Mbo-scholen gemiddeld genomen financieel gezond. Inzichten uit de financiële benchmark MBO. Sectorresultaten verslagjaar 2014

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mbo-scholen gemiddeld genomen financieel gezond. Inzichten uit de financiële benchmark MBO. Sectorresultaten verslagjaar 2014"

Transcriptie

1 Mbo-scholen gemiddeld genomen financieel gezond Inzichten uit de financiële benchmark MBO Sectorresultaten verslagjaar 2014 December 2015

2

3 Inhoud Vooraf 5 Samenvatting 6 Financiële kengetallen sector Rentabiliteit gedaald van 2,3% naar 1,1% onder invloed van ROC Leiden 8 Scholen met meerjarig negatief rendement: signaal voor de sector 9 Solvabiliteit gemiddeld voldoende voor opvangen tegenslagen 10 Liquiditeit blijft op orde 11 Nadere analyse financiële kengetallen Combinatie van financiële kengetallen biedt genuanceerder inzicht 13 Rentabiliteit varieert per type school 14 Financiële prestaties lopen per grootteklasse sterk uiteen 15 Kosten en baten Aantal gewogen studenten stijgt 17 Daling totale baten door wegvallen contractactiviteiten 18 Sector zet in op versterken primaire proces 19 Kostenstructuur blijft stabiel 20 Salariskosten per fte zeer licht gestegen 21 Huisvestingskosten per m 2 stabiel gebleven 22 ICT-kosten ongewijzigd gebleven 24 Bijlagen Bijlage A: Begripsomschrijvingen en aantal deelnemers aan financiële benchmark 26 Bijlage B: Onderzoeksverantwoording 27 Bijlage C: Financiële positionering mbo-scholen 28 3

4 4

5 Vooraf Dit jaar heeft de MBO Raad voor de tiende keer de financiële benchmark uitgevoerd. Ieder jaar opnieuw biedt de financiële benchmark de individuele scholen inzicht in hun financiële kengetallen ten opzichte van andere benchmarkdeelnemers. En ook ieder jaar opnieuw creëert de financiële benchmark inzicht op sectorniveau. In die tien jaar is de financiële benchmark uitgegroeid tot een begrip. Bijna alle mbo-scholen nemen jaarlijks aan de benchmark deel en stakeholders als het ministerie van OCW en de Onderwijsinspectie zien de uitkomsten als feiten die niet ter discussie staan. De MBO Raad presenteert de benchmarkuitkomsten elk jaar aan de vaste kamercommissie voor OCW. De financiële benchmark is een van de bouwstenen van de Benchmark middelbaar beroepsonderwijs. Met deze brede benchmark laat de sector zien hoe de mbo-scholen hun budget besteden (financiële prestaties), hoeveel studenten het mbo gediplomeerd verlaten (studiesucces), wat de studenten vinden van het onderwijs (deelnemersoordeel) en hoe werknemers over hun werkgever denken (medewerkerstevredenheid). De resultaten van de verschillende bouwstenen stellen de scholen in staat zich met andere scholen te vergelijken en zich te verbeteren. Meer informatie vindt u op MBO Raad Inzichten uit de financiële benchmark MBO

6 Samenvatting Uit de analyses van de financiële benchmark in het mbo blijkt dat de mbo-scholen gemiddeld genomen financieel gezond zijn. Dat is ook nodig, want de komende jaren zullen overheidsmaatregelen leiden tot dalende inkomsten. De uitdagingen waarvoor de scholen staan, blijven onverminderd groot. Onder meer door de invoering van de acties uit het plan Focus op Vakmanschap, waaronder intensivering van het onderwijs en het verkorten van de opleidingsduur. Het Actieplan is gericht op verhoging van de kwaliteit van het mbo, vereenvoudiging van het mbo als stelsel en het op orde brengen van besturing en bedrijfsvoering. Het motto daarbij is: de basiskwaliteit op orde en de lat omhoog 1. De sector komt in 2014 uit op een positief financieel resultaat van gemiddeld 1,1%. Dat is inclusief het fors negatieve resultaat van ROC Leiden, -70,3%. Zonder ROC Leiden zou de rentabiliteit van de scholen in 2014 uitkomen op 2,3% en daarmee gelijk zijn aan In 2014 hebben 11 scholen (17,7%) verlies gemaakt. Vijf daarvan hebben twee of meer jaar achtereen verlies gemaakt. De gemiddelde solvabiliteit (mogelijkheid te voldoen aan langetermijnverplichtingen) is gestegen van 51,5% naar 52,5%. Dat betekent een solvabiliteit die gemiddeld genomen voldoende hoog is om tegenslagen op te vangen. De scholen hebben hun huisvestigingslasten per vierkante meter iets omlaag gebracht, van gemiddeld 120 naar 119. Ook de totale huisvestingskosten zijn gedaald. Scholen investeren in ICT ten behoeve van het onderwijs, de ondersteunende processen en beveiliging. In 2014 lagen de kosten voor de ICT-voorzieningen gemiddeld op 5,3% van de totale kosten in het mbo; in 2013 was dat 5,6%. Het aantal studenten in absolute zin daalt, vooral in krimpregio s. Maar het aantal studenten dat een voltijdsopleiding volgt, neemt toe. Omdat deze studenten in de bekostiging zwaarder meetellen dan deeltijdstudenten, zien we een stijging van het aantal gewogen studenten, dat dient als basis voor de bekostiging. Het aantal studenten per fte onderwijzend personeel is op het eerste gezicht iets groter geworden, maar dit is het effect van een nieuwe berekeningswijze die het ministerie heeft ingevoerd. De weging van de BBL-deelnemers is met ingang van 2014 in de MBO-benchmark aangepast van factor 0,35 naar factor 0,5 ten opzichte van de ongewijzigde weging van 1,0 voor een BOL-deelnemer. De gemiddelde liquiditeit (mogelijkheid te voldoen aan kortetermijnverplichtingen) blijft ten opzichte van 2013 gelijk: een gezonde 1,4. De sector besteedt opnieuw meer middelen aan het primair proces. De kosten voor het onderwijzend en direct onderwijsondersteunend personeel zijn 2,1% hoger dan in 2013; de kosten voor het indirect onderwijsondersteunend personeel en directie/management daarentegen zijn gelijk gebleven. Tabel 1: Samenvatting kengetallen Kengetal Mutatie Rentabiliteit 2,3% 1,1% -1,2% Aantal scholen met negatief rendement Solvabiliteit 51,5% 52,5% 0,9% Liquiditeit 1,4 1,4 Aandeel onderwijzend plus direct onderwijsondersteunend personeel in personeelslasten 82,3% 82,6% 0,4% Aantal studenten absoluut ,1% Aantal studenten gewogen voor leerweg ,6% Aantal gewogen studenten per fte onderwijzend personeel 16,2 16,5 0,3 2 Bron: Benchmark MBO 2013 en Bron: 2 Het verschil is grotendeels het gevolg van de in 2014 aangepaste weging 6

7 Financiële kengetallen sector Rentabiliteit: van 2,3% naar 1,1% Solvabiliteit: van 51,5% naar 52,5% Liquiditeit: stabiel op 1,4 Vijf scholen met meerjarig negatief resultaat

8 Rentabiliteit gedaald van 2,3% naar 1,1% onder invloed van ROC Leiden Onder rentabiliteit wordt in deze benchmark verstaan: het resultaat ten opzichte van de totale baten. De rentabiliteit in 2014 is gemiddeld 1,1%. Als het resultaat van ROC Leiden niet wordt meegerekend, zou het 2,3% zijn. Dat is exact gelijk aan de rentabiliteit als in Daarbij hoort wel de opmerking dat het resultaat in 2013 te danken was aan extra middelen die in december van dat jaar beschikbaar kwamen in het kader van het Nationaal Onderwijsakkoord (NOA); zonder die extra middelen zou het resultaat in ,5% lager geweest zijn. Voor 2015 tot en met 2017 worden resultaten begroot van respectievelijk 1,8%, 1,4% en 1,7%. In 2014 heeft 77% van de scholen een hoger resultaat gerealiseerd dan begroot. Bij een derde van deze scholen was het verschil 2,5 procentpunt of meer. Het resultaat komt de komende jaren onder druk te staan doordat scholen investeren in intensivering van het onderwijs. Daarnaast vraagt de verkorting van de studieduur om passende personele maatregelen en zal het aantal studenten de komende jaren afnemen. De opgave is om de formatie kwantitatief en kwalitatief gelijke tred te laten houden met de ontwikkelingen: per saldo zal voor veel scholen een formatiereductie of -flexibilisering aan de orde zijn, met mogelijke reorganisatiekosten en dus een negatief effect op het resultaat als gevolg. Daardoor kan spanning ontstaan tussen de begroting en de daadwerkelijke realisatie. In figuur 2 is de rentabiliteit van alle scholen weergegeven. Het resultaat van ROC Leiden springt er in negatieve zin uit. Voor het overige varieert de rentabiliteit tussen -5,6% en +11,4%. Vorig jaar was dat -17,1% en +14,8%. De verschillen tussen de scholen nemen dus af. Figuur 1: Ontwikkeling rentabiliteit en begrote rentabiliteit % 2% 1% 0% 1,0% Rentabiliteit 0,2% 0,4% Figuur 2: Rentabiliteit per school % 10% 0% -10% n= n=60 2,3% 0,5% 2013 n=63 Begroting/raming 1,1% 0,6% ,8% 2015 Aandeel NOA Tabel 2: Verschil gerealiseerde en begrote rentabiliteit 2014 Aantal scholen ,4% ,7% 2017 Percentage scholen Meer dan 5 procentpunt hoger dan begroot 3 4,8% 2,5 tot 5 procentpunt hoger dan begroot 17 27,4% 1 tot 2,5 procentpunt hoger dan begroot 14 22,6% 0 tot 1 procentpunt hoger dan begroot 14 22,6% 0 tot 1 procentpunt lager dan begroot 1 1,6% 1 tot 2,5 procentpunt lager dan begroot 9 14,5% 2,5 tot 5 procentpunt lager dan begroot 3 4,8% Meer dan 5 procentpunt lager dan begroot 1 1,6% Bron: Benchmark MBO % -70% -20% ROC AOC Vakschool Gemiddelde 2014: 1,1% Bron: Benchmark MBO

9 Scholen met meerjarig negatief rendement: signaal voor de sector Elf mbo-scholen leden in 2014 verlies, dat is 17,7% (in 2013: 19,0%). Gemiddeld was het resultaat van deze elf scholen -8,3%, maar dat zou zonder ROC Leiden -2,1% geweest zijn en dat is een verbetering ten opzichte van 2013, toen het gemiddelde -3,9% bedroeg. Tabel 3: Negatieve rentabiliteit Jaar Scholen met negatieve rentabiliteit Totaal aantal Aantal scholen Gemiddelde rentabiliteit Percentage scholen scholen ,3% 17,7% ,9% 19,0% ,1% 35,0% ,3% 36,1% ,7%- 30,6% 62 In totaal zijn er vijf scholen met een meerjarig negatief resultaat: één school maakt nu twee jaar achtereen verlies, twee scholen drie jaar, één school vier jaar en één school acht jaar. Een (meerjarig) negatief resultaat hoeft overigens niet direct een probleem te zijn, als de financiële positie van de school voldoende stevig is. Tabel 4: Meerjarige negatieve rentabiliteit Jaar Scholen met meerjarige negatieve rentabiliteit Totaal aantal Aantal scholen Gemiddelde rentabiliteit Percentage scholen scholen 2013 en ,8% 8,1% t/m ,8% 6,8% t/m ,2% 3,4% t/m ,4% 1,9% 54 Bron: Benchmark MBO Uitgedrukt in euro s bedraagt het resultaat van de sector over ,3 miljoen. Het is opgebouwd uit 91,4 miljoen positief resultaat en 64,1 miljoen negatief resultaat. Tabel 5: Opbouw resultaat 2014 Resultaat 2014 Totaal aantal scholen Totale resultaat 27,3 62 Resultaat positief 91,4 51 Resultaat negatief - 64,1 11 Bron: Benchmark MBO 2014 Het totale sectorresultaat van 27,3 miljoen is (vooral door ROC Leiden) lager dan dat van 2013 ( 96,2 miljoen). Dat resultaat in 2013 werd echter veroorzaakt door het feit dat de extra middelen in december 2013 beschikbaar kwamen. Daardoor hebben de scholen de financiële middelen niet meer in 2013 kunnen besteden en opgenomen in het resultaat. In 2014 is het tot besteding gekomen. Tabel 6: Omvang sectorresultaat Jaar Totale omvang resultaat (in miljoenen euro s) Totaal aantal scholen , , , , ,9 62 MBO Raad Inzichten uit de financiële benchmark MBO

