Kinderarmoede. Katrien Verhegge Administrateur-generaal

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kinderarmoede. Katrien Verhegge Administrateur-generaal"

Transcriptie

1 Kinderarmoede Katrien Verhegge Administrateur-generaal

2 Inleiding Decretale opdracht Kinderarmoede wicked problem Benaderen vanuit transitiedenken Kinder- en mensenrechten belangrijke toetsstenen Monitoring sedert 1995 gestage stijging toename van gekleurde armoede

3 Kansarmoede index Kind en Gezin Multi-aspectueel 6 aspecten (opleiding, werk, inkomen, huisvesting, gezondheid, ontwikkeling) Elke geboorte Gemiddelde over drie jaar ( ) Vlaanderen 2013 : 11,19 % Moeder Belgisch : 4,9 % Moeder niet-belgisch : 30 %

4 Kansarmoedecijfer

5 Visie Missie Kind en Gezin Verantwoordelijkheid samenleving Cross sectoraal verschillende levensdomeinen Geïntegreerde benadering Werken vanuit proportioneel universalisme Lokaal zo nabij mogelijk Zo vroeg mogelijk -vanaf conceptie Aansluiten bij ouders krachtgerichte benadering - participatief

6 Hefbomen Gelijke mogelijkheden vanaf de start (equity vs equality) Positieve en uitnodigende omgeving Voldoende materiële en immateriële hulpbronnen Belang van ruim sociaal netwerk Belang van sociale mix

7 Gelijke mogelijkheden van bij de start Sociale ongelijkheid wegwerken Van voor de zwangerschap Sociale gradiënt Proportioneel universalisme (equity)

8 Positieve en uitnodigende omgeving Kwaliteit van relaties Kinderopvang Bibliotheek speelplein Ontmoetingsmogelijkheden Publieke ruimte Ruimtelijke inrichting (stilte verkeer vervuiling -.) Woonomgeving Samenwerking met alle beleidsdomeinen, vooral op lokale niveau

9 Voldoende materiële en immateriële hulpbronnen Ondersteuning voor ouders Informatie en advies Kansen op ontmoeting Financiële ondersteuning Maatschappelijke positie (werk/inkomen/opleiding) Wonen Mobiliteit.

10 Belang van ruim sociaal netwerk Informele steun, sociale steun Familie, vrienden, kennissen, buurt Maatschappelijke participatie (bvb arbeidsdeelname) Aandacht voor gezinsvorm (alleenstaande ouders met kinderen) Toegankelijke, beschikbare en kwaliteitsvolle dienstverlening Sociale cohesie vs sociaal isolement

11 Sociale mix Belang van vrije confrontatie Opbouwen van sociaal kapitaal Elkaar versterken vanuit positieve relaties

12 Kind en Gezin Inzetten op kwaliteitsvol, toegankelijk en dekkend aanbod opvang van baby s en peuters Pedagogisch raamwerk Sociale correctie ouderbijdrage in IKG-voorzieningen samenwerking met de OCMW s Sociale functie van kinderopvang Inclusieve kinderopvang

13 Kind en Gezin Inzetten op preventieve gezinsondersteuning Kernopdrachten preventieve gezinsondersteuning ondersteunen op het vlak van gezondheid, ontwikkeling en opvoeding de sociale, informele netwerken bevorderen en ondersteunen; risico s, problemen vroegtijdig opsporen, opvolgen en/of te verwijzen; infectieziekten voorkomen, oa vaccineren; kwetsbare aanstaande ouders en gezinnen met kinderen en jongeren versterken in het kader van de bestrijding van kinderarmoede; bijdragen aan het creëren van een gezinsvriendelijk klimaat in de gehele samenleving

14 Kind en Gezin Inzetten op preventieve gezinsondersteuning Uitbouw van de Huizen van het Kind verbinden op lokaal vlak wat een rol speelt in de preventieve gezinsondersteuning rol van lokale besturen Van prenataal tot. Vernieuwen van de eigen dienstverlening aan aanstaande ouders en gezinnen met jonge kinderen Versterken van de prenatale dienstverlening Versterken van het verbindend werken State of the art Aansluiten bij ouders Competentieontwikkeling

15 Kind en Gezin Inzetten op gezinsbeleid Verbinden op beleidsvlak van alle domeinen die impact hebben of kunnen hebben op aanstaande ouders of gezinnen met (jonge) kinderen Automatische rechtentoekenning Samenwerking met onderwijs en kinderopvang in functie van warme transities Participatie van ouders en kinderen als deelhebben Kinderbijslag

16 We gaan er samen voor.

Het Groeipakket. voor elk kind in elk gezin

Het Groeipakket. voor elk kind in elk gezin Het Groeipakket voor elk kind in elk gezin Een stevige start voor jonge gezinnen (Kinder)armoede bestrijden Vereenvoudiging Recht van het kind Gelijkwaardig: want niet alle kinderen starten gelijk Zorgzame

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord Dynamisch overheidsbestel Verschuivingen van bevoegdheden inzake gezin 62

Inhoud. Voorwoord Dynamisch overheidsbestel Verschuivingen van bevoegdheden inzake gezin 62 Inhoud Lijst met tabellen 11 Lijst met figuren 15 Voorwoord 19 Deel 1 Inleiding 21 1 Opzet en structuur 23 Deel 2 Gezinsbeleid 29 2 Waarom zich met gezinnen bemoeien? 31 2.1 Hedendaagse gezinnen: dynamisch,

Nadere informatie

Sociale functie KO. Drempels afbouwen VLAS 29/04/2016 INLEIDING

Sociale functie KO. Drempels afbouwen VLAS 29/04/2016 INLEIDING Sociale functie KO Drempels afbouwen VLAS 29/04/2016 INLEIDING BRUSSEL, 17/02/2016 (BELGA) - "Decenniumdoelen 2017" blijft wachten op beloofde sociale correcties BRUSSEL, 22/03/2016 (BELGA) - Armoederapport

