oorstel Wet forensische zorg: wan kwaad tot erger

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "oorstel Wet forensische zorg: wan kwaad tot erger"

Transcriptie

1 L Kmit 1 Artikelen oorstel Wet forensische zorg: wan kwaad tot erger Inleiding "Sommige mensen hebben psychiatrische of ernstige psychische problemen en leveren gevaar op voor anderen. Het betreft mensen die lijden aan schizofrenie of een antisociale persoonlijkheidsstoornis die anderen schade berokkenen of strafbare feiten plegen. Goed omgaan met deze mensen is een moeilijke opgave. Ze maken deel uit van twee werelden, die van de zorg en die van justitie, die zich in praktijk moeizaam tot elkaar verhouden." Deze samenvatting van de lastige context waarbinnen de forensische zorg opereert, is afkomstig uit het in 2007 verschenen advies 'Straf en zorg: een paar apart' van de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO) 2. De RMO - een adviescollege dat tot taak heeft de regering en de beide kamers der Staten-Generaal te adviseren over sociale verhoudingen in Nederland - bespreekt in dit rapport een oplossing in drie stappen waarmee de verhouding tussen justitie en de zorgsector verbeterd kan worden. Nuttig leesvoer voor een kabinet dat zich ten doel heeft gesteld om de forensische zorg beter te laten aansluiten op de reguliere geestelijke gezondheidszorg. Dit via het inmiddels bij de Tweede Kamer ingediende wetsvoorstel Wet forensische zorg (Wfz). 3 Deze wet beoogt alle vormen van geestelijke gezondheidszorg aan verdachten of veroordeelden ten tijde van het strafproces, of daarna, tijdens de ten uitvoerlegging van sancties, op eenzelfde manier binnen de invloedssfeer van de Minister van Veiligheid en Justitie (MvVJ) te brengen. De wetgevingsjuristen die betrokken zijn geweest bij de vormgeving van de Wfz lijken het genoemde RMO-rapport echter niet te hebben gebruikt. In deze bijdrage zal het rapport wel de aandacht krijgen die het verdient, maar vooreerst is het zaak vast te stellen welke problemen voortkomen uit de niet optimaal afgestemde werelden van de geestelijke gezondheidszorg en justitie. Blijkens de toelichting op de Wfz schrijnen vooral de recidivecijfers; psychiatrische patiënten die anderen schade berokkenen, vervallen te vaak in (delict)herhaling. De Wfz beoogt vooral dit recidiveprobleem te verminderen. 4 Een ander probleem dat in de toelichting op het wetsvoorstel aandacht krijgt, betreft de moeilijkheid om patiënten op de juiste plek behandeld te krijgen en ze aldaar goede zorg te verlenen. 5 Uit de beperkte en versnipperde toelichting hieromtrent, valt helaas niet op te maken of de wet mede tot doel heeft om de zorgverlening aan patiënten te verbeteren, of dat de eventuele zorgverbetering slechts als middel kan worden ingezet voor zover het zal bijdragen aan de beperking van recidive. Wat hiervan ook zij, verondersteld wordt dat met een betere aansluiting tussen het strafrecht en de geestelijke gezondheidszorg, (delict)herhaling voorkomen kan worden. 6 "é e, %e*r 1. Mevr. mr. Inge Kruit is senior stafjurist bij de Rooyse Wissel; de auteur heeft dit artikel op eigen titel geschreven. 2. Straf en zorg: een paar apart. Passende interventies bij delictplegers met psychische en psychiatrische problemen (advies 41), uitgeverij SWP, Amsterdam Zie voor het (oorspronkelijke) wetsvoorstel: Kamerstukken II2009/10, , nr Kamerstukken II2009/10, , nr. 3, p Zie bijvoorbeeld Kamerstukken II 2009/10, , nr. 3, p Kamerstukken II 2009/10, , nr. 3, p. 5. In deze toelichting worden de gestelde verbeteringen vooral gedragen door de oorspronkelijk bedoelde aansluiting tussen de Wfz en het voorstel Wvggz. Dit laatste voorstel heeft echter vanwege grote praktische bezwaren ertegen dermate veel vertraging opgelopen dat de Wfz hiervan is losgekoppeld en dus voorlopig zonder evenknie verder moet. Sancties Afl.2-mei

2 Deze veronderstelling is niet nieuw; het Eerste Kamerlid Van de Beeten zag hierin in 2004 aanleiding voor een motie waarin hij het kabinet opriep de snelle terugval in het gedrag van gedetineerden met psychiatrische problemen of geestelijke handicaps te beperken door een betere afstemming te bewerkstelligen tussen justitie- en zorginstellingen. 7 Ook het in 2006 verschenen eindrapport van de parlementaire onderzoekscommissie naar de TBS bevatte voorstellen om een betere door- of uitstroom van TBS-patiënten te bewerkstelligen opdat recidivedelicten beperkt zouden kunnen worden. 8 Het kabinet hield zich niet doof voor deze verzoeken en kwam eind 2008 met een consultatieversie Wfz. Deze conceptversie van het latere wetsvoorstel werd ter becommentariëring voorgelegd aan verschillende instanties, waaronder de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) 9 en verschillende koepelorganisaties van hulpverleners en ggz-instellingen. De kritieken waren niet mis te verstaan; hoewel de bedoeling van het wetsontwerp - de verbetering van de aansluiting tussen justitie en zorginstellingen mede ter vermindering van recidivegevaar - veelal op instemming kon rekenen, werden de uitvoeringsvoorstellen grotendeels naar de prullenbak verwezen. Ondanks deze storm aan kritiek werd de consultatieversie van de Wfz niet fundamenteel gewijzigd. De Raad van State (RvS) die vervolgens over het wetsontwerp adviseerde, gaf ongezouten kritiek, 10 maar ook dit weerhield de regering er niet van om de vaart erin te houden. De door de RvS verzochte fundamentele revisie van het wetsontwerp werd niet uitgevoerd, in tegendeel; het wetsvoorstel werd - door de (nota bene) demissionaire regering Balkenende IV - in juni 2010 bij de Tweede Kamer ingediend. Maar ook bij de behandeling ervan in de Tweede Kamer riep het wetsvoorstel vele kritische vragen op. Pas na deze ervaring vond de regering het rempedaal. In alle stilte werd ruim een jaar gewerkt aan een gewijzigd wetsvoorstel. Niets werd in die tijd prijsgegeven over de aanpassingsvoorstellen, waardoor de Tweede Kamer, maar vooral ook alle veldpartijen (gespannen) moesten afwachten of de (fundamentele) kritiek ter harte zou worden genomen. Vlak voor de jaarwisseling naar 2012 werd het gewijzigde wetsvoorstel publiek bekend gemaakt via een Nota van Wijziging die bij de Tweede Kamer werd ingediend. 11 Het resultaat is op zijn zachtst gezegd opzienbarend; het kabinet blijkt zich niets van de kritiekpunten te hebben aangetrokken: het merendeel van de verguisde onderdelen van het wetsvoorstel is ongewijzigd gebleven of zelfs uitgebreid. Tijd om de belangrijkste oorspronkelijke commentaren af te stoffen en opnieuw voor het voetlicht te brengen. Thematisch gestructureerd zullen ze aan bod komen, waarna wordt afgesloten met de essentie van het genoemde RMO-rapport. Tezamen biedt het (een verge)zicht op verbetermogelijkheden. 2. Kritiekpunten ten aanzien an het wetswoorstel Wfz 2.1 Gebrek aan samenhang tussen het wetsvoorstel en de problemen in de praktijk Opvallend is dat er in de toelichting op de Wfz geen goede analyse is gemaakt van de problemen in de forensische zorg. Ook bij het recent gewijzigde wetsvoorstel is dit nagelaten. Er wordt in de toelichting slechts vastgesteld dat psychiatrische patiënten tijdens of na het justitiële circuit vaak in delictherhaling of hernieuwde overlastsituaties vervallen en veron- 7. Kamerstukken I 2003/04, , E. 8. Tbs, vandaag over gisteren en morgen', zie ook: Kamerstukken II2005/06, , nr Zorg voor forensische zorg. De Wet verplichte geestelijke gezondheidzorg en de Wet forensische zorg, advies d.d. 30 januari Zie voor dit advies: Kamerstukken II 2009/10, , nr Kamerstukken II 2011/12, , nr Afl.2-mei 2012 Sancties