10 Solvabiliteit gemiddeld voldoende voor opvangen tegenslagen Onder solvabiliteit wordt in de benchmark verstaan: het eigen vermogen exclusief voorzieningen ten opzichte van het totale vermogen. De solvabiliteit vertoont al enkele jaren een licht stijgende lijn. In 2014 bedraagt de solvabiliteit 52,5%, tegen 51,5% in De sector is met deze solvabiliteit in staat om tegenslagen op te vangen. Figuur 3: Ontwikkeling solvabiliteit % 50% 49,6% 50,8% 48,8% 40% 30% 51,5% 52,5% 20% 10% 0% n= n= n= Solvabiliteit Er is één school met een negatieve solvabiliteit: ROC Leiden. Daarnaast is er één school die met een solvabiliteit van 18,8% niet kan voldoen aan de minimumeis die banken gewoonlijk stellen bij het verstrekken van leningen. De hoogste solvabiliteit is 89,6%. Figuur 4: Solvabiliteit per mbo-school % 80% 60% 40% 20% 0% -20% -40% ROC AOC Vakschool Gemiddelde 2014: 52,5% Bron: Benchmark MBO 2014 De verhouding tussen eigen en vreemd vermogen in de sector is al enige jaren nagenoeg stabiel. Het eigen vermogen is in 2014 iets afgenomen. Het vreemd vermogen is door aflossing van leningen in omvang eveneens iets afgenomen, en wel van 1,19 miljard naar 1,11 miljard. De liquiditeit in de sector zou het toelaten om nog meer vreemd vermogen af te lossen, maar aflossing kan gepaard gaan met door de bank opgelegde boetes die hoger zijn dan de te verwachten besparing Figuur 5: Ontwikkeling vreemd vermogen in miljoenen euro s n= n= n= Vreemd vermogen 10

11 Liquiditeit blijft op orde De liquiditeit is de mate waarin de mboscholen aan hun verplichtingen op korte termijn kunnen voldoen (vlottende activa gedeeld door kortlopende schulden). In 2014 is de liquiditeit net als in ,44. Daarmee zijn de scholen gemiddeld goed in staat om aan hun kortlopende verplichtingen te voldoen. In 2013 werd de stijging ten opzichte van 2012 veroorzaakt door het laat beschikbaar komen van de extra middelen. De scholen konden deze in 2013 niet meer inzetten. Figuur 6: Ontwikkeling liquiditeit ,6 1,4 1,2 1,2 1,3 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4 0,2 1,4 1, n= n= n= Liquiditeit Een liquiditeit van minder dan 1 is mogelijk als de school scherp stuurt op de liquide middelen. Banken hanteren echter voor het verstrekken van leningen wel een minimum, namelijk 0,7. In 2014 zijn er vijftien scholen met een liquiditeit van minder dan 0,7. Figuur 7: Liquiditeit per mbo-school ROC AOC Vakschool Gemiddelde 2014: 1,4% Bron: Benchmark MBO 2014 MBO Raad Inzichten uit de financiële benchmark MBO

12 Nadere analyse financiële kengetallen 42 scholen vanuit meerdere perspectieven financieel gezond 2 scholen in de gevarenzone Rentabiliteit daalt vooral bij grote scholen

13 Combinatie van financiële kengetallen biedt genuanceerder inzicht Tot nu toe hebben we in dit rapport de financiële kengetallen elk afzonderlijk gepresenteerd. Maar om de financiële duurzaamheid goed te kunnen overzien, is het zinvol om de kengetallen te combineren. Welke scholen verkeren in de gevarenzone voor zowel rentabiliteit, solvabiliteit als liquiditeit en welke scholen juist niet? We hebben conform vorige benchmarks deze berekeningen uitgevoerd met de signaleringsgrenzen die het ministerie van OCW hanteert: een rentabiliteit van minimaal 0% gemiddeld over de afgelopen drie jaar; een solvabiliteit inclusief voorzieningen tussen de 30% en 60%; een liquiditeit van minimaal 0,5. De scholen in het kwadrant rechtsboven zijn vanuit de drie perspectieven rentabiliteit, solvabiliteit en liquiditeit financieel gezond. De scholen linksonder die bovendien rood gekleurd zijn, verkeren in de gevarenzone. In 2014 zijn er 42 financieel gezonde scholen. 39 van deze scholen waren ook in 2013 financieel gezond en 33 ook in Dit zijn de scholen die we duurzaam financieel gezond zouden kunnen noemen. Vakscholen en kleinere scholen zijn in deze groep oververtegenwoordigd. Twee scholen voldoen in 2014 aan geen van de drie eisen. Deze verkeren in de gevarenzone. Eén van deze twee voldeed ook in 2013 niet aan de eisen. In de figuur hieronder ziet u het resultaat van de berekening. Elke bol stelt een mbo-school voor. In de figuur zijn de grenzen voor de rentabiliteit en liquiditeit ingetekend. De scholen beneden de horizontale grens hebben een negatieve rentabiliteit, de scholen links van de verticale grens een liquiditeit van minder dan 0,5. De omvang van de bol geeft de omvang van de solvabiliteit weer. Scholen met een solvabiliteit boven de 60% zijn grijs gekleurd, scholen met een solvabiliteit beneden de 30% rood en scholen met een solvabiliteit binnen deze grenzen groen. Figuur 8: Financiële positionering mbo-scholen 2014 met signaleringsgrenzen OCW 15% 10% 5% Gemiddelde rentabiliteit %- 0% 5%- 10%- 15%- 20%- Solvabiliteit inclusief voorzieningen > 60% 30% - 60% < 30% 30%- 0 0,5 1 1,5 2 2,5 3 3,5 4 4,5 5 5,5 6 Liquiditeit 2014 Bron: Benchmark MBO MBO Raad Inzichten uit de financiële benchmark MBO

14 Rentabiliteit varieert per type school De gemiddelde rentabiliteit van 1,1% in 2014 loopt sterk uiteen per type school, meer dan in de jaren daarvoor. De gedaalde gemiddelde rentabiliteit van ROC s is nagenoeg geheel toe te schrijven aan ROC Leiden. Ook de rentabiliteit van AOC s is echter gedaald: van 2,5% naar 1,1%. Dat is nog wel steeds boven het niveau van Het meest opvallende in 2014 is de stijging van de rentabiliteit van de vakscholen: van 0,9% naar 5,3%. Weliswaar was in 2013 de 0,9% vooral te wijten aan één vakschool met fors negatief resultaat (een situatie die in 2014 niet meer bestond), maar ook zonder die situatie zou de rentabiliteit van vakscholen aanzienlijk zijn gestegen. Figuur 9: Rentabiliteit per type school 6% 5% 4% 3% 2% 1% 0% -1% 0,7% 0,1% ,7% -0,5% 0,0% 2011 n=61 3,2% ROC AOC Vakschool 0,8% 0,3%0,3% 2012 n=60 2,6% 2,5% 2013 n=63 0,9% 0,2% 1,1% 5,3% 2014 De stijging van de gemiddelde solvabiliteit in 2014 van 51,5% naar 52,5% wordt vooral veroorzaakt door de vakscholen, en in mindere mate door de ROC s. De solvabiliteit van AOC s is minimaal gestegen, maar blijft wel het hoogste van de drie schooltypen. Figuur 10: Solvabiliteit ROC s, AOC s en vakscholen % 60,0% 61,2% 63,4% 63,6% 58,3% 57,6% 58,3% 59,5% 60% 56,0% 56,8% 45,7% 46,4% 47,7% 48,5% 44,6% 40% 20% 0% n= n= n= ROC AOC Vakschool De liquiditeit is met 1,44 op sectorniveau ongewijzigd gebleven, maar uitgesplitst naar type school zijn er wel ontwikkelingen te zien: ROC s 1,33 1,30, AOC s 1,12 1,22, vakscholen 2,15 2,25. De liquiditeit in AOC s is gestegen, maar van de negen AOC s zijn er drie met een liquiditeit van minder dan 0,7, de ondergrens die banken hanteren bij het verstrekken van leningen. Figuur 11: Liquiditeit ROC s, AOC s en vakscholen ,5 2,2 2,25 2,1 2,2 2,15 2,0 1,5 1,33 1,30 1,22 1,1 1,1 1,12 1,0 1,0 0,8 0,9 0,7 0,5 0, n= n= n= ROC AOC Vakschool 14

15 Financiële prestaties lopen per grootteklasse sterk uiteen In 2014 is de rentabiliteit van de grootste scholen, met een omzet van meer dan 91 miljoen, gedaald van 1,8% naar 1,0%. Ook de rentabiliteit van de scholen met een rijksbijdrage tussen de 31 en 60 miljoen is gedaald, tot -1,3%, maar deze daling wordt veroorzaakt door ROC Leiden. De rentabiliteit van de kleinste scholen, met een rijksbijdrage van minder dan 30 miljoen, is fors gestegen. Figuur 12: Rentabiliteit per grootteklasse % 4% 3% 2% 1% 0% -1% -2% 1,0% 2,5% 0,3% -0,3% 0,8% 1,9% -0,4% -0,5% 1,7% 1,2% -1,1% 0,9% 4,1% 2,0% 1,8% 3,4% -1,3% 1,9% 1,0% -3% n=61-2,4% 2012 n= n= miljoen miljoen miljoen miljoen De stijging van de solvabiliteit in de sector komt voor rekening van de grootste en de kleinste scholen. De stijging van de solvabiliteit van de grote scholen lijkt opvallend gezien de gedaalde rentabiliteit. De verklaring is dat een aantal grote scholen leningen heeft afgelost, waardoor het balanstotaal is gedaald en het percentage eigen vermogen dus is gestegen. Figuur 13: Solvabiliteit per grootteklasse % 60% 59,3% 57,3% 55,2% 56,3% 51,9% 52,8% 53,2% 51,9% 52,9% 51,7% 49,8% 50,5% 50% 46,1% 45,2% 45,8% 46,1% 47,0% 44,7% 40,7% 41,7% 40% 30% 20% 10% 0% n= n= n= miljoen miljoen miljoen miljoen Al jaren is het beeld dat de liquiditeit van kleinere scholen hoger is dan in grotere. Dit jaar is dat ook het geval. De liquiditeit daalt iets bij de scholen met een omzet tussen de 31 en 60 miljoen. Dat de liquiditeit in de sector ondanks deze daling toch gelijk gebleven is, heeft te maken met de zeer lichte stijging in de andere grootteklassen, in de figuur niet zichtbaar. Figuur 14: Liquiditeit per grootteklasse ,5 2,0 1,9 1,9 1,8 1,9 1,8 1,6 1,7 1,7 1,5 1,5 1,5 0,9 1,0 1,0 1,0 0,9 0,9 0,9 0,9 0,7 0,7 0,8 0,5 0, n= n= n= miljoen miljoen miljoen miljoen MBO Raad Inzichten uit de financiële benchmark MBO

16 Kosten en baten Aantal gewogen studenten als basis voor bekostiging stijgt met 3,6% Kosten personeel primair proces stijgen met 2,1% Huisvestingskosten per m 2 stabiel ICT-kosten nagenoeg stabiel

17 Aantal gewogen studenten stijgt Het aantal studenten dat de basis vormt voor de bekostiging van de scholen stijgt. Dat lijkt vreemd omdat het absolute aantal studenten in het mbo juist daalt. Per 1 oktober 2014 waren er 3,1% minder studenten dan een jaar eerder. Van de 62 scholen die aan de benchmark deelnemen, hebben er 44 in 2014 te maken met een teruglopend studentenaantal. Oorzaken zijn onder meer de demografische krimp en de teruglopende belangstelling van bedrijven voor nascholingstrajecten. Vooral het aantal studenten in de beroepsbegeleidende leerweg daalt sterk. Het aantal studenten in de beroepsopleidende voltijds leerweg stijgt juist, met 2,6%. Tabel 7: Ontwikkeling aantal studenten (absoluut) Aantal studenten Mutatie t.o.v Per Per Per Per Per Aantal Percentage BBL ,2% BOL deeltijd ,7% BOL voltijd ,6% Totaal ,1% Ondanks het teruglopend aantal studenten zie we een stijging als het gaat om het aantal studenten dat dient als basis voor de bekostiging, de gewogen studenten. Dat komt omdat het aantal studenten met een voltijdsopleiding is gestegen, en deze studenten tellen zwaarder mee dan dan studenten met een deeltijdopleiding: 1 versus 0,5. Het gewogen aantal studenten als basis voor de bekostiging neemt toe met 3,6%. De stijging is overigens geflatteerd doordat met ingang van 2014 de weging is aangepast. Zou dat niet zijn gebeurd, dan zou de stijging minimaal zijn geweest. Tabel 8: Ontwikkeling gewogen aantal studenten Aantal gewogen studenten Mutatie t.o.v Per Per Per Per Per Aantal Percentage Totaal ,6% Figuur 15: Ontwikkeling aantal studenten per leerweg absoluut en totaal gewogen Per Per Per Per Per BBL BOL voltijd BOL deeltijd Totaal gewogen aantal deelnemers MBO Raad Inzichten uit de financiële benchmark MBO