Nadere informatie

Het Groeipakket. voor elk kind in elk gezin

Het Groeipakket. voor elk kind in elk gezin Het Groeipakket voor elk kind in elk gezin Een stevige start voor jonge gezinnen (Kinder)armoede bestrijden Vereenvoudiging Recht van het kind Gelijkwaardig: want niet alle kinderen starten gelijk Zorgzame

Nadere informatie

Huizen van het Kind. Gezinnen ondersteunen in hun kracht

Huizen van het Kind. Gezinnen ondersteunen in hun kracht Huizen van het Kind Gezinnen ondersteunen in hun kracht Een noodzakelijke, natuurlijke evolutie ondersteund door een nieuwe regelgeving www.huizenvanhetkind.be Doelstelling Hoe Regels Doelstelling Hoe

Nadere informatie

ROADMAP HUIZEN VAN HET KIND

ROADMAP HUIZEN VAN HET KIND ROADMAP HUIZEN VAN HET KIND Inleiding De samenwerkingsverbanden Huizen van het Kind, zo blijkt uit waar we nu staan, hebben het potentieel om (verder) uit te groeien tot laagdrempelige basisvoorzieningen.

Nadere informatie

Het Pedagogische Raamwerk en implicaties voor de opleiding van kinderbegeleiders

Het Pedagogische Raamwerk en implicaties voor de opleiding van kinderbegeleiders Vakgroep Sociale Agogiek UGent ECEGO KU Leuven Het Pedagogische Raamwerk en implicaties voor de opleiding van kinderbegeleiders Prof. dr. Ferre Laevers K.U. Leuven Meten en Monitoren van Kwaliteit in de

Nadere informatie

Presentatie Netwerkdag Kinderarmoede

Presentatie Netwerkdag Kinderarmoede Presentatie Netwerkdag Kinderarmoede De jaarlijkse poll Wie is aan de slag in een huis van het kind? Wie is nu al actief betrokken bij een huis van het kind of werkt samen met een huis van het kind? (niet

Nadere informatie

Het Groeipakket. voor elk kind in elk gezin

Het Groeipakket. voor elk kind in elk gezin Het Groeipakket voor elk kind in elk gezin Een stevige start voor jonge gezinnen (Kinder)armoede bestrijden Vereenvoudiging Recht van het kind Gelijkwaardig: want niet alle kinderen starten gelijk Zorgzame

Nadere informatie

Huizen van het kind naast of binneneen lokaal gezinsbeleid?

Huizen van het kind naast of binneneen lokaal gezinsbeleid? Huizen van het kind naast of binneneen lokaal gezinsbeleid? Dirk Luyten HIG-HUB Inleiding Beleidsprogramma Huizen v/h Kind Voorontwerp van decreet Memorie van toelichting HIG-Beleidsanalyse Product, doelgroep,

Nadere informatie

Sylvia Walravens. Stafmedewerker Kennisontwikkeling en beleidsondersteuning

Sylvia Walravens. Stafmedewerker Kennisontwikkeling en beleidsondersteuning Sylvia Walravens Stafmedewerker Kennisontwikkeling en beleidsondersteuning Geïntegreerd gezinsbeleid Preventieve gezinsondersteuning Opvoedingsondersteuning Kinderopvang baby s en peuters Opvang van schoolgaande

Nadere informatie

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Inspiratiedag Brede School - 29 april 2014 - BRONKS Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners in

Nadere informatie

De Sociale plattegrond

De Sociale plattegrond De Sociale plattegrond Sector: Begeleiding jonge kinderen Spreker: Krista De Vos (Kind en Gezin) Kind en Gezin Kleine kinderen, wij maken er werk van! 1 Voorgeschiedenis 1919: Nationaal Werk voor het Kinderwelzijn

Nadere informatie

Kinderarmoede bestrijden: een strategische aanpak

Kinderarmoede bestrijden: een strategische aanpak Design Charles & Ray Eames - Hang it all Vitra Kinderarmoede bestrijden: een strategische aanpak Ides Nicaise HIVA / PPW (KU Leuven) Vooraf Vooraf België Was mede-initiator van EU-aanbeveling 2012 inzake

Nadere informatie

Transversale aanpak (kinder-) armoede: Voor de N-VA dient de aanpak van armoede te gebeuren op een

Transversale aanpak (kinder-) armoede: Voor de N-VA dient de aanpak van armoede te gebeuren op een Antwoord van de politieke partijen op het manifest van UNICEF België: verkiezingen 2014 Vraag 3: Vrijwaar kinderen van de impact van de crisis: Hoe zal u investeringen voor kinderen in budgetten zichtbaar

Nadere informatie

Armoede SAMENLEVING: Opgroeien en opvoeden in armoede

Armoede SAMENLEVING: Opgroeien en opvoeden in armoede Armoede SAMENLEVING: Opgroeien en opvoeden in armoede Een zaak van iedereen! Wat is armoede? Geen centen Opboksen Schaamte Schrik, bang zijn Isolement Vreet energie Gebrek aan kansen Verlies van zelfvertrouwen

Nadere informatie

Kind en Gezin http://www.kindengezin.be/

Kind en Gezin http://www.kindengezin.be/ Kind en Gezin http://www.kindengezin.be/ 1 2 Missie en Waarden http://www.kindengezin.be/over-kind-en-gezin/missie-en-waarden/ 3 4 Opdracht Kind en Gezin http://www.kindengezin.be/over-kind-en-gezin/wat-doen-we/

Nadere informatie

Drie speerpunten voor een sterk Vlaams gezinsbeleid. Memorandum 2014-2019

Drie speerpunten voor een sterk Vlaams gezinsbeleid. Memorandum 2014-2019 Drie speerpunten voor een sterk Vlaams gezinsbeleid Memorandum 2014-2019 Ter inleiding Of het nu om ruimtelijke ordening, onderwijs of werkgelegenheid gaat: bijna elke beleidsbeslissing raakt gezinnen.

