Onderzoek naar visbeschermende maatregelen bij waterkrachtcentrales in de Maas

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderzoek naar visbeschermende maatregelen bij waterkrachtcentrales in de Maas"

Transcriptie

1 Onderzoek naar visbeschermende maatregelen bij waterkrachtcentrales in de Maas Harriet Bakker Studiedag Benelux 30 april 2015

2 Indeling Waterkracht in de Maas en vissterfte Beleid en politiek Studie effectiviteit visgeleiding bij bestaande WKC s (2004) Proef met visgeleidingssysteem Fish Flow Innovations ( ) Expert workshop visbescherming bij WKC s in de Maas (2013) Visvriendelijke turbines Visvriendelijk turbinebeheer Conclusies

3 2 WKC s in Maas sinds 1990 WKC Linne

4

5 Waterkrachtcentrale Linne en vissterfte Aal: 13-24% directe sterfte Smolts : 4-7% directe sterfte Overige soorten: <5%

6 Beleid en politiek Eind jaren 90: meerdere plannen voor nieuwe WKC s in Maas Cumulatieve sterfte voor trekvissen! werknorm voor maximaal 10% vissterfte in Maas (2001) Linne en Lith samen >10% voor aal motie 2 e kamer (2002) vissterfte verminderen bij WKC s! Studie naar maatregelen voor bestaande centrales

7 Studie visgeleiding bij bestaande WKC s (2004) 3 systemen die toepasbaar, betrouwbaar en kosteneffectief zijn: Vuilroosters met fijnere spijlafstand (8-13 miljoen euro) Licht & geluid scherm (13 miljoen euro) Migromat ( euro): getest bij Linne en Lith, en effectief (69%), maar werkt alleen voor aal. Nieuw idee: innovatief visgeleidingssysteem Fish Flow Innovations (2006). Goedkoop en simpel Proef bij WKC Linne Samenwerking van Overheid, Energiebedrijf Essent en Sportvisserij

8 Visgeleidingssysteem Fish Flow Innovations Wat is het? Twee hevelbuizen als bypasses, met lichtscherm voor turbines Ontwerp op basis van gedrag vis: Omkeren bij vuilrooster en lichtscherm Zoeken langs zijkanten Schuilen in trechters van ingang bypasses Weinig debiet bypasses: max 5 m3/s in totaal (<2% van max debiet WKC)

9 Visgeleidingssysteem Fish Flow Innovations

10 Visgeleidingssysteem Fish Flow Innovations Start proef in 2009 eerst alleen de bypasses (aal keert ook om bij roosters) daarna met lichtscherm erbij Monitoring: Vangst met netten achter 2 turbines en bypasses Telemetrie onderzoek met schieraal en zalmsmolts

11 Monitoring met netten

12 Monitoring met telemetrie (Nedap zenders) Bypass

13 Uitzetlocatie smolts en aal (Nedap zenders) wkc Uitzetten

14 Resultaten voor bypasses (zonder lichtscherm) Schieraal Vangst met netten: 113 door turbine, 1 door bypass (1%). Telemetrie: 49 over stuw, 25 door WKC, 0 door bypass (0%) Werkt totaal niet! Verbetering mogelijk? Stromingspatroon onderzoeken met computermodel (CFD)

15 Stromingspatroon WKC max Stromingspatroon bij maximale afvoer

16 Wervelingen voor ingang bypass

17 Nieuwe locatie bypasses 0,5 m/s Turbine 100 m3/s

18 Nieuwe ingangen bypass Aanzicht WKC Ingang bypass Ingang turbine

19 Voortzetting proef Aangepaste bypass Lichtscherm (stroboscopisch LEDD lampen) voor 1 turbine

20

21 Voortzetting proef Monitoring vangst met netten (lichte en donkere turbine) telemetrie smolts en schieraal Nedap zenders zwempatroon schieralen met akoestische zenders

22 Telemetrie schieraal met akoestische zenders

23 Uitzetlocatie alen met akoestische zenders

24 Resultaten nieuwe bypass met lichtscherm

25 Schieraal Vangst met netten: 33 alen door verlichte turbine? door donkere turbine (geen net beschikbaar) 0 door bypass Telemetrie NEDAP: 61 over stuw 18 door WKC 0 door bypass Akoestische zenders:

26

27 Alen die donkere turbine passeren (25) bypass

28 Alen die verlichte turbine passeren (11) bypass

29 Alen die omkeren en terugzwemmen (4) bypass

30 Reageert aal op lampen? lampen zichtbaar (3m) bypass

31 Schieraal (vervolg) Telemetrie met akoestische zenders 40 alen in inlaatkanaal, 4 zwommen terug, 36 door WKC, 70% door donkere turbine, 30% door verlichte turbine Maar kan geen effect zijn van licht! Bereik lampen is 1-2 m In 3m zone slechts 1 aal die van zwemrichting verandert 0 door bypass Weinig omkeergedrag en zoekgedrag langs de oever

32 Smolts Vangst met netten 900 smolts uitgezet (150 m voor WKC) 423 passeren verlichte turbine (meeste op de 2 e dag) donkere turbine stond uit (te weinig water) 18 door bypass (4%) Telemetrie 45 smolts komen aan bij Linne 17 over stuw, 16 door WKC, 0 door vistrap 0 door bypass (0%)

33 Andere vissoorten Vangst met netten Dec 2011 Bijna 1000 vissen door turbine (95%< 25 cm) 4 vissen door bypass (<1%) April vissen door turbine 4 vissen door bypass (1%)

34 Waarom werkt het niet? Tijdens proef vrij hoge turbinedebieten en stroomsnelheden Bereik lampen te klein bij troebel water Vooral: aal vertoont weinig omkeergedrag en zoekgedrag Aal kan wel omkeren, maar wil niet? Te weinig debiet door bypass (2% van turbinedebiet)

35 Workshop Visbescherming bij WKC s Maas 2013 Binnenlandse en Buitenlandse experts (Canada, USA, UK, Dld) Gedragsystemen Mechanische systemen Visvriendelijke turbines Samenwerking Overheid, Energiebedrijven en Sportvisserij

36 Workshop visbescherming bij WKC s Maas 2013 Resultaten: Gedragssystemen (licht & geluid): Onzekere werking op deze locaties (diep, troebel water, veel vuil) Enorm groot en log bij juiste hoek (rivierbreed, vuilroosters) Mechanische systemen: Toepasbaar en zekere werking voor alle soorten Enorme kosten Visvriendelijke turbines Nijhuis turbine kansrijk (0% aal sterfte bij test schaalmodel) Geoptimaliseerde Kaplan turbine (geen test)

