rijkswaterstaat Samenwerkingsverband AWO/OWO WEGONTWERP EN AUTOMATISERING APPARATUUR PROGRAMMATUUR OPLEIDING KOSTEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "rijkswaterstaat Samenwerkingsverband AWO/OWO WEGONTWERP EN AUTOMATISERING APPARATUUR PROGRAMMATUUR OPLEIDING KOSTEN"

Transcriptie

1 ministerie van verkeer en waterstaat rijkswaterstaat Samenwerkingsverband AWO/OWO WEGONTWERP EN AUTOMATISERING APPARATUUR PROGRAMMATUUR OPLEIDING ORGANISATIE KOSTEN Handreiking bi het opstellen van een apparatuur- en programmatuurplan voor Wegontwerp (1989) u B5?-l tvj AWO/OWOKERN 17D3 BWXX-N

2

3 Gs>^a\ Handreiking bij het opstellen van een apparatuur- en progranimatuurplan voor Wegontwerp (periode ) In op dracht van Opgesteld door : AWO/OWO BELEID. : D.J.H. Everaars (dir. Bruggen/WO) D.C. Bleeker (DIV) Met bijdragen en commentaren van medewerkers van:. dir. Utrecht. dir. Noord-Brabant. dir. Zuid-Holland. dir. Noord-Holland. dir. Limburg. DIV. BSW/AW. dir. Bruggen/WO Apeldoorn/Rijswijk 1 juli 1989 reg.nrs: AWO/OWOKERN 17D3 BWXX-N

4 INHOUDSOPGAVE Voorwoord Samenvatting l. Inleiding 1.1 Probleemstelling 1.2 Doel 1.3 Doelgroep 1.4 RWS-bel e ld 2. Wat betekent werken met de huidige faciliteiten Algemeen Wegontwerp WEGEN Kenmerken t» J Ct Het gebruik * 0 «3 De apparatuur Opleidingen b O O * Kosten Organisatie MOSS en IGMOSS Kenmerken Het gebruik De apparatuur Opleidingen Kosten Organisatie WEGEN en (IG)MOSS in combinatie WEGCAD o De werkplek Baten (tekenen) Algemeen Gebruik en Organisatie De apparatuur Opleidingen Kosten Gebruikersgroep Algemeen Modelvorming en -wijziging met IGMOSS t.o.v. WEGEN en MOSS Tekenen met IGMOSS t.o.v. WEGEN en MOSS Tekenen met WEGCAD t.o.v. WEGEN en MOSS Tekenen met WEGCAD t.o.v. tekenen met IGMOSS Overige baten WEGEN met WEGCAD of IGMOSS Blz

5 3. Bruikbare geautomatiseerde faciliteiten voor het 2 5 wegontwerp en het gebruik daarvan, per 1 juni Algemeen Beschikbare apparatuur en programmatuur Gegevensoverdracht Tussen de computersystemen Tussen de programma's Gebruik binnen RWS en provinciale diensten WEGEN MOSS en IGMOSS AutoCAD Algemene ontwikkelingen,wensen en RWS-beleid Algemeen Algemene automatiserings-ontwikkelingen RWS-ervaringen, wensen en ideëen De groei van de wegontwerppakketten WEGEN naar interaktief grafisch WEGEN WEGCAD IGSVORMGEVER Ontwikkelingen van IGMOSS Produktmodellering Algemene kanttekeningen Behoeften Funktionaliteit programmatuur Invoering Persol/opleiding Kosten Communicatie/gegevensuitwisseling Uitbesteding Ontwikkelingen programmatuur en apparatuur Conclusies en aanbevelingen 3 7 BIJLAGEN: Bijlage 1 Geraadpleegde documentatie 38! Bijlage 2 Wegontwerpprogrammatuur bij RWS en Provinciale 39 Diensten Bijlage 3 Nadere specificatie apparatuur met programmatuur 4 0 Bijlage 4 Checklist voor invoering van systemen 42 Bijlage 5 Opleidingen en kosten 44 Bijlage 6 Configuraties en kosten 4 9 Bijlage 7 Kenmerken en waardering WEGEN, MOSS en IGMOSS 52 Bijlage 8 Voorbeelden van een netwerkconfiguratie 53

6 Handreiking 1 1 iuli 1989 VOORWOORD hoofd Over dit onderwerp is ook een beleidsversie verschenen (op lijnen met de reg.nrs. AWO/OWOBELEID 09D3 / BWXX-N De primair voor RWS bedoelde notities zijn tot stand gekomen in nauwe samenwerking tussen de directie Bruggen/WegOntwerp (BR/WO) en de dienst Informatieverwerking (DIV). Hierbij is dankbaar gebruik gemaakt van ervaringen, informatie, commentaar van Bouwspeurwerk/Automatisering Wegontwerp (BSW/AW) en de regionale directies Utrecht, Noord-Brabant, Zuid-Holland, Noord-Holland, Limburg. ^. Specialistische kennis en praktische ervaring in het wegontwerp ' en toepassing van automatisering van alle medewerkers aan deze notitie zijn zo veel mogelijx omgevormd tot praktische informatie. Met behulp hiervan kunnen diensten binnen RWS maar ook de provinciale diensten, die werkzaam zijn op het terrein van het wegontwerp, keuzes maken voor verdere invoering van automatisering. Daarbij zijn de consequenties ervan enigszins te overzien m.b.t financiën, tijdsduur van invoering, organisatie-, werkwijze- en functieveranderingen. Deze handreiking geeft een beeld van de huidige beschikbare automatiserings-hulpmiddelen en faciliteiten voor het wegontwerp met als peildatum 1 juni Daarnaast verschaft het inzicht in de ontwikkelingen op korte termijn. Met deze;handreiking 1989 is zo veel mogelijk een doorzicht gegeven voor de komende drie ar (1989 t/m 1991). Het is de bedoeling om arlijks omstreeks juni deze handreiking te aktualiseren. De AWO/OWO BELEIDSGROEP (de vertegenwoordigers van de regiocomités voor het wegontwerp), als opdrachtgever voor deze notitie, hecht grote waarde aan het verschaffen van aktuele, praktische en juiste informatie aan alle betrokken diensten. De groei, maar ook de kans op- wildgroei van de automatisering kan zo beter beheerst worden. Deze informatie kan bijdragen aan het doelgerichte en doelmatige wijze omgaan met mensen en middelen binnen de afzonderlijke diensten en dus de hele Rijkswaterstaat, c.q. bijdragen tot éénduidigheid van Rijkswaterstaat als geheel. Ook de provinciale diensten kunnen hier naar behoefte hun voordeel mee doen. *) Onder 'wegontwerp' moet worden verstaan: Het vormgeven en het reken- en tekenproces in de verschillende fasen bij het tot stand komen en het in stand houden van een weg (tracé-studie, algemeen plan, definitief plan, besteksvoorbereiding, uitvoering en onderhoud).

7 Handreiking 2 l juli 1989 SAMENVATTING Probleemstelling/ doel en RWS-beleid Iedere dienst moet goed vaststellen welke (toekomstige) hulpmiddelen nodig zijn in samenhang met mensen/middelen, produkt/- prestatie, kosten/baten) bij de taakuitoefening. De notitie is opgesteld om alle diensten die betrokken zijn bij het wegontwerp informatie te verschaffen omtrent huidige programmatuur en apparatuur en toepassingsmogelijkheden. Daarbij wordt ook inzicht gegeven in de lopende ontwikkelingen. Tevens is aangegeven welke de consequenties zijn bij invoering van nieuwe programmatuur en apparatuur. Met als referentie, het RWS-beleid rondom het wegontwerp en de automatisering, kunnen (meerrenplannen) gemaakt worden. Huidige RWS-beleidskeuzen zijn: gebruik van WEGEN én/of (IG)MOSS, WEGEN-pakket verder ontwikkelen, standaardiseren op gegevensuitwisseling mogelijk maken, UNIX als besturingssysteem op werkstations óók voor het wegontwerp. Dit is in hoofdstuk 1 uiteengezet. Opzet hoofdrapport Met als vertrekpunt het vakgebied zijn in hoofdstuk 2 de programma's WEGEN, MOSS, IGMOSS en de PC-tekenapplicatie WEGCAD aan de orde gesteld. Hierbij is ingegaan op kenmerken, het gebruik, de te gebruiken apparatuur, de opleidingen, de aanschaf en/of gebruikskosten en de invloed op de organisatie. De baten voor de organisatie vormen de afsluiting van hoofdstuk 2. Hoofdstuk 3 laat zien welke computersystemen en programmatuur voor het wegontwerp beschikbaar zijn en welke diensten deze hulpmiddelen gebruiken. In hoofdstuk 4 staan enkele algemene automatiseringsontwikkelingen en gebruikerswensen vermeld. Hoofdstuk 5 gaat in op de ontwikkelingen in AWO/OWO-verband van het WEGEN-pakket en de voorgenomen IGMOSS-ontwikkelingen door het MOSS-consortium. Tot slot is produktmodellering aan de orde gesteld. Het rapport wordt afgesloten met kanttekeningen, conclusies en aanbevelingen. Bijlagen geven detailinformatie. Wegontwerp Een primair kenmerk bij het wegontwerpen is vormgeven, het op inventieve en interaktieve wijze omgaan met vormen om tot een juiste oplossing te komen. Daarna(ast) moet de ontwikkelde vorm worden vastgelegd of doorgerekend voor effectbepaling, besluitvorming en voor de uitvoering. Hierbij is het tekenen van belang voor het weergeven van het ontwerp als tussen- en eindprodukt. Deze kenmerken stellen aparte eisen aan mensen, programmatuur en apparatuur. Functionaliteit Met name voor het rekenen en tekenen zijn de pakketten WEGEN,