Nadere informatie

Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin

Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin VLOR studiedag 3 februari 2012 Taal = hot item Arme peuters ook taalarm (16/03/2009) Steeds minder baby s met Nederlands als thuistaal geboren (4/12/2010)

Nadere informatie

PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN

PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN POPERINGE 11.933 HA (IN TOP 5 W-VL) - 19.894 INW KANSARME BUURTEN Kansarmoedeatlas Provincie West-Vlaanderen (Steunpunt

Nadere informatie

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners

Nadere informatie

reactie Netwerk tegen Armoede bij decreet preventieve gezinsondersteuning

reactie Netwerk tegen Armoede bij decreet preventieve gezinsondersteuning Netwerk tegen Armoede Vooruitgangstraat 323 bus 6-1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@netwerktegenarmoede.be / www.netwerktegenarmoede.be reactie Netwerk tegen Armoede bij decreet

Nadere informatie

Beleidsmaatregelen voor alleenstaanden en alleenstaande ouders - Beleidsdomein Welzijn

Beleidsmaatregelen voor alleenstaanden en alleenstaande ouders - Beleidsdomein Welzijn SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 492 van EMMILY TALPE datum: 14 maart 2017 aan JO VANDEURZEN VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Beleidsmaatregelen voor alleenstaanden en alleenstaande ouders

Nadere informatie

ARMOEDEPLAN KORTRIJK. Hoe sluit je aan bij het bestaande (lokale) armoedebeleid

ARMOEDEPLAN KORTRIJK. Hoe sluit je aan bij het bestaande (lokale) armoedebeleid ARMOEDEPLAN KORTRIJK Hoe sluit je aan bij het bestaande (lokale) armoedebeleid ARMOEDE BESTRIJDEN OP LOKAAL NIVEAU? ARMOEDE BESTRIJDEN Tewerkstelling Minimuminkomens Sociale bescherming Pensioenen Belastingen

Nadere informatie

De Eerste Stappen. een preventief project voor cultuursensitieve ontwikkelingsbegeleiding, opvoedingsondersteuning en gezinsempowerment

De Eerste Stappen. een preventief project voor cultuursensitieve ontwikkelingsbegeleiding, opvoedingsondersteuning en gezinsempowerment De Eerste Stappen een preventief project voor cultuursensitieve ontwikkelingsbegeleiding, opvoedingsondersteuning en gezinsempowerment Inhoud 1. Zes jaar De Eerste Stappen 2. De Eerste Stappen in vogelvlucht

Nadere informatie

De OCMW op weg naar 2020 in woelige tijden. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven

De OCMW op weg naar 2020 in woelige tijden. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven De OCMW op weg naar 2020 in woelige tijden Prof. dr. Koen Hermans Projectleider LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven Inhoud Een korte terugblik Het OCMW anno 2011: Sociaal woelige tijden 3 mogelijke

Nadere informatie

De (on)gelijke deelname aan kinderopvang in Vlaanderen

De (on)gelijke deelname aan kinderopvang in Vlaanderen De (on)gelijke deelname aan kinderopvang in Vlaanderen Sofie Kuppens HIVA KU Leuven Kennisplatform BUITENKANS Vóór en vroegschoolse educatie in de strijd tegen kinderarmoede 27 April 2016 Overzicht Inleiding

Nadere informatie

Lokaal loket kinderopvang Kinderopvangzoeker

Lokaal loket kinderopvang Kinderopvangzoeker Lokaal loket kinderopvang Kinderopvangzoeker VVSG Inspiratiedag 20 maart 2014 Situering binnen een ruimere context Lokaal loket kinderopvang Kinderopvangzoeker Praktijkgetuigenissen vanuit de proefgemeenten

Nadere informatie

Missie & visie Opvoedingswinkel Gent

Missie & visie Opvoedingswinkel Gent Missie & visie Opvoedingswinkel Gent 1 Inhoudstafel... 1 Missie & visie Opvoedingswinkel Gent... 1 Inhoudstafel... 1 Intro... 3 1. Missie... 4 2. Doelgroep... 4 3. Werking... 4 4. Beleidskader... 5 5.

Nadere informatie

Lokaal loket kinderopvang. Resultaten enquête 2016

Lokaal loket kinderopvang. Resultaten enquête 2016 Lokaal loket kinderopvang Resultaten enquête 2016 Inleiding Doelstelling: kinderopvang als basisvoorziening Recht van elk kind/ elk gezin op een kwaliteitsvolle dienstverlening Opvang in voldoende mate

Nadere informatie

Kind en Gezin 10-6-2015. Infosessie Zorginspectie en handhaving. Wie zijn we (niet)? Wat doen we?