37 Proef met visvriendelijke turbine bij WKC Linne! Nijhuis turbine (duur) of aangepaste Kaplan turbine (goedkoop)? Vissterfte berekenen met botsingsmodel (2014) Nijhuisturbine presteert veel beter dan Kaplanturbine (2% vs 7% aalsterfte) Norm van max 5% per WKC: Is haalbaar met Nijhuis turbines, niet met Kaplan turbines Dus: Proef met Nijhuis turbine Oplossing zoeken voor financien

38 Is er dan niets gebeurd bij WKC s in de Maas? Visvriendelijke turbinebeheer! Sinds nov 2011 bij WKC Linne en WKC Lith Het water wordt anders verdeeld over de turbines Meer water per turbine, meer ruimte tussen de schoepen Minder botsingskans schieraal

39 Sterfte (%) Sterfte schieraal en turbinedebiet WKC Linne meetjaren L gem cm y = 676,41x -0,97 R 2 = 0, Debiet per turbine (m3/s)

40 Sterfte (%) Sterfte schieraal per WKC debiet e 2 e 3 e 4 e turbine Huidig beheer uitzetten Maximaal debiet per turbine benutten Rivierdebiet (m3/s)

41 Visvriendelijk turbinebeheer Vermindert de sterfte van schieraal met een kwart Nog niet genoeg om <5% per WKC te halen (18% 14%) Geen effect aangetoond voor andere soorten Dus aanvullende maatregelen blijven nodig

42 Samenvatting Visgeleidingsysteem Fish Flow Innovations werkt niet bij bestaande WKC s in Maas Visvriendelijke turbinebeheer wordt toegepast voor schieraal maar is niet genoeg Proef met Nijhuisturbine bij WKC Linne is gewenste oplossing maar financiering is nog knelpunt

Jan Kemper (VisAdvies) Sterfte zalmsmolts en schieraal bij stroomafwaartse migratie over stuw en WKC Linne

Jan Kemper (VisAdvies) Sterfte zalmsmolts en schieraal bij stroomafwaartse migratie over stuw en WKC Linne Vissennetwerkbijeenkomst 10 maart 2011, te Linne Thema Vis, Waterkrachtcentrales, gemalen en koelwater. Aantal deelnemers: 81 Presentaties: Openingswoord door Willie van Emmerik. Inmiddels is het de 29

Nadere informatie

Toetsingskader voor waterkrachtcentrales in Nederlandse Rijkswateren 1

Toetsingskader voor waterkrachtcentrales in Nederlandse Rijkswateren 1 Toetsingskader voor waterkrachtcentrales in Nederlandse Rijkswateren 1 1 Dit toetsingskader is gebaseerd op het rapport 'Voorstel voor een toetsingskader voor waterkrachtcentrales (WKC s) in Nederlandse

Nadere informatie

Witte steenkool. met een rood randje. Sportvisserij wil garantie voor visgeleiding bij waterkrachtcentrales

Witte steenkool. met een rood randje. Sportvisserij wil garantie voor visgeleiding bij waterkrachtcentrales Witte steenkool met een rood randje Sportvisserij wil garantie voor visgeleiding bij waterkrachtcentrales Er is veel aandacht voor duurzame, groene energie. Naast wind en zon wordt daarbij ook gekeken

Nadere informatie

Rein water en duurzame waterkracht

Rein water en duurzame waterkracht Rein water en duurzame waterkracht Combinatie van Beroepsvissers Dierenbescherming Milieudefensie Natuur en Milieu Overijssel Nederlandse Vereniging van Sportvissersfederaties Stichting Natuur en Milieu

Nadere informatie

RWE Power. Aalbescherming INITIATIEF TER BESCHERMING VAN ALEN IN RHEINLAND-PFALZ / RWE POWER AG

RWE Power. Aalbescherming INITIATIEF TER BESCHERMING VAN ALEN IN RHEINLAND-PFALZ / RWE POWER AG RWE Power Aalbescherming INITIATIEF TER BESCHERMING VAN ALEN IN RHEINLAND-PFALZ / RWE POWER AG AALSCHUTZ- INITIATIVE Rheinla nd- P falz/ R WE AG Pow er Het initiatief voor de bescherming van de alen De

Nadere informatie

Document over visgeleiding bij waterkrachtcentrales in Nederland in het riviersysteem van Rijn en Maas

Document over visgeleiding bij waterkrachtcentrales in Nederland in het riviersysteem van Rijn en Maas Groene stroom en visbescherming Document over visgeleiding bij waterkrachtcentrales in Nederland in het riviersysteem van Rijn en Maas Inleiding Dit document geeft zicht op de opwekking van elektriciteit

Nadere informatie

Zx-ronde zondag 27 januari 2013

Zx-ronde zondag 27 januari 2013 Zx-ronde zondag 27 januari 2013 Elektriciteit uit waterkracht Dit verhaaltje is de laatste in serie verhaaltjes over duurzame energie opwekking. We hebben windturbines, zonnecellen en osmosecentrale`s

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 34276 2 december 2014 Beleidsregel watervergunningverlening waterkrachtcentrales in rijkswateren In stromend water kan

Nadere informatie

Innovatief visonderzoek: Tussen fuik en digitaal.

Innovatief visonderzoek: Tussen fuik en digitaal. f visonderzoek: Tussen fuik en digitaal. Technieken: theorie, praktijk en toekomst door Igor L.Y. Spierts, en Jan H. Kemper VisAdvies BV, Twentehaven 5, 3433 PT Nieuwegein www.visadvies.nl VisAdvies Kiem

Nadere informatie

Effectiviteit visgeleidingssystemen bij de bestaande waterkrachtcentrales Linne en Alphen

Effectiviteit visgeleidingssystemen bij de bestaande waterkrachtcentrales Linne en Alphen 50351962-KPS/MEC 04-7019 Effectiviteit visgeleidingssystemen bij de bestaande waterkrachtcentrales Linne en Alphen Arnhem, 19 juli 2004 Auteur M.C.M. Bruijs KEMA Power Generation & Sustainables In opdracht

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Ontwerp-beleidsregel watervergunningverlening waterkrachtcentrales in rijkswateren

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Ontwerp-beleidsregel watervergunningverlening waterkrachtcentrales in rijkswateren STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 14519 26 mei 2014 Ontwerp-beleidsregel watervergunningverlening waterkrachtcentrales in rijkswateren In stromend water

Nadere informatie

Project Singraven:Watermolen, KLAS 3H/V, April 2011 Watermolen Hulsbeek, een breed gedragen initiatief

Project Singraven:Watermolen, KLAS 3H/V, April 2011 Watermolen Hulsbeek, een breed gedragen initiatief Project Singraven:Watermolen, KLAS 3H/V, April 2011 Watermolen Hulsbeek, een breed gedragen initiatief 22 december 2010 Vrijdag 17 december werd in het Erve Hulsbeek, prachtig gelegen in het winterse landschap

Nadere informatie

Onderzoek naar schieraalmigratie bij de waterkrachtcentrale Alphen/Lith met behulp van akoestische merken.

