Nieuwe Business Modellen: ontwikkeld door gedreven wereldverbeteraars?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nieuwe Business Modellen: ontwikkeld door gedreven wereldverbeteraars?"

Transcriptie

1 Nieuwe Business Modellen: ontwikkeld door gedreven wereldverbeteraars? In dit artikel wordt inzicht gegeven in motieven voor duurzame initiatieven. De wereld is in beweging. Het is duidelijk dat de transitie naar meer duurzaamheid noodzakelijk is en we zien ook een groeiende groep van mensen die daadwerkelijk duurzame initiatieven initieert. Maar waarom starten mensen eigenlijk duurzame initiatieven? Om hier antwoord op te kunnen geven is er in de vorm van een masterthesis onderzoek naar gedaan. In het onderzoek is een vergelijking gemaakt met motieven voor ondernemerschap, zijn vervolgens veertien initiatiefnemers van bestaande initiatieven geïnterviewd en hebben ten slotte 519 inwoners van Overijssel gereageerd op een online vragenlijst. De belangrijkste conclusie? Een overvloed aan passie, eigen normen en waarden naleven, de grote behoefte om zelf bij te dragen aan een betere wereld en vooral het belang van WIJ in plaats van IK zijn belangrijke motieven om een duurzaam initiatief te starten. Tekst: Loes Dijkhuis-Alferink en Jan Jonker Wij zijn aan zet om de wereld te verbeteren De wereld zal lijden, als ze dat al niet doet is een uitspraak van Ban Ki- Moon, secretaris generaal van de Verenigde Naties naar aanleiding van het klimaatrapport dat het IPCC in maart 2014 publiceerde 1. Uit dit rapport blijkt dat er steeds meer signalen zijn dat er sprake is van structurele, hardnekkige problemen in de maatschappij. Wereldwijd is er een combinatie van crises te zien: een financiële crisis, een energiecrisis en de klimaatcrisis. Al deze problemen lijken te zijn ontstaan door de manier waarop wij onze maatschappij hebben georganiseerd, namelijk een systeem dat is gericht op economische ontwikkeling en groei. Onze financiële en ecologische footprint is enorm, waardoor het klimaat is aangetast, en als we nu niet veranderen dan zullen de gevolgen een enorme impact hebben op onze maatschappij. De economische groei zal vertragen, het bestrijden van armoede zal moeilijk worden en onze voedselzekerheid zal verminderen. Tegelijkertijd zijn er ook tekenen te zien van een transitie naar een nieuwe economie met nieuwe vormen van ondernemen en organiseren. Er zijn steeds grotere groepen van mensen zichtbaar die zelf willen veranderen; groepen of zelfs hele gemeenschappen die met elkaar aan de slag gaan en nieuwe duurzame initiatieven ontplooien. Een actueel voorbeeld hiervan is de opkomst van de deeleconomie, waarin auto s (Autodelen Zwolle), boormachines (Peerby), maar ook ideeën en kennis, zonder tussenkomst van geld, maar op basis van wederkerigheid

2 met elkaar gedeeld worden. Daarnaast zien we ook initiatieven die gebaseerd zijn op samenwerking of zelfproductie, initiatieven die de maximale herbruikbaarheid van producten en grondstoffen als uitgangspunt hebben, zoals een aannemer die sloopafval gebruikt bij de bouw van nieuwe huizen (aannemersbedrijf Dijkhuis). Tenslotte zijn er initiatieven zichtbaar waarbij producten gebruikt worden zonder dat de gebruiker ze bezit. Zo kopen we dan bijvoorbeeld geen spijkerbroek meer, maar betalen nog slechts voor de periode dat de spijkerboek gedragen wordt. Daarna gaat de spijkerbroek retour, zodat deze hergebruikt kan worden (Lease a Jeans). Nieuwe verdienmodellen: sympathiek en vaak aan de keukentafel ontstaan Veel van de duurzame initiatieven die hierboven worden genoemd, hebben een vernieuwend transactieconcept (delen, creëren, ruilen, lenen en sparen) en worden onder andere daarom door Jonker 2 gedefinieerd als een Nieuw Business Model. Maar Nieuwe Business Modellen (NBMs) onderscheiden zich niet alleen door het verdien- of transactiemodel, maar ook doordat ze een vernieuwende waardepropositie hebben 3. Het gaat bij dit soort initiatieven niet om geld (alleen), maar om het organiseren van wat maatschappelijk gezien van waarde is. In deze tijd is dat niet alleen geld, het kan ook tijd, energie of bijvoorbeeld kennis zijn. Jonker noemt dit ook wel meervoudige waardecreatie. Daarnaast zien we dat dit soort initiatieven veelal collectief georganiseerd worden en dat de gecreëerde waarde met elkaar gedeeld wordt. De afgelopen jaren is er door Jonker van de Radboud Universiteit veelvuldig onderzoek gedaan naar deze NBMs. Wat opvalt in de onderzoeken is dat het bij veel initiatieven gaat om sympathieke keukentafelinitiatieven met een onprofessionele aanpak, die vaak niet in staat blijken te zijn om continuïteit op de langere termijn te waarborgen. Deze onprofessionele aanpak zorgt ervoor dat initiatiefnemers veelal niet weten om te gaan met hindernissen die genomen moeten worden en tegenslagen die zich aandienen. Daardoor verdwijnen initiatieven vaak al na een korte periode of blijft het zelfs alleen maar bij een goed idee. Toch zijn er ook voorbeelden van initiatiefnemers die een duurzaam initiatief zijn gestart en die dat succesvol voortzetten, ondanks hindernissen, tegenslagen en een eventuele onprofessionele aanpak. Waarom deze initiatieven wel succesvol zijn en anderen juist niet, is vooralsnog onduidelijk. Het bestaande onderzoek naar NBMs geeft hier geen antwoord op. Maar onderzoek naar de totstandkoming van ondernemerschap veronderstelt dat persoonlijke motieven de verklarende factor zijn 4. Motivatie lijkt namelijk de beste voorspeller te zijn voor het starten en in stand houden van een onderneming. Om antwoord te kunnen geven op de vraag wat mensen beweegt om een duurzaam initiatief te starten en waardoor ze het volhouden, is daarom in het onderzoek gevraagd naar hun motieven. Stimulering van duurzame initiatieven noodzakelijk Het belang van motivatie- onderzoek bij duurzame initiatieven is niet alleen omdat bestaand onderzoek daar vooralsnog geen inzicht in geeft. Het is vooral ook van belang omdat met die kennis potentiële nieuwe initiatiefnemers gestimuleerd kunnen worden, wat weer van belang is voor het verder verduurzamen van de samenleving. Volgens het VNG rapport Van eerste overheid naar eerst de burger 5 wordt beschreven dat steun vanuit overheden en andere instanties eraan kunnen bijdragen om dit soort sympathieke