Kind en Gezin 10-6-2015. Infosessie Zorginspectie en handhaving. Wie zijn we (niet)? Wat doen we? Kind en Gezin Infosessie Zorginspectie en handhaving Wie zijn we (niet)? Kind en Gezin Zorginspectie Kind en Gezin is een agentschap van de Vlaamse overheid. Het heeft als opdracht om actief bij te dragen

Nadere informatie

Opdracht van het OCMW bestuur: project ontwikkelen om kinderarmoede te voorkomen/bestrijden

Opdracht van het OCMW bestuur: project ontwikkelen om kinderarmoede te voorkomen/bestrijden Studiedag VVSG Kinderopvang en Gezinsbeleid Mechelen 26 maart 2013 2010: Europees Jaar ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting: strijd tegen kinderarmoede is topprioriteit voor de Vlaamse regering

Nadere informatie

Kansarme moeders en de eerste voedingskeuze voor hun kind. Rudy De Cock, Hannie Serlet en Sofie Mestdagh

Kansarme moeders en de eerste voedingskeuze voor hun kind. Rudy De Cock, Hannie Serlet en Sofie Mestdagh Kansarme moeders en de eerste voedingskeuze voor hun kind Rudy De Cock, Hannie Serlet en Sofie Mestdagh Opbouw workshop Schets van het project Aanleiding Doelgroep Doelstellingen Fasen Fase 1: vooronderzoek

Nadere informatie

Uitdagingen bij de vermaatschappelijking van de zorg

Uitdagingen bij de vermaatschappelijking van de zorg Uitdagingen bij de vermaatschappelijking van de zorg Koen Hermans LUCAS, Centrum voor zorgonderzoek en consultancy Centrum voor sociologisch onderzoek Professionele zorg in Vlaanderen is succesverhaal

Nadere informatie

Lev Vygotsky Een sociale omgeving helpt groeien. Katelijne De Brabandere VCOK Hester Hulpia - VBJK

Lev Vygotsky Een sociale omgeving helpt groeien. Katelijne De Brabandere VCOK Hester Hulpia - VBJK Lev Vygotsky Een sociale omgeving helpt groeien Katelijne De Brabandere VCOK Hester Hulpia - VBJK Kennismaking Wie ben je? Waar werk je? Wat boeit je in je job? Lev Vygotsky (1896-1934) Vygotsky Vygotsky

Nadere informatie

Informatiebrochure bij de subsidieaanvraag in het kader van de projectsubsidies lokale kinderarmoedebestrijding 2013

Informatiebrochure bij de subsidieaanvraag in het kader van de projectsubsidies lokale kinderarmoedebestrijding 2013 Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Afdeling Welzijn en Samenleving Koning Albert II-laan 35 bus 30 1030 BRUSSEL Tel. 02 553 33 30 - Fax 02 553 33 60 welzijnensamenleving@wvg.vlaanderen.be Informatiebrochure

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

Demografische evoluties in het BHG Uitdagingen voor de basisvoorzieningen voor gezinnen met jonge kinderen

Demografische evoluties in het BHG Uitdagingen voor de basisvoorzieningen voor gezinnen met jonge kinderen Demografische evoluties in het BHG Uitdagingen voor de basisvoorzieningen voor gezinnen met jonge kinderen Commissie voor Brussel en de Vlaamse Rand, 18 maart 2015 Prof. Michel Vandenbroeck Vakgroep Sociale

Nadere informatie

VR DOC.0330/2

VR DOC.0330/2 VR 2017 3103 DOC.0330/2 Besluit van de Vlaamse Regering betreffende de subsidiëring van een vernieuwend en verbreed laagdrempelig initiatief inzake gezinsondersteuning voor aanstaande gezinnen en gezinnen

Nadere informatie

Argumentenkaart Deeltijdwerken 3. Samenleving. Wat zijn de voor- en nadelen voor de samenleving als vrouwen meer gaan werken?

Argumentenkaart Deeltijdwerken 3. Samenleving. Wat zijn de voor- en nadelen voor de samenleving als vrouwen meer gaan werken? Argumenten Deeltijdwerken Wat zijn de - en nadelen de samenleving als meer gaan werken? Argumenten Deeltijdwerken Wat zijn de - en nadelen de samenleving als meer gaan werken? Argumenten Deeltijdwerken

Nadere informatie

Je kan niet kiezen waar en in welk gezin je geboren wordt

Je kan niet kiezen waar en in welk gezin je geboren wordt Je kan niet kiezen waar en in welk gezin je geboren wordt Anne Dedry Directeur Zorg-Saam en Ons Zorgnetwerk - 11 maart 2014 - Daarom 6 goede praktijkvoorbeelden rond kinderarmoede waar geboren aan de goede

Nadere informatie

Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen. Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september

Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen. Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september www.demos.be Tatjana van Driessche Stafmedewerker lokale netwerken en sport Ondersteuning

Nadere informatie

Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap. Borrelen en bruisen 10 december 2013

Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap. Borrelen en bruisen 10 december 2013 Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap Borrelen en bruisen 10 december 2013 Inclusie binnen Kind en Gezin Strategische ambitie van K&G opgenomen in ondernemingsplan 2013-2014 'Te werken

Nadere informatie

Groeipakket geeft vliegende start aan jonge gezinnen

Groeipakket geeft vliegende start aan jonge gezinnen PERSMEDEDELING VAN JO VANDEURZEN, VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN 28/05/2016 Groeipakket geeft vliegende start aan jonge gezinnen De Vlaamse Regering heeft vandaag het concept voor

Nadere informatie

OCMW s en armoedebestrijding

OCMW s en armoedebestrijding OCMW s en armoedebestrijding Hoorzitting Commissie Welzijn, Volksgezondheid, Gezin en Armoedebeleid, Vlaams Parlement, 1.2.2011 Piet Van Schuylenbergh, directeur OCMW s VVSG Nathalie Debast, stafmedewerker

Nadere informatie

Armoedebarometer 2012

Armoedebarometer 2012 Armoedebarometer 2012 Jill Coene An Van Haarlem Danielle Dierckx In opdracht van Decenniumdoelen 2017 Armoede in cijfers Kinderen geboren in een kansarm gezin verdubbeld tot 8,6% op tien jaar tijd - Kwalijke

Nadere informatie

PROJECTVOORSTEL KINDERARMOEDE

PROJECTVOORSTEL KINDERARMOEDE OCMW Sint-Katelijne-Waver PROJECTVOORSTEL KINDERARMOEDE 1. Inleiding Armoede wordt gedeeltelijk, maar voor een belangrijk deel, doorgegeven van generatie op generatie. Kinderen die (langdurig) leven in