Onderzoek naar schieraalmigratie bij de waterkrachtcentrale Alphen/Lith met behulp van akoestische merken. Onderzoek naar schieraalmigratie bij de waterkrachtcentrale Alphen/Lith met behulp van akoestische merken. Rapport: VA2007_58 Opgesteld in opdracht van: VisAdvies BV Januari 2008 door: Igor L. Y. Spierts,

Nadere informatie

Datum 1 oktober 2010 Onderwerp Vragen over de vergunningverlening Waterkrachtcentrale Borgharen

Datum 1 oktober 2010 Onderwerp Vragen over de vergunningverlening Waterkrachtcentrale Borgharen a 1 1 > Retouradres: Postbus 20901, 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T

Nadere informatie

HINDERNISSEN VOOR DE VISTREK IN DE MAAS VAN DE MONDING TOT DE CHIERS Knelpunten in rood en toegangen naar leefgebieden in groen

HINDERNISSEN VOOR DE VISTREK IN DE MAAS VAN DE MONDING TOT DE CHIERS Knelpunten in rood en toegangen naar leefgebieden in groen HINDERNISSEN VOOR DE VISTREK IN DE MAAS VAN DE MONDING TOT DE CHIERS HINDERNISSEN VOOR DE VISTREK IN DE MAAS VAN DE MONDING TOT DE CHIERS Knelpunten in rood en toegangen naar leefgebieden in groen (1)

Nadere informatie

Visveilige pompen Gezien vanuit het oogpunt van Flowserve

Visveilige pompen Gezien vanuit het oogpunt van Flowserve Visveilige pompen Gezien vanuit het oogpunt van Flowserve Informatiebijeenkomt visvriendelijke en veilige pompen Door: Lars Krakers Datum: 20 okt 2015 Locatie: NEN, Delft Inhoud 1. Inleiding 2. Huidige

Nadere informatie

Vissen op reis. Over de problemen van migrerende vissen

Vissen op reis. Over de problemen van migrerende vissen Vissen op reis Over de problemen van migrerende vissen Migrerende vissen Net als bij vogels zijn er ook vissen die trekken. Zalmen, zeeforellen, houtingen en een aantal andere soorten groeien op in zee,

Nadere informatie

Vis laten lijden of geleiden? Wetenschapswinkel Biologie Sectie Natuurwetenschap en Samenleving. Kim Beijer. P-UB-2003-06 september 2003

Vis laten lijden of geleiden? Wetenschapswinkel Biologie Sectie Natuurwetenschap en Samenleving. Kim Beijer. P-UB-2003-06 september 2003 Vis laten lijden of geleiden? Kim Beijer P-UB-2003-06 september 2003 Wetenschapswinkel Biologie Sectie Natuurwetenschap en Samenleving Vis laten lijden of geleiden? Een beoordeling van de effectiviteit

Nadere informatie

Door bundeling van krachten naar een duurzame palingstand in Nederland. Han Walder Combinatie van Beroepsvissers / Stichting DUPAN

Door bundeling van krachten naar een duurzame palingstand in Nederland. Han Walder Combinatie van Beroepsvissers / Stichting DUPAN Door bundeling van krachten naar een duurzame palingstand in Nederland Han Walder Combinatie van Beroepsvissers / Stichting DUPAN Registered landings (t) Vangst van paling 1950-2000 5,000 Silver eel

Nadere informatie

Visgeleiding bij waterkrachtcentrales

Visgeleiding bij waterkrachtcentrales Opdrachtgever: RIZA Visgeleiding bij waterkrachtcentrales Rapport september 2005 Q3989.00 WL delft hydraulics Opdrachtgever: RIZA Visgeleiding bij waterkrachtcentrales Jan Kranenbarg Rapport september

Nadere informatie

Vismigratie Afsluitdijk

Vismigratie Afsluitdijk Vismigratie Afsluitdijk Ben Griffioen Erwin Winter, Olvin van Keeken, Betty van Os, Marco Lohman, Tjerk en Marinus van Malsen (WON 1),Tomasz Zawadovski, Svenja Schönlau Diadrome vis intrek via afsluitdijk

Nadere informatie

v a n b r o n t o t m o n d i n g

v a n b r o n t o t m o n d i n g V i s m i g r a t i e... v a n b r o n t o t m o n d i n g vrije vismigratie van bron tot monding De Noordzee werd ooit geroemd vanwege zijn rijke visstand. Steden werden gesticht en de visserij floreerde.

Nadere informatie

Praktische toepassing mini windturbines

Praktische toepassing mini windturbines Praktische toepassing mini windturbines Seminar Provincie Gelderland 17 april 2014 Jadranka Cace, RenCom jadranka@rencom.nl Verschillende definities voor mini windturbines Bron: WWEA 2013 IEC < 50 kw klein

Nadere informatie

NATIONALE AAL MANAGEMENTSPLANNEN BINNEN DE EU

NATIONALE AAL MANAGEMENTSPLANNEN BINNEN DE EU NATIONALE AAL MANAGEMENTSPLANNEN BINNEN DE EU De paling, een mythe waarover nog maar weinig bekend is. Een inventarisatie februari 2011 Pagina 1 van 8 NEDERLAND Door de aanwezigheid van te weinig data,

Nadere informatie

Ivoz-Ramet en Monsin, de tweeling

Ivoz-Ramet en Monsin, de tweeling Ivoz-Ramet en Monsin, de tweeling IVOZ-RAMET EN MONSIN De centrales van Ivoz-Ramet en Monsin waren de eerste hydraulische eenheden en werden in 1954 in gebruik genomen. Ze hebben dezelfde uitrusting: drie

