruik via een display Slimme Meter In 2020 moeten netbeheerders zoals Stedin bij minimaal 80%

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Omnibusenquête 2013 Energiebesparende maatregelen

Omnibusenquête 2013 Energiebesparende maatregelen Omnibusenquête 2013 Energiebesparende maatregelen OMNIBUSENQUETE 2012 Deelrapport: energiebesparende maatregelen Mei 2014 Samenstelling rapport: Enquête-organisatie: In opdracht van: Marielle Bartels,

Nadere informatie

Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning

Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning De laatste jaren is er qua energiebehoefte veel veranderd in de woningbouw. Voorheen waren de behoefte en kosten m.b.t. verwarming in nieuwbouw woningen

Nadere informatie

Info sessie warmtepompen met bodem energie

Info sessie warmtepompen met bodem energie Info sessie warmtepompen met bodem energie Waarom warmtepomp Werking warmtepomp Waarom hybride Werking hybride Leo Janssen TPA Vaillant T.b.v Omgevings Dienst Midden Holland November 2013 Waarom een warmtepomp?

Nadere informatie

ENERGIE. besparen. vandorp.eu

ENERGIE. besparen. vandorp.eu ENERGIE besparen ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energieprijzen zal dit in 10 jaar al gauw

Nadere informatie

Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning

Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning Naam huurder: Adres: Huurcontractnummer: Ingangsdatum huur: U heeft een overeenkomst met Portaal voor

Nadere informatie

Lucht ARIANEXT NIEUW GAMMA WARMTEPOMPEN

Lucht ARIANEXT NIEUW GAMMA WARMTEPOMPEN Lucht ARIANEXT NIEUW GAMMA WARMTEPOMPEN Persmap Januari 2014 ARIANEXT, EEN COMPLEET GAMMA WARMTEPOMPEN VOOR ENERGIEZUINIGE WONINGEN Chaffoteaux vergroot zijn gamma multi-energiesystemen voor de verwarming

Nadere informatie

Nefit EnviLine split warmtepomp. Nefit houdt Nederland warm. EnviLine. split warmtepomp

Nefit EnviLine split warmtepomp. Nefit houdt Nederland warm. EnviLine. split warmtepomp Nefit EnviLine split warmtepomp Nefit houdt Nederland warm EnviLine split warmtepomp Nefit EnviLine split warmtepomp Méér besparen met duurzame energie uit buitenlucht Met EnviLine introduceert Nefit de

Nadere informatie

ZELF EEN AFREKENING MAKEN

ZELF EEN AFREKENING MAKEN ZELF EEN AFREKENING MAKEN Warmtemeterservice B.V. Antwoordnummer 480 8700 WB BOLSWARD tel.: 0515 575 222 fax: 0515 576 180 info@wms.nl www.wms.nl Zelf een afrekening maken / 02-08-2008 INHOUDSOPGAVE Algemene

Nadere informatie