Onderzoek naar visbeschermende maatregelen bij waterkrachtcentrales in de Maas

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderzoek naar visbeschermende maatregelen bij waterkrachtcentrales in de Maas"

Transcriptie

1 Onderzoek naar visbeschermende maatregelen bij waterkrachtcentrales in de Maas Harriet Bakker Studiedag Benelux 30 april 2015

2 Indeling Waterkracht in de Maas en vissterfte Beleid en politiek Studie effectiviteit visgeleiding bij bestaande WKC s (2004) Proef met visgeleidingssysteem Fish Flow Innovations ( ) Expert workshop visbescherming bij WKC s in de Maas (2013) Visvriendelijke turbines Visvriendelijk turbinebeheer Conclusies

3 2 WKC s in Maas sinds 1990 WKC Linne

4

5 Waterkrachtcentrale Linne en vissterfte Aal: 13-24% directe sterfte Smolts : 4-7% directe sterfte Overige soorten: <5%

6 Beleid en politiek Eind jaren 90: meerdere plannen voor nieuwe WKC s in Maas Cumulatieve sterfte voor trekvissen! werknorm voor maximaal 10% vissterfte in Maas (2001) Linne en Lith samen >10% voor aal motie 2 e kamer (2002) vissterfte verminderen bij WKC s! Studie naar maatregelen voor bestaande centrales

7 Studie visgeleiding bij bestaande WKC s (2004) 3 systemen die toepasbaar, betrouwbaar en kosteneffectief zijn: Vuilroosters met fijnere spijlafstand (8-13 miljoen euro) Licht & geluid scherm (13 miljoen euro) Migromat ( euro): getest bij Linne en Lith, en effectief (69%), maar werkt alleen voor aal. Nieuw idee: innovatief visgeleidingssysteem Fish Flow Innovations (2006). Goedkoop en simpel Proef bij WKC Linne Samenwerking van Overheid, Energiebedrijf Essent en Sportvisserij

8 Visgeleidingssysteem Fish Flow Innovations Wat is het? Twee hevelbuizen als bypasses, met lichtscherm voor turbines Ontwerp op basis van gedrag vis: Omkeren bij vuilrooster en lichtscherm Zoeken langs zijkanten Schuilen in trechters van ingang bypasses Weinig debiet bypasses: max 5 m3/s in totaal (<2% van max debiet WKC)

9 Visgeleidingssysteem Fish Flow Innovations

10 Visgeleidingssysteem Fish Flow Innovations Start proef in 2009 eerst alleen de bypasses (aal keert ook om bij roosters) daarna met lichtscherm erbij Monitoring: Vangst met netten achter 2 turbines en bypasses Telemetrie onderzoek met schieraal en zalmsmolts

11 Monitoring met netten

12 Monitoring met telemetrie (Nedap zenders) Bypass

13 Uitzetlocatie smolts en aal (Nedap zenders) wkc Uitzetten

14 Resultaten voor bypasses (zonder lichtscherm) Schieraal Vangst met netten: 113 door turbine, 1 door bypass (1%). Telemetrie: 49 over stuw, 25 door WKC, 0 door bypass (0%) Werkt totaal niet! Verbetering mogelijk? Stromingspatroon onderzoeken met computermodel (CFD)

15 Stromingspatroon WKC max Stromingspatroon bij maximale afvoer

16 Wervelingen voor ingang bypass

17 Nieuwe locatie bypasses 0,5 m/s Turbine 100 m3/s

18 Nieuwe ingangen bypass Aanzicht WKC Ingang bypass Ingang turbine

19 Voortzetting proef Aangepaste bypass Lichtscherm (stroboscopisch LEDD lampen) voor 1 turbine

20

21 Voortzetting proef Monitoring vangst met netten (lichte en donkere turbine) telemetrie smolts en schieraal Nedap zenders zwempatroon schieralen met akoestische zenders

22 Telemetrie schieraal met akoestische zenders

23 Uitzetlocatie alen met akoestische zenders

24 Resultaten nieuwe bypass met lichtscherm

25 Schieraal Vangst met netten: 33 alen door verlichte turbine? door donkere turbine (geen net beschikbaar) 0 door bypass Telemetrie NEDAP: 61 over stuw 18 door WKC 0 door bypass Akoestische zenders:

26

27 Alen die donkere turbine passeren (25) bypass

28 Alen die verlichte turbine passeren (11) bypass

29 Alen die omkeren en terugzwemmen (4) bypass

30 Reageert aal op lampen? lampen zichtbaar (3m) bypass

31 Schieraal (vervolg) Telemetrie met akoestische zenders 40 alen in inlaatkanaal, 4 zwommen terug, 36 door WKC, 70% door donkere turbine, 30% door verlichte turbine Maar kan geen effect zijn van licht! Bereik lampen is 1-2 m In 3m zone slechts 1 aal die van zwemrichting verandert 0 door bypass Weinig omkeergedrag en zoekgedrag langs de oever

32 Smolts Vangst met netten 900 smolts uitgezet (150 m voor WKC) 423 passeren verlichte turbine (meeste op de 2 e dag) donkere turbine stond uit (te weinig water) 18 door bypass (4%) Telemetrie 45 smolts komen aan bij Linne 17 over stuw, 16 door WKC, 0 door vistrap 0 door bypass (0%)

33 Andere vissoorten Vangst met netten Dec 2011 Bijna 1000 vissen door turbine (95%< 25 cm) 4 vissen door bypass (<1%) April vissen door turbine 4 vissen door bypass (1%)

34 Waarom werkt het niet? Tijdens proef vrij hoge turbinedebieten en stroomsnelheden Bereik lampen te klein bij troebel water Vooral: aal vertoont weinig omkeergedrag en zoekgedrag Aal kan wel omkeren, maar wil niet? Te weinig debiet door bypass (2% van turbinedebiet)

35 Workshop Visbescherming bij WKC s Maas 2013 Binnenlandse en Buitenlandse experts (Canada, USA, UK, Dld) Gedragsystemen Mechanische systemen Visvriendelijke turbines Samenwerking Overheid, Energiebedrijven en Sportvisserij

36 Workshop visbescherming bij WKC s Maas 2013 Resultaten: Gedragssystemen (licht & geluid): Onzekere werking op deze locaties (diep, troebel water, veel vuil) Enorm groot en log bij juiste hoek (rivierbreed, vuilroosters) Mechanische systemen: Toepasbaar en zekere werking voor alle soorten Enorme kosten Visvriendelijke turbines Nijhuis turbine kansrijk (0% aal sterfte bij test schaalmodel) Geoptimaliseerde Kaplan turbine (geen test)