3 dersteld wordt dat dit voortvloeit uit een gebrekkige aansluiting tussen de werelden van de zorg en van justitie. Maar welke gebreken een gewenste aansluiting belemmeren en in welke mate deze gebreken in een causale relatie staan tot het recidivegedrag, wordt nergens in de toelichting op het wetsvoorstel verhelderd. De Raad van State concludeerde daarom dat het onduidelijk blijft hoe de voorgestelde nieuwe wet bijdraagt aan de realisering van de gestelde doelen (te weten het terugdringen van recidive en eventueel; meer of betere zorg voor psychiatrische patiënten). 12 Dit kritiekpunt klemt temeer, omdat het wetsvoorstel slechts een centraal, vanuit de MvVJ gestuurde en gecontroleerde organisatie van forensische zorg vormgeeft (en dus met name regels stelt aangaande de inkoop, bekostiging en het beheer van de forensische zorgcentra). Maar verder wordt er niets geregeld. Of de recidivecijfers ten gevolge van deze wettelijke regeling zullen dalen, is dus zeer de vraag. Op voorhand is het in elk geval niet aannemelijk dat organisatorische veranderingen automatisch individuele gedragingen van patiënten doen verbeteren. 2.2 Wetsystematische problemen De Wfz beoogt kaders te scheppen voor de forensische zorg(instellingen). De kaderstelling wordt verwezenlijkt, in elk geval voor zover het de taken en bevoegdheden van de MvVJ in het forensische veld betreft. Wat onder forensische zorg wordt geschaard, heeft het wetsvoorstel grotendeels inzichtelijk gemaakt. Waar het oorspronkelijke wetsvoorstel nog een opsomming van strafrechtelijke of penitentiairrechtelijke titels kende, wordt inmiddels volstaan met definities. 13 Samengevat betreft de forensische zorg de geestelijke gezondheidszorg of verslavingszorg aan volwassen justitiabelen met een psychiatrische aandoening, een verslaving, beperking of verstandelijke handicap, die onderdeel uitmaakt van een (eventueel voorwaardelijke) sepotbeslissing, schorsing voorlopige hechtenis, straf, maatregel of gratieverlening. 14 Een belangrijk wetsystematisch probleem dat hierbij opdoemt, betreft de reikwijdte van de wet. In artikel 1.1, tweede lid, wordt namelijk de mogelijkheid geschapen om andere vormen van zorg, via een AMvB aan te merken als forensische zorg. Evenzeer kunnen, krachtens een AMvB vormen van zorg weer buiten de reikwijdte van de forensische zorg worden gebracht. Dit betekent dat de zorg en de patiëntcategorieën die onder de wet zullen vallen, gemakkelijk, snel en zonder democratische toets, kunnen variëren. De regering maakt in de Wfz overigens veelvuldig gebruik van de mogelijkheid om via een AMvB nadere regels te stellen. In het gewijzigde voorstel zelfs nog meer dan in het oorspronkelijke wetsvoorstel. Ook ten aanzien van onderwerpen die niet eens behoorlijk ingekaderd zijn door de Wfz. Een problematisch voorbeeld hiervan is dat nadere regels kunnen worden opgesteld over de behandeling en beveiliging van patiënten en daarmee over de verdere inperking van (grond) rechten. 15 De Raad van State kwam vanwege dit wetsystematische probleem tot het advies alle delegatiebepalingen te schrappen Kamerstukken II2009/10, , nr. 4, onder A Zie met name art. 1.1 lid 2 Wfz. 14. De combinatie van deze begripsbepaling met een nieuw toegevoegde definitie van 'strafrechtelijke titel' levert overigens direct verwarring op; de laatste definitie omvat namelijk niet alle zorg die de definitie van forensische zorg juist wel onder de reikwijdte van de wet brengt. Verstandelijke handicaps en besluiten van de Kroon (bij gratieverlening) vallen er buiten. Dit is problematisch wanneer men het nieuwe artikel 2.2 in ogenschouw neemt. Hieruit blijkt dat een patiënt slechts forensische zorg krijgt waarop hij blijkens zijn strafrechtelijke titel is aangewezen. Nu de laatste definitie enger is, lijkt de ten uitvoer te leggen forensische zorg, vermoedelijk onbedoeld, navenant beperkt. 15. Zie artikel 3.5 Wfz. 16. Kamerstukken II, , nr. 4, onder F2. Sancties Afl.2-mei

4 ; Een ander wetsystematisch pijnpunt is gelegen in de discrepantie tussen de opzet van het! wetsvoorstel - dat stelt in één wet alle bepalingen op te nemen die betrekking hebben op alle vormen van forensische zorg 17 - en de uiteindelijk voorgestelde wetswijzigingen aan het slot van het wetsvoorstel, die zichtbaar maken dat van de huidige wet- en regelgeving op het terrein van forensische zorg niets volledig verdwijnt. Regels met betrekking tot de forensische zorg blijven dus verdeeld over steeds meer verschillende wetten. De overzichtelijkheid en consistentie van al deze zorggerelateerde regelgeving loopt daarmee gevaar. ;i 2.3 Concentratie van taken en bevoegdheden ï; Veel kritiek is geuit op de concentratie van taken en bevoegdheden bij de Minister van vj. ji Op het gevaar af dat de opsomming niet compleet is of de lezer duizelig afhaakt, hieronder j: een overzicht van deze taken en bevoegdheden. De minister is allereerst inkoper van bej; handelplaatsen en daarmee klant bij de zorginstellingen. De indicatie van de zorgbehoefte j! van patiënten gebeurt ook vanwege de minister, door justitiële indicatieorganen. De minisi ; ter beslist voorts over de plaatsing van iedere patiënt in een instelling en de minister is [ verantwoordelijk voor de financiering van de zorg en bepaalt (via de nieuw onder zijn : macht te brengen NZa) de tarieven. Het toezicht op de zorg gebeurt bovendien vanwege de \ minister en verder krijgt de minister de bevoegdheid om boetes uit te delen aan zorginstel-! lingen. En last but not least; de minister krijgt verregaande bevoegdheden in private instelj lingen, waaronder de mogelijkheid tot het geven van aanwijzingen aan bestuurders of het overnemen van het bestuur van private ondernemingen. Het bestuur mag bovendien niet langer zonder toestemming over eigendommen beschikken en behoeft daardoor onder andere toestemming van de minister voor de verkoop van haar registergoederen. Eén van de eerste instanties die bezwaar aantekende tegen deze alles omvattende invloed van de minister, was de koepelorganisatie van ggz-instellingen, GGZ Nederland. Zij wees er bij de consultatieversie van het wetsvoorstel op dat veel van de genoemde bevoegdheden K zich niet verhouden met het privaatrechtelijke karakter van de betrokken zorgorganisaties. I Het autonome karakter van private instellingen (krachtens het private recht) en de van toej passing zijnde zorgbrede Governancecode wordt immers fors doorkruist met de Wfz. Na- 1 dien uitte ook de Raad van State stevige kritiek op de onbegrensde overheidsinvloed op de bedrijfsvoering van private instellingen. 18 Het is onbegrijpelijk dat het wetsvoorstel ook op dit punt ongewijzigd is gebleven; patiënt-, organisatie- en hulpverlenersbelangen zijn er niet mee gediend. Een denkbare verklaring kan zijn dat de Minister van vj een machtsmonopoly nastreeft. Mogelijk vanuit het gevoel dat slechts op deze wijze veiligheid in de samenleving zou kunnen worden gegarandeerd. Maar geen zorgondernemer kan lang kwalitatief goede producten afleveren als de voornaamste klant, de bestuurder dwingende aanwijzingen kan geven over de bedrijfsvoering en daarnaast de prijzen bepaalt. Albert Heijn zou bij een dergelijk construct de deuren spoedig moeten sluiten De zorgverlening Al eerder is aan bod gekomen dat niet duidelijk is of het kabinet de zorgverlening in het I forensisch veld voor verbetering vatbaar vindt en het daarmee tot een zelfstandig nastrevenswaardig doel heeft gemaakt van de Wfz of dat de zorgverlening aan patiënten slechts de aandacht heeft (vooralsnog in de Memorie van Toelichting en niet in het wetsvoorstel) in combinatie met de wens tot recidivevermindering. Dit belangrijke thema is dus niet goed uitgewerkt. Terwijl het alle aandacht verdient: zonder zorg is er immers geen forensische 17. Kamerstukken II, , nr. 3, p Kamerstukken II 2009/10, , nr. 4, onder B Afl.2-mes 2012 Sancties