3 burgerinitiatieven te stimuleren en succesvol te laten zijn. Echter Hajer omschrijft in zijn rapport De Energieke Samenleving 6 dat de initiatiefrijke autonome burgers en vernieuwende bedrijven juist wantrouwen ervaren tegen overheidsinitiatieven, vanwege de gedachte dat overheden hun eigen handelen zullen beperken. Kortom, de uitdaging ligt in dit geval dus niet alleen in het waarborgen van de continuïteit van duurzame initiatieven, maar ook in het op een goede manier mobiliseren van nieuwe initiatieven. Daarvoor is het van belang dat de overheden en andere instanties meer aansluiting zoeken bij wat mensen beweegt om duurzame initiatieven te starten. Vroeger draaide alles om het eigen belang, maar tijden veranderen Om te achterhalen wat mensen motiveert is in drie fasen onderzoek gedaan. Uit bestaande literatuur 7 8 over klassieke business modellen blijkt dat mensen gemotiveerd worden door extrinsieke motieven zoals economische groei, macht, imago en reputatie. Daarnaast wordt verondersteld dat vertrouwen in eigen kennis en kunde en de mate waarin iemand gelooft in eigen invloed, bepalen of mensen ondernemend gedrag ontplooien. Meer recent onderzoek naar duurzame vormen van ondernemerschap toont daarentegen juist aan dat met name intrinsieke motieven die vanuit de persoon zelf komen meer van invloed zijn op ondernemerschap dan extrinsieke motivatie. Mogelijke verklaring hiervoor is dat wanneer mensen bij de intentie om een onderneming te starten autonomie, eigen verantwoordelijkheid en verbondenheid met anderen ervaren, meer intrinsiek gemotiveerd zijn om daadwerkelijk te starten. Daarnaast wordt vooral de laatste jaren steeds vaker verondersteld dat intrinsieke motivatie sterker van invloed is omdat mensen vanuit hun grote passie handelen. Passie krijgt in recent onderzoek 9 naar motivatie bij ondernemerschap steeds meer aandacht, omdat passie een stimulerend effect heeft om problemen en obstakels te overwinnen, waardoor mensen bereid zijn hun tijd en energie te investeren in activiteiten die niet direct het eigen belang dienen. Literatuuronderzoek naar de verschillende duurzame vormen van ondernemerschap heeft vervolgens ook inzicht gegeven in wat de onderliggende intrinsieke motieven zijn. Hieruit blijkt dat bij vrijwel alle vormen van duurzaam ondernemerschap het moreel verantwoordelijkheidsgevoel van mensen om bij te dragen aan een leefbare wereld en de behoefte om onbaatzuchtig het welzijn van anderen te verbeteren, motieven zijn voor duurzaam ondernemerschap. Maar ook passie en persoonlijke overtuigingen spelen een duidelijke rol. Duurzame groene ondernemers zijn bijvoorbeeld sterk toegewijd aan de omgeving. Doordat zij zo gepassioneerd zijn met betrekking tot het milieu, is bijvoorbeeld het nastreven van eigen rijkdom niet eens aanvaardbaar, als het negatieve invloed heeft op het milieu en de samenleving. Sociale ondernemers streven daarentegen vanuit hun idealisme naar sociale veranderingen en hervormingen. Kortom bij veel duurzame ondernemers gaat het dus niet alleen om goed te willen doen, maar vanuit een soort wereldverbeteraarsgevoel draait het bij velen meer nog om het hebben van maatschappelijke impact. Wat maakt een duurzaam initiatief wenselijk? Twee andere onderzoekers, Mair en Noboa 10, hebben ook onderzoek gedaan naar wat mensen aanzet tot duurzaam (sociaal) ondernemend gedrag. De belangrijkste aspecten van hun theorie

4 is dat stabiele individuele kenmerken en situationele factoren geen directe invloed hebben op intenties en gedrag, maar een indirecte invloed via gepercipieerde wenselijkheid en haalbaarheid. Bij gepercipieerde wenselijkheid kun je denken aan hoe aantrekkelijk je het vindt om een duurzaam initiatief te starten en bij gepercipieerde haalbaarheid gaat het erom in hoeverre iemand er van overtuigd is dat hij of zij een duurzaam initiatief kan starten. Mair en Noboa maken bij gepercipieerde wenselijkheid vervolgens onderscheid tussen emotionele motieven, zoals empathie, en cognitieve motieven, waaronder morele verantwoordelijkheid. Bij gepercipieerde haalbaarheid draait het om persoonlijke invloed en externe invloed, zoals sociale steun. Het model van Mair en Noboa is als uitgangspunt genomen voor de tweede fase van het onderzoek, het interviewen van veertien initiatiefnemers van bestaande NBMs. Zeven van de veertien initiatieven zijn landelijke initiatieven, waaronder Peerby, Women on Wings, Floow2, Greencrowd, Duurzom, Beebox en Foodsharing. De overige zeven initiatieven zijn Overijsselse initiatieven zoals Sporthal Luttenberg, Autodelen Zwolle, Binnenste Buiten Bos, Lucy in the Sky, Endebuurt, Groen&Wel en Duurzaam Hoonhorst. De tweede fase was bedoeld om te achterhalen wat de initiatiefnemers heeft gemotiveerd om een initiatief te starten, wat er voor zorgt dat ze doorgaan met het initiatief en wat de voorwaarden waren om te starten. In overeenstemming met de literatuur bleek uit de interviews dat passie ook een belangrijk motief is voor initiatiefnemers. Eén van de initiatiefnemers omschreef het als volgt: Dit is wat ik het liefste wil doen. Je werkt dan wel heel hard en je krijgt niet veel betaald. Maar wat je er voor terugkrijgt is dat je werkt voor iets waar je heel erg in gelooft. En dat zorgt er voor dat je niet overspannen raakt. Integendeel, het geeft je zelfs energie. Passie is echter meer dan alleen iets leuk vinden en er energie van krijgen; het heeft ook te maken met het gevoel betekenisvol willen zijn, waaraan sommige initiatiefnemers zelfs verslaafd bleken te zijn. Je voelt je een superheld, omdat je weet dat een ander met jouw idee nu eindelijk dat schilderijtje aan de muur krijgt. Maar de reden waarom passie zo expliciet benoemd wordt heeft ook te maken met het feit dat passie een stimulerend effect lijkt te hebben op het positief kunnen omgaan met tegenslagen. Het vergroot de wilskracht van de initiatiefnemers. Naast passie blijken persoonlijke normen, waarden en overtuigingen een soort overkoepelend motief. De behoefte om een initiatief te starten wordt vergroot wanneer de huidige (maatschappelijke) situatie niet overeenkomt met eigen overtuigingen en idealen of wanneer mensen zich sterk verbonden voelen met de omgeving en zien dat mensen in de omgeving hulp nodig hebben. Bij alle initiatiefnemers bleek sprake te zijn van het streven naar consensus tussen eigen normen, waarden en overtuigingen en wat ze in de maatschappij ervaren. Ik vind het echt een schandaal dat er mensen op deze wereld honger lijden, laat staan er mogelijk door dood gaan. In de tijd waarin we leven vind ik dat echt niet kunnen. En dan zijn er allerlei mogelijkheden en mijn initiatief is dan een