37 Proef met visvriendelijke turbine bij WKC Linne! Nijhuis turbine (duur) of aangepaste Kaplan turbine (goedkoop)? Vissterfte berekenen met botsingsmodel (2014) Nijhuisturbine presteert veel beter dan Kaplanturbine (2% vs 7% aalsterfte) Norm van max 5% per WKC: Is haalbaar met Nijhuis turbines, niet met Kaplan turbines Dus: Proef met Nijhuis turbine Oplossing zoeken voor financien

38 Is er dan niets gebeurd bij WKC s in de Maas? Visvriendelijke turbinebeheer! Sinds nov 2011 bij WKC Linne en WKC Lith Het water wordt anders verdeeld over de turbines Meer water per turbine, meer ruimte tussen de schoepen Minder botsingskans schieraal

39 Sterfte (%) Sterfte schieraal en turbinedebiet WKC Linne meetjaren L gem cm y = 676,41x -0,97 R 2 = 0, Debiet per turbine (m3/s)

40 Sterfte (%) Sterfte schieraal per WKC debiet e 2 e 3 e 4 e turbine Huidig beheer uitzetten Maximaal debiet per turbine benutten Rivierdebiet (m3/s)

41 Visvriendelijk turbinebeheer Vermindert de sterfte van schieraal met een kwart Nog niet genoeg om <5% per WKC te halen (18% 14%) Geen effect aangetoond voor andere soorten Dus aanvullende maatregelen blijven nodig

42 Samenvatting Visgeleidingsysteem Fish Flow Innovations werkt niet bij bestaande WKC s in Maas Visvriendelijke turbinebeheer wordt toegepast voor schieraal maar is niet genoeg Proef met Nijhuisturbine bij WKC Linne is gewenste oplossing maar financiering is nog knelpunt

Jan Kemper (VisAdvies) Sterfte zalmsmolts en schieraal bij stroomafwaartse migratie over stuw en WKC Linne

Jan Kemper (VisAdvies) Sterfte zalmsmolts en schieraal bij stroomafwaartse migratie over stuw en WKC Linne Vissennetwerkbijeenkomst 10 maart 2011, te Linne Thema Vis, Waterkrachtcentrales, gemalen en koelwater. Aantal deelnemers: 81 Presentaties: Openingswoord door Willie van Emmerik. Inmiddels is het de 29

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Directoraat-generaal Agro en Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den

Nadere informatie

Rein water en duurzame waterkracht

Rein water en duurzame waterkracht Rein water en duurzame waterkracht Combinatie van Beroepsvissers Dierenbescherming Milieudefensie Natuur en Milieu Overijssel Nederlandse Vereniging van Sportvissersfederaties Stichting Natuur en Milieu

Nadere informatie

Witte steenkool. met een rood randje. Sportvisserij wil garantie voor visgeleiding bij waterkrachtcentrales

Witte steenkool. met een rood randje. Sportvisserij wil garantie voor visgeleiding bij waterkrachtcentrales Witte steenkool met een rood randje Sportvisserij wil garantie voor visgeleiding bij waterkrachtcentrales Er is veel aandacht voor duurzame, groene energie. Naast wind en zon wordt daarbij ook gekeken

Nadere informatie

Toetsingskader voor waterkrachtcentrales in Nederlandse Rijkswateren 1

Toetsingskader voor waterkrachtcentrales in Nederlandse Rijkswateren 1 Toetsingskader voor waterkrachtcentrales in Nederlandse Rijkswateren 1 1 Dit toetsingskader is gebaseerd op het rapport 'Voorstel voor een toetsingskader voor waterkrachtcentrales (WKC s) in Nederlandse

Nadere informatie

Vismonitoring in grote rivieren

Vismonitoring in grote rivieren IMARES, Wageningen UR Vismigratie in laag Nederland Wetenschap: ecologische effecten Erwin Winter Vismigratie en beleid (EU richtlijnen) Natuurbeheer Habitatrichtlijn/Natura 2000 Gebiedsbescherming Soortbescherming:

Nadere informatie

RWE Power. Aalbescherming INITIATIEF TER BESCHERMING VAN ALEN IN RHEINLAND-PFALZ / RWE POWER AG

RWE Power. Aalbescherming INITIATIEF TER BESCHERMING VAN ALEN IN RHEINLAND-PFALZ / RWE POWER AG RWE Power Aalbescherming INITIATIEF TER BESCHERMING VAN ALEN IN RHEINLAND-PFALZ / RWE POWER AG AALSCHUTZ- INITIATIVE Rheinla nd- P falz/ R WE AG Pow er Het initiatief voor de bescherming van de alen De

Nadere informatie

Document over visgeleiding bij waterkrachtcentrales in Nederland in het riviersysteem van Rijn en Maas

Document over visgeleiding bij waterkrachtcentrales in Nederland in het riviersysteem van Rijn en Maas Groene stroom en visbescherming Document over visgeleiding bij waterkrachtcentrales in Nederland in het riviersysteem van Rijn en Maas Inleiding Dit document geeft zicht op de opwekking van elektriciteit

Nadere informatie

Tim Vriese (ATKB) Jasper van Kempen (RWS CD)

Tim Vriese (ATKB) Jasper van Kempen (RWS CD) Beperken van de impact van waterkrachtcentrales op de trekvissen tijdens hun stroomafwaartse trek via maximale sterftecijfers per waterloop Nederlandse aanpak Tim Vriese (ATKB) Jasper van Kempen (RWS CD)

Nadere informatie

Het effect van waterkrachtcentrales op migrerende paling

Het effect van waterkrachtcentrales op migrerende paling 9 tijdschrift Het effect van waterkrachtcentrales op migrerende paling Jan Kemper De vooruitzichten voor de Europese aal zijn somber. Vooral het aanbod van jonge glasaal op de kust neemt jaarlijks af.

Nadere informatie

Migratie van salmoniden naar het binnenwater met nadruk op de intrek via de Haringvlietsluizen en de vervolgmigratie op de Maas

Migratie van salmoniden naar het binnenwater met nadruk op de intrek via de Haringvlietsluizen en de vervolgmigratie op de Maas Migratie van salmoniden naar het binnenwater met nadruk op de intrek via de Haringvlietsluizen en de vervolgmigratie op de Maas Tim Vriese (ATKB) In opdracht van : Harriet Bakker (ZN) Inhoudelijk begeleider:

Nadere informatie

Zx-ronde zondag 27 januari 2013

Zx-ronde zondag 27 januari 2013 Zx-ronde zondag 27 januari 2013 Elektriciteit uit waterkracht Dit verhaaltje is de laatste in serie verhaaltjes over duurzame energie opwekking. We hebben windturbines, zonnecellen en osmosecentrale`s

Nadere informatie

Innovatief visonderzoek: Tussen fuik en digitaal.