18 Daling totale baten door wegvallen contractactiviteiten De rijksbijdrage is in 2014 ten opzichte van 2013 iets toegenomen. Maar omdat de overige baten - met name de contractactiviteiten en educatie - zijn afgenomen, nemen de baten per saldo af met 0,5%. Het aandeel van de contractactiviteiten in de totale baten varieert van 2% tot 37%. Zeker voor scholen met een aandeel van 10% of meer is het wegvallen van contractactiviteiten een materieel aandachtspunt. Tabel 9: Ontwikkelingen rijksbijdragen gebaseerd op 62 scholen, in miljoenen euro s Baten Rijksbijdrage Mutatie 2014 ten opzichte van % Rijksbijdragen beroepsonderwijs ,6% Rijksbijdragen voortgezet onderwijs ,5% Overige baten ,9% Totale baten ,5% Bron: Benchmark MBO Per gewogen student ontvangen de scholen gemiddeld rijksbijdrage. De bijdrage verschilt per school, onder meer afhankelijk van het type school, de aangeboden opleidingen en de historische ontwikkeling van het aantal studenten. De rijksbijdrage per gewogen student varieert van tot (één uitschieter buiten beschouwing gelaten). 18

19 Sector zet in op versterken primaire proces De personeelskosten voor onderwijzend en direct onderwijsondersteunend personeel zijn in 2014 met 2,1% gestegen. De kosten voor indirect onderwijsondersteunend personeel en directie/management zijn gelijk gebleven. In totaal een toename van 1,8%. Het aantal medewerkers in de sector is gegroeid, en wel met 4,9%. De formatie in het primaire proces groeit met 5,1%; daartegenover staat een lichte krimp van de overige formatie met 0,2%. De sector zet de formatiegroei dus in voor het primaire proces en niet voor overheadfuncties. De formatiegroei is groter dan de groei van het aantal gewogen deelnemers. Dit terwijl de verwachting voor de nabije toekomst is dat door de inkorting van de studieduur de formatie juist moet krimpen. Dat plaatst de scholen voor de uitdaging om hun formatie tijdig aan te passen. Tabel 10: Ontwikkeling formatiekosten in miljoenen euro s Formatiekosten Mutatie 2014 ten opzichte van 2013 Functiegroepen Procentueel Onderwijzend en direct onderwijsondersteunend personeel ,1% Indirect onderwijsondersteunend personeel en directie/management ,0% Totaal ,8% Bron: Benchmark MBO Het aantal gewogen studenten per fte onderwijzend en direct onderwijsondersteunend personeel blijft nagenoeg gelijk, maar door de gewijzigde weging van studenten in 2014 is er optisch sprake van een stijging: in ,4, in ,6. Het aantal gewogen studenten per fte hangt samen met het type school (ROC, AOC of vakschool) maar ook binnen de schooltypes zijn verschillen te zien. Het aantal gewogen studenten per fte onderwijzend plus direct onderwijsondersteunend varieert van 7,0 tot 16,7. Figuur 16: Spreiding aantal gewogen studenten per fte onderwijzend en direct onderwijsondersteunend personeel ROC AOC Vakschool Gemiddelde 2014: 13,6 Bron: Benchmark MBO 2014 MBO Raad Inzichten uit de financiële benchmark MBO

20 Kostenstructuur blijft stabiel Het is goed te constateren dat in de loop der jaren de kostenstructuur van het mbo in grote lijnen stabiel blijft. De laatste jaren loopt het aandeel personeelskosten in de totale kosten op (zij het heel licht). Het aandeel personeelskosten is in ,8% en dat is 0,1% hoger dan het jaar daarvoor. Figuur 17: Ontwikkeling kostenstructuur % 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 13,3% 13,2% 12,9% 13,6% 13,2% 6,7% 6,2% 6,3% 6,5% 6,5% 7,0% 7,5% 7,6% 7,0% 7,3% 3,6% 4,1% 3,5% 3,3% 3,3% 69,3% 69,0% 69,7% 69,7% 69,8% n=61 Personeelskosten Huisvestingskosten 2012 n=60 Afschrijvingen 2013 n=63 Overige personeelskosten 2014 Overige kosten Bezien we de opbouw van de personeelskosten over de jaren heen, dan valt op dat een steeds groter aandeel van de kosten wordt ingezet voor onderwijzend en onderwijsondersteunend personeel: in 2014 tezamen 82,6%. Het aandeel kosten voor indirect onderwijsondersteunend personeel en voor directie en management daalt. Het aandeel directie en management is in ,8%, dat is 0,2% lager dan het jaar daarvoor. In 2006 was het aandeel nog 5,1%. Hiermee laat de sector zien zoveel mogelijk middelen in te zetten voor het primaire proces. Figuur 18: Ontwikkeling opbouw personeelslasten % 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 68,3% 14,0% 4,7% 2010 Onderwijzend personeel 68,5% 14,1% 4,7% 2011 n=61 Direct onderwijsondersteunend personeel 68,3% 13,8% 4,3% 2012 n=60 68,7% 13,7% 4,0% 2013 n=63 Indirect onderwijsondersteunend personeel 68,7% 12,9% 12,8% 13,6% 13,6% 13,9% 13,7% 3,8% 2014 Directie en management De opbouw van de personeelskosten verschilt per type school. Bij de ROC s is het percentage kosten voor directie en management (3,7%) duidelijk lager dan bij de AOC s en vakscholen. Bij de AOC s is het percentage indirect onderwijsondersteunende personeel duidelijk lager. In grote scholen is het aandeel kosten voor directie en management lager dan in kleine scholen: 3,7% versus 5,0%. Figuur 19: Opbouw personeelskosten naar type school % 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 68,1% 71,5% 68,9% 68,3% 71,2% 68,3% 68,2% 70,6% 67,6% 68,7% 70,2% 68,1% 68,6% 71,2% 68,3% 13,0% 12,7% 12,4% 12,8% 13,1% 12,7% 13,6% 13,3% 13,9% 13,6% 13,5% 13,6% 13,9% 14,0% 13,6% 14,2% 11,0% 13,2% 14,2% 11,2% 13,4% 13,9% 12,5% 13,4% 13,8% 12,1% 13,4% 13,9% 10,4% 13,3% 4,7% 4,8% 5,6% 4,7% 4,5% 5,6% 4,3% 3,7% 5,2% 3,9% 4,2% 4,9% 3,7% 4,3% 4,8% 0% ROC AOC VAK ROC AOC VAK ROC AOC VAK ROC AOC VAK ROC AOC VAK Onderwijzend personeel Direct onderwijsondersteunend personeel Indirect onderwijsondersteunend personeel Directie en management 20

21 Salariskosten per fte zeer licht gestegen De salariskosten per fte zijn in 2014 met 0,5% gestegen. Oorzaken zijn bijvoorbeeld vergrijzing van de formatie of beleidskeuzes ten aanzien van salariëring. Figuur 20: Ontwikkelingen salariskosten per fte n= n= n= De salariskosten per schooltype groeien naar elkaar toe. In 2010/2011 waren er duidelijke verschillen, maar die zijn steeds kleiner geworden. In 2014 liggen de salariskosten in AOC s iets hoger dan in de ROC s en vakscholen, na jarenlang op het laagste niveau te hebben gelegen. Figuur 21: Salariskosten per fte per type school n= n= n= ROC AOC Vakschool In de grootste scholen, met een omzet van meer dan 90 miljoen, liggen de kosten per fte iets hoger dan in de andere grootteklassen. Figuur 22: Salariskosten per fte per grootteklasse n= n= n= miljoen miljoen miljoen miljoen MBO Raad Inzichten uit de financiële benchmark MBO

22 Huisvestingskosten per m 2 stabiel gebleven Nu voor de mbo-sector een periode aanbreekt waarin enerzijds het onderwijs wordt geïntensiveerd en anderzijds de opleidingsduur wordt ingekort, neemt het belang van een goed afgewogen en flexibel huisvestingsbeleid toe. De huisvestingskosten per vierkante meter inclusief afschrijvingen en vastgoed gerelateerde rentekosten lopen per school sterk uiteen: van 57 tot 243, met een uitschieter naar 350 (ROC Leiden). Gemiddeld bedragen de kosten 119 per vierkante meter. Figuur 23: Spreiding huisvestingskosten per vierkante meter ROC AOC Vakschool Gemiddelde 2014: 119 Bron: Benchmark MBO 2014 In 2013 bedroegen de gemiddelde huisvestingskosten per vierkante meter 120: een zeer geringe daling dus, van 0,8%. Figuur 24: Mutatie huisvestingskosten per vierkante meter 2013 en ROC AOC Vakschool Gemiddelde mutatie: 0,8% Bron: Benchmark MBO 2013 en 2014 Het aantal vierkante meters per gewogen student is na een stijging van drie jaar nu gedaald. Gemiddeld is per gewogen student 8,8 vierkante meter beschikbaar. Figuur 25: Aantal vierkante meters per gewogen student ,3 9,2 9,2 9,1 9,1 9,0 8,9 8,9 8,8 8,8 8,7 8, n= n= n= m2 per gewogen deelnemer Bron: Benchmark MBO

23 Huisvestingskosten per m 2 stabiel gebleven (vervolg) Voor een flexibel huisvestingsbeleid kan het van belang zijn of de huisvesting wordt gehuurd of in eigendom is. Verreweg de meeste vierkante meters in de sector zijn in eigendom: 81,2%. Dat is iets minder dan het jaar daarvoor, toen het aandeel 81,9% bedroeg. Drie scholen hebben geen vastgoed in eigendom. Nadere analyse leert dat er grote verschillen zijn tussen de boekwaarde van de gebouwen in relatie tot de WOZ-waarde. De hiermee gemoeide bedragen kunnen aanzienlijk zijn en in enkele gevallen de exploitatie onder druk zetten. Figuur 26: Aandeel vierkante meters in eigendom % 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% ROC AOC Gemiddelde 2014: 81,2% Vakschool Bron: Benchmark MBO 2014 MBO Raad Inzichten uit de financiële benchmark MBO

24 ICT-kosten ongewijzigd gebleven Voor het tweede jaar achtereen zijn in de benchmark ook de ICT-kosten meegenomen. Er is weinig veranderd. De sector heeft in ,3 miljoen aan ICT uitgegeven; in 2013 was dat 218,2 miljoen. In 2014 is relatief meer uitgegeven aan personele kosten en software, en minder aan hardware, telefonie en organisatiekosten. Tabel 11: Opbouw ICT-kosten 2013 en 2014 in miljoenen euro s Totale kosten 2013 (n = 59) Totale kosten 2014 (n = 61) Personele ICT-kosten (inclusief detacheringen) 62,7 67,4 Inhuur en uitbesteding 17,3 19,9 Hardware 19,7 16,1 Softwarekosten 38,5 40,7 Datacommunicatie 11,3 12,7 Telefonie 11,2 9,5 Organisatiekosten 6,5 4,7 Afschrijvingen ICT en telefonie 51,2 48,2 Totale ICT-kosten 218,2 219,3 Bron: Benchmark MBO 2013 en 2014 Het aandeel ICT-kosten in de totale kosten daalde licht. Per (gewogen) student daalden de ICT-kosten eveneens. Tabel 12: Kengetallen ICT 2013 en 2014 Kengetal/indicator Sectorgemiddelde 2013 Sectorgemiddelde 2014 ICT-kosten per gewogen mbo-student Aandeel ICT-kosten in totale kosten 5,6% 5,4% Aandeel van de totale formatiekosten dat aan ICT wordt besteed Bron: Benchmark MBO 2013 en ,8% 2,9% Gemiddeld gaf de sector 5,4% van de totale kosten uit aan ICT, met een spreiding van 1,9% tot 11,0%. Figuur 27: ICT-kosten als aandeel in de totale kosten % 10% 8% 6% 4% 2% 0% ROC AOC Vakschool Gemiddelde: 5,4% Bron: Benchmark MBO

