2 e Inspiratiebijeenkomst over onderwijsconcepten. 9 oktober 2014 Kennisnet, Zoetermeer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "2 e Inspiratiebijeenkomst over onderwijsconcepten. 9 oktober 2014 Kennisnet, Zoetermeer"

Transcriptie

1 2 e Inspiratiebijeenkomst over onderwijsconcepten 9 oktober 2014 Kennisnet, Zoetermeer 1. Inleiding SSSR communitymanager Désirée Valten opent de bijeenkomst en heet de aanwezigen welkom. Zij geeft een toelichting op het programma met sprekers over onderwijsconcepten die de kwaliteit van het onderwijs en de gebouwenbenutting kunnen verbeteren en kunnen helpen bij het ontlasten van de OV-spits. Om zelf te ervaren wat het is om op afstand te leren, heeft Kennisnet ter voorbereiding op de bijeenkomst een flipping the classroom -les les gemaakt. Flipping is een populaire manier om het onderwijs flexibeler te maken: het omdraaien van instructie en interactie. Studenten kijken voorafgaand aan de les thuis instructiefilmpjes zodat er in de les meer tijd overblijft voor verwerking: Filmpje over leren op afstand ROC Zeeland https://www.youtube.com/watch?v=wujci3t4jwu Filmpje Wat is flipping the classroom https://www.youtube.com/watch?v=gb-cs6_sw2u Filmpjes met nadere uitleg over flipping Filmpje over MOOC https://www.youtube.com/watch?v=ew3gmgqczqc Op de vraag wie het huiswerk voor vandaag heeft gemaakt, steekt ongeveer de helft van de deelnemers de vinger op. De volgende spreker gaat verder waar het huiswerk is gestopt 2. Flexibel onderwijs door inzet ICT Mieke van Keulen is wegens ziekte verhinderd. Haar collega John Hanswijk neemt haar waar. Allereerst geeft hij een toelichting op Kennisnet: Kennisnet is een organisatie die tot doel heeft het stimuleren van ICT-gebruik in het onderwijs: Basisonderwijs Voorgezet onderwijs Middelbaar beroepsonderwijs Voor HBO en WO is er een soortgelijke organisatie: SURF. Kennisnet werkt samen met vooral de sectorraden (PO-raad, VO-raad, MBO-raad, etc.) en met OCW. Op de internetsite komen allerlei thema's aan bod, zoals invoering van tablets in het onderwijs. Kennisnet laat zich leiden door de vier P's: Personalisering Leerling centraal zetten, resultaten monitoren, op basis daarvan leerproces aanpassen. Bevorderen mediawijsheid Professionalisering Een goede docent maakt het verschil in het onderwijs, zij moeten zo goed mogelijk worden toegerust op hun werk. ICT-bekwaamheid en professionaliseren met ICT Presteren Opbrengstgericht werken, het verbeteren van rendement door betere stuurinformatie en meer transparantie. Realiseren van een kwalitatief goed onderwijsaanbod met ICT Probleemloos ICT-gebruik ICT kan alleen bijdragen aan personaliseren, professionaliseren en presteren als de randvoorwaarden kloppen. Bestuurders, managers en leraren moeten kunnen vertrouwen op probleemloos ICT-gebruik Om de kans van slagen van een ICT-project in het onderwijs groot te maken, moet aan vier bouwstenen zijn gewerkt: visie deskundigheid inhoud en toepassing infrastructuur Deze vier moeten met elkaar in balans zijn. Een succesvol ICT-project start met de visie en eindigt met de infrastructuur. In de praktijk gaat het vaak andersom: technisch gedreven invoering.

2 Wil je meer weten over Online leren in Balans? Klik op Vervolgens zijn een aantal praktijkvoorbeelden toegelicht van flexibel onderwijs in Nederland: Computersimulaties (Scheepvaart en Transport College) Leren op afstand (ROC Zeeland en ROC Westerschelde) MOOCs (massive online open courses) Online cursussen waarvoor niet betaald behoeft te worden; de begeleiding loopt via chats met de cursusleider Flipping the classroom Instructie vooraf; meer tijd voor beantwoording van vragen en begeleiding van de leerlingen Multimediale instructie (Albeda college) Digitale oefenprogramma's: rekenblokken/taalblokken Met ICT is het mogelijk om voor rijkere opdrachten te zorgen BPV-begeleiding aan stagiaires Maar de vraag is of online instructie ook meetelt als begeleide onderwijstijd (BOT). Kennisnet heeft samen met sambo~ict een online adviespunt ingesteld: MBO-scholen kunnen projecten daar aanmelden. Ministerie van OCW, Onderwijsinspectie en MBO-raad zijn nauw betrokken. Kennisnet is ook een tool aan het ontwikkelen waarmee je kunt doorrekenen wat de toepassing van ICT in het onderwijs kost en oplevert. Deze is binnenkort te vinden op In het Trendrapport ICT in het onderwijs 2014/2015 van Kennisnet, staan relevante technologische trends voor de komende jaren beschreven. De toelichting wordt afgesloten door de aanwezigen zelf op met 'kansen en ideeën die bij mij opkomen zijn...'. Handig om deze tool te kennen. Tot slot. Kennisnet is aan het reorganiseren vanwege een enorme korting op de subsidie. Hierdoor zullen de zaken anders gaan lopen, meer gericht op sectorraden en minder op individuele scholen. Mocht je een project gaan doen waar Kennisnet kan helpen, neem dan contact op met Chris Zintel:

3 3. Deltion College: Vier experimenten JaapJan Vroom en AnneMarie Versloot, beiden senior beleidsadviseur leren met ICT, geven een toelichting op vier experimenten van het Deltion College. Deltion is een ROC in Zwolle met studenten en één campus. Niet alle studenten zijn op hetzelfde moment in hetzelfde gebouw aanwezig, maar er is wel een toename te verwachten door ophoging van de urennorm. Deltion heeft scenario's ingebracht hoe ICT kan worden ingezet in de les, en hoe ervoor gezorgd kan worden dat het begeleide onderwijstijd is. Die scenario's zijn voorgelegd aan Kennisnet en daarop is ook advies gegeven. Die adviezen zijn besproken in het college van bestuur. Het college van bestuur heeft daarna de ruimte gegeven dit verder uit te werken. Voordat e.e.a. kan worden ingezet binnen het onderwijs, worden de komende periode pilots gestart waarbij de kwaliteit nauwlettend zal worden onderzocht, want 'de kwaliteit moet gewoon goed zijn'. Uiteraard moet worden gehandeld volgens de visie van het ministerie: 'De visie is dat het primair aan de school is om te bepalen wat goed onderwijs is, wat goede begeleiding en ondersteuning is.' en 'De urennorm staat in functie van de kwaliteit.' Deltion is dus op zoek naar een manier om, met de ministeriële visie als uitgangspunt, een nieuw onderwijsprogramma op te stellen. Er is een menukaart ontwikkeld om de leraren te ondersteunen bij het maken van keuzes: waar? wanneer? hoe? wie? Er wordt gestart met vier pilots: a. online BPV-begeleiding b. afstandsleren c. thuisles d. blended leren a. Online BPV-begeleiding Voor het team verpleegkunde geldt dat er steeds minder stageplekken beschikbaar zijn voor studenten (steeds verder van het ROC). De studenten gaan tien weken op stage; een aantal leerlingen komt tijdens die stage in een isolement. De begeleidingstijd valt niet onder BOT (Begeleide Onderwijs Tijd), maar onder 'stage'. Deltion wil de kwaliteit verbeteren, zodat er meer contact is met (en ook tussen) de studenten: groepsgevoel vergroten door groepsintervisie in plaats van één van de BPV-bezoeken vier gesprekken om de week via chat of voice