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20463 22 juli 2013 Beleidsregel van de Staatssecretaris van Economische Zaken van 12 juli 2013, nr. WJZ / 13117209, houdende

Nadere informatie

Maatregelverkenning. Economie en Ecologie in balans. Petra Dankers 08 november 2013

Maatregelverkenning. Economie en Ecologie in balans. Petra Dankers 08 november 2013 Maatregelverkenning Economie en Ecologie in balans Petra Dankers 08 november 2013 Kader Eerste bijeenkomst Programma Rijke Waddenzee in juni veel maatregelen geidentificeerd Royal HaskoningDHV heeft in

Nadere informatie

Waterkracht uit Getijdenbassins. Bedrijfsbezoek KIVI NIRIA 26-10-2010

Waterkracht uit Getijdenbassins. Bedrijfsbezoek KIVI NIRIA 26-10-2010 Waterkracht uit Getijdenbassins Bedrijfsbezoek KIVI NIRIA 26-10-2010 Inhoud Principe Turbines Model Vispassage Nijhuis concepten Grevelingen Conclusie La Rance (Frankrijk) Getijden energie Vloed ~ 6 uur

Nadere informatie

Waalse overheid tegen bouw WKC Borgharen

Waalse overheid tegen bouw WKC Borgharen Partij voor de Dieren stelt opnieuw vragen over productie van 'rode' stroom Waalse overheid tegen bouw WKC Borgharen Maastricht, 10 september 2010 De fractie van de Partij voor de Dieren in het Limburgs

Nadere informatie

Onderwerp: Voorlopige resultaten doortrekmetingen vislift H&Z polder Datum: 24-6-2013 Kenmerk: 20121066/not02 Status: Definitief Opsteller: J.

Onderwerp: Voorlopige resultaten doortrekmetingen vislift H&Z polder Datum: 24-6-2013 Kenmerk: 20121066/not02 Status: Definitief Opsteller: J. Aan: P.C. Jol Onderwerp: Voorlopige resultaten doortrekmetingen vislift H&Z polder Datum: 24-6-2013 Kenmerk: 20121066/not02 Status: Definitief Opsteller: J. Hop Inleiding Omstreeks begin mei 2013 is de

Nadere informatie

Potentie duurzame energie bij kunstwerken. WINN Energie uit water

Potentie duurzame energie bij kunstwerken. WINN Energie uit water Potentie duurzame energie bij kunstwerken WINN Energie uit water Potentie duurzame energie bij kunstwerken WINN Energie uit water ir. R.J. de Jong In samenwerking met HKV (drs. N. Slootjes) Royal Haskoning

Nadere informatie

Deharde wind die dwars over de lissel

Deharde wind die dwars over de lissel Kleine snoekbaars ligt vaak wat dieper, de grotere exemplaren vaak wat ondieper Deharde wind die dwars over de lissel staat, maakt het lastig om de boot precies op de stek te positioneren. Maar zodra dit

Nadere informatie

Studie naar potentiële energieopbrengst bij kunstwerken in Nederland

Studie naar potentiële energieopbrengst bij kunstwerken in Nederland Studie naar potentiële energieopbrengst bij kunstwerken in Nederland 9V3951.B0 9V3951.B0/R0002/BJON/ILAN/Rott HASKONING BELGIUM NV/SA George Hintzenweg 85 Postbus 8520 3009 AM Rotterdam (010) 443 36 66

Nadere informatie

3D telemetrie onderzoek naar schieraalmigratie bij maal- en spuicomplex IJmuiden.

3D telemetrie onderzoek naar schieraalmigratie bij maal- en spuicomplex IJmuiden. 3D telemetrie onderzoek naar schieraalmigratie bij maal- en spuicomplex IJmuiden. Rapport: VA2009_36 Opgesteld in opdracht van: RWS Noord Holland juni 2010 door: I.L.Y. Spierts, H. Vis & J. H. Kemper Statuspagina

Nadere informatie

Basiscursus Viswaterbeheer. Bert Zoetemeyer Gerwin Gerlach Sportvisserij Nederland

Basiscursus Viswaterbeheer. Bert Zoetemeyer Gerwin Gerlach Sportvisserij Nederland Basiscursus Viswaterbeheer Bert Zoetemeyer Gerwin Gerlach Sportvisserij Nederland Opdracht 1 a. Kies welk water voor jouw vereniging het belangrijkste viswater is b. Motiveer waarom dit zo is c. Meld dit

Nadere informatie

Notitie Visstandsbeheer en overige visgerelateerde zaken

Notitie Visstandsbeheer en overige visgerelateerde zaken Notitie Visstandsbeheer en overige visgerelateerde zaken In het Visbeleidsplan 2014-2020 worden kaders voor het visstandbeheer gegeven. Daarmee wordt invulling gegeven aan de toetsing van de visplannen

Nadere informatie

Lokale duurzame energie ontwikkelen. Derck Truijens 18 april 2013

Lokale duurzame energie ontwikkelen. Derck Truijens 18 april 2013 Lokale duurzame energie ontwikkelen Derck Truijens 18 april 2013 Inhoud Windunie: samen voor de wind Lokale duurzame energie initiatieven Lokaal duurzame energie ontwikkelen Het begon in 2000... De energiemarkt

Nadere informatie

Bestaat er witte steenkool?

Bestaat er witte steenkool? leestekst Bestaat er witte steenkool? Een woordje uitleg bij de werking van een waterkrachtcentrale. Is water sterk?, vroeg onze meester altijd. Natuurlijk, want er kunnen boten op varen!, grapte hij dan.

Nadere informatie

Waterkracht. Innovatief, simpel en effectief. Een watermolen, Meindert Hobbema, 1665

Waterkracht. Innovatief, simpel en effectief. Een watermolen, Meindert Hobbema, 1665 Waterkracht Innovatief, simpel en effectief Een watermolen, Meindert Hobbema, 1665 D66 Statenfractie Kees de Wit Oktober 2007 Inhoudsopgave 1. Inleiding p. 3 2. Stroomgebied de Dommel p. 4 3. Stroomgebied

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Bochten in beken Groep 1-2-3

Voorbereiding post 5. Bochten in beken Groep 1-2-3 Voorbereiding post 5 Bochten in beken Groep 1-2-3 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 5: Bochten in beken, voor groep 1, 2 en 3. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkbladen

Nadere informatie

Workshop FLL. Leer robots programmeren. Marieke Peelen Lennart de Graaf Daryo Verouden -

Workshop FLL. Leer robots programmeren. Marieke Peelen Lennart de Graaf Daryo Verouden - Workshop FLL Leer robots programmeren Marieke Peelen Lennart de Graaf Daryo Verouden - 1 Student-coaches 2 FIRST LEGO League 3 FLL Core values We zijn een team We doen zelf het werk met hulp van onze coaches.