Innovatief visonderzoek: Tussen fuik en digitaal. f visonderzoek: Tussen fuik en digitaal. Technieken: theorie, praktijk en toekomst door Igor L.Y. Spierts, en Jan H. Kemper VisAdvies BV, Twentehaven 5, 3433 PT Nieuwegein www.visadvies.nl VisAdvies Kiem

Nadere informatie

Effectiviteit visgeleidingssystemen bij de bestaande waterkrachtcentrales Linne en Alphen

Effectiviteit visgeleidingssystemen bij de bestaande waterkrachtcentrales Linne en Alphen 50351962-KPS/MEC 04-7019 Effectiviteit visgeleidingssystemen bij de bestaande waterkrachtcentrales Linne en Alphen Arnhem, 19 juli 2004 Auteur M.C.M. Bruijs KEMA Power Generation & Sustainables In opdracht

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 34276 2 december 2014 Beleidsregel watervergunningverlening waterkrachtcentrales in rijkswateren In stromend water kan

Nadere informatie

Toetsingskader voor waterkrachtcentrales in Nederlandse Rijkswateren 1

Toetsingskader voor waterkrachtcentrales in Nederlandse Rijkswateren 1 Toetsingskader voor waterkrachtcentrales in Nederlandse Rijkswateren 1 Datum 11 november 2014 Status definitief 1 Dit toetsingskader is gebaseerd op het rapport 'Voorstel voor een toetsingskader voor waterkrachtcentrales

Nadere informatie

Voorstel voor een toetsingskader voor waterkrachtcentrales (WKC s) in Nederlandse Rijkswateren

Voorstel voor een toetsingskader voor waterkrachtcentrales (WKC s) in Nederlandse Rijkswateren Voorstel voor een toetsingskader voor waterkrachtcentrales (WKC s) in Nederlandse Rijkswateren In opdracht van: Rijkswaterstaat Water, Verkeer en Leefomgeving Rapportnummer: 20130475/03 Status rapport:

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Ontwerp-beleidsregel watervergunningverlening waterkrachtcentrales in rijkswateren

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Ontwerp-beleidsregel watervergunningverlening waterkrachtcentrales in rijkswateren STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 14519 26 mei 2014 Ontwerp-beleidsregel watervergunningverlening waterkrachtcentrales in rijkswateren In stromend water

Nadere informatie

Vismigratie Vismonitoring in grote rivieren

Vismigratie Vismonitoring in grote rivieren Vismigratie Vismonitoring in grote rivieren Welke ruimte heeft vis nodig? Erwin Winter Nederlands Instituut voor Visserijonderzoek Nederlands Animal Instituut Sciences voor Visserijonderzoek Group Oktober

Nadere informatie

Beheer van stuwen en waterkrachtcentrales vanuit het oogpunt van de Kaderrichtlijn Water. Tom Buijse Rijkswaterstaat RIZA

Beheer van stuwen en waterkrachtcentrales vanuit het oogpunt van de Kaderrichtlijn Water. Tom Buijse Rijkswaterstaat RIZA Beheer van stuwen en waterkrachtcentrales vanuit het oogpunt van de Kaderrichtlijn Water Tom Buijse Rijkswaterstaat RIZA Waterkracht en scheepvaart Milieuvriendelijke energiebron (geen CO2 uitstoot) en

Nadere informatie

Project Singraven:Watermolen, KLAS 3H/V, April 2011 Watermolen Hulsbeek, een breed gedragen initiatief

Project Singraven:Watermolen, KLAS 3H/V, April 2011 Watermolen Hulsbeek, een breed gedragen initiatief Project Singraven:Watermolen, KLAS 3H/V, April 2011 Watermolen Hulsbeek, een breed gedragen initiatief 22 december 2010 Vrijdag 17 december werd in het Erve Hulsbeek, prachtig gelegen in het winterse landschap

Nadere informatie

Onderzoek naar schieraalmigratie bij de waterkrachtcentrale Alphen/Lith met behulp van akoestische merken.

Onderzoek naar schieraalmigratie bij de waterkrachtcentrale Alphen/Lith met behulp van akoestische merken. Onderzoek naar schieraalmigratie bij de waterkrachtcentrale Alphen/Lith met behulp van akoestische merken. Rapport: VA2007_58 Opgesteld in opdracht van: VisAdvies BV Januari 2008 door: Igor L. Y. Spierts,

Nadere informatie

HINDERNISSEN VOOR DE VISTREK IN DE MAAS VAN DE MONDING TOT DE CHIERS Knelpunten in rood en toegangen naar leefgebieden in groen

HINDERNISSEN VOOR DE VISTREK IN DE MAAS VAN DE MONDING TOT DE CHIERS Knelpunten in rood en toegangen naar leefgebieden in groen HINDERNISSEN VOOR DE VISTREK IN DE MAAS VAN DE MONDING TOT DE CHIERS HINDERNISSEN VOOR DE VISTREK IN DE MAAS VAN DE MONDING TOT DE CHIERS Knelpunten in rood en toegangen naar leefgebieden in groen (1)

Nadere informatie

Datum 1 oktober 2010 Onderwerp Vragen over de vergunningverlening Waterkrachtcentrale Borgharen

Datum 1 oktober 2010 Onderwerp Vragen over de vergunningverlening Waterkrachtcentrale Borgharen a 1 1 > Retouradres: Postbus 20901, 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T

Nadere informatie

Visveilige pompen Gezien vanuit het oogpunt van Flowserve

Visveilige pompen Gezien vanuit het oogpunt van Flowserve Visveilige pompen Gezien vanuit het oogpunt van Flowserve Informatiebijeenkomt visvriendelijke en veilige pompen Door: Lars Krakers Datum: 20 okt 2015 Locatie: NEN, Delft Inhoud 1. Inleiding 2. Huidige

Nadere informatie

Door bundeling van krachten naar een duurzame palingstand in Nederland. Han Walder Combinatie van Beroepsvissers / Stichting DUPAN