4 De pilot gaat lopen van eind januari tot maart Er is geen speciale apparatuur voor nodig; alleen een internetverbinding en de software is gratis. Bijkomend voordeel is dat de leraren aanzienlijk minder behoeven te reizen. Tijdens de pilot wordt onderzocht hoe de kwaliteit is en hoe de kwaliteitsbeleving van leraren en studenten. b. Afstandsleren De studenten van het ICT Lyceum komen van ver uit het noorden en midden van het land. Zij moeten lang reizen en dat is vervelend en missen daardoor soms lessen. Voor die groep (24 studenten en 3 leraren) is de volgende pilot bedacht: vrijdagochtend les via online omgeving Lync vrijdagmiddag vrij Hiermee winnen de studenten reistijd en de school een leslokaal. De studenten van het ICT Lyceum hebben een tool gemaakt en een script voor de wijze waarop de les moet worden gegeven. Belangrijke elementen zijn: interactie, snelheid en variatie. Het stimuleert actieve betrokkenheid van de studenten. De pilot bevat drie lessen van drie verschillende leraren, en loopt acht weken lang. In de reguliere lessen vindt terugkoppeling plaats. Ook hier wordt onderzoek gedaan naar de onderwijskundige meerwaarde. De studenten zijn enthousiast. Belangrijk is dat zij het kunnen inrichten op een manier die bij hen past. c. Thuisles Dit gaat om samenwerkend leren op afstand. Deltion heeft een tekort aan lesruimte, vooral tussen de middag. Het idee is nu om twee uren in de week thuisles te geven, waaraan de volgende lesdag op school inhoudelijk een vervolg wordt gegeven. Door gebruik te maken van samenwerkend leren, kan een leerkracht meerdere groepen begeleiden. De pilot gaat lopen met het team tandartsassistenten. De vraag is nog hoe dit in de praktijk gaat werken. Moet je leerlingen eerder naar huis laten gaan? Hoeveel reistijd (en tijd om thuis in te loggen) moet je daarbij in acht nemen? Moet de nadruk worden gelegd op een groep? Of moeten meteen meerdere groepen worden bediend? De pilot start eind januari Nu wordt nog onderzocht welke software het best kan worden ingezet (Suggestie: FeedbackFruits). d. Blended leren Dit is een pilot met de opleiding optiek. Deltion wil deze opleiding dynamischer en attractiever maken. Ook deze studenten komen veelal van ver. In de pilot wordt een mix gemaakt van alle mogelijke manieren die handig zijn om het opleidingsaanbod te distribueren naar de 'klanten'. Per leerdoel wordt bezien welke mix van middelen het meest geschikt is aan de hand van de menukaart (zie vorige pagina): simulaties, e-learning, praktijkonderwijs, etc. De centrale pilot-vraag is of de onderwijskwaliteit geborgd blijft. Eind mei 2015 is het onderzoek rondom de pilots afgerond en in juni 2015 komen de resultaten naar buiten. We blijven Deltion volgen! Vragen en opmerkingen: Hoe omgaan met de privacybescherming als chat-verslagen worden gelogd (en door de inspectie kunnen worden ingezien). Die opmerking neemt Deltion mee. De software voor Online BPV-begeleiding is weliswaar gratis, maar moet wel zelf geïnstalleerd worden en op de server worden gezet. Dat kost tijd en geld. Zijn er andere scholen in het land met dergelijke initiatieven, waarmee je kennis kunt delen? Afstandsleren gebeurt best veel, maar gebruik door reguliere scholen komt niet veel voor. In Zeeland is er een school waarbij les gegeven wordt op de ene locatie, en de les synchroon meeloopt op een andere locatie (waar een instructeur de leerlingen begeleidt). Leerlingen alleen thuis laten werken, gebeurt nog niet veel. Of een bepaalde methode ook bij de docent past, verschilt per sector, achtergrond, etc. Niet bekend is of er bepaalde groepen docenten zijn, met een voorkeur voor bepaalde methoden. Op het ROC Mondriaan is een eerste voorzichtige conclusie dat dit niet leeftijdgebonden is. Onderzoek hiernaar loopt echter nog. Is het goedkoper voor de school? Op dit moment is daarvan geen sprake en kost het juist geld om de pilots te doen. Er zijn standaard lokalen achter de hand gehouden. Kennisnet komt met een tool 'online leren in balans', waar ook een rekenmodule in komt. Deltion gaat hierin participeren met de vier pilots. Redenen dat een project als afstandsleren niet kan slagen zijn divers: - techniek (leerling heeft geen faciliteiten, ouders protesteren tegen bijvoorbeeld OpenSIM omdat ze dit als een game zien in plaats van een handige tool voor kennisoverdracht, etc.) - ziekte/uitval leerkracht - motivatie leerkracht/leerling De eisen die worden gesteld aan dit soort onderwijsprojecten zijn waarschijnlijk hoger dan de eisen die aan het reguliere onderwijs worden gesteld. Je moet voor de Onderwijsinspectie kunnen aantonen dat iedereen betrokken is.

5 Als de kwaliteit goed is, kun je ook studenten aantrekken die bij jouw instelling colleges gaan volgen. Er moet wel rekening worden gehouden met de Wet Rechtmatigheid. Hoe is het college van bestuur 'mee gekregen? Anne-Marie geeft een toelichting op het voortraject dat is doorlopen. Het college vond leren met ICT belangrijk en heeft uiteindelijk de ruimte gegeven voor verdere ontwikkelingen. Daar ging wel wat tijd overheen. Voldaan moet worden aan de urennorm, maar met de pilots wordt nog gewerkt in de marge (van ca. 6%) die daarboven is gesteld. Belangrijke tips: laat de Onderwijsinspectie vanaf het begin meekijken in je project, de rekentool van Kennisnet is interessant, heb lef, en begin met de early adaptors. 4. Studenten over digitale werkvormen Charlie van Genuchten heeft bij de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) de portefeuille 'digitalisering hoger onderwijs'. De LSVb vertegenwoordigt 'heel studerend Nederland': studenten in verschillende steden. De LSVb heeft onlangs een onderzoek onder studenten gedaan over wat zij vinden van de werkvormen (klassieke en digitale) die er op dit moment zijn. Er waren 239 respondenten uit HBO en WO. Charlie s conclusie is dat studenten behoudend zijn: klassieke methoden: 6,7 o practica: net een 7 o 72% wil meer contacturen o de meerderheid verkiest betere docenten boven meer contacturen o 61% wil liever zelfstandig werken in plaats van samenwerken o de meerderheid verkiest werkcolleges boven hoorcolleges over digitale werkvormen zijn ze over het algemeen neutraal tot positief o over online hoorcolleges zijn ze over het algemeen zeer positief o digitale toetsen: positief zijn de snelle toets-uitslagen, maar negatief is de gebrekkige techniek o de helft van de studenten staat positief tegenover MOOCs o over vervanging van werkcolleges door een digitale werkvorm was 60% zeer negatief o studenten zijn zeer negatief over het verzamelen en gebruiken van data (big brother-gevoel) Conclusie van het rapport is dat studenten digitale werkvormen als goede aanvulling zien op klassieke werkvormen (blended learning), maar niet als vervanging daarvan. Als ze ervaring hebben met studeren op afstand, zijn ze hierover positiever. Studenten zijn dus nog terughoudend en willen 'de revolutie' nog niet leiden, aldus Charlie. Om wel verder te kunnen gaan met digitale werkvormen is er een aantal aandachtspunten: Betere digitale leeromgeving is nodig Digitalisering als competentie opnemen voor docenten Vervang Blackboard Landelijk of per instelling een platform creëren rondom digitalisering (SURF neemt hierin een aantal stappen) Realiseer onderling contact tussen de diverse initiatieven/projecten die lopen Studenten moeten vanaf het eerste studiejaar digitale werkvormen aangeboden krijgen (nu zijn immers studenten bevraagd die al gewend zijn aan bepaalde werkvormen) Twee belangrijke angsten: voor schending van privacy en voor een gebrek aan pluriformiteit. Beide moeten worden gewaarborgd Vragen/opmerkingen: Is er iemand vanuit de LSVb beschikbaar om in projecten mee te denken? Charlie denkt dat er altijd wel iemand bereid is om mee te denken of dat daarvoor een vrijwilliger te vinden is in de achterban Mail voor vragen naar: 5. Docent over digitale werkvormen Bart Duijvelshoff van ROC Horizon College geeft via Skype een toelichting op zijn visie over digitale werkvormen. De laatste dagen zijn er meerdere berichten in de medio over de robot die het uitvoerend werk gaat overnemen, maar ook dat dit niet erg is omdat Nederland werkt aan een grotere kenniseconomie. De indruk is echter dat daarvoor nog een flinke sprint getrokken moet worden. Waar de ontwikkelingen uiteindelijk terecht komen, is moeilijk te voorspellen. Daarom wil Bart zich richten op het nu.