Nadere informatie

Brede gezinsondersteuning voor aanstaande en jonge gezinnen in armoede realiseert grondrechten met het oog op structurele kinderarmoedebestrijding

Brede gezinsondersteuning voor aanstaande en jonge gezinnen in armoede realiseert grondrechten met het oog op structurele kinderarmoedebestrijding Open Subsidieoproep 25 november 2016 Brede gezinsondersteuning voor aanstaande en jonge gezinnen in armoede realiseert grondrechten met het oog op structurele kinderarmoedebestrijding Oproep voor projecten

Nadere informatie

Antwoord van de politieke partijen op het manifest van UNICEF België: verkiezingen 2014

Antwoord van de politieke partijen op het manifest van UNICEF België: verkiezingen 2014 Antwoord van de politieke partijen op het manifest van UNICEF België: verkiezingen 2014 Vraag 5: Strijd tegen kinderarmoede en sociale uitsluiting: Is de strijd tegen kinderarmoede één van uw prioriteiten?

Nadere informatie

De rechtenverkenner: een hefboom voor het lokaal sociaal beleid in Vlaanderen

De rechtenverkenner: een hefboom voor het lokaal sociaal beleid in Vlaanderen De rechtenverkenner: een hefboom voor het lokaal sociaal beleid in Vlaanderen Steven Vanackere Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin (WVG) 1 Lokaal sociaal beleid: een sterk verhaal Decreet

Nadere informatie

Kinderarmoede in het Brussels Gewest

Kinderarmoede in het Brussels Gewest OBSERVATOIRE DE LA SANTÉ ET DU SOCIAL BRUXELLES OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN BRUSSEL Senaat hoorzitting 11 mei 2015 Kinderarmoede in het Brussels Gewest www.observatbru.be DIMENSIES VAN ARMOEDE

Nadere informatie

Het Europees Sociaal Investeringspakket door een Vlaamse bril Workshop kinderarmoede

Het Europees Sociaal Investeringspakket door een Vlaamse bril Workshop kinderarmoede Het Europees Sociaal Investeringspakket door een Vlaamse bril Workshop kinderarmoede 4 november 2013 Henk Van Hootegem henk.vanhootegem@cntr.be 02/212.31.71 Identikit: Steunpunt tot bestrijding van armoede,

Nadere informatie

De Vlaamse regering heeft op 25 juni 2010 een besluit goedgekeurd betreffende de beleids- en beheerscyclus (BBC)van de provincies, de gemeenten en de

De Vlaamse regering heeft op 25 juni 2010 een besluit goedgekeurd betreffende de beleids- en beheerscyclus (BBC)van de provincies, de gemeenten en de De Vlaamse regering heeft op 25 juni 2010 een besluit goedgekeurd betreffende de beleids- en beheerscyclus (BBC)van de provincies, de gemeenten en de OCMW s met regels voor de financiële aspecten van de

Nadere informatie

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Federaal Plan Armoedebestrijding Reactie van BAPN vzw BAPN vzw Belgisch Netwerk Armoedebestrijding Vooruitgangstraat 333/6 1030

Nadere informatie

Informatiebrochure bij de subsidieaanvraag in het kader van de projectsubsidies lokale kinderarmoedebestrijding 2012

Informatiebrochure bij de subsidieaanvraag in het kader van de projectsubsidies lokale kinderarmoedebestrijding 2012 Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Afdeling Welzijn en Samenleving Koning Albert II-laan 35 bus 30 1030 BRUSSEL Tel. 02 553 33 30 - Fax 02 553 33 60 welzijnensamenleving@wvg.vlaanderen.be Informatiebrochure

Nadere informatie

De toekomst van de welvaartsstaat. Frank Vandenbroucke Kortrijk 18 maart 2015

De toekomst van de welvaartsstaat. Frank Vandenbroucke Kortrijk 18 maart 2015 De toekomst van de welvaartsstaat Frank Vandenbroucke Kortrijk 18 maart 2015 De actieve welvaartsstaat herbekeken De duurzaamheid van het succes van de welvaartsstaat Investeren in kinderen Beleidsuitdagingen

Nadere informatie

Arts en verantwoordelijke consultatiebureau De Wijk

Arts en verantwoordelijke consultatiebureau De Wijk Vacature Arts en verantwoordelijke consultatiebureau De Wijk Preventieve gezondheidszorg, een generalistische aanpak, aandacht voor verschillende levensdomeinen, superdiversiteit, gedeelde zorg in samenwerking

Nadere informatie

Kinderarmoede en materiële hulp. Hoe kan materiële hulp bijdragen in de strijd tegen kinderarmoede?

Kinderarmoede en materiële hulp. Hoe kan materiële hulp bijdragen in de strijd tegen kinderarmoede? Kinderarmoede en materiële hulp Hoe kan materiële hulp bijdragen in de strijd tegen kinderarmoede? 2 perspectieven Onderzoeker (UA, Ugent) deskundige lokale overlegplatforms gelijke onderwijskansen (ministerie

Nadere informatie

Lokale besturen en kinderarmoede

Lokale besturen en kinderarmoede Projectenmarkt kinderarmoede, Brussel, 25 september 12 Lokale besturen en kinderarmoede Inleiding Sedert 2010, Europees jaar van armoedebestrijding, heeft het begrip kinderarmoede volop ingang gevonden,

Nadere informatie

Omwille van het verschil. De Huizen van het Kind vanuit een kinderrechtenperspectief

Omwille van het verschil. De Huizen van het Kind vanuit een kinderrechtenperspectief Omwille van het verschil. De Huizen van het Kind vanuit een kinderrechtenperspectief Studiedag EXPOO 10 december 2015 Bruno Vanobbergen Kinderrechtencommissaris Er steekt zoveel in de Huizen van het Kind