Nadere informatie

Enquête waterplanten en sportvisserij

Enquête waterplanten en sportvisserij Sportvisserij Nederland Leijenseweg 115, 37 AD Bilthoven T. -584 www.sportvisserijnederland.nl Rapport (exclusief bijlagen) Enquête waterplanten en sportvisserij Omvang van het probleem en probleemlocaties

Nadere informatie

Biomanipulatie met mosselen

Biomanipulatie met mosselen Biomanipulatie met mosselen Mogelijkheid om algenoverlast te lijf te gaan? Resulten enclosureproef Guido Waajen Waterschap Brabantse Delta Boxtel, 1 maart 2013 Platform Blauwalgen Inhoud Aanleiding, kader

Nadere informatie

Nationale maatregelen conform EG-Aalverordening Nr. 1100/2007 in het Rijnstroomgebied 2010-2012

Nationale maatregelen conform EG-Aalverordening Nr. 1100/2007 in het Rijnstroomgebied 2010-2012 Nationale maatregelen conform EG-Aalverordening Nr. 1100/2007 in het Rijnstroomgebied 2010-2012 Rapport Nr. 207 Colofon Uitgegeven door de Internationale Commissie ter Bescherming van de Rijn (ICBR) Kaiserin-Augusta-Anlagen

Nadere informatie

Handleiding online Factsheetmodule

Handleiding online Factsheetmodule Handleiding online Factsheetmodule Sportvissers hebben eigenlijk maar twee dingen nodig: goed viswater en een goede visstand. De zorg voor goed viswater met een goede visstand is dan ook de belangrijkste

Nadere informatie

Orientatieavond VBC-Veluwe 7 oktober 2010. Andre Nooteboom (heemraad)

Orientatieavond VBC-Veluwe 7 oktober 2010. Andre Nooteboom (heemraad) Orientatieavond VBC-Veluwe 7 oktober 2010 Andre Nooteboom (heemraad) Doelstellingen avond Elkaar meenemen in oprichtingsproces VBC-Veluwe Zorgen voor draagvlak en enthousiasme Kennis en informatie overdracht

Nadere informatie

Nederland leeft met Vismigratie

Nederland leeft met Vismigratie Nederland leeft met Vismigratie Actualisatie landelijke database vismigratie November 2012, Groningen COLOFON Titel: Nederland leeft met Vismigratie. Actualisatie landelijke database vismigratie Datum:

Nadere informatie

Bijlagenrapport 10 Visvriendelijke hidrostal en Amarex KRT(D)

Bijlagenrapport 10 Visvriendelijke hidrostal en Amarex KRT(D) Bijlagenrapport 10 Visvriendelijke hidrostal en Amarex KRT(D) Rapport: VA2009_33 Bijlagenrapport 10 bij het hoofdrapport: Gemalen of vermalen worden (fase 3). Onderzoek naar de visvriendelijkheid van 26

Nadere informatie

Natuurlijke ventilatie van leslokalen

Natuurlijke ventilatie van leslokalen Natuurlijke ventilatie van leslokalen Seminar Actiflow - CFD in de bouw 20 mei 2011 ir. Henk Versteeg Inhoud presentatie Introductie LBP SIGHT Binnenmilieu basisscholen Ventilatie basisschool De Schakel

Nadere informatie

Voortgang in de uitvoering van het Masterplan trekvissen Rijn in de Rijnoeverstaten in de periode 2010-2012

Voortgang in de uitvoering van het Masterplan trekvissen Rijn in de Rijnoeverstaten in de periode 2010-2012 Voortgang in de uitvoering van het Masterplan trekvissen Rijn in de Rijnoeverstaten in de periode 2010-2012 Rapport Nr. 206 Colofon Uitgegeven door de Internationale Commissie ter Bescherming van de Rijn

Nadere informatie

Welkom. Ecobeach Wetenschappelijk traject Workshop 10 september 2008. namens: BAM RIJKSWATERSTAAT WINN DELTARES

Welkom. Ecobeach Wetenschappelijk traject Workshop 10 september 2008. namens: BAM RIJKSWATERSTAAT WINN DELTARES Welkom Ecobeach Wetenschappelijk traject Workshop 10 september namens: BAM RIJKSWATERSTAAT WINN DELTARES Programma Inleiding Voorstellen Terugkoppeling Wat is ecobeach? Innovatieve aspecten ecobeach Wat

Nadere informatie

Windenergie in de Wieringermeer

Windenergie in de Wieringermeer Windenergie in de Wieringermeer J. H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie Conclusies Windenergie is geen noemenswaardig alternatief voor fossiele energie en levert geen noemenswaardige

Nadere informatie

Trekvissen. in de Maas

Trekvissen. in de Maas Trekvissen in de Maas 2 Inhoudsopgave Inleiding... 4 1 De trekvissen in het stroomgebied van de Maas... 6 1.1 Soortendiversiteit en stand van de populaties vóór de herstelacties... 6 1.2 Demografische

Nadere informatie

Gewasfotosynthese meten in een (belichte) tomatenteelt. Wageningen UR Glastuinbouw, Anja Dieleman Themabijeenkomst energie glasgroente 18 mei 2015

Gewasfotosynthese meten in een (belichte) tomatenteelt. Wageningen UR Glastuinbouw, Anja Dieleman Themabijeenkomst energie glasgroente 18 mei 2015 Gewasfotosynthese meten in een (belichte) tomatenteelt Wageningen UR Glastuinbouw, Anja Dieleman Themabijeenkomst energie glasgroente 18 mei 2015 Plantmonitoring Doet mijn gewas het goed onder deze klimaatomstandigheden?