5 zorg voorstelbaar! Met name de RSJ heeft forse kritiek geuit op de onduidelijkheden in het wetsvoorstel aangaande de zorgverlening aan psychiatrische patiënten. Bij haar beoordeling van het wetsvoorstel vraagt zij zich af of de invoering van deze wet een betere zorg aan justitiabelen garandeert en of de wet daarmee een basis legt voor zorg en indicatie van een gelijkwaardig niveau, ongeacht waar en onder welke titel de patiënt gehuisvest is. 19 Het antwoord op deze vraag - en daarmee het rapport - is kort samen te vatten: het wetsvoorstel Wfz biedt onvoldoende aanknopingspunten om de gewenste toekomstige zorgverlening te beoordelen. De RSJ doet daarom vooral verbetervoorstellen die het voorstel moeten doordringen van het equivalentiebeginsel: de zorg in het strafrecht dient gelijkwaardig te zijn aan de zorg voor patiënten die elders in een gesloten setting verblijven. De RSJ raadt bijvoorbeeld aan om aansluiting te zoeken bij het wetsvoorstel Wet verplichte GGZ (Wvggz), alwaar zorggerelateerde onderwerpen onderdeel uitmaken van het wetsvoorstel. 20 In de Wfz heeft het equivalentiebeginsel echter geen betekenis gekregen. Heel expliciet blijkt dat bijvoorbeeld bij de rechtspositieregelingen voor patiënten (waarover meer in 2.5). Maar ook ten aanzien van de zorgindicatie, worden eigen (van de Wvggz gescheiden) justitieorganen aangewezen en eigen werkwijzen nagestreefd. 21 De zorg aan psychiatrische patiënten zal daarmee vermoedelijk ingeklemd raken tussen de beveiligingskaders en niet gelijk zijn aan de zorg aan elders verblijvende psychiatrische patiënten. Hulpverleners kunnen hieraan helaas weinig veranderen; hun autonomie ten aanzien van de behandeling zou wel eens beperkt kunnen worden. Uit de Wfz blijkt namelijk het voornemen om per AMvB nadere eisen aan de behandeling van patiënten te stellen. Blijkbaar acht het kabinet de beroepsgroepen daartoe niet zelf in staat. 2.5 Versnipperde en ongelijke rechtsbescherming De RvS toont uitvoerig aan dat het wetsvoorstel een versnipperde en onvolledige rechtsbescherming creëert ten aanzien van de indicatie en (over)plaatsing. 22 Zo blijkt dat tegen de oplegging van een straf of maatregel de procedurele voorschriften uit het Wetboek van Strafvordering gelden en de bevoegde rechter de strafrechter is. Tegen het indicatiebesluit staat bezwaar en beroep open volgens de AWBZ. De bevoegde rechter is dan de Centrale Raad van Beroep. Tegen sommige plaatsingsbesluiten staat beroep open bij de RSJ, krachtens de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden (Bvt) of Penitentiaire beginselenwet (Pbw), maar tegen andere plaatsingsbesluiten is juist geen beroep opengesteld. De RvS acht het van belang deze verscheidenheid te herzien zodat bij dit ene traject van indicatie en plaatsing, zoveel mogelijk één rechter bevoegd wordt. Het gewijzigd wetsvoorstel voorziet hierin echter niet. De verdere rechtspositie van patiënten blijft dankzij de Wfz evenzeer onoverzichtelijk geordend en ongelijk geregeld; het wetsvoorstel behoudt de huidige interne rechtsposities, zoals geregeld in de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden (Bvt), de Penitentiaire beginselenwet (Pbw) en de Wet bijzondere opneming in psychiatrische ziekenhuizen (Wet Bopz). Tijdens de consultatieronde is er vanuit de forensische praktijk sterk op aangedrongen de rechtspositieregelingen te harmoniseren. Dit enerzijds vanuit het belang van een gelijke bejegening van alle forensische patiënten, maar anderzijds ook vanwege het voordeel van een betere aansluiting op een vervolginstelling, omdat daarmee op eenzelfde wijze de patiënt kan worden bejegend, geactiveerd en begrensd. Hoewel het kabinet hier niet op 19. Zorg voor forensische zorg. De Wet verplichte geestelijke gezondheidzorg en de Wet forensische zorg, advies d.d. 30 januari 2009, p Zie voor de stand van zaken m.b.t. dit wetsvoorstel; voetnoot Zie artikel 5.2. en 5.3 Wfz. 22. Kamerstukken II 2009/10, , nr. 4, onder D3. Sancties Aft. 2 - mei