Nadere informatie

De kaart trekken voor de volgende generatie. Ann Lobijn, stafmedewerker kinderopvang. Een atelier rond kinderopvang

De kaart trekken voor de volgende generatie. Ann Lobijn, stafmedewerker kinderopvang. Een atelier rond kinderopvang De kaart trekken voor de volgende generatie. Ann Lobijn, stafmedewerker kinderopvang Een atelier rond kinderopvang Inhoud Inleiding Kinderopvang van baby s en peuters Definitie Huidig (en toekomstig) kinderopvanglandschap

Nadere informatie

Huizen van het Kind. Gezinnen ondersteunen in hun kracht Stand van zaken 19 mei 2015

Huizen van het Kind. Gezinnen ondersteunen in hun kracht Stand van zaken 19 mei 2015 Huizen van het Kind Gezinnen ondersteunen in hun kracht Stand van zaken 19 mei 2015 Waar staan we vandaag? Regelgeving Praktijk 2011 Voorbereiding 2013/11 Decreet 2014/3 Def. BVR 2015/1 erk/subs 2011 Al

Nadere informatie

Inloopteams hebben als taak ouders te ondersteunen bij de opvoeding van hun jonge kinderen via een laagdrempelig en preventief activiteitenaanbod.

Inloopteams hebben als taak ouders te ondersteunen bij de opvoeding van hun jonge kinderen via een laagdrempelig en preventief activiteitenaanbod. Inloopteams hebben als taak ouders te ondersteunen bij de opvoeding van hun jonge kinderen via een laagdrempelig en preventief activiteitenaanbod. Een inloopteam werkt doelgroepgericht. De gezinnen waar

Nadere informatie

De rol van de arts in de preventie van de gezondheidskloof bij kinderen

De rol van de arts in de preventie van de gezondheidskloof bij kinderen De rol van de arts in de preventie van de gezondheidskloof bij kinderen DR. LOUIS FERRANT WGC MEDIKUREGEM-UNIVERSITEIT ANTWERPEN Arts en kansarmoede Inleiding : machteloos wegens te complex? Armoede en

Nadere informatie

Kennis maken en kennis - delen

Kennis maken en kennis - delen Buddy bij de wieg Kennis maken en kennis - delen Het concept in een notendop Studenten begeleiden als buddy kwetsbare gezinnen in de periode van zwangerschap en postpartum. (perinatale periode*) Kwetsbaarheid

Nadere informatie

Bijdrage armoedetoets preventieve gezinsondersteuning

Bijdrage armoedetoets preventieve gezinsondersteuning Netwerk tegen Armoede Vooruitgangstraat 323 bus 6-1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@netwerktegenarmoede.be / www.netwerktegenarmoede.be Bijdrage armoedetoets preventieve gezinsondersteuning

Nadere informatie

Advies. Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. Brussel, 15 februari 2017

Advies. Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. Brussel, 15 februari 2017 Advies Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Brussel, 15 februari 2017 SARWGG_20170215_Advies Witboek BRV_ADV_DEF.DOCX_DEF Strategische Adviesraad Welzijn Gezondheid Gezin Wetstraat 34-36, 1040 Brussel

Nadere informatie

Lokale bestrijding. kinderarmoede. Groeiactieplan. kinderarmoede

Lokale bestrijding. kinderarmoede. Groeiactieplan. kinderarmoede Lokale bestrijding kinderarmoede Groeiactieplan kinderarmoede Overzicht 1. Algemeen kader 2. Greep uit de acties in Gent 3. Succesfactoren/knelpunten à Debat Psychologische Dienst - OCMW Gent 2 1. Algemeen

Nadere informatie

koppel geboorte Familie bemiddeling huwelijk uit elkaar gaan scheiding wettelijk samenwonen opvang voor kinderen zwangerschap

koppel geboorte Familie bemiddeling huwelijk uit elkaar gaan scheiding wettelijk samenwonen opvang voor kinderen zwangerschap uit elkaar gaan huwelijk geboorte wettelijk samenwonen bemiddeling opvang voor kinderen koppel zwangerschap scheiding Familie We wonen samen maar willen niet trouwen. Kan dat? Ja. In België leven vele

Nadere informatie

Lokale bestrijding. kinderarmoede. OCMW Gent en. kinderarmoede

Lokale bestrijding. kinderarmoede. OCMW Gent en. kinderarmoede Lokale bestrijding kinderarmoede OCMW Gent en kinderarmoede Algemeen kader Regie kinderarmoede : OCMW als regisseur (Beleidsondersteuning / Dept. Sociale Dienstverlening) Armoedebeleidsplan (Regie Joris

Nadere informatie

Inleiding. Het gaat om de kinderen, maar niet alleen om hen

Inleiding. Het gaat om de kinderen, maar niet alleen om hen Inleiding Elke kinderopvangvoorziening is bezorgd over de kwaliteit van zijn dienstverlening. Meer zelfs: elke voorziening streeft ernaar deze kwaliteit te verbeteren en zich nog beter af te stemmen op

Nadere informatie

Integraal werken rond wonen, zorg en welzijn. Provincie West-Vlaanderen. Overzicht

Integraal werken rond wonen, zorg en welzijn. Provincie West-Vlaanderen. Overzicht Integraal werken rond wonen, zorg en welzijn Provincie West-Vlaanderen Overzicht Provinciale woonzorgvisie Woonzorgdoelstellingen Provinciale rol: 3 sporen Overzicht lopende projecten 1 1. Provinciale

Nadere informatie

Krachtlijnen voor opvang en vrije tijd van kinderen

Krachtlijnen voor opvang en vrije tijd van kinderen Krachtlijnen voor opvang en vrije tijd van kinderen Lutgard Vrints Studiedienst Gezinsbond Vlaams Parlement Commissie Welzijn, Volksgezondheid en Gezin hoorzitting 4 mei 2016 Bisconceptnota: organisatie