Door bundeling van krachten naar een duurzame palingstand in Nederland. Han Walder Combinatie van Beroepsvissers / Stichting DUPAN Door bundeling van krachten naar een duurzame palingstand in Nederland Han Walder Combinatie van Beroepsvissers / Stichting DUPAN Registered landings (t) Vangst van paling 1950-2000 5,000 Silver eel

Nadere informatie

Advies betreffende het effect van een turbinerende Archimedesvijzel op stroomafwaartse vismigratie

Advies betreffende het effect van een turbinerende Archimedesvijzel op stroomafwaartse vismigratie Advies betreffende het effect van een turbinerende Archimedesvijzel op stroomafwaartse vismigratie Nummer: INBO.A.2010.151 Datum: 27/05/2010 Auteur(s): Contact: David Buysse, Maarten Stevens Niko Boone

Nadere informatie

Vis laten lijden of geleiden? Wetenschapswinkel Biologie Sectie Natuurwetenschap en Samenleving. Kim Beijer. P-UB-2003-06 september 2003

Vis laten lijden of geleiden? Wetenschapswinkel Biologie Sectie Natuurwetenschap en Samenleving. Kim Beijer. P-UB-2003-06 september 2003 Vis laten lijden of geleiden? Kim Beijer P-UB-2003-06 september 2003 Wetenschapswinkel Biologie Sectie Natuurwetenschap en Samenleving Vis laten lijden of geleiden? Een beoordeling van de effectiviteit

Nadere informatie

Onderzoek Migratie Snoekbaars

Onderzoek Migratie Snoekbaars Onderzoek Migratie Snoekbaars 1 Inleiding 1.1 Doel en vraagstellingen Het doel van het onderzoek is om inzicht te krijgen in het migratiegedrag van snoekbaars in het Benedenrivierengebied van Rijn en

Nadere informatie

Vissen op reis. Over de problemen van migrerende vissen

Vissen op reis. Over de problemen van migrerende vissen Vissen op reis Over de problemen van migrerende vissen Migrerende vissen Net als bij vogels zijn er ook vissen die trekken. Zalmen, zeeforellen, houtingen en een aantal andere soorten groeien op in zee,

Nadere informatie

Vestiging IJmuiden Vestiging Yerseke Vestiging Texel Postbus 68 Postbus 77 Postbus 167

Vestiging IJmuiden Vestiging Yerseke Vestiging Texel Postbus 68 Postbus 77 Postbus 167 Wageningen IMARES Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies Vestiging IJmuiden Vestiging Yerseke Vestiging Texel Postbus 68 Postbus 77 Postbus 167 1970 AB IJmuiden 4400 AB Yerseke 1790 AD Den

Nadere informatie

NATIONALE AAL MANAGEMENTSPLANNEN BINNEN DE EU

NATIONALE AAL MANAGEMENTSPLANNEN BINNEN DE EU NATIONALE AAL MANAGEMENTSPLANNEN BINNEN DE EU De paling, een mythe waarover nog maar weinig bekend is. Een inventarisatie februari 2011 Pagina 1 van 8 NEDERLAND Door de aanwezigheid van te weinig data,

Nadere informatie

Vismigratie onder het kanaal

Vismigratie onder het kanaal Vismigratie onder het kanaal Is de langste en diepste onderleider van Nederland vispasseerbaar? Door Hendry Vis VisAdvies B.V. Monitoring vispassages in Nederland Compilatie monitoringsresultaten door

Nadere informatie

Maatregelverkenning. Economie en Ecologie in balans. Petra Dankers 08 november 2013

Maatregelverkenning. Economie en Ecologie in balans. Petra Dankers 08 november 2013 Maatregelverkenning Economie en Ecologie in balans Petra Dankers 08 november 2013 Kader Eerste bijeenkomst Programma Rijke Waddenzee in juni veel maatregelen geidentificeerd Royal HaskoningDHV heeft in

Nadere informatie

Waterkrachtcentrale Borgharen Advies voor de m.e.r.-beoordeling

Waterkrachtcentrale Borgharen Advies voor de m.e.r.-beoordeling Waterkrachtcentrale Borgharen Advies voor de m.e.r.-beoordeling 8 november 2005 / rapportnummer 1645-68 Gemeenteraad van Maastricht Postbus 1992 6201 BZ Maastricht uw kenmerk uw brief ons kenmerk SOG

Nadere informatie

Schieraalmigratie vanuit de Zwarte Sluispolder naar de Westerschelde. Johan Coeck, David Buysse, Ans Mouton

Schieraalmigratie vanuit de Zwarte Sluispolder naar de Westerschelde. Johan Coeck, David Buysse, Ans Mouton Schieraalmigratie vanuit de Zwarte Sluispolder naar de Westerschelde Johan Coeck, David Buysse, Ans Mouton 30 april 2015 Inleiding Inleiding Intrek glasaal: sinds jaren 80 sterke achteruitgang Europese

Nadere informatie

v a n b r o n t o t m o n d i n g

v a n b r o n t o t m o n d i n g V i s m i g r a t i e... v a n b r o n t o t m o n d i n g vrije vismigratie van bron tot monding De Noordzee werd ooit geroemd vanwege zijn rijke visstand. Steden werden gesticht en de visserij floreerde.

Nadere informatie

Visgeleiding bij waterkrachtcentrales

Visgeleiding bij waterkrachtcentrales Opdrachtgever: RIZA Visgeleiding bij waterkrachtcentrales Rapport september 2005 Q3989.00 WL delft hydraulics Opdrachtgever: RIZA Visgeleiding bij waterkrachtcentrales Jan Kranenbarg Rapport september

Nadere informatie

't Vletgoor te Holten

't Vletgoor te Holten Sportvisserij Oost Nederland 't Vletgoor te Holten Inrichtingswensen voor de stadsvijver in Holten Mark Kouwenhoven 23-2-2015 Inhoud 1 't Vletgoor Algemeen... 1 2 't Vletgoor en de HSV... 2 2.1 Vissen

Nadere informatie

Oplossingen voor vismigratie bij gemalen

Oplossingen voor vismigratie bij gemalen Wat te doen voor vismigratie bij gemalen Tim Vriese 11 november 2009 Rotterdam vriese@visadvies.nl Wat te doen Zijn er wel oplossingen Hmm. Beperkt! Da s niet zo gek. Jaartal 1300 Graaf van Jülich: Alle