8 Handreiking 3 1 iuli 1989 MOSS en IGMOSS in gebruik. WEGEN is zojuist uitgebreid met goede tekenmogelijkneden op de PC (WEGCAD inclusief AutoCAD). Ook is het met deze tekenapplicatie WEGCAD mogelijk om vanuit MOSS situatietekeningen te maken, weliswaar in zeer beperkte vorm. IGMOSS, de interactief grafische versie van MOSS op een werkstation, heeft extra faciliteiten t.o.v. MOSS, zoals interactief-grafisch model wijzigen op het scherm en betere tekenmogelijkneden. De drie pakketten hebben hun specifieke kenmerken, maar ook duidelijke overeenkomsten. Ze hebben sterke en zwakke punten, maar voor wat betreft functionaliteit ontlopen ze elkaar niét veel. Zowel MOSS, IGMOSS als WEGEN is geschikt om voor alle vormen van wegontwerp te gebruiken. WEGEN bestaat uit een verzameling programmamodulen. MOSS en IGMOSS zijn een totaalsysteem. Naast een beschrijving van het werken met de pakketten, zijn ze in schema onderling vergelijkbaar gemaakt. Een combinatie van het gebruik van WEGEN én MOSS of IGMOSS binnen één dienst is in principe mogelijk, maar kost meer en vergt meer inspanningen dan het beheersen één pakket. Schat de waarde van een in gebruik zijnd pakket goed in, vóór er naar een ander pakket overgestapt wordt. Een uitwisseling tussen WEGEN en MOSS is met hét pakket WEGMOS zeker gesteld. Belangrijk in het waarde-oordeel is de leertijd, gebruikersdrempel, gebruikersvriendelijkheid, aanschafkosten, opleidingstijd en -kosten. Tevens is van belang via welke apparatuur de pakketten te gebruiken zijn. Kosten Aanschafkosten van configuraties variëren vanaf circa f voor een PC-WEGENconfiguratie tot f voor één IGMOSS- SUN-configuratie. Inwerktijd voor programmatuur en apparatuur varieert resp. van circa 1 maand tot ruim een half ar. Opleidingskosten variëren van circa f tot f per persoon. De investeringen (aanschaf, onderhoud, opleidingen, inwerktijd) voor IGMOSS op een werkstation liggen circa een factor vijf hoger dan bij WEGEN met WEGCAD op een PC. Invloeden op de organisatie bij invoering van nieuwe hulpmiddelen zijn o.m. veranderende werkwijzes, om- en bijscholing voor persol van diverse niveau's, nieuwe werkplekken en toenemende beheersactiviteiten. Baten De baten zijn moeilijk kwantificeerbaar en zullen voor iedere dienst verschillend zijn. Dit is o.m. afhankelijk van huidige werkwijze, de grootte en complexiteit van projecten. Met IGMOSS is voordeel te halen in doorlooptijd van het ontwerp als gevolg van de interactiviteit en de tekenmogelijkheden. Dit tijdsvoordeel wordt deels gebruikt voor het berekenen van meer alternatieven (kwalitatief voordeel). Gemiddeld lijkt 25% tijdswinst haalbaar t.o.v. het rekenen en tekenen met MOSS op het mainframe (Ervaring directie Utrecht en Limburg ca. 20%, directie Zuid Holland ca. 35%). Experimentele ervaring met WEGEN en WEGCAD wijst in de richting

9 Handreiking 4 1 juli 1989 van meer dan 50% versnelling van tekeningproduktie t.o.v. traditionele methoden met beperkte tekenfaciliteiten binnen WEGEN en MOSS en handmatig tekenen. De kwaliteit van de eindprodukten (tekeningen) blijft daarbij constant en hoog. Nevenvoordelen van de grafische mogelijkheden, bij zowel IGMOSS als WEGEN met WEGCAD, zijn vergroting van de werkmotivatie en de prikkel tot innoverende gebruikstoepassingen. Decentraal computergebruik Er is in z'n algemeenheid een duidelijke verschuiving waarmbaar van centraal mainframe-gebruik (Sperry U1100) naar decentrale werkstations en PC-gebruik op de werkplek. Dit geldt ook bij het wegontwerp. WEGEN is grotendeels ook op de PC beschikbaar, inclusief de tekenapplicatie WEGCAD. De beschikbaarheid van WEGEN op werkstations is een optie voor de korte termijn (circa 1 ar). Naast MOSS op de Mainframe is IGMOSS op een mini en op werkstations beschikbaar. Het gevolg van decentralisatie is een verschuiving van activiteiten naar decentrale werkstations en PC's, meer interactief grafisch werken, complete standaard tekenpakketten (zoals AutoCAD), de opkomst van netwerken en standaardisatie. Deze ontwikkelingen vinden de komende ren ook bij het wegontwerp plaats, waarbij gebruikersvriendelijkheid hoog genoteerd staat. Ook wordt duidelijk rekening gehouden met uitbesteding van wegontwerpaktiviteiten. T.g.v. meer decentraal gebruik nemen de beheeractiviteiten (ook buiten de AIV's) toe. Het gebruik door RWS en provinciale diensten De meeste regionale directies en specialistische diensten gebruiken WEGEN op de mainframe en/of op de PC, evenals een paar provinciale diensten. MOSS op de mainframe wordt in meer of mindere mate door negen RD's en door dir. Bruggen gebruikt. Drie RWS-diensten en de provinciale diensten gebruiken MOSS niet. De directies Zuid-Holland, Utrecht, Limburg, Noord-Holland en Bruggen/WO hebben IGMOSS op Mini(Z-H) of werkstations operatiol of zijn met invoering bezig. De overige directies hebben de overschakeling van WEGEN of MOSS naar IGMOSS in overweging, of zijn het niet van plan. Ontwikkelingen De ontwikkeling van WEGEN richt zich enerzijds op gebruikersvriendelijke tekenfaciliteiten op de PC en later ook op het werkstation (project PCCAD). Anderzijds wordt gericht op interactief grafisch vormgevend ontwerpen (1 fase) en op een nieuwe datastructuur Xoor het vasthouden van functies en relaties in het wegmodel (2 fase). Dit zijn ontbrekende schakels bij computergesteund wegontwerp. Het project IGSVORMGEVER richt zich op de oplossing/realisatie van de ontbrekende schakels. Het MOSS-consortium van IGMOSS ontwikkelt de interaktieve grafische- en tekenmogelijkneden verder, op basis van de huidige datastuktuur. Tevens wordt er gewerkt aan een koppeling tussen

10 Handreiking, 5 1 iuli 1989 (IG)MOSS en AutoCAD voor de uitbreiding van de tekenmogelijkneden. MOSS op de mainframe wordt niet verder ontwikkeld. De projectgroep produktmodellering richt zich op standaardisatie van gegevensuitwisseling van het basiswegmodel (ISO/STEP, internationale standaard). Kanttekeningen Tot slot is een aantal algemene kanttekeningen geplaatst t.a.v. behoeften, functionaliteit, invoering, persol en opleiding, kosten, baten, communicatie en gegevensuitwisseling en uitbesteding. Hierdoor wordt een goede gegevensuitwisseling mogelijk met andere dan bij RWS ingebruikzijnde programma-pakketten (ingenieurs bureau's). Conclusies en aanbevelingen In de conclusies zijn de te nemen stappen verwoord om tot goede keuzes te komen. Ook is aangegeven welke consequenties daaraan verbonden zijn en welke voorwaarden gelden. - Als bij een dienst de grootste behoefte ligt bij tekenapplicaties, dan is het te overwegen om vanuit de WEGEN-situatie op de WEGCAD-applicatie te richten (PC-toepassing). Vanuit de MOSS-situatie kan men zich het beste richten op een nog door het MOSS-consortium te bouwen tekenapplicatie (MOSS naar AutoCAD) of op IGMOSS. - De combinatie WEGEN met WEGCAD (incl. AutoCAD) en IGMOSS zijn geen volledig gelijkwaardige alternatieven. Met beide oplossingen apart kunnen alle noodzakelijke ontwerp- en hoeveelhedenberekeningen en het tekenwerk geautomatiseerd worden uitgevoerd. De tekenfaciliteiten van WEGEN met WEGCAD (incl. AutoCAD) bieden beduidend meer mogelijkheden om complete afgewerkte tekeningen te maken. - De kosten, bij aanschaf, onderhoud en opleidingen, evenals de inwerktijd van IGMOSS op een werkstation liggen circa een factor vijf hoger dan die bij WEGEN met WEGCAD (incl. Auto CAD) op een PC. Advies Naast deze handreiking blijft het noodzakelijk om gerichte aanvullende adviezen te krijgen van o.a de dienst Informatieverwerking, Bruggen/WO, BSW/AW, dir. Utrecht en dir. Zuid-Holland voor het opstellen en realiseren van plannen.