Nadere informatie

wageningenworld Magazine van Wageningen UR over werken aan de kwaliteit van leven

wageningenworld Magazine van Wageningen UR over werken aan de kwaliteit van leven wageningenworld Magazine van Wageningen UR over werken aan de kwaliteit van leven nr.2 2011 Breek de afsluitdijk af; daar help je de palingstand meer mee Guido van den Thillart, pagina 12 Meer keus voor

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Bochten in beken Groep 4-5-6

Voorbereiding post 5. Bochten in beken Groep 4-5-6 Voorbereiding post 5 Bochten in beken Groep 4-5-6 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 5: Bochten in beken, voor groep 4, 5 en 6. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkbladen

Nadere informatie

Monitoring vijzel en vispassage Hooidonkse molen

Monitoring vijzel en vispassage Hooidonkse molen Monitoring vijzel en vispassage Hooidonkse molen Rapport VA2006_41 Opgesteld in opdracht van: Waterschap De Dommel Januari 2007 door: J.C.A. Merkx & F.T. Vriese Statuspagina Statuspagina Titel: Monitoring

Nadere informatie

KOSTEN DUURZAME ELEKTRICITEIT. Kleinschalige waterkracht

KOSTEN DUURZAME ELEKTRICITEIT. Kleinschalige waterkracht Augustus 2003 KOSTEN DUURZAME ELEKTRICITEIT Kleinschalige waterkracht L.W.M. Beurskens E.J.W. van Sambeek Verantwoording Deze publicatie is door ECN geschreven in het kader van een opdracht van het Ministerie

Nadere informatie

titel Opbouw Vis, exoten en KRW Visexoten en achtergrond MWTL 2008 Visexoten in Nederland Oorzaken

titel Opbouw Vis, exoten en KRW Visexoten en achtergrond MWTL 2008 Visexoten in Nederland Oorzaken Opbouw Vis, exoten en KRW visexoten- achtergrond en ecologie KRW-maatlatten en visexoten andere exoten (rivierkreeften) en vis signalering nieuwe visexoten Themadag exoten en de KRW 10 dec 09 Willie van

Nadere informatie

Sluizen- en stuwcomplex Lith Door Rien Biemans

Sluizen- en stuwcomplex Lith Door Rien Biemans Sluizen- en stuwcomplex Lith Door Rien Biemans ALGEMEEN De bouw van de sluis en de stuw te Lith vormde een noodzakelijk onderdeel van de verbeteringswerken van de rivier de Maas tussen Grave en Hedel.

Nadere informatie

Een slimme manier om energieverbruik te reduceren

Een slimme manier om energieverbruik te reduceren Een slimme manier om energieverbruik te reduceren TALIS DE MARKT. Een slim idee talis bewegings- en aanwezigheidssensoren van Grässlin regelen verlichting door aanwezigheidsdetectie van mensen in de ruimte.

Nadere informatie

Bathse spuikanaal zuid (Volkerak-Zoommeer)

Bathse spuikanaal zuid (Volkerak-Zoommeer) Bathse spuikanaal zuid (Volkerak-Zoommeer) 1 mei 1987 Aanvang metingen Gemiddelde etmaalwaarden Datum Afvoer kenmerkende waarden periode 27 jan 1988 120 Hoogste (periode 1988...1990) 14 Gemiddelde (periode

Nadere informatie

Snoekbaars en ecologisch herstel

Snoekbaars en ecologisch herstel Verslag 15 e bijeenkomst Vissennetwerk, 4 oktober 2007 te Breda Snoekbaars en ecologisch herstel Deze bijeenkomst van het Vissennetwerk, dit maal gezamenlijk met de bijeenkomst van het Platform Ecologisch

Nadere informatie

Basics flowmetingen. De basis informatie over: Thermal Mass / Positive Displacement / Turbine / Verschildruk en VA Flowmeters

Basics flowmetingen. De basis informatie over: Thermal Mass / Positive Displacement / Turbine / Verschildruk en VA Flowmeters Basics flowmetingen De basis informatie over: Thermal Mass / Positive Displacement / Turbine / Verschildruk en VA Flowmeters Thermische Flowmeters (in-line & by-pass principe) Thermische massa flowmeter

Nadere informatie

VISTRAP: een gereedschap om vispassages hydraulisch te ontwerpen

VISTRAP: een gereedschap om vispassages hydraulisch te ontwerpen VISTRAP: een gereedschap om vispassages hydraulisch te ontwerpen Paul Termes en Hans Hakvoort 1 Stuwen en sluizen in waterlopen vormen een obstakel voor vissen die naar hun paaigebieden trekken. Ze scheiden

Nadere informatie

Duurzame energie met behulp van Vijzels

Duurzame energie met behulp van Vijzels Vijzel Generator Duurzame energie met behulp van Vijzels Sinds tientallen jaren staat Spaans Babcock bekend als s werelds grootste vijzelleverancier en is toonaangevend met innovaties. De vijzel generator

Nadere informatie

Handleiding online Factsheetmodule

Handleiding online Factsheetmodule Handleiding online Factsheetmodule Sportvissers hebben eigenlijk maar twee dingen nodig: goed viswater en een goede visstand. De zorg voor goed viswater met een goede visstand is dan ook de belangrijkste

Nadere informatie

ADVERT LIMBURG IN DEZE BIJLAGE: >> INTERVIEW TEUN JANSSEN >> MEESTERLIJK VISSEN >> INTERVIEW JOS JESSEN >> BEROEPSCHRIFT WKC BORGHAREN

ADVERT LIMBURG IN DEZE BIJLAGE: >> INTERVIEW TEUN JANSSEN >> MEESTERLIJK VISSEN >> INTERVIEW JOS JESSEN >> BEROEPSCHRIFT WKC BORGHAREN LIMBURG ADVERT IN DEZE BIJLAGE: >> INTERVIEW TEUN JANSSEN >> MEESTERLIJK VISSEN >> INTERVIEW JOS JESSEN >> BEROEPSCHRIFT WKC BORGHAREN REGIONIEUWS LIMBURG >> DECEMBER 2015 >> HÉT.NL 27 Teun in actie tijdens

Nadere informatie

Visseninventarisatie terrein Simon Loos

Visseninventarisatie terrein Simon Loos Visseninventarisatie terrein Simon Loos resultaten visseninventarisatie Definitief Grontmij Nederland B.V. Alkmaar, 26 oktober 2011 Verantwoording Titel : Visseninventarisatie terrein Simon Loos Subtitel

Nadere informatie

Habitatrichtlijn Bijlage II (inwerkingtreding 1994). In zee valt de Zalm niet onder de werking van Bijlage II.