5 route die prettig voelt voor mij. Geld, tijd en andere factoren die het bestaan van een duurzaam initiatief voorspellen Wie denkt dat geld nog altijd een rol speelt, heeft gelijk. De vraag is echter welke rol. De geïnterviewde initiatiefnemers bevestigen allemaal dat persoonlijke rijkdom geen doel op zich is. Geld blijkt bij initiatiefnemers vooral een middel te zijn voor bedrijfscontinuïteit, doorontwikkeling en voor levensonderhoud. Dat laatste blijkt een soort basisvoorwaarde, net zoals voldoende tijd. Als ik zeker zou zijn dat ik elke maand een bedrag zou ontvangen waarmee ik mijn gezin zou kunnen onderhouden, dan zou ik mij volledig inzetten voor dit soort initiatieven. In de derde en laatste fase van het onderzoek is nogmaals op grote schaal getoetst wat de motieven zijn voor het initiëren van duurzame initiatieven. Alleen ditmaal was het doel te onderzoeken of er onderscheid gemaakt kan worden tussen wat initiatiefnemers en potentiële initiatiefnemers motiveert om een duurzaam initiatief te starten. Belangrijkste bevinding uit dit deel is dat er verschillen lijken te zijn tussen initiatiefnemers en niet- initiatiefnemers. De resultaten uit de online vragenlijst laten zien dat bepaalde factoren zoals het hebben van voldoende geld en vertrouwen uit de omgeving, sterker van invloed zijn op potentiële initiatiefnemers dan op initiatiefnemers van bestaande duurzame initiatieven. Zo blijkt dat mensen die nog moeten starten met een initiatief meer behoefte lijken te hebben aan voldoende financiële zekerheid en vertrouwen vanuit de omgeving. Terwijl initiatiefnemers van bestaande initiatieven zich daar niet meer zo druk over maken. Zij vertrouwen daarentegen veel meer op hun eigen kennis en kunde en vinden vooral steun door samen te werken met anderen. De resultaten komen daarmee overeen met de literatuur, zoals het VNG rapport 11 dat beschrijft dat drie van de zes drempels die mensen tegenhouden om een initiatief te starten en succesvol voort te zetten, te maken hebben met sociale steun in de vorm van aandacht, erkenning of betrokkenheid. Is het een kwestie van persoonlijkheid of procesmatig gedrag? Ook als het gaat om wat mensen motiveert om een duurzaam initiatief te starten, zijn er verschillen in prioritering aan te wijzen tussen potentiële initiatiefnemers en de initiatiefnemers. Bij beide groepen zijn passie en betekenisvol zijn voor anderen belangrijke motieven. Echter, het belangrijkste motief voor potentiële initiatiefnemers is het doen van dingen conform eigen normen, waarden en overtuigingen en daarbij het liefst dingen doen onafhankelijk van anderen. Hoewel het goed is te weten dat deze verschillen er zijn, roept het ook gelijk vragen op. Want waarom zijn nou juist deze motieven belangrijk voor potentiële initiatiefnemers? Een eerste mogelijke verklaring hiervoor is dat potentiële initiatiefnemers zich nog in een fase bevinden waarin bewustzijn zich ontwikkeld en mensen vooral geactiveerd worden door situaties die niet conform hun eigen normen, waarden en overtuigingen zijn. Initiatiefnemers zijn mogelijk deze fase al voorbij. Er is bij hen al sprake van bewustzijn en zij willen dan ook daadwerkelijk aan de slag. Niet alleen om een situatie te verenigen met hun persoonlijke waarden, maar ook op basis van hun gevoel. Een tweede verklaring is dat de verschillen

6 ontstaan door verschil in persoonlijkheid. Neem als voorbeeld de behoefte aan financiële zekerheid. Al eerder werd aangegeven dat potentiële initiatiefnemers sterker de behoefte hebben aan financiële zekerheid. Het zou kunnen zijn dat naarmate een idee concreter wordt, de behoefte aan voldoende financiële zekerheid meer naar de achtergrond verschuift (proces). Of dat mensen voor wie geld minder een issue is, vaker ook echt hun idee uitvoeren (persoonlijkheid). We moeten echter niet vergeten dat ook andere omstandigheden hier een rol kunnen spelen, zoals het hebben van een grote financiële buffer of een partner met een stabiel inkomen dat hoog genoeg is. Een groot maatschappelijk verantwoordelijkheidsgevoel vergroot de intentie Tot slot toont het onderzoek ook motivatie- verschillen aan tussen mensen met en zonder intentie om in de toekomst bij te dragen aan een duurzaam initiatief. Bij mensen met een intentie om een duurzaam initiatief te starten speelt het maatschappelijk verantwoordelijkheidsgevoel een grote rol. Je maatschappelijk verantwoordelijk voelen en willen bijdragen aan het oplossen van problemen scoort bij deze groep in vergelijking met mensen zonder intentie of twijfelaars een stuk hoger. Daarmee wordt eigenlijk bevestigd wat in de literatuur al werd verondersteld, namelijk dat maatschappelijk impact willen hebben niet alleen een motief is voor het starten van een duurzaam initiatief, maar mogelijk de intentie van mensen kan vergroten om in de toekomst een duurzaam initiatief te starten. Wat kunnen we nu concluderen? De reden waarom er onderzoek is gedaan naar motieven om Nieuwe Business Modellen te starten, was omdat met kennis over motivatie potentiële initiatiefnemers beter gestimuleerd kunnen worden. Uit dit onderzoek blijkt dat er meerdere factoren mensen aanzetten tot het starten van een duurzaam initiatief en dat deze motieven verschillen tussen initiatiefnemers en potentiële initiatiefnemers: Overzicht belangrijkste motieven Initiatiefnemers Potentiële initiatiefnemers Impact willen hebben Persoonlijke normen, en het oplossen van waarden en overtuigingen problemen Voor beide groepen zijn passie en betekenisvol willen zijn belangrijke motieven, maar dit geldt wel in sterkere mate voor initiatiefnemers Conclusie: maatschappelijk belang vs. eigen belang bepaalt het al dan niet doorzetten van het initiatief. Het bovenstaand overzicht laat zien dat er een verschil is tussen maatschappelijk belang en eigen belang. Waar bij initiatiefnemers het maatschappelijk belang voorop staat, scoren potentiële initiatiefnemers juist hoog op persoonlijke normen, waarden en overtuigingen. Maar voor beide groepen heeft het belang om een duurzaam initiatief te starten te maken met het bereiken van consensus tussen eigen normen, waarden en overtuigingen en wat we om ons heen in de wereld zien. Het verschil lijkt vooral te zitten in het proces. Waar potentiële initiatiefnemers vooral gericht zijn op wat zij persoonlijk belangrijk vinden (eigen belang), benadrukken initiatiefnemers meer het maatschappelijk belang. Overheden en andere instanties zouden dus mensen verschillend kunnen benaderen op basis van hun beleving. Daarnaast blijkt dat het stimuleren van mensen

7 om een initiatief te starten ook te maken heeft met invloed proces en persoonlijkheid op motivatie te bepalen. het wegnemen van zoveel mogelijk drempels, zoals voldoende geld voor levensonderhoud en beschikbare tijd. Overzicht belangrijkste voorwaarden Initiatiefnemers Potentiële initiatiefnemers Persoonlijke invloed en Vertrouwen en steun van samenwerken anderen Financiële zekerheid speelt een belangrijkere rol voor potentiële initiatiefnemers dan voor initiatiefnemers. Conclusie: intern vertrouwen vs. externe zekerheden spelen een rol bij het al dan niet doorzetten van het initiatief. Hoewel de resultaten van het motivatie- onderzoek veronderstellen dat potentiële initiatiefnemers meer behoefte hebben aan zekerheden dan initiatiefnemers, zou vervolgonderzoek inzicht kunnen geven of dit een gevolg is van persoonlijkheid of proces. Die informatie is belangrijk zodat er gericht advies gegeven kan worden hoe bijvoorbeeld overheden of andere instanties duurzame initiatieven kunnen ondersteunen. Proces of persoonlijkheid Proces Persoonlijkheid Verschil in motivatie Verschil in motivatie hangt hangt af van waar men af van verschil in zich in het proces van persoonlijkheid (bijv. ondernemerschap behoefte aan zekerheid, bevindt (idee vs risico nemen, kansen zien realisatie) of juist beren op de weg) Conclusie: vervolgonderzoek noodzakelijk om