11 Handreiking 6 1 juli INLEIDING l.l Probleemstelling Elke dienst moet plannen maken om zijn taken in een goed lopende prganisatie uit te kunnen voeren met de beschikbare mensen, de benodigde en geschikte hulpmiddelen en de daarbij vereiste financiën. Kortom er moet evenwicht zijn tussen produkt/prestatie en kosten/baten. Om dit op verantwoorde wijze voor het wegontwerp te kunnen doen moet een dienst voldoende inzicht hebben in de:. omvang van het werk/taak,. doorlooptijd van het werk,. kwaliteit/kwantiteit van het persol,. de beschikbare hulpmiddelen (programmatuur, apparatuur, mogelijkheden en beperkingen),. lopende ontwikkelingen,. behoefte aan invoering van nieuwe hulpmiddelen,. beschikbaar gestelde financiën,. invloed van de veranderingen op de organisatie,. noodzakelijke opleidingen. Nieuwe automatiseringsgereedschappen worden momenteel ingevoerd, of er worden plannen voor gemaakt. Over het waarom en de gevolgen van invoering, blijkt bij de meeste RWS- en Provinciale diensten niet voldoende inzicht te bestaan. Toch moet elke dienst weten welke middelen (mensen, gereedschappen, financiën) aangewend moeten worden om binnen de gestelde tijd het (wegontwerp)produkt te realiseren tegen verantwoorde kosten. Binnen RWS zijn drie situaties te beschouwen waar keuzes gemaakt gaan worden voor eventuele veranderingen. Deze zijn: 1. : van WEGEN-gebruik naar WEGEN en WEGCAD 2^ van WEGEN-gebruik naar IGMOSS-gebruik 3. van MOSS-gebruik naar IGMOSS-gebruik 1.2 Doel Deze notitie heeft een drieledig doel: 1. Het geven van informatie over de huidige apparatuur en programmatuur rond het wegontwerp. 2. Het bieden van inzicht in de lopende en voorziene ontwikkelingen voor de komende drie ar op basis van het RWS-beleid. 3. Duidelijkheid geven over de huidige toepassingsmogelijkheden, de consequenties van nieuwe keuzes en de aandachtspunten bij invoering, zoals nut, financiën, tijdsduur van invoering, opleidingen, werkwijzen en functieveranderingen.

12 Handre ikj.no 7 1 iuli 1989 *************************************************************** Deze notitie is geen recept, maar een handreiking bij het opstellen van apparatuur- en programmatuurplannen voor een organisatie (-onderdeel). Elke dienst zal zelf keuzes moeten maken binnen het overkoepelend (RWS-)beleid, waarbij aanvullende gerichte advisering nodig blijft. *************************************************************** 1.3 Doelgroep 1. Directieteam-niveau, om beleidskeuzes te kunnen maken, (informatie op hoofdlijnen). 2. Afdelings- en onderafdelingshoofden in relatie tot het wegontwerp c.q. automatisering, om beleidskeuzes te kunnen voorbereiden, uit te werken en te onderbouwen. 1.4 RWS-beleid In het afgelopen ar (1988/1989) heeft de RWS m.b.t. het wegontwerp onder meer voor de volgende beleidslijnen gekozen: - Voor minimaal drie ar is besloten, om met WEGEN én MOSS te blijven werken. Dé diensten blijven zelf verantwoordelijk voor de keuze uit deze pakketten. Andere wegontwerp-programmatuur is vooralsnog niet aan de orde. - Er is gekozen om WEGEN verder te ontwikkelen. Primair tekenfaciliteiten realiseren binnen project PC-CAD. Daarnaast wordt binnen het project IGS-VORMGEVER gewerkt aan interactief grafisch vormgeven, een nieuwe gegevensstructuur gericht op PC- en werkstation-gebruik. Dé algemene RWS-beleidskeuze tot invoering van het besturingssysteem UNIX op werkstations geldt ook voor het wegontwerp. - Bij uitbesteding van wegontwerpactiviteiten zal niet het ge- - bruik van een bepaald programma-pakket worden voorgeschreven, maar zullen eisen worden gesteld aan de gegevensstructuur en de mogelijkheid tot gegevensuitwisseling. (Resultaten van de projecten "Computergebruik bij uitbesteding" UITBECOM medio'89 en "produktmodellering" eind '89.).

13 Handreiking 8 l iuli WAT BETEKENT WERKEN MET DE HUIDIGE FACILITEITEN 2.1 Algemeen Als men geautomatiseerde hulpmiddelen (programmatuur en apparatuur) met de bijbehorende faciliteiten gaat gebruiken - (computergesteund ontwerpen) -, is het logisch zich af te vragen waarom deze hulpmiddelen te hantereren bij het wegontwerp en wat er mee bereikt kan worden. Op welke momenten in het ontwerpproces zijn juist die hulpmiddelen te gebruiken? Daarbij kan de vraag gesteld worden wie en in welke mate ermee moeten omgaan. De slotvraag is dan wat er dan allemaal geregeld moet zijn om het te realiseren. Dit hoofdstuk geeft handreikingen voor het beantwoorden van de bovenvermelde vragen. Iedere dienst zelf antwoorden moeten vinden voor de eigen specifieke situatie. In z'n algemeenheid geldt dat iemand met feeling en motivatie voor de automatisering en met wegontwerpkennis, een goed programma-gebruiker is of kan worden. Het opleidingsniveau speelt dan niet zo'n grote rol meer. Wel dienen deze kennis en vaardigheden in de functiebeschrijvingen, -eisen en functiewaarderingen tot uitdrukking te komen. Bij projectgroepsamenstellingen moet hier aandacht aan worden gegeven. 2.2 Wegontwerp Wat wegontwerpen is en hoe je dat doet of zou moeten/willen doen mag als redelijk bekend verondersteld worden. Dit is in diverse stukken beschreven [1][2][3]. Toch een paar kenmerken van het wegontwerp : Wegontwerpen is primair vormgeven. Dit betekent o.m. op een interactieve wijze 'spelen' met vormen op een iteratieve wijze (vormgeven, effect bepalen, waarderen, beslissen etc.) om tot een goede oplossing te komen. Daarnaast moet het ontwerp worden doorgerekend (vastleggen), zodat gedetailleerde effecten als o.a. ruimtegebruik en grondverzet kunnen worden bepaald. Op basis hiervan kan verder beslist en uitgevoerd worden. Tevens moeten diverse gegevens en relaties daartussen, vastgelegd worden. Deze gegevens moeten overdraagbaar zijn naar vervolg- of parallele processen. Het model wordt vastgelegd. De tekening is de visualisatie van het ontwerp. Het laat zien wat en hoe het gemaakt moet worden. In dit kenmerkende proces kunnen de automatiseringshulpmiddelen bijdragen tot een kwaliteitsverbetering en versnelling van ontwerp-activiteiten, informatievoorziening en effectbepaling. Dit alles draagt daarmee bij aan een beter eindprodukt. Hierin hebben deze kenmerken, activiteiten hun eigen karakter. Dit stelt aparte eisen aan mensen, programmatuur en apparatuur.

14 Handreiking 9 l juli 1989 ^Ti horizontul Modelvorming n^ verticaal L_ dwarsprofiel Invoer en uitvoer van gegevens öi de modelvorming topografie numeriek DIGITAAL terrein + weg MOOEL / uitvoer \ weggebonden objecten grafieën fig 1. Modelvorming In de vqldende paragrafen staat te lezen wat het werken met WE GEN, IGMOSS en AutoCAD in het proces van wegontwerpen betekent. Een antwoord kan gevonden worden op vragen als: - Kan WEGEN of MOSS mijn ontwerpproblemen aan? - Wat bieden MOSS en IGMOSS voor aanvullende mogelijkheden? - Wat zijn de voor- en nadelen bij het werken met meer pakketten tegelijk? - Wat is de toegevoegde waarde van een 2D-CAD-tekenpakket bij WEGEN, MOSS en IGMOSS? - Wat zijn de gevolgen van het (gaan) werken met deze faciliteiten met oog op de kosten, de organisatie en opleidingen? WEGEN rakenen deelprogramma'! WEGMOS : ultwleeellng (IG)MOSS rekenen (Interactief grafieën wijzigen) deelpre gramma'a Ind.AutoCAO Interactlaf takenen.uitgebreide faciliteiten fig 2. Huidige faciliteiten

15 Handreiking, 10 1 juli WEGEN Kenmerken In het schema op de volgende bladzijde staan de meest relevante kenmerken van het WEGEN-pakket. Bijlage 7 geeft een totaal overzicht van kenmerken en waardering van WEGEN, MOSS en IGMOSS voor onderlinge vergelijking Het gebruik Het WEGEN-pakket is simpel. Het is stap voor stap te leren. Na 2 a 3 dagen heeft de gemiddelde gebruiker de basis te pakken. In 2 a 3 weken is een groot deel van WEGEN incl. DWAPRO, met wat begeleiding van collega's te leren (dit zijn ervaringen met nieuwe mensen en praktikanten). De inwerktijd moet vrijgemaakt worden, het liefst binnen de projecten. Alternatieven voor alignementen zijn snel door te rekenen. Hoe vaardig men met vervolgprogramma's omgaat, hangt af van de gebruiksfrequentie en het niveau. Het WEGEN-pakket is een verzameling 'losse' programma's. De datastructuur geldt in de meeste gevallen per programma en is voor de gebruiker niet eenduidig (eigen programmabestanden). Het resultaat van het ene programma vormt veelal met wat aanpassingen de invoer voor het volgende programma. Het samenvoegen en aansluiten van modellen kost relatief veel moeite. Ook het manipuleren met verkantingsovergangen, wentelassen in combinatie met in-en uitvoegstroken, gaat moeizaam. De gebruiksdrempel is laag en de doordringingsgraad in de organisatie is hoog. Na een periode van niet 'met-wegenwerken', is de draad snel weer opgepakt. De toepassing van het WEGEN-pakket heeft geen relatie met de omvang of complexiteit van het ontwerpwerk. Irr de fase 'Algemeen Plan' (haalbaarheid en hoofdvorm bepalen van diverse varianten) is het WEGEN-pakket goed te gebruiken. Het terreinmodel is alleen in de vorm van maaiveldprofielen loodrecht op de horizontale as te gebruiken. De Meetkundige Dienst of de gebruiker zelf kan een terreinmodel dat in strings is gemeten (MOSS-model) vrij eenvoudig omzetten naar een terreinmodel in de vorm van maaiveldprofielen t.b.v. verdere verwerking met het WEGEN-pakket. Bij de introductie van WEGMOS (uitwisseling ontwerpgegevens tussen WEGEN en MOSS) is hiervoor een procedure uitgereikt. Bij een nadere uitwerking en vastlegging in de fase 'Definitief Plan' kan het wegmodel goed met WEGEN opgezet (HORAL, VERAL, DWAPRO) en met PERSPEC worden beoordeeld. Verdere uitwerking van het vastgelegde model (modelmanipulatie) gaat moeizamer. Het tekenen van de resultaten m.b.v. het mainframe (voor nadere toelichting op computersystemen, zie Hoofdstuk 4) is nogal arbeidsintensief en de presentatie is beperkt tot Tektronix beeldscherm en plotter. Samengestelde tekeningen maken is nauwelijks rendabel. Het tekenen van resultaten op de PC kan inmiddels ook m.b.v.