6 MOOCs nemen sinds een aantal jaren meer vlucht. In Nederland kun je bij de Open Universiteit prachtige cursussen volgen. Dit is laagdrempelig en de student kan zijn eigen tempo bepalen. Bovendien zijn er vrijwel geen kosten aan verbonden. Met MOOCs kan een groot publiek worden bereikt. Deze vorm is echter niet te vergelijken met het onderwijs zoals dat nu gegeven wordt en wat de deelnemers ook nodig hebben. Bij MOOCs is een aantal dingen lastig: Het vrijblijvende karakter Opdrachten en inlevermomenten zijn variabel, wat tot uitstelgedrag kan leiden MOOCs hebben ook voordelen, dus hoe kan je dit middel toch inzetten? Het is een goed middel om thuis de les voor te bereiden en op school een verdiepingsslag te maken. De begeleiding moet wel wat meer worden gekanaliseerd. Als deelnemers te snel te veel vrijheid wordt gegeven, is dat lastig voor hen. De focus moet op de deelnemers gericht zijn; ze moeten de intrinsieke bereidheid hebben om te gaan leren. Dingen die Bart ( guerilla teacher ) onder andere bij zijn lessen gebruikt: Facebook-groep per klas voor het delen van eenvoudige berichten De officiële berichten gaan via ELO (Elektronische Leer Omgeving); dit is een methode om deelnemers extra te triggeren (bijvoorbeeld met paper.ri-filmpjes een wekelijks krantje uitbrengen voor de groep Duits) Samenwerking in Wiki-spaces (bv powerpoint laten samenvatten door een groepje deelnemers) Filmpje met screen-cast (uitleg opdrachten en het insturen daarvan) Kahoot (via of Socrative kennisquiz (bij wijze van overhoring); de rapportage achteraf geeft de docent veel inzicht in de prestaties van de studenten Op internet zijn veel leuke oplossingen te vinden. Onlangs is Bart gestart met het volgende: bij aanvang van de les leggen de studenten hun mobiel op hun bureau. Wel op stil gezet. Als er een bericht op binnen komt, moeten ze volwassen reageren, dat wil zeggen dat ze moeten beoordelen of ze dat bericht meteen moeten beantwoorden of dat het later kan. Eigenlijk net zoals wij zelf hiermee omgaan. Dat levert op dit moment veel stof tot discussie. De toelichting van Bart wordt, geheel in lijn met het onderwerp, afgesloten met een korte Kahoot-quiz over Duits design. Op deze manier krijgen de deelnemers inzicht in de werkwijze en de rapportage die de toets/dit systeem uiteindelijk oplevert. En het is nog leuk ook! 6. Wettelijke urennormen en opleidingsduur MBO Gerda Mol Korving (MBO15) geeft een toelichting op het programma dat een bijdrage levert aan het MBO actieplan 'Focus op Vakmanschap', dat 16 februari 2011 is gepubliceerd. Het programma eindigt in De verplichte contacturennorm maakt hiervan deel uit. Met het actieplan wordt beoogd: MBO focus op initieel beroepsonderwijs voor jongeren. Een diploma dat een solide basis biedt voor werk of doorstroom naar een hoger opleidingsniveau. Beroepsonderwijs dat competitief is met het algemeen vormend onderwijs. Meer onderwijstijd, betere examens en professionele docenten uitgewerkt in o.a. de volgende maatregelen: o Intensiveren en verkorten o Entreeopleiding, beëindiging drempelloze instroom niveau 2 o Vereenvoudiging kwalificatiestructuur o Doelmatig opleidingsaanbod o Aangepast bekostigingsmodel o Toezichtkader gericht op zowel kwaliteit van de opleiding als het examen Voor het laatstgenoemde thema (professionele docenten) is het actieplan 'Leraar 2020 een krachtig beroep' opgesteld, en zijn afspraken vastgelegd in een bestuursakkoord en addendum tussen OCW en de MBO-raad. Gerda geeft een toelichting op de wettelijke urennorm voor BOL-opleidingen:

7 Belangrijk is de vraag hoe BOT kan worden gedefinieerd: Art lid 6 begeleide onderwijsuren zijn klokuren die onder verantwoordelijkheid en met actieve betrokkenheid van onderwijspersoneel als bedoeld in art en , niet zijnde uren die deel uit maken van de beroepspraktijkvorming. Vragen/opmerkingen: Gediscussieerd kan worden over de vraag hoeveel mensen tevreden moeten zijn. JOP (Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs) heeft onlangs een tevredenheidonderzoek onder MBO ers uitgevoerd: De vraag is hoe mensen die een pilot willen doen moeten omgaan met de urennorm. Het wettelijk kader geldt voor iedereen; dus ook voor experimenten. In eerste instantie wordt gekeken naar de kwaliteit van het onderwijs (kwaliteit is belangrijker dan de urennorm). Scholen worden uitgedaagd na te denken over de kwaliteit van het onderwijs. De vorm waarin BOT (Begeleide Onderwijs Tijd) gegoten wordt, is aan de onderwijsinstelling. Daar zijn geen regels voor. De Onderwijsinspectie en Kennisnet hebben gevraagd om casuïstiek. Vandaag is een aantal mooie voorbeelden getoond, maar er zijn relatief nog weinig initiatieven. Waarvoor kunnen initiatiefnemers terecht bij MBO15? Bij vragen over de wetgeving of de wijze waarop die moet worden geïnterpreteerd, kun je je wenden tot het projectbureau: Alle antwoorden zijn gevalideerd door OCW. 7. Beter Benutten Nijmegen: Aanpassen roosters en Flipping Projectleider Slim Roosteren Bas Hilckmann geeft een toelichting op het project, dat onderdeel is van het programma BBDS in de regio Arnhem-Nijmegen. Het project is gericht op Nijmegen Zuid en de Maaslijn richting station Heijendaal. Omdat er in de ochtendspits zo'n 300 reizigers op het perron moeten achterblijven, en de verwachting is dat dit aantal de komende jaren alleen maar zal groeien, is een aanpak bedacht met meerdere vormen van trein-spitsmijden: Campus-deel-fiets (modaliteit) Mobiliteitsfonds (collectief)(voorwaardelijk) Marketingacties (beacons)(tijd) Heijendaal-shuttle (modaliteit) Slim Roosteren (tijd) Gebouwbeheer (randvoorwaardelijk) E-bike (modaliteit)

8 Als je kijkt naar de investering, haalbaarheid en robuustheid, dan lijkt Slim Roosteren kansrijk, want het is gemakkelijk schaalbaar te maken. De route er naartoe is echter lastig. Nijmegen kent drie grote onderwijsinstellingen op loopafstand van het station: Radboud Universiteit studenten / werknemers (inclusief Radboud UMC) HAN (Hogeschool van Arnhem en Nijmegen) studenten / werknemers ROC Nijmegen studenten / 950 werknemers Zo'n 75% van de reizigers op de Maaslijn is student. Maaslijn is van maandag t/m donderdag de slechtste spoorlijn van Nederland. Er zijn veel verschillende opleidingen (en roosteraars). Er zijn verschillen tussen uit- en thuiswonende studenten, leeftijd en niveau. Er is een verschil in vrijheid rondom aanwezigheid. Verder hebben we te maken met de eerste generatie die digitaal is 'opgevoed': generatie Einstein. Met de pilot Slim Roosteren wordt getracht om studenten uit (trein)ochtendspits te halen (voor 7.30 of na 9:30). Tegelijkertijd is het niet gewenst om studenten (veel) later te laten eindigen. Verdere constraints t.a.v. het lesgeven zijn bekend, o.a.: Vroeger beginnen moet met vervoer wel kunnen Norm van contacturen Beschikbaarheid gebouw (deur, restauratie en BHV) Beschikbaarheid leraren (aanwezig) Draagvlak vanuit verbetering van kwaliteit van onderwijs Inspelen op daluurtarief openbaar vervoer (SOV-kaart) is NIET het probleem van onderwijsinstelling? Bas geeft een toelichting op de complexiteit aan de hand van onderstaande figuur: Het lijkt Bas niet zozeer een technisch probleem, maar meer een regelprobleem (mogelijk ook een cultuurprobleem?). Het is goed om gebruik te maken van wat er al bekend is (ochtenddip jongeren, ochtend benutten voor nieuwe dingen, middagdip, middag benutten voor herhaling, meer uitdaging in lessen, benut de kracht van digitale media/p2p-tutoring). Met dit in ogenschouw kan worden bezien of de lessen ook anders kunnen (opbouw, tijdsindeling, etc.) en welke alternatieven kunnen worden ingezet, zoals flipping. Het lokaal is steeds minder van belang, afhankelijk van opleiding/vak. De vraag is of het onderwijs zich moet bezighouden met een mobiliteitsprobleem. Maar als er 300 studenten achterblijven in de ochtendspits, is dit mede een probleem van de onderwijsinstelling. Het is niet zo dat vanuit een mobiliteitsprobleem het hele onderwijs opnieuw wordt ingericht. Slim Roosteren valt onder het programma BBDS van het Ministerie van I&M. Slim Roosteren is slechts een van de programmapunten. Bij het roosteren ben je bezig met het aantal leerlingen, docenten en gebouwen. Een rekensom: Ruimte/student 4 M2* 300 = 1.200,- Docent/student (1.040 uur/40 wkn)*( 3.460/25 leerl.) = 3.600,- Vervolgens kan worden nagedacht over verschillende opties, zoals: meer lesweken per jaar de lesweken verschuiven of verlengen (experimenten in primair onderwijs) digitaal lesgeven (neutraal in kosten) lessen in de avond meer ruimte inzetten (gebruikmaken van elkaars faciliteiten) etc.

