Blijf van jezelf! activiteitenverslag Laagdrempelige Drughulpverlening in Vlaams-Brabant Het Veerhuis-Siddartha vzw

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Blijf van jezelf! activiteitenverslag 2014. Laagdrempelige Drughulpverlening in Vlaams-Brabant Het Veerhuis-Siddartha vzw"

Transcriptie

1 Blijf van jezelf! activiteitenverslag 2014 Laagdrempelige Drughulpverlening in Vlaams-Brabant

2 activiteitenverslag 2014 Laagdrempelige Drughulpverlening in Vlaams-Brabant Medisch Sociaal Opvangcentrum Mobiel Ambulant Team Spuitenruil MaPa Opvoedingsondersteuning Inhoudsopgave Inleiding - Marcel 2 1. Algemene Cijfers Profiel cliënten De deelname aan de verschillende activiteiten Doorverwijzingen Jeugdparket Het MaPa-project inleiding Druggebruik en ouderschap Inbedding in de laagdrempelige drughulpverlening van het MSOC Vlaams-Brabant Activiteiten die binnen het project kaderen Het MaPa-Project in cijfers Evaluatie Besluit Vergaderingen en samenwerkingsverbanden Overleg Gegeven vorming Gevolgde vorming Medewerkers 29 Activiteitenverslag

3 Inleiding Marcel In 2001 was de gouverneur van Vlaams-Brabant, Dhr. Lodewijk De Witte, de drijvende kracht achter de aanvraag bij het RIZIV voor de oprichting van een Medisch Sociaal Opvangcentrum Vlaams-Brabant. In een voorbereidende nota voor een vergadering hieromtrent, geschreven door huidig arrondissementscommissaris, mevr. Kaat Boon, stond bij te nemen stappen: Oprichten van een team van initiatiefnemers belast met de uitbouw van een MSOC voor heel Vlaams-Brabant volgens het model van de provincie Limburg. In een brief dd 12 oktober 2001 die vanuit onze organisatie naar gouverneur De Witte werd verstuurd stond dan weer Dankzij de know how van onze vrienden van het MSOC Limburg konden we een onderbouwde aanvraag voor de oprichting van een MSOC Vlaams-Brabant indienen bij het college van Geneesheren-directeurs van het RIZIV. Tussen die vrienden van het MSOC Limburg was er één iemand die er bovenuit stak en dat was Marcel Van Hex. Vanaf het prille begin was de steun van de charismatische directeur van het CAD Limburg essentieel voor de start en de verdere opbouw van het laagdrempelig aanbod in Vlaams-Brabant. Heel wat van onze mosterd hebben we toen, en in de 14 jaren die volgden, in Limburg gehaald en meerbepaald bij Marcel. Het past dan ook dat we, nu Marcel op pensioen gaat, hem nog eens hartelijk bedanken voor alles wat hij niet alleen in Limburg, maar ver daarbuiten betekende en realiseerde voor de drughulpverlening en vooral voor de doelgroep van die drughulpverlening. In de 32 jaar waarin hij bij het CAD de lijnen heeft uitgezet keek hij altijd naar de ruimere context. Hij zag het verband met kansarmoede en hij zag de kansen van nieuwe methodieken zoals straathoekwerk, gemandateerde artsen, vroeginterventie en online hulpverlening, om er maar enkele te noemen. Marcel heeft de eigenschap dat hij kan begeesteren en overtuigen. Dat kan hij niet alleen bij zijn medewerkers en medestanders, maar ook bij beleidsmakers. Het is gewoonweg verbluffend dat hij er in slaagde om met élk gemeentebestuur in Limburg een overeenkomst te sluiten betreffende drugpreventie en ambulante verslavingszorg ten aanzien van kansarme bevolkingsgroepen, met daarin een vastgelegde betoelaging à rato van het aantal inwoners van desbetreffende gemeente. Toen onze vereniging vorig jaar een gelijkaardig voorstel deed aan de 26 gemeentebesturen van het arrondissement Leuven, daar waar er geen vestiging van onze werking is, maar waarvan wel inwoners worden begeleid, kregen we van 12 een vriendelijke weigering en van de 14 anderen helemaal niets te horen. Marcel heeft ons veel geleerd, maar niet alles. Dankzij Marcel Van Hex is het CAD een begrip geworden, niet alleen in heel de provincie Limburg, maar ver daarbuiten. Het is een breed aangenomen veronderstelling dat iedereen vervangbaar is, maar in dit geval zal het toch héél, héél moeilijk zijn. Maar als er één iemand van een welverdiend pensioen mag genieten is hij het wel. Marcel, veel plezier en geluk in je Après-CAD bestaan! Bert Joosen, 30 januari

4 1. Algemene Cijfers Vooraf Alle problemen van financiële en structurele onzekerheid die reeds in het jaarverslag van 2013 werden aangekaart, hebben zich onverminderd verder gezet in Er is nog steeds geen duidelijkheid over de manier waarop Vlaanderen de drughulpverlening zal organiseren. De middelen van binnenlandse zaken bleven nog steeds onvoldoende om de MAT-werking op volle kracht verder te zetten. De steden en gemeenten kampen nog steeds met hun eigen financiële moeilijkheden waardoor er ook uit die hoek geen verdere financiële steun kwam in Deze onzekerheid, die alomtegenwoordig is in de sector, heeft als spijtig gevolg dat iedereen terug op zichzelf en zijn eigen dienst plooit. Wanneer de middelen schaarser worden, wordt er nu éénmaal veel minder gekeken naar het nut van het algemeen, maar wel naar de eigen belangen van de eigen organisatie. In deze moeilijke context en met een kleinere equipe door de noodgedwongen besparingen werd er door de medewerkers van onze vereniging op een enthousiaste manier toch heel wat werk verzet ten behoeve van onze zeer moeilijke doelgroep. Naast het gewone werk werd er in het afgelopen jaar ook werk gemaakt van een nieuwe website: Het ankerpunt in Vilvoorde had een extra druk jaar omdat er de mogelijkheid was om te verhuizen naar een meer aangepaste locatie in de Vlaanderenstraat. Dit bracht uiteraard ook nog heel wat onvoorzien extra werk met zich mee, maar de nieuwe huisvesting is een belangrijke verbetering t.o.v. de vorige in een appartement in een winkelstraat. We zijn de mensen van AZ Jan Portaels en van de huisartsenvereniging HARNO dankbaar dat ze de laagdrempelige drughulpverlening in hun regio deze kans wilden geven. In de volgende bladzijden worden de gegevens uit 2014 vergeleken met die van de jaren voordien. 1.1 Profiel cliënten In het totaal kwamen er in cliënten naar één van de ankerpunten van onze laagdrempelige drughulpverlening, een lichte daling (-5%) t.o.v. het jaar voordien. Tabel 1: Aantal cliënten 2009 > 2014 Cliënten Het Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Van 769 cliëntsituaties werd een dossier opgemaakt, de andere waren éénmalige contacten, korte begeleidingen of louter spuitenruilcontacten. Bij deze 769 cliëntsituaties uit 2014 ging het om 415 mensen die ook al eind 2013 in begeleiding waren en 354 intakes en herintakes. Het totale cliëntenbestand is dus voor 46% vernieuwd in Het gaat in die 769 cliëntsituaties over veel meer verschillende mensen, want in 40% werd met één of meerdere mensen uit de sociale context van de gasten gewerkt. In het totaal was er persoonlijk contact met 486 familieleden en partners. In het totaal kwamen er dus 1399 verschillende mensen in de verschillende centra over de vloer. Activiteitenverslag

5 In de volgende bladzijden gaat het over die 769 geregistreerde dossiers (4% minder dan in 2013). Van die 769 begeleidingen uit 2014 waren er 513 die op het einde van dat jaar nog liepen. Er werden er 84 afgerond met advies en 23 mensen werden doorverwezen naar een ander centrum. Bij 86 anderen werd er voor een deel van de problematiek naar een ander centrum doorverwezen. Er werden ook 144 begeleidingen beëindigd tegen advies. Vijf cliënten zijn in de loop van 2014 overleden. Tabel 2: Aantal begeleidingen 2009 > 2014 Begeleidingen Het Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Domicilie cliënten De cliënten komen uit 87 verschillende steden en gemeenten uit zes provincies en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, wat een idee geeft van het grote bereik van de werking. Er is een grote geografische spreiding van het cliënteel, maar er doen mensen uit 53 van de 65 gemeenten (82%) in Vlaams-Brabant een beroep op de werking, wat toch duidt op een grote bekendheid van het centrum en een zeer hoge penetratiegraad. Uit de provincie Vlaams-Brabant (n=611) komt ook 4/5 van het cliënteel (80%): Leuven (134), Tienen (107), Diest (74), Scherpenheuvel-Zichem (43), Aarschot (25), Vilvoorde (25), Landen (18), Herent (14), Hoegaarden (12), Grimbergen (10), Boutersem (9), Zaventem (8), Rotselaar (8), Haacht (7), Tielt-Winge (7), Halle (7), Tremelo (6), Tervuren (6), Steenokkerzeel (6), Lubbeek (6), Zoutleeuw (6), Beersel (5), Zemst (4), Kortenaken (4), Oud-Heverlee (4), Huldenberg (4), Kortenberg (3), Overijse (3), Bekkevoort (3), Geetbets (3), Bierbeek (3), Machelen (3), Sint-Pieters-Leeuw (3), Bertem (2), Begijnendijk (2), Holsbeek (2), Keerbergen (2), Betekom (2), Affligem (2), Asse (2), Kraainem (2), Roosdaal (2), Ternat (2), Dilbeek (2). Uit Wezenbeek-Oppem, Sint-Genesius-Rode, Hoeilaart, Gooik, Merchtem, Londerzeel, Linter, Meise en Kampenhout komt telkens één cliënt. Uit de provincie Limburg (n=54) komt 7% van het cliënteel: Sint-Truiden (19), Tessenderlo (16), Halen (11), Gingelom (3), Beringen (2), Lummen (1), Wellen (1) en Hasselt (1). Uit de provincie Oost-Vlaanderen (n=43) komt 6% van het cliënteel: Aalst (25), Denderleeuw (4), Lede (4), Haaltert (3), Dendermonde (2), Erpe-Mere (2), Sint-Lievens-Houtem (2) en Geraardsbergen (1). Ook uit de provincie Antwerpen (n=43) komt 6% van het cliënteel: Herselt (11), Mechelen (9), Westerlo (8), Veerle-Laakdal (6), Antwerpen (2), Balen (2), Herentals (1), Meerhout (1), Heist-op-den-Berg (1), Geel (1) en Hulshout (1). Uit het Brussels Hoofdstedelijk Gewest komen er 5 cliënten (Brussel (3), Etterbeek en Ganshoren) Uit Waals-Brabant ook 3 (Jodoigne (2) en Hannuit) Uit Henegouwen 1 (Ath). Negen cliënten waren dakloos en hadden bijgevolg geen domicilieadres. Tabel 3: Vergelijking woonplaats 2009 > 2014 Woonplaats Omgeving Leuven Omgeving Tienen Omgeving Diest Omgeving Vilvoorde Omgeving Aarschot