25 Bijlagen

26 Bijlage A: Begripsomschrijvingen en aantal deelnemers aan financiële benchmark Tabel A-1: Begripsomschrijving Begrip Rentabiliteit Solvabiliteit Liquiditeit Signaleringsgrenzen Vierkante meters Bron: Benchmark MBO Omschrijving Het resultaat van de gewone bedrijfsvoering als percentage van de baten van de gewone bedrijfsvoering; omvat resultaat mbo, educatie, contractactiviteiten en andere diensten Het eigen vermogen als percentage van het totale vermogen Vlottende activa gedeeld door de kortlopende schulden (current ratio) Grenzen die het ministerie van OCW dan wel financiële instellingen (waaronder banken) hanteren voor de risicobepaling. De grenzen van de financiële instellingen zijn gebaseerd op gesprekken met enkele financiële instellingen In relatie tot huisvestingskosten: vierkante meters beschikbaar voor het onderwijsproces of ter ondersteuning daarvan Tabel A-2: Aantal aan de benchmark deelnemende scholen per type Type school ROC AOC Vakschool Totaal Bron: Benchmark MBO Tabel A-3: Aantal aan de benchmark deelnemende scholen per grootteklasse Grootteklasse in rijksbijdrage per jaar Klasse S: minder dan 30 miljoen Klasse M: tussen 30 en 60 miljoen Klasse L: tussen 60 en 90 miljoen Klasse XL: meer dan 90 miljoen Totaal Bron: Benchmark MBO In de benchmark MBO 2014 zijn van 62 scholen de gegevens ontvangen, in In beide jaren namen met uitzondering van Lentiz Onderwijsgroep, Onderwijsgroep Noord en de STC-Group alle Nederlandse mbo-scholen deel aan de benchmark. Dat in 2014 toch sprake is van 62 scholen en niet van 63 zoals in 2013 komt omdat in 2014 de mbo-opleidingen van Berechja College zijn samengevoegd met ROC Friese Poort. De namen van de deelnemende scholen zijn opgenomen in de figuren in bijlage C. 26

27 Bijlage B: Onderzoeksverantwoording De financiële benchmark MBO wordt door PwC uitgevoerd in opdracht van en in nauwe samenwerking met de MBO Raad. PwC maakt gebruik van gegevens uit het Elektronisch Financieel Jaarverslag (EFJ), door de scholen aangeleverd via het XBRL Onderwijs Portaal OCW / DUO. Deze gegevens worden aangevuld door de scholen die aan de benchmark deelnemen en via een uploadsysteem aangeleverd bij PwC. De gegevens die in de benchmark zijn gebruikt, zijn door PwC gevalideerd maar er is geen accountantscontrole uitgevoerd. De scholen blijven verantwoordelijk voor de kwaliteit van de aan PwC aangeleverde gegevens. De gevalideerde gegevens zijn door PwC verwerkt tot spiegelrapportages voor de individuele scholen en tot het sectorbeeld in deze rapportage. De conclusies in dit sectorrapport zijn in samenwerking met de MBO Raad tot stand gekomen. De financiële benchmark is zoveel mogelijk toegespitst op het mbo. Eventuele andere activiteiten van de instellingen zijn buiten beschouwing gebleven, behalve als de kengetallen niet uit te splitsen waren. Dit is het geval bij de rentabiliteit, solvabiliteit en liquiditeit; deze kengetallen hebben dan ook betrekking op de gehele instelling. Om tot een toerekening van kosten aan het mbo te komen, hebben de scholen zelf de kosten van het onderwijzend personeel gesplitst. De andere personeelskosten zijn door PwC toegerekend op basis van het aandeel mbo in de rijksbijdrage van de instelling. De sectorcijfers in dit rapport zijn tenzij anders vermeld - de ongewogen gemiddelden van alle aan de benchmark deelnemende scholen. De scores van de scholen zijn dus bij elkaar opgeteld en gedeeld door 62, zonder rekening te houden met de omvang van de school. Die keuze is gemaakt omdat het in de benchmark gaat om de prestaties van de school, ongeacht de omvang. Indien absolute aantallen (zoals de hoogte van de rijksbijdrage) over meerdere jaren zijn vergeleken, is de vergelijking gebaseerd op het aantal scholen dat in alle betreffende jaren aan de benchmark heeft deelgenomen. Dit is gedaan om te voorkomen dat mutaties moeten worden toegeschreven aan een verschil in aantallen scholen. Daar waar in het rapport een verschil wordt benoemd, wordt gedoeld op een statistische significantie bij een betrouwbaarheidsniveau van 5%. Dit betekent dat de kans dat het verschil op toeval berust kleiner is dan 5%. Figuur B-1: Schematische opbouw kosten Totaal instellingen Middelbaar beroepsonderwijs Voortgezet onderwijs/vmbo Educatie Contractonderwijs Personeelskosten onderwijzend personeel Personeelskosten onderwijzend personeel Personeelskosten onderwijzend personeel Personeelskosten onderwijzend personeel Personeelskosten ondersteunende diensten Afschrijvingen Huisvestingskosten Overige kosten Bron: Benchmark MBO MBO Raad Inzichten uit de financiële benchmark MBO

28 Bijlage C: Financiële positionering mbo-scholen Tabel C-1: Rentabiliteit 2014 Gemiddelde =1,1% Grafisch Lyceum Rotterdam Grafisch Lyceum Utrecht Hout- en Meubileringscollege ROC Rivor Scholengemeenschap De Rooi Pannen MBO Amersfoort SVO Opleidingen Helicon Opleidingen MBO Utrecht AOC Groenhorst College SintLucas Albeda College ROC Aventus Leidse Instrumentmakersschool Graafschap College ROC Top ROC Midden Nederland ROC Kop van Noord-Holland Drenthe College ROC Nova College AOC De Groene Welle Hoornbeeck College Cibap AOC Oost ROC van Twente Mediacollege Amsterdam Deltion College ROC TerAA ROC Gilde Opleidingen Zadkine ROC Friese Poort ROC West-Brabant Nimeto Utrecht Regio College Scalda ROC De Leijgraaf ROC Tilburg ROC van Amsterdam Citaverde College ROC Arcus College Edudelta Onderwijsgroep Alfa-college Koning Willem ICollege ROC ID College ROC Nijmegen Summa College AOC Clusius College ROC Noorderpoortcollege Friesland College ROC Horizon College ROC Rijn IJssel ROC Menso Alting SOMA College ROC Flevoland ROC Mondriaan Da Vinci College Leeuwenborgh Opleidingen Landstede ROC A12 Wellantcollege Nordwincollege ROC Leiden -70% -20% -15% -10% -5% 0% 5% 10% 15% 20% n = 62 instellingen Bron: Benchmark MBO

29 Tabel C-2: Solvabiliteit 2014 Gemiddelde =52,5% Grafisch Lyceum Rotterdam SintLucas ROC Arcus College ROC A12 AOC Oost ROC Friese Poort Citaverde College Graafschap College Hout- en Meubileringscollege Edudelta Onderwijsgroep Grafisch Lyceum Utrecht Koning Willem ICollege Nordwincollege Scholengemeenschap De Rooi Pannen ROC Rijn IJssel ROC Nova College SVO Opleidingen Helicon Opleidingen AOC Clusius College AOC De Groene Welle ROC Kop van Noord-Holland ROC Tilburg ROC Menso Alting Summa College Regio College ROC Rivor ROC Mondriaan ROC TerAA ROC Horizon College Leeuwenborgh Opleidingen ROC West-Brabant Wellantcollege SOMA College ROC De Leijgraaf ROC Aventus Drenthe College Friesland College Nimeto Utrecht ROC van Twente Mediacollege Amsterdam Da Vinci College Scalda Hoornbeeck College ROC Midden Nederland Deltion College ROC Top ROC Nijmegen ROC Gilde Opleidingen AOC Groenhorst College Alfa-college ROC ID College Albeda College Leidse Instrumentmakersschool MBO Amersfoort ROC Noorderpoortcollege Cibap MBO Utrecht ROC van Amsterdam ROC Flevoland Landstede Zadkine ROC Leiden -40% -20% 0% 20% 40% 60% 80% 100% n = 62 instellingen Bron: Benchmark MBO 2014 Het gemiddelde van 52,5% is een ongewogen gemiddelde, waarin de omvang van de instelling niet meeweegt. MBO Raad Inzichten uit de financiële benchmark MBO

30 Tabel C-3: Liquiditeit 2014 ROC A12 ROC Menso Alting Grafisch Lyceum Utrecht Grafisch Lyceum Rotterdam SintLucas Graafschap College Helicon Opleidingen Hout- en Meubileringscollege SVO Opleidingen ROC Top AOC Oost MBO Utrecht ROC Rivor Citaverde College MBO Amersfoort SOMA College ROC Friese Poort ROC Kop van Noord-Holland Mediacollege Amsterdam Regio College ROC De Leijgraaf ROC Nova College ROC Tilburg Summa College ROC Arcus College ROC Aventus AOC De Groene Welle Koning Willem ICollege ROC Rijn IJssel Cibap Deltion College ROC Midden Nederland Zadkine Leidse Instrumentmakersschool ROC van Twente ROC West-Brabant ROC Gilde Opleidingen Scholengemeenschap De Rooi ROC Flevoland ROC TerAA AOC Groenhorst College ROC Mondriaan Drenthe College Alfa-college Edudelta Onderwijsgroep Albeda College Friesland College ROC Noorderpoortcollege ROC ID College Leeuwenborgh Opleidingen Nordwincollege ROC Nijmegen ROC van Amsterdam Nimeto Utrecht Scalda Da Vinci College Hoornbeeck College AOC Clusius College Wellantcollege Landstede ROC Leiden ROC Horizon College Gemiddelde = 1, n = 62 instellingen Bron: Benchmark MBO 2014 Het gemiddelde van 1,4 is een ongewogen gemiddelde, waarin de omvang van de instelling niet meeweegt. 30

31 Tabel C-4: Personeelskosten ten opzichte van de totale lasten van de instelling in 2014 ROC Midden Nederland ROC Mondriaan Friesland College Nordwincollege ROC Kop van Noord-Holland ROC Tilburg ROC TerAA ROC Menso Alting ROC Friese Poort ROC A12 ROC Horizon College AOC Clusius College ROC Rijn IJssel Da Vinci College ROC Gilde Opleidingen Drenthe College Grafisch Lyceum Utrecht Graafschap College Summa College Albeda College Koning Willem ICollege ROC van Twente ROC De Leijgraaf ROC Flevoland ROC ID College ROC Arcus College Wellantcollege Leeuwenborgh Opleidingen AOC Oost Cibap Edudelta Onderwijsgroep Regio College ROC Nova College AOC De Groene Welle Hoornbeeck College ROC Rivor Grafisch Lyceum Rotterdam Mediacollege Amsterdam ROC Nijmegen ROC Top MBO Amersfoort ROC Noorderpoortcollege ROC West-Brabant Scalda Hout- en Meubileringscollege Deltion College Leidse Instrumentmakersschool ROC van Amsterdam SintLucas AOC Groenhorst College Alfa-college ROC Aventus SVO Opleidingen Scholengemeenschap De Rooi Pannen Citaverde College Landstede Helicon Opleidingen Zadkine Nimeto Utrecht MBO Utrecht ROC Leiden SOMA College Gemiddelde =69,4% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% n = 62 instellingen Bron: Benchmark MBO 2014 Het gemiddelde van 69,4% is een ongewogen gemiddelde, waarin de omvang van de instelling niet meeweegt. Het gemiddelde van 69,8%, genoemd in de hoofdtekst van het rapport, is gewogen. MBO Raad Inzichten uit de financiële benchmark MBO

32 Tabel C-5: Personeelskosten onderwijzend personeel ten opzichte van de totale personeelskosten beroepsonderwijs in 2014 Gemiddelde =69,4% Nordwincollege Hoornbeeck College AOC Groenhorst College Leidse Instrumentmakersschool AOC Clusius College ROC Kop van Noord-Holland Citaverde College Scholengemeenschap De Rooi Deltion College ROC Tilburg Nimeto Utrecht Graafschap College MBO Amersfoort AOC De Groene Welle Cibap Friesland College SintLucas Hout- en Meubileringscollege ROC Gilde Opleidingen ROC Top ROC van Twente ROC Friese Poort Alfa-college ROC Leiden AOC Oost ROC West-Brabant ROC Aventus ROC Flevoland ROC van Amsterdam ROC ID College Wellantcollege ROC Menso Alting Grafisch Lyceum Utrecht ROC De Leijgraaf Leeuwenborgh Opleidingen Summa College Grafisch Lyceum Rotterdam ROC Rivor Mediacollege Amsterdam ROC Midden Nederland ROC Nijmegen Albeda College Regio College Edudelta Onderwijsgroep ROC Mondriaan Koning Willem ICollege Da Vinci College Zadkine Scalda Landstede MBO Utrecht Drenthe College ROC Rijn IJssel ROC TerAA SOMA College Helicon Opleidingen ROC A12 ROC Horizon College ROC Arcus College ROC Nova College ROC Noorderpoortcollege SVO Opleidingen 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% n = 62 instellingen Bron: Benchmark MBO 2014 Het gemiddelde van 69,4% is een ongewogen gemiddelde, waarin de omvang van de instelling niet meeweegt. Het gemiddelde van 68,7%, genoemd in de hoofdtekst van het rapport, is gewogen. 32