Nadere informatie

thema Intro Een korte historie van de uitdagingen bij de planvorming en mogelijke realisatie Waterkracht in Borgharen Waterkracht in Borgharen

thema Intro Een korte historie van de uitdagingen bij de planvorming en mogelijke realisatie Waterkracht in Borgharen Waterkracht in Borgharen Intro Een korte historie van de uitdagingen bij de planvorming en mogelijke realisatie Waterkracht in Borgharen 44 1 ir. Dirk Jan Peters en ing. Leo Korving Royal Haskoning 1 Luchtfoto locatie naast stuw

Nadere informatie

Vismigratie Afsluitdijk

Vismigratie Afsluitdijk Vismigratie Afsluitdijk Ben Griffioen Erwin Winter, Olvin van Keeken, Betty van Os, Marco Lohman, Tjerk en Marinus van Malsen (WON 1),Tomasz Zawadovski, Svenja Schönlau Diadrome vis intrek via afsluitdijk

Nadere informatie

Combinatie van Beroepsvissers

Combinatie van Beroepsvissers Combinatie van Beroepsvissers 120 kleinschalige beroepsvissers op het binnenwater 7 regionale bonden 1 secretarieel medewerker CvB 2 fte tijdelijke ondersteuning Duurzaam gebruik van visbestanden in de

Nadere informatie

Praktische toepassing mini windturbines

Praktische toepassing mini windturbines Praktische toepassing mini windturbines Seminar Provincie Gelderland 17 april 2014 Jadranka Cace, RenCom jadranka@rencom.nl Verschillende definities voor mini windturbines Bron: WWEA 2013 IEC < 50 kw klein

Nadere informatie

Introductie. Lengte. Length. Kracht. Stimulus. Force. Tijd. Vissennetwerk,

Introductie. Lengte. Length. Kracht. Stimulus. Force. Tijd. Vissennetwerk, Levende langzame rode spieren uit alen gehaald en in een meet- opstelling gemonteerd in een testbadje. Simulatie zwemmende aal (lengteverandering, elektrische stimulatie spieren). Meten van spierkracht

Nadere informatie

Waterkracht uit Getijdenbassins. Bedrijfsbezoek KIVI NIRIA 26-10-2010

Waterkracht uit Getijdenbassins. Bedrijfsbezoek KIVI NIRIA 26-10-2010 Waterkracht uit Getijdenbassins Bedrijfsbezoek KIVI NIRIA 26-10-2010 Inhoud Principe Turbines Model Vispassage Nijhuis concepten Grevelingen Conclusie La Rance (Frankrijk) Getijden energie Vloed ~ 6 uur

Nadere informatie

Ivoz-Ramet en Monsin, de tweeling

Ivoz-Ramet en Monsin, de tweeling Ivoz-Ramet en Monsin, de tweeling IVOZ-RAMET EN MONSIN De centrales van Ivoz-Ramet en Monsin waren de eerste hydraulische eenheden en werden in 1954 in gebruik genomen. Ze hebben dezelfde uitrusting: drie

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20463 22 juli 2013 Beleidsregel van de Staatssecretaris van Economische Zaken van 12 juli 2013, nr. WJZ / 13117209, houdende

Nadere informatie

Verslag Vissennetwerkbijeenkomst, op 26 november 2015 met het thema Aal. Gehouden in Fort bij Vechten te Bunnik.

Verslag Vissennetwerkbijeenkomst, op 26 november 2015 met het thema Aal. Gehouden in Fort bij Vechten te Bunnik. Verslag Vissennetwerkbijeenkomst, op 26 november 2015 met het thema Aal. Gehouden in Fort bij Vechten te Bunnik. Dagvoorzitters: Tim Pelsma (Waternet) in de ochtend en Jaap Quak (Sportvisserij Nederland)

Nadere informatie

Het visperspectief. Een blije blik? Veel vragen, weinig antwoorden! Peter Heuts Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Het visperspectief. Een blije blik? Veel vragen, weinig antwoorden! Peter Heuts Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Het visperspectief Een blije blik? Veel vragen, weinig antwoorden! Peter Heuts Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Intro Foto: Wikipedia Deel 1: De leefgebieden, de knelpunten en de oplossingen Deel

Nadere informatie

Viswater De Steeg te Grubbenvorst

Viswater De Steeg te Grubbenvorst Viswater De Steeg te Grubbenvorst Algemene beschrijving Coördinaten: Grootte: Max. diepte: Gem. breedte: Watertype: Opgenomen in: Naam HSV/HSF: Plaats HSV/HSF: 1.426621370604366, 6.13034060478222 1, ha

Nadere informatie

Deelnemende Vissers Rotgans/Bakker Schilder/Smit Last Klop. Rapportage door; Arjan Heinen Adviseur visserijbeheer bij de Combinatie van Beroepsvissers

Deelnemende Vissers Rotgans/Bakker Schilder/Smit Last Klop. Rapportage door; Arjan Heinen Adviseur visserijbeheer bij de Combinatie van Beroepsvissers Kenniskring IJsselmeervisserij & Kenniskring Binnenvisserij www.kenniskringvisserij.nl Onderzoek naar bijvangsten aan aal in aangepaste hokfuiken en schietfuiken. Verslag van een proef Deelnemende Vissers

Nadere informatie

Waalse overheid tegen bouw WKC Borgharen

Waalse overheid tegen bouw WKC Borgharen Partij voor de Dieren stelt opnieuw vragen over productie van 'rode' stroom Waalse overheid tegen bouw WKC Borgharen Maastricht, 10 september 2010 De fractie van de Partij voor de Dieren in het Limburgs

Nadere informatie

Onderwerp: Voorlopige resultaten doortrekmetingen vislift H&Z polder Datum: 24-6-2013 Kenmerk: 20121066/not02 Status: Definitief Opsteller: J.