9 Samengevat: Klokuur is 60 min., school bepaalt hoe lang lesuur duurt Onderzoek; volwassene max 50 min. concentratie Daarna pauze van 5 tot 10 min. nodig Het concentratievermogen van kinderen ligt stuk lager Adolescenten hebben sterk wisselende patronen Adolescenten vragen om verschillende prikkels op verschillende momenten Generatie Einstein en BYOD? Adolescenten zijn uniek Vragen/opmerkingen Veel ROC-leerlingen hebben thuis geen eigen ruimte of faciliteiten om te leren. Scholen dienen daarmee rekening te houden. Er moet naar een oplossing worden gezocht die past bij de opleiding/onderwijsinstelling en leerlingen. Is bekend welke groep mensen het grootste aandeel heeft in de (trein)ochtendspits? Dan zou je acties daarop gericht kunnen inzetten. Nu wordt geredeneerd vanuit het roosteren, en niet vanuit de groep die op het perron achterblijft. Dat is een systeembenadering. Er is tot december de tijd om de doelgroep te identificeren waarmee zal worden gestart. Het is de bedoeling om een schaalbare oplossing te vinden. De grootste doelgroep is wellicht lastiger tot ander gedrag te bewegen dan diverse kleinere groepen (en 5 x klein is ook groot). 8. Taskforce Beter Benutten Onderwijs en OV: Doel en aanpak Jeannette Baljeu is kwartiermaker en beoogd voorzitter van de Taskforce Beter Benutten Onderwijs en Openbaar Vervoer. Zij vindt het leuk om hier vandaag aanwezig te zijn, de sfeer te proeven en de discussies te volgen over dit onderwerp. Het streven om studenten uit de (OV-)spits te krijgen heeft nogal wat commotie veroorzaakt, en media-aandacht gekregen. Het is uiteraard niet de bedoeling om alle studenten uit de spits te halen, maar alleen daar waar het ook iets oplevert (voor OV) en/of noodzakelijk is. Het Ministerie van IenM heeft met Beter Benutten al een begin gemaakt met BBDS-opdrachten in een paar regio's. Het is de bedoeling om nu landelijk (maar wel per regio) te gaan kijken waar zich problemen voordoen (analyse ondercapaciteit) en hoe een oplossing kan worden gevonden voor de betreffende doelgroep. Het is daarbij niet de bedoeling om dingen dubbel te doen. Daarom sluit de Taskforce zoveel als mogelijk aan bij bestaande samenwerkingsverbanden. Waarom studenten? Een groot deel van de onderwijsbegroting gaat naar de OV-studentenkaart. Er wordt naar gestreefd om de komende jaren flink te besparen op de reisvoorziening, zodat dit bedrag dan weer ten goede kan komen aan de kwaliteit van het onderwijs. De Taskforce wil dus onderzoeken waar een win/win-situatie te bereiken is voor OV-bedrijven, onderwijsinstellingen en studenten. Het zal een gezamenlijke zoektocht zijn. Dat kan alleen als er een duidelijke analyse is van de problematiek in de regio's. Dit zal gezamenlijk met de OV-bedrijven moeten worden aangepakt. Vervolgens kunnen de onderwijsinstellingen erbij worden betrokken om te zoeken naar oplossingen. Daarbij komt de discussie over de contacturennorm, de visie van docenten/studenten, middelen en instrumenten. Bij de onderwijsinstellingen is er welwillendheid en daar is de inspiratie te halen. Jeanette geeft aan er wel te voor gaan staan om de doelen te halen. Dat betekent dat zij op een aantal deuren zal kloppen. Bij voorkeur gebruikmakend van de goede voorbeelden die er al zijn. Wel is er een aantal zorgpunten, waaronder: stimuleren van onderwijsinstellingen motivatie/belemmeringen van docenten en studenten Tot nu toe zijn de colleges van bestuur de gesprekspartners van Jeanette, maar de ideeën komen vaak van de mensen die zelf ervaren waar het verschil kan worden gemaakt. Het wordt een flinke opgave om de doelen te bereiken, maar Jeanette denkt dat het ook heel leuk zal zijn om de mogelijkheden met elkaar te verkennen. Zij zal alle regio's langsgaan om de knelpunten te inventariseren en te vernemen over de reeds behaalde successen. Het streven is erop gericht om voor eind 2015 al resultaten te behalen.

10 Vragen/opmerkingen: Als er voldoende ruimte is in de scholen, is er geen probleem. Met lesdagen van uur kan immers aan de contacturennorm worden voldaan en zullen de studenten niet van het OV gebruikmaken tijdens de spits. Als er niet voldoende ruimte is, kunnen wellicht partners worden gezocht waarmee afspraken worden gemaakt over het gebruik van elkaars ruimte. Ook de kantorenmarkt kan kansen bieden. Het MBO kampt met een lerarentekort, dus hoe scherp kun je je eisen stellen als school (bv wel werken op woensdagmiddag en de vrijdag). Met een klein team moet een grote groep leerlingen worden begeleid. Het lerarentekort is overigens per regio en onderwijsinstelling verschillend. Daarom kiest de Taskforce voor een regionale aanpak. Andere lestijden kunnen leiden tot facilitaire vraagstukken (Arbo-wetgeving, beveiliging, BHV, etc.). Qua avondlessen zijn studenten redelijk terughoudend, omdat zij 's avonds andere activiteiten hebben. De OV-kaart heeft ertoe geleid dat studenten vaak niet meer wonen waar zij studeren. Wellicht moet het minder gemakkelijk worden gemaakt om van het OV gebruik te maken. De Taskforce kan hierover wel adviseren, maar de opgave is verschuiving van onderwijsgelden van de reisvoorziening naar het onderwijs. In het Beter Benutten programma is een voorstel gedaan om de student te laten kiezen tussen een e-bike/fiets en de OV-kaart. De ervaringen die daarmee opgedaan worden, neemt de Taskforce zeker mee. HBO/WO-studenten hebben vaak maar vier maanden hetzelfde reispatroon. Er worden wel pilots gedaan met inzet van e-bikes. Het opnieuw investeren in de kwaliteit van het onderwijs door besparing op de OV-kosten wordt als gezamenlijk winstpunt gezien, maar de vraag is of dit wel echt zo is (vervoersbedrijven?). De vervoersbedrijven kunnen meedenken in de ontwikkelingen en op die manier hun belangen inbrengen in de Taskforce. Een van de redenen voor invoering van de OV-studentenkaart was het gebrek aan studentenhuisvesting. Gaat de Taskforce ook in gesprek met woningbouwcorporaties? Jeanette geeft aan dat in Rotterdam vaak discussie werd gevoerd over het gebrek aan studentenhuisvesting, maar daar blijken heel andere redenen te zijn waarom studenten niet kiezen voor zelfstandig wonen. Studentenhuisvesting kan wellicht voor specifieke regio's een probleem zijn, maar dat is niet landelijk het geval. Het stoppen van de studiefinanciering zal een deel van voorgaande discussie wegnemen. De indruk is dat er veel winst kan worden behaald door flexibilisering van vakanties. Dat sluit aan bij het 50-wekenexperiment. 9. Afsluiting Omdat nog niet alle aanwezigen bekend zijn met het programma Beter Benutten, geeft Joris Kessels een toelichting daarop. Het programma Beter Benutten is een programma van het Ministerie van IenM, dat gericht is op het beter benutten van de weg (zonder extra asfalt aan te leggen). Binnen het programma Beter Benutten zijn verschillende inhoudelijke thema's te onderscheiden, waaronder het thema Onderwijs. Rondom deze inhoudelijke thema's is het de bedoeling om de regio's te verbinden, kennis te delen, en om de opgedane ervaringen en kennis te verankeren. Het programma is opgedeeld in: Beter Benutten Decentraal Spoor - gericht op OV-capaciteitsproblemen Beter Benutten 1 - gericht op verkeersmanagement Plannen van aanpak zijn ingediend rondom telewerken, ander tijdstip/andere modaliteit, etc. Beter Benutten Vervolg - gericht op gedragsverandering Met de regio's worden plannen van aanpak opgesteld. Een van die plannen van aanpak betreft de casus Slim Roosteren Nijmegen, die eerder vandaag is toegelicht. Op is meer informatie te vinden (ook over diverse initiatieven, zoals de Valleilijn, battle of concept balkonaanpak, etc.). Desiree Valten bedankt de aanwezigen voor hun deelname en inbreng. Desiree verzamelt voor Slim Studeren Slim Reizen informatie over allerlei initiatieven en verspreidt die informatie weer. Zij is ook voornemens om nog dit jaar een 3de inspiratiebijeenkomst te organiseren en verneemt graag suggesties voor de agenda. Het verslag van vandaag en de deelnemerslijst zullen worden verspreid. Iedereen bedankt voor de interessante en leuke dag!

11 Gebruikte afkortingen BBDS Beter Benutten Decentraal Spoor BOT Begeleide onderwijstijd BPV Beroepspraktijkvorming BYOD bring your own device JOP JeugdOnderzoeksPlatform MOOC Massive online open courses OER Opleiding- en Examenreglement 2P2 peer-to-peer (bijv.uitwisselingsnetwerken) Deelnemers, sprekers en organisatie Zoals met elkaar besproken, hierbij de contactgegevens van de deelnemers, sprekers, organisatie van de 2 e SSSR- Inspiratiebijeenkomst Adem Cankaya Verkeersonderneming Amélie Donga On Line projectondersteuning (Notuliste) AnneMarie Versloot Deltion College (Spreker) Annemieke van Andel ROC Mondriaan Arjen Dekker BB Regio Utrecht Bart Duivelshoff Horizon College (Spreker) Bas Hilckman BB Regio Arnhem-Nijmegen (Spreker) Bas Witte BB Leiden & Alphen aan den Rijn Benjamin Groenewolt BB Regio Leeuwarden Björn Edelenbos BB Regio Zwolle-Kampen Cees Dijkhuizen BB Regio Zwolle-Kampen Charlie van Genuchten Landelijke Studenten Vakbond (Spreker) Chris Zintel Kennisnet (Organisatie) Christiaan Evers VCC Oost Désirée Valten Slim Studeren Slim Reizen (Organisatie) Dirk Grevink BNV Mobility Dirk van Vliet NV Nederlandse Spoorwegen Frans Loman BB Regio Amsterdam Gerda Mol-Korving MBO15 (Spreker) JaapJan Vroom Deltion College (Spreker) Jeanette Baljeu Taskforce BB Onderwijs en OV (Spreker) John Hanswijk Kennisnet (Spreker) Via Chris Zintel Joris Kessels Ministerie IenM BB Kim Broere Syntus Maartje Oome Green Business Club Marc van der Burg Verkeersonderneming Marlies Keers-Kamp Innovam Groep Via Minze Walvius Advier Monique Mulder Innovam Groep Via Nels Groot Hogeschool van Amsterdam Nick Verveen Maastricht Bereikbaar Niel Walpot Ministerie OCenW