6 tegen is, wil het de harmonisatie van de rechtspositie van patiënten pas op lange termijn mogelijk maken. Met name de RvS, de RSJ en GGZ Nederland bevelen aan niet te wachten met deze harmonisatie en dringen aan op een gelijktijdig met de stelselherziening, doorgevoerde geharmoniseerde rechtspositieregeling voor alle onvrijwillige patiënten. 23 Veel extra werk hoeft dat overigens niet te betekenen; een aantal jaren terug hebben enkele juristen uit het zorgveld onder leiding van GGZ Nederland een volledig uitgewerkte geharmoniseerde rechtspositieregeling ontworpen voor alle onvrijwillige patiënten in de ggz. Deze nieuwe rechtspositieregeling bevat het beste uit de bestaande regelingen en zal daarmee herkenbaar en uitvoerbaar zijn. 3, EMO-rapport Straf en zorg: een paar apart Om tot een definitieve conclusie te komen over het huidige wetsvoorstel Wfz is het aanbevelenswaardig meer uitvoerig stil te staan bij het RMO-rapport Strofen zorg: een paar apart. De RMO heeft immers de problemen van de forensische psychiatrie nauwkeurig geanalyseerd en heeft op basis daarvan een stappenplan voorgesteld om tot oplossingen te komen voor de gebrekkige aansluiting tussen de zorgsector en het strafrecht. Voordat dit oplossingsvoorstel aan bod komt, eerst enige aandacht voor de RMO-analyse van de problemen in de forensische psychiatrie. 24 De verklaring voor het bestaan van gescheiden werelden wordt gevonden in het gegeven dat zorginstellingen in beginsel pas in actie kunnen komen na een duidelijke hulpvraag van de patiënt, terwijl die hulpvraag nogal eens ontbreekt bij de betrokkenen. Gedwongen hulp is dan het enige alternatief, maar dat is volgens het rapport in Nederland nog onvoldoende mogelijk gemaakt. Als de psychiatrische patiënt vervolgens delicten pleegt of anderszins met justitie in aanraking komt en zodoende in de wereld van het strafrecht belandt, is er vooral aandacht voor vergelding van de daad en veel minder voor behandelinterventies. Mensen met psychiatrische problemen die tevens delictgevaarlijk zijn, zitten klem in deze aparte systemen: nu eens komen ze in de zorg terecht, terwijl ze daar niet de benodigde begrenzing krijgen, dan weer belanden ze in het justitiële circuit terwijl ze eigenlijk in een regulier zorgprogramma thuishoren. De systemen zijn naar binnen gericht. Ieder systeem, zowel het zorg- als het strafrechtssysteem, bepaalt op basis van de eigen doelstelling (respectievelijk behandeling en vergelding) passende interventies ten aanzien van de patiënt. Interventies buiten de grenzen van het eigen systeem zijn nauwelijks ingebed in het wettelijk kader en daardoor hooguit mogelijk, afhankelijk van goedwillende, creatieve en doortastende professionals. Concrete problemen die uit deze scheiding tussen het zorg- en het strafsysteem voortvloeien zijn dat overlastveroorzakende patiënten niet altijd tijdig in behandeling komen, dat gedetineerden in gevangenissen niet altijd de noodzakelijke behandeling krijgen, dat er knelpunten zijn in het begeleiden van (ex-)gedetineerden bij hun terugkeer in de samenleving en dat de recidivecijfers van deze forensische patiënten hoog zijn. Om verbeteringen mogelijk te maken, beveelt de RMO een oplossing in drie stappen aan. Allereerst moet het basisprincipe van doelstellingen worden gekozen. Niet de keuze tussen het straf- en het zorgsysteem moet de interventie bepalen, maar de vraag naar de gewenste doelstellingen: wat willen we met deze groep patiënten bereiken? Vergelding, recidivever- 23. Voor wat betreft de RvS, zie: Kamerstukken II 2009/10, , nr. 4, onder E5 en t.a.v. het RSj-advies, zie: Zorg voor forensische zorg. De Wet verplichte geestelijke gezondheidzorg en de Wet forensische zorg, advies d.d. 30 januari 2009, p Het merendeel van de hieronder weergegeven samenvatting, is geciteerd uit het RMO-rapport, met name zijn de pagina's 10 tot en met 12 hiervoor gebruikt. 74 Afl.2-mei 2012 Sancties

7 mindering of algemene preventie? Wanneer helder is welk gezamenlijk doel prioriteit heeft, kunnen daarbij passende zorg- en strafinterventies worden gezocht. Om deze zorg- en strafinterventies beter te laten aansluiten, zal de zorg bijvoorbeeld meer activerend en begrenzend moeten zijn en het strafsysteem meer ruimte bieden voor passende zorginterventies. De gewenste aansluiting is volgens de RMO mogelijk te maken via drie verschillende varianten (met ieder eigen voordelen en beperkingen). De eerste variant gaat uit van meer zorg in het strafrecht. Dit middels ontwikkeling of versterking van alternatieve straffen, voorwaardelijke veroordelingen, verplichte nazorg en preventieve maatregelen als onderdeel van het justitiële proces. De tweede variant streeft naar een geïntegreerd straf- en zorgsysteem; de keuze tussen straf en zorg vindt niet langer volgtijdelijk plaats, maar de interventies worden gelijktijdig door een multidisciplinair team bepaald en uitgevoerd. De derde variant beoogt de systemen van zorg en straf terug te brengen tot hun oorspronkelijk kerntaken, waarbij de strafrechter zich toelegt op leedtoevoeging en vrijheidsontneming terwijl een 'zorginstantie' de vorm en interventies bepaalt waarbinnen de zorg gestalte krijgt. Een keuze maken voor één van deze varianten betreft de tweede stap op weg naar een oplossing voor de problemen in de forensische zorg. De derde stap betreft het advies aan het kabinet om goede, objectieve informatie over de doelen van de forensische psychiatrie en de daarbij gekozen interventies structureel in te brengen in het publieke debat. En dus niet alleen na ernstige incidenten. Met andere woorden, de keuzes die gemaakt worden en in wetgeving terugkeren, moeten structureel uitgelegd en verdedigd blijven. Hoe kan dit stappenplan uit het RMO-rapport helpen om de Wfz te verbeteren? Vooralsnog ontbreekt het in het wetsvoorstel aan een heldere visie over de doelstelling(en) met betrekking tot de forensische psychiatrie. Dat dit funest is, blijkt uit de hierboven behandelde kritiekpunten die veelal verband houden met een gebrek aan aandacht voor problemen en doelstellingen. Indien er alsnog een visie over de forensische zorg wordt uitgewerkt, kan aansluitend worden bekeken welke daarbij passende straf- en/of zorginterventies mogelijk moeten zijn. Deze keuzes moeten dan helder in wetgeving en voorts in de media (blijvend) worden uitgelegd, om geen misverstanden of irreële verwachtingen te scheppen. Het is immers onmogelijk om alle doelstellingen voor straffen en zorgen gelijkelijk na te komen. De meest belangrijke doelstelling moet het meest zichtbaar zijn in wetgeving en de praktijk, de verdere doelstellingen met lagere prioritering, in mindere mate. Concreet kan dat voor een nieuw wetsvoorstel Wfz betekenen dat de hoofddoelstelling 'specifieke preventie' wordt (gezien de evidente wens van het kabinet tot recidivevermindering bij bestaande patiënten). De daarbij passende interventies liggen dan vooral op het terrein van de zorg. Indien de psychiatrische patiënt daartoe geen instemming verleent, zal een dwangkader tot de mogelijkheden moeten behoren, uiteraard na rechterlijke toetsing. Afhankelijk van de verdere doelstelling(en) voor de forensische zorg (bijvoorbeeld beveiliging van de samenleving), kunnen de noodzakelijke zorginterventies dan in een geïntegreerd strafsysteem plaatshebben (bijvoorbeeld in een penitentiair psychiatrisch centrum - PPC), 25 dan wel (indien vooral de beste zorg beoogd wordt) in een van het strafrecht gescheiden (civielrechtelijk) systeem van gespecialiseerde psychiatrie. De Wfz dient in dit laatste voorbeeld de (private) forensische instellingen te positioneren als (beveiligde) zorginstellingen met daarbij passende uitgebalanceerde bevoegdheden voor zowel de minister als de instellingsbesturen en uiteraard een gelijke rechtspositie voor de forensische patiënt. 25. Alhoewel daar in de huidige vormgeving nog van alles op aan te merken is. Sancties Afl.2 - mei

8 4 Conclusie Hoewel het wetsvoorstel na afloop van de eerste kritische behandeling ervan in de Tweede Kamer eindelijk in alle rust kon worden heroverwogen, is het resultaat daarvan bedroevend gebleken. Alle belangrijke kritiekpunten van adviesorganen worden genegeerd en op tal van punten is de Wfz zelfs verder gepolitiseerd geraakt. Gelukkig is het traject van wetgeving nog niet afgerond: de Tweede en Eerste Kamer zijn nog aan zet. Hopelijk wordt ingezien dat de Wfz in zijn huidige opzet niet zal bijdragen aan het gewenste doel van een verbeterde verhouding tussen justitieorganen en de zorgsector. In tegendeel welhaast; de verhouding tussen de Minister van vj en de zorgsector kan in elk geval gemakkelijk verslechteren met de fors toegenomen overheidsmacht in private organisaties. En of de Wfz nu daadwerkelijk goede en gelijkwaardige zorg aan forensische patiënten wil bewerkstelligen, blijkt nog steeds niet afdoende uit het huidig wetsvoorstel. Veel aandacht krijgt de (kwaliteit van) zorgverlening in elk geval niet. Laten we hopen dat het RMO-rapport bij de verdere behandeling van de Wfz betrokken wordt en dat daardoor ruimte ontstaat voor fundamentele wijzigingsvoorstellen die recht doen aan de kritieken op de voorliggende wettelijk regeling. 76 Afl. 2 - mei 2012 Sancties

