Loyaliteit moet je koesteren

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Loyaliteit moet je koesteren"

Transcriptie

1 Loyaliteit moet je koesteren Publicatie Nr. 28/29-08 juli 2004 Jaargang 2004 Auteur ur Medard Hilhorst Jan van Busschbach Leonieke Kranen Pagina's Ill: Bibian Harmsen De miskende rol van solidariteit bij orgaandonatie Bij de verdeling van schaarse goederen zoals donororganen kan men zich laten leiden door verschillende principes. Naast rechtvaardigheid spelen er nog andere ethische principes die niet zomaar terzijde mogen worden geschoven. Volgens Buijsen1 dient het begrip rechtvaardigheid het enige leidende ethisch principe te zijn bij de verdeling van schaarse goederen in de zorg. Dit principe kan volgens hem maar op één manier worden ingevuld: verdeling moet plaatsvinden naar behoefte op basis van objectieve medische criteria. Ook beleid op het gebied van orgaandonatie mag zich alleen hierdoor laten leiden. Op dit standpunt valt veel af te dingen. Eén ethisch principe kan onmogelijk recht doen aan de complexiteit van de gezondheidszorg. In de praktijk valt aan lastige afwegingen niet te ontkomen. In dit artikel beperken wij ons nadrukkelijk tot een verheldering van begrippen op het niveau van ethiek en beleid. Over praktijk en implementatie valt veel te zeggen, maar dat kan niet binnen dit bestek. Wederkerigheid Sommigen menen dat wederkerigheid evenzeer een leidend ethisch principe kan zijn, naast en in aanvulling op rechtvaardigheid. In dit principe is een vorm van solidariteit richtinggevend. Het voorstel van Den Hartogh om degenen die zich als donor laten registreren, beperkt voorrang te geven boven niet-geregistreerden wanneer zij een orgaan nodig hebben, is daarop gebaseerd.2 In dit voorstel krijgt iedereen bij registratie de keuze om ofw el onvoorwaardelijk te doneren ofwel (conditioneel) zijn donatie te beperken tot alleen degenen die zich ook hebben laten registreren. Bij de eerste optie kan men spreken van (onvoorwaardelijk) altruïsme, bij de tweede van (beperkte) solidariteit. De voorrangsregel is zo geconstrueerd dat iedereen beter af is, omdat een groter aantal registraties de wachtlijst voor iedereen korter maakt. Buijsen is het hiermee niet eens. Zijn stelling luidt dat deze vorm van w ederkerigheid niet te rijmen valt met de uitgangspunten in de zorg, waarin slechts ieders behoefte geldt. Deze behoefte is volgens medische criteria, zoals matching, urgentie en wachttijd geobjectiveerd, onafhankelijk van persoonlijke omstandigheden. Of men door eigen leefwijze ziek werd, mag geen rol spelen, noch het feit of men arm of rijk is. We zouden in die gevallen (om allerlei redenen) terecht van onrechtvaardig spreken. Het solidariteitsprincipe bij orgaandonatie kan daarom, aldus Buijsen, artsennet.nl/ /Loyaliteit-moet-je-ko 1/5

2 geen optie zijn. Zijn bezwaar steunt tevens op een juridisch argument. Hij vindt het solidariteitsprincipe juridisch geen optie, omdat het in strijd is met hoger (internationaal) recht dat binnenkort ook voor Nederland geldt. Voor w ie, zoals wij, niet overtuigd is van zijn ethische argument, w ordt een juridische blokkade opgew orpen. Spreken over het belang en de eventuele wenselijkheid van wederkerigheid, is blijkbaar niet meer dan een interessante intellectuele exercitie. Als niet-juristen hebben wij geen ander verweer dan ons te verbazen over deze juridische dogmatiek. Wij voeren vier argumenten aan waarom wij vinden dat deze positie getuigt van morele blindheid. In het licht daarvan zou men opnieuw naar de wet- en regelgeving moeten kijken. 1. Het behoefteprincipe: nood lenigen Het is een vergissing om te denken dat de regel rechtvaardig verdelen naar behoefte het meest fundamentele principe is in de zorg. Het besef dat het van groot belang is om in zorgbehoeften te voorzien, is het primaire uitgangspunt van de gezondheidszorg.3 Dit ethisch behoefteprincipe waardoor we ons laten leiden, is de basis van de fundamentele plicht om w aar mogelijk in behoeften te voorzien en nood te lenigen. Daaruit vloeit onvermijdelijk een tweeledige plicht voort, namelijk om het zo goed mogelijk en zo eerlijk mogelijk te doen. Buijsen heeft een scherp oog voor de tw eede kw estie maar gaat voorbij aan de eerste. Daarmee doet hij geen recht aan het vraagstuk als geheel en aan de complexiteit ervan. Het probleem bij orgaandonatie is nu juist niet de verdeling (zo eerlijk mogelijk) maar de schaarste aan organen (zo goed mogelijk). In onze ziekenhuizen maken w ij dagelijks mee dat mensen te lang ziek zijn of dood gaan op de wachtlijst. Wij slagen er niet in als samenleving, in strijd met dit behoefteprincipe, ernstige nood te lenigen. Bij de verwerving van organen stuiten we op een complicatie. We kunnen de verwerving en verdeling onmogelijk, zoals Buijsen voorstelt, als twee losstaande zaken zien. Stel, dat door het voorstel van Den Hartogh aanzienlijk meer mensen gemotiveerd zijn om hun organen af te staan en iedereen beter af is. En stel dat de wachttijd aanzienlijk wordt gereduceerd met een winst van bijvoorbeeld enkele weken tot maanden. Dan zou daarmee iedereen geholpen zijn en een enorme nood worden gelenigd. Deze uitkomst afwijzen op grond van een rechtvaardigheidsbeginsel overtuigt niet, tenzij w ordt uitgelegd w aarom dit rechtvaardigheidsbeginsel zwaarder w eegt en fundamenteler is dan het behoefteprincipe om w aar mogelijk nood te lenigen. Buijsen verzuimt dat te doen. In de complexe werkelijkheid van de zorg staan verschillende ethische plichten met elkaar op gespannen voet. Onvermijdelijk zijn daarmee lastige ethische afw egingen gegeven w aarvoor men niet blind mag zijn. 2. Partijdig principe: loyaliteit en solidariteit De regel rechtvaardig verdelen naar behoefte wordt in de praktijk van de zorg vaak niet opgevolgd, en met goede reden. Wie bij leven een nier doneert - het is niet zomaar een voorbeeld - maakt zelf uit aan wie hij geeft: broer, partner, vriend, bekende, of aan w ie men maar wil. Gewoonlijk w ordt een dergelijke donatie als achtenswaardig gezien. In de zorg w erkt men er graag aan mee: nood kan men zo immers direct lenigen. Het gaat nog verder. Wie als nierpatiënt een donor inbrengt, mag erop rekenen dat via een cross over w ordt gezocht naar een vreemde donor, wanneer er geen match is met de bevriende donor.4 Hoe men deze praktijk van levende donatie ook typeert - als gift, altruïsme, wederkerigheid of ruil - er wordt niet verdeeld op basis van onpartijdigheid overeenkomstig de hoogste urgentie, grootste behoefte of langste w achttijd. Er is daarentegen sprake van partijdigheid, waarbij diegenen worden geholpen die toevallig vrienden hebben (al dan niet door eigen verdienste). Deze praktijk moeten w ij als immoreel verw erpen als w e aan rechtvaardigheid de invulling geven die Buijsen eraan geeft. Maar hoe kan iets dat achtensw aardig wordt gevonden tegelijkertijd immoreel zijn? Het succes van orgaanverw erving bij levende donatie moet toch te denken geven. Weinigen geven (puur altruïstisch) zomaar een orgaan weg aan een vreemde, maar velen blijken met alle liefde aan een bekende te willen geven. In de persoonlijke ethiek van mensen is het hemd veelal nader dan de rok. Partijdige gevoelens en motieven spelen een grote rol. Hoe w ij ze ook duiden, als loyaliteit met mensen waarmee men nauw verw ant is, of als solidariteit met mensen waarmee men zich verbonden voelt, we kunnen er in de praktijk onmogelijk aan voorbijzien. Het artsennet.nl/ /Loyaliteit-moet-je-ko 2/5