Onderwerp: Voorlopige resultaten doortrekmetingen vislift H&Z polder Datum: 24-6-2013 Kenmerk: 20121066/not02 Status: Definitief Opsteller: J. Aan: P.C. Jol Onderwerp: Voorlopige resultaten doortrekmetingen vislift H&Z polder Datum: 24-6-2013 Kenmerk: 20121066/not02 Status: Definitief Opsteller: J. Hop Inleiding Omstreeks begin mei 2013 is de

Nadere informatie

Onderzoek naar bijvangsten aan aal in aangepaste hokfuiken en schietfuiken. Verslag van een experiment

Onderzoek naar bijvangsten aan aal in aangepaste hokfuiken en schietfuiken. Verslag van een experiment Kenniskring IJsselmeervisserij & Binnenvisserij www.kenniskringvisserij.nl Onderzoek naar bijvangsten aan aal in aangepaste hokfuiken en schietfuiken. Verslag van een experiment Rapportage door Arjan Heinen

Nadere informatie

Snoekbaars tank uitlaatbox

Snoekbaars tank uitlaatbox Snoekbaars tank uitlaatbox VIP Snoekbaars projekt Oktober 2014 Europees Visserijfonds: Investering in duurzame visserij 1 Inleiding Tijdens de bedrijfsvergelijking van het VIP Snoekbaars projekt zijn 4

Nadere informatie

Nederland leeft met vismigratie Naar een gestroomlijnde aanpak van de vismigratieproblemen. Tom Buijse

Nederland leeft met vismigratie Naar een gestroomlijnde aanpak van de vismigratieproblemen. Tom Buijse Nederland leeft met vismigratie Naar een gestroomlijnde aanpak van de vismigratieproblemen Tom Buijse 1 Aanleiding Aanleiding Decembernota 2006 Kaderrichtlijn Water Om vismigratie naar ecologisch waardevolle

Nadere informatie

Verbindingen voor vis

Verbindingen voor vis Verbindingen voor vis Verleden, heden, toekomst Vissennetwerk, 25 November 2016 Martin Kroes Verleden Vismigratie,? Visstandbeheerder (Hengelsportfederaties) Waterkwaliteit- en -kwantiteitsbeheer gescheiden

Nadere informatie

Potentie duurzame energie bij kunstwerken. WINN Energie uit water

Potentie duurzame energie bij kunstwerken. WINN Energie uit water Potentie duurzame energie bij kunstwerken WINN Energie uit water Potentie duurzame energie bij kunstwerken WINN Energie uit water ir. R.J. de Jong In samenwerking met HKV (drs. N. Slootjes) Royal Haskoning

Nadere informatie

Lokale duurzame energie ontwikkelen. Derck Truijens 18 april 2013

Lokale duurzame energie ontwikkelen. Derck Truijens 18 april 2013 Lokale duurzame energie ontwikkelen Derck Truijens 18 april 2013 Inhoud Windunie: samen voor de wind Lokale duurzame energie initiatieven Lokaal duurzame energie ontwikkelen Het begon in 2000... De energiemarkt

Nadere informatie

Visvriendelijk waterbeheer. Aanleg vispassage bij renovatie gemalen Kerkeland en Vuylcop-Oost in Schalkwijk

Visvriendelijk waterbeheer. Aanleg vispassage bij renovatie gemalen Kerkeland en Vuylcop-Oost in Schalkwijk et Visvriendelijk waterbeheer Aanleg vispassage bij renovatie gemalen Kerkeland en Vuylcop-Oost in Schalkwijk Visvriendelijk waterbeheer Aanleg vispassage bij renovatie gemalen Kerkeland en Vuylcop-Oost

Nadere informatie

P7_TA-PROV(2013)0358 Maatregelen voor het herstel van het bestand van Europese aal ***I

P7_TA-PROV(2013)0358 Maatregelen voor het herstel van het bestand van Europese aal ***I P7_TA-PROV(2013)0358 Maatregelen voor het herstel van het bestand van Europese aal ***I Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 11 september 2013 over het voorstel voor een verordening van het

Nadere informatie

Het verbeteren van de ecologische toestand van de oppervlaktewaterlichamen op basis van rivierecosysteemontwikkeling en biodiversiteit

Het verbeteren van de ecologische toestand van de oppervlaktewaterlichamen op basis van rivierecosysteemontwikkeling en biodiversiteit ScaldWIN WP1 1 ScaldWIN - WP1 Doelstelling : Het verbeteren van de ecologische toestand van de oppervlaktewaterlichamen op basis van rivierecosysteemontwikkeling en biodiversiteit 2 ScaldWIN - WP1 WP1

Nadere informatie

Visplan R&IJ. Stand van zaken. Door Frank Bosman Hengelsport Federatie Midden Nederland

Visplan R&IJ. Stand van zaken. Door Frank Bosman Hengelsport Federatie Midden Nederland Visplan R&IJ Stand van zaken Door Frank Bosman Hengelsport Federatie Midden Nederland Inhoud Visplan Hfdst 2. Hfdst 3. Hfdst 4. Hfdst 5. Hfdst 6. Huidige situatie gebied en beleid Huidige situatie visserij,

Nadere informatie

Biomanipulatie met mosselen

Biomanipulatie met mosselen Biomanipulatie met mosselen Mogelijkheid om algenoverlast te lijf te gaan? Resulten enclosureproef Guido Waajen Waterschap Brabantse Delta Boxtel, 1 maart 2013 Platform Blauwalgen Inhoud Aanleiding, kader

Nadere informatie

Internationale Scheldecommissie (ISC) Arnould Lefébure

Internationale Scheldecommissie (ISC) Arnould Lefébure Internationale Scheldecommissie (ISC) Arnould Lefébure Inhoud van het Master Plan (1/2) Hfstk.1: Context (hydrografisch, historisch, wettelijk en bestuurlijk) Hfstk.2: Aanwezigheid trekvissen in het Scheldedistrict

Nadere informatie

Deharde wind die dwars over de lissel

Deharde wind die dwars over de lissel Kleine snoekbaars ligt vaak wat dieper, de grotere exemplaren vaak wat ondieper Deharde wind die dwars over de lissel staat, maakt het lastig om de boot precies op de stek te positioneren. Maar zodra dit

Nadere informatie

Federatie Groningen Drenthe

Federatie Groningen Drenthe Federatie Groningen Drenthe Kantoor: Transportweg 13, 9482,WN Tynaarlo Tel: 0592-542890. e-mail: hsfgron-dren@vissen.nl website: www.vissen.nl. Raadpleeg de site voor het meest actuele nieuws omtrent voorwaarden,

Nadere informatie

NOTITIE. Code: /

NOTITIE. Code: / Code: 2011 160/31.03-49 NOTITIE Algemene opmerkingen en wijzigingen ten aanzien van de voorgestelde aanpassingen van het Reglement voor de Binnenvisserij en het Reglement Minimummaten en Gesloten Tijden

Nadere informatie

Studie naar potentiële energieopbrengst bij kunstwerken in Nederland

Studie naar potentiële energieopbrengst bij kunstwerken in Nederland Studie naar potentiële energieopbrengst bij kunstwerken in Nederland 9V3951.B0 9V3951.B0/R0002/BJON/ILAN/Rott HASKONING BELGIUM NV/SA George Hintzenweg 85 Postbus 8520 3009 AM Rotterdam (010) 443 36 66