12 Nienke Broekema InterProvinciaal Overleg Nikolai Jacobs Ministerie OCenW Paulien van Noort Verkeersonderneming/BB Regio Groningen-Assen Peter Rossewij Regiecentrale BV Rigtje Passchier Roland Mijnans Stadsregio s kader Verkeer en Vervoer Ruben Loendersloot Cissonius Groep Thijs Brugman XTNT Tineke Porschen ROC Mondriaan Victoria Dekker Ministerie IenM BB Wim Verweij Stichting voor Onderwijs op Reformatorische Grondslag

SLIM ROOSTEREN. Beter Benutten. 9 oktober 2014 Bas Hilckmann

SLIM ROOSTEREN. Beter Benutten. 9 oktober 2014 Bas Hilckmann SLIM ROOSTEREN Beter Benutten 9 oktober 2014 Bas Vertrek Min. IenM-programmaBeterBenuttenDecentraalSpoor in de regiosan De Maaslijn, regionaal treinspoor van Venlo - Nijmegen Met Station Heijendaal als

Nadere informatie

JaapJan Vroom & Erik Mondriaan

JaapJan Vroom & Erik Mondriaan Kennisnet: Mieke van Keulen SaMBO ICT: Paul van Uffelen Deltion College: JaapJan Vroom & Erik Mondriaan Er waait een nieuwe wind Mijn visie is dat het primair aan de school is om te bepalen wat goed onderwijs

Nadere informatie

BPV-begeleiding op afstand. Een verbindingsconcept.

BPV-begeleiding op afstand. Een verbindingsconcept. BPV-begeleiding op afstand. Een verbindingsconcept. Probleem Studenten Verpleegkunde MBO niveau 4 volgen in het eerste leerjaar een blokstage van 10 weken. 1. Omdat het aantal stageplekken steeds minder

Nadere informatie

Lessen ICT-Lyceum Studeren op afstand - Een verbindingsconcept

Lessen ICT-Lyceum Studeren op afstand - Een verbindingsconcept Lessen ICT-Lyceum Studeren op afstand - Een verbindingsconcept Situatie De ICTopleidingen van het Deltion staan op nummer 1 in de MBO-keuzegids. Hierdoor trekt de opleiding studenten uit een groot deel

Nadere informatie

Voorstel. Iedere opleiding zal vanaf aug 2014 36 weken onderwijs programmeren met 28 uur onderwijsprogrammering per week Waarbij de regel geldt 36+1+1

Voorstel. Iedere opleiding zal vanaf aug 2014 36 weken onderwijs programmeren met 28 uur onderwijsprogrammering per week Waarbij de regel geldt 36+1+1 Doelmatige leerwegen en modernisering bekostiging. Wet van 26 juni 2013 tot wijziging van onder meer de Wet educatie en beroepsonderwijs ten behoeve van het bevorderen van doelmatige leerwegen in het beroepsonderwijs

Nadere informatie

Focus op Vakmanschap. Heel wat voeten in de aarde Bas Derks, Ministerie van OCW

Focus op Vakmanschap. Heel wat voeten in de aarde Bas Derks, Ministerie van OCW Focus op Vakmanschap Heel wat voeten in de aarde Bas Derks, Ministerie van OCW Focus op Vakmanschap (FoV) in perspectief Inhoud/Kernpunten FoV en Regeerakkoord Onderwijstijd Entreeopleidingen Bekostiging

Nadere informatie

Focus op Vakmanschap in MBO

Focus op Vakmanschap in MBO Focus op Vakmanschap in MBO Een tussenstand en een vooruitblik Rico Vervoorn beleidsadviseur btg Communicatie en Media MBO Raad Sectoraal overleg onderwijsinstellingen Hoe is het ook alweer begonnen? Februari

Nadere informatie

Verslag van de bijeenkomst op 18 oktober 2013 bij sambo-ict te Woerden

Verslag van de bijeenkomst op 18 oktober 2013 bij sambo-ict te Woerden Onderwijstijd in Control een activiteit van het programma ifov van sambo-ict Verslag van de bijeenkomst op 18 oktober 2013 bij sambo-ict te Woerden Aan de bijeenkomst namen deel: Pierre Veelenturf (MBO

Nadere informatie

Onderwijstijd; een middel om kwaliteit te genereren. Els de Ruijter Maartje van den Burg

Onderwijstijd; een middel om kwaliteit te genereren. Els de Ruijter Maartje van den Burg Onderwijstijd; een middel om kwaliteit te genereren Els de Ruijter Maartje van den Burg 1 oktober 2015 Onderwerp workshop 1. Wetgeving per 01-08-2014 2. Toezicht 3. BOT & Beroepspraktijkvorming 4. Afwijken

Nadere informatie

Servicedocument urennormen van de Wet BIG en WEB

Servicedocument urennormen van de Wet BIG en WEB Servicedocument urennormen van de Wet BIG en WEB Dit document is opgesteld door: Het Ministerie van OCW, het Ministerie van VWS en de MBO Raad in samenwerking met de Inspectie van het Onderwijs en JOB.

Nadere informatie

On-line leren in balans. Anders organiseren van onderwijs met inzet van ict

On-line leren in balans. Anders organiseren van onderwijs met inzet van ict On-line leren in balans Anders organiseren van onderwijs met inzet van ict Inleiding Met de realisatie van het actieprogramma Focus op vakmanschap staat het mbo komende jaren voor een aantal uitdagingen.

Nadere informatie

Excellente docent in de mbo-praktijk

Excellente docent in de mbo-praktijk Excellente docent in de mbo-praktijk Uitwisseling scholen HU 7 maart 2014 ROCMN P&O 5-3-2014 1 ROC Midden Nederland Profiel: Kwaliteit, kleinschaligheid en persoonlijk contact Nauwe verbinding met regionale

Nadere informatie

Smart Education. Marieke Versteijlen

Smart Education. Marieke Versteijlen Smart Education Marieke Versteijlen Is dit de toekomst van onderwijs met ICT? Draadloze analyse van hersengolven Duurzaam, maar. Uitvoering verkennende studie In samenwerking met: Marleen Janssen Groesbeek

Nadere informatie

Landelijke ontwikkeling professionalisering MBO. Myriam Lieskamp beleidsmedewerker CNV Onderwijs Master HRM

Landelijke ontwikkeling professionalisering MBO. Myriam Lieskamp beleidsmedewerker CNV Onderwijs Master HRM Landelijke ontwikkeling professionalisering MBO Myriam Lieskamp beleidsmedewerker CNV Onderwijs Master HRM programma Nederland een kenniseconomie Leven lang leren Wat zijn de actuele ontwikkelingen? Wat

Nadere informatie

Pas- en informatiedag Locatie: Arnhem

Pas- en informatiedag Locatie: Arnhem Pas- en informatiedag Locatie: Arnhem 1 en 2 juli, 29 augustus 2015 Rijn IJssel Vakschool Wageningen 2015-2016 2015, Rijn IJssel www.rijnijssel.nl Copyright bij de uitgever. Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl Samen werken aan stevige ambities www.schoolaanzet.nl School aan Zet biedt ons kennis en inspiratie > bestuurder primair onderwijs Maak kennis met School aan Zet School aan Zet is de verbinding tussen

Nadere informatie

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek Prof. dr. Perry den Brok Betrokkenen Connect College (opdrachtgever) Kennisnet (subsidie onderzoek) Technische Universiteit Eindhoven

Nadere informatie

Handleiding Docenten/Begeleiders

Handleiding Docenten/Begeleiders Handleiding Docenten/Begeleiders In dit document vindt u een aantal handige tips en wetenswaardigheden die van pas kunnen komen wanneer u het invullen van de JOB-monitor klassikaal begeleidt. 1. Algemene

Nadere informatie

Leergang mbo 2016. Programma

Leergang mbo 2016. Programma Leergang mbo 2016 Programma Dinsdag 22 maart 2016, 10.00-19.30 uur Beroepsonderwijs en educatie: bestel en beleid anno 2016 10.00 10.15 uur Ontvangst en koffie/thee 10.15 11.45 uur Opening, kennismaking

Nadere informatie

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs Open & Online De (mogelijke) rollen van bibliotheken Onderwijs Enthousiasme om mee te werken aan het onderzoek De opkomst hier vandaag Vragen en nieuwsgierigheid Leidraad met vragen opgesteld Telefonische