3 hoeft in ethisch opzicht ook geen probleem te zijn: partijdigheid is niet per se onethisch. Net zo min als solidariteit met een bepaalde groep niet noodzakelijkerwijs immoreel is.5 Er is veeleer reden om deze w aarden te koesteren dan om ze terzijde te schuiven. Deze observatie is ook bij postmortale donatie van belang. Met enige regelmaat komt het voor dat mensen vlak voor hun overlijden te kennen geven dat zij na hun overlijden een orgaan willen schenken aan een ziek persoon in hun kennissenkring. Juridisch staat hierop een verbod: postmortale donaties behoren anoniem, ongericht en onconditioneel te zijn. Strikte onpartijdigheid is de gangbare norm, partijdigheid is niet geaccepteerd. Voor artsen is het niet eenvoudig uit te leggen dat ethisch hoogstaande waarden als loyaliteit en solidariteit hier bij wet zijn verworpen. Donoren kunnen slechts uit boosheid of verdriet daarover hun donatie intrekken. De wet toont zich er (kennelijk) moreel blind voor. Artsen die er (soms) de hand mee lichten, hebben in moreel opzicht betere intuïties. Zij begrijpen dat er ethisch gesproken iets aan de hand is dat men niet zomaar kan afdoen. In beleid gaat het om een lastige afweging van principes. Enerzijds onpartijdig verdelen naar objectieve behoefte, zoals Buijsen bepleit, anderzijds partijdig verdelen op een w ijze die recht doet aan principes die voortvloeien uit loyaliteit en solidariteit. 3. Wederkerigheid De regel rechtvaardig verdelen naar behoefte bestaat niet in het luchtledige, maar veronderstelt net als het begrip solidariteit een welomschreven groep. De regel heeft erbinnen betekenis en geldigheid, erbuiten niet. Zo handelt iedere overheid met het oog op het beste belang van haar eigen burgers. Eurotransplant beperkt zich tot de ingezetenen van een betrekkelijk willekeurige groep van zes aangesloten landen. Binnen zo n omschreven groep mag een zekere w ederkerigheid worden verwacht. Nederland geeft organen weg aan de andere vijf landen, maar wil er wel ongeveer evenveel voor terugzien. Dat wordt als niet meer dan fair gezien. Samenw erking kan alleen bestaan als er voldoende draagvlak bestaat. Een bepaalde mate van w ederkerigheid en wederzijds vertrouwen is daarvoor essentieel. Dat geldt ook voor de verhouding tussen burgers onderling. We strijken inderdaad over ons hart als een onverzekerd persoon hulp nodig heeft, zoals Buijsen aangeeft, maar dit kan geen regel zijn. Door er een regel van te maken, slaat hij de plank mis. De regel is: als we ons verzekeren, zijn we verzekerd van wederzijdse hulp. Verzekering is een verplichting, het kan geen vrijblijvende keuze zijn. We verzekeren ons naar vermogen en betalen mee - dat is fair - naar draagkracht. We mogen verwachten dat iedereen z n steentje bijdraagt en wie niet meedoet ondergraaft het systeem. Het is onrechtvaardig en niet te verdedigen dat iemand wel wil profiteren maar niet wil bijdragen. Van dit elementaire morele besef is iedereen doordrongen. Het gekke is nu dat deze onrechtvaardige situatie zich voordoet bij postmortale orgaandonatie. Profijt en bijdrage zijn van elkaar losgekoppeld. Veel mensen zijn niet geregistreerd als donor, maar willen eventueel wel profiteren van het systeem als zij zelf een orgaan nodig hebben. Net als bij de ziektekostenverzekering w ordt het altruïsme van de anderen daardoor op de proef gesteld. Hoe lang zullen zij bereid zijn om solidair te zijn met degenen die niet bijdragen? Tegen deze achtergrond is er veel voor te zeggen bij donorregistratie meer ruimte te geven aan het principe van wederkerigheid, zoals Den Hartogh bepleit. Wederkerigheid is uiteraard geen uitvinding van hem, maar vormt een bouwsteen van elke samenleving. Ook in dit opzicht is het begrip wederkerigheid (opnieuw) fundamenteler dan de idee van (onpartijdige) rechtvaardigheid. Zonder een zekere mate van wederkerigheid heeft het beroep op rechtvaardigheid nauw elijks een been om op te staan: waarom zou men met zijn organen w illen instaan voor anderen, als het omgekeerde niet het geval is?6 4. Vrijheid en verantwoordelijkheid De regel rechtvaardig verdelen naar behoefte veronderstelt niet alleen rechten maar ook plichten. Is het mogelijk om over het één te spreken en niet over het ander? De overheid biedt of beschermt rechten, zoals toegang tot zorg, maar daar staan plichten van de burger tegenover. Wij noemden reeds de bijdrage voor een passende verzekering. Het is merkw aardig dat de overheid met betrekking tot orgaandonatie niets verplicht en haar beleid heeft gebouwd op altruïsme. Het staat een ieder vrij om mee te doen of niet (geen plicht), maar men mag wel rekenen op absolute zorg (een recht) als men orgaanbehoeftig is. Dit beleid is, zoals bekend, nu al twintig jaar geen succes gebleken. artsennet.nl/ /Loyaliteit-moet-je-ko 3/5