Habitatrichtlijn Bijlage II (inwerkingtreding 1994). In zee valt de Zalm niet onder de werking van Bijlage II. Dit profiel dient gelezen, geïnterpreteerd en gebruikt te worden in combinatie met de leeswijzer, waarin de noodzakelijke uitleg van de verschillende paragrafen vermeld is. Zalm (Salmo salar) (H1106) 1.

Nadere informatie

Aan Hans Overbeek, Peter Beuse (RWS-NH), Peter-Jules van Overloop (TUD) Kenmerk 1202044-007-VEB-0003. Doorkiesnummer +31 (0)15 28 58 424

Aan Hans Overbeek, Peter Beuse (RWS-NH), Peter-Jules van Overloop (TUD) Kenmerk 1202044-007-VEB-0003. Doorkiesnummer +31 (0)15 28 58 424 Memo Aan Hans Overbeek, Peter Beuse (RWS-NH), Peter-Jules van Overloop (TUD) Datum Van Arnout Bijlsma Kenmerk Doorkiesnummer +31 (0)15 28 58 424 Aantal pagina's 11 E-mail arnout.bijlsma @deltares.nl Onderwerp

Nadere informatie

Advies betreffende de sanering van het migratieknelpunt bij het pompgemaal op de Stenensluisvaart te Woumen

Advies betreffende de sanering van het migratieknelpunt bij het pompgemaal op de Stenensluisvaart te Woumen Advies betreffende de sanering van het migratieknelpunt bij het pompgemaal op de Stenensluisvaart te Woumen Nummer: INBO.A.2011.139 Datum advisering: 8 februari 2012 Auteurs: Contact: David Buysse, Ans

Nadere informatie

Contactdag Bestuursleden VISMA 2014. Onno Terlouw & Bert Zoetemeyer

Contactdag Bestuursleden VISMA 2014. Onno Terlouw & Bert Zoetemeyer Contactdag Bestuursleden VISMA 2014 Onno Terlouw & Bert Zoetemeyer Onderwerpen Ontwikkeling ledental - VISpas 2013/14 VISpascampagne 2014 Wedstrijdjaar 2014 Sportvisserij in de media Visstandbeheer Controle

Nadere informatie

Concept. Kaderplan Waterbouwkundige Structuur rondom Volmolen te Epen. Volmolen Epen. Zoveel meer als een watermolen. Inleiding.

Concept. Kaderplan Waterbouwkundige Structuur rondom Volmolen te Epen. Volmolen Epen. Zoveel meer als een watermolen. Inleiding. Volmolen Epen Zoveel meer als een watermolen. Inleiding. De Volmolen te Epen, een eeuwenoud icoon in het landschap. Zo veel meer. Een complexe historische waterbouwkundige structuur is ontstaan door gebruik

Nadere informatie

Energie uit getijstroming

Energie uit getijstroming Royal Netherlands Institute for Sea Research Energie uit getijstroming Janine Nauw a, Marck Smit a, Walther Lenting a, Belen Blanco b, Jurre de Vries c, Herman Ridderinkhof, Hendrik van Aken en Mathijs

Nadere informatie

Windenergie in Steenbergen

Windenergie in Steenbergen Windenergie in Steenbergen J.H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie (NKPW) www.nkpw.nl Conclusies Windenergie is geen noemenswaardig alternatief voor fossiele energie en levert geen noemenswaardige

Nadere informatie

ECN Beleidsstudies. Kosten van kleinschalige waterkracht en getijdenenergie in Nederland. 1. Inleiding. 2. Afbakening

ECN Beleidsstudies. Kosten van kleinschalige waterkracht en getijdenenergie in Nederland. 1. Inleiding. 2. Afbakening ECN Beleidsstudies Notitie Aan Kopie aan Van ECN-BS--09-001 versie 2 26 januari 2009 Kosten van kleinschalige waterkracht en getijdenenergie in Nederland Ministerie van Economische Zaken Sander Lensink

Nadere informatie

Vismigratie via de vispassage bij Grave, voorjaar 2007

Vismigratie via de vispassage bij Grave, voorjaar 2007 Vismigratie via de vispassage bij Grave, voorjaar 27 Rapport: VA27_15 Opgesteld in opdracht van: Rijkswaterstaat, RIZA A.W. Breukelaar Oktober, 27 Definitieve versie door: M.C. de Lange & J.C.A. Merkx

Nadere informatie

IMARES Wageningen UR. Knelpunten inventarisatie voor de uittrek van schieraal t.b.v. Paling Over De Dijk

IMARES Wageningen UR. Knelpunten inventarisatie voor de uittrek van schieraal t.b.v. Paling Over De Dijk Knelpunten inventarisatie voor de uittrek van schieraal t.b.v. Paling Over De Dijk H.V. Winter, A.B. Griffioen, K.E. van de Wolfshaar Rapport C134/13 IMARES Wageningen UR (IMARES - Institute for Marine

Nadere informatie

Onderwerpen. Voorwoord. Ventilatie in energiezuinige huizen. Jerôme Corba. Voorwoord. Ventilatie eisen. Ventilatie systeem. WHR unit.

Onderwerpen. Voorwoord. Ventilatie in energiezuinige huizen. Jerôme Corba. Voorwoord. Ventilatie eisen. Ventilatie systeem. WHR unit. Ventilatie in energiezuinige huizen Jerôme Corba Onderwerpen Voorwoord Ventilatie eisen WHR unit Nieuwe systemen Voorwoord Ventilatie systemen in energiezuinige huizen (luchtdichte woningen), geen ruimte

Nadere informatie

Brink Renovent. www.atc-ventilation.be

Brink Renovent. www.atc-ventilation.be Brink Renovent www.atc-ventilation.be Renovent A B Brink Renovent Excellent 180 pagina 3 A+ A Brink Renovent Excellent 300/400/450 pagina 7 A+ A pagina 11 Brink Renovent Sky Brink Renovent Excellent 180

Nadere informatie

... Geluiddempers. Experts in Noise Control Solutions

... Geluiddempers. Experts in Noise Control Solutions ... Geluiddempers Experts in Noise Control Solutions Alara-Lukagro Geluiddempers Realiseer een prettige en veilige werk- en leefomgeving door toepassing van Alara-Lukagro geluiddempers, die het geluid