Nadere informatie

CN-verwijdering uit afvalwater met Geavanceerde Oxidatie (AOP) met Lagedruk UVC-lampen en waterstofperoxide

CN-verwijdering uit afvalwater met Geavanceerde Oxidatie (AOP) met Lagedruk UVC-lampen en waterstofperoxide CN-verwijdering uit afvalwater met Geavanceerde Oxidatie (AOP) met Lagedruk UVC-lampen en waterstofperoxide Gegevens water Ammonium 50 mg/l Cyanide totaal 160 mg/l Indamp rest 41 g/l Chloride 3200 mg/l

Nadere informatie

Windenergie in de Wieringermeer

Windenergie in de Wieringermeer Windenergie in de Wieringermeer J. H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie Conclusies Windenergie is geen noemenswaardig alternatief voor fossiele energie en levert geen noemenswaardige

Nadere informatie

Karperproject Noord-Willemskanaal Onderzoek naar de verspreiding van karpers in een groot boezemkanaal

Karperproject Noord-Willemskanaal Onderzoek naar de verspreiding van karpers in een groot boezemkanaal Karperproject Noord-Willemskanaal Onderzoek naar de verspreiding van karpers in een groot boezemkanaal Peter Paul Schollema Vissennetwerk 25 November 2016 Aanleiding De Hengelsportfederatie Groningen-Drenthe

Nadere informatie

Enquête waterplanten en sportvisserij

Enquête waterplanten en sportvisserij Sportvisserij Nederland Leijenseweg 115, 37 AD Bilthoven T. -584 www.sportvisserijnederland.nl Rapport (exclusief bijlagen) Enquête waterplanten en sportvisserij Omvang van het probleem en probleemlocaties

Nadere informatie

Basiscursus Viswaterbeheer. Bert Zoetemeyer Gerwin Gerlach Sportvisserij Nederland

Basiscursus Viswaterbeheer. Bert Zoetemeyer Gerwin Gerlach Sportvisserij Nederland Basiscursus Viswaterbeheer Bert Zoetemeyer Gerwin Gerlach Sportvisserij Nederland Opdracht 1 a. Kies welk water voor jouw vereniging het belangrijkste viswater is b. Motiveer waarom dit zo is c. Meld dit

Nadere informatie

VISPASSAGES IN HET BEHEERSGEBIED VAN WATERSCHAP REGGE EN DINKEL

VISPASSAGES IN HET BEHEERSGEBIED VAN WATERSCHAP REGGE EN DINKEL VISPASSAGES IN HET BEHEERSGEBIED VAN WATERSCHAP REGGE EN DINKEL TYPEN, LOCATIES EN MONITORING VAN DE VISOPTREK VISPASSAGE OVERWATER Gertie Schmidt Waterschap Regge en Dinkel, afd. BOA oktober VISPASSAGES

Nadere informatie

Waarom vissen migreren college voor techneuten

Waarom vissen migreren college voor techneuten Waarom vissen migreren college voor techneuten Marcel Klinge 5 september 2011 1 Bioloog bij een ingenieursbureau biologie aan de Universiteit van Amsterdam, richting aquatische ecologie 2 jaar specialisatie

Nadere informatie

Notitie Visstandsbeheer en overige visgerelateerde zaken

Notitie Visstandsbeheer en overige visgerelateerde zaken Notitie Visstandsbeheer en overige visgerelateerde zaken In het Visbeleidsplan 2014-2020 worden kaders voor het visstandbeheer gegeven. Daarmee wordt invulling gegeven aan de toetsing van de visplannen

Nadere informatie

Waterkracht. Innovatief, simpel en effectief. Een watermolen, Meindert Hobbema, 1665

Waterkracht. Innovatief, simpel en effectief. Een watermolen, Meindert Hobbema, 1665 Waterkracht Innovatief, simpel en effectief Een watermolen, Meindert Hobbema, 1665 D66 Statenfractie Kees de Wit Oktober 2007 Inhoudsopgave 1. Inleiding p. 3 2. Stroomgebied de Dommel p. 4 3. Stroomgebied

Nadere informatie

Vismigratie bij HHSK Beleid Watergebiedsplan Technische afwegingen

Vismigratie bij HHSK Beleid Watergebiedsplan Technische afwegingen Vismigratie bij HHSK Beleid Watergebiedsplan Technische afwegingen Marit Meier & Michel van Cappellen 9 oktober 2012 Beleid Vismigratie beleid is opgenomen in waterbeheerplan en Kadernota vis HHSK streeft

Nadere informatie

BUHT VOOR DIEREN. Aan geadresseerde. Geachte Statenleden,

BUHT VOOR DIEREN. Aan geadresseerde. Geachte Statenleden, BNOns kenmerk U08.0205/JKU Uw kenmerk Datum 4maart2008 Behandeid door Beieid, Dieren Maatschappij onderwerp Discussienotltie muskusrattenbestrljding ffjpstraat 2 Aan geadresseerde Reg.nr. Etfk! v3 L "Postbus

Nadere informatie

Bestaat er witte steenkool?

Bestaat er witte steenkool? leestekst Bestaat er witte steenkool? Een woordje uitleg bij de werking van een waterkrachtcentrale. Is water sterk?, vroeg onze meester altijd. Natuurlijk, want er kunnen boten op varen!, grapte hij dan.

Nadere informatie

Workshop FLL. Leer robots programmeren. Marieke Peelen Lennart de Graaf Daryo Verouden -

Workshop FLL. Leer robots programmeren. Marieke Peelen Lennart de Graaf Daryo Verouden - Workshop FLL Leer robots programmeren Marieke Peelen Lennart de Graaf Daryo Verouden - 1 Student-coaches 2 FIRST LEGO League 3 FLL Core values We zijn een team We doen zelf het werk met hulp van onze coaches.

Nadere informatie

but no statistically significant differences

but no statistically significant differences but no statistically significant differences Astma is een chronische aandoening, die niet te genezen is. Met de passende zorg kunnen symptomen tot een minimum worden gereduceerd en zou een astma patiënt

Nadere informatie

Nationale maatregelen conform EG-Aalverordening Nr. 1100/2007 in het Rijnstroomgebied 2010-2012

Nationale maatregelen conform EG-Aalverordening Nr. 1100/2007 in het Rijnstroomgebied 2010-2012 Nationale maatregelen conform EG-Aalverordening Nr. 1100/2007 in het Rijnstroomgebied 2010-2012 Rapport Nr. 207 Colofon Uitgegeven door de Internationale Commissie ter Bescherming van de Rijn (ICBR) Kaiserin-Augusta-Anlagen

Nadere informatie

3D telemetrie onderzoek naar schieraalmigratie bij maal- en spuicomplex IJmuiden.