4 Wanneer altruïstische motivaties toereikend zijn, zoals bij bloeddonatie, kan daarmee w orden volstaan. Maar bij orgaandonatie schiet het beroep op altruïsme hopeloos te kort en is de toegankelijkheid van de zorg ernstig in gevaar. Daarom is het vreemd dat men het daarbij laat.7 Voor succes is immers de actieve medew erking van alle burgers nodig. In dit opzicht is de parallel met de ziekteverzekering terecht. Beleidsmakers staat ons inziens maar één mogelijkheid open: het beroep op donatie minder vrijblijvend maken. In het denken over publiek beleid is de laatste jaren veel veranderd. Burgers worden als morele subjecten serieuzer genomen.8 Vroeger liet men zich met name in de zorg - maar daar niet alleen - leiden door het beeld van de actief zorgende staat en de passief ontvangende burger. Tegenwoordig is het inzicht doorgedrongen dat burgers (patiënten) zelf een actieve rol kunnen spelen en een eigen verantwoordelijkheid kunnen nemen. Men ziet de klant meer als koning en dus ook minder als een willoos object van zorg. Het tweede inzicht dat is gegroeid, is dat mensen geen edelen zijn, die louter en vanzelf altruïstisch handelen, maar evenmin schurken die alleen op hun eigenbelang uit zijn. Met de nodige aansporing is het mogelijk zich in beleid van de medewerking van burgers te verzekeren. Rechten en plichten zijn geen vijanden van elkaar, maar natuurlijke bondgenoten. Wat betekent dit voor orgaandonatie? Wie verwacht dat minder vrijblijvendheid meer dwang en minder vrijheid oplevert, heeft het mis. Den Hartoghs voorstel biedt mensen een extra vrijheidsgraad. Men kan bij registratie óf onvoorw aardelijk doneren, zoals nu verplicht is wanneer men doneert, óf kiezen voor een meer gerichte donatie, waarin men solidariteit betuigt met alle andere mensen die zich als donor laten registeren. Dit is geen intellectuele exercitie. Het voorstel getuigt van werkelijkheidszin. Bovenal doet het recht aan fundamentele ethische noties die aan elk samenleven ten grondslag liggen. De loutere verwijzing naar het begrip rechtvaardigheid schiet tekort. Complex We hebben laten zien dat naast en achter het begrip rechtvaardigheid andere ethische principes in de zorg werkzaam zijn, met een even fundamenteel of fundamenteler karakter, zoals met name loyaliteit, solidariteit, wederkerigheid, vrijheid en eigen verantwoordelijkheid. Het beroep op het begrip rechtvaardigheid, opgevat als verdeling naar behoefte volgens medische criteria, volstaat niet om de complexe werkelijkheid van de zorg te beschrijven. Welke praktische consequenties we hieraan in beleid (moeten) verbinden is een volgende vraag. Die vraag hebben we hier niet besproken. dr. ir. M.T. Hilhorst, afdeling Medische Ethiek dr. J.J. van Busschbach, afdeling Psychologie en Psychotherapie drs. L.W. Kranenburg, afdeling Psychologie and Psychotherapie. Allen zijn werkzaam in het Erasmus MC, Rotterdam, en doen onderzoek naar motivaties en attitudes bij nierdonatie bij leven. Correspondentieadres: SAMENVATTING artsennet.nl/ /Loyaliteit-moet-je-ko 4/5

5 l Naast en achter het begrip rechtvaardigheid zijn andere ethische principes in de zorg w erkzaam, met een even fundamenteel of fundamenteler karakter, zoals met name loyaliteit, solidariteit, wederkerigheid, vrijheid en eigen verantwoordelijkheid. l Deze noties zijn in beleid veronachtzaamd en onvoldoende benut. l Het beroep op het begrip rechtvaardigheid, opgevat als verdeling naar behoefte volgens medische criteria, volstaat niet om de complexe werkelijkheid van de zorg te beschrijven. l Welke praktische consequenties we hieraan in beleid (moeten) verbinden, is een vraag die we hier niet hebben besproken. Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier? Dan dient u eerst in te loggen. Geef uw reactie Naam* Plaatsnaam adres* Uw reactie* Nog 4000 tekens over Toelichting: uw naam (en woonplaats) worden bij plaatsing van uw reactie getoond. Uw adres wordt niet getoond Medisch Contact artsennet.nl/ /Loyaliteit-moet-je-ko 5/5

Samenvatting. Achtergrond en aanleiding

Samenvatting. Achtergrond en aanleiding Samenvatting Achtergrond en aanleiding Er is een structureel tekort aan voor transplantatie beschikbare postmortale organen. Dat tekort is in ons land nijpender dan in veel andere Europese landen. Daardoor

Nadere informatie

Vragenlijst Onderzoek Publieke Opinie. Vergoedingen voor Nierdonatie bij Leven

Vragenlijst Onderzoek Publieke Opinie. Vergoedingen voor Nierdonatie bij Leven Medische Psychologie & Psychotherapie Rapport 2006.05 Vragenlijst Onderzoek Publieke Opinie Vergoedingen voor Nierdonatie bij Leven Correspondentie: Drs. L. Kranenburg Medische Psychologie & Psychotherapie

Nadere informatie

Argumentenwijzer voor het debat over orgaandonatie

Argumentenwijzer voor het debat over orgaandonatie Argumentenwijzer voor het debat over orgaandonatie Inhoud Over de keuzes bij donorregistratie: Drie cruciale vragen bij het ontwerpen van een donorregistratiesysteem Beslisboom voor het kiezen van een

Nadere informatie

CROSS-OVER NIERTRANSPLANTATIE

CROSS-OVER NIERTRANSPLANTATIE CROSS-OVER NIERTRANSPLANTATIE PATIENTEN INFORMATIE FOLDER Landelijke Werkgroep Cross-over niertransplantatie: Groningen Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS) Leiden Nationaal Referentie Laboratorium

Nadere informatie

BELEID NVN ROND ORGAANDONATIE

BELEID NVN ROND ORGAANDONATIE BELEID NVN ROND ORGAANDONATIE 26-11-2011 1 Stand van zaken: enkele cijfers In totaal in Nederland ± 61.500 mensen met een nieraandoening Waarvan 15.500 mensen met nierfunctievervangende therapie hiervan

Nadere informatie

Samenvatting. Kans op latere nierfunctieproblemen bij levende donoren

Samenvatting. Kans op latere nierfunctieproblemen bij levende donoren Samenvatting Mensen die een donornier nodig hebben, staan in ons land gemiddeld drie tot vier jaar op de wachtlijst voor transplantatie van een nier van een overleden donor. Het aanbod van postmortale

Nadere informatie

Samenvatting Z e l f b e s c h i k k i n g

Samenvatting Z e l f b e s c h i k k i n g Samenvatting In discussies over postmortale orgaandonatie staan gewoonlijk vier beslissystemen centraal. Het toestemmingsysteem, het klassieke geen-bezwaarsysteem, het verplichtekeuzesysteem en het Actieve

Nadere informatie

De mazzel van een eicel van je zus vindt niemand oneerlijk Gametendonatie hoeft geen liefdewerk te zijn

De mazzel van een eicel van je zus vindt niemand oneerlijk Gametendonatie hoeft geen liefdewerk te zijn De mazzel van een eicel van je zus vindt niemand oneerlijk Gametendonatie hoeft geen liefdewerk te zijn Guido Pennings, ethicus, Universiteit Gent Wybo Dondorp, ethicus, Universiteit Maastricht Guido de

Nadere informatie

Gids orgaandonatie. Leidraad voor steden, gemeenten en lokale diensten. De Maakbare Mens vzw

Gids orgaandonatie. Leidraad voor steden, gemeenten en lokale diensten. De Maakbare Mens vzw Gids orgaandonatie Leidraad voor steden, gemeenten en lokale diensten De Maakbare Mens vzw Inhoud Orgaandonatie, daar al ns over nagedacht? 5 Orgaandonatie en steden, gemeenten en lokale diensten: vanwaar

Nadere informatie

Inleiding. Redenen waarom een donor niet rechtstreeks kan doneren, kunnen een bloedgroepincompatibiliteit of een positieve kruisproef zijn.