Selectiecriteria voor plaatsing in het Penitentiair Psychiatrisch Centrum

Selectiecriteria voor plaatsing in het Penitentiair Psychiatrisch Centrum Selectiecriteria voor plaatsing in het Penitentiair Psychiatrisch Centrum Wijziging van de Regeling selectie, plaatsing en overplaatsing gedetineerden Advies d.d. 8 juni 2009 1 2 Samenvatting De Raad stemt

Nadere informatie

Achtergronddocument Specifieke groepen binnen de GGZ

Achtergronddocument Specifieke groepen binnen de GGZ Achtergronddocument Specifieke groepen binnen de GGZ Specifieke groepen binnen de GGZ 1 2 Achtergronddocument bij advies Hoogspecialistische GGZ 1 Inleiding In dit achtergronddocument bespreekt de commissie

Nadere informatie

DERDE NOTA VAN WIJZIGING. Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:

DERDE NOTA VAN WIJZIGING. Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd: 32 399 Wijziging van het voorstel van wet, houdende regels voor het kunnen verlenen van verplichte zorg aan een persoon met een psychische stoornis (Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg) DERDE NOTA

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 32 398 Vaststelling van een Wet forensische zorg en daarmee verband houdende wijzigingen in diverse andere wetten (Wet forensische zorg) Nr. 3

Nadere informatie

Nr. 3 MEMORIE VAN TOELICHTING

Nr. 3 MEMORIE VAN TOELICHTING 29311 Wijziging van de Algemene wet gelijke behandeling en enkele andere wetten naar aanleiding van onderdelen van de evaluatie van de Algemene wet gelijke behandeling, de Wet gelijke behandeling van mannen

Nadere informatie

Gezondheidszorgvisie DJI DJI

Gezondheidszorgvisie DJI DJI Gezondheidszorgvisie DJI DJI 2 / G E Z O N D H E I D S Z O R G V I S I E D J I Inleiding In het rapport Van Dinter (1995) [1] en het rapport Zorg achter tralies (augustus 1999) [2], zijn indertijd diverse

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

Factsheet landelijke inkoopafspraken in het kader van het jeugdstrafrecht

Factsheet landelijke inkoopafspraken in het kader van het jeugdstrafrecht Factsheet landelijke inkoopafspraken in het kader van het jeugdstrafrecht Met de Jeugdwet komt de verantwoordelijkheid voor de jeugdreclassering en de jeugdhulp 1 bij de gemeenten te liggen. Jeugdreclassering

Nadere informatie

Beveiliging Forensisch Psychiatrische Afdelingen. Inspectiebericht Themaonderzoek

Beveiliging Forensisch Psychiatrische Afdelingen. Inspectiebericht Themaonderzoek Beveiliging Forensisch Psychiatrische Afdelingen Inspectiebericht Themaonderzoek Beveiliging Forensisch Psychiatrische Afdelingen Inspectiebericht Themaonderzoek September 2009 Inspectie voor de Sanctietoepassing

Nadere informatie

Advies Tweede Nota van Wijziging van Wet forensische zorg

Advies Tweede Nota van Wijziging van Wet forensische zorg De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie mr. F. Teeven Postbus 20301 2500 EH Den Haag datum 3 december 2012 doorkiesnummer 06-51098796 e-mail uw kenmerk --- onderwerp bijlage(n) --- voorlichting@rechtspraak.nl

Nadere informatie

Wie zijn onze patiënten?

Wie zijn onze patiënten? In deze folder vertellen wij u graag wat meer over Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden. De Kijvelanden behandelt mensen met een psychiatrische stoornis. De rechter heeft hen tbs met bevel tot

Nadere informatie

Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging

Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging TBS voor Dummies Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging Auteur: Miriam van der Mark, advocaat-generaal en lid van de Kerngroep Forum TBS Algemeen De terbeschikkingstelling

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal 2

Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2016-2017 Wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met de afschaffing van de voorwaardelijke invrijheidstelling en aanpassing van de voorwaardelijke

Nadere informatie

Tweede Nota van Wijziging. Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd: A Artikel I, onderdeel A, komt te vervallen.

Tweede Nota van Wijziging. Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd: A Artikel I, onderdeel A, komt te vervallen. 32261 Wijziging van de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg onder andere in verband met de opneming van de mogelijkheid tot taakherschikking Tweede Nota van Wijziging Het voorstel van wet

Nadere informatie

De uitvoering van het jeugdstrafrecht

De uitvoering van het jeugdstrafrecht Stelselwijziging Jeugd Factsheet De uitvoering van het jeugdstrafrecht Na inwerkingtreding van de Jeugdwet De uitvoering van het jeugdstrafrecht 1 De uitvoering van het jeugdstrafrecht 2 Inleiding Deze

Nadere informatie

15445/1/06 REV 1 wat/hor/mg 1 DG H 2B

15445/1/06 REV 1 wat/hor/mg 1 DG H 2B RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 24 november 2006 (01.12) (OR. en) 15445/1/06 REV 1 COPEN 119 NOTA van: het voorzitterschap aan: de Raad nr. vorig doc.: 15115/06 COPEN 114 nr. Comv.: COM(2005) 91 def.

Nadere informatie

Aan: Raad van State Postbus EA Den Haag. Geachte heer/mevrouw,

Aan: Raad van State Postbus EA Den Haag. Geachte heer/mevrouw, Aan: Raad van State Postbus 20019 2500 EA Den Haag datum ons kenmerk 21 april 2016 onderwerp uw kenmerk/uw brief van Tweede nota van wijziging telefoon fax 020-4445695 020-4448387 e-mail bijlage(n): b.frederiks@vumc.nl

Nadere informatie

Ministerie van Veiligheid en Justitie

Ministerie van Veiligheid en Justitie anders in Ministerie van Veiligheid en Justitie Aan de Koning sector Straf- en sanctierecht Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www. rijksoverheid. nh/venj Contactpersoon Mr.

Nadere informatie

advies. Strekking wetsvoorstellen

advies. Strekking wetsvoorstellen Datum 20 maart 2014 De Minister van Veiligheid en Justitie Mr. I.W. Opstelten en De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Mr. F. Teeven Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG Uw kenmerk 447810 en 447811

Nadere informatie

Aan: Zorgaanbieders DB(B)C Afzender: Projectorganisatie DB(B)C

Aan: Zorgaanbieders DB(B)C Afzender: Projectorganisatie DB(B)C Aan: Zorgaanbieders DB(B)C Afzender: Projectorganisatie DB(B)C Betreft: Wijzigingen Spelregels DB(B)C per 1 nuari 2011 Datum: 17 augustus 2010 1. Inleiding De Spelregels DB(B)C-registratie voor de forensische

Nadere informatie

1. Hoe is de Bvt tien jaar na invoering van de wet geïmplementeerd in de tbsinrichtingen?

1. Hoe is de Bvt tien jaar na invoering van de wet geïmplementeerd in de tbsinrichtingen? Samenvatting In 1997 is de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden (Bvt) in werking getreden die de interne rechtspositie regelt van terbeschikkinggestelden. Tien jaar na dato is deze wet voor

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesvragen

Samenvatting. Adviesvragen Samenvatting Adviesvragen Een deel van de mensen die kampen met ernstige en langdurige psychiatrische problemen heeft geen contact met de hulpverlening. Bij hen is geregeld sprake van acute nood. Desondanks

Nadere informatie

U heeft de Nederlandse Orde van Advocaten verzocht te adviseren over bovengenoemd conceptwetsvoorstel.