33 Tabel C-6: Personeelskosten per fte in loondienst beroepsonderwijs in 2014 Mediacollege Amsterdam Da Vinci College Cibap Grafisch Lyceum Utrecht ROC Midden Nederland SOMA College AOC De Groene Welle ROC Nova College ROC Mondriaan Edudelta Onderwijsgroep ROC Leiden Scalda AOC Groenhorst College Friesland College Nimeto Utrecht ROC Flevoland ROC West-Brabant Citaverde College Hoornbeeck College Albeda College ROC ID College AOC Oost ROC van Amsterdam ROC Noorderpoortcollege SintLucas ROC Tilburg Wellantcollege Regio College ROC Rivor Deltion College AOC Clusius College ROC Aventus ROC Nijmegen Drenthe College ROC Arcus College Summa College Graafschap College Leeuwenborgh Opleidingen Zadkine MBO Amersfoort Hout- en Meubileringscollege ROC van Twente Grafisch Lyceum Rotterdam ROC Top ROC Friese Poort Koning Willem I College ROC Rijn IJssel ROC De Leijgraaf Alfa-college MBO Utrecht Helicon Opleidingen ROC Kop van Noord-Holland ROC Menso Alting Nordwincollege ROC Gilde Opleidingen ROC TerAA ROC Horizon College Landstede ROC A12 Scholengemeenschap De Rooi SVO Opleidingen Leidse Instrumentmakersschool Gemiddelde = n = 62 instellingen Bron: Benchmark MBO 2014 MBO Raad Inzichten uit de financiële benchmark MBO

34 Tabel C-7: Aantal gewogen deelnemers per fte onderwijzend personeel MBO Utrecht Mediacollege Amsterdam Grafisch Lyceum Rotterdam ROC Menso Alting ROC Leiden Nimeto Utrecht ROC TerAA SintLucas Landstede ROC Noorderpoortcollege Cibap Hout- en Meubileringscollege Grafisch Lyceum Utrecht ROC Midden Nederland ROC Arcus College Zadkine ROC van Amsterdam Drenthe College ROC Nova College Deltion College Scholengemeenschap De Rooi Pannen ROC Gilde Opleidingen Da Vinci College Koning Willem I College Alfa-college AOC Groenhorst College ROC Aventus Albeda College ROC ID College Hoornbeeck College Scalda MBO Amersfoort AOC De Groene Welle ROC Horizon College ROC Flevoland ROC A12 Regio College ROC Friese Poort Friesland College ROC van Twente ROC Mondriaan Graafschap College Leeuwenborgh Opleidingen ROC West-Brabant Edudelta Onderwijsgroep ROC Rijn IJssel ROC Nijmegen Wellantcollege Helicon Opleidingen ROC Kop van Noord-Holland ROC Rivor Summa College AOC Oost Citaverde College ROC Top ROC De Leijgraaf AOC Clusius College ROC Tilburg SOMA College Nordwincollege Leidse Instrumentmakersschool SVO Opleidingen Gemiddelde =16, n = 62 instellingen Bron: Benchmark MBO

35 Tabel C-8: Huisvestingskosten per m 2 ROC Leiden SOMA College Friesland College ROC Top MBO Utrecht ROC van Twente Deltion College MBOAmersfoort ROC van Amsterdam ROC West-Brabant ROC Nijmegen Zadkine SVO Opleidingen ROCAventus Leeuwenborgh Opleidingen Koning Willem I College Albeda College Landstede Mediacollege Amsterdam Helicon Opleidingen Regio College Citaverde College ROC Mondriaan ROC ID College Da Vinci College ROC De Leijgraaf Graafschap College ROC Horizon College Grafisch Lyceum Utrecht Scalda ROC Flevoland ROC Nova College Hoornbeeck College Wellantcollege Alfa-college ROC Rijn IJssel ROC Rivor Holland - ROC Kop van Noord Summa College Scholengemeenschap De Rooi Drenthe College Hout- en Meubileringscollege AOC Clusius College AOC DeGroene Welle ROC Ter AA ROC Friese Poort SintLucas AOC Groenhorst College ROC Gilde Opleidingen AOC Oost ROC Noorderpoortcollege ROC Menso Alting ROC Tilburg ROC Arcus College Cibap Edudelta Onderwijsgroep ROC Midden Nederland Nordwincollege Nimeto Utrecht Leidse Instrumentmakersschool Grafisch Lyceum Rotterdam ROC A12 Gemiddelde = n = 62 instellingen Bron: Benchmark MBO 2014 MBO Raad Inzichten uit de financiële benchmark MBO

36 Tabel C-9: ICT-kosten per gewogen deelnemer SVO Opleidingen Alfa-college Regio College ROC Rivor Grafisch Lyceum Rotterdam ROC Tilburg SOMA College ROC Nijmegen Helicon Opleidingen ROC Horizon College Mediacollege Amsterdam ROC Leiden MBO Amersfoort ROC Noorderpoortcollege Summa College ROC West-Brabant ROC Arcus College Grafisch Lyceum Utrecht ROC Aventus Zadkine MBO Utrecht SintLucas Leeuwenborgh Opleidingen ROC Nova College Koning Willem ICollege ROC De Leijgraaf Edudelta Onderwijsgroep Scalda Da Vinci College Cibap ROC Midden Nederland ROC ID College ROC van Amsterdam ROC Top Nimeto Utrecht ROC TerAA ROC Rijn IJssel Nordwincollege ROC Mondriaan Citaverde College Hoornbeeck College ROC A12 AOC Clusius College ROC Flevoland Wellantcollege Hout- en Meubileringscollege Deltion College ROC Kop van Noord-Holland ROC Gilde Opleidingen ROC Friese Poort AOC Oost ROC van Twente Albeda College AOC Groenhorst College Friesland College Graafschap College ROC Menso Alting Landstede Scholengemeenschap De Rooi AOC De Groene Welle Leidse Instrumentmakersschool Drenthe College Gemiddelde = n = 62 instellingen Bron: Benchmark MBO

Financiële positie MBO-scholen: tijdig inspelen op nieuwe ontwikkelingen noodzakelijk

Financiële positie MBO-scholen: tijdig inspelen op nieuwe ontwikkelingen noodzakelijk Financiële positie MBO-scholen: tijdig inspelen op nieuwe ontwikkelingen noodzakelijk Inzichten uit de financiële benchmark MBO Sectorresultaten verslagjaar 2015 Oktober 2016 Inhoud Vooraf 5 Samenvatting

Nadere informatie

ROC Albeda College ten opzichte van sectorgemiddelden

ROC Albeda College ten opzichte van sectorgemiddelden ROC Albeda College ten opzichte van sectorgemiddelden Jaarresultaat jonger dan 2 jaar pag. 7 Jaarresultaat 2 jaar en ouder pag. 8 Jaarresultaat niveau ** pag. 1 Landstede ten opzichte van sectorgemiddelden

Nadere informatie

ROC Albeda College ten opzichte van de sector

ROC Albeda College ten opzichte van de sector ROC Albeda College ten opzichte van de sector naar leeftijdscategorie ROC Landstede ten opzichte van de sector naar leeftijdscategorie AOC Oost ten opzichte van de sector naar leeftijdscategorie AOC Terra

Nadere informatie

Inzichten uit de financiële benchmark MBO

Inzichten uit de financiële benchmark MBO Inzichten uit de financiële benchmark MBO Sectorresultaten kalenderjaar 2011 November 2012 Inhoud Samenvatting 5 Financiële kengetallen Rentabiliteit MBO gedaald naar 0,2% na twee jaar van stijging 9

Nadere informatie

Mijn resultaat medewerkerstevredenheid ten opzichte van sectorgemiddelden

Mijn resultaat medewerkerstevredenheid ten opzichte van sectorgemiddelden 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Nadere informatie

Inzichten uit de financiële benchmark MBO

Inzichten uit de financiële benchmark MBO Inzichten uit de financiële benchmark MBO Op weg naar toekomstbestendig onderwijs: betere vakmensen in de 21e eeuw Sectorresultaten Inhoud Vooraf 4 Financiële kengetallen Rentabiliteit positief dankzij

Nadere informatie

Vierde benchmark middelbaar beroepsonderwijs. Financiële prestaties MBO-instellingen voor het vierde achtereenvolgende jaar gebenchmarkt

Vierde benchmark middelbaar beroepsonderwijs. Financiële prestaties MBO-instellingen voor het vierde achtereenvolgende jaar gebenchmarkt Vierde benchmark middelbaar beroepsonderwijs Financiële prestaties MBO-instellingen voor het vierde achtereenvolgende jaar gebenchmarkt Vierde benchmark middelbaar beroepsonderwijs Financiële prestaties

Nadere informatie

Inzichten uit de financiële benchmark MBO

Inzichten uit de financiële benchmark MBO Inzichten uit de financiële benchmark MBO Sectorresultaten kalenderjaar 2013 November 2014 Inhoud Inleiding 5 Samenvatting 6 Financiële kengetallen Rentabiliteit MBO door extra middelen gestegen van 0,4%

Nadere informatie

Inzichten uit de financiële benchmark MBO

Inzichten uit de financiële benchmark MBO Inzichten uit de financiële benchmark MBO Sectorresultaten kalenderjaar 2012 November 2013 Inhoud Inleiding 5 Samenvatting 6 Financiële kengetallen Rentabiliteit MBO licht gestegen, van 0,2% naar 0,4%

Nadere informatie

Jaarlijkse urenomvang van het beweeg- en sportaanbod per mbo-instelling

Jaarlijkse urenomvang van het beweeg- en sportaanbod per mbo-instelling Jaarlijkse urenomvang van het beweeg- en sportaanbod per mbo-instelling Bijlagenboek Paul Duijvestijn Manja Abraham Jaarlijkse urenomvang van het beweeg- en sportaanbod per mbo-instelling Bijlagenboek

Nadere informatie

Inzichten uit de financiële benchmark MBO

Inzichten uit de financiële benchmark MBO Inzichten uit de financiële benchmark MBO Sectorresultaten kalenderjaar 2010 November 2011 Inhoud Samenvatting 5 Financiële kengetallen Gemiddelde rentabiliteit gestegen van -1,3% naar 1,0% 9 Negen instellingen

Nadere informatie

Studenttevredenheid grote/kleine scholen

Studenttevredenheid grote/kleine scholen Woerden, 10 december 2015 Doorkiesnummer: 0348-753570 Onderwerp: De menselijke maat in het mbo Correspondentieadres: Postbus 2051, 3440 DB Woerden Geachte leden van de Vaste Kamercommissie OCW, Geachte

Nadere informatie

ROC Alfa College ten opzichte van sectorgemiddelden

ROC Alfa College ten opzichte van sectorgemiddelden ROC Alfa College ten opzichte van sectorgemiddelden Succes eerstejaars pag. 1 SG De Rooi Pannen ten opzichte van sectorgemiddelden Succes eerstejaars pag. 1 ROC Noorderpoortcollege ten opzichte van sectorgemiddelden

Nadere informatie

Sector Handel en ondernemerschap

Sector Handel en ondernemerschap Sector Handel en ondernemerschap Doelmatigheidsrapportage maart 2013 Sector Handel en ondernemerschap Leeswijzer Inleiding Feiten en cijfers, gelegitimeerd door onderwijs en bedrijfsleven, zijn essentieel

Nadere informatie

Duurzaam Middelbaar Beroepsonderwijs. Rob de Vrind Duurzaamheidscoördinator Koning Willem I College en voorzitter van DMBO (www.duurzaammbo.

Duurzaam Middelbaar Beroepsonderwijs. Rob de Vrind Duurzaamheidscoördinator Koning Willem I College en voorzitter van DMBO (www.duurzaammbo. Duurzaam Middelbaar Beroepsonderwijs Rob de Vrind Duurzaamheidscoördinator Koning Willem I College en voorzitter van DMBO (www.duurzaammbo.nl) Position Paper We hebben gevraagd te tekenen voor Basis module

Nadere informatie

Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter?

Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter? Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter? Onderzoek naar het Twittergebruik door -, - en -instellingen Gemeten door Coosto over het studiejaar 2014/2015 Daphne Nonahal 1. Een stand van zaken In dit

Nadere informatie

ONDERZOEKSBERICHT. Mbo-studenten in Kenteq-kwalificaties 2005-2012 (globale analyse)

ONDERZOEKSBERICHT. Mbo-studenten in Kenteq-kwalificaties 2005-2012 (globale analyse) Mbo-studenten in Kenteq-kwalificaties 25-212 (globale analyse) Hoeveel mbo-studenten staan er dit schooljaar ingeschreven in Kenteqkwalificaties? En hoe ontwikkelt het aantal mbo-deelnemers zich sinds

Nadere informatie

ONDERZOEKSBERICHT. Mbo-studenten in Kenteq-kwalificaties (globale analyse)

ONDERZOEKSBERICHT. Mbo-studenten in Kenteq-kwalificaties (globale analyse) Mbo-studenten in Kenteq-kwalificaties 26-214 (globale analyse) Hoeveel mbo-studenten staan er dit schooljaar ingeschreven in Kenteqkwalificaties? En hoe ontwikkelt het aantal mbo-deelnemers zich sinds

Nadere informatie

Aanval op schooluitval

Aanval op schooluitval Aanval op schooluitval Factsheet definitieve cijfers convenantjaar 2012-2013 Het kabinet Rutte-Asscher heeft als doel gesteld dat het aantal voortijdig schoolverlaters (vsv ers) in schooljaar 2014-2015

Nadere informatie

DOELMATIGHEIDS-ATLAS. Doelmatig opleiden in de Motorvoertuigen- en Tweewielerbranche 2015

DOELMATIGHEIDS-ATLAS. Doelmatig opleiden in de Motorvoertuigen- en Tweewielerbranche 2015 DOELMATIGHEIDS-ATLAS Doelmatig opleiden in de Motorvoertuigen- en Tweewielerbranche 5 WAT IS DOELMATIG OPLEIDEN? Doelmatig opleiden maakt onderdeel uit van het zo effectief en efficiënt mogelijk bereiken

Nadere informatie

Resultaten steekproef themaonderzoek onderwijstijd 2011 Instelling Opleiding oordeel eindoordeel na verbetering Albeda College ICT medewerker

Resultaten steekproef themaonderzoek onderwijstijd 2011 Instelling Opleiding oordeel eindoordeel na verbetering Albeda College ICT medewerker Resultaten steekproef themaonderzoek onderwijstijd 2011 Albeda College ICT medewerker (medewerker ICT) voldoende Albeda College Sport en bewegen (Sport en bewegingsleider) onvoldoende voldoende Landstede

Nadere informatie

CMHF is een van die Centrales en deze vertegenwoordigt de FvOv-verenigingen in het IGO.

CMHF is een van die Centrales en deze vertegenwoordigt de FvOv-verenigingen in het IGO. . IGO Regio-indeling In het MBO en HBO wordt het overleg gevoerd door collega s van de UNIENFTO, ook FvOv/CMHF. Het overleg over zaken die voortvloeien uit de CAO-MBO of de CAO-HBO op instellingsniveau

Nadere informatie

Ontwikkeling aantal leerlingen Reclame, Presentatie en Communicatie 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1

Ontwikkeling aantal leerlingen Reclame, Presentatie en Communicatie 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1 R eclame, P resentatie en C ommunicatie Ontwikkeling aantal leerlingen Reclame, Presentatie en Communicatie 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1 Datum: februari 2014 Auteur: Sanne Saalbrink Colofon

Nadere informatie

Voortijdige schoolverlaters MBO

Voortijdige schoolverlaters MBO Voortijdige schoolverlaters MBO rapportage 2007/2008 - Voorlopig- REGIO 20 Gooi en Vechtstreek 20090220_020_MBO_voorlopig Pagina 1 van 9 Toelichting In onderstaande tabellen staat de uitsplitsing van de

Nadere informatie

Leerlingcijfers 2014/2015

Leerlingcijfers 2014/2015 SCHILDEREN EN ONDERHOUD Leerlingcijfers 2014/2015 Sector Schilderen en onderhoud Datum: 24 februari 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren

Nadere informatie

Voortijdige schoolverlaters MBO

Voortijdige schoolverlaters MBO Voortijdige schoolverlaters MBO rapportage 2007/2008 - Voorlopig- REGIO 35 Midden- (Tilburg) 20090220_035_MBO_voorlopig Pagina 1 van 9 Toelichting In onderstaande tabellen staat de uitsplitsing van de

Nadere informatie

Overzicht examenresultaten per onderwijsinstelling van 1 januari 2015 tot en met 30 juni 2015

Overzicht examenresultaten per onderwijsinstelling van 1 januari 2015 tot en met 30 juni 2015 Toelichting op de slagingspercentages per onderwijsinstelling Hieronder treft u de slagingspercentages en gemiddelde s aan voor de examenonderdelen van Beveiliger per onderwijsinstelling. Deze onderwijsinstellingen

Nadere informatie

SCHILDEREN EN ONDERHOUD. Gediplomeerden. Sector Schilderen en Onderhoud. Datum: maart 2015 Auteur: Savantis

SCHILDEREN EN ONDERHOUD. Gediplomeerden. Sector Schilderen en Onderhoud. Datum: maart 2015 Auteur: Savantis SCHILDEREN EN ONDERHOUD Gediplomeerden Sector Schilderen en Onderhoud Datum: maart 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren Schilderen

Nadere informatie

Ontwikkeling aantal leerlingen en gediplomeerden Reclame, Presentatie en Communicatie 2014 RECLAME, PRESENTATIE EN COMMUNICATIE

Ontwikkeling aantal leerlingen en gediplomeerden Reclame, Presentatie en Communicatie 2014 RECLAME, PRESENTATIE EN COMMUNICATIE RECLAME, PRESENTATIE EN COMMUNICATIE Ontwikkeling aantal leerlingen en gediplomeerden Reclame, Presentatie en Communicatie 2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1 en 2 Datum: 4 december 2014 Colofon Savantis

Nadere informatie

SCHOOLVERLATERSONDERZOEK Onderzoek onder studenten die uw instelling in schooljaar 2013/2014 met een diploma hebben verlaten

SCHOOLVERLATERSONDERZOEK Onderzoek onder studenten die uw instelling in schooljaar 2013/2014 met een diploma hebben verlaten Schoolverlatersonderzoek MBO Inzicht in het extern rendement Gericht werken aan kwaliteitsbeleid SCHOOLVERLATERSONDERZOEK Onderzoek onder studenten die uw instelling in schooljaar 2013/2014 met een diploma

Nadere informatie

Voortijdige schoolverlaters MBO

Voortijdige schoolverlaters MBO Voortijdige schoolverlaters MBO rapportage 2007/2008 - Voorlopig- REGIO 8 Zuidoost Drenthe (Emmen) 20090220_008_MBO_voorlopig Pagina 1 van 7 Toelichting In onderstaande tabellen staat de uitsplitsing van

Nadere informatie

Overzicht examenresultaten per onderwijsinstelling van 1 januari 2013 tot en met 30 juni 2013

Overzicht examenresultaten per onderwijsinstelling van 1 januari 2013 tot en met 30 juni 2013 Toelichting op de slagingspercentages per onderwijsinstelling Hieronder treft u de slagingspercentages en gemiddelde s aan voor de examenonderdelen van Beveiliger per onderwijsinstelling. Deze onderwijsinstellingen

Nadere informatie

Doorstroom naar het mbo in de regio Haaglanden 2011-2012

Doorstroom naar het mbo in de regio Haaglanden 2011-2012 Doorstroom naar het mbo in de regio Haaglanden - Spirityou, januari . Inleiding.. Doorstromers naar het mbo In het schooljaar - in de regio Haaglanden zijn 9 leerlingen doorgestroomd naar het mbo. Uit

Nadere informatie

Voortijdige schoolverlaters MBO

Voortijdige schoolverlaters MBO Voortijdige schoolverlaters MBO rapportage 2007/2008 - Voorlopig- REGIO 23 Kop van Noord Holland 20090220_023_MBO_voorlopig Pagina 1 van 9 Toelichting In onderstaande tabellen staat de uitsplitsing van

Nadere informatie

Leerlingaantallen. Studiejaar

Leerlingaantallen. Studiejaar Inhoud Inleiding Aantal mbo-leerlingen M&T uitgesplitst Aantal mbo-leerlingen MCT 016-01 4 Aantal mbo-leerlingen MCT leerweg 01-01 4 Autotechnicus 5 Eerste Autotechnicus 5 Bedrijfsautotechnicus 6 Eerste

Nadere informatie

Voortijdige schoolverlaters MBO

Voortijdige schoolverlaters MBO Voortijdige schoolverlaters MBO rapportage 2007/2008 - Voorlopig- REGIO 10 IJssel-Vecht (Zwolle) 20090220_010_MBO_voorlopig.doc Pagina 1 van 10 Toelichting In onderstaande tabellen staat de uitsplitsing

Nadere informatie

Voortijdige schoolverlaters MBO

Voortijdige schoolverlaters MBO Voortijdige schoolverlaters MBO rapportage 2007/2008 - Voorlopig- REGIO 9 Zuidwest-Drenthe (Hoogeveen) 20090220_009_MBO_voorlopig Pagina 1 van 8 Toelichting In onderstaande tabellen staat de uitsplitsing

Nadere informatie

Voortijdige schoolverlaters MBO

Voortijdige schoolverlaters MBO Voortijdige schoolverlaters MBO rapportage 2007/2008 - Voorlopig- REGIO 37 Zuidoost Brabant 20090220_037_MBO_voorlopig.doc Pagina 1 van 10 Toelichting In onderstaande tabellen staat de uitsplitsing van

Nadere informatie

Voortijdige schoolverlaters MBO

Voortijdige schoolverlaters MBO Voortijdige schoolverlaters MBO rapportage 2007/2008 - Voorlopig- REGIO 13 Achterhoek 20090220_013_MBO_voorlopig Pagina 1 van 8 Toelichting In onderstaande tabellen staat de uitsplitsing van de vsv-cijfers

Nadere informatie

Omgaan met krimp in het mbo

Omgaan met krimp in het mbo Omgaan met krimp in het mbo Thema-onderzoek Hoe anticiperen mbo-instellingen op dalende studentenaantallen? Muriel Cluitmans & Ghislaine Schmidt 2016 Inhoud 1. Aanleiding en definitie krimp 2. Stelling

Nadere informatie

Opleidingen hout en meubel 2014-2015. Een selectie van data van DUO 1-10-14

Opleidingen hout en meubel 2014-2015. Een selectie van data van DUO 1-10-14 Opleidingen hout en meubel 2014-2015 Een selectie van data van DUO 1-10-14 23 maart 2015 Onderwijsdeelname 2014-2015 Jaarlijks ontvangt SH&M via SBB in februari de onderwijsdata van DUO. Het betreft de

Nadere informatie

MBO Veldtest handleiding aanvraag TBG-i op DUO.nl. Inhoud. DUO Versie oktober 2016

MBO Veldtest handleiding aanvraag TBG-i op DUO.nl. Inhoud. DUO Versie oktober 2016 MBO Veldtest handleiding aanvraag TBG-i op DUO.nl DUO Versie 1.1 17 oktober 2016 Inhoud Inleiding autorisatie aanvragen TBG-i... 2 1 Schema aanvraag gebruikersrechten Zaken Doen... 3 2 Registratieproces

Nadere informatie

Voortijdige schoolverlaters MBO

Voortijdige schoolverlaters MBO Voortijdige schoolverlaters MBO rapportage 2007/2008 - Voorlopig- REGIO 11 Stedendriehoek (Apeldoorn) 20090220_011_MBO_voorlopig Pagina 1 van 10 Toelichting In onderstaande tabellen staat de uitsplitsing

Nadere informatie

RECLAME, PRESENTATIE EN COMMUNICATIE. Leerlingcijfers. Sector Reclame Presentatie en Communicatie. Datum: 2 februari 2015 Auteur: Savantis

RECLAME, PRESENTATIE EN COMMUNICATIE. Leerlingcijfers. Sector Reclame Presentatie en Communicatie. Datum: 2 februari 2015 Auteur: Savantis RECLAME, PRESENTATIE EN COMMUNICATIE Leerlingcijfers Sector Reclame Presentatie en Communicatie Datum: 2 februari 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven

Nadere informatie

Overzicht examenresultaten per onderwijsinstelling van 1 januari 2012 tot en met 30 juni 2012

Overzicht examenresultaten per onderwijsinstelling van 1 januari 2012 tot en met 30 juni 2012 Toelichting op de slagingspercentages per onderwijsinstelling Hieronder treft u de slagingspercentages en gemiddelde s aan voor de examenonderdelen van Beveiliger per onderwijsinstelling. Deze onderwijsinstellingen

Nadere informatie

Schoolverlatersonderzoek MBO. Onderzoek onder studenten die uw instelling in schooljaar 2014/2015 met een diploma hebben verlaten.