16 Handreiking _JJ 1 juli 1989 een testversie van de tekenapplicatie WEGCAD (zie par. 2.6). Zie schema 1 voor de meest belangrijke kenmerken. KENMERKEN SXSSSS383 1 Beschikbaarheid Mainframe Mini Werkstation 2 Programma-opbouw 3 Programma-structuur 4 Leerproces 5 Investering in opleidingen K leertijd 6 Conversatietaai 7 Terreinmodel 8 Vormgevende mogelijkheden 9 Reken mogelijkheden 10 Tekenipogeli Jkheden Mainframe Mini Werkstation 11 Interactief grafisch model verwerking 12 Interactief grafische bewerken tekenen 13 Effekten van wijzigingen in horizontale of verticale as WEGEN+UEGCAD, komt losse modules voor gebruiker niet éénduidig snel, deel voor deel < 1 maand Nederlands as-afhankelijk maaiveldprof. ia, moeizaam komt Totaal model wijzigt mee 14 Funktie-kenmerken aan modelgegevens 15 Modelberekeningen 16 Specifieke toepassingen : Perspectief, zicntbereken1ngen+tekenen Gel uidderekeningenftekenen Reconstructie modules Hoogtelijnen Oppervlafcteberekeningen.. Moaelsmjding en doorsnijding Grondverzetberekeningen Waterbezwaar 17 Bouwen van macro's / objekten per wegas zeer uitgebreid a (alleen veryarding),tbv Perspec 1a,mbv, Autocad tbv tekenwerk 18 Projekthuishouding, inspanning 19 Aanschafkosten WEGEN Aanschafkosten AutoCAD 20 Rekenkosten Mainframe beperkt niets tot gering (provincies, huur tbv ca. f ,- wel voor provincie RWS, geen na priy. DIV nog onbekend 21 Kosten één werkconfiguratie incl. printer/plotter programmatuur (globaal) Werkplek (totaal) Programmatuur cl: ï:»;: schema 1. Kenmerken WEGEN en WEGCAD

17 Handreiking juli De apparatuur Sinds 1964 tot heden wordt het WEGEN-pakket het meest frequent gebruikt op de mainframe. Hierop zijn alle programma's beschikbaar. Via terminalaansluitingen is de toegang goed. Het gebruik van het WEGEN-pakket op de PC maakt de toepassing in de organisatie zeer flexibel (moederorganisatie-dienstkring-op uitvoeringslocatie). In 1989 komt vrijwel het gehele WEGEN-pakket (zie bijlage 3) op de PC beschikbaar (in juli uitbreiding van 13 naar 16 programma's). Tevens komt WEGCAD vanaf september a.s. algemeen beschikbaar op de PC (minimaal AT Compact 2 vereist). De PC's zullen hierdoor verder tot de werkplek doordringen. Zowel de PC als het mainframe zijn voor de meeste gebruikers bekende systemen. Het WEGEN-pakket is ook op de mini beschikbaar (16 programma's, zie bijlage 3). plotter MODEM LH CONTROLLER Drlnter UTS 2000 UTS 20W fig 3. Werkplekconfiguratie aan mainframe 2 J2..4 Opleidingen Voor het aanleren van het WEGEN-pakket bestaat een uitgebreid voorlichtingspakket, dat in de loop de ren door VODOWE (Voorlichting en Documentatie Wegontwerpprogrammatuur) is ontwikkeld. Vanuit VODOWE of op verzoek van de diensten wordt centraal en soms bij de diensten, voorlichting gezorgd. (Voor nadere details, zie bijlage 5) Kosten De gebruikskosten van WEGEN op het mainframe worden aan de RWS momenteel nog niet doorberekend en zijn dus begrotingstechnisch niet merkbaar. Met de provincies worden de gebruikskosten van het mainframe verrekend. T.b.v. het gebruik van WEGEN op de PC bestaat een pakket-contract voor provinciale diensten. Na privatisering van de DIV zullen de gebruikskosten voor de RWS-diensten wél merkbaar worden. Onderhandelingen hierover tussen RWS en DIV zijn nog gaande in het kader van het zgn.

18 Handreiking iuli 1989 Wederzijds Verplichtingen-Contract. Bij dit alles staat de continuïteit van de dienstverlening voorop. De opleidingskosten bestaan momenteel grotendeels uit opleidings- /voorlichtingsuren van de deelnemers. De kosten van de zelfverzorgde cursussen worden door VODOWE niet in rekening gebracht. Na de privatisering DIV kan ook hierin verandering komen. De toekomstige kosten van de DIV-inzet daarbij zal op nog nader te bepalen wijze verrekend worden, (zie ook bijlage 5). De configuratiekosten bestaan uit aanschaf-, afschrijvings-, en exploitatiekosten van PC's, mini's en randapparatuur. Voor details zie bijlage Organisatie Het reeds lang ingevoerd en operatiol WEGEN-pakket grijpt organisatorisch niet zo diep in. Het relatief eenvoudige pakket is ook vrij eenvoudig in gebruik. Met als aandachtspunten voor de organisatie: - werkwijze waarin automatisering geïntegreerd is; - bestandshuishouding projecten; - bestandsbeheer; - up to date houden gebruikersdocumentatie; - probleemopvang, -oplossing of -melding; - ondersteuning; intern gebruikersoverleg, ervaringsuitwisseling; - koppeling van de PC en het mainframe (Sperry U1100). Waar tijdens de looptijd van een wegontwerpproject meer organisatieonderdelen (afdelingen, dienstkringen) gelijktijdig of achtereenvolgens aan het project zullen werken, is het van belaïig dat alle betrokkenen over dezelfde basiskennis, documentatie, afspraken ed. beschikken. Uitwisseling en overdracht van gegevens en resultaten blijkt in een aantal gevallen nog steeds moeizaam te verlopen. De grootste groep gebruikers bevinden zich op het MBO-niveau. Ook personen op HBO-niveau vormen een redelijke grote gebruikersgroep, m.n. voor de meer bijzondere problemen. De gebruikers met LBO-niveau vormen de kleinste groep. 2.4 MOSS: en IGMOSS Kenmerken Bij de RWS zijn momenteel twee versies van het MOSS-pakket operatiol, de zgn. 'Batch-versie'(=berekening op de achtergrond) en de 'IG-versie' (=directe interactief grafische verwerking achter een grafisch beeldscherm). De MOSS batch-versie (MOSS 5.4 / 6.3) draait op de centrale UllOO-computer (mainframe) en de IGMOSS-versie (MOSS 7.1 = de interactief grafische versie) ; draait op de VAX-minicomputer en op zelfstandige onder

19 Handreiking 14 1 juli 1989 UNIX werkende werkstations. Op dit moment is binnen RWS voor SUN-werkstations gekozen. Dit heeft te maken met het standaard UNIX-besturingssysteem, met de keuze van het tussen het MOSS-consortium voor een merkwerkstation en met de aanschafprijs van het werkstation. In het schema op de volgende bladzijde zijn de kenmerken van MOSS en IGMOSS opgenomen. Bijlage 7 geeft een totaal overzicht van kenmerken van WEGEN, MOSS en IGMOSS voor onderlinge vergelijking Gebruik Een drietal diensten gebruikt MOSS al vanaf de tachtiger ren op de U1100 naast het WEGEN-pakket. Bij deze diensten is een zekere MOSS-cultuur aanwezig, bij andere diensten moet dit nog groeien. Van de diensten met een typische MOSS-cultuur werkt de directie Zuid-Holland al intensief met IGMOSS, de directies Utrecht en Limburg hebben het IGMOSS-gebruik in gang gezet (zie ook par. 4.4). De faciliteiten binnen het MOSS-pakket zijn voor een groot deel gelijkwaardig aan die van het WEGEN-pakket. Het manipuleren met verkantingsovergangen, wentelassen in combinatie met in- en uitvoegstroken, gaat evenals bij WEGEN moeizaam. Het grote voordeel van MOSS is het gebruik kunnen maken van terreinmodellen die as-onafhankelijk zijn (breuklijnen en andere kenmerkende lijnen in het terrein). De confrontatie tussen ontwerpmodel en terreinmodel is in MOSS een veel gebruikte faciliteit. De tekenfaciliteiten zijn met name in de interaktieve versie (IGMOSS) sterk verbeterd. Het met MOSS omgaan wordt door diverse gebruikers verschillend ervaren. De ene gebruiker vindt het werken met MOSS prettig, de andere moeizaam. Het veelvuldig wijzigen van het model in de ontwerpfase 'Algemeen Plan', wordt door sommigen als lastig ervaren. Het manipuleren met modellen daarentegen gaat goed. Voor het nadere uitwerken en detailleren in de fase Definitief Plan leent (IG)MOSS zich goed. De hoeveelhedenbepaling met de 'MOSS-prisma'-methode is nog niet betrouwbaar. De betrouwbaar gebleken 'MD-prisma'-methode op de U1100 wordt voor hoeveelhedenbepaling gebruikt. Er wordt aan gewerkt om ook het gebruik van de MD-methode met IGMOSS mogelijk te maken. De onderdelen, INTERFACE (bepalen van de snijlijnen van twee modellen), SECTION (bepalen van profielen) en DRAW (tekenen) worden veel toegepast.