U heeft de Nederlandse Orde van Advocaten verzocht te adviseren over bovengenoemd conceptwetsvoorstel. r - 7- Minister van Veiligheid en Justitie T.a.v. de heer mr. LW. Opstelten ~ Postbus 20301 1 t f 1 2500 EH Den Haag Den Haa~g, ~3 ~hei 2~Ç1 Doorkiesnummer: 1 Faxnummer: E-mail: Betreft: Conceptwetsvoorstel

Nadere informatie

NEDERLANDSE VERENIGING VOOR PSYCHIATRIE

NEDERLANDSE VERENIGING VOOR PSYCHIATRIE PSYCHIATRIE Ministerie van Veiligheid en Justitie T.a.v. mr. F. Teeven, staatssecretaris Postbus 20301 2500 Ei DEN HAAG Utrecht. 3 december 2012 Kenmerlc JvG/1g11572J 12 Betreft reactie Nederlandse Verenig~ng

Nadere informatie

Hoofdlijnen. Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en Wet forensische zorg

Hoofdlijnen. Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en Wet forensische zorg Hoofdlijnen Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en Wet forensische zorg Presentatie voor GDDen 12 maart 2014 Margré Jongeling Sophie van Dierendonck Inhoud 1. Historie en aanleiding: waarom een

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 404 Wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie en de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren in verband met de samenstelling van

Nadere informatie

Opmerkingen over Hoofdstuk 1. Wijziging van wetten Artikel 1.8, wijziging van het Bw

Opmerkingen over Hoofdstuk 1. Wijziging van wetten Artikel 1.8, wijziging van het Bw Parkstraat 83 Den Haag Correspondentie: Postbus 30137 2500 GC Den Haag Telefoon (070) 361 93 00 Fax algemeen (070) 361 93 10 Fax rechtspraak (070) 361 93 15 Aan de Staatssecretaris van Volksgezondheid,

Nadere informatie

COMMISSIE VAN TOEZICHT BIJ P.I. ALPHEN AAN DEN RIJN JAARVERSLAG 2015

COMMISSIE VAN TOEZICHT BIJ P.I. ALPHEN AAN DEN RIJN JAARVERSLAG 2015 COMMISSIE VAN TOEZICHT BIJ P.I. ALPHEN AAN DEN RIJN JAARVERSLAG 2015 De inrichting De Penitentiaire Inrichting Alphen aan den Rijn bestaat sinds 1 juli 2014 uit twee locaties: de locatie Maatschapslaan

Nadere informatie

12494/1/07 REV 1 yen/il/lv 1 DG H 2B

12494/1/07 REV 1 yen/il/lv 1 DG H 2B RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, september 2007 (2.09) (OR. en) 2494//07 REV COPEN 23 NOTA van: het voorzitterschap aan: het Comité van artikel 36/het COREPER/de Raad nr. vorig doc.: 257/07 COPEN 7 Betreft:

Nadere informatie

Forensisch Psychiatrisch Toezicht; Evaluatie van de testfase van een vernieuwde vorm van toezicht op tbs-gestelden

Forensisch Psychiatrisch Toezicht; Evaluatie van de testfase van een vernieuwde vorm van toezicht op tbs-gestelden Samenvatting Forensisch Psychiatrisch Toezicht; Evaluatie van de testfase van een vernieuwde vorm van toezicht op tbs-gestelden Forensisch Psychiatrisch Toezicht In 2006 deed de commissie Visser, de tijdelijke

Nadere informatie

Raad voor Strafrech tstoepassing

Raad voor Strafrech tstoepassing Parkstraat 83 Den Haag Raad voor Strafrech tstoepassing Correspondentie: en Jeugdbescherming ~ 2500 Gc Den Haag ~ Telefoon (070) 361 93 00 Fax algemeen (070) 361 9310 Fax rechtspraak (070) 361 9315 Aan

Nadere informatie

1 RAPPORTI. Geen toevlucht tot toepassen Middelen of Maatregelen omdat opstellen behandelingsplan te lang duurt.

1 RAPPORTI. Geen toevlucht tot toepassen Middelen of Maatregelen omdat opstellen behandelingsplan te lang duurt. 1 RAPPORTI Geen toevlucht tot toepassen Middelen of Maatregelen omdat opstellen behandelingsplan te lang duurt. 2 INSPECTIE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG Resultaten van het onderzoek naar indicaties of toevlucht

Nadere informatie

Zorg voor forensische zorg. De Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en de Wet forensische zorg

Zorg voor forensische zorg. De Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en de Wet forensische zorg Zorg voor forensische zorg De Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en de Wet forensische zorg Advies d.d. 30 januari 2009 Inhoudsopgave Samenvatting...3 Conclusies en aanbevelingen...4 1. Aanleiding

Nadere informatie

Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 1

Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 1 De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Dr. R.H.A. Plasterk Postbus 20011 2500 EA Den Haag bezoekadres Kneuterdijk 1 2514 EM Den Haag correspondentieadres Postbus 90613 2509 LP Den Haag

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo 2008-I

Eindexamen maatschappijleer vwo 2008-I Opgave 1 Tbs ter discussie 1 maximumscore 2 beveiliging van de samenleving Voorbeeld van juiste toelichting bij beveiliging van de samenleving: In de tekst staat dat er steeds minder mensen uitstromen

Nadere informatie

TBS uit de gratie. K.P.M.A. Muis L. van der Geest

TBS uit de gratie. K.P.M.A. Muis L. van der Geest K.P.M.A. Muis L. van der Geest Samenvatting en conclusies in hoofdpunten In 2008 en 2009 is er sprake van een opvallende daling van het aantal tbs-opleggingen met bevel tot verpleging. Het is onwaarschijnlijk

Nadere informatie

Relevante wet- en regelgeving die vandaag aan de orde komt in deze presentatie

Relevante wet- en regelgeving die vandaag aan de orde komt in deze presentatie Presentatie W&T thema Bopz op 9 mei 2016 Opzet: Korte uiteenzetting presentatie Goede zorg aan onze (psychogeriatrische) ouderen Persoonlijke kennistoets deelnemers Presentatie waarin antwoorden volgen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 257 Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en het Wetboek van Strafrecht teneinde de vergoeding van affectieschade

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2000 53 Besluit van 28 januari 2000 tot openstelling van het recht op een socialezekerheidsuitkering voor personen die deelnemen aan een penitentiair

Nadere informatie

BELEIDSREGEL BR/FZ-0003

BELEIDSREGEL BR/FZ-0003 BELEIDSREGEL ZZP-TARIFERING EN TARIEVEN EXTRAMURALE PARAMETERS IN DE FORENSISCHE ZORG Ingevolge artikel 57 eerste lid onderdeel b en c, van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) juncto artikel 6 van

Nadere informatie

Stelselwijziging Jeugd. Factsheet. De uitvoering van het jeugdstrafrecht. Na inwerkingtreding van de Jeugdwet

Stelselwijziging Jeugd. Factsheet. De uitvoering van het jeugdstrafrecht. Na inwerkingtreding van de Jeugdwet Stelselwijziging Jeugd Factsheet De uitvoering van het jeugdstrafrecht Na inwerkingtreding van de Jeugdwet Inleiding Deze factsheet heeft betrekking op de uitvoering van het jeugdstrafrecht na de invoering

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal 1

Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2011-2012 30 511 Voorstel van wet van de leden Ormel en Van Dekken tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met het verhogen van de maximale

Nadere informatie

Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden. Over TBS

Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden. Over TBS Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden Over TBS In deze folder vertellen wij u graag meer over Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden en in het bijzonder over tbs. De Kijvelanden behandelt

Nadere informatie

Voortschrijdend inzicht

Voortschrijdend inzicht Gedwongen zorg in psychogeriatrie en verstandelijk gehandicaptenzorg in één wettelijke regeling met psychiatrie Mr. dr. B.J.M. Frederiks * 1. Inleiding De thematische wetsevaluatie gedwongen zorg zou aanvankelijk

Nadere informatie

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 INTERNET www.cbpweb.nl www.mijnprivacy.nl AAN De Minister van Veiligheid en Justitie

Nadere informatie

4.1 Forensische zorg Zorg als bedoeld in artikel 2 van het Interimbesluit forensische zorg. 1

4.1 Forensische zorg Zorg als bedoeld in artikel 2 van het Interimbesluit forensische zorg. 1 REGELING Verplichte informatieverstrekking zorgaanbieders van forensische zorg Ingevolge artikel 62 en 68 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg), heeft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) de navolgende

Nadere informatie

Vanuit de Wlz afmaken van behandeltraject met verblijf (vanwege combinatie licht verstandelijke handicap en gedragsproblemen)

Vanuit de Wlz afmaken van behandeltraject met verblijf (vanwege combinatie licht verstandelijke handicap en gedragsproblemen) Onderwerp Type interventie Standpunt/advies in het kader van Advies/standpunt Betrokken commissie Vanuit de Wlz afmaken van behandeltraject met verblijf (vanwege combinatie licht verstandelijke handicap

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 52248 30 september 2016 Beleidskader bijdrageregeling begeleiden van ex-gedetineerden voor wonen en werken voor 2017 1.