Schoolverlatersonderzoek MBO. Onderzoek onder studenten die uw instelling in schooljaar 2014/2015 met een diploma hebben verlaten. Schoolverlatersonderzoek MBO BO Onderzoek onder studenten die uw instelling in schooljaar 2014/2015 met een diploma hebben verlaten. Inleiding Sinds 1995 voeren wij jaarlijks voor ROC s, AOC s en vakscholen

Nadere informatie

Verantwoording Beschrijvingen van Examentaken en Scan Examentaken

Verantwoording Beschrijvingen van Examentaken en Scan Examentaken Verantwoording Beschrijvingen van Examentaken en Scan Examentaken 1 Wat is het doel van het opstellen van BET s en SET? De waarde van een mbo-diploma moet onbetwist zijn. Het vertrouwen van de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Positionering informatiebeveiliging en privacy (enquête)

Positionering informatiebeveiliging en privacy (enquête) Positionering informatiebeveiliging en privacy (enquête) IBPDOC13 Verantwoording Met dank aan: Deelnemers enquête uit de mbo sector. Willem Karssenberg (sambo-ict) voor het ontwerpen en beheren van de

Nadere informatie

MBO Veldtest handleiding aanvraag TBG-i op DUO.nl. Inhoud. DUO Versie november 2016

MBO Veldtest handleiding aanvraag TBG-i op DUO.nl. Inhoud. DUO Versie november 2016 MBO Veldtest handleiding aanvraag TBG-i op DUO.nl DUO Versie 1.2 24 november 2016 Inhoud Inleiding.... 2 1 Schema aanvraag gebruikersrechten Zaken Doen... 3 2 Registratieproces bij Entree... 4 3 Toepassing

Nadere informatie

Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter?

Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter? Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter? Onderzoek naar het Twittergebruik door -, - en -instellingen Gemeten door Coosto over het studiejaar 2014/2015 Daphne Nonahal 1. Een stand van zaken In dit

Nadere informatie

Financiën (VO) RSG Magister Alvinus

Financiën (VO) RSG Magister Alvinus Financiën (VO) 2012 Dit rapport over de financiën van het bestuur toont detailinformatie over de kengetallen en verdeling van de lasten. Er wordt een trend van vijf jaar getoond en een vergelijking gemaakt

Nadere informatie

Statistisch jaaroverzicht Schoonmaak en Glazenwassen 2011/2012

Statistisch jaaroverzicht Schoonmaak en Glazenwassen 2011/2012 Statistisch jaaroverzicht Schoonmaak en Glazenwassen 2011/2012 Datum: oktober 2012 Auteur: Theo Mos Phuong Pham Sanne Saalbrink Colofon Savantis is een kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor

Nadere informatie

SCHOONMAAK EN GLAZENWASSEN. Leerlingcijfers. Sector Schoonmaak en Glazenwassen. Datum: 16 februari 2015 Auteur: Savantis

SCHOONMAAK EN GLAZENWASSEN. Leerlingcijfers. Sector Schoonmaak en Glazenwassen. Datum: 16 februari 2015 Auteur: Savantis SCHOONMAAK EN GLAZENWASSEN Leerlingcijfers Sector Schoonmaak en Glazenwassen Datum: 16 februari 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren

Nadere informatie

Patronen van bekostigd volwassenenonderwijs. Volwassen deelnemers in het middelbaar beroepsonderwijs van 2005/2006 tot en met 2011/2012

Patronen van bekostigd volwassenenonderwijs. Volwassen deelnemers in het middelbaar beroepsonderwijs van 2005/2006 tot en met 2011/2012 Patronen van bekostigd volwassenenonderwijs Volwassen deelnemers in het middelbaar beroepsonderwijs van 2005/2006 tot en met 2011/2012 Colofon Titel Patronen van bekostigd volwassenenonderwijs; Volwassen

Nadere informatie

Bijlage. Nieuwe voortijdig schoolverlaters. VSV-brief 2012. Convenantjaar 2010-2011 Voorlopige cijfers. www.aanvalopschooluitval.

Bijlage. Nieuwe voortijdig schoolverlaters. VSV-brief 2012. Convenantjaar 2010-2011 Voorlopige cijfers. www.aanvalopschooluitval. Bijlage VSV-brief 2012 Nieuwe voortijdig schoolverlaters Convenantjaar 2010-2011 Voorlopige cijfers www.aanvalopschooluitval.nl 32 31 33 28 26 34 25 27 24 23 21 22 19 29 15 30 Overzicht RMC-regio s Nederland

Nadere informatie

JAARREKENINGEN 2012 VAN INSTELLINGEN VOOR FUNDEREND ONDERWIJS. FINANCIEEL BEELD PER SECTOR Versie 1.0 definitief

JAARREKENINGEN 2012 VAN INSTELLINGEN VOOR FUNDEREND ONDERWIJS. FINANCIEEL BEELD PER SECTOR Versie 1.0 definitief JAARREKENINGEN 2012 VAN INSTELLINGEN VOOR FUNDEREND ONDERWIJS FINANCIEEL BEELD PER SECTOR Versie 1.0 definitief Utrecht, december 2013 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 1. Basisonderwijs en speciaal basisonderwijs...

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 24837 30 november 2012 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 22 oktober 2012, nr. BVE/429131,

Nadere informatie

Hoe scoren onderwijsinstellingen op social? Onderzoek naar het gebruik van Twitter onder MBO-, HBO- en WO-instellingen.

Hoe scoren onderwijsinstellingen op social? Onderzoek naar het gebruik van Twitter onder MBO-, HBO- en WO-instellingen. Hoe scoren onderwijsinstellingen op social? Onderzoek naar het gebruik van Twitter onder -, - en -instellingen. Over Coosto Coosto levert oplossingen voor social media monitoring en webcare. Je krijgt

Nadere informatie

FINANCIËLE RAPPORTAGE FUNDEREND ONDERWIJS. Utrecht, november 2014

FINANCIËLE RAPPORTAGE FUNDEREND ONDERWIJS. Utrecht, november 2014 FINANCIËLE RAPPORTAGE FUNDEREND ONDERWIJS 2014 Utrecht, november 2014 INHOUD Inleiding 5 1 Basisonderwijs en speciaal basisonderwijs 7 2 Expertisecentra 10 3 Voortgezet onderwijs 12 4 Samenwerkingsverbanden

Nadere informatie

Leerlingcijfers 2014/2015

Leerlingcijfers 2014/2015 AFBOUW Leerlingcijfers 2014/2015 Sector Afbouw Datum: 24 februari 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren Schilderen en Onderhoud; Afbouw;

Nadere informatie

Verschillen in het MBO

Verschillen in het MBO Verschillen in het MBO Een onafhankelijke blik op de variatie in operationele, financiële en kwaliteitsprestaties van de MBO-instellingen anno 2017 WE ARE THE NEXT SCHOOL Quinten Smit quinten@thenextschool.nl

Nadere informatie

Onderstaand treft u de balans aan per 31 december 2014. Na de balans volgt een korte toelichting op de belangrijkste wijzigingen in de balans.

Onderstaand treft u de balans aan per 31 december 2014. Na de balans volgt een korte toelichting op de belangrijkste wijzigingen in de balans. FINANCIEEL BELEID Financiële positie op balansdatum Onderstaand treft u de balans aan per 31 december 2014. Na de balans volgt een korte toelichting op de belangrijkste wijzigingen in de balans. Activa

Nadere informatie

TIEN PUNTEN VOOR GOED MBO.

TIEN PUNTEN VOOR GOED MBO. TIEN PUNTEN VOOR GOED MBO. 07.04.0302 MBO manifest.indd 1 03-05-2007 17:57:47 De instellingen voor middelbaar beroepsonderwijs willen met hun onderwijs inspelen op de voortdurende veranderingen op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

A fbouw. Ontwikkeling aantal leerlingen Afbouw 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1. Datum: januari 2014 Auteur: Sanne Saalbrink

A fbouw. Ontwikkeling aantal leerlingen Afbouw 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1. Datum: januari 2014 Auteur: Sanne Saalbrink A fbouw Ontwikkeling aantal leerlingen Afbouw 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1 Datum: januari 2014 Auteur: Sanne Saalbrink Colofon Savantis is een kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven

Nadere informatie

Instroom onderwijs 2012-2013 Oost-Nederland, mbo en hbo

Instroom onderwijs 2012-2013 Oost-Nederland, mbo en hbo Instroom onderwijs 212-213 Oost-Nederland, mbo en hbo Inhoudsopgave Inleiding 3 Korte cijfermatige analyse van de inventarisatie 4 Mbo BOL en BBL niveau 1 t/m 4 5 Mbo V&V en Welzijn niveau 3 en 4 6 Mbo

Nadere informatie

Inventarisatie derivaten (actualisatie) bij onderwijsinstellingen in het mbo

Inventarisatie derivaten (actualisatie) bij onderwijsinstellingen in het mbo Inventarisatie derivaten (actualisatie) bij onderwijsinstellingen in het mbo Oktober 2014 Pagina 2 van 21 Samenvatting De onderwijsinspectie heeft eind 2012 een onderzoek uitgevoerd naar het bezit van

Nadere informatie

Impressie ICT Benchmark GGZ 2012 Inzicht in prestaties door benchmarking van ICT-kosten met andere GGZ-instellingen

Impressie ICT Benchmark GGZ 2012 Inzicht in prestaties door benchmarking van ICT-kosten met andere GGZ-instellingen Impressie ICT Benchmark GGZ 2012 Inzicht in prestaties door benchmarking van ICT-kosten met andere GGZ-instellingen Impressie ICT Benchmark GGZ 2012 Inzicht in prestaties door benchmarking van ICT-kosten

Nadere informatie

JAARREKENINGEN 2010 VAN INSTELLINGEN VOOR FUNDEREND ONDERWIJS FINANCIEEL BEELD PER SECTOR

JAARREKENINGEN 2010 VAN INSTELLINGEN VOOR FUNDEREND ONDERWIJS FINANCIEEL BEELD PER SECTOR JAARREKENINGEN 2010 VAN INSTELLINGEN VOOR FUNDEREND ONDERWIJS FINANCIEEL BEELD PER SECTOR Utrecht, december 2011 Inleiding... 4 1. Basisonderwijs en speciaal basisonderwijs... 5 1.1 Financieel beeld...

Nadere informatie

Statistisch jaaroverzicht Reclame, Presentatie en Communicatie 2011/2012

Statistisch jaaroverzicht Reclame, Presentatie en Communicatie 2011/2012 Statistisch jaaroverzicht Reclame, Presentatie en Communicatie 2011/2012 Datum: oktober 2012 Auteur: Theo Mos Phuong Pham Sanne Saalbrink Colofon Savantis is een kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven

Nadere informatie

Servicedocument. Voor het opnemen van een continuïteitsparagraaf in het. Geïntegreerd Jaardocument 2013 en verder

Servicedocument. Voor het opnemen van een continuïteitsparagraaf in het. Geïntegreerd Jaardocument 2013 en verder Servicedocument Voor het opnemen van een continuïteitsparagraaf in het Geïntegreerd Jaardocument 2013 en verder MBO Raad maart 2014 Inleiding Voor u ligt het servicedocument voor het opnemen van een continuïteitsparagraaf

Nadere informatie

Bijlage. Nieuwe voortijdig schoolverlaters. VSV-brief Convenantjaar Voorlopige cijfers.