Nadere informatie

Decentraal aal beheer Friesland

Decentraal aal beheer Friesland Decentraal aal beheer Friesland Duurzaam quotum, oogsten na draagkracht. Reahus, 31 oktober 2012 Friese Bond van Binnenvissers Secretariaat: Mevrouw A. van der Meulen Bongapaed 1 8736 JE Reahûs alidatini@planet.nl

Nadere informatie

Windenergie in Horst aan de Maas

Windenergie in Horst aan de Maas Windenergie in Horst aan de Maas J.H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie (NKPW) www.nkpw.nl Conclusies Windenergie is geen noemenswaardig alternatief voor fossiele energie en levert geen

Nadere informatie

IMARES Wageningen UR (IMARES - Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies)

IMARES Wageningen UR (IMARES - Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies) Inventarisatie van de belangrijkste knelpunten voor de uittrek van schieraal in Nederland H.V. Winter, A.B. Griffioen, K.E. van de Wolfshaar Rapport C107/13 IMARES Wageningen UR (IMARES - Institute for

Nadere informatie

Factsheet Paling. Factsheet, december 2015. www.goedevis.nl

Factsheet Paling. Factsheet, december 2015. www.goedevis.nl De levenscyclus van de paling De paling is een trekvis die zich voortplant in de Sargasso zee, aan de andere kant van de Atlantische Oceaan. De palinglarfjes zwemmen met de warme golfstroom terug naar

Nadere informatie

BIS Pacifyre MK II Brandmanchet

BIS Pacifyre MK II Brandmanchet BIS Pacifyre MK II Brandmanchet walraven.com BIS Pacifyre MK II Moeiteloos zelf te installeren volgens de norm Simpel en innovatief Jury Nederlandse Bouwprijs Breed toepasbaar De BIS Pacifyre MK II is

Nadere informatie

edna vismonitoring van grote modderkruiper naar soortsamenstelling (KRW)

edna vismonitoring van grote modderkruiper naar soortsamenstelling (KRW) edna vismonitoring van grote modderkruiper naar soortsamenstelling (KRW) Jelger Herder Utrecht, 9 april 2015 Sommige soorten zijn lastig te monitoren Grote modderkruiper (Misgurnus fossilis) Vrijwilligers

Nadere informatie

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn.

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. DOSSIER Kleine windmolens Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. Er zijn veel typen windmolens op de markt, met mast, zonder mast, horizontaal of verticaal.

Nadere informatie

BUHT VOOR DIEREN. Aan geadresseerde. Geachte Statenleden,

BUHT VOOR DIEREN. Aan geadresseerde. Geachte Statenleden, BNOns kenmerk U08.0205/JKU Uw kenmerk Datum 4maart2008 Behandeid door Beieid, Dieren Maatschappij onderwerp Discussienotltie muskusrattenbestrljding ffjpstraat 2 Aan geadresseerde Reg.nr. Etfk! v3 L "Postbus

Nadere informatie

ZLD 6548 Onderzoek naar toepassing van nieuwe baggertechnieken: Airset in het Gat van Ossenisse.

ZLD 6548 Onderzoek naar toepassing van nieuwe baggertechnieken: Airset in het Gat van Ossenisse. ZLD 6548 Onderzoek naar toepassing van nieuwe baggertechnieken: Airset in het Gat van Ossenisse. Opdrachtgever Opdrachtnemer Rapportage door John Clever, 16 november 2007 Page 1 of 7 Inleiding Het samenwerkings

Nadere informatie

Alain Dillen Klaar Meulebrouck Agentschap voor Natuur en Bos

Alain Dillen Klaar Meulebrouck Agentschap voor Natuur en Bos Voorstel tot herstelplan voor de visstand in de Boven-Schelde naar aanleiding van de vissterfte in september 2012 AGENTSCHAP VOOR NATUUR EN BOS Alain Dillen Klaar Meulebrouck Agentschap voor Natuur en

Nadere informatie

Hoogheemraadschap van Delfland. Visie vismigratie Delfland

Hoogheemraadschap van Delfland. Visie vismigratie Delfland Hoogheemraadschap van Delfland Visie vismigratie Delfland INHOUDSOPGAVE blz. Samenvatting 1. INLEIDING 1 1.1. Aanleiding 1 1.2. Doel 1 1.3. Leeswijzer 1 2. ACHTERGROND OVER VISMIGRATIE 2 2.1. Migratiebewegingen

Nadere informatie

KRW-verkenner in gebruik

KRW-verkenner in gebruik KRW-verkenner in gebruik 4 praktijkvoorbeelden Johan Bode Gis-analist /medewerker onderzoek Waterschap Peel en Maasvallei Inhoud Wat is de KRW-verkenner? Inhoud KRW-verkenner Gebiedsdatabase Kennisdatabase

Nadere informatie

www.fortiswindenergy.com

www.fortiswindenergy.com Top 5 van belemmerende regelgeving voor mini wind turbines in Nederland 17 April 2014 Arnhem Johan Kuikman De Top 5 is: 1. Willekeur in toegelaten masthoogtes 2. Wetgeving tbv grote wind turbine is ook

Nadere informatie

Module 4 Energie. Vraag 3 Een bron van "herwinbare" energie is: A] biomassa B] de zon C] steenkool D] aardolie E] bewegend water

Module 4 Energie. Vraag 3 Een bron van herwinbare energie is: A] biomassa B] de zon C] steenkool D] aardolie E] bewegend water Module 4 Energie Vraag 1 Wat hoort bij het indirect energieverbruik van een apparaat? Kies het BESTE antwoord A] De energie wat het apparaat nuttig verbruikt. B] De energie die het apparaat niet nuttig

Nadere informatie

VentilatiemetenmetCO2alstracergas2009

VentilatiemetenmetCO2alstracergas2009 VentilatiemetenmetCO2alstracergas2009 Ventilatie meten met CO 2 als tracergas December 2009 G. Meijer F. Duijm GGD Groningen Postbus 584 9700 AN Groningen Samenvatting De capaciteit van mechanische ventilatie

Nadere informatie

... Geluiddempers. Experts in Noise Control Solutions

... Geluiddempers. Experts in Noise Control Solutions ... Geluiddempers Experts in Noise Control Solutions Alara-Lukagro Geluiddempers Realiseer een prettige en veilige werk- en leefomgeving door toepassing van Alara-Lukagro geluiddempers, die het geluid

Nadere informatie