Nadere informatie

De rol van de huisarts in de preven1e van de gezondheidskloof bij kinderen

De rol van de huisarts in de preven1e van de gezondheidskloof bij kinderen De rol van de huisarts in de preven1e van de gezondheidskloof bij kinderen DR. LOUIS FERRANT WGC MEDIKUREGEM-UNIVERSITEIT ANTWERPEN Huisarts en kansarmoede Inleiding : machteloos wegens te complex? Armoede

Nadere informatie

Loket Kinderopvang stad Leuven

Loket Kinderopvang stad Leuven Loket Kinderopvang stad Leuven De start Centrum voor Kinderopvang Proefproject K&G (2007): Centrum voor Kinderopvang Afstemming / antwoorden bieden op noden van sector en bevolking Stad = netwerkmakelaar

Nadere informatie

Kinderarmoede in Vlaanderen. Jo Noppe Studiedienst van de Vlaamse Regering Hoorzitting Senaat, 29 mei 2015

Kinderarmoede in Vlaanderen. Jo Noppe Studiedienst van de Vlaamse Regering Hoorzitting Senaat, 29 mei 2015 Kinderarmoede in Vlaanderen Jo Noppe Studiedienst van de Vlaamse Regering Hoorzitting Senaat, 29 mei 2015 Vooraf Niet eenvoudig om kinderarmoede in beeld te brengen: 1. Multidimensionaliteit van armoede

Nadere informatie

Basisschakelmethodiek, een opstap in de armoedebestrijding

Basisschakelmethodiek, een opstap in de armoedebestrijding 1 Basisschakelmethodiek, een opstap in de armoedebestrijding Herman Baert Annelies Droogmans Lieve Polfliet 2 Bij het geheel of gedeeltelijk gebruik van deze power point, dienen de auteursrechten op de

Nadere informatie

Waar zetten we zeker op in?

Waar zetten we zeker op in? 1. KINDERARMOEDE Ambitie 10. Kinderen en hun gezin in armoede krijgen meer kansen en ondersteuning om de armoedespiraal te doorbreken Waar zetten we zeker op in? De inzet op kinderarmoede is niet nieuw

Nadere informatie

Kind en Gezin en participatie als deelhebben

Kind en Gezin en participatie als deelhebben Kind en Gezin en participatie als deelhebben Een visie Inleiding Kind en Gezin vertrekt in zijn visie van het idee dat je kinderen niet alleen groot brengt. It takes a village to raise a child. Kind en

Nadere informatie

Onderwijscentrum Gent. Raakpunten GSIW

Onderwijscentrum Gent. Raakpunten GSIW Onderwijscentrum Gent Raakpunten GSIW Gent Stad in Werking Onderwijscentrum Gent, 20 december 2017 1. Uitdaging 2. Rol Onderwijscentrum 3. Structuur en netwerk 4. Raakpunten Visie 5. Raakpunten inhoudelijk

Nadere informatie

Sterke mensen, sterk Hasselt. Strategische doelstelling van het Huis van het Kind Hasselt

Sterke mensen, sterk Hasselt. Strategische doelstelling van het Huis van het Kind Hasselt ENGAGEMENTSVERKLARING Sterke mensen, sterk Hasselt Strategische doelstelling van het Huis van het Kind Hasselt HET HUIS VAN HET KIND HASSELT WIL ALLE GEZINNEN MET KINDEREN EN JONGEREN, KINDEREN EN JONGEREN

Nadere informatie

Advies. Voorontwerp van decreet tot regeling van de toelagen in het kader van het gezinsbeleid. Brussel, 6 juli 2017

Advies. Voorontwerp van decreet tot regeling van de toelagen in het kader van het gezinsbeleid. Brussel, 6 juli 2017 Advies Voorontwerp van decreet tot regeling van de toelagen in het kader van het gezinsbeleid Brussel, 6 juli 2017 Strategische Adviesraad Welzijn Gezondheid Gezin Wetstraat 34-36, 1040 Brussel T +32 2

Nadere informatie

Groeipakket, de nieuwe, Vlaamse kinderbijslag

Groeipakket, de nieuwe, Vlaamse kinderbijslag Van kinderbijslag tot Groeipakket Voor een sterke ondersteuning van jonge gezinnen Precies een jaar na de presentatie van de conceptnota voor een nieuwe, Vlaamse kinderbijslag gaf de Vlaamse Regering vandaag

Nadere informatie

Investeren in de omgeving van jonge kinderen Conferentie rond het jonge kind 6 oktober 2016

Investeren in de omgeving van jonge kinderen Conferentie rond het jonge kind 6 oktober 2016 Investeren in de omgeving van jonge kinderen Conferentie rond het jonge kind 6 oktober 2016 Inhoudsopgave 1 Situering... 1 1.1 Vlaamse beleidskeuzes 2014-2019... 2 1.2 Internationaal kader en doelstellingen...