8 Referenties 1 IPCC. (2014). Climate Change 2014: impacts, adaptation, and vulnerability. Cambridge University Press. Retrieved from 2 Jonker, J. (2012). De zeven kenmerken van nieuwe businessmodellen. Management Executive, 10, Retrieved from 3 Jonker, J., Bijvoets, G., Blijleven, P., Dumortier, M., Franken, D., Hanssen, L., & Helvoort, J. Van. (2013). Nieuwe Business Modellen II; Niet alles van waarde is weerloos. (J. Jonker, Ed.). 4 Carsrud, A., & Brännback, M. (2011). Entrepreneurial Motivations: What do we still need to know? Journal of Small Business Management, 49(1), doi: /j x x 5 Brink, G. van den, & Schulz, M. (2013). Van eerste overheid naar eerst de burger. Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Retrieved from https://www.google.nl/#q=vng+rapport+eerst+de+burger 6 Hajer, M. (2011). De energieke samenleving. Op zoek naar een sturingsfilosofie voor een schone economie. Den Haag: Planbureau voor de Leefomgeving. Retrieved from 7 Elfving, J., Brännback, M., & Carsrud, A. (2009). Toward a contextual model of entrepreneurial intentions. In A. Carsrud & M. Brännback (Eds.), Understanding the entrepreneurial mind (pp ). Springer New York. doi: / _2 8 Eckhardt, J. T., & Shane, S. A. (2003). Opportunities and entrepreneurship. Journal of Management, 29(3), doi: / Cardon, M. S., Foo, M.- D., Shepherd, D., & Wiklund, J. (2012). Exploring the heart: Entrepreneurial emotion is a hot topic. Entrepreneurship Theory and Practice, 36(1), doi: /j x 10 Mair, J., & Noboa, E. (2003). Social entrepreneurship: How intentions to create a social enterprise get formed. Barcelona. Retrieved from E.pdf 11 Brink, G. van den, & Schulz, M. (2013). Van eerste overheid naar eerst de burger. Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Retrieved from https://www.google.nl/#q=vng+rapport+eerst+de+burger

9 Over de auteurs Loes Dijkhuis- Alferink is studente aan de Universiteit Twente. Tijdens haar studie arbeid- en organisatiepsychologie is haar fascinatie voor psychologische aspecten van duurzaam ondernemen ontstaan. In haar werk bij het Trendbureau Overijssel en haar eigen onderneming Koe in de Kost probeert ze duurzaam ondernemen te stimuleren, dan wel zelf uit te voeren. Het onderzoek voor haar master thesis naar motieven voor duurzame initiatieven dat ze onder leiding van Prof. dr. Jan Jonker heeft uitgevoerd is dan ook een mooie aanvulling op haar andere werkzaamheden. Jan Jonker is hoogleraar Duurzaam Ondernemen aan de Nijmegen School of Management van de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij is o.a. auteur van de groene bestseller Duurzaam Denken Doen (Kluwer, 2011), Werken aan de WEconomy (Kluwer, 2012) en Nieuwe Business Modellen: Samen werken aan Waardecreatie (Academic Service, 2014). Zijn onderzoek richt zich op nieuwe business modellen, strategie en organisatieverandering.

Wat beweegt initiatiefnemers van Nieuwe Business Modellen?

Wat beweegt initiatiefnemers van Nieuwe Business Modellen? Wat beweegt initiatiefnemers van Nieuwe Business Modellen? >> duurzame Een onderzoek naar motieven voor initiatieven Loes Dijkhuis-Alferink Master thesis Psychologie Universiteit Twente 2 Wat beweegt initiatiefnemers

Nadere informatie

Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen

Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen Bijeenkomst bij Eneco in kader van onderzoek naar Nieuwe Business Modellen De noodzaak om te veranderen is onmiskenbaar. Burgers, bedrijven en overheid zoeken naar

Nadere informatie

Hybride Bankieren: Geld voor gevorderden

Hybride Bankieren: Geld voor gevorderden Hybride Bankieren: Geld voor gevorderden Den Haag, 21 november 2014 Nijmegen School of Management Jos Reinhoudt Patrick Schaap, Chriss van Pul Maarten Kros, Meike Kool Siham Soulami, Ceça Tosic Nahim Elsharif

Nadere informatie

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur:

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage <Naam onderwijsinstelling> Datum: Opdrachtgever: Auteur: HPC-O 1 HPC-O Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur: 24 april 2008 drs M.G. Wildschut HPC-O

Nadere informatie

Voorwaarden die verandering in een organisatie bevorderen.

Voorwaarden die verandering in een organisatie bevorderen. De servicekwaliteit van uw restaurant of hotel verbeteren betekent starten met een veranderingsproces Prof. Em. Dr. W. Faché Klantentevredenheid is voor elke onderneming van fundamenteel belang. Immers

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

Business Continuity Management conform ISO 22301

Business Continuity Management conform ISO 22301 Business Continuity Management conform ISO 22301 Onderzoek naar effecten op de prestaties van organisaties Business continuity management gaat over systematische aandacht voor de continuïteit van de onderneming,

Nadere informatie

Skill Session TU/e 9-12-15: 9-12 uur

Skill Session TU/e 9-12-15: 9-12 uur Skill Session TU/e 9-12-15: 9-12 uur Op verzoek van deelnemers is deze powerpoint ter beschikking gesteld enkel voor eigen gebruik. Niets uit deze presentatie mag worden gereproduceerd en/of vermenigvuldigd

Nadere informatie

Onderzoek naar de werving en het behoud van vrijwilligers toegepast op de theorie van Psychologisch Eigenaarschap.

Onderzoek naar de werving en het behoud van vrijwilligers toegepast op de theorie van Psychologisch Eigenaarschap. Onderzoek naar de werving en het behoud van vrijwilligers toegepast op de theorie van Psychologisch Eigenaarschap. Master thesis onderzoek van Mandy Ziel, Merel van der Mark & Chrisje Seijkens. Universiteit

Nadere informatie

VRAGENLIJST JOnG. Mail het formulier met jouw antwoorden naar Dionne Neven (Regioadviseur MKB Limburg): Neven@mkblimburg.nl

VRAGENLIJST JOnG. Mail het formulier met jouw antwoorden naar Dionne Neven (Regioadviseur MKB Limburg): Neven@mkblimburg.nl VRAGENLIJST JOnG JOnG is een initiatief van en voor jonge ondernemers. Tot de doelgroep behoren Ondernemers in de eerste 5 jaar van hun ondernemerschap. JOnG stelt zich tot doel de individuele ondernemers

Nadere informatie

Voorwoord. Erik Sterk Guido Walraven

Voorwoord. Erik Sterk Guido Walraven Voorwoord Erik Sterk Guido Walraven Ondernemende burgers in lokale gemeenschappen kunnen sociale, economische en ecologische impact hebben, zo is de laatste jaren steeds duidelijker geworden. De verschillende

Nadere informatie

INTERVIEWPROTOCOL KLAVERBBLAD BUSINESS MODEL CANVAS

INTERVIEWPROTOCOL KLAVERBBLAD BUSINESS MODEL CANVAS Landelijke Database Nieuwe Business Modellen in de WEconomy INTERVIEWPROTOCOL KLAVERBBLAD BUSINESS MODEL CANVAS Versie: 08 augustus 2015 INTRODUCTIE In Nederland zijn honderden, misschien wel duizenden

Nadere informatie

Rapport Intake Loopbaantraject

Rapport Intake Loopbaantraject Rapport Intake Loopbaantraject Naam Adviseur Jan Voorbeeld Adviseur van Organisatie Datum 20/02/2015 Inleiding In het kader van een loopbaantraject hebt u een tweetal vragenlijsten ingevuld die u inzicht

Nadere informatie

ZORG om ZORG Anders leren organiseren in tijden van transitie

ZORG om ZORG Anders leren organiseren in tijden van transitie ZORG om ZORG Anders leren organiseren in tijden van transitie 26.11.14, Veroz Jaarcongres ABN-AMRO Amsterdam Prof. Dr. Jan Jonker Nijmegen School of Management Radboud University Nijmegen www.nieuwebusinessmodellen.info

Nadere informatie

De impact van o.a. Balkenende IV en Rutte I & II moeten nog echt komen. 02-04-14. Een maatschappij met onzekere opgaven BEZUINIGEN?