Bijlage. Nieuwe voortijdig schoolverlaters. VSV-brief Convenantjaar Voorlopige cijfers. Bijlage VSV-brief 2012 Nieuwe voortijdig schoolverlaters Convenantjaar 2010-2011 Voorlopige cijfers www.aanvalopschooluitval.nl 32 31 33 28 26 34 25 27 24 21 19 29 15 30 Overzicht RMC-regio s Nederland

Nadere informatie

Selectielijst voor onderwijsinstellingen in het Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO)

Selectielijst voor onderwijsinstellingen in het Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO) Selectielijst voor onderwijsinstellingen in het Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO) Selectielijst voor de administratieve neerslag van de openbaar gezagtaken van de zorgdragers over de periode vanaf 1 augustus

Nadere informatie

RAPPORT FINANCIEEL CONTINUÏTEITSTOEZICHT

RAPPORT FINANCIEEL CONTINUÏTEITSTOEZICHT RAPPORT FINANCIEEL CONTINUÏTEITSTOEZICHT bij Stichting ROC TOP Plaats : Utrecht Bestuursnummer : 42625 Onderzoeksnummer : 289366 Periode onderzoek : Jan -Oktober 2016 Datum vaststelling : November 2016

Nadere informatie

Instroom onderwijs 2011 Oost-Nederland, MBO en HBO

Instroom onderwijs 2011 Oost-Nederland, MBO en HBO onderwijs 211 Oost-Nederland, MBO en HBO Inhoudsopgave Inleiding 3 Korte cijfermatige analyse van de inventarisatie 4 MBO BOL en BBL niveau 1 t/m 4 5 MBO V&V en Welzijn niveau 3 en 4 6 MBO BOL niveau 1

Nadere informatie

Impressie ICT Benchmark BVE 2010 Vergelijken en leren door benchmarking van ICT-kosten

Impressie ICT Benchmark BVE 2010 Vergelijken en leren door benchmarking van ICT-kosten Impressie ICT Benchmark BVE 2010 Vergelijken en leren door benchmarking van ICT-kosten Impressie ICT Benchmark BVE 2010 Vergelijken en leren door benchmarking van ICT-kosten Deze impressie is geschreven

Nadere informatie

Uitslag Enquête Kwalificatiedossiers, Keuzedelen en Examinering mbo

Uitslag Enquête Kwalificatiedossiers, Keuzedelen en Examinering mbo Uitslag Enquête Kwalificatiedossiers, Keuzedelen en Examinering mbo Inleiding Met de herziening mbo staan de Mbo-opleidingen voor de opdracht om in augustus 2016 te starten met de nieuwe kwalificatiestructuur

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. Oktober 2014

Jaarverslag 2013. Oktober 2014 Jaarverslag 2013 Oktober 2014 Voorwoord Een bewogen jaar In 2013 kregen we het bericht dat de wettelijke taken van de kenniscentra worden gecentraliseerd binnen SBB. Helaas betekende dit voor Examenwerk

Nadere informatie

Bijlage. Nieuwe voortijdig schoolverlaters. VSV-brief Convenantjaar Voorlopige cijfers

Bijlage.  Nieuwe voortijdig schoolverlaters. VSV-brief Convenantjaar Voorlopige cijfers Bijlage VSV-brief 2015 Nieuwe voortijdig schoolverlaters Convenantjaar 2013-2014 Voorlopige cijfers www.vsvverkenner.nl 32 31 33 28 26 34 25 27 24 21 19 29 15 30 Overzicht RMC-regio s Nederland Bron: DUO

Nadere informatie

Inzicht in prestaties door benchmarking van ICT-kosten BENCHMARK BVE 2011. Sparrenheuvel 32, 3708 JE Zeist (030) 2 270 500 info@mxi.nl www.mxi.

Inzicht in prestaties door benchmarking van ICT-kosten BENCHMARK BVE 2011. Sparrenheuvel 32, 3708 JE Zeist (030) 2 270 500 info@mxi.nl www.mxi. Inzicht in prestaties door benchmarking van ICT-kosten met IMPRESSIE andere instellingen ICT BENCHMARK BVE 2011 Sparrenheuvel 32, 3708 JE Zeist (030) 2 270 500 info@mxi.nl www.mxi.nl Inhoudsopgave 1 Managementsamenvatting

Nadere informatie

Bijlage. Nieuwe voortijdig schoolverlaters. VSV-brief 2014. Convenantjaar 2012-2013 Voorlopige cijfers. www.vsvverkenner.nl

Bijlage. Nieuwe voortijdig schoolverlaters. VSV-brief 2014. Convenantjaar 2012-2013 Voorlopige cijfers. www.vsvverkenner.nl Bijlage VSV-brief 2014 Nieuwe voortijdig schoolverlaters Convenantjaar 2012-2013 Voorlopige cijfers www.vsvverkenner.nl 32 31 33 28 26 34 25 27 24 23 21 22 19 29 15 30 Overzicht RMC-regio s Nederland Bron:

Nadere informatie

Middelbaar beroepsonderwijs regio Arnhem

Middelbaar beroepsonderwijs regio Arnhem Deze factsheet toont de ontwikkeling van het aantal studenten in het middelbaar beroepsonderwijs in de regio Arnhem. De cijfers geven inzicht in de ontwikkelingen per sector, niveau en leerweg. Daarnaast

Nadere informatie

IMPRESSIE BMT Inzicht door benchmarking van kosten en kwaliteit van medische technologie

IMPRESSIE BMT Inzicht door benchmarking van kosten en kwaliteit van medische technologie Inzicht door benchmarking van kosten en kwaliteit van medische technologie IMPRESSIE BMT 2013 Sparrenheuvel 32, 3708 JE Zeist (030) 2 270 500 offertebureau@mxi.nl www.mxi.nl IMPRESSIE BENCHMARK MEDISCHE

Nadere informatie

IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2011

IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2011 IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2011 Sparrenheuvel, 3708 JE Zeist (030) 2 270 500 offertebureau@mxi.nl www.mxi.nl Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Zevende ronde ICT Benchmark Gemeenten 2011 3 1.2 Waarom

Nadere informatie

RMC Factsheet. RMC Regio 30 Zuid-Holland-Zuid

RMC Factsheet. RMC Regio 30 Zuid-Holland-Zuid RMC Regio 30 Zuid-Holland-Zuid RMC Factsheet Convenantjaar 2013-2014 Nieuwe voortijdige schoolverlaters Definitieve cijfers - versie 1 Uitgave: november 2015 RMC regio 30 : Zuid-Holland-Zuid Dit document

Nadere informatie

Impressie Benchmark Medische Technologie 2013

Impressie Benchmark Medische Technologie 2013 Impressie Benchmark Medische Technologie 2013 Impressie Benchmark Medische Technologie 2013 Inzicht in prestaties door benchmarking van kosten en kwaliteit van medische technologie met andere ziekenhuizen.

Nadere informatie

Bijlage. Nieuwe voortijdig schoolverlaters. VSV-brief 2014. Convenantjaar 2012-2013 Voorlopige cijfers. www.vsvverkenner.nl

Bijlage. Nieuwe voortijdig schoolverlaters. VSV-brief 2014. Convenantjaar 2012-2013 Voorlopige cijfers. www.vsvverkenner.nl Bijlage VSV-brief 2014 Nieuwe voortijdig schoolverlaters Convenantjaar 2012-2013 Voorlopige cijfers www.vsvverkenner.nl 32 31 33 28 26 34 25 27 24 23 21 22 19 29 15 30 Overzicht RMC-regio s Nederland Bron:

Nadere informatie

IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2010

IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2010 IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2010 Sparrenheuvel 32, 3708 JE Zeist (030) 2 270 500 offertebureau@mxi.nl www.mxi.nl Inhoudsopgave 1 Stijging van ICT-kosten per medewerker 3 2 De uitkomsten van de ICT-benchmark

Nadere informatie

Impressie ICT BENCHMARK BVE 2014

Impressie ICT BENCHMARK BVE 2014 Impressie ICT BENCHMARK BVE 2014 Sparrenheuvel 32, 3708 JE Zeist (030) 2 270 500 info@mxi.nl www.mxi.nl Project ICT Benchmark BVE Versie 1.0 / 20 oktober 2014 VERBETEREN DOOR TE VERGELIJKEN M&I/Partners

Nadere informatie

Bijlage. Nieuwe voortijdig schoolverlaters. VSV-brief Convenantjaar Voorlopige cijfers

Bijlage.  Nieuwe voortijdig schoolverlaters. VSV-brief Convenantjaar Voorlopige cijfers Bijlage VSV-brief 2016 Nieuwe voortijdig schoolverlaters Convenantjaar 2014-2015 Voorlopige cijfers www.vsvverkenner.nl 32 31 33 28 26 34 25 27 24 21 19 29 15 30 Overzicht RMC-regio s Nederland Bron: DUO

Nadere informatie

Bijlage. Nieuwe voortijdig schoolverlaters. VSV-brief Convenantjaar Voorlopige cijfers.

Bijlage. Nieuwe voortijdig schoolverlaters. VSV-brief Convenantjaar Voorlopige cijfers. Bijlage VSV-brief 2011 Nieuwe voortijdig schoolverlaters Convenantjaar 2009-2010 Voorlopige cijfers www.aanvalopschooluitval.nl 32 31 33 28 26 29 34 25 27 24 30 23 21 Overzicht RMC-regio s Nederland 22

Nadere informatie

Definitie: Eigen vermogen gedeeld door het vreemde vermogen.

Definitie: Eigen vermogen gedeeld door het vreemde vermogen. Definitie: Eigen vermogen gedeeld door het vreemde vermogen. Jaar kengetal Gemiddelde sector Indicator risicoanalyse inspectie 2016 73,6% 1 Don: ondergrens 3 2015 75% Don: ondergrens 3

Nadere informatie

ICT Benchmark Gemeenten 2009 Een impressie

ICT Benchmark Gemeenten 2009 Een impressie ICT Benchmark Gemeenten 2009 Een impressie ICT Benchmark Gemeenten 2009 Een impressie Deze rapportage is bedoeld om de lezer een indruk te geven van de resultaten die de ICT Benchmark Gemeenten oplevert

Nadere informatie

Bijlage. Nieuwe voortijdig schoolverlaters. VSV-brief Convenantjaar Voorlopige cijfers.

Bijlage. Nieuwe voortijdig schoolverlaters. VSV-brief Convenantjaar Voorlopige cijfers. Bijlage VSV-brief 2013 Nieuwe voortijdig schoolverlaters Convenantjaar 2011-2012 Voorlopige cijfers www.aanvalopschooluitval.nl 32 31 33 28 26 34 25 27 24 21 19 29 15 30 Overzicht RMC-regio s Nederland

Nadere informatie

Ontwikkeling leerlingaantallen

Ontwikkeling leerlingaantallen Ontwikkeling leerlingaantallen Elk jaar wordt op 1 oktober het leerlingaantal van elke basisschool geregistreerd door de Dienst Uitvoering Onderwijs (). Op basis van deze leerlingtelling wordt de bekostiging

Nadere informatie

Statistisch Jaaroverzicht. Sector Reclame, Presentatie en Communicatie. Auteur: Sanne Saalbrink

Statistisch Jaaroverzicht. Sector Reclame, Presentatie en Communicatie. Auteur: Sanne Saalbrink Statistisch Jaaroverzicht Sector Reclame, Presentatie en Communicatie 2013 Datum: December 2013 Auteur: Sanne Saalbrink Colofon Savantis is een kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren

Nadere informatie

Ondersteuningsbehoefte bij scholen die niet zijn aangesloten bij het Kwaliteitsnetwerk mbo

Ondersteuningsbehoefte bij scholen die niet zijn aangesloten bij het Kwaliteitsnetwerk mbo Ondersteuningsbehoefte bij scholen die niet zijn aangesloten bij het Kwaliteitsnetwerk mbo Colofon Titel Auteur Ondersteuningsbehoefte bij scholen die niet zijn aangesloten bij het Kwaliteitsnetwerk mbo

Nadere informatie

zuidwest Infrastructuur landsdeel Zuidwest 6 hogescholen met bètatechniek 3 universiteiten Jet-Net: 53 scholen en 17

zuidwest Infrastructuur landsdeel Zuidwest 6 hogescholen met bètatechniek 3 universiteiten Jet-Net: 53 scholen en 17 LANDSDEEL zuidwest De regio West-Brabant is samen met de provincies Zeeland en Zuid-Holland verenigd in het landsdeel Zuidwest. In de Techniekpact-samenwerking op landsdeelniveau verbinden de zes subregio

Nadere informatie

Follow-up School ex 2009

Follow-up School ex 2009 Follow-up School ex 2009 Het School ex programma heeft een impuls gegeven aan alumnibeleid en inspanningen van mboinstellingen om, veelal met regionale partners, te zorgen dat jongeren na hun diplomering

Nadere informatie

JAARRAPPORTAGE. april 2011 maart 2012

JAARRAPPORTAGE. april 2011 maart 2012 JAARRAPPORTAGE april 11 maart 1 Inhoudsopgave jaarrapportage 11-1 Pagina Toelichting jaarrapportage 4 Totaal aantal klachten 7 Onderverdeling in categorieen 8 Onderverdeling in leerweg 9 Niveau van de

Nadere informatie