Nadere informatie

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009 Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel ChanceArt 10 december 2009 Inhoud 1. De naakte cijfers 2. Decenniumdoelstellingen 3. Armoedebarometers 4. Armoede en cultuurparticipatie 5. Pleidooi

Nadere informatie

ARMOEDEBAROMETER 2015

ARMOEDEBAROMETER 2015 ARMOEDEBAROMETER 2015 Wat zeggen de cijfers? ARMOEDE GEWIKT EN GEWOGEN Kinderarmoede: 11.2% Sinds 2008 gestaag gestegen Toekomst: blijft stijgen Kinderarmoede vooral bij moeders met een migratiegeschiedenis

Nadere informatie

Voorontwerp van decreet betreffende het lokaal sociaal beleid

Voorontwerp van decreet betreffende het lokaal sociaal beleid VR 2017 2402 DOC.0170/2BIS Voorontwerp van decreet betreffende het lokaal sociaal beleid DE VLAAMSE REGERING, Op voorstel van de Vlaamse minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin; Na beraadslaging,

Nadere informatie

Netwerkdag Kinderarmoede in Antwerpen. 24 november 2015

Netwerkdag Kinderarmoede in Antwerpen. 24 november 2015 Netwerkdag Kinderarmoede in Antwerpen 24 november 2015 8u30 9u 9u15 9u45 10u45 11u15 12u15 13u 14u30 Onthaal Welkomstwoord Fons Duchateau, schepen voor OCMW, sociale zaken, wonen, diversiteit en inburgering,

Nadere informatie

Welzijn inkomen en armoede

Welzijn inkomen en armoede Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 10 oktober 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Welzijn inkomen en armoede Samenvatting gemiddeld inkomen per Kempenaar 16.423/jaar (2010) iets lager

Nadere informatie

Armoedebeleidsplan Gent 2014-2020. Onze visie als regisseur armoedebestrijding

Armoedebeleidsplan Gent 2014-2020. Onze visie als regisseur armoedebestrijding Armoedebeleidsplan Gent 2014-2020 Onze visie als regisseur armoedebestrijding 1 Inhoudstafel 1 Armoedebestrijding binnen het Gents welzijnsbeleid... 3 2 Wat is armoede?... 5 2.1 Financiële armoede... 5

Nadere informatie

1. Grootste groep gezinnen gaat er op vooruit

1. Grootste groep gezinnen gaat er op vooruit Wat zegt sp.a over de kinderbijslag De kinderbijslag wordt straks een Vlaamse bevoegdheid. We willen een sterk vereenvoudigd systeem van kinderbijslag waarbij elk kind hetzelfde bedrag krijgt, onafhankelijk

Nadere informatie

Voorontwerp van decreet houdende de organisatie van preventieve gezinsondersteuning DE VLAAMSE REGERING,

Voorontwerp van decreet houdende de organisatie van preventieve gezinsondersteuning DE VLAAMSE REGERING, Voorontwerp van decreet houdende de organisatie van preventieve gezinsondersteuning DE VLAAMSE REGERING, Op voorstel van de Vlaamse minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin; Na beraadslaging, BESLUIT:

Nadere informatie

Figure 1 logo vrouwenraad. De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang

Figure 1 logo vrouwenraad. De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang Figure 1 logo vrouwenraad De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang INHOUDSTAFEL kinderopvang... 1 Een kaderdecreet kinderopvang... 2 Kwaliteitsvolle kinderopvang...

Nadere informatie

Kinderarmoedebestrijding. Senaat, 22 juni 2015. Frederic Vanhauwaert, algemeen coördinator Netwerk tegen Armoede

Kinderarmoedebestrijding. Senaat, 22 juni 2015. Frederic Vanhauwaert, algemeen coördinator Netwerk tegen Armoede Kinderarmoedebestrijding Senaat, 22 juni 2015 Frederic Vanhauwaert, algemeen coördinator Netwerk tegen Armoede Kinderarmoedebestrijding 1. Voorstelling 2. Algemeen 3. Welke maatregelen zijn er nodig? 4.

Nadere informatie

Sociale ongelijkheid in participatie en kansengroepen

Sociale ongelijkheid in participatie en kansengroepen Sociale ongelijkheid in participatie en kansengroepen Overzicht sessie sociale ongelijkheid en kansengroepen Definitie van kansengroepen Onderzoeksmethoden Participatiesurvey: kansengroepen worden moeilijk

Nadere informatie

Figuur 1: logo Vrouwenraad BELEIDSNOTA ARMOEDEBESTRIJDING

Figuur 1: logo Vrouwenraad BELEIDSNOTA ARMOEDEBESTRIJDING Figuur 1: logo Vrouwenraad BELEIDSNOTA ARMOEDEBESTRIJDING 2014-2019 [Beleidsnota Armoedebestrijding 2014-2019. Gewikt en gewogen Enkele aandachtspunten voor het Vlaamse Armoedebeleid november 2014 INHOUDSTAFEL

Nadere informatie

Symposium Kindcentra 2020

Symposium Kindcentra 2020 Symposium Kindcentra 22 s-gravenhage, 9 Oktober 215 Willem Adema, D.Phil Senior Economist, OECD Social Policy Division Cognitieve ontwikkeling van kinderen Ondersteunen van arbeidsparticipatie van ouders

Nadere informatie

In het hart van complexiteit werkt eenvoud

In het hart van complexiteit werkt eenvoud In het hart van complexiteit werkt eenvoud De Sloep als een empowerende werkplaats in een superdiverse wereld Bea Van Robaeys Inleiding Een perspectief op complexiteit Superdiversiteit (Vertovec, 2007)

Nadere informatie

21/06/2016 GEZINNEN MET EEN BEPERKT INKOMEN TEKENEN MEE HET BELEID UIT WORKSHOP MAAR EERST: CEBUD

21/06/2016 GEZINNEN MET EEN BEPERKT INKOMEN TEKENEN MEE HET BELEID UIT WORKSHOP MAAR EERST: CEBUD GEZINNEN MET EEN BEPERKT INKOMEN TEKENEN MEE HET BELEID UIT Tinne Mertens en Nele Peeters CEBUD - Thomas More 1 WORKSHOP Belang van participatie Waarom gezinnen met een beperkt inkomen het beleid mee uittekenen

Nadere informatie

Gezinnen ondersteunen op vlak van gezondheid, ontwikkeling en opvoeding van kind(eren) sociale, informele netwerken rondom gezinnen bevorderen en ondersteunen Preventie: problemen (gezondheid, ontwikkeling,

Nadere informatie