Nadere informatie

Leergang bve 2015. Programma

Leergang bve 2015. Programma Leergang bve 2015 Programma Dinsdag 21 april 2015, 10.00-19.30 uur Beroepsonderwijs en educatie: bestel en beleid anno 2015 10.00 10.15 uur Ontvangst en koffie/thee 10.15 11.45 uur Opening, kennismaking

Nadere informatie

De kracht van vakmanschap

De kracht van vakmanschap De kracht van vakmanschap Presentatie Anky Veldman, voorzitter Btg ZWS Kennisdelingsconferentie 29 maart 2012 Vers van de Pers A. V&VN voorstel beroepsniveau s B. Actieplan Focus op Vakmanschap C. Kenmerken

Nadere informatie

School en computers. Paulusse BedrijfsOpleidingen

School en computers. Paulusse BedrijfsOpleidingen School en computers School en computers Computers zijn niet meer weg te denken uit ons leven. Kinderen van nu spelen vaak al computerspelletjes voor ze naar groep 1 gaan. Op school nemen computers een

Nadere informatie

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan: penvoerders opleidingsscholen en contactpersonen lerarenopleidingen Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze

Nadere informatie

Trends in onderwijs. Interview met Coen Free

Trends in onderwijs. Interview met Coen Free Trends in onderwijs Interview met Coen Free Welke trends doen er toe? Trends in het onderwijs: welke zijn van belang en welke niet? Waar kan uw onderwijsinstelling haar voordeel mee doen en welke kun je

Nadere informatie

Op weg naar EUR-strategie online leren

Op weg naar EUR-strategie online leren Op weg naar EUR-strategie online leren SURF Symposium Open en Online Education, 11 maart 2014 Dr. Gerard Baars Directeur Risbo en projectleider deelprogramma online leren EUR Bouwstenen strategie online

Nadere informatie

VERANTWOORDING ONDERWIJSTIJD

VERANTWOORDING ONDERWIJSTIJD VERANTWOORDING ONDERWIJSTIJD Datum voltooid: 2 juni 2016 Auteurs: Dienst Onderwijs & Innovatie Versie: 1.0 Status: Definitief Documenthistorie Revisies Versie Status Datum Auteur 0.1 concept 14-02-2016

Nadere informatie

Focus op Vakmanschap. Consequenties voor Iv en It

Focus op Vakmanschap. Consequenties voor Iv en It Focus op Vakmanschap Consequenties voor Iv en It Jan Bartling, Paul van Uffelen, sambo-ict; Peter Nooteboom, CAP 7 februari 2013, sambo-ict Netwerk I-Managers 1 Bijpraten Stand van zaken (i)fov Waar staan

Nadere informatie

Plan van Aanpak. en Edutrainers samen op weg. Versie: 151027 EXPEDITIE 2015-2016

Plan van Aanpak. <naam school> en Edutrainers samen op weg. Versie: 151027 EXPEDITIE 2015-2016 Plan van Aanpak en samen op weg Versie: 151027 EXPEDITIE 2015-2016 De Expeditie Er gaan 85 docenten samen op pad. Doel: De docenten en leerlingen ervaren dat de inzet van ICT een meerwaarde

Nadere informatie

ICT in Digi-Taal Presentatie titel

ICT in Digi-Taal Presentatie titel ICT in Digi-Taal Presentatie titel de rol van human centered ICT Ingrid Mulder Lector Human Centered ICT Hogeschool Rotterdam Rotterdam, 00 januari 2007 Engels en Digi-Taal in het basisonderwijs Rotterdam,

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

Beter Benutten in de onderwijssector Deltion College Zwolle Ed Graumans

Beter Benutten in de onderwijssector Deltion College Zwolle Ed Graumans Beter Benutten in de onderwijssector Deltion College Zwolle Ed Graumans R.O.C. met meer dan 13.000- studenten en 1.100 werknemers BOL (> 9.000) bijna dagelijks aanwezig voor het dagprogramma (Boven)regionale

Nadere informatie

Acadin voor talenten in uw klas!

Acadin voor talenten in uw klas! Acadin voor talenten in uw klas! Dé digitale leeromgeving met uitdagend onderwijsaanbod voor talentvolle leerlingen. Acadin voor talenten in uw klas! In het Bestuursakkoord primair onderwijs (2014) staat

Nadere informatie

Onderwijstijd vliegwiel voor verbetering. Werksessies Annemiek Staarman VO-raad

Onderwijstijd vliegwiel voor verbetering. Werksessies Annemiek Staarman VO-raad Onderwijstijd vliegwiel voor verbetering Werksessies Annemiek Staarman VO-raad Programma Onderwijstijd en de positie van leraren Bespreking in groepen Tegen welke belemmeringen loopt u aan (wet en regelgeving)

Nadere informatie

groene lyceum het Kom naar DE GROENE ROUTE NAAR HET HBO WWW.GROENEWELLE.NL

groene lyceum het Kom naar DE GROENE ROUTE NAAR HET HBO WWW.GROENEWELLE.NL Kom naar het groene lyceum WWW.GROENEWELLE.NL SCHOOLJAAR 15/16 DE GROENE ROUTE NAAR HET HBO Ondernemend onderwijs voor slimme doeners in een groene omgeving. Dat is Het Groene Lyceum van De Groene Welle.

Nadere informatie

STRATEGISCHE AGENDA DE WAARDE(N) VAN WETEN EN OPEN ONDERWIJS

STRATEGISCHE AGENDA DE WAARDE(N) VAN WETEN EN OPEN ONDERWIJS STRATEGISCHE AGENDA DE WAARDE(N) VAN WETEN EN OPEN ONDERWIJS Netwerk SIG Open Education 9 oktober 2015 1 SPEERPUNTEN 1. Kleinschalige leergemeenschappen 2. Rijke leeromgeving 3. Kwalitatief goede en inspirerende

Nadere informatie

Stichting Innovatief Onderwijs Nederland

Stichting Innovatief Onderwijs Nederland Stichting Innovatief Onderwijs Nederland ONTZORGT SCHOLEN OP ICT De ION QuickScan heeft als primair doel om scholen voor te bereiden op digitalisering van het onderwijs binnen. U kunt direct met de resultaten

Nadere informatie

Procesmodel Onderwijstijd in Control

Procesmodel Onderwijstijd in Control Procesmodel Onderwijstijd in Control Opdrachtgever: Opdrachtnemers: Paul van Uffelen, Programmamanager ifov sambo-ict Bas Kruiswijk en Maarten Kuiper, Twynstra Gudde 31 maart 2014 Versie 1.1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Inzetten van technologie biedt grote mogelijkheden bij het innoveren van onderwijs, maar is niet eenvoudig en vraagt veel van een school.

Inzetten van technologie biedt grote mogelijkheden bij het innoveren van onderwijs, maar is niet eenvoudig en vraagt veel van een school. 88 Inzetten van technologie biedt grote mogelijkheden bij het innoveren van onderwijs, maar is niet eenvoudig en vraagt veel van een school. Er bestaat geen vaste innovatieformule, elke school heeft te

Nadere informatie

Nieuwe kwalificatiestructuur en Keuzedelen. Versie 9 november 2015

Nieuwe kwalificatiestructuur en Keuzedelen. Versie 9 november 2015 Nieuwe kwalificatiestructuur en Keuzedelen Versie 9 november 2015 Onderwerpen Herziening van de kwalificatiestructuur Keuzedelen en hun karakteristieken Tot stand komen keuzedelen Aanbod en kiezen van

Nadere informatie

Leergang bve 2015. Programma

Leergang bve 2015. Programma Leergang bve 2015 Programma Dinsdag 21 april 2015, 10.00-19.30 uur Beroepsonderwijs en educatie: bestel en beleid anno 2015 10.00 10.15 uur Ontvangst en koffie/thee 10.15 11.45 uur Opening, kennismaking

Nadere informatie

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Je ouders kunnen perfecte last minute studie oriëntatiecoaches zijn, maar weten ze eigenlijk wel wat je dromen en ambities zijn? En omgekeerd: weet jij hoe jouw

Nadere informatie

Inspiratiebijeenkomst Duurzame mobiliteit. Programma:

Inspiratiebijeenkomst Duurzame mobiliteit. Programma: Inspiratiebijeenkomst Duurzame mobiliteit Jacco Buisman, directeur Movares, Zijn persoonlijke ervaringen met het low car diet. Programma: Geert Kloppenburg, projectleider duurzame mobiliteit van Urgenda

Nadere informatie

DOEL van de WORKSHOP. KIESKEURIG 3 jaar OPDRACHT. Hoe KIESKEURIG bent u geweest bij het kiezen van deze workshop? 13-11-2014

DOEL van de WORKSHOP. KIESKEURIG 3 jaar OPDRACHT. Hoe KIESKEURIG bent u geweest bij het kiezen van deze workshop? 13-11-2014 KIESKEURIG 3 jaar Ondersteuning bij het kiezen van een vervolgopleiding voor middelbare scholieren HAVO en VWO November 2014 Eveline Hartman RSG Wolfsbos Hoogeveen Franca Hiddink Lectoraat rehabilitatie