20 Handreik na 15 1 Juli 1989 KENMERKEN I153KSS8 1 Beschikbaarheid Mainframe Mi nj Werkstation 2 Programma-opbouw 3 Programma-structuur 4 Leerproces 5 Investering in opleidingen leertijd 6 Conversatietaai 7 Terreinmodel 8 Vormgevende mogeli j'kheden 9 Reken mogelijkheden 10 Tekenmogelijkheden Mainframe M Werkstation.' 11 Interactief grafisch model verwerking 12 Interactief grafische bewerken tekenen 13 Effekten van wijzigingen in horizontale of verticale as H Funktie-kenmerken aan model - gegevens 15 Modelberekeningen 16 Specifieke toepassingen : ierspectief.. t. 2ïcfitberekeningen+tekenen GeluiabereReningenftekenen Reconstructie modules Hoogte lijnen QpRervlakSfberekeningen... Moaelsnijding en doorsnijding Grondverzetberekeningen Uaterbezwaar 17 Bouwen van macro's / objekten 18 Projekthuishouding, inspanning 19 Aanschafkosten WEGEN Aanschafkosten AutoCAD 20 Rekenkosten Mainframe 21 Kosten één werkconfiguratie incl. printer/plotter programmatuur (globaal) (zie bijlage 6) Werkplek (totaal) Programmatuur MOSS (+WEGCAD) geïntegreerd éénduidig kost tijd totaalsysteem OKÉaWmnd Engels as:pnafhankelljk, strings n.v.t. Gêpêrfct WEGCAD Totaal model aanpassen, opnieuw relaties leggen en herberekenen meerdere assen beperkt. moeizaam mogelijk ioed, met RWS- Prisma-methode.tbv tekenwerk,... redelijk bouwea..-. macro-bibl 10-. tk aanwezig vergt veel organisatie en afspraken niets geen.... Roger dan btj Wegen.yoor Prov.diensten Na priy.div nog onbekend IGMOSS (+WEGCAD) geïntegreerd éénduidig kost tijd totaalsysteem ül!!ën d 5 n 6 b mnd Engels asipnafhankelijk, strings n.v.t. beperkt WEGCAD Totaal model aanpassen, opnieuw relaties leggen en herberekinen meerdere assen beperkt moeizaam mogelijk goed, met RWS- Prisma-methode.tbv tekenwe t k,.. redelijk bouwen,.,,. macrp-biblio: tk aanwezig vergt veel organisatie en afspraken hoog. elk.werkstation eigen licentie n.v.t. cij: 1»:. (nieuwe.11 cent 1 es worden in toekomst faktor 2 duurder) Schema 2. Kenmerken MOSS en IGMOSS

Procesmanagement. Hoe processen beschrijven. Algra Consult

Procesmanagement. Hoe processen beschrijven. Algra Consult Procesmanagement Hoe processen beschrijven Algra Consult Datum: juli 2009 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. ORGANISATIE VAN PROCESMANAGEMENT... 3 3. ASPECTEN BIJ HET INRICHTEN VAN PROCESMANAGEMENT...

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj BUSINESS CASE: Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum: LET OP: De bedragen in deze business case zijn schattingen op grond van de nu beschikbare kennis en feiten.

Nadere informatie

Werkwijze Cogo 2004. abcdefgh. Cogo publicatienr. 04-03. Ad Graafland Paul Schepers. 3 maart 2004. Rijkswaterstaat

Werkwijze Cogo 2004. abcdefgh. Cogo publicatienr. 04-03. Ad Graafland Paul Schepers. 3 maart 2004. Rijkswaterstaat Werkwijze 2004 publicatienr. 04-03 Ad Graafland Paul Schepers 3 maart 2004 abcdefgh Rijkswaterstaat Werkwijze 2/16 I Inleiding Verandering In 2003 is de organisatie van de ingrijpend veranderd. Twee belangrijke

Nadere informatie

Vergadering d.d. : 23 november 2011 Onderwerp. : Kaderstelling uitvoering werkzaamheden

Vergadering d.d. : 23 november 2011 Onderwerp. : Kaderstelling uitvoering werkzaamheden A L G E M E E N B E S T U U R Vergadering d.d. : 23 november 2011 Onderwerp : Kaderstelling uitvoering werkzaamheden Agendapunt: 16a KORTE SAMENVATTING: Naar aanleiding van een aantal investeringsvoorstellen

Nadere informatie

Checklist basisontwerp SDM II

Checklist basisontwerp SDM II Organisatie SYSQA B.V. Pagina 1 van 5 Checklist basisontwerp SDM II Documentatie. Zijn de uitgangspunten voor het basisontwerp Is een plan van aanpak Zijn er wijzigingen op het Software Quality Assurance

Nadere informatie

Strategisch Opleidingsbeleid

Strategisch Opleidingsbeleid Strategisch Opleidingsbeleid Achtergrondinformatie en tips om zelf aan de slag te gaan In deze handreiking vindt u de volgende onderwerpen: Wat is strategisch opleidingsbeleid? Hoe komt u tot strategisch

Nadere informatie

De Led2-lamp. gestandaardiseerd betrouwbaar economisch

De Led2-lamp. gestandaardiseerd betrouwbaar economisch De Led2-lamp gestandaardiseerd betrouwbaar economisch Na de eerste generatie ledlampen is er nu een tweede generatie op de markt: de Led2. Het is een gestandaardiseerde ledlamp die in principe overal toepasbaar

Nadere informatie

Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie

Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie Naast de mogelijkheden om uw programmatuur en gegevens bij Drie-O via Evy 2.0 in de cloud te hosten hebt u ook de mogelijkheid om uw ICT omgeving bij u

Nadere informatie

Leer- en Ontwikkelingsspel

Leer- en Ontwikkelingsspel SPEELWIJZE LEER- EN ONTWIKKELINGSSPEL - Bladzijde 1 / 13 SPEELWIJZE Leer- en Ontwikkelingsspel Leren en ontwikkelen spelen een belangrijke rol in onze samenleving. Veranderingen op allerlei gebied volgen

Nadere informatie

Taakcluster Operationeel support

Taakcluster Operationeel support Ideeën en plannen kunnen nog zo mooi zijn, uiteindelijk, aan het eind van de dag, telt alleen wat werkelijk is gedaan. Hoofdstuk 5 Taakcluster Operationeel support V1.1 / 01 september 2015 Hoofdstuk 5...

Nadere informatie

Aanbesteding Inkoop Ondersteunend Systeem en Inhuursysteem Demonstratie (Demo)

Aanbesteding Inkoop Ondersteunend Systeem en Inhuursysteem Demonstratie (Demo) Aanbesteding Inkoop Ondersteunend Systeem en Inhuursysteem Demonstratie (Demo) Februari 2016 Colofon Uitgave Datum Februari 2016 Versie definitief Aanbesteding Inkoop Ondersteunend Systeem en Inhuursysteem

Nadere informatie

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult Procesmanagement Waarom processen beschrijven Algra Consult Datum: 22 oktober 2009 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. WAAROM PROCESMANAGEMENT?... 3 3. WAAROM PROCESSEN BESCHRIJVEN?... 3 4. PROCESASPECTEN...

Nadere informatie

EMPLOYABILITY, CONTINUE ONTWIKKELING VAN MEDEWERKERS ÉN ORGANISATIE

EMPLOYABILITY, CONTINUE ONTWIKKELING VAN MEDEWERKERS ÉN ORGANISATIE EMPLOYABILITY, CONTINUE ONTWIKKELING VAN MEDEWERKERS ÉN ORGANISATIE HULPMIDDEL 4 HOE BEPAALT U HET EMPLOYABILITYGEHALTE VAN UW HUIDIGE ORGANISATIEBELEID EN PERSONEELSBELEID? 1 Dit hulpmiddel kunt u gebruiken

Nadere informatie

Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis. Eli de Vries

Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis. Eli de Vries Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis Eli de Vries Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar

Nadere informatie

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering Kanttekeningen bij de Begroting 2015 Paragraaf 4 Financiering Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Financieringsbehoefte = Schuldgroei... 4 3 Oorzaak van Schuldgroei : Investeringen en Exploitatietekort... 5 4 Hoe

Nadere informatie

Een eigentijdse HRM- scan door Gidsen HR advies WAT IS HET DOEL EN INHOUD VAN DEZE SCAN?