De impact van o.a. Balkenende IV en Rutte I & II moeten nog echt komen. 02-04-14. Een maatschappij met onzekere opgaven BEZUINIGEN? Duurzaamheid Organiseren Over Ondernemerschap Nieuwe Business Modellen en Transitie Provinciehuis 04.04.14, Utrecht Prof. Dr. Jan Jonker Nijmegen School of Management Radboud University Nijmegen www.nieuwebusinessmodellen.info

Nadere informatie

Naar nieuwe verhoudingen in het sociale domein: De facilitering van burgerinitiatieven. Bas Denters Hoogleraar Bestuurskunde Universiteit Twente

Naar nieuwe verhoudingen in het sociale domein: De facilitering van burgerinitiatieven. Bas Denters Hoogleraar Bestuurskunde Universiteit Twente Naar nieuwe verhoudingen in het sociale domein: De facilitering van burgerinitiatieven Bas Denters Hoogleraar Bestuurskunde Universiteit Twente 1 Crisis van sociaal beleid (2008) Tragiek van sociaal beleid:

Nadere informatie

Landelijke Database Nieuwe Business Modellen

Landelijke Database Nieuwe Business Modellen WEBSITES, LES-, WERK- & LEES- MATERIALEN Landelijke Database Nieuwe Business Modellen Status 10 augustus 2015 Inleiding Per 1 september 2015 start het project Landelijke Database Nieuwe Business Modellen

Nadere informatie

Motieven en persoonlijkheid. Waarom doen mensen de dingen die ze doen?

Motieven en persoonlijkheid. Waarom doen mensen de dingen die ze doen? Motieven en persoonlijkheid Waarom doen mensen de dingen die ze doen? Motivatie psychologen vragen: Waarom doen mensen de dingen die ze doen? Motivatiepsychologen zoeken naar de motieven, de drijfveren

Nadere informatie

Informatie over de deelnemers

Informatie over de deelnemers Tot eind mei 2015 hebben in totaal 45558 mensen deelgenomen aan de twee Impliciete Associatie Testen (IATs) op Onderhuids.nl. Een enorm aantal dat nog steeds groeit. Ook via deze weg willen we jullie nogmaals

Nadere informatie

Project Landelijke Database NBMs in de WEconomy

Project Landelijke Database NBMs in de WEconomy DOCENTENINSTRUCTIE Project Landelijke Database NBMs in de WEconomy V3, 1 september 2015 Hierbij een korte handleiding voor docenten die met hun studenten gaan werken in het kader van het project Landelijke

Nadere informatie

31-10-13. Werken aan de WEconomy Benelux Conferentie 21 oktober 2013 - Apeldoorn. Welkom bij een samenleving in transitie. Zo dachten we dat het zat

31-10-13. Werken aan de WEconomy Benelux Conferentie 21 oktober 2013 - Apeldoorn. Welkom bij een samenleving in transitie. Zo dachten we dat het zat Werken aan de WEconomy Benelux Conferentie 21 oktober 2013 - Apeldoorn Prof. Dr. Jan Jonker Hoogleraar Duurzaam Ondernemen Nijmegen School of Management Radboud University Nijmegen Welkom bij een samenleving

Nadere informatie

Geven en ontvangen van steun in de context van een chronische ziekte.

Geven en ontvangen van steun in de context van een chronische ziekte. Een chronische en progressieve aandoening zoals multiple sclerose (MS) heeft vaak grote consequenties voor het leven van patiënten en hun intieme partners. Naast het omgaan met de fysieke beperkingen van

Nadere informatie

Wereldproblemen te lijf met business modellen

Wereldproblemen te lijf met business modellen INTERVIEW tekst: Maarten van der Schaaf Wereldproblemen te lijf met business modellen Marcello Palazzi behoort al decennia tot de voorhoede van het mondiale duurzame bedrijfsleven. Samen met Leen Zevenbergen

Nadere informatie

Luisteren: Elke taaluiting is relevant

Luisteren: Elke taaluiting is relevant Emma van Bijnen ADR Instituut 1 Luisteren: Elke taaluiting is relevant Niet de directe betekening van de bijdrage, maar de intentie van de spreker Er zijn ontelbaar veel verschillende dingen die partijen

Nadere informatie

Waardecreatie op scherp

Waardecreatie op scherp Inleiding Waardecreatie op scherp Focus voor verbetering van professionele dienstverlening Jos van Dam, strategisch adviseur Hoe kan het dat je levert wat is afgesproken en de klant toch niet helemaal

Nadere informatie

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015 MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN Ruysdael onderzoek 2015 Succes maak je samen Ruysdael is gespecialiseerd in innovatie van mens en organisatie. Vanuit de overtuiging dat je samen duurzame meerwaarde creëert.

Nadere informatie

Voorwaarden voor gedragsverandering

Voorwaarden voor gedragsverandering Voorwaarden voor gedragsverandering Naast het geven van adviezen of instructies (wat kan ik precies doen?) en het veranderen van de omgeving, indien mogelijk, (het wordt me gemakkelijk gemaakt) is het

Nadere informatie

De invloed van Vertrouwen, Relatietevredenheid en Commitment op Customer retention

De invloed van Vertrouwen, Relatietevredenheid en Commitment op Customer retention De invloed van Vertrouwen, Relatietevredenheid en Commitment op Customer retention Samenvatting Wesley Brandes MSc Introductie Het succes van CRM is volgens Bauer, Grether en Leach (2002) afhankelijk van

Nadere informatie

Rapportage Drijfveren. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

Rapportage Drijfveren. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: Rapportage Drijfveren Naam: Bea het Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea het Voorbeeld / 16.06.2015 / Drijfveren (QDI) 2 Wat motiveert jou? Wat geeft jou energie? Waardoor laat jij

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Samenleven > niet gelijk, maar gelijkwaardig > aantrekkelijke, ecologische woonstad > iedereen een eerlijke kans op de arbeidsmarkt Samenleven Mensen zijn niet allemaal gelijk, maar wel gelijkwaardig.

Nadere informatie

WEconomy Werkplaats. Initiatiefnemers Henry Mentink, Ellen van Dongen t Veerhuis, Varik 23-08-2015

WEconomy Werkplaats. Initiatiefnemers Henry Mentink, Ellen van Dongen t Veerhuis, Varik 23-08-2015 WEconomy Werkplaats Een open formule voor crowd-thinking en co-creatie, waarin de initiatiefnemers er borg voor staan, dat de kwaliteit in lijn is met de bron het werk van Prof. Jan Jonker, Radboud Universiteit

Nadere informatie

Motivatie: presteren? Of toch maar leren?

Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Arjan van Dam Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Een van de lastigste opgaven van managers is werken met medewerkers die niet gemotiveerd zijn. Op zoek naar de oorzaken van het gebrek aan motivatie,

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/112245

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Aan de raad AGENDAPUNT 3 Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Voorstel: 1. De kaders uit het beleidsplan 'Werken werkt!' vaststellen, zijnde: a. als doelstellingen: - het bevorderen van de mogelijkheden

Nadere informatie

Pedagogisch contact. Verbondenheid door aanraken. De lichamelijkheid van pedagogisch contact. Simone Mark

Pedagogisch contact. Verbondenheid door aanraken. De lichamelijkheid van pedagogisch contact. Simone Mark Pedagogisch contact Verbondenheid door aanraken Simone Mark Mag je een kleuter nog op schoot nemen? Hoe haal je vechtende kinderen uit elkaar? Mag je een verdrietige puber een troostende arm bieden? De

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

23-05-15. SAMENWERKEN Voedsel. Keten. Transitie ONZEKERE TIJDEN. ALLES IS ER, toch? Politics Markets. Society

23-05-15. SAMENWERKEN Voedsel. Keten. Transitie ONZEKERE TIJDEN. ALLES IS ER, toch? Politics Markets. Society SAMENWERKEN Voedsel. Keten. Transitie Greenport WestLand - OostLand 21.05.15, Bleiswijk Prof. Dr. Jan Jonker Nijmegen School of Management Radboud University Nijmegen Chaire Pierre de Fermat, TBS, Toulouse

Nadere informatie

Hoe autonomie-ondersteunend werkt een docent binnen honoursonderwijs? Tineke Kingma Elanor Kamans Marjolein Heijne-Penninga Marca Wolfensberger

Hoe autonomie-ondersteunend werkt een docent binnen honoursonderwijs? Tineke Kingma Elanor Kamans Marjolein Heijne-Penninga Marca Wolfensberger Hoe autonomie-ondersteunend werkt een docent binnen Tineke Kingma Elanor Kamans Marjolein Heijne-Penninga Marca Wolfensberger Fellow onderzoeker Adviseur en coördinator 2 Opzet onderzoekspresentatie 1.

Nadere informatie

Rapportage Zingeving. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 19.06.2015. Email:

Rapportage Zingeving. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 19.06.2015. Email: Rapportage Zingeving Naam: Bea Voorbeeld Datum: 19.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea Voorbeeld / 19.06.2015 / Zingeving (QZN) 2 Mens-zijn betekent verantwoordelijkheid nemen: het je ervan bewust zijn

Nadere informatie

Let s motivate the patient

Let s motivate the patient LET S MOTIVATE THE PATIENT Melissa.Ooms@Ugent.be Let s motivate the patient 1. Wat is motivatie? 2. Het belang van motivationele gespreksvoering (MG) 3. Theoretische achtergrond 4. Basisprincipes in MG

Nadere informatie

Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2016-2017

Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2016-2017 Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2016-2017 Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2016 Sociale ondernemingen spelen een steeds belangrijkere rol in de lokale economie. Bedrijven zoals Taxi Electric, The

Nadere informatie

Huiswerk, het huis uit!

Huiswerk, het huis uit! Huiswerk, het huis uit! Een explorerend onderzoek naar de effecten van studiebegeleiding op attitudes en gedragsdeterminanten en de bijdrage van de sociale- en leeromgeving aan deze effecten Samenvatting

Nadere informatie

Inhoud Wat is franchise... 3 Franchise is een vorm van samenwerking... 3 Taakverdeling franchisenemer en franchisegever... 3 Gemeenschappelijk doel

Inhoud Wat is franchise... 3 Franchise is een vorm van samenwerking... 3 Taakverdeling franchisenemer en franchisegever... 3 Gemeenschappelijk doel ` Wat is Franchise Inhoud Wat is franchise... 3 Franchise is een vorm van samenwerking... 3 Taakverdeling franchisenemer en franchisegever... 3 Gemeenschappelijk doel van de franchisenemer en franchisegever...

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

MAAK WERK VAN EEN INNOVATIEVE ORGANISATIECULTUUR IN UW KMO

MAAK WERK VAN EEN INNOVATIEVE ORGANISATIECULTUUR IN UW KMO DETAILED CURRICULUM MAAK WERK VAN EEN INNOVATIEVE ORGANISATIECULTUUR IN UW KMO Innovatie is noodzakelijk om in de huidige hyper-competitieve, internationale en volatiele markt continuïteit te kunnen verzekeren.

Nadere informatie

Beinvloeding van glossylezers door middel van persuasive design.

Beinvloeding van glossylezers door middel van persuasive design. Beinvloeding van glossylezers door middel van persuasive design. Fleur Bukman User Experience Design - Seminar CMD - jaar 3 Studentnummer: 1618817 Docent: Hans Kemp Mei 2015 1 Inhoudsopgave Inleiding 3

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers Iedereen sterk Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers JANUARI 2016 Veranderen moet veranderen Verandering is in veel gevallen een top-down proces. Bestuur en management signaleren

Nadere informatie

SLOW & QUICK SCAN COPE 7

SLOW & QUICK SCAN COPE 7 Onderstaand treft u zowel een SLOW als een QUICK SCAN aan voor uw organisatie volgens de COPE 7 organisatie principes. De SLOW SCAN: Als uw antwoord op een hoofdvraag NEE betreft, dan scoort u 0 punten

Nadere informatie

Hoog tijd voor een écht duurzame landbouw

Hoog tijd voor een écht duurzame landbouw nnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn... Hoog tijd voor een écht duurzame landbouw een visie over de hervormingen in de landbouw Oktober 2013 nnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn... Inleiding Landbouwbeleid heeft grote invloed op

Nadere informatie

Voor Ondernemers Door Ondernemers in Groningen. Vodo50. Groningen, september 2014 Martijn van der Tuin

Voor Ondernemers Door Ondernemers in Groningen. Vodo50. Groningen, september 2014 Martijn van der Tuin Voor Ondernemers Door Ondernemers in Groningen Vodo50 Groningen, september 2014 Martijn van der Tuin Aanleiding Nederland en Groningen moeten het voor de groei van de economie vooral hebben van actieve

Nadere informatie

Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting

Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting Quality needs diversity 1. Inleiding Deze richtlijnen zijn een uitwerking van de kernwaarde Ruimte voor talent en groei voor iedereen, onderdeel

Nadere informatie

Test: carrière-ankers

Test: carrière-ankers Test: carrière-ankers Wat is de reden dat je werkt? Wat motiveert je in je werk? Welke elementen moeten je werk bevatten om het je echt naar de zin te maken zodat je met plezier en productief kunt functioneren?

Nadere informatie

Over PS in foodservice Wie wij zijn Onze cijfers, cultuur & mensen

Over PS in foodservice Wie wij zijn Onze cijfers, cultuur & mensen Over PS in foodservice Wie wij zijn Onze cijfers, cultuur & mensen Vacature & profiel Senior Account Manager PS België Competenties Senior Account Manager PS België Wat biedt PS jou Procedure Bij PS in

Nadere informatie

Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010

Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010 Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010 Tanja Goense 16 September 2010 Programma Even voorstellen Opzet onderzoek Bevindingen Samengevat Foodforthought

Nadere informatie

Wat motiveert u in uw werk?

Wat motiveert u in uw werk? Wat motiveert u in uw werk? Begin dit jaar heeft u kunnen deelnemen aan een online onderzoek naar de motivatie en werktevredenheid van actuarieel geschoolden. In dit artikel worden de resultaten aan u

Nadere informatie

Bedrijfsopvolging binnen of buiten Familieverband Mirjam van Praag Hoogleraar Ondernemerschap en organisatie (UvA) Wetenschappelijk directeur ACE

Bedrijfsopvolging binnen of buiten Familieverband Mirjam van Praag Hoogleraar Ondernemerschap en organisatie (UvA) Wetenschappelijk directeur ACE Bedrijfsopvolging binnen of buiten Familieverband Mirjam van Praag Hoogleraar Ondernemerschap en organisatie (UvA) Wetenschappelijk directeur ACE SIRET jaarcongres 13-9-2013 Amsterdam Actueel Oud-ondernemers

Nadere informatie

Veelgestelde vragen. Algemeen. 1. Waarom is de IGNITE Award opgezet?