Inleiding. Redenen waarom een donor niet rechtstreeks kan doneren, kunnen een bloedgroepincompatibiliteit of een positieve kruisproef zijn. Inleiding In deze brochure vindt u informatie over cross-over niertransplantatie. Crossover niertransplantatie wordt ook wel gepaarde donorruil genoemd of kortweg ruiltransplantatie. De donor van paar

Nadere informatie

Profielwerkstuk Het stappenplan, tips en ideeën

Profielwerkstuk Het stappenplan, tips en ideeën Profielwerkstuk Het stappenplan, tips en ideeën Ga je een profielwerkstuk maken? Dan is orgaan- en weefseldonatie een goed onderwerp! Hier vind je allerlei tips, bronnen en ideeën om een profielwerkstuk

Nadere informatie

Ter overname aangeboden

Ter overname aangeboden o n d e r z o e k beeld: ANP Ter overname aangeboden Nederlander wil bij leven organen nog niet verpatsen Orgaandonatie financieel belonen, levert in Nederland in het gunstigste geval 9. extra en op die

Nadere informatie

Onderzoek: Nieuwe donorwet

Onderzoek: Nieuwe donorwet 16 september 2016 Onderzoek: Nieuwe donorwet Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

17 oktober Onderzoek: Orgaandonatie

17 oktober Onderzoek: Orgaandonatie 17 oktober 2014 Onderzoek: Orgaandonatie 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal Aan de leden van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Tweede Kamer der Staten-Generaal Aan de leden van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) Postbus 20018 2500 EA Den Haag Tweede Kamer der Staten-Generaal Aan de leden van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) Postbus 20018 2500 EA Den Haag Bussum 17 februari 2015 Betreft Vervolg op het Masterplan

Nadere informatie

Meer weten? Ga naar www.donorvoorlichting.nl.

Meer weten? Ga naar www.donorvoorlichting.nl. Vraag 1 Wat is doneren? Doneren betekent geven of schenken. Iemand die orgaan- of weefseldonor is, geeft na zijn dood zijn organen of weefsels weg voor transplantatie. Dit heet donatie. Bekijk het filmfragment

Nadere informatie

Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Dinsdag 21 juni uur

Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Dinsdag 21 juni uur Nederlands Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Dinsdag 21 juni 13.30 16.30 uur 20 05 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 49 punten te behalen; het examen bestaat uit 22 vragen

Nadere informatie

Toestemming geven voor orgaandonatie

Toestemming geven voor orgaandonatie Universitair Medisch Centrum Groningen Toestemming geven voor orgaandonatie Informatie voor nabestaanden Toestemming geven voor orgaandonatie 2 Universitair Medisch Centrum Groningen Inleiding Als iemand

Nadere informatie

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid.

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 21 d.d. 2 april 2009 (mr. M.M. Mendel, voorzitter, mr. E.M. Dil - Stork en mr. B. Sluijters) 1. Procedure De Commissie beslist met inachtneming

Nadere informatie

Orgaan- en weefseldonatie. Soms zou ik willen dat gisteren nooit voorbijging, omdat vandaag zo anders is.

Orgaan- en weefseldonatie. Soms zou ik willen dat gisteren nooit voorbijging, omdat vandaag zo anders is. Orgaan- en weefseldonatie Soms zou ik willen dat gisteren nooit voorbijging, omdat vandaag zo anders is. Inhoudsopgave Orgaan- en weefseldonatie... 1 Inleiding... 3 Wat is hersendood?... 4 Door wie en

Nadere informatie

> Orgaan- en weefseldonatie na het vaststellen van de hersendood

> Orgaan- en weefseldonatie na het vaststellen van de hersendood www.azstlucas.be > Orgaan- en weefseldonatie na het vaststellen van de hersendood Informatie voor nabestaanden Voorwoord Wanneer u geconfronteerd wordt met orgaandonatie, wil dat zeggen dat u een familielid,

Nadere informatie

Bent u al donor? Ja Nee

Bent u al donor? Ja Nee Nederland zegt Bent u al donor? Ja Nee Wist u dat u als donor in één keer acht levens kunt redden? En dat het heel makkelijk is om u als donor te registreren? Of u nu oud, jong, groot, klein, dik, dun,

Nadere informatie

Dr. Piet Lormans en coördinator Johan Froyman

Dr. Piet Lormans en coördinator Johan Froyman Beste familie In deze folder proberen wij een antwoord te bieden op de vele vragen rond orgaandonatie. Hebt u nood aan bijkomende informatie, aarzel dan niet om contact op te nemen met een medisch of verpleegkundig

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 4 maart 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 4 maart 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340 78

Nadere informatie

Patiënten Informatie formulier. SPLINT-trial

Patiënten Informatie formulier. SPLINT-trial Patiënten Informatie formulier SPLINT-trial Preventie van urologische complicaties bij niertransplantaties van levende donoren: splint of geen splint? Versie 2 09-10-2013 pagina 1 van 8 Titel van het onderzoek

Nadere informatie

MIRARI Van kritiek naar dialoog.

MIRARI Van kritiek naar dialoog. MIRARI Van kritiek naar dialoog. Door Tomas Serrien Verwondering is het begin van alle wijsheid. (Aristoteles) Mirari - 1 HET WAT en HET WAAROM: Het grondidee van Mirari. Het is tijd voor een filosofisch

Nadere informatie

Ja, tenzij of toch nee, mits

Ja, tenzij of toch nee, mits Gepubliceerd in De Volkskrant, 23 oktober 2010, p. 9 van het Vervolg Ja, tenzij of toch nee, mits Door Jos Straathof en Jenny Slatman Het was eerder deze week een primeur: een nationale online wervingsactie

Nadere informatie

Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting Donoren zijn van levensbelang

Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting  Donoren zijn van levensbelang Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting www.transplantatiestichting.nl Donoren zijn van levensbelang Donoren zijn van levensbelang Donororganen en donorweefsels zijn nodig om ernstig zieke mensen

Nadere informatie

Geven om leven. Orgaan- en weefseldonatie. De tijd gaat vooruit, alleen in gedachten kun je achteruit. Jessa Ziekenhuis vzw.

Geven om leven. Orgaan- en weefseldonatie. De tijd gaat vooruit, alleen in gedachten kun je achteruit. Jessa Ziekenhuis vzw. Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Dienst kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 30 81 11 Geven om leven Orgaan- en weefseldonatie De tijd gaat vooruit,

Nadere informatie

INFORMATIE VOOR NABESTAANDEN. Dit is een uitgave van de Nederlandse Transplantatie Stichting transplantatiestichting.nl.