Nadere informatie

juridisch toekomstbestendig?

juridisch toekomstbestendig? Mr.dr. Brenda Frederiks (VUmc) Vrijdag 4 november Vereniging voor Gezondheidsrecht, Utrecht Gedwongen zorg voor ouderen met dementie: juridisch toekomstbestendig? Inleiding Rechtspositie van ouderen met

Nadere informatie

We gaan hierbij specifiek in op de amendementen 49 en 55 en de moties 65 en 71.

We gaan hierbij specifiek in op de amendementen 49 en 55 en de moties 65 en 71. Aan de leden van de Vaste commissie voor VWS van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Datum Bijlage(n) 9 februari 2017 1 Contactpersoon Doorkiesnummer Olfert Koning 0629020035

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Wetgeving voor veteranen

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Wetgeving voor veteranen Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum Ons kenmerk Onderwerp Wetgeving voor

Nadere informatie

Y.A.J.M. van Kuijck, waarnemend algemeen voorzitter

Y.A.J.M. van Kuijck, waarnemend algemeen voorzitter Aan de Minister van Justitie Postbus 20301 2500 EH Den Haag datum : 13 februari 2006 kenmerk : CR35/1035453/06/AvdH/TvV betreft : advies over het onderwijs in de p.i.-en Mijnheer de minister, Bij de toezichtbezoeken

Nadere informatie

de minister van Veiligheid en Justitie 070-8888500 Ontwerpbesluit tot aanpassing van het Besluit politiegegevens

de minister van Veiligheid en Justitie 070-8888500 Ontwerpbesluit tot aanpassing van het Besluit politiegegevens POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN de minister van Veiligheid en Justitie

Nadere informatie

Adviesaanvraag werklastgevolgen kostenverhaal rechtsbijstand draagkrachtige veroordeelden (34 159)

Adviesaanvraag werklastgevolgen kostenverhaal rechtsbijstand draagkrachtige veroordeelden (34 159) De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie dr. K.H.D.M. Dijkhoff Postbus 20301 2500 EH Den Haag datum 19 oktober 2015 contactpersoon Voorlichting e-mail voorlichting@rechtspraak.nl telefoonnummer 06-46

Nadere informatie

De voorgestelde wijziging in artikel I B geven het CBP aanleiding tot het maken van de volgende op- en aanmerkingen.

De voorgestelde wijziging in artikel I B geven het CBP aanleiding tot het maken van de volgende op- en aanmerkingen. POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN De Minister van Justitie DATUM 26

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Advies 7 april 2010 1 2 Inhoudsopgave Samenvatting 5 Aanbevelingen 7 Aanleiding en context voor dit advies 9 Algemeen 11 Opmerkingen bij tekst en opzet van

Nadere informatie

Terbeschikkinggestelden tussen wal en schip

Terbeschikkinggestelden tussen wal en schip Terbeschikkinggestelden tussen wal en schip M.A.M. Wolters * Toen mij ongeveer een half jaar geleden werd gevraagd een lezing te houden met als onderwerp "De geestelijk gestoorden tussen wal en schip",

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 29 juni 2016 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 29 juni 2016 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 32 402 Wet cliëntenrechten zorg Nr. 11 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

De Minister van Justitie

De Minister van Justitie = POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN De Minister van Justitie DATUM

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties

Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties ϕ1 Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties Directie Sanctie- en Preventiebeleid Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 942 Rapporten van de Algemene Rekenkamer bij de jaarverslagen 2013 en bij de Nationale verklaring 2014 Nr. 12 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN

Nadere informatie

3 De nieuwe Wet Huis voor klokkenluiders en de rol van de ondernemingsraad

3 De nieuwe Wet Huis voor klokkenluiders en de rol van de ondernemingsraad Klokkenluiders en ondernemingsraad 3 De nieuwe Wet Huis voor klokkenluiders en de rol van de ondernemingsraad Alexander Briejer & Miranda Koevoets 1. Inleiding De klokkenluidersproblematiek heeft in literatuur

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 28 627 Wijziging van de Tijdelijke wet noodcapaciteit drugskoeriers Nr. 3 MEMORIE VAN TOELICHTING Algemeen 1 Kamerstukken II 2001/2002, 28 192,

Nadere informatie

AANWIJZING CONTROLEPROTOCOL PRODUCTIEVERANTWOORDINGEN FORENSISCHE ZORG 2011

AANWIJZING CONTROLEPROTOCOL PRODUCTIEVERANTWOORDINGEN FORENSISCHE ZORG 2011 1 AANWIJZING CONTROLEPROTOCOL PRODUCTIEVERANTWOORDINGEN FORENSISCHE ZORG 2011 Inhoud 1. Algemeen 2. Inhoud van het accountantsonderzoek 3. Controleverklaring 4. Forensische Zorgtitels (Strafrechtelijke

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 29 980 Uitvoering van het op 19 oktober 1996 te s-gravenhage tot stand gekomen verdrag inzake de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning,

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Wetgeving, Internationale Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken

Directoraat-Generaal Wetgeving, Internationale Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken Ministerie van Justitie j1 Directoraat-Generaal Wetgeving, Internationale Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken Directie Wetgeving Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 1995 568 Besluit van 14 november 1995 tot wijziging van het Besluit kwaliteitsregels jeugdhulpverlening, het Besluit kwaliteitsregels en taken voogdij-

Nadere informatie

No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012

No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012 ... No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012 Bij Kabinetsmissive van 18 juni 2012, no.12.001344, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Veiligheid en Justitie, bij de Afdeling advisering

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2012 2013 32 398 Vaststelling van een Wet forensische zorg en daarmee verband houdende wijzigingen in diverse andere wetten (Wet forensische zorg) F MEMORIE

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 451 Wijziging van de Wet op de rechterlijke indeling, de Wet op de rechterlijke organisatie en enige andere wetten in verband met de vorming

Nadere informatie

Afschaffing van de Fokkensregeling Beter niet

Afschaffing van de Fokkensregeling Beter niet Afschaffing van de Fokkensregeling Beter niet advies d.d. 2 februari 2010 1 2 Inhoudsopgave Samenvatting 5 Inleiding 7 Conclusies en aanbevelingen 9 1. Beoordeling van het voorstel tot afschaffing van

Nadere informatie

Veilig op verlof. Wijziging Regeling geweldsinstructie justitiële jeugdinrichtingen. Advies d.d. 13 februari 2009

Veilig op verlof. Wijziging Regeling geweldsinstructie justitiële jeugdinrichtingen. Advies d.d. 13 februari 2009 Veilig op verlof Wijziging Regeling geweldsinstructie justitiële jeugdinrichtingen Advies d.d. 13 februari 2009 1 2 Inhoudsopgave Advies inzake wijziging Regeling geweldsinstructie justitiële jeugdinrichtingen