Nadere informatie

Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk)

Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk) Christine Prast, onderwijskundige Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk) Vooraf Onderwijskundig kader waarbinnen herontwerp plaatsvond Uitgangspunt bij het hier

Nadere informatie

Studeren aan het hbo. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

Studeren aan het hbo. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g Studeren aan het hbo Inhoud van de presentatie Kenmerken van het hbo Verschil tussen havo en hbo Verschil hbo en universiteit Opbouw van een hbo-opleiding Studieresultaten en begeleiding Toelating en aanmelding

Nadere informatie

Welkom heten Voorstellen

Welkom heten Voorstellen Welkom heten Voorstellen 1 Wat wordt er besproken: Vraagstuk Onderzoek Conclusies uit het onderzoeksrapport Aanbevelingen Implementatie 2 De hoofdvraag van mijn onderzoek is: Wat kan ROC Ter AA doen om

Nadere informatie

Inhoud. De Verkeersonderneming & tweewielers. De Verkeersonderneming? IkdoehetMyWay (campagne) Tweewielers 21-6-2012. 19 juni 2012, voor Fietsberaad

Inhoud. De Verkeersonderneming & tweewielers. De Verkeersonderneming? IkdoehetMyWay (campagne) Tweewielers 21-6-2012. 19 juni 2012, voor Fietsberaad De Verkeersonderneming & tweewielers 19 juni 2012, voor Fietsberaad Mark de Vries Inhoud De Verkeersonderneming? IkdoehetMyWay (campagne) Tweewielers 1 De Verkeersonderneming? Doelstelling: bereikbaarheid

Nadere informatie

Examentrainingen 2013. Alle informatie op een rij. Bijles Maas en Waal

Examentrainingen 2013. Alle informatie op een rij. Bijles Maas en Waal Examentrainingen 2013 Alle informatie op een rij Bijles Maas en Waal Inhoudsopgave Wat is een examentraining?... 3 Informatieavond voor examenkandidaten... 4 Studiebegeleiding voor examenkandidaten...

Nadere informatie

Informatieavond Byod onderwijs

Informatieavond Byod onderwijs Informatieavond Byod onderwijs Inhoud De maatschappij, onderwijs, de school, de leerling in 2013 Onderzoek van Kennisnet ICT op Canisius Uitgevers en leermateriaal Canisius en laptopondersteund onderwijs

Nadere informatie

IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK?

IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK? IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK? Dit stappenplan neemt je mee langs vragen die relevant zijn als je online onderwijs wilt ontwikkelen: waarom wil je inzetten op online

Nadere informatie

Datum 10 april 2012 Betreft Beantwoording Kamervragen Van Dijk (SP) inzake problemen in het mbo

Datum 10 april 2012 Betreft Beantwoording Kamervragen Van Dijk (SP) inzake problemen in het mbo a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

De opbrengsten van het Praktijkonderwijs Hart van Holland te Nijkerk 11 december 2013

De opbrengsten van het Praktijkonderwijs Hart van Holland te Nijkerk 11 december 2013 De opbrengsten van het Praktijkonderwijs Hart van Holland te Nijkerk 11 december 2013 Zoals u weet is er op 11 december 2013 weer de landelijke Pro-dag, dit keer in Hart van Holland te Nijkerk. Centraal

Nadere informatie

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken?

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Platform Bèta Techniek Connect 05 2015 Chemiedag 2015 Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Succesvolle samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is de basis voor groei van

Nadere informatie

FLEXIBILISERING VAN CENTRALE TOETSEN EN EXAMENS

FLEXIBILISERING VAN CENTRALE TOETSEN EN EXAMENS FLEXIBILISERING VAN CENTRALE TOETSEN EN EXAMENS VISIE VAN HET COLLEGE VOOR TOETSEN EN EXAMENS pagina 2 van 8 Aanleiding en historisch perspectief De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Nadere informatie

Beter benutten voor beter onderwijs. Advies van de Taskforce beter benutten onderwijs en openbaar vervoer

Beter benutten voor beter onderwijs. Advies van de Taskforce beter benutten onderwijs en openbaar vervoer Beter benutten voor beter onderwijs Advies van de Taskforce beter benutten onderwijs en openbaar vervoer Colofon Projectnaam Voorzitter Contactpersoon Bron foto omslag: Taskforce beter benutten onderwijs

Nadere informatie

Voorwoord. Uitkomsten enquête 19-06-2011

Voorwoord. Uitkomsten enquête 19-06-2011 Voorwoord In mijn scriptie De oorlog om ICT-talent heb ik onderzoek gedaan of Het Nieuwe Werken als (gedeeltelijke) oplossing kon dienen voor de aankomende vergrijzing. Hiervoor werd de volgende onderzoeksvraag

Nadere informatie

Flipping en andere scenario s om instructiefilmpjes in te zetten Een inventarisatie bij Leerlingen voor Leerlingen scholen

Flipping en andere scenario s om instructiefilmpjes in te zetten Een inventarisatie bij Leerlingen voor Leerlingen scholen Flipping en andere scenario s om instructiefilmpjes in te zetten Een inventarisatie bij Leerlingen voor Leerlingen scholen Inhoud 1 Inleiding 3 2 Feiten en cijfers van de experimenten met de scenario s

Nadere informatie

Media Outlook 2 HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI CDMMOU02-2. Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt. Goedgekeurd door:

Media Outlook 2 HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI CDMMOU02-2. Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt. Goedgekeurd door: HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI Media Outlook 2 CDMMOU02-2 Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt Goedgekeurd door: (namens curriculumcommissie) Datum: MARKETING MET INTERACTIEVE MEDIA 6-5 -

Nadere informatie

BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12

BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12 BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12 Kleinschalig BBL-onderwijs INHOUDS OPGAVE 2 3 4 5 6 8 10 12 13 Welkom bij ROC A12 Professionalisering in de praktijk BBL, de uitleg Subsidie

Nadere informatie

RECORDING BOX BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het?

RECORDING BOX BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? BESCHRIJVING RECORDING BOX Wat is het? De Recording Box maakt opnames van lessen en kan deze vervolgens direct online zetten. Met behulp van opname-apparatuur kan de leerkracht zowel zichzelf als de informatie

Nadere informatie

Invoering entreeopleiding

Invoering entreeopleiding Invoering entreeopleiding Inleiding De entreeopleiding is geïntroduceerd in het kader van het actieplan Focus op Vakmanschap. Focus op Vakmanschap kent een tweetal pijlers: doelmatige leerwegen en modernisering

Nadere informatie

Nieuwsbrief VO nr. 5 11 februari 2008

Nieuwsbrief VO nr. 5 11 februari 2008 Nieuwsbrief VO nr. 5 11 februari 2008 In dit nummer Onderzoek bestuurlijke verzelfstandiging /1 Conferentie verbindend leren in Eindhoven /1 Wegens succes: vierde leergang P&O /2 Bijna alle scholen zijn

Nadere informatie

Opleiden in het digitale tijdperk Mary Dankbaar

Opleiden in het digitale tijdperk Mary Dankbaar Opleiden in het digitale tijdperk Mary Dankbaar Online learning is the single biggest change in education since the printing press John Chubb and Terry Moe Inhoud Online leren Voordelen en aandachtspunten

Nadere informatie

Handleiding Docenten

Handleiding Docenten Handleiding Docenten In dit document vindt u een aantal handige tips en wetenswaardigheden die van pas kunnen komen wanneer u het invullen van de JOB-monitor JOB klassikaal begeleidt. Algemene informatie:

Nadere informatie

Servicedocument. Urenverantwoording opleiding Mbo-Verpleegkundige

Servicedocument. Urenverantwoording opleiding Mbo-Verpleegkundige Servicedocument Urenverantwoording opleiding Mbo-Verpleegkundige Plaats: Bunnik Datum: 13-10-2014 Calibris, 2014 kenniscentrum voor leren in de praktijk in zorg, welzijn en sport Postbus 131 3980 CC Bunnik

Nadere informatie

Informatieavond 4 havo

Informatieavond 4 havo Informatieavond 4 havo Algemene inleiding Inleiding LOB Korte pauze Mentoren, informatie over de klassen De havo afdeling Afdelingsleider 3,4,5 havo Jaarcoördinator 3&4 havo Afdelingsassistent 10 mentoren

Nadere informatie

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten.