Veelgestelde vragen. Algemeen. 1. Waarom is de IGNITE Award opgezet? Veelgestelde vragen Algemeen 1. Waarom is de IGNITE Award opgezet? Nederland kent naar schatting tussen de 3000 en 4000 social enterprises, een relatief kleine maar groeiende sector, met groot potentieel.

Nadere informatie

Bijlage 1: Vragenlijst factoren en items

Bijlage 1: Vragenlijst factoren en items Bijlage 1: Vragenlijst factoren en items Factoren Alle studenten die zich vooraanmelden via Studielink krijgen een online vragenlijst aangeboden via een link die in de aanmeldingsprocedure van Studielink

Nadere informatie

Nationale DenkTank 2014 Big Data Academy

Nationale DenkTank 2014 Big Data Academy Big Data Academy Achtergrond en uitwerking Big Data Academy (BDA) Management Summary Oplossing [Twintig] deelnemers waarvan [80%] masterstudenten en PhD s en[20%] werknemers die voldoen aan de voorkenniseisen

Nadere informatie

Jaarprogramma Duurzame Inzetbaarheid 2015

Jaarprogramma Duurzame Inzetbaarheid 2015 Jaarprogramma Duurzame Inzetbaarheid 2015 Transvorm Michiel van den Heuvel 1 1. Inleiding In 2014 hebben we weer diverse activiteiten uitgevoerd in kader van het programma Duurzame Inzetbaarheid. Niet

Nadere informatie

Strategische vernieuwing

Strategische vernieuwing Strategische vernieuwing in grote Nederlandse ondernemingen Hoe vangt een koe een haas? Strategische Vernieuwing: Revitalisatie versus Transformatie in Multi-unit unit-ondernemingen Prof. dr. H.W. Volberda

Nadere informatie

Experience Tracker is de eerste praktische tool op dit vlak in Vlaanderen en vermoedelijk ook in Europa. Deze tool zal zorgen dat:

Experience Tracker is de eerste praktische tool op dit vlak in Vlaanderen en vermoedelijk ook in Europa. Deze tool zal zorgen dat: De opportuniteit In de huidige productmaatschappij hebben consumenten doorgaans de keuze uit een ruim assortiment producten om een bepaalde behoefte te bevredigen. Bijgevolg is het product op zich niet

Nadere informatie

GEZAMENLIJK PROGRAMMEREN. A-team Leefbaarheid en voorzieningen Provincie GELDERLAND 18 april 2013 Jolanda Bekker

GEZAMENLIJK PROGRAMMEREN. A-team Leefbaarheid en voorzieningen Provincie GELDERLAND 18 april 2013 Jolanda Bekker GEZAMENLIJK PROGRAMMEREN A-team Leefbaarheid en voorzieningen Provincie GELDERLAND 18 april 2013 Jolanda Bekker Wie zijn wij? Introductie op Gezamenlijk Programmeren Plan van Aanpak voor Gezamenlijk Programmeren

Nadere informatie

Uitdagende relaties. Arno Willems Marlou Severins

Uitdagende relaties. Arno Willems Marlou Severins Uitdagende relaties Arno Willems Marlou Severins Een promotie-project vanuit MFCG-Limburg (Koraalgroep) met: Prof. dr. Petri Embregts (AWVB, Tranzo, Tilburg University) Prof.dr. Anna Bosman (Radboud University,

Nadere informatie

Innovatiegedrag van midden- en kleinbedrijf. Kenniskring. Innovatief. ondernemen & risicomanagement. Drs. Rob Heine

Innovatiegedrag van midden- en kleinbedrijf. Kenniskring. Innovatief. ondernemen & risicomanagement. Drs. Rob Heine Innovatiegedrag van midden- en kleinbedrijf Kenniskring Innovatief ondernemen & risicomanagement Drs. Rob Heine Senior-docent faculteit People & Business Management, Hogeschool Zuyd Lid kenniskring Innovatief

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (summary in Dutch)

Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) Relatiemarketing is gericht op het ontwikkelen van winstgevende, lange termijn relaties met klanten in plaats van het realiseren van korte termijn transacties.

Nadere informatie

De uitdaging die accountability heet Scherpere keuzes maken en meer impact realiseren

De uitdaging die accountability heet Scherpere keuzes maken en meer impact realiseren De uitdaging die accountability heet Scherpere keuzes maken en meer impact realiseren Onderzoek Accountability & data : Inzichten, conclusies en aanbevelingen Amsterdam, augustus 2014 Dit document bevat

Nadere informatie

Vier Trends rond Regio Zwolle. Hans Peter Benschop Trendbureau Overijssel Zwolle, 31 oktober 2014

Vier Trends rond Regio Zwolle. Hans Peter Benschop Trendbureau Overijssel Zwolle, 31 oktober 2014 Vier Trends rond Regio Zwolle Hans Peter Benschop Trendbureau Overijssel Zwolle, 31 oktober 2014 1. Waar verdienen we ons geld? In de Stad (maar ga niet te makkelijk uit van trends) Aan de ene kant Dynamiek

Nadere informatie

Beken Kleur Gooi je troeven op tafel. handleiding

Beken Kleur Gooi je troeven op tafel. handleiding Beken Kleur Gooi je troeven op tafel handleiding Deze tool werd ontwikkeld door het Flanders DC Kennis centrum aan Antwerp Management School. Het is gebaseerd op het onderzoeksrapport Dominante denkkaders

Nadere informatie

De kenniswerker. Prof. Dr. Joseph Kessels. Leuven 31 mei 2010

De kenniswerker. Prof. Dr. Joseph Kessels. Leuven 31 mei 2010 De kenniswerker Prof. Dr. Joseph Kessels Leuven 31 mei 2010 Is werken in de 21 ste eeuw een vorm van leren? Het karakter van het werk verandert: Van routine naar probleemoplossing Van volgend naar anticiperend

Nadere informatie

ONDERHANDELEN 1 SITUATIE 2 TEST. prof. dr. W.F.G. Mastenbroek

ONDERHANDELEN 1 SITUATIE 2 TEST. prof. dr. W.F.G. Mastenbroek ONDERHANDELEN prof. dr. W.F.G. Mastenbroek 1 SITUATIE Iedereen onderhandelt. Op het werk en thuis - verschillende meningen, botsende belangen - het is de normaalste zaak van de wereld. Overal waar mensen

Nadere informatie

Green Deal Elektrisch vervoer

Green Deal Elektrisch vervoer Green Deal Elektrisch vervoer Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder handelende in haar of zijn hoedanigheid

Nadere informatie

Waste Away Challenge. www.urbanseeds.nl. www.urbanseeds.nl urbanseeds_nl urbanseeds.nl. T e l : 0 6 4 4 0 6 2 4 2 1

Waste Away Challenge. www.urbanseeds.nl. www.urbanseeds.nl urbanseeds_nl urbanseeds.nl. T e l : 0 6 4 4 0 6 2 4 2 1 www.urbanseeds.nl Waste Away Een afvalstrijd tussen middelbare scholen www.urbanseeds.nl urbanseeds_nl urbanseeds.nl T e l : 0 6 4 4 0 6 2 4 2 1 Waste Away De Waste Away is het startpunt voor middelbare