3D telemetrie onderzoek naar schieraalmigratie bij maal- en spuicomplex IJmuiden. 3D telemetrie onderzoek naar schieraalmigratie bij maal- en spuicomplex IJmuiden. Rapport: VA2009_36 Opgesteld in opdracht van: RWS Noord Holland juni 2010 door: I.L.Y. Spierts, H. Vis & J. H. Kemper Statuspagina

Nadere informatie

dec Flinke stijging Paling Over de Dijk in 2016 wordt van midden augustus tot 1 december het project Paling Over De Dijk 2016 uitgevoerd.

dec Flinke stijging Paling Over de Dijk in 2016 wordt van midden augustus tot 1 december het project Paling Over De Dijk 2016 uitgevoerd. Journaal 4 dec. 2016 NR Stichting DUPAN Bronland 12-D Campus Universiteit Wageningen Postbus 249 6700 AE Wageningen info@dupan.nl Verschijnt 4 x per jaar Jaargang 6 Op 1 juni 2010 sloegen de verenigingen

Nadere informatie

Ultrasone bestrijding blauwalg - effecten op vis

Ultrasone bestrijding blauwalg - effecten op vis Ultrasone bestrijding blauwalg - effecten op vis Rapport: VA2007_28 Opgesteld in opdracht van: Hoogheemraadschap van Rijnland Oktober, 2007 2 e concept door: M.C. de Lange Statuspagina Statuspagina Titel:

Nadere informatie

Onderzoek Migratie Snoekbaars

Onderzoek Migratie Snoekbaars Onderzoek Migratie Snoekbaars 1 Inleiding 1.1 Doel en vraagstellingen Het doel van het onderzoek is om inzicht te krijgen in het migratiegedrag van snoekbaars in het Benedenrivierengebied van Rijn en

Nadere informatie

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp)

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR Vis monitoring met innovatieve technieken Ontwikkeling van een camera tel- en volgsysteem voor het onderzoeken van vismigratie. Pilotlocatie de Onlanden: Ingang zuidelijke slenk

Nadere informatie

Een visie op de sportvisserij, de visstand en het visserijbeheer op de grote rivieren

Een visie op de sportvisserij, de visstand en het visserijbeheer op de grote rivieren Een visie op de sportvisserij, de visstand en het visserijbeheer op de grote rivieren Presentatie Visie Zilveren Stromen Programma: 14:30 Opening 14:35 Op weg naar Zilveren Stromen 14:40 Inhoudelijke toelichting

Nadere informatie

Windenergie in Steenbergen

Windenergie in Steenbergen Windenergie in Steenbergen J.H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie (NKPW) www.nkpw.nl Conclusies Windenergie is geen noemenswaardig alternatief voor fossiele energie en levert geen noemenswaardige

Nadere informatie

Nederland leeft met Vismigratie

Nederland leeft met Vismigratie Nederland leeft met Vismigratie Actualisatie landelijke database vismigratie November 2012, Groningen COLOFON Titel: Nederland leeft met Vismigratie. Actualisatie landelijke database vismigratie Datum:

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Bochten in beken Groep 1-2-3

Voorbereiding post 5. Bochten in beken Groep 1-2-3 Voorbereiding post 5 Bochten in beken Groep 1-2-3 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 5: Bochten in beken, voor groep 1, 2 en 3. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkbladen

Nadere informatie

IMARES Wageningen UR. Oplegnotitie bij Beoordelingssystematiek beschermde vissoorten van de Grensmaas. (IMARES rapport C071/12)

IMARES Wageningen UR. Oplegnotitie bij Beoordelingssystematiek beschermde vissoorten van de Grensmaas. (IMARES rapport C071/12) Oplegnotitie bij Beoordelingssystematiek beschermde vissoorten van de Grensmaas (IMARES rapport C071/12) C. Deerenberg & M.A.M. Machiels Rapport C056/13 IMARES Wageningen UR Institute for Marine Resources

Nadere informatie

Vismigratie via de vispassage bij Grave, voorjaar 2007

Vismigratie via de vispassage bij Grave, voorjaar 2007 Vismigratie via de vispassage bij Grave, voorjaar 27 Rapport: VA27_15 Opgesteld in opdracht van: Rijkswaterstaat, RIZA A.W. Breukelaar Oktober, 27 Definitieve versie door: M.C. de Lange & J.C.A. Merkx

Nadere informatie

KOSTEN DUURZAME ELEKTRICITEIT. Kleinschalige waterkracht

KOSTEN DUURZAME ELEKTRICITEIT. Kleinschalige waterkracht Augustus 2003 KOSTEN DUURZAME ELEKTRICITEIT Kleinschalige waterkracht L.W.M. Beurskens E.J.W. van Sambeek Verantwoording Deze publicatie is door ECN geschreven in het kader van een opdracht van het Ministerie

Nadere informatie

Toelichting modelleringstudies Zenne- Kanaal Brussel Charleroi. Fernando Pereira 15/04/2014 Brussel

Toelichting modelleringstudies Zenne- Kanaal Brussel Charleroi. Fernando Pereira 15/04/2014 Brussel Toelichting modelleringstudies Zenne- Kanaal Brussel Charleroi Fernando Pereira 15/04/2014 Brussel Modellering Zenne Kanaal Brussel Charleroi Aanleiding: de was van november 2010 Vraag voor overkoepelende

Nadere informatie

Orientatieavond VBC-Veluwe 7 oktober 2010. Andre Nooteboom (heemraad)

Orientatieavond VBC-Veluwe 7 oktober 2010. Andre Nooteboom (heemraad) Orientatieavond VBC-Veluwe 7 oktober 2010 Andre Nooteboom (heemraad) Doelstellingen avond Elkaar meenemen in oprichtingsproces VBC-Veluwe Zorgen voor draagvlak en enthousiasme Kennis en informatie overdracht

Nadere informatie

1. Oordeel over het MER en de aanvulling daarop

1. Oordeel over het MER en de aanvulling daarop 14 september 1 1. Oordeel over het MER en de aanvulling daarop De provincie Fryslân heeft (als penvoerder van De Nieuwe Afsluitdijk 1 ) het voornemen om een Vismigratierivier door de Afsluitdijk aan te

Nadere informatie