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten. 1. Differentiëren Onderzoeken welke manieren en mogelijkheden er zijn om te differentiëren en praktische handvatten bieden om hiermee aan de slag te gaan. Vervolgens deze kennis toepassen in de praktijk

Nadere informatie

Sportleider SeniorenSport (SSS)

Sportleider SeniorenSport (SSS) Sportleider SeniorenSport (SSS) Een leven lang bewegen We worden steeds ouder en genieten gelukkig steeds langer van een goede gezondheid. Sport en bewegen speelt hierbij een belangrijke rol. Steeds meer

Nadere informatie

KWALITEITSONDERZOEK MBO. Zorgcampus Rotterdam te Rotterdam

KWALITEITSONDERZOEK MBO. Zorgcampus Rotterdam te Rotterdam KWALITEITSONDERZOEK MBO Zorgcampus Rotterdam te Rotterdam Verzorgende-IG Januari 2016 BRIN: 30NZ Onderzoeksnummer: 286193 Onderzoek uitgevoerd: 13-01-2016 Conceptrapport verzonden op: 23 februari 2016

Nadere informatie

Proeftuin Linked Data: Maatwerk in de bovenbouw

Proeftuin Linked Data: Maatwerk in de bovenbouw Proeftuin Linked Data: Maatwerk in de bovenbouw Anne Muller & Eric Welp - SLO Vught, 5 juni 2014 Voorstellen Wie wij zijn Wie jullie zijn Wat de Proeftuin is De Proeftuin Online applicatie voor onderwijs

Nadere informatie

Online leren in de mbo-praktijk

Online leren in de mbo-praktijk Online leren in de mbo-praktijk Laat ict werken voor het onderwijs Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Waarom online leren? 4 3 Online leren in de mbo-praktijk 7 3.1 Visie 7 3.1.1 Online in combinatie met de

Nadere informatie

Zie je nou wel dat ik het tóch kan!

Zie je nou wel dat ik het tóch kan! Quote leerling: Zie je nou wel dat ik het tóch kan! Uit meerdere onderzoeken blijkt dat op de scholen in Nederland relatief veel leerlingen blijven zitten. In 2012 besloten de VO-raad en CNV Onderwijs

Nadere informatie

Aan de slag met Flipping the Classroom

Aan de slag met Flipping the Classroom 1 Aan de slag met Flipping the Classroom De Wereld van de Ondernemer Gerard Aaftink 11-2-2014 2 Inhoud Deel 1: De basis van Flipping the Classroom Flipping the Classroom Wat is het? Hoe werkt het? Hoe

Nadere informatie

Bert Plaat i-coach MBO 3-4. PowerPoint & Lessen maken

Bert Plaat i-coach MBO 3-4. PowerPoint & Lessen maken Bert Plaat i-coach MBO 3-4 PowerPoint & Lessen maken Eerste opzet Invoegen media zoals video, camera, screencast Inspreken en opslaan als video De rol van Movie Maker Opdrachten studenten Probleem: Ontsluiting

Nadere informatie

Onderwijstijd onder Focus op Vakmanschap. De nieuwe benadering van onderwijstijd

Onderwijstijd onder Focus op Vakmanschap. De nieuwe benadering van onderwijstijd Onderwijstijd onder Focus op Vakmanschap De nieuwe benadering van onderwijstijd Titel : Nota onderwijstijd Project/Werkgroep : Auteur(s) : Heleen Beurskens Pierre Veelenturf Luud Bochem Rini Romme In overleg

Nadere informatie

Onderwijs is de beperking voor de student. Joske van Huet opleidingsmanager Graafschap College november 2013

Onderwijs is de beperking voor de student. Joske van Huet opleidingsmanager Graafschap College november 2013 Onderwijs is de beperking voor de student Joske van Huet opleidingsmanager Graafschap College november 2013 Wie ben ik en wat is mijn referentiekader? Anders kijken naar onderwijs Mijn School Anders kijken

Nadere informatie

VIDEO-CONFERENCING IN DE NETWERKSCHOOL: ONDERZOEK EN AANBEVELINGEN

VIDEO-CONFERENCING IN DE NETWERKSCHOOL: ONDERZOEK EN AANBEVELINGEN VIDEO-CONFERENCING IN DE NETWERKSCHOOL: ONDERZOEK EN AANBEVELINGEN 1 De Netwerkschool ROC Nijmegen onderzocht de toepassingsmogelijkheden van videoconferencing in de Netwerkschool. Er werd zowel marktonderzoek

Nadere informatie

Nieuwsbrief passend onderwijs

Nieuwsbrief passend onderwijs Januari 2014 Update: Week van passend onderwijs Uitgelicht Update: Week van passend onderwijs De eerste 50 scholen en samenwerkingsverbanden hebben zich aangemeld voor de Week van passend onderwijs (24-28

Nadere informatie

Bijeenkomst Wet educatie en beroepsonderwijs voor niet-bekostigd mbo. 28 november 2012 Renée van Schoonhoven

Bijeenkomst Wet educatie en beroepsonderwijs voor niet-bekostigd mbo. 28 november 2012 Renée van Schoonhoven Bijeenkomst Wet educatie en beroepsonderwijs voor niet-bekostigd mbo 28 november 2012 Renée van Schoonhoven Inzicht bieden in Doelstelling Historie en opzet WEB Wat is relevant voor niet-overheids bekostigd

Nadere informatie

Thema 7 Hoger onderwijs Beleidsvariant A Besparingen in 2011-2015, in mld. euro s 2011 2012 2013 2014 2015 Structureel Variant 7A 0,06 0,10 0,20 0,35 0,61 1,21 Omschrijving variant Deze variant zet voor

Nadere informatie

MET MICROSOFT IT ACADEMY. effectiever gebruik van ICT middelen in het onderwijs. kwaliteits- en tijdswinst voor onderwijsprofessionals en leerlingen

MET MICROSOFT IT ACADEMY. effectiever gebruik van ICT middelen in het onderwijs. kwaliteits- en tijdswinst voor onderwijsprofessionals en leerlingen kwaliteits- en tijdswinst voor onderwijsprofessionals en leerlingen betere aansluiting op de arbeidsmarkt met wereldwijd erkende certificaten MET MICROSOFT IT ACADEMY effectiever gebruik van ICT middelen

Nadere informatie

Sita (VWO2) Aaron Sams. Natuurkunde en Flipping the Classroom

Sita (VWO2) Aaron Sams. Natuurkunde en Flipping the Classroom Natuurkunde en Flipping the Classroom De lespraktijk van een natuurwetenschappelijk vak zoals natuurkunde bestaat gewoonlijk uit klassikale instructie, practicum en het verwerken van opdrachten. In de

Nadere informatie

Jaarplan SOPOH 2014-2018. Personeel. Onderwijs. Organisatie. Voor ieder kind het beste bereiken, met passie, plezier en professionaliteit.

Jaarplan SOPOH 2014-2018. Personeel. Onderwijs. Organisatie. Voor ieder kind het beste bereiken, met passie, plezier en professionaliteit. SOPOH Jaarplan 2014-2018 Voor ieder kind het beste bereiken, met passie, plezier en professionaliteit Personeel Onderwijs Organisatie Huisvesting Pr-Marketing Financiën 1 Voorwoord Stichting Openbaar Primair

Nadere informatie

Meest gestelde vragen m.b.t. invoering van de laptop

Meest gestelde vragen m.b.t. invoering van de laptop Meest gestelde vragen m.b.t. invoering van de laptop Financiën: Hoeveel gaat het ons kosten als ouder? Antwoord: een 11 inch Macbook Air zal iets minder dan 800 euro gaan kosten of 15,50 per maand bij

Nadere informatie

VERSLAG MR VERGADERING

VERSLAG MR VERGADERING VERSLAG MR VERGADERING Datum: 22 september 2015 Aanwezig: Afwezig: Verslag: (P) Annemieke, Annick, Astrid, Saskia (O) Edwin, Lizzy, Michel, Harm, Gabor. (D) Adriana, Madelon. Ellen (met kennisgeving) Edwin

Nadere informatie

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw inspireren motiveren realiseren Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw primair onderwijs Klassewijzer BV Lageweg 14c 9698 BN Wedde T 0597-464483 www.klassewijzer.nl info@klassewijzer.nl

Nadere informatie

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN Sport & Business: Medewerker Marketing & Communicatie Medewerker Evenementenorganisatie Nijmegen 2016-17 JOHAN CRUYFF COLLEGE UNIVERSITY INSTITUTE Johan Cruijff

Nadere informatie

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030 Rotterdam HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Met dit model

Nadere informatie

Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau

Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau Colofon: Dit is een uitgave van het ministerie van OCW, directie Voortgezet Onderwijs Coordinatie: Muriel Cluitmans

Nadere informatie

Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs

Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs VELON/VELOV CONFERENTIE Brussel, 4-5 februari 2016 Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs Fontys Hogescholen, Eindhoven Dr. E. Klatter, Dr. K. Vloet, Dr. S. Janssen & MEd

Nadere informatie

Agenda. Verbetering inductiefase beginnende leraren NIEUWSBRIEF, APRIL 2013

Agenda. Verbetering inductiefase beginnende leraren NIEUWSBRIEF, APRIL 2013 NIEUWSBRIEF, APRIL 2013 Agenda 23 april 2013: Informatiebijeenkomst Tweedegraads PLUS Op dinsdag 23 april 2013 is er van 15.30 17.30 uur een informatieve bijeenkomst voor geïnteresseerde docenten. Locatie:

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030 Amersfoort HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Met dit model

Nadere informatie

Meer kansen door internationaal basisonderwijs

Meer kansen door internationaal basisonderwijs Meer kansen door internationaal basisonderwijs Initiatiefvoorstel D66, VVD en Groenlinks Oktober 2013 Amsterdam is een wereldstad en de meest internationale stad van het land. De haven, het toerisme, de

Nadere informatie