Een eigentijdse HRM- scan door Gidsen HR advies WAT IS HET DOEL EN INHOUD VAN DEZE SCAN? Een eigentijdse HRM- scan door Gidsen HR advies WAT IS HET DOEL EN INHOUD VAN DEZE SCAN? Met behulp van deze scan wordt de stand van zaken van het Personeelsbeleid in kaart gebracht. De HRM - scan is met

Nadere informatie

Even voorstellen: Historie

Even voorstellen: Historie Postbus 33 5160 AA Sprang-Capelle T 0416 280 880 F 0416 273 322 E info@vanscholladvies.nl I www.vanscholladvies.nl BTW-nr NL8057.27.826.B.01 K.v.K. Tilburg nr. 18047302 Rabobank 33.42.24.578 Even voorstellen:

Nadere informatie

Proces Werktekening Thema 3

Proces Werktekening Thema 3 Proces Werktekening Thema 3 Voorwoord Zowel landelijke aanbestedingen als die in Europees verband krijgen steeds meer aandacht. De bestaande werkwijze van aanbesteden en de nieuwe werkwijze (innovatie)

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT. Masterclass Informatiemanagement

AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT. Masterclass Informatiemanagement AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT Masterclass Informatiemanagement AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT INTRODUCTIE Informatie is voor elke organisatie een cruciale asset. Efficiënte uitvoering van

Nadere informatie

20/9/2011 NULMETING COSTIAN. Leerjaar 2011 propedeuse blok 1.1 Costian de Jonge

20/9/2011 NULMETING COSTIAN. Leerjaar 2011 propedeuse blok 1.1 Costian de Jonge 20/9/2011 COSTIAN NULMETING Leerjaar 2011 propedeuse blok 1.1 Costian de Jonge Dit verslag heeft als functie de basiskennis van de startende student vastleggen, het moment van de meting is begin september

Nadere informatie

De strategische keuzes die moeten gemaakt worden zijn als volgt: Interne controle of zelfcontrole/sociale controle

De strategische keuzes die moeten gemaakt worden zijn als volgt: Interne controle of zelfcontrole/sociale controle 1 Hoofdstuk 1 1.1 Dirigeren en coördineren p43 1.1.1 Dirigeren Dirigeren is een synoniem voor delegeren. Dirigeren houdt in dat bepaalde bevoegdheden overgedragen worden naar een persoon met een lagere

Nadere informatie

Oplossingsvrij specificeren

Oplossingsvrij specificeren Oplossingsvrij specificeren ir. J.P. Eelants, projectmanager Infrabouwproces CROW Samenvatting De methodiek van oplossingsvrij specificeren richt zich niet alleen op het formuleren van functionele eisen.

Nadere informatie

Plan van aanpak: werken met Acadin in je eigen groep en je school

Plan van aanpak: werken met Acadin in je eigen groep en je school Plan van aanpak: werken met Acadin in je eigen groep en je school Inleiding Je wilt gaan werken met Acadin. Het is aan te raden direct met een collega samen te werken. Ook is het goed Acadin als thema

Nadere informatie

4.1 Simulatie in de analysefase

4.1 Simulatie in de analysefase 1 Bijlage 4 Simulatietechnieken Simulatie is een toetstechniek waarmee door middel van het nabootsen van een bepaalde situatie (bijvoorbeeld een herontworpen bedrijfsproces) in een afgeschermde omgeving

Nadere informatie

Technisch projectmedewerker

Technisch projectmedewerker Technisch projectmedewerker Doel Bijdragen aan de uitvoering van projecten vanuit de eigen discipline, uitgaande van een projectplan en onder verantwoordelijkheid van een Projectmanager/ -leider, zodanig

Nadere informatie

Desktop, Laptop, Netbook, Ultrabook or Tablet? Which is best for what? Keuzes maken

Desktop, Laptop, Netbook, Ultrabook or Tablet? Which is best for what? Keuzes maken Desktop, Laptop, Netbook, Ultrabook or Tablet? Which is best for what?. Keuzes maken Wanneer je een computer wilt aanschaffen denk je tegenwoordig niet meteen meer aan de desktop. De desktop is een "grote"

Nadere informatie

Functienaam : ICT-medewerker Sector : Strafgevangenis en Huis van Bewaring / Unit Bedrijfsvoering / Bureau ICT Schaal :

Functienaam : ICT-medewerker Sector : Strafgevangenis en Huis van Bewaring / Unit Bedrijfsvoering / Bureau ICT Schaal : Functiebeschrijving Functie-informatie Code : ICT 01 Functienaam : ICT-medewerker Sector : Strafgevangenis en Huis van Bewaring / Unit Bedrijfsvoering / Bureau ICT Schaal : Indelingsniveau : Kenmerkscores

Nadere informatie

Productie Machinale perfectie i.p.v. handwerk Fabrieksmatige bewerkingen t.b.v. montage i.p.v. bewerkingen op de bouwlocatie gerealiseerd

Productie Machinale perfectie i.p.v. handwerk Fabrieksmatige bewerkingen t.b.v. montage i.p.v. bewerkingen op de bouwlocatie gerealiseerd MONTAGE MET PROSYS: P R O S Y S = TOTAALONTZORGING De montage, die wij u aanbieden, maakt onderdeel uit van een concept waarbij u op alle relevante aandachtsgebieden wordt ontzorgd. Naast het ontzorgen

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid BIJLAGE 5 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Rapportage niet gebouwgebonden inrichtingskosten UWV Hoofdkantoor 31 oktober 2003 Stationsplein 1 Postbus 907 3800 AX Amersfoort Telefoon 033 467

Nadere informatie

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie. 1 Bijlage 2 De organisatieprestatiescan Techniek: Organisatieprestatiescan Toepassingsgebied: Achtergrond: Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Nadere informatie

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties DKTP Informatie Technologie Veembroederhof 1 1019 HD Amsterdam Telefoon 020 427 52 21 Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties Voor de meeste projectgroepen die software ontwikkelen vormt

Nadere informatie

De SolidWorks QuickStart Module

De SolidWorks QuickStart Module SolidWorks 3D CAD software biedt intuïtieve oplossingen voor alle aspecten van uw designproces. De SolidWorks producten kunnen worden toegepast binnen de hele organisatie. De SolidWorks QuickStart Module

Nadere informatie

Team FB. gfedcb. gfedc OR. gfedc. Besluitenlijst d.d. d.d. 20-8-2013 Vertrouwelijk. adj.secr. gem.secr.

Team FB. gfedcb. gfedc OR. gfedc. Besluitenlijst d.d. d.d. 20-8-2013 Vertrouwelijk. adj.secr. gem.secr. Nota voor burgemeester en wethouders Onderwerp Team FB Goedkeuring publicatie aanbesteding zaaksuite t.b.v. DOWR 1- Notagegevens Notanummer 832798 Datum 14-8-2013 Programma: 11. Algemene dekkingsmiddelen

Nadere informatie

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein INFORMATIEPAKKET voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein Gemeente Leeuwarden Maart 2014 Blad 2 Blad 3 Algemene informatie Deze informatie

Nadere informatie

De bepaling van de positie van een. onderwatervoertuig (inleiding)

De bepaling van de positie van een. onderwatervoertuig (inleiding) De bepaling van de positie van een onderwatervoertuig (inleiding) juli 2006 Bepaling positie van een onderwatervoertuig. Inleiding: Het volgen van onderwatervoertuigen (submersibles, ROV s etc) was in

Nadere informatie

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over:

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over: Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl Lees hieronder verder over: Het werk van ondernemingsraden. Het werk van de trainer/adviseur. De ideale trainer/adviseur.

Nadere informatie

Integraal Kostenmodel voor het voeren van digitale dossiers in de JGZ

Integraal Kostenmodel voor het voeren van digitale dossiers in de JGZ Integraal Kostenmodel voor het voeren van digitale dossiers in de JGZ Voorwoord Deze handreiking behoort tot de reeks handreikingen die worden samengesteld ten behoeve van de verwerving en implementatie

Nadere informatie

OVERZICHT VAN TOETSVORMEN

OVERZICHT VAN TOETSVORMEN OVERZICHT VAN TOETSVORMEN Om tot een zekere standaardisering van de gehanteerde toetsvormen en de daarbij geldende criteria te komen, is onderstaand overzicht vastgesteld. In de afstudeerprogramma's voor

Nadere informatie

Facilitair inkopen. Met gereedschappen en methodieken om het inkoopvak beter te beheersen

Facilitair inkopen. Met gereedschappen en methodieken om het inkoopvak beter te beheersen Facilitair inkopen Met gereedschappen en methodieken om het inkoopvak beter te beheersen Inhoud Voorwoord Eeuwige spagaat bij duurzaam inkopen Outsourcing: integraal uitbesteden van facilitaire diensten

Nadere informatie

R A A D S V O O R S T E L E N O N T W E R P B E S L U I T

R A A D S V O O R S T E L E N O N T W E R P B E S L U I T R A A D S V O O R S T E L E N O N T W E R P B E S L U I T Registratienummer raad 1108973 Datum: Behandeld door: 3 December 2013 griffie Afdeling/Team: Griffie / Onderwerp: digitalisering raad Samenvatting:

Nadere informatie

Professionalisering van de vastgoedinformatievoorziening. Startnotitie. Versie: 19 juni 2006. Albert van Tuil Reinout Schaatsbergen

Professionalisering van de vastgoedinformatievoorziening. Startnotitie. Versie: 19 juni 2006. Albert van Tuil Reinout Schaatsbergen Professionalisering van de vastgoedinformatievoorziening Startnotitie Versie: 19 juni 2006 Albert van Tuil Reinout Schaatsbergen Inleiding Zoals in een memo van 7 maart 2006 aan het MT van de gemeente

Nadere informatie

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Royal HaskoningDHV biedt u met Virtual Design & Construction (VDC) een unieke methode om integraal

Nadere informatie

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2007 STUDIEGEBIED ICT. Modulaire opleiding Informatica: Programmeren AO IC 002

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2007 STUDIEGEBIED ICT. Modulaire opleiding Informatica: Programmeren AO IC 002 STUDIEGEBIED ICT Modulaire opleiding Informatica: AO IC 002 Versie 2.0 BVR Pagina 1 van 21 Inhoud 1 Deel 1 Opleiding... 4 1.1 Korte beschrijving... 4 1.1.1 Inhoud... 4 1.1.2 Modules... 4 1.1.3 Niveau en

Nadere informatie

Naam: Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion

Naam: Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion Programma Aanpak Universitaire Website (PAUW) Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion Inleiding In het kader van het Programma Aanpak Universitaire Website (PAUW) is afgesproken dat alle decentrale