INFORMATIE VOOR NABESTAANDEN. Dit is een uitgave van de Nederlandse Transplantatie Stichting transplantatiestichting.nl. INFORMATIE VOOR NABESTAANDEN Dit is een uitgave van de Nederlandse Transplantatie Stichting transplantatiestichting.nl Orgaandonatie Waarom krijgt u deze brochure? Iemand in uw naaste omgeving is overleden

Nadere informatie

Dossier inzien of toezenden? Gemeente Amsterdam Dienst Werk en Inkomen Werkplein Zuidoost Dienstencentrum, Juridische Zaken

Dossier inzien of toezenden? Gemeente Amsterdam Dienst Werk en Inkomen Werkplein Zuidoost Dienstencentrum, Juridische Zaken Rapport Gemeentelijke Ombudsman Dossier inzien of toezenden? Gemeente Amsterdam Dienst Werk en Inkomen Werkplein Zuidoost Dienstencentrum, Juridische Zaken 20 november 2012 RA122094 Samenvatting Een advocaat

Nadere informatie

Spreektekst Wet op de Orgaandonatie 20 maart 2013

Spreektekst Wet op de Orgaandonatie 20 maart 2013 Spreektekst Wet op de Orgaandonatie 20 maart 2013 Voorzitter, afgelopen zondagnacht ben ik getuige geweest van een transplantatieprocedure in het Leids Universiteit Medisch Centrum. Ik mocht meelopen met

Nadere informatie

Geen keuzedwang, wel keuzedrang

Geen keuzedwang, wel keuzedrang Orgaandonatie, een zaak van mensen onderling Geen keuzedwang, wel keuzedrang ChristenUnie-fractie in de Tweede Kamer April 2008 1 Inleiding Dit jaar zal de Tweede Kamer opnieuw uitgebreid debatteren over

Nadere informatie

DEONTOLOGISCHE CODE BINNENLANDSE ZAKEN. dienstuitoefening externe relaties. verticale relaties. interne relaties. basiswaarden

DEONTOLOGISCHE CODE BINNENLANDSE ZAKEN. dienstuitoefening externe relaties. verticale relaties. interne relaties. basiswaarden DEONTOLOGISCHE CODE dienstuitoefening externe relaties interne relaties verticale relaties basiswaarden FEDERALE OVERHEIDSDIENST BINNENLANDSE ZAKEN De maatschappij is de laatste jaren sterk geëvolueerd

Nadere informatie

Donoren zijn van levensbelang Inclusief donorformulier

Donoren zijn van levensbelang Inclusief donorformulier Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting www.donorvoorlichting.nl Donoren zijn van levensbelang Inclusief donorformulier Donoren zijn van levensbelang Donororganen en donorweefsels zijn nodig om ernstig

Nadere informatie

ORGAAN- EN WEEFSELDONATIE na circulatoir overlijden

ORGAAN- EN WEEFSELDONATIE na circulatoir overlijden ORGAAN- EN WEEFSELDONATIE na circulatoir overlijden ORGAAN- EN WEEFSELDONATIE na circulatoir overlijden Informatie voor nabestaanden Voorwoord Wanneer u geconfronteerd wordt met orgaandonatie, wil dat

Nadere informatie

Datum 21 mei 2015 Betreft Beantwoording vragen over de aanwijzing Extern optreden in relatie tot de vrijheid van meningsuiting

Datum 21 mei 2015 Betreft Beantwoording vragen over de aanwijzing Extern optreden in relatie tot de vrijheid van meningsuiting > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

8a. Wat en hoe? Het stappenplan, tips en ideeën

8a. Wat en hoe? Het stappenplan, tips en ideeën 8a. Wat en hoe? Het stappenplan, tips en ideeën Ga je een sectorwerkstuk maken? Dan is orgaan- en weefseldonatie een goed onderwerp! Hier vind je allerlei tips, bronnen en ideeën om een sectorwerkstuk

Nadere informatie

GAMEETDONATIE IN EEN SYSTEEM VAN FAIRE WEDERKERIGHEID. Versie 1.0

GAMEETDONATIE IN EEN SYSTEEM VAN FAIRE WEDERKERIGHEID. Versie 1.0 GAMEETDONATIE IN EEN SYSTEEM VAN FAIRE WEDERKERIGHEID Versie 1.0 Datum Goedkeuring 14-10-2011 Methodiek Consensus based Discipline Verantwoording Monodisciplinair NVOG Achtergrond In Nederland overtreft

Nadere informatie

AMENDEMENTEN 1-11. NL In verscheidenheid verenigd NL 2011/2193(INI) 11.4.2012. Ontwerpadvies Jiří Maštálka (PE478.552v01-00)

AMENDEMENTEN 1-11. NL In verscheidenheid verenigd NL 2011/2193(INI) 11.4.2012. Ontwerpadvies Jiří Maštálka (PE478.552v01-00) EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie juridische zaken 2011/2193(INI) 11.4.2012 AMENDEMENTEN 1-11 Jiří Maštálka (PE478.552v01-00) over vrijwillige, onbetaalde donaties van weefsels en cellen (2011/2193(INI))

Nadere informatie

Informatiebrief Internetbehandelingen om drankgebruik te verminderen voor (ex-)kankerpatiënten

Informatiebrief Internetbehandelingen om drankgebruik te verminderen voor (ex-)kankerpatiënten Informatiebrief Internetbehandelingen om drankgebruik te verminderen voor (ex-)kankerpatiënten Inleiding Geachte heer/mevrouw, Wij vragen u vriendelijk om mee te doen aan een medisch-wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Afscheid van de vrijblijvendheid. Govert den Hartogh

Afscheid van de vrijblijvendheid. Govert den Hartogh Afscheid van de vrijblijvendheid Beslissystemen voor orgaandonatie in ethisch perspectief Govert den Hartogh Signalering ethiek en gezondheid 2008 Centrum voor ethiek en gezondheid Afscheid van de vrijblijvendheid.

Nadere informatie

Aan: de gemeenteraad Vergadering:

Aan: de gemeenteraad Vergadering: Aan: de gemeenteraad Vergadering: 21-02-2011 Onderwerp: raadsvoorstel verordening wachtlijstbeheer Wet sociale werkvoorziening gemeente Beesel Agendapunt: STATUS RAADSVOORSTEL De verordening wachtlijstbeheer

Nadere informatie

Zorgverzekeraars Nederland Definitieve bevindingen Ambtshalve onderzoek aangaande toepassing Controle op Verzekering van VECOZO B.V.