6 Rest Prov. Vlaams-Brabant Provincie Limburg Provincie Antwerpen Provincie Oost-Vlaanderen Brussel Provincie Waals-Brabant Provincie Henegouwen Dakloos Onbekend Totaal Doorverwijzers De grootste groep cliënten komt op eigen initiatief of op suggestie van een andere cliënt (434 of 56%). Wat doorverwijzingen betreft spannen justitie en politie traditiegetrouw de kroon met 153 doorverwijzingen, goed voor 20% (20% in 2013, 19% in 2012, 19% in 2011, 20% in 2010 en 16% in 2009). Het gaat dan zowel om jonge gebruikers die via de politie naar ons worden gestuurd, als om doorverwijzingen via het parket, de gevangenis of de justitiehuizen, ook al zijn die ondertussen naar Vlaanderen overgeheveld. Tabel 4: Doorverwijzers 2014 Doorverwijzers Het Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Eigen in., familie, and. cliënt Justitie en politie Arts Welzijnsvoorzieningen (Psychiatrisch) ziekenhuis MSOC-Drughulpverlening Andere Totaal Tabel 5: Vergelijking doorverwijzers 2009 > 2014 Doorverwijzers Eigen in., familie, and. cliënt Justitie en politie Andere Totaal Leeftijd en geslacht Wanneer we de man/vrouw-verhouding bekijken, valt het op dat er overwegend mannen bereikt worden, zowel bij de minderjarigen (81%) als bij de meerderjarigen (77%). Er is een grote spreiding wat leeftijd betreft; de jongste was amper 13 jaar en de oudste 58. Ongeveer 7% van het cliënteel is minderjarig. De gemiddelde leeftijd stijgt elk jaar en was in ,5 jaar (27,4 in 2009, 28,4 in 2010, 29,6 in 2011, 29,7 in 2012 en 30,1 in 2013). Activiteitenverslag

7 Tabel 6: Leeftijd en geslacht 2014 Geslacht Het Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Vrouwen Vrouwen Totaal V Mannen Mannen Totaal M Tabel 7: Vergelijking Leeftijd en geslacht 2009 > 2014 Geslacht Vrouwen Vrouwen Totaal V Mannen Mannen Totaal M Bron van inkomsten Bij de bron van inkomsten van de cliënten scoren werk en school samen 45,8%, nog altijd een bevredigend percentage wanneer men de algemene economische crisis in ogenschouw neemt. (47,6% in 2009, 45,7% in 2010, 42,2% in 2011, 49,1% in 2012 en 46,2% in 2013). Toch leeft ongeveer 6% van een leefloon en 11% heeft helemaal geen inkomen. Het is verheugend om vast te stellen dat het aantal cliënten dat werkt of studeert jaar na jaar relatief hoog blijft voor deze groep van voornamelijk zware gebruikers. Tabel 8: Bron van inkomsten 2014 Bron van inkomsten Het Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Loon Werkloosheidsvergoeding Scholier/student Mutualiteit Zonder inkomen Leefloon Onbekend Totaal Tabel 9: Vergelijking bron van inkomsten 2009 > 2014 Bron van inkomsten Loon Werkloosheidsvergoeding Scholier/student Mutualiteit Zonder inkomen Leefloon Onbekend Totaal

8 1.1.5 Hoofdproduct van de cliënten Er wordt hier alleen rekening gehouden met het hoofdproduct. Een groot deel van de cliënten is polytoxicomaan en combineert dus verschillende producten. Bij heroïnegebruikers wordt dit product bijna altijd als het belangrijkste aangegeven. Bij de cannabisgebruikers kan je zo goed als alle minderjarigen onderbrengen die naar de centra kwamen. In het totaal scoort cannabis nog steeds hoog, 30% (26% in 2009, 25% in 2010, 24% in 2011, 27% in 2012 en 30% in 2013). Het valt wel op dat veruit de grootste groep cannabisgebruikers naar Het Veerhuis in Leuven komt. Tabel 10: Hoofdproduct 2014 Hoofdproduct Het Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Heroïne Cannabis Amfetamines Cocaïne XTC Alcohol Medicatie Andere Totaal Het aantal heroïnegebruikers is het laagste van de voorbije zes jaar en het aantal cannabisgebruikers is in 2014 wat gezakt (-5%). Tabel 11: Vergelijking hoofdproduct 2009 > 2014 Hoofdproduct Heroïne Cannabis Amfetamines Cocaïne XTC Alcohol Medicatie Andere Totaal Ook het tweede en derde product wordt geregistreerd en daaruit blijkt dat er in % van het cliënteel (ook) cannabis gebruikte, 47% (ook) opiaten, 32% (ook) amfetamines en 28% (ook) cocaïne. Ongeveer 20% van het cliënteel geeft ook aan problemen te hebben met alcoholgebruik. Tabel 12: Eerste, tweede en derde product samen Product 2012 (n=758) % 2013 (n=805) % 2014 (n=769) Cannabis % % % Heroïne/Opiaten % % % Speed/Amfetamines % % % Cocaïne % % % % Activiteitenverslag

9 1.1.6 Injecterend gebruik Er waren 208 cliënten (27%) die stelden dat ze ooit injecteerden. Van 97 onder hen is geweten dat ze dat ook in 2014 nog deden. De meesten (n=88) onder hen deden aan spuitenruil. Ruim de helft van de cliënten die ooit hebben geïnjecteerd zijn daar ondertussen mee gestopt en we zijn er van overtuigd dat dit mede werd bewerkstelligd door het hulpverleningswerk en het spuitenruilproject. Tabel 12: Injecterend gebruik 2009 > 2014 Inj. gebruik Het Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Substitutieprogramma In 2014 hebben 283 cliënten een substitutieprogramma gevolgd. Het gaat meestal om een methadonprogramma, maar bij een kleine geselecteerde groep (n=22) wordt er met Subutex of Suboxone als vervangproduct gewerkt. Het gaat dan om mensen die nog niet lang en niet veel gebruiken. Hoewel velen aan het programma beginnen met de bedoeling relatief snel af te bouwen en te stoppen, hebben we ook heel wat cliënten die (tijdelijk) op een onderhoudsdosis staan. Wanneer men aan de afbouw begint, moet er blijvende aandacht zijn voor herval en fysische en psychische problemen verbonden aan die afbouw. Tabel 13: Substitutieprogramma 2009 > 2014 Substitutie Het Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal

10 1.2 De deelname aan de verschillende activiteiten Aantal cliëntcontacten algemeen Het aantal contacten bleef zo goed als stabiel en erg hoog. Gemiddeld waren er in 2014 ongeveer 25 persoonlijke cliëntcontacten per cliëntsituatie. Tabel 14: Aantal contacten 2009 > 2014 Contacten Het Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal In de volgende tabel worden de MSOC-revalidatieweken weergegeven. Het gaat om de cijfers uit de RIZIVregistratie. Op 50 werkweken gerekend zijn er elke week 386 persoonlijke contacten met de doelgroep. Op 44 werkweken per hulpverlener betekent dit wekelijks maar liefst 28,7 persoonlijke contacten (n=15,27 begeleidend personeel, de spuitenruilcoördinatoren en de projectverantwoordelijken van MaPa inbegrepen). In 2013 lag dit gemiddelde al zeer hoog (25,2), maar door de noodzakelijke besparingen van 2014 zorgde voor een al te zware werklast, hetgeen op termijn de kwaliteit van de hulpverlening in het gedrang zal brengen. Zeker wanneer men rekening houdt met al het extra werk dat het personeel nog te verwerken krijgt (administratie, dossiers, cliëntvergaderingen, personeelsvergaderingen, telefoons, mails enz). Nu al zien we dat er minder aanklampend kan worden gewerkt, dat de contacten noodgedwongen korter zijn, dat er minder instuiven en activiteiten kunnen worden georganiseerd enz. Tabel 15: Revalidatieweken MSOC Veerhuis MSOC t Wit Huis MSOC Tienen MSOC Vilvoorde Totaal januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december Totaal In onderstaande tabel staan de MSOC- en de niet-msoc-contacten op jaarbasis. Ook al zijn er in Vilvoorde geen MAT-medewerkers, toch zijn er ook daar heel wat niet RIZIV-contacten. Activiteitenverslag

11 Tabel 16: MSOC/MAT-contacten 2009 > 2014 Het Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Aard contacten MSOC MAT MSOC MAT MSOC MAT MSOC MAT MSOC MAT Aantal Aantal Aantal Aantal Aantal Aantal Het valt op dat er nog altijd meer MAT-contacten zijn dan MSOC-contacten, respectievelijk 56% en 44%. Dankzij de MAT-werking kan het aanbod echt laagdrempelig worden gehouden. Heel wat niet RIZIV-terugbetaalbare contacten zijn essentieel om een passend aanbod aan de doelgroep te bieden. Door een noodgedwongen terugschroeven van het MAT-personeel komt de hele werking onder zware druk te staan Aantal begeleidingsgesprekken Het betreft hier de geplande en ongeplande begeleidingsgesprekken met de psychosociale medewerkers, niet de consultaties bij de arts. Er werden 3285 gemaakte afspraken niet nagekomen, maar er waren ook 1121 begeleidingsgesprekken die hebben plaatsgevonden met cliënten die zonder afspraak langskwamen. Wekelijks waren er zo n 21 ongeplande begeleidingsgesprekken. Tabel 17: Begeleidingsgesprekken 2009 > 2014 Begeleidingsgesprekken Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Aantal instuifbezoeken De instuif werd in 2014 nog alleen in Diest op regelmatige basis georganiseerd, maar ook daar met heel wat minder deelnames. Tabel 18: Instuifbezoeken 2009 > 2014 Instuifbezoeken Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Aantal onaangekondigde contacten In het totaal zijn er elke week, de ongeplande begeleidingsgesprekken meegerekend, 44 à 45 mensen die onaangekondigd binnenspringen in één van de centra. Meestal gaat het dan om korte interventies, maar in sommige gevallen gaat het om crisissituaties die onmiddellijke actie en heel wat tijd vergen. Het blijft belangrijk om mensen op die momenten zo goed mogelijk te kunnen opvangen, al is dit een moeilijke taak door het vele geplande werk. 10

12 Tabel 19: Onaangekondigde contacten 2009 > 2014 Onaangekondigde contacten Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Aantal sociaal-relationele contacten Er wordt zo veel mogelijk getracht om contact te hebben met de familie van de cliënten. Hier gaat het dikwijls om telefonische contacten en die zijn niet in de registratie vervat. In 2014 was er bij 305 van de cliëntsituaties contact met één of meerdere familieleden (486 in het totaal), dat is in 40% van de begeleidingen (49% in 2010, 50% in 2011, 54% in 2012, 43% in 2013). Het gaat vaak om ouders en partners, maar, zoals verderop in dit verslag is te lezen, ook om kinderen van cliënten. Deze aandacht wordt ook weerspiegeld in het aantal sociaal-relationele contacten in onderstaande tabel. Daarnaast werd, wanneer het ging om een contact met de cliënt samen met zijn familie, dit als begeleidingsgesprek geregistreerd en niet als sociaal relationeel contact. Het aantal persoonlijke contacten met de omgeving ligt dus heel wat hoger. Tabel 20: Sociaalrelationele contacten 2009 > 2014 Sociaalrelat. contacten Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Activiteiten In 2014 werd in Leuven 10 keer zaalvoetbal georganiseerd, met 18 verschillende cliënten. Verder waren er twee sportdagen (25/06 en 24/09), de jaarlijkse barbecue (03/07), de Sinterklaasactiviteit (03/12) en het Kerstfeest (22/12). In het totaal namen 26 verschillende cliënten deel aan deze activiteiten. In Tienen werd er in 2014 alleen een Sinterklaasactiviteit (10 ouders en 14 kinderen) georganiseerd. Ook dit aanbod sneuvelde onder de werkdruk in combinatie met de besparingen. Eén iemand deed mee aan de sportdag in Leuven. In Vilvoorde was er bijna wekelijks (34 keer) op dinsdag de mogelijkheid om te badmintonnen en daaraan namen 7 gasten (en 3 kinderen) gemiddeld 5 keer deel (36 contacten). Er werd ook deelgenomen aan het minivoetbaltornooi dat in Leuven werd georganiseerd op 25 juni. Op 10 februari was er een Nieuwjaarsfeest voor de cliënten. Op 12 juni was er de officiële opening van het nieuwe centrum voor de cliënten. 20 oktober werd er deelgenomen aan de instuif bij de collega s van Diest. Op 6 november werd er een Halloweenhappening georganiseerd en op 3 december een Sinterklaasfeest. Aan al deze activiteiten namen er 39 cliënten en 9 kinderen deel. In 2014 werd er in Diest 10 keer zaalvoetbal georganiseerd met 8 verschillende deelnemers. Er was een Paasbrunch met 5 cliënten. Verder werd er nog een zomerbarbecue georganiseerd met 33 deelnemers, waaronder 6 kinderen. Er was een mosselsouper met 15 deelnemers en een Halloweenfeest met 10 deelnemers. Activiteitenverslag