Nadere informatie

GEBRUIKERSREGLEMENT ICT VOOR SCHOLIEREN EN MEDEWERKERS. Esprit

GEBRUIKERSREGLEMENT ICT VOOR SCHOLIEREN EN MEDEWERKERS. Esprit GEBRUIKERSREGLEMENT ICT VOOR SCHOLIEREN EN MEDEWERKERS Esprit Vastgesteld d.d. 11 juni 2002 GEBRUIKERSREGLEMENT ICT SCHOLIEREN De Esprit scholengroep stelt aan haar scholieren ICT-voorzieningen (ICT: Informatie-

Nadere informatie

Regressietesten. De aanpak en aandachtspunten. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Regressietesten. De aanpak en aandachtspunten. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Regressietesten De aanpak en aandachtspunten Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING...3 1.1 ALGEMEEN...3 1.2 VERSIEBEHEER...3

Nadere informatie

Handreiking D&C Contracten. 26 September 2005

Handreiking D&C Contracten. 26 September 2005 Handreiking D&C Contracten 26 September 2005 Ministerie van Verkeer en Waterstaat Rijkswaterstaat BIBLIOTHEEK RIJKSWATERSTAAT UTRECHT NR Z4Z).5...qo& RWS bibliotheek locatie Utrecht Postbus 20.000 3502

Nadere informatie

Situationeel leidinggeven

Situationeel leidinggeven Situationeel leidinggeven Inleiding Situationeel leidinggeven wil zeggen dat leidinggeven dat de manager zijn/haar stijl moet aanpassen aan de eisen van de situatie. Inschattingsvermogen en flexibiliteit

Nadere informatie

White Paper. Basisregistratie Personen (BRP), mogelijkheden

White Paper. Basisregistratie Personen (BRP), mogelijkheden Basisregistratie Personen (BRP), mogelijkheden en kansen door samenwerking van gemeenten Samen voor ons eigen. Inleiding Gemeenten kunnen bijna niet meer zonder elkaar. Bezuinigingen, efficiency en steeds

Nadere informatie

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Evo Evolutionary Project Management Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. EVO... 4 3. FASERING...

Nadere informatie

Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken

Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken Dat men zich bewust is van een probleem en een mogelijke oplossing (een verbetertraject) leidt niet automatisch

Nadere informatie

Windows 7. Een Introductie HCC Beginners IG H.C.A.H. Moerkerken h.moerkerken@kader.hcc.nl

Windows 7. Een Introductie HCC Beginners IG H.C.A.H. Moerkerken h.moerkerken@kader.hcc.nl Windows 7 Een Introductie HCC Beginners IG H.C.A.H. Moerkerken h.moerkerken@kader.hcc.nl Windows 7. Windows 7 is het nieuwste OS voor PCs van Microsoft. W7 is geïntroduceerd op 22 oktober 2009 Was oorspronkelijk

Nadere informatie

Energiebesparing koffieverpakkingen

Energiebesparing koffieverpakkingen Op CE Delft CE lossingen Delft voor Oplossingen milieu, econom voor ie milieu, en technolog economie ie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 2611 HH Delft 2611 HH Delft tel: tel: 015 015 2 150

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

AccountView Go Workflow documenten handleiding

AccountView Go Workflow documenten handleiding AccountView Go Workflow documenten handleiding Workflow AccountView Go Pagina 1 van 12 Inhoud 1 Business Case... 3 1.1 Maandelijkse rapporten... 3 1.1.1 BTW Aangifte... 3 1.1.2 Openstaande posten debiteuren...

Nadere informatie

Interieur met potlood of met de computer tekenen?

Interieur met potlood of met de computer tekenen? Interieur met potlood of met de computer tekenen? Het blijft een telkens terugkerende vraag, die slechts beantwoord kan worden door te doen. Het presentatiemiddel dient zo gekozen te worden dat het het

Nadere informatie

F. Buijserd burgemeester

F. Buijserd burgemeester Gemeente Nieuwkoop College van Burgemeester en Wethouders raadsvoorstel portefeuillehouder opgesteld door Registratienummer collegebesluit 15.07289 vergaderdatum raad 21 mei 2015 jaar/nummer 2015-041 G.A.H.

Nadere informatie

Wabo Next. ABR Kennisbijeenkomst, najaar 2011

Wabo Next. ABR Kennisbijeenkomst, najaar 2011 Wabo Next ABR Kennisbijeenkomst, najaar 2011 Agenda 1. Welkom, voorstellen, verwachtingen 2. Wabo NU 3. Wabo NEXT: Wabo = exemplarisch 4. Wabo NEXT: hoe inzetten in de organisatie 5. SWOT, actieplan 6.

Nadere informatie

Eindtermen 2A Ontwerp en advies van netwerkinfrastructuren

Eindtermen 2A Ontwerp en advies van netwerkinfrastructuren Eindtermen 2A Ontwerp en advies van netwerkinfrastructuren Eindtermen 2A Ontwerp en advies van netwerkinfrastructuren 1 Inleiding In deze cursus wordt bij het ontwerp en advies van netwerkinfrastructuren

Nadere informatie

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 14 januari 2000 Onderwerp: Beleidsvisie landelijk kennis/behandelcentrum eetstoornissen Hierbij doe ik u een mijn «beleidsvisie voor

Nadere informatie

WELKE PARTIJEN IN DE BOUW ZIJN BIM READY? BIM MATURITY SECTORANALYSE 2014

WELKE PARTIJEN IN DE BOUW ZIJN BIM READY? BIM MATURITY SECTORANALYSE 2014 WELKE PARTIJEN IN DE BOUW ZIJN BIM READY? BIM MATURITY SECTORANALYSE 2014 30 APRIL 2015 HANS VOORDIJK BIM MATURITY SECTORANALYSE 2014 BIM volwassenheid op zeven criteria Best practices in zeven deelsectoren

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, januari 2011 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2 1.1

Nadere informatie

Initiëren en creëren van producten en diensten, zelfstandig en ondernemend.

Initiëren en creëren van producten en diensten, zelfstandig en ondernemend. COMMERCE Competentieniveaus voor de domeincompetenties Commerce DC.1 Initiëren en creëren van producten en diensten, zelfstandig en ondernemend. Competentieniveau 1 CE/IBL/SBRM/F&B Signaleren en opsporen

Nadere informatie

Subsidie voor Natuur en Milieu Flevoland

Subsidie voor Natuur en Milieu Flevoland GLOBAL SERVICE / INDUSTRY Subsidie voor Natuur en Milieu Flevoland Provincie Flevoland 24 oktober 2008 Inhoudsopgave Conclusies Advies KPMG Overwegingen Aanpak Functies en bezetting NMF Consequenties uitvoeren

Nadere informatie

De digitale windtunnel

De digitale windtunnel De digitale windtunnel CFD modellen. Erik den Tonkelaar(DGMR), Hannes Sanders(ARCADIS) De digitale windtunnel In deze presentatie: CFD in het algemeen Onderzoek WinMiskan in kader van COB Voor- en nadelen

Nadere informatie

'Risico's it-investeringen doorgaans hoog'

'Risico's it-investeringen doorgaans hoog' Computable Computable In bedrijf: 07/05/04 - 'Risico's it-investeringen doorgaans hoog' It-portfoliobeheer: inzicht als eerste stap naar controle 'Risico's it-investeringen doorgaans hoog' Chris Verhoef,

Nadere informatie

Zo kiest u een FMIS-leverancier in 4 stappen. Inclusief handige checklist

Zo kiest u een FMIS-leverancier in 4 stappen. Inclusief handige checklist Zo kiest u een FMIS-leverancier in 4 stappen Inclusief handige checklist Zo kiest u een geschikte FMIS-leverancier Wilt u efficiënter gaan werken, de kwaliteit van uw dienstverlening verbeteren en tegelijkertijd

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bladzijde 4/5 Bladzijde 4 Bladzijde 4 Bladzijde 5

Inhoudsopgave. Bladzijde 4/5 Bladzijde 4 Bladzijde 4 Bladzijde 5 Mediavormgeving Inhoudsopgave Wat doet een mediavormgever? - Waar werkt een mediavormgever - Welke taken verricht een mediavormgever? - Welke eigenschappen heeft een mediavormgever Typering beroepengroep

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1987-1988 Rijksbegroting voor het jaar 1988 20 200 Hoofdstuk X Ministerie van Defensie Nr. 34 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Warehouse Management Systems vandaag en morgen

Warehouse Management Systems vandaag en morgen Warehouse Management Systems vandaag en morgen Ervaringen vanuit het internationale pakketonderzoek IPL / IML Oliver Wolf, René van den Elsen MTL - Team warehouse logistics -http://www.warehouse-logistics.com

Nadere informatie

Notitie Programma Digitaal Werken

Notitie Programma Digitaal Werken Notitie Programma Digitaal Werken Onderwerp Programma Digitaal Werken: aanschaf en implementatie Zaaksysteem Suite en Suite voor Vergunningen, Toezicht & Handhaving. Huidige situatie Amstelveen werkt met

Nadere informatie

Nota. Nota openbaar: Ja. Nummer: 14INT04226. Invulling Wet chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg) en Compensatie Eigen Risico (CER) Onderwerp:

Nota. Nota openbaar: Ja. Nummer: 14INT04226. Invulling Wet chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg) en Compensatie Eigen Risico (CER) Onderwerp: Nota Voor burgemeester en wethouders Nummer: 14INT04226 II Onderwerp: II Datum vergadering^ Ö Nota openbaar: Ja Invulling Wet chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg) en Compensatie Eigen Risico (CER)

Nadere informatie

Kwaliteit gaat voor prijs

Kwaliteit gaat voor prijs Kwaliteit gaat voor prijs Waarom zou een particulier voor Scholman servicebedrijf moeten kiezen? Scholman Servicebedrijf: persoonlijk en transparant Scholman Servicebedrijf is sinds 1994 actief als installatie-

Nadere informatie

IT diensten op maat...