Zorgverzekeraars Nederland Definitieve bevindingen Ambtshalve onderzoek aangaande toepassing Controle op Verzekering van VECOZO B.V. POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN Zorgverzekeraars Nederland DATUM

Nadere informatie

Op de wachtlijst voor orgaantransplantatie

Op de wachtlijst voor orgaantransplantatie Informatie voor patiënten Dit is een uitgave van de Nederlandse Transplantatie Stichting transplantatiestichting.nl Op de wachtlijst voor orgaantransplantatie Waarom krijgt u deze brochure? U krijgt deze

Nadere informatie

Van: M.C. Bellaart Tel nr: Nummer: 17A.00373

Van: M.C. Bellaart Tel nr: Nummer: 17A.00373 VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS & VOORSTEL AAN DE RAAD Van: M.C. Bellaart Tel nr: Nummer: 17A.00373 Datum: 5 april 2017 Team: JFZ Tekenstukken: Ja Bijlagen: 3 Afschrift aan: N.a.v. (evt. briefnrs.):

Nadere informatie

5 Op grond van art 23p ROW 1995 overweegt de voorzitter van de Raad het volgende:

5 Op grond van art 23p ROW 1995 overweegt de voorzitter van de Raad het volgende: Beslissing Mw. A. - B. Per brief van 31 juli 2003 richt mw. A. (hierna A.) zich tot de Raad van Toezicht voor Octrooigemachtigden (hierna de Raad) met een klacht wegens niet geleverde diensten en het hiervoor

Nadere informatie

Palliatieve zorg: Ethiek

Palliatieve zorg: Ethiek Palliatieve zorg: Ethiek Hogeschool van Amsterdam Naam: Lauri Linn Konter Studentnr: 500642432 Klas: Lv12-2E2 Jaar: 2012-2013 Docent: P. Vleugels Inhoudsopgave Inleiding Blz: 3 Omschrijving praktijksituatie

Nadere informatie

Informatie voor nabestaanden. Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting www.donorvoorlichting.nl. Orgaandonatie

Informatie voor nabestaanden. Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting www.donorvoorlichting.nl. Orgaandonatie Informatie voor nabestaanden Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting www.donorvoorlichting.nl Orgaandonatie Waarom krijgt u deze brochure? Iemand in uw naaste omgeving kan orgaandonor worden na het

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : A te B,tegen FBTO Zorgverzekeringen N.V. te Leeuwarden Zaak : Afgifte verzekeringsverklaring, schadevergoeding Zaaknummer : 201601999 Zittingsdatum : 21 december 2016

Nadere informatie

Klachtbehandeling over bejegening schiet weer tekort Gemeente Amsterdam Dienst Werk en Inkomen Werkplein Zuidoost Dienstencentrum, Juridische Zaken

Klachtbehandeling over bejegening schiet weer tekort Gemeente Amsterdam Dienst Werk en Inkomen Werkplein Zuidoost Dienstencentrum, Juridische Zaken Rapport Gemeentelijke Ombudsman Klachtbehandeling over bejegening schiet weer tekort Gemeente Amsterdam Dienst Werk en Inkomen Werkplein Zuidoost Dienstencentrum, Juridische Zaken 16 september 2009 RA0942396

Nadere informatie

Er blijft gezondheidswinst liggen doordat vaccins onvoldoende benut worden

Er blijft gezondheidswinst liggen doordat vaccins onvoldoende benut worden Samenvatting Er blijft gezondheidswinst liggen doordat vaccins onvoldoende benut worden Nieuwe biotechnologische methoden, met name DNA-technieken, hebben de vaccinontwikkeling verbeterd en versneld. Met

Nadere informatie

De meerwaarde van het contextueel denkkader binnen de ouderenzorg

De meerwaarde van het contextueel denkkader binnen de ouderenzorg De meerwaarde van het contextueel denkkader binnen de ouderenzorg Claire Meire 2014 Een sterveling draagt zijn ouders op zijn schouders. Of niet op zijn schouders. In zijn binnenste. Zijn leven lang moet

Nadere informatie

Regelgeving inzake lichaamsmateriaal

Regelgeving inzake lichaamsmateriaal Regelgeving inzake lichaamsmateriaal Wegwijs in de wetgeving 1 Marie Claire de Vries Inhoud 1. VWS en medische producten 2. Wetgeving inzake lichaamsmateriaal 2 VWS en medische producten. Voorzien in de

Nadere informatie

Verdeling van zorg: recht & onrecht

Verdeling van zorg: recht & onrecht Verdeling van zorg: recht & onrecht Prof. Mr. Dr. Martin Buijsen Sectie Recht & Gezondheidszorg Erasmus School of Law/Erasmus MC (ibmg) Erasmus Universiteit Rotterdam Inhoud 1. Inleiding 2. Bijzondere

Nadere informatie

Tweede Kamer, 57e vergadering, donderdag 23 februari 2017

Tweede Kamer, 57e vergadering, donderdag 23 februari 2017 Tweede Kamer, 57e vergadering, donderdag 23 februari 2017 Besluit vergoedingen rechtsbijstand 2000 en Besluit rechtsbijstand- en toevoegcriteria o Termijn inbreng o Termijn antwoord o stemmingen Aan de

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 En hoe de puzzelstukjes Of hoe de puzzelstukjes precies in elkaar precies passen in elkaar passen Onze Visie Wie we willen zijn in 2012 1 1 Als marktleider in het

Nadere informatie

DONOR IN HART EN NIEREN

DONOR IN HART EN NIEREN DONOR IN HART EN NIEREN havo/vwo MODULE: blz Inleiding Dit boekje gaat over orgaandonatie Het maakt deel uit van de lessenserie Donor in hart en nieren De lessenserie is uitgegeven door NIGZ-Donorvoorlichting

Nadere informatie

2016D28081 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

2016D28081 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG 2016D28081 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond er bij enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te leggen

Nadere informatie

Een effectieve donormailing: vooral personen tussen de 45 en 49 jaar Zomer 2006

Een effectieve donormailing: vooral personen tussen de 45 en 49 jaar Zomer 2006 Deze factsheet is geschreven door RD Friele en R Coppen van het NIVEL in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De gegevens mogen met bronvermelding worden gebruikt. Versie

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Emmen. Datum: 12 december 2011. Rapportnummer: 2011/358

Rapport. Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Emmen. Datum: 12 december 2011. Rapportnummer: 2011/358 Rapport Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Emmen. Datum: 12 december 2011 Rapportnummer: 2011/358 2 Klacht Verzoekster klaagt erover, dat de gemeentesecretaris

Nadere informatie

Zaaknummer : 2014/153

Zaaknummer : 2014/153 Zaaknummer : 2014/153 Rechter(s) : mr. Olivier Datum uitspraak : 10 december 2014 Partijen : Appellant en CBE Erasmus Universiteit Rotterdam Trefwoorden : Begeleiding, (tussentijdse) beoordeling, evenredigheidsbeginsel,

Nadere informatie

DONOR IN HART EN NIEREN

DONOR IN HART EN NIEREN DONOR IN HART EN NIEREN vmbo MODULE: blz blz donor in hart en nieren Module 2 DONOR IN HART EN NIEREN vmbo MODULE: blz Lessen over orgaandonatie Dit boekje gaat over orgaandonatie Donororganen en donorweefsels

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ beleid maken/ financiering regelen

www.rkdiaconie.nl/ beleid maken/ financiering regelen VERANTWOORD OMGAAN MET CARITASGELDEN Situering Dit lesmateriaal geeft een gedegen aanzet over hoe u verantwoord om kunt gaan met caritasgelden. De doelstellingen zijn: 1. U weet wat het begrip caritasgelden

Nadere informatie

Orgaan- en weefseldonatie na het vaststellen van de hersendood

Orgaan- en weefseldonatie na het vaststellen van de hersendood Orgaan- en weefseldonatie na het vaststellen van de hersendood INFORMATIE VOOR NABESTAANDEN Voorwoord Wanneer u geconfronteerd wordt met orgaandonatie, wil dat zeggen dat u een familielid, een vriend,

Nadere informatie

Postmortale niertransplantatie

Postmortale niertransplantatie Postmortale niertransplantatie Uw behandelend arts heeft verteld dat u in aanmerking kan komen voor niertransplantatie. Voordat het zover is, zijn een aantal onderzoeken en eventueel ingrepen nodig. Deze

Nadere informatie

Begrafenis, crematie of... schenken aan de wetenschap?