Nadere informatie

Het imago van de Bibliotheek. Rapportage Biebpanel

Het imago van de Bibliotheek. Rapportage Biebpanel Het imago van de Bibliotheek Rapportage Biebpanel Dit document bevat een compacte rapportage van het in november-december 2013 gehouden Biebpanel-onderzoek naar het imago van de Bibliotheek. 11 april 2014

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

Dr. Greta Noordenbos, Klinische Psychologie, Universiteit Leiden

Dr. Greta Noordenbos, Klinische Psychologie, Universiteit Leiden Na een vlotgeschreven en informatief eerste hoofdstuk van Els Verheyen waarin de belangrijkste kenmerken, gevolgen en behandelingen van eetstoornissen worden behandeld, gaat Karolien Selhorst uitvoerig

Nadere informatie

Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren

Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren Ineke van den Berg, Magda Ritzen & Albert Pilot Universiteit

Nadere informatie

Maaike Rodenburg. maaikerodenburg@hotmail.com. 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4

Maaike Rodenburg. maaikerodenburg@hotmail.com. 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4 Maaike Rodenburg maaikerodenburg@hotmail.com 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4 1 In totaal zijn alle 38 supporters van Cittaslow Midden-Delfland uitgenodigd om deel te nemen

Nadere informatie

VOORBIJ DUURZAME INZETBAARHEID! Verantwoord aan de slag met oudere werknemers Dr. Annet de Lange. Official sponsor: Partners: WWW.OVERDI.

VOORBIJ DUURZAME INZETBAARHEID! Verantwoord aan de slag met oudere werknemers Dr. Annet de Lange. Official sponsor: Partners: WWW.OVERDI. VOORBIJ DUURZAME INZETBAARHEID! Verantwoord aan de slag met oudere werknemers Dr. Annet de Lange Official sponsor: Partners: Agenda 1. Ouder worden op het werk: wat denkt u zelf? 2. Ouder worden op het

Nadere informatie

EFFECTIEF LEIDERSCHAP IN DE NIEUWE ECONOMIE

EFFECTIEF LEIDERSCHAP IN DE NIEUWE ECONOMIE EFFECTIEF LEIDERSCHAP IN DE NIEUWE ECONOMIE De markt van morgen In de markt van morgen hebben we te maken met bewuste consumenten. Verzet tegen de oude economie groeit en bereikt een momentum waarbij je

Nadere informatie

TMA Talentenanalyse. Kandidaat-rapportage samenvatting. Demo Kandidaat 29 augustus 2011

TMA Talentenanalyse. Kandidaat-rapportage samenvatting. Demo Kandidaat 29 augustus 2011 TMA Talentenanalyse Kandidaat-rapportage samenvatting Demo Kandidaat 29 augustus 2011 Waddenring 24 2993 VE Barendrecht T 0180 848044 I www.priman.nl E info@priman.nl Inhoudsopgave: 1. Inleiding 3 2. Betekenis

Nadere informatie

Denktank beroepskrachten & vrijwilligers over de waarde van vrijwilligerswerk

Denktank beroepskrachten & vrijwilligers over de waarde van vrijwilligerswerk Denktank beroepskrachten & vrijwilligers over de waarde van vrijwilligerswerk Rapport gebaseerd op de resultaten van een documentanalyse en enquête binnen de pedagogische civil society Hoe te verwijzen

Nadere informatie

VERTROUWELIJK. Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg

VERTROUWELIJK. Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg VERTROUWELIJK Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg School: Opleiding: Klas: Fontys Economische Hogeschool Tilburg Communicatie 1CD E-mail: jotamdveer@home.nl Studentnummer:

Nadere informatie

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 Circulaire gebiedsontwikkeling Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 Circulaire werkmilieus

Nadere informatie

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT)

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) 1. Opzet van het onderzoek 2. Resultaten en conclusies 3. Discussie Vraagstelling 1. Welke omvang heeft intersectorale

Nadere informatie

Energieresultaten Organisatie X Maandag 15 juni 2015

Energieresultaten Organisatie X Maandag 15 juni 2015 Energieresultaten Organisatie X Maandag 15 juni 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding pag. 3 1.1 Wat meet de scan? 1.2 Hoe is de scan opgebouwd? 1.3 Doel van de scan 1.4 Groepsresultaat 2. Productiviteit pag.

Nadere informatie

Vertrouwelijk GROEPSRAPPORTAGE EINDMETING Voorbeeldteam Aantal deelnemers: 8 15-11-2015

Vertrouwelijk GROEPSRAPPORTAGE EINDMETING Voorbeeldteam Aantal deelnemers: 8 15-11-2015 Vertrouwelijk GROEPSRAPPORTAGE EINDMETING Voorbeeldteam Aantal deelnemers: 8 15-11-2015 1 Dit rapport geeft een overzicht op groepsniveau van hun bevlogenheid, energie- en stressbronnen en de gemiddelde

Nadere informatie

Mijn Natuurlijke Werk Stijl (NWS)

Mijn Natuurlijke Werk Stijl (NWS) Mijn Natuurlijke Werk Stijl (NWS) Gegevens van de referentiegroep: Uw unieke logincode: Bewaar deze code goed, u kan ze gebruiken voor het aanvragen van bijkomende rapporten. Copyright 2011-2013 Pontis

Nadere informatie

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU?

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? Thuis en op school heb je allerlei waarden meegekregen. Sommigen passen bij je, anderen misschien helemaal niet. Iedereen heeft waarden. Ken

Nadere informatie

Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap

Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap Resultaten onderzoek bij bedrijven (MKB) Hoe ondernemend en innovatief is uw organisatie? Woord vooraf Hoe ondernemend en innovatief is uw organisatie?

Nadere informatie

Figuur 1 Precede/Proceed Model

Figuur 1 Precede/Proceed Model Nederlandse samenvatting Benzodiazepinen zijn geneesmiddelen die vooral bij angstklachten en slaapstoornissen worden voorgeschreven. Ze vormen de op één na meest voorgeschreven middelen in Nederland. Tien

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

Wat we al weten Het onderzoek naar effecten van veranderingen in overheidssubsidies op geefgedrag is kort samengevat in onderstaande figuur.

Wat we al weten Het onderzoek naar effecten van veranderingen in overheidssubsidies op geefgedrag is kort samengevat in onderstaande figuur. Welke invloed hebben overheidsbezuinigingen op het geefgedrag van burgers? René Bekkers, r.bekkers@vu.nl Filantropische Studies, VU Amsterdam 10 november 2013 De participatiesamenleving in actie Het kabinet

Nadere informatie

MOTIVES, VALUES, PREFERENCES INVENTORY OVERZICHT

MOTIVES, VALUES, PREFERENCES INVENTORY OVERZICHT MOTIVES, VALUES, PREFERENCES INVENTORY OVERZICHT INTRODUCTIE De Motives, Values, Preferences Inventory () is een persoonlijkheidstest die de kernwaarden, doelen en interesses van een persoon in kaart brengt.

Nadere informatie

MBAprogramma. MBA in Innovation & Technology (MIT) Polytechnic College Suriname. TSM Business School Nederland. Lectoraat

MBAprogramma. MBA in Innovation & Technology (MIT) Polytechnic College Suriname. TSM Business School Nederland. Lectoraat MBAprogramma MBA in Innovation & Technology (MIT) Polytechnic College Suriname TSM Business School Nederland Lectoraat Duurzaamheid & Ondernemerschap Dr. Paul C. J. Linders 2 Inleiding In de afgelopen

Nadere informatie

Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1

Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1 Hoe gelukkig ben je? Geluk is een veranderlijk iets. Het ene moment kun je jezelf diep gelukkig voelen, maar het andere moment lijkt het leven soms maar een zware last. Toch is voor geluk ook een soort

Nadere informatie