IT diensten op maat... IT diensten op maat... Even voorstellen. Interforce B.V. is een jong, dynamisch, kleinschalig automatisering- en dienstverlenend bedrijf van gedreven, klantgerichte en creatieve professionals, die stuk

Nadere informatie

Business case Digikoppeling

Business case Digikoppeling Business case Digikoppeling Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900

Nadere informatie

Hoofdberekeningen van staalconstructies

Hoofdberekeningen van staalconstructies Hoofdberekeningen van staalconstructies Bedrijfsbrede automatisering voor staalconstructiebedrijven Matrix CAE Nijmegen Delft Vilnius MatrixFrame MatrixFrame is de verzamelnaam voor een aantal programma's

Nadere informatie

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Hoe zet je gezamenlijk een nieuw en succesvol (ICT) Shared Service Center (SSC) op? En hoe zorg je ervoor dat de samenwerking tussen de deelnemende

Nadere informatie

15 Mate van dekkingsgraad, een eerste aanzet tot baten

15 Mate van dekkingsgraad, een eerste aanzet tot baten 15 Mate van dekkingsgraad, een eerste aanzet tot baten Sanneke van der Linden Sinds 2007 organiseert M&I/Partners de ICT Benchmark Ziekenhuizen. Op hoofdlijnen zijn de doelstellingen en aanpak van de ICT

Nadere informatie

BIJLAGE A: TAAK 1: IMPLEMENTATIE PECKELSHEIM Voor de uitvoering van deze taak waren in het projectvoorstel de activiteiten in Tabel B.1 gedefinieerd. Tabel A.1: Activiteiten Taak 1 1.1. Aanpassen en complementeren

Nadere informatie

VOORSTEL DRECHTRAAD CARROUSEL MIDDELEN 5 NOVEMBER 2013 VOORSTEL DRECHTRAAD 3 DECEMBER 2013

VOORSTEL DRECHTRAAD CARROUSEL MIDDELEN 5 NOVEMBER 2013 VOORSTEL DRECHTRAAD 3 DECEMBER 2013 Bijlage M1 VOORSTEL DRECHTRAAD CARROUSEL MIDDELEN 5 NOVEMBER 2013 VOORSTEL DRECHTRAAD 3 DECEMBER 2013 Portefeuillehouder Datum Status behandeling Carrousel R.T.A. Korteland 3 oktober 2013 opiniërend Steller

Nadere informatie

Innovatief opdrachtgeverschap

Innovatief opdrachtgeverschap Innovatief opdrachtgeverschap CBZ Bouwdag Verpleging en Verzorging Bussum, 6 maart 2008 Inhoud TNO en innovatief opdrachtgeverschap Waarom geïntegreerd contract? Wat kunnen we leren uit andere sectoren?

Nadere informatie

ICT beleidsplan. Schooljaar 2015-2018. OBS de Pijlstaart

ICT beleidsplan. Schooljaar 2015-2018. OBS de Pijlstaart ICT beleidsplan OBS De Pijlstaart Schooljaar 2015-2018 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding blz. 3 2. Leerdoelen leerlingen blz. 4 en 5 3. Management en organisatie blz. 6 4. Deskundigheid en professionalisering

Nadere informatie

Nota van inlichtingen Request For Information (RFI) Digitaal Risico Inventarisatie en Evaluatie instrument

Nota van inlichtingen Request For Information (RFI) Digitaal Risico Inventarisatie en Evaluatie instrument Nota van inlichtingen Request For Information (RFI) Digitaal Risico Inventarisatie en Evaluatie instrument Schriftelijke vragen: 1. Mag uit de RFI documentatie worden afgeleid dat de projectgroep uitsluitend

Nadere informatie

De beheerrisico s van architectuur

De beheerrisico s van architectuur De beheerrisico s van architectuur Een overzicht van de ArChimate Risico Extensie versie 0.2 Bert Dingemans Inleiding Het implementeren van een (enterprise) architectuur brengt altijd risico s met zich

Nadere informatie

MFA Scan Brede Scholen

MFA Scan Brede Scholen MFA Scan Brede Scholen Ing. Loek Coerver, ir. Fred Lentz Helder en communicatief Brede Scholen en andere Multifunctionele Accommodaties worden steeds belangrijker in Nederland. De vraag ernaar is groot.

Nadere informatie

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee).

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee). Ontwikkeling melkveebedrijven in Utrecht, Gelderland en Brabant Analyse van mogelijke groei van melkveebedrijven op basis van gegevens van CBS en provincies Het CBS inventariseert jaarlijks de feitelijk

Nadere informatie

Rapport Carriere Waarden I

Rapport Carriere Waarden I Rapport Carriere Waarden I Kandidaat TH de Man Datum 18 Mei 2015 Normgroep Advies 1. Inleiding Carrièrewaarden zijn persoonlijke kenmerken die maken dat u bepaald werk als motiverend ervaart. In dit rapport

Nadere informatie

Provinciale Staten van Overijssel

Provinciale Staten van Overijssel www.prv-overijssel.nl Provinciale Staten van Overijssel Postadres Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 425 25 25 Telefax 038 425 75 02 Uw kenmerk Uw brief Ons kenmerk Datum EMT/2005/1830

Nadere informatie

Porfolio. Politie Vormingscentrum

Porfolio. Politie Vormingscentrum Porfolio 1. Inleiding 2. Wat is een portfolio? Hoe gebruik je het portfolio Reflectieverslagen Persoonlijke leerdoelen formuleren Werkwijze en denkmodel om opgaven/problemen op te lossen 1. INLEIDING Ligt

Nadere informatie

Een kennismaking met Company Scan Module Contractbeheer

Een kennismaking met Company Scan Module Contractbeheer Een kennismaking met Company Scan Module Contractbeheer Inleiding U staat voor de afweging om binnen uw organisatie het beheer van uw contracten te centraliseren en te automatiseren, door middel van de

Nadere informatie

Risicomanagement Transities

Risicomanagement Transities Risicomanagement Transities 1. Inleiding In deze rapportage worden de risico s en de mogelijke beheersmaatregelen benoemd die verband houden met de te realiseren transities rondom Jeugdzorg, Participatie

Nadere informatie

Het Digitale Huis. Samenwerkende software voor de bouw

Het Digitale Huis. Samenwerkende software voor de bouw Het Digitale Huis Samenwerkende software voor de bouw Het Digitale Huis is het eerste en grootste BIM-software project in Nederland. Uniforme Bouwdeelbibliotheek Het is bovendien het enige project dat

Nadere informatie

CONFIDENTIEEL. EIB-RPT-880076 3 van 12. Samenvatting

CONFIDENTIEEL. EIB-RPT-880076 3 van 12. Samenvatting EIB-RPT-880076 3 van 12 Samenvatting Inleiding Dit rapport beschrijft de prototypekeuring van de SDUMJGA stemmachine RS- Vote. De RS-Vote stemmachine is bedoeld voor elektronisch gefaseerd stemmen en is

Nadere informatie

Succesvol implementeren

Succesvol implementeren Succesvol implementeren Waarom begeleiding bij implementeren? Idealiter wordt een verandering op een school ingezet vanuit de onderwijsvisie. Deze veranderingen zijn veelal geformuleerd in het schoolplan

Nadere informatie

Contractering bij infra-projecten

Contractering bij infra-projecten Contractering bij infra-projecten Mooie voornemens en waarom het toch vaak misgaat Industrieel Management & Advies Roadmap Het contracteringsproces Organisatiemodellen/Contractmodellen 3 contractmodellen

Nadere informatie

Logicsim Hydraulics. Vak/onderwerp Techniek, motorvoertuigentechniek, hydrauliek, mechanica

Logicsim Hydraulics. Vak/onderwerp Techniek, motorvoertuigentechniek, hydrauliek, mechanica Logicsim Hydraulics Vak/onderwerp Techniek, motorvoertuigentechniek, hydrauliek, mechanica Hardware-eisen Windows 3.1 of hoger, 486 processor of sneller, 5 Mb vrije ruimte op de harde schijf, 4 Mb RAM,

Nadere informatie

DIGITALE WERKBONNEN. Gemaakt door www.webactive.be. Bredabaan 871A 2930 Brasschaat EMAIL : info@webactive.be TEL : 0485/66.50.82

DIGITALE WERKBONNEN. Gemaakt door www.webactive.be. Bredabaan 871A 2930 Brasschaat EMAIL : info@webactive.be TEL : 0485/66.50.82 DIGITALE WERKBONNEN Gemaakt door www.webactive.be Bredabaan 871A 2930 Brasschaat EMAIL : info@webactive.be TEL : 0485/66.50.82 DIGITALE WERKBONNEN geeft je zoveel meer mogelijkheden Web Active heeft zich

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, september 2013 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2

Nadere informatie

Managementrapport AUV-project Invoering Rode Rand op signaalgevers

Managementrapport AUV-project Invoering Rode Rand op signaalgevers ass Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat Adviesdienst Verkeer en Vervoer Managementrapport AUV-project Invoering Rode Rand op signaalgevers Invoeringsmogelijkheden

Nadere informatie

Programma van eisen 4seizoenenonderhoud

Programma van eisen 4seizoenenonderhoud Programma van eisen 4seizoenenonderhoud Checklist voor te maken afspraken met de opdrachtnemer Versie 7 juli 2005 Van aandachtspunten naar eisen In de bijeenkomsten van de regionale werkgroepen is geconstateerd

Nadere informatie