Begrafenis, crematie of... schenken aan de wetenschap? Begrafenis, crematie of... schenken aan de wetenschap? Informatie over ter beschikking stellen aan onderwijs en wetenschap 2 Begrafenis, crematie... of schenken aan de wetenschap? In Nederland zijn wij

Nadere informatie

Donor. Inleiding. Hoofdstukken. Wat is een donor?

Donor. Inleiding. Hoofdstukken. Wat is een donor? Donor Inleiding Ik hou mijn spreekbeurt over donor zijn. Omdat ik het heel belangrijk vind dat mensen donor zijn. En ik wil jullie graag vertellen wat donor zijn eigenlijk precies is en waarom iedereen

Nadere informatie

Wilt u donor worden? Of juist niet?

Wilt u donor worden? Of juist niet? Wilt u donor worden? Of juist niet? Het Donorregister is een onderdeel van het CIBG, een uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het Donorregister registreert persoonlijke

Nadere informatie

Bijlage bij het patiënteninformatieformulier betreffende de verzekering voor bovengenoemd onderzoek.

Bijlage bij het patiënteninformatieformulier betreffende de verzekering voor bovengenoemd onderzoek. Schiedamse Vest 180 Postbus 70030 3000 LM Rotterdam tel.: 010-4017777 email: w w w.oogziekenhuis.nl Geachte heer,mevrouw, De onderzoeker heeft u geïnformeerd over bovengenoemd medisch-w etenschappelijk

Nadere informatie

Zundertse regelgeving / Wetstechnische informatie

Zundertse regelgeving / Wetstechnische informatie Zundertse regelgeving / Wetstechnische informatie Naam regeling Verordening wachtlijstbeheer Wet sociale werkvoorziening Citeertitel Verordening wachtlijstbeheer Wet sociale werkvoorziening Wettelijke

Nadere informatie

Evaluatie orgaandonatie

Evaluatie orgaandonatie 28 140 Evaluatie orgaandonatie Nr. XXXXX VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld. 2007 In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond er bij enkele fracties behoefte een

Nadere informatie

Mens (dood of levend) of dier?

Mens (dood of levend) of dier? Medische Psychologie & Psychotherapie Rapport 2003.01 Mens (dood of levend) of dier? Attitudes over en morele implicaties van orgaanverwerving. Visak T, Kranenburg LW, Hilhorst MT, Busschbach JJV, Zuidema

Nadere informatie

U kunt deze publicatie downloaden via www.ceg.nl / www.rvz.net

U kunt deze publicatie downloaden via www.ceg.nl / www.rvz.net Financiële stimulering van orgaandonatie Een ethische verkenning Drs. G. van Dijk Dr. M.T. Hilhorst Signalering ethiek en gezondheid 2007 Centrum voor ethiek en gezondheid Financiële stimulering van orgaandonatie.

Nadere informatie

Orgaan- en weefseldonatie DCD III, donor na circulatiestilstand. Brochure voor nabestaanden

Orgaan- en weefseldonatie DCD III, donor na circulatiestilstand. Brochure voor nabestaanden Orgaan- en weefseldonatie DCD III, donor na circulatiestilstand Brochure voor nabestaanden 2 Orgaan- en weefseldonatie Voorwoord Donatie van organen en weefsels is voor nabestaanden vaak een ingrijpende

Nadere informatie

Overplaatsen van IC patienten tijdens de behandeling naar een andere IC. Erwin J.O. Kompanje Erasmus MC Rotterdam, Intensive Care

Overplaatsen van IC patienten tijdens de behandeling naar een andere IC. Erwin J.O. Kompanje Erasmus MC Rotterdam, Intensive Care Overplaatsen van IC patienten tijdens de behandeling naar een andere IC Erwin J.O. Kompanje Erasmus MC Rotterdam, Intensive Care Essentie van het probleem 1. Tekort aan IC bedden voor de behandeling van

Nadere informatie

Preek Job 18 juni 2017

Preek Job 18 juni 2017 Lieve Gemeente, Waarschijnlijk is Job één van de figuren in de Bijbel waarmee we ons het beste kunnen identificeren. Allemaal kennen we Job en allemaal kunnen we ons af en toe als Job voelen. Want het

Nadere informatie

4.2 Wilsonbekwaamheid Bij iemand die op het moment van overlijden 12 jaar of ouder is en bij leven wilsonbekwaam was, zijn orgaan- en weefseldonatie

4.2 Wilsonbekwaamheid Bij iemand die op het moment van overlijden 12 jaar of ouder is en bij leven wilsonbekwaam was, zijn orgaan- en weefseldonatie 4.2 Wilsonbekwaamheid Bij iemand die op het moment van overlijden 12 jaar of ouder is en bij leven wilsonbekwaam was, zijn orgaan- en weefseldonatie niet toegestaan. Het is de expliciete bedoeling van

Nadere informatie

Zorginstituut Nederland

Zorginstituut Nederland > Retouradres Postbus 320, 1110 AH Diemen Algemene Rekenkamer t.a.v. drs. C.C.M. Vendrik, wnd voorzitter Lange Voorhout 8 Postbus 20015 2500 EA DEN HAAG Betreft 2740.2015036391 Reactie op het Conceptrapport

Nadere informatie

Raadsvoorstel en besluitnota

Raadsvoorstel en besluitnota 2016/197661 Raadsvoorstel en besluitnota Onderwerp Visie op de opvang en integratie van vluchtelingen in Zaanstad Gevraagd besluit 1. De visie inzake de opvang en integratie van vluchtelingen in Zaanstad

Nadere informatie

Orgaandonatie Geven om verder leven

Orgaandonatie Geven om verder leven HHZH_INF_087.03(0315) h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46 www.hhzhlier.be Patiënteninformatie Orgaandonatie Geven om verder leven Voorwoord Wanneer u geconfronteerd

Nadere informatie

ORGAAN- EN WEEFSELDONATIE na het vaststellen van de hersendood

ORGAAN- EN WEEFSELDONATIE na het vaststellen van de hersendood ORGAAN- EN WEEFSELDONATIE na het vaststellen van de hersendood ORGAAN- EN WEEFSELDONATIE na het vaststellen van de hersendood Informatie voor nabestaanden Voorwoord Wanneer u geconfronteerd wordt met orgaandonatie,

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2017 212 Besluit van 22 mei 2017 tot wijziging van het Besluit burgerlijke stand 1994 in verband met de akte als bedoeld in artikel 19i, eerste lid,

Nadere informatie

Toestemming geven voor orgaandonatie na een hartstilstand

Toestemming geven voor orgaandonatie na een hartstilstand Universitair Medisch Centrum Groningen Toestemming geven voor orgaandonatie na een hartstilstand Informatie voor nabestaanden Toestemming geven voor orgaandonatie na een hartstilstand 2 Universitair Medisch

Nadere informatie

Het levenstestament. De regie zelf in handen houden. Wat is een levenstestament? Wat is het verschil met een gewoon testament?