Nadere informatie

Overzicht geprogrammeerde onderzoeken update april 2016

Overzicht geprogrammeerde onderzoeken update april 2016 Overzicht geprogrammeerde en update april 2016 Legenda Pijler Thema A Insluiten A1 Veilig & zorgvuldig insluiten A2 Detentielandschap A3 Inzet technologie B Herstellen B1 Meer voor slachtoffers C Voorkomen

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Sociale Verzekeringen Nr. SV/F&W/05/89716 s -Gravenhage, 11 november 2005 Nader rapport inzake het voorstel van wet tot wijziging van de Werkloosheidswet

Nadere informatie

Uitbrengen van de rapportage Aanbevelingen voor psychiaters en psychologen pj rapporteurs. 1. Informatieplicht

Uitbrengen van de rapportage Aanbevelingen voor psychiaters en psychologen pj rapporteurs. 1. Informatieplicht Uitbrengen van de rapportage Aanbevelingen voor psychiaters en psychologen pj rapporteurs 1. Informatieplicht De NIP code (2007) is hierin duidelijk. Bij het aangaan van de professionele relatie dient

Nadere informatie

Reclassering Nederland

Reclassering Nederland Reclassering Nederland Ministerie van Veiligheid en Justitie Mr. G.A. van der Steur Postbus 20301 2500 EH Den Haag Reclassering Nederland Datum 30 maart 2015 Landelijk kantoor Onderwerp concept-contourennota

Nadere informatie

Samenvatting. Achtergrond en doelstelling

Samenvatting. Achtergrond en doelstelling Samenvatting Achtergrond en doelstelling 01 Binnen het Nederlandse strafrecht heeft de terbeschikkingstelling (hierna: tbs) een bijzondere positie. Binnen een Forensisch Psychiatrisch Centrum (FPC) krijgt

Nadere informatie

Reglement Meldingscommissie Incidenten Patiëntenzorg Stichting Flebologisch Centrum Groeneweg te Grave

Reglement Meldingscommissie Incidenten Patiëntenzorg Stichting Flebologisch Centrum Groeneweg te Grave Reglement Meldingscommissie Incidenten Patiëntenzorg Stichting Flebologisch Centrum Groeneweg te Grave Stichting Flebologisch Centrum Grave S&W consultants Veenendaal 1 Reglement Meldingscommissie Incidenten

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 26 463 Regels omtrent het transport en de levering van gas (Gaswet) Nr. 95 DERDE NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen 4 april 2000 Het voorstel van wet

Nadere informatie

Bijlage 5: Model basisset kwaliteitseisen Wmo-ondersteuning voor zeer kwetsbare burgers

Bijlage 5: Model basisset kwaliteitseisen Wmo-ondersteuning voor zeer kwetsbare burgers Bijlage 5: Model basisset kwaliteitseisen Wmo-ondersteuning voor zeer kwetsbare burgers Samenvatting In de Wmo 2015 is geregeld dat er nieuwe taken naar gemeenten gaan. Het gaat om taken die tot 2015 vallen

Nadere informatie

Forensisch Beschermd Wonen Het Hoogeland. informatie voor verwijzers

Forensisch Beschermd Wonen Het Hoogeland. informatie voor verwijzers Forensisch Beschermd Wonen Het Hoogeland informatie voor verwijzers Forensisch Beschermd Wonen Het Hoogeland Informatie voor verwijzers Forensisch Beschermd Wonen Het Hoogeland biedt in een open setting

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties

Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties ϕ1 Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties Directie Sanctie- en Preventiebeleid Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340 98 34 www.rijksoverheid.nl Kenmerk

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF 21 juni 2011

NIEUWSBRIEF 21 juni 2011 MR. J.B.H. THIEL Ondernemingsrechtadviseur NIEUWSBRIEF 21 juni 2011 Herzieningswet toegelaten instellingen volkshuisvesting Op 12 mei 2011 heeft de Koningin aan de Tweede Kamer aangeboden 'een voorstel

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 29 452 Tenuitvoerlegging van de tbs-maatregel Nr. 65 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT EN VOOR JEUGD EN GEZIN EN DE

Nadere informatie

Protocol. Klachtencommissie. Autimaat B.V.

Protocol. Klachtencommissie. Autimaat B.V. Protocol Klachtencommissie Autimaat B.V. Doetinchem December 2011 Protocol van de klachtencommissie van Autimaat B.V. Inhoudsopgave Toepassingsgebied 3 Begripsbepaling 3 Doelstelling van de klachtenregeling

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2011 2012 32 398 Vaststelling van een Wet forensische zorg en daarmee verband houdende wijzigingen in diverse andere wetten (Wet forensische zorg) A BRIEF

Nadere informatie

Wetsvoorstel Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg in consultatie. Dwang met mate

Wetsvoorstel Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg in consultatie. Dwang met mate Wetsvoorstel Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg in consultatie Dwang met mate J.R. van Veldhuizen, psychiater, directeur Zorgontwikkeling GGZ Noord-Holland-Noord, lid van de Derde Evaluatie Commissie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 015 Kindermishandeling Nr. 82 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2014 2015 33 662 Wijziging van de Wet bescherming persoonsgegevens en enige andere wetten in verband met de invoering van een meldplicht bij de doorbreking

Nadere informatie

Datum 29 januari 2010 Onderwerp WODC-onderzoek 'Strafrechtelijke ontzetting uit beroep of ambt'

Datum 29 januari 2010 Onderwerp WODC-onderzoek 'Strafrechtelijke ontzetting uit beroep of ambt' > Retouradres Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.justitie.nl Onderwerp WODC-onderzoek

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesaanvraag

Samenvatting. Adviesaanvraag Samenvatting Adviesaanvraag De antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASP) is een psychiatrische stoornis die wordt gekenmerkt door een duurzaam patroon van egocentrisme, impulsiviteit en agressiviteit.

Nadere informatie

Verkorte inhoudsopgave

Verkorte inhoudsopgave Verkorte inhoudsopgave 1 GEZONDHEIDSSTRAFRECHT, DEFINITIE EN AFBAKENING 1 1.1 Definitie en afbakening 1 1.2 Indeling 1 2 ALGEMENEGEZONDHEIDSRECHTELIJKEREGELINGENEN STRAFRECHT 5 2.1 Inleiding 5 2.2 Geneesmiddelen

Nadere informatie

Verslaving binnen de forensische psychiatrie

Verslaving binnen de forensische psychiatrie Verslaving binnen de forensische psychiatrie Minor - Werken in gedwongen kader Praktijkverdieping Docent: Paul Berkers Geschreven door: Martine Bergshoeff Edith Yayla Louiza el Azzouzi Evelyne Bastien

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 31 127 Wijziging van de Wet werk en bijstand in verband met aanpassing van de groep met recht op bijstand bij langer verblijf buiten Nederland

Nadere informatie

Stelling 1 De cliënt is eigenaar van zijn eigen ondersteuningsplan

Stelling 1 De cliënt is eigenaar van zijn eigen ondersteuningsplan Stelling 1 De cliënt is eigenaar van zijn eigen ondersteuningsplan Niet waar Eigendom is het meest omvattende recht dat iemand op een zaak kan hebben. Een eigenaar kan alles met zijn eigendom doen, tenzij

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2016 147 Wet van 14 april 2016, houdende de oprichting van een Huis voor klokkenluiders (Wet Huis voor klokkenluiders) 0 Wij Willem-Alexander, bij

Nadere informatie

Gehoord de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 2

Gehoord de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 2 Aan de minister van Justitie dr. E.M.H. Hirsch Ballin Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG datum 25 februari 2009 doorkiesnummer 070-361 9721 e-mail voorlichting@rechtspraak.nl onderwerp Adviesaanvraag wetsvoorstel

Nadere informatie