13 In september werd er in t Wit Huis een afscheidsviering georganiseerd voor een overleden cliënt. Hierbij waren 14 cliënten aanwezig en 7 familieleden. Naar het Sinterklaasfeest op 3 december kwamen 12 ouders en 11 kinderen en naar het Kerstfeest kwamen 15 cliënten. In het totaal namen 42 cliënten aan minstens één activiteit deel. In het totaal namen dus 117 verschillende cliënten aan deze activiteiten deel, 15% van het totaal. Tabel 21: Activiteiten 2009 > 2014 Deelname activiteiten Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Aantal was en douche Het gebruik van de wasmachine en de douche daalt opnieuw, maar dat is volledig te wijten aan het feit dat er sinds april, in de nieuwe locatie van het MSOC Vilvoorde, geen mogelijkheid meer is om de was te doen of een douche te nemen. Het gaat om een kleine groep mensen die relatief intensief van dit aanbod gebruik maakt. In het totaal werd van de mogelijkheid om te douchen door 21 cliënten gebruik gemaakt en de wasmachine en de droogkast werden door 40 cliënten gebruikt. Tabel 22: Was en douche 2009 > 2014 Was en douche Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Aantal doktersbezoeken In Tienen kunnen cliënten twee keer en in de andere ankerpunten drie keer per week terecht bij een arts. De arts overlegt regelmatig met de andere hulpverleners van het team om een zo goed mogelijk totaalbeeld van de cliënt te krijgen en hem of haar zo goed mogelijk te helpen. Er wordt voornamelijk gewerkt rond substitutietherapie. Van de 769 verschillende mensen die in de centra in begeleiding waren, deden er 326 een beroep op de arts van het centrum, dat is 42% van het totale aantal (45% in 2010, 47% in 2011, 46% in 2012, 43% in 2013). Het aantal consultaties is in 2014 wel aanzienlijk gestegen (+ 7%). Het gaat in 283 gevallen om een substitutietherapie (286 in 2010, 290 in 2011, 293 in 2012 en 299 in 2013). Er wordt geprobeerd om een zicht te krijgen op de immuniteitsstatus van onze cliënten wat betreft hepatitis A, hepatitis B, hepatitis C en HIV in samenwerking met het project Spuitenruil. In 2014 werden 88 risicopatiënten door de MSOC-artsen gescreend. Er wordt voor de mensen met hepatitis C getracht om een netwerk op touw te zetten om dit probleem multidisciplinair aan te pakken en wanneer mogelijk wordt getracht hen door te verwijzen voor behandeling van hepatitis C. Wanneer iemand een hepatitis C behandeling volgt, kan die bij de arts terecht voor de inspuitingen. Er is dan een nauwe samenwerking met de hepatologen. Er wordt getracht een netwerk op touw te zetten om dit probleem multidisciplinair aan te pakken. 12

14 Soms wordt er uitsluitend voor medisch advies een beroep op de arts gedaan, dat was bij 70 patiënten het geval. Bij 16 vrouwen werd een zwangerschapstest gedaan en bij 41 vrouwen werd de prikpil opgevolgd. Er werden 12 zwangere vrouwen medisch opgevolgd en accuraat doorverwezen (cfr. het Mapa- project Opvoedingsondersteuning). Spuitabcessen en huidinfecties worden met de nodig zorg behandeld en opgevolgd. De artsen van het MSOC komen geregeld samen voor overleg en om de medische standpunten uit te klaren. Er wordt veel aandacht besteed aan vormingen en opleidingen binnen de verslavingszorg. Er worden richtlijnen opgesteld om evidence based te werken. Het is de taak van de hoofdarts om dit door te briefen naar de collega s en teamleden. Tabel 23: Doktersconsultaties 2009 > 2014 Doktersconsultaties Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Aantal bezoeken in het kader van spuitenruil In het totaal ging het om 966 bezoeken, het hoogste aantal sinds Het ging om 102 bezoekers, die dus gemiddeld 9 à 10 keer een beroep deden op spuitenruil. Het aantal verdeelde spuiten gaat er opnieuw fors op vooruit (+22%), maar dat is uitsluitend te verklaren door de verdubbeling in het ankerpunt Tienen, waar het aantal verdeelde spuiten verdubbelde. Vanuit de hulpverlening wordt gesignaleerd dat het aantal actieve injecterende gebruikers in de andere ankerpunten eerder klein is. We hopen dat dit wil zeggen dat de inspanningen op dat vlak vruchten afwerpen. Tabel 24: Spuitenruil 2009 > 2014 Spuitenruilcontacten Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Tabel 25: Aantal verdeeld en gerecupereerd materiaal MSOC Vlaams-Brabant 2009 > Verdeeld Gerecupereerd Het recuperatiepercentage van 79% is onvoldoende. Dit betekent dat dit in 2015 zeker een aandachtspunt is. Maar ook dit vergt extra inspanningen, die in 2014 omwille van de bekende redenen niet konden worden gedaan. Wie meer interesse heeft in het Project Spuitenruil kan het jaarverslag 2014 opvragen bij het MSOC Vlaams- Brabant. Activiteitenverslag

15 Aantal straatcontacten, huisbezoeken en instellingsbezoeken Omwille van het vele werk binnen de centra, die een hele lage drempel hebben, is er niet veel ruimte voor straatcontacten of gevangenisbezoeken. Deze verlopen dan ook veel gerichter, dus alleen wanneer ze als echt noodzakelijk worden beschouwd. De huisbezoeken en instellingsbezoeken stegen wel aanzienlijk. In het totaal was er een stijging van de outreachende contacten met 21%. Tabel 25: Outreachende contacten 2009 > 2014 Gevangenisbezoeken Veerhuis t Wit Huis Tienen Vilvoorde Totaal Huisbezoeken Instellingsbezoeken Straathoekwerkcontacten Totaal outreachende contacten

16 Vergelijking 2009 > 2014 In onderstaande tabel is de vergelijking terug te vinden tussen het aantal en de aard van de contacten in de voorbije zes jaar. Tabel 26: Vergelijking aard contacten 2009 > Begeleidingsgesprekken Onaangekondigde contacten Instuifbezoeken Sociaal-relationele contacten Activiteiten Doktersconsultaties Spuitenruil Was en douche Straathoekwerkcontacten Huisbezoeken Gevangenisbezoeken Instellingsbezoeken Totaal Doorverwijzingen jeugdparket Sinds februari 1999 worden minderjarigen die met het gerecht in aanraking komen wegens druggebruik door het parket van de Procureur des Konings te Leuven naar de drughulpverlening van de vzw Het Veerhuis-Siddartha doorverwezen. Deze vzw organiseert de laagdrempelige drughulpverlening in Vlaams-Brabant met een erkenning als Medisch Sociaal Opvangcentrum door het R.I.Z.I.V. en het inschakelen van het Mobiel Ambulant Team via het Veiligheids- en Preventiecontract van de stad Leuven. Het parket stuurt enerzijds een brief naar de ouders van de betrokken minderjarige en brengt anderzijds, ook via een brief, Het Veerhuis op de hoogte van deze doorverwijzing. Het is in de eerste plaats de bedoeling om deze mensen op de hoogte te brengen van het bestaan van drughulpverlening en een aanzet te geven om hiermee contact op te nemen. Voor is deze samenwerking zinvol omdat een belangrijke groep risicojongeren op deze manier in een vroeg stadium met de hulpverlening in contact komt. Na 50 gespreksgroepen werd in 2011 beslist om met dit aanbod te stoppen gezien de zeer geringe belangstelling van jongeren én ouders. Dit was de inspanningen (twee voltijdse hulpverleners een hele namiddag en avond en daarenboven administratie en kosten rond uitnodiging en opvolging) niet meer waard. Net zoals in 2012 en 2013 was er dus ook in 2014 nog alleen het aanbod van individuele gesprekken met jongeren en/of ouders. In 2014 ging het om 81 jongens en 10 meisjes (11%) en er was een grote geografische spreiding van de doorverwezen jongeren, ze woonden in 27 verschillende gemeenten van de 30 uit het gerechtelijk arrondissement Leuven: 14 onder hen woonden in Leuven, 9 in Tienen, 7 in Tervuren, 6 in Kortenberg, 5 in Aarschot, Landen, Boortmeerbeek en Boutersem, 3 in Huldenberg, Bertem, Hoegaarden, Bierbeek en Lubbeek, 2 in Herent, Holsbeek, Scherpenheuvel-Zichem, Rotselaar, Haacht en Begijnendijk en ten slotte 1 in Tremelo, Linter, Tielt-Winge, Oud-Heverlee, Zoutleeuw, Glabbeek, Geetbets en Diest. Activiteitenverslag

17 Van de 91 minderjarigen die naar onze dienst werden doorverwezen namen er 25 geen contact met ons op. Voor 66 jongeren ofwel 73% was dit dus een (dikwijls eerste) kennismaking met de hulpverlening. Dit percentage lag opnieuw iets lager (-2%) dan vorig jaar en veel lager dan de jaren voordien, in 2006 nam bijvoorbeeld nog 89% contact met ons op. Zelfs na een gerechtelijke interventie nemen ruim 1 op de 4 jongeren (of hun ouders) niet eens de moeite om contact op te nemen. Er waren één of meerdere individuele contacten met 23 van de door het jeugdparket doorverwezen jongeren door de medewerkers van de vzw. 2. Het MaPa-Project Opvoedingsondersteuning aan druggebruikende ouders 2.1 Inleiding Als laatste onderdeel van het jaarverslag geven we extra aandacht aan een project dat ons zeer na aan het hart ligt, het MaPa-project. We hopen in het overzicht op de volgende pagina s duidelijk te kunnen maken hoe belangrijk dit aanbod is. Door de meest recente staatshervorming, die ondertussen beslist beleid is, werden niet alleen de revalidatiecentra voor verslaafdenzorg met een RIZIV-conventie, waaronder de Medisch Sociale OpvangCentra (de MSOC s), de bevoegdheid van Vlaanderen, ook de FOD-projecten werden dat. Daardoor was 2014 het laatste jaar waarin het Mapa-project via de federale FOD Volksgezondheid werd betoelaagd. Het project kreeg van de Vlaamse overheid een verlenging van 10 maanden, waarna er een evaluatie van alle projecten zal gebeuren, vooraleer zal worden beslist waarvoor nog langer fondsen zullen worden vrijgemaakt. Het blijft dus afwachten of het project, dat op 1 september 2009 van start ging, 2015 zal overleven, al vermoeden we dat ook de Vlaamse overheid zal worden overtuigd van de buitengewone meerwaarde van het MaPa-project. Het project zorgt er immers voor dat de sociale, educatieve en gezondheidskloof, die er bij deze problematische doelgroep van gebruikende ouders en vooral bij hun kinderen is, zoveel als mogelijk wordt gedicht. 2.2 Druggebruik en ouderschap Er dient allereerst benadrukt te worden dat druggebruikers er zelf ook absoluut niet gelukkig mee zijn, dat ze druggebruikers zijn. Ze zouden niet liever willen dat het druggebruik verdwijnt, samen met alle gerelateerde problemen. Verslaving is een complex, maar behandelbaar probleem dat met vallen en opstaan wordt aangepakt. Een drugprobleem sleept men meestal jaren mee. Ouderschap kan een stimulans zijn om dat leven als gebruiker om te gooien, maar daarbij heeft men de nodige ondersteuning nodig. De traditionele drughulpverlening bereikte deze ouders en hun kinderen onvoldoende en met een weinig aangepast aanbod. Dit is enerzijds te wijten aan het feit dat deze ouders dikwijls afkerig staan ten aanzien van hulpverlening op dat vlak. Anderzijds was de drughulpverlening te sterk gericht op de gebruiker als individu, met te weinig oog voor de kinderen. Daarbij komt nog dat de brede gezondheidszorg en het algemene welzijnswerk die met situaties van druggebruik en ouderschap te maken krijgen, door de band genomen, niet vertrouwd zijn met de drugproblematiek. Het thema druggebruik en ouderschap is dan ook een zwaar en moeilijk onderwerp, niet enkel binnen het eigen hulpverleningswerk en voor hulpverleners van andere diensten maar zeker ook voor de druggebruikende ouders zelf. Dikwijls is men bang om het thema te bespreken. In het werken met gebruikende ouders ondervonden we een aantal terugkerende problemen. De allereerste vraag was op welke manier dit heikele onderwerp bespreekbaar kon worden gemaakt. Deze ouders vrezen 16

18 immers al te vaak dat ze als druggebruikende ouders worden gelijkgesteld aan slechte ouders. Gebruikende ouders zijn daarenboven dikwijls zelf bang dat ze geen goede ouders kunnen zijn. Er is de verleiding om zichzelf en het gebruik te verstoppen voor de hulpverlening, omwille van de angst dat hun kind hoe dan ook zal worden afgepakt wanneer ze open kaart zouden spelen. Langs de andere kant ontbreekt bij de ouders in kwestie soms elk probleeminzicht. Ze beseffen soms niet dat hun kinderen wel degelijk merken wanneer ze onder invloed zijn en minimaliseren de last die hun kinderen daarvan ondervinden. Druggebruik is een deel van het leven van deze ouders dat niet zomaar is weg te vegen. Er zijn ouders die de hele dag door gebruiken, maar evenzeer ouders die hun gebruik van bijvoorbeeld cocaïne kunnen beperken tot het weekend, wanneer de kinderen veilig bij oma en opa zijn. Het is bijgevolg belangrijk de functie en de plaats van het gebruik in perspectief te plaatsen tegenover het ouderschap. De ouders komen dikwijls zelf uit een problematische gezinssituatie en hebben in hun eigen kindertijd weinig constructieve voorbeelden gehad. Dikwijls waren zij zelf ook KOPP-KOAP kinderen (kinderen van ouders met een psychiatrische of afhankelijksheidsproblematiek). De stelling die het project aanvankelijk hanteerde was: Druggebruik bemoeilijkt het ouderschap, maar maakt het niet onmogelijk. Dit uitgangspunt werd door de dagelijkse praktijk gaandeweg genuanceerd omdat deze alleen opgaat voor druggebruikende ouders, die in staat zijn om hun eigen levensstijl en ouderschap in vraag te stellen. Met hen kan een vertrouwensband worden opgebouwd en kan er voldoende probleembewustzijn worden bewerkstelligd. Ouderschap is ook niet hetzelfde als opvoeden. Opvoeden kan in principe door andere volwassenen worden overgenomen. Maar ouderschap is meer, ouderschap geeft identiteit. Vanuit MaPa wordt er naar gestreefd dat ouders kansen krijgen. Dat ze worden gehoord en aangesproken vanuit hun ouder-zijn. Dit vergroot de motivatie om het goed te doen. Het is dus zeker niet altijd zo dat kinderen fulltime bij hun ouders moeten wonen en evenmin dat ze elk weekend naar huis kunnen gaan. Maar iedere ouder zou wel moeten worden erkend als vader of moeder en vanuit zijn of haar mogelijkheden kan er worden gezocht welk deel van de opvoeding ze eventueel kunnen opnemen. Zo kunnen ze als ouder ook worden gehoord, wanneer hun kind is geplaatst. Op die manier kunnen ze mee nadenken over beslissingen die moeten worden genomen. Een andere mogelijkheid is dat ze, bijvoorbeeld tijdens goed omkaderde bezoeken, kansen krijgen om toch een band met hun kinderen op te bouwen. Bij twee derde van de door het project bereikte groep van ouders verblijft minstens één van de kinderen bij hen of is er sprake van co-ouderschap. Binnen deze groep zijn er helaas ook een aantal ouders waarbij het heel moeilijk is om een vertrouwensband te krijgen, om een netwerk uit te bouwen en om hen voldoende bewust te maken van het probleem. In dat geval moeten er verdere stappen worden genomen. Soms is het voor kinderen echt niet veilig bij hun natuurlijke ouders. Er wordt dan vanuit het project aan de alarmbel getrokken, een alarmbel die meestal, maar zeker niet altijd door de bevoegde instanties wordt gehoord. Gelukkig is het dikwijls toch mogelijk om bij zeer moeilijke cliënten rond ouderschap te werken en het blijft dan ook belangrijk om deze risicogroep hierop te blijven aanspreken. Ook deze ouders moeten de kans krijgen om mee te denken over wat voor hun kinderen goed en aangewezen is, ook al staan ze niet altijd meer in voor de dagelijkse zorg. Deze houding wordt ook buiten de drughulpverlening, zo veel als mogelijk uitgedragen bij de betrokken andere diensten. Er mag niet worden vergeten dat ook ouders onder invloed het allerbeste voor hun kinderen willen. Hun druggebruik, de beperkte opvoeding die ze dikwijls zelf hebben gekregen en het gebrek aan stabiele referentiepersonen maken dat ze beperkte opvoedingscapaciteiten hebben. Dit bewustwordingsproces begeleiden, maar vooral samen de veiligheid van de kinderen inschatten, is veruit de moeilijkste opdracht bij het werken met de doelgroep. Uit wetenschappelijke onderzoek bij KOPP-kinderen blijkt dat er geen sprake is van determinisme. Dat wil zeggen dat lang niet alle kinderen van illegaal druggebruikende ouders zelf problemen ontwikkelen. Door preventief met de ouders te werken wordt de veerkracht van de kinderen aanzienlijk vergroot. Eén van de belangrijkste beschermende factoren voor de kinderen is een uitgebalanceerd netwerk rond het gezin. Adequaat ouderlijk functioneren hangt voornamelijk samen met de aanwezigheid van een sociaal netwerk rond het gezin. Er moet dus voortdurend op zoek worden gegaan naar nieuwe partners. Daarenboven zullen de bestaande partners blijvend moeten worden gemotiveerd en geïnformeerd over de specifieke opvoedingsproblemen, waarmee druggebruikers en hun kinderen kampen. Activiteitenverslag

19 2.3 Inbedding in de laagdrempelige drughulpverlening van het MSOC Vlaams-Brabant Binnen de laagdrempelige drughulpverlening in Vlaams-Brabant worden er de laatste vijf jaar telkens vele honderden gebruikers van illegale drugs begeleid. De laatste jaren heeft ongeveer een derde van deze groep één of meer kinderen. De werking zit m.a.w. in een unieke positie om projecten op te zetten en initiatieven te nemen om een aangepaste hulpverlening uit te werken aan illegaal druggebruikende ouders én hun kinderen. Tabel 20 Cliëntsituaties MSOC Vlaams-Brabant 2009 > Cliëntsituaties Cliëntsituaties met kinderen Aantal kinderen Deze cijfers illustreren dat er een groot aantal kinderen zijn waarvan hun ontwikkelingskansen mogelijk (on) rechtstreeks beïnvloed worden door de impact van het druggebruik van hun ouders op hun opvoeding. Deze cijfers zijn ook relatief, het gaat over gekende druggebruikende ouders binnen de drughulpverlening van het MSOC Vlaams-Brabant. In België zijn er geen algemene cijfers voorhanden. Er is weinig geweten over het aantal kinderen van druggebruikende ouders. Een project zoals MaPa kan maar succesvol zijn wanneer het in de hele werking van de vereniging wordt ingebed. Het is belangrijk dat het project wordt geleid en begeleid door twee ervaren projectmedewerkers, maar even noodzakelijk dat het wordt gedragen door de hele werking van de vzw, van Raad van Bestuur over directie naar elke individuele hulpverlener. Alle medewerkers van de vzw worden dan ook ingeschakeld in de activiteiten van het project en het individueel werken met de ouders. Daardoor krijgen sinds 2009 àlle ouders binnen de cliëntenpopulatie een aanbod rond opvoedingsondersteuning. Het spreekt voor zich dat er niet met iedereen even intensief kon of diende te worden gewerkt. Cijfers daarover staan verder in de tekst. Deze keuze voor implementatie, die het MSOC Vlaams-Brabant van bij het begin maakte, zorgt er voor dat in de vier ankerpunten (Leuven, Diest, Tienen en Vilvoorde) even intens aan het project werd en wordt gewerkt. In ieder ankerpunt is er bovendien een medewerker die extra aandacht voor deze problematiek heeft. Samen met de directeur en de projectcoördinatoren vormen zij de beleidsgroep van het project. Dankzij de input van de beleidsgroep werden een aantal doelstellingen geformuleerd, waarrond diende te worden gewerkt omtrent opvoedingsondersteuning aan (ex-) gebruikende ouders. Het intakeformulier, het medisch dossier en het registratieprogramma van het MSOC Vlaams-Brabant werden aangepast, zodat er nu structureel meer oog is voor alles wat met kinderen en ouderschap te maken heeft. De beleidsgroep heeft verder als functie intervisiemomenten tussen de hulpverleners van de verschillende ankerpunten te organiseren. Tijdens die intervisie wordt vanuit verschillende disciplines en verschillende centra kritisch gekeken naar de situaties met risico -ouders. De richtlijn in alle omstandigheden is: Ouders onrecht aan hun kinderen laten doen, is onrecht aan ouders doen 18

20 2.4 Activiteiten die binnen het project kaderen Individueel cliëntwerk Het belangrijkste binnen het project is uiteraard het cliëntwerk. Om dat behoorlijk te kunnen doen is het belangrijk dat er in onze centra een open klimaat heerst en dat ze kindvriendelijk zijn en blijven. Dit uit zich op heel wat verschillende manieren: De kinderen van cliënten worden beter bereikt en aangesproken door het kindvriendelijk milieu in de centra. Het is ook een signaal naar de doelgroep dat ze voor de hulpverleners ouder mogen zijn en dat ook hun kinderen welkom zijn. Kinderen van illegale druggebruikers komen nu regelmatig met hun ouders mee en daarom werd er in de vier ankerpunten een speelhoek geïnstalleerd met speelgoed, aangepast aan verschillende leeftijden. Er wordt voor gezorgd dat de speelhoeken aangenaam en uitnodigend blijven. Kinderen kunnen zich zo bezig houden in de wachtzaal en eventueel ook tijdens het begeleidingsgesprek. De sfeer van dreiging en controle vermindert erdoor. Naast deze materiële omkadering wordt er ook voortdurend gewerkt aan een meer kindvriendelijke houding. Er wordt extra aandacht gegeven aan de kinderen en het ouder zijn binnen een intakegesprek. Elk ankerpunt kijkt erop toe om steeds een geactualiseerd beeld te hebben van de cliënten met kinderen en van de namen en leeftijden van deze kinderen. Op deze manier kan het gezin op een persoonlijkere manier aan bod komen binnen de begeleiding: Hoe gaat het op school? Kan hij al stappen?... Er wordt in de mate van het mogelijke gezorgd dat er niet alleen een begeleider is voor de ouder(s), maar dat er ook een begeleider kan worden vrijgesteld voor het kind of de kinderen, wanneer deze mee naar het centrum komen. Soms is het immers niet aangewezen dat de kinderen bij het begeleidingsgesprek aanwezig zijn. Dit kindvriendelijk zijn wordt ook breder gezien dan het aanbod in de centra zelf. Concreet gaat het dan bijvoorbeeld om het bij apothekers promoten van het gebruik van potjes met een kinderbeveiliging, wanneer methadon wordt meegegeven. Elk jaar is er in de centra een speciale actie naar aanleiding van de Week van de Opvoeding. De focus van het dagelijkse werk ligt bij het ondersteunen van de vele individuele en zeer diverse situaties bij de cliëntengroep, gaande van voorbehoedsmiddelen (bijv. aanbod gratis prikpil, ter beschikking stellen van condooms) over het uitvoeren van zwangerschapstests, het opvolgen van zwangere cliënten, de peri- en postnatale zorg helpen organiseren tot de ondersteuning van het ouderschap in de verschillende levensfases van de kinderen. Daarbij worden zoveel mogelijk relevante mensen, diensten en instanties betrokken. Dankzij goede contacten en actieve netwerken kan er veel meer worden bereikt dan vroeger werd aangenomen Intensieve zwangerschapsbegeleiding De voorbije vier jaren werden er 40 zwangere vrouwen binnen de cliëntengroep van het MSOC zeer intensief begeleid. Al deze aanstaande moeders stelden dat ze hun leven gingen omgooien, dat ze niet meer zouden gebruiken en al zeker niet tijdens de zwangerschap. Helaas lukte dit niet bij alle dames zonder slag of stoot. Wanneer iemand van de cliënten zwanger blijkt, gaan we van start met een vastgelegd stappenplan. In de praktijk wil dit zeggen dat de hulpverleners van het MSOC heel intensief contact houden met de aanstaande moeder. Het is van groot belang om de situatie van zo nabij mogelijk te volgen. Het spreekt voor zich dat dit een extra investering vergt. De zwangere vrouwen worden begeleid bij afspraken (gynaecoloog, ziekenhuis, e.d.), er worden geregeld huisbezoeken gedaan, er wordt meegegaan bij de aanschaf van zaken zoals een kinderbedje, enz. Het is bij die contacten vooral de bedoeling om zoveel mogelijk te kunnen investeren in de band met de moeder en om op die momenten ook op een meer informele manier over het toekomstige ouderschap te kunnen praten. Er wordt voor gezorgd dat de aanstaande moeders op heel wat diverse manieren een beroep op ons kunnen doen. Dat gaat van een urinetest of een bloedafname om hun zwangerschap te bepalen, over het begeleiden van het moeilijke beslissingsproces voor het al dan niet houden van hun baby, tot het voorbereiden op emotioneel en praktisch vlak van de zwangerschap en de geboorte. Activiteitenverslag

Chronologisch overzicht van het Provinciaal BibliotheekSysteem (PBS)

Chronologisch overzicht van het Provinciaal BibliotheekSysteem (PBS) Chronologisch overzicht van het Provinciaal BibliotheekSysteem (PBS) 2003 Redactie lastenboek 2004 februari Publicatie lastenboek 2004 maart-juni Selectie Pilootbibliotheken 2004 14 april Opening van de

Nadere informatie

Bestuursmemoriaal Provincie Vlaams-Brabant

Bestuursmemoriaal Provincie Vlaams-Brabant Bestuursmemoriaal Provincie Vlaams-Brabant Nummer 1 20 januari 2004 10de jaargang Inhoud Reglementen en verordeningen van de provincieraad Nr. 1 Toepassing van artikel 19 van het decreet van 22 februari

Nadere informatie

Waterlopenbeheer in Vlaams-Brabant. Infodag nieuwe bekkenstructuren - 09/10/2013 - Leuven

Waterlopenbeheer in Vlaams-Brabant. Infodag nieuwe bekkenstructuren - 09/10/2013 - Leuven Waterlopenbeheer in Vlaams-Brabant Infodag nieuwe bekkenstructuren - 09/10/2013 - Leuven Waterlopenbeheer in Vlaams-Brabant I. Stand van zaken Doorbraak 63 II. Erosiebestrijding III. Bestrijden van wateroverlast

Nadere informatie

IN 1, 2, 3... DOOR DE PROVINCIE

IN 1, 2, 3... DOOR DE PROVINCIE Kindereditie IN 1, 2, 3... DOOR DE PROVINCIE 1 DE PROVINCIE IN BEELD België telt 10 provincies. Je merkt onmiddellijk dat de provincie Vlaams-Brabant in het hart van ons land ligt. Met een oppervlakte

Nadere informatie

De Sociale plattegrond

De Sociale plattegrond De Sociale plattegrond Sector: Begeleiding jonge kinderen Spreker: Krista De Vos (Kind en Gezin) Kind en Gezin Kleine kinderen, wij maken er werk van! 1 Voorgeschiedenis 1919: Nationaal Werk voor het Kinderwelzijn

Nadere informatie

Inhoud. Lijst met afkortingen 13. Voorwoord 15. Inleiding 17

Inhoud. Lijst met afkortingen 13. Voorwoord 15. Inleiding 17 Inhoud Lijst met afkortingen 13 Voorwoord 15 Inleiding 17 DEEL 1 TRENDS IN CIJFERS OVER ILLEGALE DRUGS IN VLAANDEREN/BELGIË 1997-2007 19 HOOFDSTUK 1! ILLEGALE DRUGS. SITUERING EN DEFINIËRING 21 1.1 Wat

Nadere informatie

Artikel 1. In 2015 is er een totaal te verdelen subsidiebudget van 7,3 miljoen euro.

Artikel 1. In 2015 is er een totaal te verdelen subsidiebudget van 7,3 miljoen euro. 1 Ministerieel besluit van 11 december 2015 (BS 15 januari 2016) tot uitvoering van artikel 57 van het Procedurebesluit van 9 mei 2014, wat betreft de programmatieregels voor de verdeling van subsidies

Nadere informatie

BIJLAGE 6A Cluster culturele ontplooiing 1. OA

BIJLAGE 6A Cluster culturele ontplooiing 1. OA BIJLAGE 6A Cluster culturele ontplooiing 1. OA Allochtonen Allochtonen zijn één van de doelgroepen van het minderhedenbeleid. In het kader van het minderhedenbeleid wordt onder allochtonen verstaan: mensen

Nadere informatie

Wij zijn er voor u! KENNISMAKINGSBROCHURE

Wij zijn er voor u! KENNISMAKINGSBROCHURE Wij zijn er voor u! KENNISMAKINGSBROCHURE IN-Z even voorstellen IN-Z (spreek uit inzet) is een dienstverlenende organisatie. Al sinds 1996 bieden we een handje hulp in het huishouden en ondersteunen we

Nadere informatie

Sociaal Wonen in Glabbeek Project De Melkroos

Sociaal Wonen in Glabbeek Project De Melkroos Sociaal Wonen in Glabbeek Project De Melkroos Een sociale woning huren U mag u altijd bij een Sociale Huisvestingsmaatschappij (SHM inschrijven om een woning te huren. Zelfs als de woningen nog niet gebouwd

Nadere informatie

3wwonen, werken & welzijn in Halle-Vilvoorde. Sociale Kaart WWKLD Wezembeek-Oppem Wemmel Kraainem Linkebeek en Drogenbos

3wwonen, werken & welzijn in Halle-Vilvoorde. Sociale Kaart WWKLD Wezembeek-Oppem Wemmel Kraainem Linkebeek en Drogenbos intergemeentelijke preventiedienst drugs en alcohol Sociale Kaart WWKLD Wezembeek-Oppem Wemmel Kraainem Linkebeek en Drogenbos provincie vlaams brabant wezembeek-oppem Wemmel kraainem linkebeek drogenbos

Nadere informatie

Hors plan de délestage Buiten afschakelplan Commune Gemeente. Tranche 3 Schijf 3. Tranche 1 Schijf 1. Tranche 2 Schijf 2

Hors plan de délestage Buiten afschakelplan Commune Gemeente. Tranche 3 Schijf 3. Tranche 1 Schijf 1. Tranche 2 Schijf 2 Aarschot 303 3 306 Aarschot 195 195 Gelrode 12 1 13 Langdorp 59 2 61 Rillaar 37 37 Affligem 66 7 73 Essene 25 25 Hekelgem 24 7 31 Teralfene 17 17 Asse 72 12 216 300 Asse 72 1 45 118 Bekkerzeel 4 4 Kobbegem

Nadere informatie

kinderopvang in kaart

kinderopvang in kaart kinderopvang in kaart Provincie Vlaams-Brabant 2010 VOORWOORD Er zijn in Vlaanderen her en der heel wat cijfers beschikbaar over kinderopvang en over factoren die de vraag naar kinderopvang beïnvloeden.

Nadere informatie

Wij zijn er voor u! KENNISMAKINGSBROCHURE

Wij zijn er voor u! KENNISMAKINGSBROCHURE Wij zijn er voor u! KENNISMAKINGSBROCHURE IN-Z even voorstellen IN-Z (spreek uit inzet) is een dienstverlenende organisatie. Al sinds 1996 bieden we een handje hulp in het huishouden en ondersteunen we

Nadere informatie

Spreiding van de gezinszorg in Vlaanderen per gemeente in 2004

Spreiding van de gezinszorg in Vlaanderen per gemeente in 2004 Aalst 199.453 94,24 Aantal personeelsleden in VTE: 129,60 91,52 Gemeentelijke mantelzorgtoelage?: J 2,60 Familiehulp 44.286 22,20% Familiezorg Oost-Vl 18.620 9,34% Landelijke Thuiszorg 212 0,11% OCMW 82.936

Nadere informatie

gemeente Kaprijke gemeente Knokke-Heist gemeente Kortemark gemeente Kortenaken gemeente Kortenberg gemeente Kruibeke gemeente Kruishoutem gemeente

gemeente Kaprijke gemeente Knokke-Heist gemeente Kortemark gemeente Kortenaken gemeente Kortenberg gemeente Kruibeke gemeente Kruishoutem gemeente Overzicht van de steden en gemeenten die een informatieveiligheidsconsulent hebben aangesteld en waarvoor de VTC een advies heeft gegeven. Stand 26 mei 2016 ( lijst 2016-04; kaart v9)). Steden en gemeenten

Nadere informatie

177 Zwevegem 105,7 003E20 22 50N48 45 31 100 ND

177 Zwevegem 105,7 003E20 22 50N48 45 31 100 ND Lijst van Vlaamse frequenties voor lokale radio Lokaliteit Frequentie Lengte Breedte Antennehoogte Vermogen Antennepatroon (MHz) (OL ' '' ) (NB ' '' ) (m) (Watt) (D/ND) 1 Aalst 90,0 004E03 00 50N57 00

Nadere informatie

Reglement provincie Vlaams-Brabant www.vlaamsbrabant.be/reglementen

Reglement provincie Vlaams-Brabant www.vlaamsbrabant.be/reglementen Reglement provincie Vlaams-Brabant www.vlaamsbrabant.be/reglementen Reglement voor het toekennen van bijkomende leningen bij onderhandse akte voor het bouwen en aankopen van een woning Artikel 1 Binnen

Nadere informatie

prognose aandeel gf 2016 gemeente prognose aandeel gf 2016 OCMW

prognose aandeel gf 2016 gemeente prognose aandeel gf 2016 OCMW 2015 2015 2016 Aalst 2.600.000,00 30.036.051,00 2.600.000,00 31.168.733,00 2.600.000,00 32.336.206,00 2.600.000,00 33.558.985,00 2.600.000,00 34.824.563,00 2.600.000,00 36.134.434,00 Aalter 284.203,92

Nadere informatie

DOSSIER. Ouderen in Vlaams-Brabant 2010. www.vlaamsbrabant.be/welzijn

DOSSIER. Ouderen in Vlaams-Brabant 2010. www.vlaamsbrabant.be/welzijn s t e u n p u n t so c i a l e p l a n n i n g DOSSIER Ouderen in Vlaams-Brabant 2010 www.vlaamsbrabant.be/welzijn Voorwoord Na de eerste editie van het dossier ouderen dat in 2007 verscheen willen we

Nadere informatie

Mantelzorg en de. gemeentelijke mantelzorgpremie in Vlaams-Brabant

Mantelzorg en de. gemeentelijke mantelzorgpremie in Vlaams-Brabant Mantelzorg en de gemeentelijke mantelzorgpremie in Vlaams-Brabant Mantelzorg en de gemeentelijke mantelzorgpremie in Vlaams-Brabant Ons Zorgnetwerk Remylaan 4B, 3018 Wijgmaal 016-24 49 49 onszorgnetwerk@kvlv.be

Nadere informatie

Dossier Armoede in Vlaams-Brabant

Dossier Armoede in Vlaams-Brabant steunpunt sociale planning Dossier Armoede in Vlaams-Brabant 2011 Filip De Maesschalck, Tine De Rijck en Wendy Broos Kubis www.vlaamsbrabant.be/socialeplanning Voorwoord Armoede vind je, helaas, overal.

Nadere informatie

Voor meer info: Hilde Rekkers hilde.rekkers@vlaamseprovincies.be +32 2 508 13 26

Voor meer info: Hilde Rekkers hilde.rekkers@vlaamseprovincies.be +32 2 508 13 26 Voor meer info: Hilde Rekkers hilde.rekkers@vlaamseprovincies.be +32 2 508 13 26 Intrafamilaal geweld: provincies slaan brug tussen federale en Vlaamse overheid Intrafamiliaal geweld is een groot maatschappelijk

Nadere informatie

vzw OpWeg Infobrochure rechtstreeks toegankelijke hulp

vzw OpWeg Infobrochure rechtstreeks toegankelijke hulp vzw OpWeg Infobrochure rechtstreeks toegankelijke hulp 1 WIE ZIJN WIJ vzw OpWeg is een ambulante dienst voor volwassenen met een beperking, erkend en gesubsidieerd door het Vlaams Agentschap voor Personen

Nadere informatie

LENINGEN VOOR AANKOOP OF BOUW

LENINGEN VOOR AANKOOP OF BOUW LENINGEN VOOR AANKOOP OF BOUW Reglement voor het toekennen van bijkomende leningen bij onderhandse akte voor het bouwen en aankopen van een woning Artikel 1 Binnen de perken van de goedgekeurde begrotingskredieten

Nadere informatie

Oktober 2015 Gemeentelijke statistieken EPC-residentieel

Oktober 2015 Gemeentelijke statistieken EPC-residentieel 1 GEMEENTE BESTEMMING WOONGEBOUW_TYPE Aantal epc Gemiddeld kengetal Mediaan kengetal Aalst Appartement 1.418 288,32 230,81 Collectief woongebouw GESLOTEN 29 281,72 229,65 HALF_OPEN 21 252,96 228,00 Eengezinswoning

Nadere informatie

TREKKINGSRECHTEN LOKALE NETWERKEN ARMOEDE (2014-2019)

TREKKINGSRECHTEN LOKALE NETWERKEN ARMOEDE (2014-2019) TREKKINGSRECHTEN LOKALE NETWERKEN ARMOEDE (2014-2019) POSTCODE GEMEENTE bedrag in 9300 AALST 23 552 9880 AALTER 2 589 3200 AARSCHOT 5 263 2630 AARTSELAAR 2 038 1790 AFFLIGEM 1 410 3570 ALKEN 1 859 8690

Nadere informatie

Oproep kandidaten nieuwe subsidies kinderopvang

Oproep kandidaten nieuwe subsidies kinderopvang Oproep kandidaten nieuwe subsidies kinderopvang INLEIDING De Vlaamse Regering stelt nieuwe middelen ter beschikking voor subsidies voor kinderopvang van baby s en peuters. Aanvragen zijn mogelijk tot woensdag

Nadere informatie

nota Toepassing van het decreet Integrale Jeugdhulp voor voogden van niet begeleide minderjarige vreemdelingen

nota Toepassing van het decreet Integrale Jeugdhulp voor voogden van niet begeleide minderjarige vreemdelingen nota nota aan de Dienst Voogdij, federale overheidsdienst Justitie datum 1 maart 2014 uw kenmerk naam lijnmanager Lucien Rahoens naam auteur Virna Saenen onderwerp toepassing van het decreet Integrale

Nadere informatie

Per 1.000 kinderen onder de 3 jaar telde Limburg eind 2008 68 opvangplaatsen minder dan het Vlaamse gemiddelde.

Per 1.000 kinderen onder de 3 jaar telde Limburg eind 2008 68 opvangplaatsen minder dan het Vlaamse gemiddelde. Limburgse kinderopvang misdeeld door huidige Vlaamse Regering. Uit het antwoord vanwege Vlaams minister van Welzijn Heeren op een parlementaire vraag van Vlaams volksvertegenwoordiger Els Robeyns blijkt

Nadere informatie

Reglement provincie Vlaams-Brabant www.vlaamsbrabant.be/reglementen

Reglement provincie Vlaams-Brabant www.vlaamsbrabant.be/reglementen Reglement provincie Vlaams-Brabant www.vlaamsbrabant.be/reglementen Renovatieleningen Reglement voor het toekennen van bijkomende leningen bij onderhandse akte met het oog op het renoveren van woningen

Nadere informatie

Toegezegde bedragen Openbare bibliotheek (Vlaamse beleidsprioriteit LCBVBP02)

Toegezegde bedragen Openbare bibliotheek (Vlaamse beleidsprioriteit LCBVBP02) Begunstigde (gemeente of organisatie) Toegezegde bedragen Openbare bibliotheek (Vlaamse beleidsprioriteit LCBVBP02) Toegezegde bedragen Bibliotheekportaal Aalst 776 135,94 14 263,84 Aalter 166 259,90 4

Nadere informatie

Reglement voor het toekennen van bijkomende leningen bij onderhandse akte met het oog op het renoveren van woningen

Reglement voor het toekennen van bijkomende leningen bij onderhandse akte met het oog op het renoveren van woningen RENOVATIELENINGEN Reglement voor het toekennen van bijkomende leningen bij onderhandse akte met het oog op het renoveren van woningen Artikel 1 Binnen de perken van de goedgekeurde begrotingskredieten

Nadere informatie

Nieuwe subsidies kinderopvang: informatie voor het lokaal bestuur

Nieuwe subsidies kinderopvang: informatie voor het lokaal bestuur Nieuwe subsidies kinderopvang: informatie voor het lokaal bestuur INLEIDING De Vlaamse Regering stelt in 2015 nieuwe middelen ter beschikking voor subsidies voor kinderopvang van baby s en peuters. Organisatoren

Nadere informatie

TOELICHTING MOBILITEITSAANBOD PROVINCIE VLAAMS-BRABANT. Alexander Leysen Coördinator MAV Vlaams-Brabant

TOELICHTING MOBILITEITSAANBOD PROVINCIE VLAAMS-BRABANT. Alexander Leysen Coördinator MAV Vlaams-Brabant TOELICHTING MOBILITEITSAANBOD PROVINCIE VLAAMS-BRABANT Alexander Leysen Coördinator MAV Vlaams-Brabant PROGRAMMA De Lijn (belbus) MMC DAV MAV Info DE LIJN MOBIB voor 65+ Vanaf 1/9/2015 = 50 euro/jaar Voorwaarden:

Nadere informatie

De werking van het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Oost- Vlaanderen. Kristel Bovijn

De werking van het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Oost- Vlaanderen. Kristel Bovijn De werking van het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Oost- Vlaanderen Kristel Bovijn Vertrouwenscentrum Kindermishandeling (VK) Het VK is het meldpunt voor vermoedens van kindermishandeling, -verwaarlozing

Nadere informatie

KANDIDAATSTELLING DATUM: Naam:... Adres :... Tel./fax :... E-mailadres :... Website :... Ondernemingsnummer of BTW-nummer :... Contactpersoon :...

KANDIDAATSTELLING DATUM: Naam:... Adres :... Tel./fax :... E-mailadres :... Website :... Ondernemingsnummer of BTW-nummer :... Contactpersoon :... KANDIDAATSTELLING DATUM: Naam:... Adres :... Tel./fax :...... E-mailadres : Website :... Ondernemingsnummer of BTW-nummer :... Contactpersoon :... Aankruisen indien van toepassing. Meerdere antwoorden

Nadere informatie

Hulpverlening in de politiecel. Medewerking SODA aan Fortuna-acties 17 juni 2009

Hulpverlening in de politiecel. Medewerking SODA aan Fortuna-acties 17 juni 2009 Hulpverlening in de politiecel Medewerking SODA aan Fortuna-acties 17 juni 2009 Hulpverlening in politiecel - Wat is het doel van Fortuna-acties - Ervaring in het buitenland - Voorbereiding - Aanbod SODA

Nadere informatie

OMGEVINGSANALYSE GEETBETS DOOR OCMW GEETBETS 2013

OMGEVINGSANALYSE GEETBETS DOOR OCMW GEETBETS 2013 OMGEVINGSANALYSE GEETBETS DOOR OCMW GEETBETS 2013 INLEIDING Beste lezer, In deze publicatie kan u de omgevingsanalyse van de gemeente Geetbets vinden zoals deze opgemaakt werd door het OCMW van Geetbets.

Nadere informatie

Meer info: www.wonenvlaanderen.be of wonenvlaanderen@rwo.vlaanderen.be of 016 66 59 30

Meer info: www.wonenvlaanderen.be of wonenvlaanderen@rwo.vlaanderen.be of 016 66 59 30 Energiebesparende maatregelen Overzicht premies premies en goedkope leningen voor particulieren VlaamsVlaams-Brabant 2013 Voor een actueel overzicht per gemeente en meer informatie over de specifieke voorwaarden,

Nadere informatie

de jeugd is onze toekomst

de jeugd is onze toekomst de jeugd is onze toekomst vereniging van groninger gemeenten Bestuursakkoord Jeugd 2008-2012 In veel Groninger gemeenten zijn er kinderen met problemen. En daarvan krijgen er te veel op dit moment niet

Nadere informatie

Info avond. Pleegzorg Oost-Vlaanderen Kortrijksepoortstraat 252 B 9000 Gent 0471/91.91.02 www.pleegzorgoostvlaanderen.be

Info avond. Pleegzorg Oost-Vlaanderen Kortrijksepoortstraat 252 B 9000 Gent 0471/91.91.02 www.pleegzorgoostvlaanderen.be Info avond Pleegzorg Oost-Vlaanderen Kortrijksepoortstraat 252 B 9000 Gent 0471/91.91.02 www.pleegzorgoostvlaanderen.be SAMENWERKINGSVERBAND Open Gezin Open Thuis Open Haard Opvang Dienst Gezinsplaatsing

Nadere informatie

Treatment Demand Indicator (TDI) Addibru Formulier Versie 2.0 >> http://tdi.wiv-isp.be << 1. ALGEMENE INFORMATIE

Treatment Demand Indicator (TDI) Addibru Formulier Versie 2.0 >> http://tdi.wiv-isp.be << 1. ALGEMENE INFORMATIE Treatment Demand Indicator (TDI) Addibru Formulier Versie 2.0 >> http://tdi.wiv-isp.be

Nadere informatie

Overzicht dossierbeheerders

Overzicht dossierbeheerders Overzicht dossierbeheerders Contactgegevens dossierbeheerders zie: http://www.bloso.be/subsidiering/pages/contact.aspx Provincie's en VGC Provincie Antwerpen Provincie Limburg Provincie Oost-Vlaanderen

Nadere informatie

Infodossier wonen Sociaal kopen

Infodossier wonen Sociaal kopen Infodossier wonen Sociaal kopen Inhoudsopgave 1. Een kort woordje uitleg... 2 2. Een woning kopen via een sociale huisvestingsmaatschappij... 3 3. Vlabinvest... 5 4. Sociale huisvestingsmaatschappijen

Nadere informatie

Energiebesparende maatregelen

Energiebesparende maatregelen Energiebesparende maatregelen Overzicht premies s en leningen voor particulieren 2015 Voor een actueel overzicht per gemeente en meer informatie over de specifieke voorwaarden, surf naar www.energiesparen.be

Nadere informatie

Therapeutisch programma voor druggebruikers en hun omgeving

Therapeutisch programma voor druggebruikers en hun omgeving Therapeutisch programma voor druggebruikers en hun omgeving De Kiem biedt hulp aan personen die problemen ervaren door het gebruik van drugs en aan mensen uit hun omgeving. Het residentiële luik van het

Nadere informatie

Toelichting: Geografische indeling: De geografische indeling geeft de fusiegemeente van de vestigingsplaats waar de leerling is ingeschreven.

Toelichting: Geografische indeling: De geografische indeling geeft de fusiegemeente van de vestigingsplaats waar de leerling is ingeschreven. Toelichting: Deze tabellen bevatten het aantal leerlingen in het Nederlandstalig gewoon en buitengewoon kleuter- en lager onderwijs op registratiedatum 1 februari van het schooljaar. Niet inbegrepen: Om

Nadere informatie

Centrum voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning (CKG) De Hummeltjes

Centrum voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning (CKG) De Hummeltjes Centrum voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning (CKG) De Hummeltjes Wat is een CKG? Centrum voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning (IVA Kind en Gezin) Mobiele begeleiding Ambulante begeleiding Residentiële

Nadere informatie

Adressen serviceflats

Adressen serviceflats Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid Afdeling Residentiële en Gespecialiseerde Zorg Team Ouderenzorg Koning Albert II-laan 35 bus 33, 1030 BRUSSEL Tel. 02-553 36 47 - Fax 02 553 36 05 http://www.zorg-en-gezondheid.be/serviceflats.aspx

Nadere informatie

De Meander is er voor mensen die een vraag hebben naar informatie, ondersteuning of begeleiding rond

De Meander is er voor mensen die een vraag hebben naar informatie, ondersteuning of begeleiding rond De Meander is er voor mensen die een vraag hebben naar informatie, ondersteuning of begeleiding rond alcohol, illegale drugs, medicatie en gokken. Doelgroep Meander: Iedereen met problemen in verband met

Nadere informatie

Signaleren en dan? De samenwerking tussen gezondheidszorg en jeugdzorg bij zorg/risico-zwangeren. Roermond, 3 september

Signaleren en dan? De samenwerking tussen gezondheidszorg en jeugdzorg bij zorg/risico-zwangeren. Roermond, 3 september Signaleren en dan? De samenwerking tussen gezondheidszorg en jeugdzorg bij zorg/risico-zwangeren Roermond, 3 september Mevr. N. Coebergh, vertrouwensarts AMK Limburg Dhr. H. Haanstra, kinderarts Maasziekenhuis

Nadere informatie

De vrouwen hebben dan ook een grotere kans op werkloosheid (0,39) dan de mannen uit de onderzoekspopulatie (0,29).

De vrouwen hebben dan ook een grotere kans op werkloosheid (0,39) dan de mannen uit de onderzoekspopulatie (0,29). In het kader van het onderzoek kreeg de RVA de vraag om op basis van de door het VFSIPH opgestelde lijst van Rijksregisternummers na te gaan welke personen op 30 juni 1997 als werkloze ingeschreven waren.

Nadere informatie

STAGES 1 BcLL 2014-2015. Studenten Van OPLEIDINGSFASE 1 = OF1 Van harte welkom! Stagesecretariaat C104

STAGES 1 BcLL 2014-2015. Studenten Van OPLEIDINGSFASE 1 = OF1 Van harte welkom! Stagesecretariaat C104 STAGES 1 BcLL 2014-2015 Studenten Van OPLEIDINGSFASE 1 = OF1 Van harte welkom! Stagesecretariaat C104 1 Administratie Glenn Debruyn 016/ 37.55.08 Glenn.debruyn@groept.be Handtekenmomenten : Ma, do, vrij:

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober 2008-621-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober 2008-621- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober 2008-621- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN STEVEN VANACKERE VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Vraag nr. 321 van 9 september

Nadere informatie

Omgevingsanalyse Sint-Pieters-Leeuw -

Omgevingsanalyse Sint-Pieters-Leeuw - Omgevingsanalyse Sint-Pieters-Leeuw - Bijlage bij het strategisch meerjarenplan 2014-2019 0 Inhoudsopgave Voorstelling van de gemeente Sint-Pieters-Leeuw... 4 1. Demografie... 5 1.1. Loop van de bevolking...

Nadere informatie

LEUVEN. 2.2.01.01 Gemeenten en bevolkingscijfer. Vervoergebied Leuven bevolking. 378.435

LEUVEN. 2.2.01.01 Gemeenten en bevolkingscijfer. Vervoergebied Leuven bevolking. 378.435 LEUVEN 2.2.01.01 Gemeenten en bevolkingscijfer Vervoergebied Leuven bevolking. 378.435 207 AARSCHOT 27.701 219 HULDENBERG 9.046 208 BEGIJNENDIJK 9.205 220 KORTENAKEN 7.473 209 BEKKEVOORT 5.806 221 LANDEN

Nadere informatie

VVSG Trefdag Samen tegen Armoede wij ook 13/12/2010

VVSG Trefdag Samen tegen Armoede wij ook 13/12/2010 VVSG Trefdag Samen tegen Armoede wij ook 13/12/2010 Koen Clijsters Algemeen diensthoofd OCMW Heusden-Zolder Tel. 011/45.61.50 koen.clijsters@ocmwheusdenzolder.be Heusden- Zolder Provincie Limburg 31.500

Nadere informatie

NR NAAM DEELNEMER. CIPAL DV Deelnemersregister - laatste aanpassing ingevolge AV 12/06/2015 Ondernemingsnummer /8

NR NAAM DEELNEMER. CIPAL DV Deelnemersregister - laatste aanpassing ingevolge AV 12/06/2015 Ondernemingsnummer /8 I. STEDEN EN GEMEENTEN 1 Gemeente Aalter 2 Gemeente Aartselaar 3 Gemeente Arendonk 4 Gemeente As 5 Gemeente Baarle-Hertog 6 Gemeente Balen 7 Stad Beringen 8 Gemeente Berlaar 9 Stad Bilzen 10 Stad Blankenberge

Nadere informatie

EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGdZORG

EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGdZORG EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGdZORG 2 Inleiding In deze brochure vind je informatie over het Ondersteuningscentrum Jeugdzorg. We leggen uit wat het Ondersteuningscentrum Jeugdzorg is, wie er werken

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

Analysenota. Gemeente Liedekerke 2014-2019 GEMEENTEBESTUUR LIEDEKERKE. Gemeentebestuur Liedekerke i.s.m. OCMW Liedekerke en Politiezone TARL

Analysenota. Gemeente Liedekerke 2014-2019 GEMEENTEBESTUUR LIEDEKERKE. Gemeentebestuur Liedekerke i.s.m. OCMW Liedekerke en Politiezone TARL GEMEENTEBESTUUR OPPERSTRAAT 31 1770 LIEDEKERKE TEL. 053 64 55 11 FAX 053 64 55 09 www.liedekerke.be LIEDEKERKE NDC 692 Analysenota Gemeente Liedekerke 2014-2019 Gemeentebestuur Liedekerke i.s.m. OCMW Liedekerke

Nadere informatie

CROSS-OVER 2/12/2014

CROSS-OVER 2/12/2014 CROSS-OVER 2/12/2014 SKILLVILLE: Alcohol, tabak en cannabis Historiek Start Projectmatig Wetenschappelijk Onderzoek (PWO) september 2012 Impact van het ontwikkelen en inzetten van een educatieve game ter

Nadere informatie

JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG

JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG 2 JIJ EN HET ONDERSTEUNINGSCENTRUM JEUGDZORG / 3 INLEI DING In deze brochure vind je informatie over het Ondersteuningscentrum jeugdzorg. We leggen uit wat het

Nadere informatie

Omdat het langere tijd zo goed ging heeft de arts in 2008 de medicatie verminderd.

Omdat het langere tijd zo goed ging heeft de arts in 2008 de medicatie verminderd. Congres GGZ 2014 Geacht publiek, Waarschijnlijk hebben jullie de aankondiging van mijn mededeling gelezen: mijn neef heeft in een toestand van zware psychose zijn beide ouders om het leven gebracht. Dit

Nadere informatie

EERSTELIJN EN DE MIDDELENGEBRUIK: DE ROL VAN EEN HUISARTS IN EEN REGIONAAL NETWERK

EERSTELIJN EN DE MIDDELENGEBRUIK: DE ROL VAN EEN HUISARTS IN EEN REGIONAAL NETWERK EERSTELIJN EN DE MIDDELENGEBRUIK: DE ROL VAN EEN HUISARTS IN EEN REGIONAAL NETWERK Van een kijk als solist naar interdisciplinair samenwerken Rita Verrando, huisarts Brussel, 14 november 2014 De rol van

Nadere informatie

Jaarverslag 2014. ML 3 TK 3 LH 7 GV 5 VL 6 TH 6 EW 6 ZK 5 Individueel Beschut Wonen 7 Totaal 48

Jaarverslag 2014. ML 3 TK 3 LH 7 GV 5 VL 6 TH 6 EW 6 ZK 5 Individueel Beschut Wonen 7 Totaal 48 Maatschappelijke zetel: Krijkelberg 1, 336 Bierbeek Aanloopadres: Vital Decosterstraat 86, 3 Leuven Tel: 16 24 8 www.vzwwalden.be In dit verslag vindt u een overzicht voor het jaar 14 van de werking van

Nadere informatie

2010-2011 Aantal scholen in het gewoon en buitengewoon basis- en secundair onderwijs naar soort inrichtende macht

2010-2011 Aantal scholen in het gewoon en buitengewoon basis- en secundair onderwijs naar soort inrichtende macht 2010-2011 Aantal scholen in het gewoon en buitengewoon basis- en secundair naar soort inrichtende macht Toelichting: Deze tabellen bevatten het aantal scholen in het gewoon en buitengewoon basis- en voltijds

Nadere informatie

Drugpunt 24 februari 2015. Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen

Drugpunt 24 februari 2015. Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen Drugpunt 24 februari 2015 Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen DRUGPUNT TEAM Filip Claeys filip.claeys@drugpunt.be 09/381 86 63 of 0498

Nadere informatie

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg.

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Vzw Ondersteuningsstructuur Bijzondere Jeugdzorg info@osbj.be - www.osbj.be Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Deel 2: aandachtspunten voor organisaties Naar aanleiding van het

Nadere informatie

Integrale Jeugdhulpverlening: een nieuw plan in de maak

Integrale Jeugdhulpverlening: een nieuw plan in de maak Integrale Jeugdhulpverlening: een nieuw plan in de maak Document opgesteld door: vzw de Keeting vzw Recht-Op Kroonstraat 64/66 Lange Lobroekstraat 34 2800 Mechelen 2060 Antwerpen email: info@dekeeting.be

Nadere informatie

alle campagnefoto s Maak het mee : Paul Delaet provincie Limburg Universiteitslaan 1 B-3500 HASSELT limburg.be

alle campagnefoto s Maak het mee : Paul Delaet provincie Limburg Universiteitslaan 1 B-3500 HASSELT limburg.be alle campagnefoto s Maak het mee : Paul Delaet provincie Limburg Universiteitslaan 1 B-3500 HASSELT limburg.be deontologisch kader pedagogisch advies Situering Het Limburgs netwerk opvoedingsondersteuning

Nadere informatie

Kinderen Eerst! Op weg naar een Huis van het Kind in Heist-op-den- Heist-op-den-Berg Mortsel Huis van het Kind Boechout Boechout

Kinderen Eerst! Op weg naar een Huis van het Kind in Heist-op-den- Heist-op-den-Berg Mortsel Huis van het Kind Boechout Boechout ANTWERPEN Antwerpen Huis van het Kind Zwijndrecht Zwijndrecht, Burcht Boom Huis van het Kind Aartselaar Aartselaar Brasschaat Huis van het Kind Essen Essen Brasschaat Huis van het Kind: De Pagadder Stabroek

Nadere informatie

Watermaatschappijen en rioolbeheerders 2015

Watermaatschappijen en rioolbeheerders 2015 Watermaatschappijen en rioolbeheerders 2015 Postcode Gemeente Watermaatschappij Rioolbeheerder 9300 Aalst Farys Gemeente 9880 Aalter Farys Gemeente 3200 Aarschot De Watergroep (VMW) RioP 2630 Aartselaar

Nadere informatie

Gemeenten raadsleden schepenen

Gemeenten raadsleden schepenen Д1Х Lijst van de gemeenten op basis van artikel, м, en artikel, м 2, van het Gemeentedecreet: aantal gemeenteraadsleden en maximumaantal schepenen op basis van het bevolkingsaantal van de gemeente Gemeenten

Nadere informatie

tiemap Ira Insp ge jla BI materialenoverzicht

tiemap Ira Insp ge jla BI materialenoverzicht BIJLAGE inspiratiemap Materialenoverzicht drugs 1 1. Brochures of affiches Hieronder vindt u een lijst met informatieve materialen over cannabis en andere drugs De materialen zijn verkrijgbaar bij VAD.

Nadere informatie

Sociale Werkplaatsen De Sleutel. Mahatma Gandhistraat 2A 9000 Gent 09/232.58.08

Sociale Werkplaatsen De Sleutel. Mahatma Gandhistraat 2A 9000 Gent 09/232.58.08 Sociale Werkplaatsen De Sleutel Mahatma Gandhistraat 2A 9000 Gent 09/232.58.08 VZW SWP De Sleutel is een werking die behoort tot de algemene werking van De Sleutel. De visie van beide organisaties is dan

Nadere informatie

Begeleid wonen. november 2014

Begeleid wonen. november 2014 Begeleid wonen november 2014 Doelgroep Volwassenen (+18) met een beperking mentaal motorisch visueel auditief autismespectrumstoornis (ASS) niet aangeboren hersenletsel (NAH) al dan niet met bijkomende

Nadere informatie

Loopbaanbegeleiding: iets voor jou? HR Consulting

Loopbaanbegeleiding: iets voor jou? HR Consulting Loopbaanbegeleiding: iets voor jou? HR Consulting Stel je je vragen bij je huidige job? Evolueert je loopbaan niet in de juiste richting? Overweeg je een heroriëntatie? Zoek je ondersteuning bij het solliciteren?

Nadere informatie

WIE IS MIJN RIOOLBEHEERDER/DRINKWATERBEDRIJF

WIE IS MIJN RIOOLBEHEERDER/DRINKWATERBEDRIJF WIE IS MIJN RIOOLBEHEERDER/DRINKWATERBEDRIJF 8 augustus 2014 WIE IS MIJN RIOOLBEHEERDER/DRINKWATERBEDRIJF Deze lijst geeft per gemeente weer wie uw rioolbeheerder en drinkwaterbedrijf is. Voor meer informatie

Nadere informatie

middelengebruik en verstandelijke beperking Een folder voor hulpverleners uit de verslavingszorg

middelengebruik en verstandelijke beperking Een folder voor hulpverleners uit de verslavingszorg middelengebruik en verstandelijke beperking Een folder voor hulpverleners uit de verslavingszorg Eric komt in begeleiding om zich te laten behandelen voor alcohol- en cannabisgebruik. Hij doet vlot zijn

Nadere informatie

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Verstandelijke beperking en middelengebruik Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Johan woont al enkele jaren zelfstandig. Als begeleider ga jij twee

Nadere informatie

Gelet op de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen, inzonderheid op artikel 5, 1, II, 1 ;

Gelet op de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen, inzonderheid op artikel 5, 1, II, 1 ; Ministerieel besluit van 2 april 2008 tot bepaling van de diensten voor logistieke hulp en aanvullende thuiszorg die in aanmerking komen voor subsidiëring en tot bepaling van het aantal VTE per functiecategorie

Nadere informatie

Voorstelling Team Verslavingszorg

Voorstelling Team Verslavingszorg 27/05/2015 Voorstelling Team Verslavingszorg Ivo Vanschooland Doelgroep De afdeling staat open voor mannen en vrouwen uit gans Vlaanderen en Nederland met problemen gekoppeld aan misbruik of afhankelijkheid

Nadere informatie

Investeren in welzijn

Investeren in welzijn STEUNPUNT SOCIALE PLANNING Investeren in welzijn Een analyse van het welzijnsaanbod 2006-2012 www.vlaamsbrabant.be/socialeplanning 2 Voorwoord In 2006 werd voor de eerste keer op een systematische manier

Nadere informatie

Kentering in de demografische dynamieken van het Brussels stadsgewest. Les dynamiques démographiques contrastées de la région urbaine bruxelloise

Kentering in de demografische dynamieken van het Brussels stadsgewest. Les dynamiques démographiques contrastées de la région urbaine bruxelloise Etienne Van Hecke Jean-Michel Decroly Lieve Vanderstraeten Kentering in de demografische dynamieken van het Brussels stadsgewest Les dynamiques démographiques contrastées de la région urbaine bruxelloise

Nadere informatie

Pagina 1 AMBULANTE DRUGZORG KOMPAS

Pagina 1 AMBULANTE DRUGZORG KOMPAS Pagina 1 AMBULANTE DRUGZORG KOMPAS STATISTIEKEN 2006 Pagina 2 Nieuwe dossiers Totaal ADIEPER ADKORTRIJK ADMENEN ADROESELARE ADWAREGEM ADTORHOUT 401 401 46 161 19 103 47 25 100,00% 11,47% 40,15% 4,74% 25,69%

Nadere informatie

Contactgegevens diensten voor gezinszorg en aanvullende thuiszorg

Contactgegevens diensten voor gezinszorg en aanvullende thuiszorg Naam van de dienst voor gezinszorg en aanvullende thuiszorg Website IMSIR http://www.imsir.be Colonel Silvertopstraat 15, 2850 Boom KINA http://www.kina.be Antwerpsesteenweg 503, 2390 Malle OCMW Aalst

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE BINNENLANDSE

INFORMATIEBROCHURE BINNENLANDSE INFORMATIEBROCHURE BINNENLANDSE A D O P T I E 1 INLEIDING Wie in zijn praktijk geconfronteerd wordt met een vrouw die ongewenst zwanger is en overweegt haar kind af te staan voor adoptie vindt in deze

Nadere informatie

Planning spuitenruil Provincie West-Vlaanderen 2013

Planning spuitenruil Provincie West-Vlaanderen 2013 Planning spuitenruil Provincie West-Vlaanderen 2013 Art. 4. 1. De algemene doelstelling van dit convenant is een bijdrage te leveren aan het preventieve gezondheidsbeleid op het gebied van middelengebruik,

Nadere informatie

DE CONSULENTENWERKING IN VLAANDEREN & BRUSSEL

DE CONSULENTENWERKING IN VLAANDEREN & BRUSSEL DE CONSULENTENWERKING IN VLAANDEREN & BRUSSEL Rosien Mesdag, Consulentenwerking Onada, Gouverneur Kinsbergencentrum Stéphanie Danckaert, Consulententeam Vlaams-Brabant & Brussel, UPC St.- Kamillus Inhoudstafel

Nadere informatie

Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014

Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014 Wat is een suïcidepreventiebeleid? Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014 Een stappenplan waarin uitgeschreven staat hoe er binnen een organisatie met suïcidaliteit wordt omgegaan en

Nadere informatie

Vlaanderen. is wonen VERZEKERING GEWAARBORGD WONEN AGENTSCHAP WONEN VLAANDEREN WONENVLAANDEREN.BE

Vlaanderen. is wonen VERZEKERING GEWAARBORGD WONEN AGENTSCHAP WONEN VLAANDEREN WONENVLAANDEREN.BE Vlaanderen is wonen VERZEKERING GEWAARBORGD WONEN AGENTSCHAP WONEN VLAANDEREN WONENVLAANDEREN.BE Alle noodzakelijke aanvraagdocumenten dienen samen naar Wonen - Vlaanderen Verzekering Gewaarborgd Wonen

Nadere informatie

VERZEKERING GEWAARBORGD WONEN

VERZEKERING GEWAARBORGD WONEN VERZEKERING GEWAARBORGD WONEN Samen met dit toelichtingsboekje bezorgen wij u het aanvraagformulier voor de Verzekering Gewaarborgd Wonen. Dit boekje begeleidt u bij het invullen. Alle noodzakelijke aanvraagdocumenten

Nadere informatie

Adressen Diensten voor Thuisverpleging Vlaams-Brabant

Adressen Diensten voor Thuisverpleging Vlaams-Brabant Afdeling Preventie, Eerstelijn en Thuiszorg Adressen Diensten voor Thuisverpleging Vlaams-Brabant AARSCHOT Wit-Gele Kruis Vlaams-Brabant Regio Aarschot Erkenningsnr.: 286 Pastoor Dergentlaan 20 3200 Aarschot

Nadere informatie

BEWEGEN OP VERWIJZING HALLE 9 JUNI 2016. VIGeZ vzw, 2016, BOV

BEWEGEN OP VERWIJZING HALLE 9 JUNI 2016. VIGeZ vzw, 2016, BOV BEWEGEN OP VERWIJZING HALLE 9 JUNI 2016 1 Doelstelling BOV Meer bewegen op maat van de deelnemer Bewegen als continuüm Gezondheidswinst op fysiek, mentaal en sociaal vlak 2 Doelgroep Doelgroep: volwassenen

Nadere informatie

GKB-nummer klantevd_nr sector upvolgnr naam_voorziening straat huisnr busnr postcode gemeente sectoromschrijving status status_sedert evd_info13

GKB-nummer klantevd_nr sector upvolgnr naam_voorziening straat huisnr busnr postcode gemeente sectoromschrijving status status_sedert evd_info13 GKB-nummer klantevd_nr sector upvolgnr naam_voorziening straat huisnr busnr postcode gemeente sectoromschrijving status status_sedert evd_info13 0024871-207010XX-X01 24871 207010XX X01 GZAT BETER THUIS

Nadere informatie

Definitieve resultaten Bob-eindejaarscontroles

Definitieve resultaten Bob-eindejaarscontroles PERSBERICHT 07 februari 2013 Definitieve resultaten Bob-eindejaarscontroles Na zes weken sensibilisering en alcoholcontroles op de weg, maakt het Kenniscentrum voor de Verkeersveiligheid van het BIVV de

Nadere informatie