Het levenstestament. De regie zelf in handen houden. Wat is een levenstestament? Wat is het verschil met een gewoon testament? Pagina 1 Het levenstestament De regie zelf in handen houden Wellicht heeft u wel eens nagedacht over wat er gebeurt wanneer u een zwaar ongeluk krijgt, ernstig ziek wordt of gaat dementeren? Wie kan dan

Nadere informatie

ALV NVN 17 november 2012 WELKOM

ALV NVN 17 november 2012 WELKOM ALV NVN 17 november 2012 WELKOM ALV NVN 17 november 2012 10.30 12.00 uur ochtenddeel: Achterbanraadpleging, kennismaking Kennisgroep Orgaandonatie en stand van zaken NVN 12.45 14.30 uur middagdeel: Algemene

Nadere informatie

Niertransplantatie, donatie en wachtlijst

Niertransplantatie, donatie en wachtlijst Factsheet Nieren en nierschade deel 7 Niertransplantatie, donatie en wachtlijst In geval van nierfalen, is niertransplantatie vaak de beste nierfunctievervangende behandeling. Dit levert veel meer levenskwaliteit

Nadere informatie

Ga door met mijn strijd. Amyotrofische Laterale Sclerose. www.als.nl. Informatie over ALS, het ALS Centrum en Stichting ALS Nederland

Ga door met mijn strijd. Amyotrofische Laterale Sclerose. www.als.nl. Informatie over ALS, het ALS Centrum en Stichting ALS Nederland Ga door met mijn strijd Amyotrofische Laterale Sclerose Informatie over ALS, het ALS Centrum en Stichting ALS Nederland www.als.nl Amyotrofische Laterale Sclerose is een dodelijke zenuw-spierziekte waarbij

Nadere informatie

Loting en rechtvaardigheid: een filosofische analyse. Ingrid Robeyns Erasmus Universiteit Rotterdam

Loting en rechtvaardigheid: een filosofische analyse. Ingrid Robeyns Erasmus Universiteit Rotterdam Loting en rechtvaardigheid: een filosofische analyse Ingrid Robeyns Erasmus Universiteit Rotterdam Loting als allocatiemechanisme Loting verdeelt een goed, d.w.z. een begerenswaardig iets (een positie,

Nadere informatie

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK. Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht op de hoger beroepen van:

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK. Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht op de hoger beroepen van: Raad vanstatc 201105933/1/V2. Datum uitspraak: 6 september 2012 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht op de hoger beroepen

Nadere informatie

Liefde. De sociale leer van de Kerk

Liefde. De sociale leer van de Kerk Liefde De sociale leer van de Kerk De sociale leer van de Kerk Over de liefde Het evangelie roept ons op om ons in te zetten voor onze naasten. Maar hoe weet je nu wat er gedaan moet worden, zeker in een

Nadere informatie

SPLINT-trial Preventie van urologische complicaties bij niertransplantaties van levende donoren: splint of geen splint

SPLINT-trial Preventie van urologische complicaties bij niertransplantaties van levende donoren: splint of geen splint SPLINT-trial Preventie van urologische complicaties bij niertransplantaties van levende donoren: splint of geen splint Uw behandelend arts heeft u geïnformeerd over het SPLINT medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

SAMENVATTING ANALYSE SEKSEREGISTRATIE

SAMENVATTING ANALYSE SEKSEREGISTRATIE SAMENVATTING ANALYSE SEKSEREGISTRATIE Bent u man of bent u vrouw? Het lijkt zo'n normale vraag, waaruit nauwelijks een probleem kan voortvloeien. Of toch wel? En weten we dan welk probleem? De Kafkabrigade

Nadere informatie

WIJKWERKERS EN ARMOEDE

WIJKWERKERS EN ARMOEDE WIJKWERKERS EN ARMOEDE 1. HET PRECAIRIAAT Wat gebeurt aan de onderkant van de Nederlandse samenleving? 2. DE BESTENDIGING VAN EEN PROBLEEM Wat frustreert een effectieve en efficiënte aanpak van de armoede?

Nadere informatie

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid.

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 41 d.d. 22 februari 2011 (mr. B.F. Keulen, voorzitter, mw. mr. E.M. Dil-Stork en prof. mr. M.L. Hendrikse) Samenvatting Natura-uitvaartverzekering.

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : A te B vs C te D Zaak : Medisch specialistische zorg, Refractiechirurgie, ooglaserbehandeling Zaaknummer : AN)07.150 Zittingsdatum : 20 juni 2007 Zaak ANO07.150, Medisch

Nadere informatie

Gebruik en opbrengsten van regulier en online netwerken in Midden-Nederland

Gebruik en opbrengsten van regulier en online netwerken in Midden-Nederland Gebruik en opbrengsten van regulier en online netwerken in Midden-Nederland Onderzoek uitgevoerd in opdracht van de Kamer van Koophandel Midden- Nederland DIMENSUS beleidsonderzoek Januari 2010 Projectnummer

Nadere informatie

orgaan DONATIE DONATIE informatie voor nabestaanden

orgaan DONATIE DONATIE informatie voor nabestaanden orgaan DONATIE DONATIE informatie voor nabestaanden Voorwoord Uit reacties van nabestaanden van orgaandonoren is gebleken dat tijdens en na de orgaandonatieprocedure behoefte bestaat aan informatie. Met

Nadere informatie

DECENTRALISATIE FINANCIËLE VERANTWOORDELIJKHEID PROTESTANTSE GEMEENTE ZWOLLE 2013 2016

DECENTRALISATIE FINANCIËLE VERANTWOORDELIJKHEID PROTESTANTSE GEMEENTE ZWOLLE 2013 2016 DECENTRALISATIE FINANCIËLE VERANTWOORDELIJKHEID PROTESTANTSE GEMEENTE ZWOLLE 2013 2016 Algemene Kerkenraad 23 september 2013 Inhoudsopgave Decentrale financiële Verantwoordelijkheid 3 Inleiding 3 Hoofdzaken

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Van Gerven (SP) over de praktijken van privékliniek Geertgen uit Elsendorp (2011Z18923).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Van Gerven (SP) over de praktijken van privékliniek Geertgen uit Elsendorp (2011Z18923). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie