HandRIJKingen arbocatalogus werkdruk RIJK

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HandRIJKingen arbocatalogus werkdruk RIJK"

Transcriptie

1 HandRIJKingen arbcatalgus werkdruk RIJK Nr Arb handrijking: Organisatieniveau: 1 Teamntwerp 2 Functie inhud 3 Flexibele werktijden 4 Werk en privé in balans 5 Geznd rsteren 6 Planning en cntrl 7 Activiteitenanalyse 8 Werving en selectie 9 Mbiliteit 10 Schling 11 Werkplekmstandigheden Teamniveau: 12 Cachend leidinggeven 13 Teamntwikkeling 14 Teambuilding 15 Feedback 16 Werkdrukcultuur 17 Werkdruk in een team aanpakken Individueel niveau: 18 Persnlijke effectiviteit vergrten 19 Reflectie p eigen handelen 20 Vitaliteit 21 Persnlijk gesprek 22 Regelmgelijkheden benutten 23 Bedrijfsarts 24 Inzet deskundigen Re-integratie bij uitval vanwege psychische 25 klachten Gedragscdes en gedragsregels ngewenst 26 gedrag Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 1-

2 1 Teamntwerp Welke taken hebben teams? Welke resultaten wrden van hen verwacht? He een rganisatie zijn structuur inricht, beïnvledt de werkdruk van s. Als s niks te beslissen hebben en geen invled kunnen uitefenen p dagelijkse prblemen en verstringen, kunnen zij zich hulpels en machtels velen. Als s in een team samenwerken aan een duidelijke taak en in hun werk gezamenlijk de uitdagingen die p hun pad kmen, kunnen plssen, kunnen ze hun verantwrdelijkheid nemen en practief gedrag ntwikkelen. Aanpak Ga na in heverre het huidige teamntwerp vldet m de gewenste resultaten te bereiken: in heverre leveren teams de gewenste utput? He hg is het ziekteverzuim? Werknemerstevredenheid? Ga na in heverre de huidige teams geznd zijn ntwrpen: in heverre werken teams aan een afgernd (deel van) het prductieprces? Waarver kunnen teams intern afstemmen en waarver meten ze met anderen verleggen? In heverre kunnen teams prblemen en verstringen die zij tegenkmen zelf plssen f zijn ze van andere bedrijfsnderdelen afhankelijk? Ga na welke mgelijkheden er rnd teamntwerp zijn. Verdiep kennis en inzicht rnd integrale en resultaatgerichte teams. (Her)ntwerp indien zinvl de teams, denk bijvrbeeld aan de samenstelling van het team, infrmatiestructuur en besluitvrmingsstructuur. Besef dat een gede structuur een ged begin kan zijn, maar dat teamntwikkeling vervlgens altijd van belang is. Vr degenen die invled hebben p de rganisatiestructuur en teamntwerp. Met name vr leidinggevenden. Gaat na f de gekzen rganisatiestructuur naar wens functineert. Laat zijn leidinggevende weten f hij binnen het team zijn werk ged kan uitveren en waar hij knelpunten ervaart. Een teamntwerp dat een gede basis biedt vr een geznde werkdrukbalans van s. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 2-

3 Functie-inhud 2 Wat met een den? In heverre zijn de taakeisen realistisch? Passen de functies bij degenen die ze uitefenen? De functie-inhud is het geheel aan taakeisen. Het vrmt daarmee de kern van de belasting in iemands werk. Het is daarm belangrijk dat de functies geznd zijn ntwrpen. Dat nrmen en verwachtingen duidelijk en realistisch zijn. Dat de taken, verantwrdelijkheden en bevegdheden met elkaar in evenwicht zijn. Vaak wrdt reclame gemaakt met afwisselende en uitdagende functies. In het perspectief van werkdruk is k de vraag relevant f de functie niet té uitdagend en té afwisselend is. Aanpak Analyseer in heverre functies geznd zijn ntwrpen en passend zijn. Denk aan bijvrbeeld de vlgende aspecten. Taakeisen vr inhud, kwaliteit en temp, nrmen vldende uitdagend en tegelijkertijd realistisch? Verantwrdelijkheden en bevegdheden. Recente f tekmstige veranderingen. Implicaties van de functie-inhud vr bendigde cmpetenties, kennis, vaardigheden en huding van s. Fit tussen functie-inhud en (s). Kmen er knelpunten uit bvenstaande analyse? Herntwerp z mgelijk de functie(s) en benut schling vr de puntjes p de i. Ga na f van alle functies een duidelijke taakfunctiemschrijving beschikbaar is. Beschrijf in de taakfunctiemschrijving duidelijk welke taken, bevegdheden en verantwrdelijkheden bij de functie hren. Richt de beschrijving van verantwrdelijkheden p de te behalen resultaten en de beschrijving van taken p de daarvr bendigde inspanning. Beschrijf bij bevegdheden wat in de functie mag. verantwrdelijk is vr het ntwerpen van functies. Van invled p alle s. Stelt duidelijke taakfunctiemschrijvingen p en cmmuniceert deze aan de s. Laat het weten als de functie-inhud, taakfunctiemschrijving, verwachtingen en/f nrmen niet duidelijk zijn, f als het niet lukt eraan te vlden. Geznde functies die bij s passen. Realistische nrmen en taakeisen. Begrenzing in wat wel en niet van s wrdt verwacht. Daarmee duidelijkheid en huvast. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 3-

4 3 Flexibele werktijden Heveel uren werken s? Op welke tijden? Waar? Werktijden en lcaties beïnvleden de werkdruk die een ervaart. Wie bijvrbeeld dr een extra uurtje werken in een lange file kmt f wie stipt p tijd met vertrekken vanwege (mantel)zrgtaken, zal veel druk ervaren m zijn werk p tijd af te krijgen. De mgelijkheden tt flexibele aanvangs- en eindtijden en vr thuiswerk variëren. In het ene werkprces is meer mgelijk dan in het andere. Over het algemeen geldt dat s met invled p hun werktijden en lcaties minder werkdruk zullen ervaren. Aanpak Ga na in heverre het werk ruimte vr flexibele werktijden en lcaties biedt. Denk aan flexibele aanvangs- en eindtijden, flexibiliteit in minmax -weken en aan flexibiliteit dr het jaar heen, via een jaarurensystematiek. Ga na welke grenzen er vr flexibele werktijden zijn. Welke grenzen zijn er dr het werkprces en de bendigde dienstverlening? Heveel nderling verleg en afstemming is ndzakelijk? Flexibiliteit is p zich ged, maar kan drschieten naar te flexibel. Werknemers die eerder veel p kantr verwerkten, werken dan thuis uren en uren dr. En wie te veel thuis f in individuele functies p lcaties buitenshuis werkt, kan van zijn werk en cllega s vervreemden. Bevrder in het team penheid ver werk in relatie tt privé-leven. Wie weet dat zijn cllega mantelzrgtaken uitvert, zal meer begrip hebben vr die cllega als hij p een vraf aangegeven mment uit een vergadering lpt. Relatie met wet/regelgeving Vr leidinggevenden die met s afspraken maken ver werktijden en lcaties. Vr alle s die daarmee werk en privé ged p elkaar kunnen afstemmen. Benut, gegeven het werkprces, beschikbare mgelijkheden m werk en privéleven van s p elkaar af te stemmen. Is pen ver ervaren werkdruk in relatie tt privéleven, denkt ver en werkt actief mee aan plssingen m zwel p het werk als in het privéleven ptimaal te kunnen presteren. Werknemers met invled p hun werktijden en lcaties zullen hun werk en privéleven beter p elkaar kunnen afstemmen en minder werkdruk ervaren. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 4-

5 4 Werk- en privé in balans huden Wat neemt een mee van zijn werk naar huis? En mgekeerd? Werk- en privéleven beïnvleden elkaar. Sms psitief; wie p zijn werk vaardigheden ntwikkelt kan deze sms k thuis ged benutten. Sms kunnen werk en privé elkaar echter k negatief beïnvleden. Wie zich thuis niet kan ntspannen mdat hij ver werk piekert, f wie zich p het werk niet kan cncentreren dr privézrgen, functineert niet lekker. Enerzijds is iemands privéleven privé. Anderzijds kan penheid belangrijk zijn m werk en privé in balans te huden, f m een negatieve spiraal te drbreken. Aanpak Elke levensfase biedt andere uitdagingen en dilemma s. Wees je als leidinggevende bewust van de verschillende levensfases van je s en ga na welke uitdagingen en dilemma s je s ervaren in het afstemmen van hun werk p privéleven. Vraag je s in heverre hun werk hun privéleven psitief f negatief beïnvledt. Heeft een privé-prblemen en/f is hij mantelzrger? Kies als leidinggevende bewust tt waar en he je een ndersteunt. Vr smmige prblemen is een luisterend r vldende en det begrip de ged. Sms heeft een meer aan praktische steun, en helpt het als een leidinggevende mgelijkheden en grenzen aangeeft van flexibiliteit in werk(tijden) en de diverse verlfregelingen. Verwijs een z ndig naar een deskundige, zals een bedrijfsmaatschappelijk werker. Relatie met wet/regelgeving Vr leidinggevenden die s ndersteunen m hun werk en privé in balans te huden f krijgen. Vr s die hun werk en privéleven ged in balans willen hebben. Realiseert zich dat werk en privé elkaar beïnvleden. Tnt begrip en interesse vr privéleven van s en denkt en werkt actief mee aan mgelijkheden m werk en privé ged p elkaar af te stemmen. Is pen ver ervaren werkdruk in relatie tt privéleven, denkt ver en werkt actief mee aan plssingen m werk en privé ged p elkaar af te stemmen. Werknemers die in meilijke tijden begrip en steun ervaren, zullen minder werkdruk ervaren. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 5-

6 5 Geznde rsterdiensten He zitten de rsters vr avnd- en/f nachtdiensten in elkaar? Bieden ze s gelegenheid m vldende rust in te buwen? En he ervaren s de rsters? De meeste s bij het Rijk werken verdag. Er zijn k functies waarin s avnds en s nachts werken ndzakelijk is. Werken p deze tijden is extra belastend, zwel lichamelijk als sciaal. Lichamelijk, mdat een lichaam zich net als bij een jetlag steeds aan andere actieve en inactieve tijden met aanpassen. Sciaal, mdat werken p avnd- en nachtelijke uren gevlgen heeft vr hbby s en sciale cntacten. Uiteraard is er bij het rsteren aandacht vr het aantal bendigde s ten pzichte van de gewenste bedrijfsvering. Bij geznd rsteren wrdt bvendien aandacht geschnken aan lichamelijke en sciale aspecten. Geznd rsteren is belangrijk m s bij afwijkende werktijden fysiek en mentaal in balans te huden. Aanpak Analyseer in heverre de rsters en naar wens functineren. Denk aan bijvrbeeld de vlgende aspecten. Tepassing van fysieke rsterregels (bijvrbeeld vrwaarts rteren). Tepassing van sciale rsterregels (bijvrbeeld een vaste avnd vrij). In heverre rsters ver van te vren bekend zijn en nageleefd wrden. In heverre bij de rsters rekening wrdt gehuden met individuele wensen. In heverre de rsters passen bij de bendigde en gewenste bedrijfsvering. Pas de rsters z ndig aan. Betrek hier bij vrkeur de betreffende s bij. Invled p eigen werktijden is wellicht van even grt belang als de uiteindelijke mate van gezndheid van het rster. Bestudeer de literatuur rnd geznd rsteren. Met name in de zrg is daar veel nderzek naar gedaan. De wellicht bekendste geznde rsterregel is vrwaarts rteren. Dit betekent eerst vrege, dan late en tt slt nachtdiensten. Een lichaam past zich namelijk makkelijker aan het uitrekken van de activiteit, dan aan het inperken ervan. rsters ntwerpt en pstelt vr plegendiensten en werkzaamheden in de avnd en nacht. Daarmee van invled p s die p deze tijden werken. Bij het rsteren wrden de grenzen bepaald dr de Arbeidstijdenwet. Zrgt vr geznde rsters. Hudt gegeven de bedrijfsvering zveel mgelijk rekening met gezndheidsaspecten, sciale aspecten en individuele werkprivébalansen. Is verantwrdelijk vr zijn eigen gezndheid. Beseft het belang van herstel en neemt na werken p nregelmatige tijden vldende rust. Geznde rsters, waarmee s fit blijven en met plezier hun werk den. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 6-

7 6 Planning en cntrl Welke taken meten de kmende peride uitgeverd wrden? Wat past binnen de beschikbare tijd? En he kan nagegaan wrden f de uitvering naar wens verlpt? Planning en cntrl betekent vraf definiëren welke activiteiten uitgeverd meten wrden en he bijgestuurd kan wrden m de planning haalbaar te huden. De deadline en delstellingen zijn uitkmsten van een bestuurlijk prces. De wijze waarp binnen dit gestelde kader het werk gedaan wrdt, vergt van uitverenden dat zij ged verzicht hebben van de activiteiten en waarvan ze afhankelijk zijn vr het naleven van de planning. Dr vraf ged te definiëren waaraan het eindresultaat met vlden en he de uiteindelijke verantwrding ver de behaalde resultaten wrdt afgelegd, ntstaan mgelijkheden m tussentijds bij te sturen. Binnen planning en cntrl zijn twee belangrijke nlsmakelijke prcessen met elkaar verbnden: plannen en beheersen. Aanpak Een heldere planning- en cntrlfunctie geeft p alle niveaus binnen de rganisatie huvast m p een juiste wijze (bij)sturing te kunnen geven aan de (financiële) prcessen. De functie wrdt in de praktijk vaak als vlgt vrmgegeven. Vertrekpunt vr de planning en cntrl vrmen de beleidsvrnemens zals vastgelegd in de prgrammabegrting. De beleidsvrnemens plus de ging-cncernactiviteiten wrden vertaald in een meerjarige planning van activiteiten. Dit geschiedt zwel p het niveau van elk nderdeel van de rganisatie als vr de rganisatie als geheel. Het bewaken van de uitvering van activiteiten met vrtgangsrapprtages zrgt ervr dat de bedrijfsvering beheersbaar blijft. Dit kan leiden tt bijstelling van activiteiten en/f prcessen dan wel het herverwegen en z ndig aanpassen van vrgenmen beleid. Een gegeven is dat niet alles bij te sturen en te bewaken is met harde cijfers. Er dient daarm bij planning en cntrl k altijd ruimte te zijn vr dialg tussen betrkken partijen. de planning- en cntrl-cyclus uitvert. Vr alle s van belang. Geen Zrgt zveel mgelijk vr een gede en duidelijke planning, en verbetert de planning- en cntrl-cyclus naar aanleiding van pgedane ervaringen. Geeft relevante infrmatie ver de planning, uitvering en beheersing aan zijn leidinggevende. Een duidelijke planning geeft huvast aan s, duidelijkheid ver wat er verwacht wrdt en welke pririteiten er zijn. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 7-

8 7 Aanpak Activiteitenananalyse Wie det wat wanneer? Wat lpt ged? En bij welke activiteiten zijn knelpunten in het prces te ntdekken? Activiteitenanalyse is een methde m snel inzicht te krijgen in de vele verschillende activiteiten p de werkvler en cncrete mgelijkheden m werkdruk aan te pakken. De activiteitenanalyse richt zich p het in kaart brengen van de activiteiten van de gehele rganisatie, waarbij de benemde activiteiten ver de grenzen van afdelingen kunnen heengaan. Daarbij wrdt niet alleen gekeken naar de activiteiten van de uitverende afdeling (waar de primaire prducten f diensten wrden gemaakt) maar vral naar de activiteiten van de ndersteunende, pdrachtgevende en aanleverende afdelingen. Betrek medewerkers van een team, afdeling f verschillende disciplines bij de inventarisatie en analyse van de activiteiten. Inventariseer de vaste activiteiten, maar k activiteiten p basis van planning en/f functiebeschrijving en de frequentie en tijdsbesteding aan extra activiteiten in relatie tt (ervaren) werkdruk. Onderzek en analyseer kernthema s en knelpunten, inclusief de mgelijke rzaken en gevlgen. Vr de kernthema s wrden mgelijke plssingsrichtingen verzameld en uitgewerkt in cncrete verbetervrstellen. In de verbetervrstellen wrdt aandacht besteed aan: delstelling, begd resultaat, verantwrdelijkheden, kernactiviteiten, planning, haalbaarheid en evaluatiemmenten. De resultaten wrden besprken met het managementteam en/f directie. inzicht in werkdruk wil hebben vanuit de activiteiten in een team. Van belang vr wie werkdruk wil analyseren. Gebruikt indien relevant een activiteitenanalyse als instrument m de werkdruk te analyseren. Werkt actief mee aan de activiteitenanalyse, geeft gede infrmatie. Een duidelijk beeld van wat er speelt. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 8-

9 8 Werving en selectie In heverre zit de juiste p de juiste plek? De beste preventie van werkdruk begint bij de start van iemands lpbaan, bij de wervings- en selectieprcedure. Werving en selectie heeft altijd tt del tt een gede match tussen functie en persn te kmen. Specifiek rnd werkdruk geldt dat het belangrijk is aandacht te schenken aan de fit tussen belasting in de functie en cmpetenties van de. Aanpak Frmuleer functieprfielen waarin expliciet aandacht is vr de te verwachten belasting in de functie. Benem vervlgens ver welke specifieke cmpetenties de ten minste met beschikken als het gaat m werkdruk. Besteed k aandacht aan de tekmst: welke veranderingen zijn er te verwachten? Denk bij specifieke cmpetenties ten aanzien van werkdruk bijvrbeeld aan aanpassingsvermgen, plannen en rganiseren, helikpterview, relativeren, (mgevings)sensitiviteit, energie, zelfinzicht, leervermgen en stressbestendigheid. Schenk eveneens aandacht aan het team waar de kandidaat zal werken en de fase van teamntwikkeling. Gebruik bijvrbeeld een analyse van teamrllen m na te gaan welke rl(len) binnen het team al vldende zijn vervuld en welke rllen ng invulling beheven. Wees in de werving en selectie duidelijk ver de verwachtingen ver de werkdruk in de functie. Vraag de kandidaten m expliciete vrbeelden waaruit hun cmpetenties blijken, bijvrbeeld met de STAR-methdiek, die vraagt naar de Situatie, Taak, Aanpak en het Resultaat. Maak een afgewgen keuze tussen de kandidaten. Besef dat het meilijker is cmpetenties te ntwikkelen dan m kennis te verwerven. het beleid rnd werving en selectie frmuleert en uitvert. Daarmee vr alle nieuwe s en s die van functie veranderen. Kiest die kandidaten bij een functie die k als het gaat m werkdruk een z ged mgelijke match tussen functie en persn hebben. Is pen en eerlijk ver beschikbare cmpetenties. Werknemers die passen bij hun functie, hun werk ged den en duurzaam in balans zijn. HRM Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 9-

10 9 Mbiliteit He kan het wisselen van functie bijdragen aan het ntwikkelen van cmpetenties? Mbiliteit gaat ver beweeglijkheid. Van de ene functie naar de andere gaan. Mbiliteitsbeleid past bij lerende rganisaties. Regelmatig van functie veranderen kan preventief werken m de werkdruk binnen de perken te huden. Werknemers huden hun aanpassings- en leervermgen bij regelmatige verandering scherp. Aanpak Besteed in het mbiliteitsbeleid aandacht aan preventie van werkdruk. In heverre kan een andere functie bijdragen aan de ntwikkeling f het p peil huden van cmpetenties? Streef naar een ptimum; wissel niet te weinig, maar k niet te vaak. Een team waarvan teamleden f leidinggevende te vaak wisselen, zal meite hebben tt een gede teamntwikkeling te kmen. Vrkm dat een naar een functie gaat die niet bij hem past. Besteed aandacht aan specifieke werkdrukcmpetenties, zals aanpassingsvermgen, plannen en rganiseren, helikpterview, relativeren, (mgevings)sensitiviteit, energie, zelfinzicht, leervermgen en stressbestendigheid. Zet z ndig schling in m de plaatsing in de vlgende functie tt een succes te maken. Vr degenen die het mbiliteitsbeleid frmuleren en uitveren. Daarmee vr alle s binnen het Rijk. Vert een mbiliteitsbeleid dat preventief is vr werkdruk. Biedt s de kans zichzelf te ntwikkelen. Neemt de kans p een mie lpbaan. Zekt actief mee naar functies die bij hem passen en ntwikkelt zichzelf. Werknemers die passen bij hun functie, hun werk ged den en duurzaam in balans zijn. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 10-

11 10 Schling In heverre beschikken s ver bendigde cmpetenties en actuele kennis? Organisaties veranderen. De belasting van functies k. at maakt schlingsbeleid een belangrijk middel m ervr te zrgen dat s in balans blijven en hun waarde behuden blijft. Dat ze hun kennis en vaardigheden up t date kunnen huden en hun belastbaarheid kunnen vergrten. Schling gaat verder. Werknemers die zich ntwikkelen greien naar nieuwe functies en nieuwe uitdagingen te. Z zijn ze k in de tekmst in balans. Aanpak Nieuwe systemen en rganisatiestructuren vragen veel van s. Besteed in het schlingsbeleid practief aandacht aan veranderingen. Neem bij veranderingen tijd en aandacht vr schling en bendigde inwerktijd. Maak een inschatting van beschikbare kennis, vaardigheden en cmpetenties en vergelijk deze met de bendigde kennis, vaardigheden en cmpetenties (in de tekmst). Stem het schlingsbeleid af p de inventarisatie, het beleid rnd het vergrten van de belastbaarheid van s en de vrlichting rnd werkdruk. Vr degenen die het schlingsbeleid frmuleren en uitveren. Daarmee vr alle s binnen het Rijk. Benut schling m de belastbaarheid van s (zveel als mgelijk en wenselijk) te vergrten en ervr te zrgen dat beschikbare en bendigde (werkdruk)cmpetenties in balans zijn. Neemt de kans m zichzelf te ntwikkelen. Werknemers die zich ntwikkelen en daarmee duurzaam in balans zijn. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 11-

12 Werkplekmstandigheden 11 Hard gewerkt vr een belangrijke deadline en ten deed de mail het niet. Was de printer stuk,f het papier in de kpieermachine p. Onder gede werkplekmstandigheden kunnen s een zware belasting ged hanteren. Zijn de werkplekmstandigheden nder de maat, dan kan de werkdruk tt ngewenste hgte stijgen. Ok als het m werkplekmstandigheden gaat, is het van belang dat een er zelf invled p heeft. Het is daarm belangrijk m afgewgen keuzes te maken ver de werkplekmstandigheden en m de zaken ged p rde te hebben en te huden. Aanpak Denk bij werkplekmstandigheden aan de vlgende aspecten. Geluid, temperatuur, daglicht, verlichting en frisse lucht. Werkplekntwerp, waarnder beschikbare ruimte p en m de werkplek heen en het aantal s in dezelfde ruimte. Faciliteiten zals cmputers, , printers en telefns, kffie/thee. Organiseer de werkplekmstandigheden ged. Zrg dat verstringen snel verhlpen wrden. Zrg bij het rganiseren van de werkplekmstandigheden vr balans tussen faciliteren en eigen invled. Bij het faciliteren wrdt ervr gezrgd dat de zaken p rde zijn. De bevindt zich dan wat de werkplekmstandigheden betreft in een warm bad. Bied s de gelegenheid invled uit te efenen p hun werkplekmstandigheden. Bijvrbeeld dat ze de temperatuur f znwering zelf kunnen regelen en zelf kleine technische stringen aan de apparaten kunnen verhelpen. Zrg ervr dat medewerkers weten wat ze zelf kunnen regelen. Vr degenen die verantwrdelijk zijn vr het rganiseren van de werkplekmstandigheden. En vr iedereen die de invled p zijn werkplekmstandigheden heeft ntdekt en gebruikt. Vr alle s. Arbwet artikel 3 Draagt zrg vr geznde werkplekmstandigheden. Meldt het als werkmstandigheden hem belemmeren bij het uitefenen van zijn functie. Zekt actief mee naar plssingen. Gede werkplekmstandigheden leiden tt gede prestaties en dat s zich welbevinden in hun werk. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 12-

13 12 Cachend leidinggeven He wrden s ged begeleid? hebben veel invled p de werkdruk van s. Als basis is het belangrijk m eerlijk en duidelijk te zijn, en regelmatig cmplimenten te geven. Als s werkdruk ervaren is het bvendien belangrijk hen zdanig te begeleiden, dat zij de werkdrukbalans zelf herstellen én leren he ze in balans kunnen blijven. Als leidinggevende kun je geneigd zijn zelf de plssing vr prblemen te verzinnen en actie te ndernemen. Dit lijkt vaak sneller en geeft het gevel dat je meer cntrle hebt ver de uitkmst. Een cachende stijl van leidinggeven is meestal effectiever, zwel m werkdruk te vrkmen als bij het begeleiden van s die een nbalans ervaren. Een cachend leidinggevende geeft duidelijke delen, verwachtingen en kaders. Bvendien weet een cachend leidinggevende precies de vragen te stellen die een stimuleren zijn invled aan te wenden in het vinden van een plssing. Werknemers nemen z verantwrdelijkheid vr hun acties en kmen steviger in hun werkdrukschenen te staan. Aanpak Zrg dr te cachen vr balans tussen sturen en ndersteunen. Schep kaders en geef s invled in he zij deze kaders invullen. Gebruik in elk gesprek een cachingsmdel. Vraag bijvrbeeld naar het del, de bestaande situatie, mgelijkheden m van huidig naar gewenst te gaan, eventuele belemmeringen en de uiteindelijke keuze. In de literatuur staat dit bekend als het GROW-mdel. Geef regelmatig en cnstructief feedback aan s. Vraag regelmatig feedback van s, andere leidinggevenden en van anderen die zicht hebben p het team f het leidinggeven. Het ligt vr de hand: ged vrbeeld det ged vlgen. He ged lukt het je als leidinggevende m je eigen werkdruk binnen de perken te huden? He staat het met planningen halen? Afsprakenkmen? Fluitend naar en van je werk gaan? Wil je als leidinggevende je cachingsvaardigheden verder ntwikkelen? Denk dan aan beken ver caching, een eigen cach, intervisie, supervisie en trainingen. Vr leidinggevenden p alle rganisatieniveaus. En vr degenen die leidinggevenden bij het uitefenen van hun functie willen ndersteunen. Is duidelijk en cnsequent ver delen en verwachtingen. Cacht s binnen de grenzen van het werk. Neemt zijn verantwrdelijkheid en wendt zijn invled aan bij het uitefenen van zijn functie. Hij staat pen m te leren. Een stijl van leidinggeven die de werkdruk van s vrkmt, en waar een nbalans ntstaat, de stijl van leidinggeven een bijdrage levert aan een duurzaam herstel van de balans. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 13-

14 13 Teamntwikkeling He verlpt de samenwerking? Welke ntwikkelmgelijkheden heeft het team? He s met elkaar mgaan en samenwerken is van grte invled p de werkdruk die ze ervaren. Werknemers die elkaar ndersteunen in meilijke situaties kunnen elkaars werkdruk in balans huden; s die steevast samen klagen, kunnen elkaar verder de put inpraten. Teamntwikkeling is een bewust leerprces. Dr gede samenwerking in een team te stimuleren kan een team tt ptimale prestaties en een geznde werkdruk kmen. Aanpak Neem tijd en aandacht m als team beter te leren samenwerken, duidelijk te cmmuniceren en tt een gewenste (werkdruk)cultuur te kmen. Ga na p welke mgelijkheden er zijn vr teamntwikkeling. In heverre weten teamleden wat er van hen verwacht wrdt? In heverre wrden gestelde delen gehaald? Wrden kwaliteiten ptimaal benut? Wrden afspraken nagekmen? In heverre hebben s een gede relatie met f last van hun mgeving? Van welke andere afdelingen zijn ze afhankelijk en in heverre? Welke externe ntwikkelingen zijn er gaande en he gaan de s daarmee m? Neemt de grep initiatief m hiervr (gezamenlijk) tt plssingen te kmen? In heverre geven s hun pen mening en wrden verschillen in het team gewaardeerd en benut? Heveel energie besteden s aan klagen, rddelen en cnflicten? Ga na welke geschiedenis de grep s met elkaar deelt, he de samenwerking verlpt en welke wensen en verwachtingen er vr de tekmst zijn. Ga na welke teamrllen de diverse teamleden vervullen, in heverre ze die bij elkaar waarderen en respecteren en in heverre ze bij de pdracht van het team passen. In de literatuur wrden bijvrbeeld de teamrllen van Belbin uitgewerkt. Benem delen vr de teamntwikkeling en maak iedereen van de activiteiten bewust die ndig zijn m delen te bereiken c.q. belemmeringen p te lssen. Onderneem bijvrbeeld specifieke teambuildingsactiviteiten. Schakel z ndig een prfessinal in m de teamntwikkeling te begeleiden. Vr degenen die verantwrdelijk zijn vr het (bege)leiden van grepen s. Vr s die in teamverband werken. Cruciaal in teams waar intensief wrdt samengewerkt en waar teamleden sterk van elkaars werk afhankelijk zijn. Neemt tijd en aandacht m de samenwerking, cmmunicatie en cultuur in een team te analyseren en ze bewust te ntwikkelen. Benut zijn cmpetenties m zijn werk z ged als mgelijk te den en sámen te werken. Signaleert als discussies ver prblemen steeds terugkeren. Teams die zich vrtdurend ntwikkelen en z ged samenwerken dat de werkdruk van de individuele teamleden in evenwicht is en de teamprestaties ptimaal zijn. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 14-

15 Teambuilding 14 Welke activiteiten zijn geschikt m de teamntwikkeling te stimuleren? Bij teambuilding denken velen aan survivalprgramma s in de buitenlucht. Er is echter veel meer mgelijk m de teamntwikkeling te bevrderen. Van theatersprt tt simulaties en van spel- tt muziekvrmen. Een gede keuze van samenwerkingsefeningen is belangrijk. Z kunnen de activiteiten de gewenste bijdrage aan de teamntwikkeling en een geznde werkdruk leveren. Aanpak Stem teambuildingsactiviteiten af p de teamntwikkeling. Benem het del van de teambuilding. Denk aan aspecten als: he ged teamleden elkaar kennen; welke vaardigheden bij de werkzaamheden van het team nu en in de tekmst van grt belang zijn en ver welke vaardigheden s beschikken; welke algemene teamvaardigheden (zals effectief cmmuniceren, feedback geven, beslissingen nemen) aandacht beheven; het verschil tussen de bestaande en gewenste werkdrukcultuur; bestaande en gewenste teamrllen Ga na welke activiteiten mgelijk zijn. Een speurtcht p internet f rndvraag in het eigen netwerk geeft inzicht in de mgelijkheden. Ver de activiteiten uit en evalueer ze. Vr degenen verantwrdelijk zijn vr het (bege)leiden van grepen s. Vr s die in teamverband werken. Benut teambuilding waar zinvl m de teamntwikkeling te bevrderen. Neemt actief deel. Leren dr te den. Dr activiteiten te verrichten vaardigheden efenen die nuttig zijn in de dagelijkse samenwerking. Cllega-teamleden k in andere activiteiten ged leren kennen en daarmee ged p elkaar ingespeeld raken. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 15-

16 15 Feedback Was dit de bedeling? Het is prettig m zinvl werk te den dat gewaardeerd wrdt. Psitieve feedback kan helpen m in balans te blijven. Hard werken vr een ged en zinvl del, waarvr waardering bestaat, geeft mensen vldening. Ok negatieve feedback kan vanuit het perspectief van werkdruk belangrijk zijn. Beter weten waar je aan te bent, dan helemaal geen infrmatie. Dat geldt k wanneer medewerkers zich in de mgang met anderen ngewenst gedragen. Het is altijd belangrijk dat feedback p een zrgvuldige wijze wrdt gegeven. Zwel bij psitieve als negatieve feedback is het belangrijk m te leren en er achter te kmen wat er beter kan. Aanpak Deel regelmatig cmplimenten uit. Psitieve feedback en psitieve energie zijn belangrijk. Maak in een team afspraken ver de manier waarp feedback wrdt gegeven en ntvangen. Oefen en experimenteer met deze afspraken. Oefening baart kunst; met het efenen wrdt het geleidelijk aan nrmaal m feedback te geven. Dat bevrdert k het stellen van grenzen vr ngewenste mgangsvrmen. Een pen sfeer waarin s elkaar vertruwen is vr feedback geven en ntvangen een belangrijke vrwaarde. Is feedback geven een beladen nderwerp in een team? Besteed daar dan extra aandacht aan in de teamntwikkeling. Alle s binnen de sectr Rijk, die vanuit welke functie dan k met andere s samenwerken en cmmuniceren. Vr iedereen dus. Geeft en ntvangt p cnstructieve wijze feedback. Geeft en ntvangt p cnstructieve wijze feedback. Dankzij feedback leren s m hun werk (nóg) beter dan vrheen uit te veren. Werknemers blijven dankzij psitieve feedback en waardering vr hun prestaties beter in balans. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 16-

17 16 Werkdrukcultuur Zeg jij écht he druk je het hebt? Met werkdrukcultuur wrden de nrmen, waarden, pvattingen en mgangsvrmen bedeld die van invled zijn p werkdruk. Als s werkdruk als statussymbl zien, als iedereen het druk, druk, druk met hebben m erbij te hren, kan het lastig zijn m te vertellen dat het even niet z ged gaat. Evenged kunnen s verstrikt raken in een patrn waarin ze elkaar negatief versterken. Belangrijke aspecten aan de werkdrukcultuur zijn de mate van penheid, nderlinge steun, waardering en cnstructieve feedback. Wie merkt dat de werkdrukcultuur de werkdruk eerder verhgt dan vermindert, zal deze willen beïnvleden. Een vaak lastig prces, dat vraagt m een lange adem. Aanpak Ga na f de werkdrukcultuur bevrderend f belemmerend werkt vr een geznde werkdruk. Denk aan de vlgende aspecten. Wat rept de term werkdruk p? Strijd ver de definitie? Verschil van mening f het bjectief f subjectief is? Of een ged gesprek? Heerst er een sfeer van nderling vertruwen en respect? Luisteren s naar elkaar? Zijn s pen tegen elkaar ver hun werkdruk, hun grenzen, en ver wat zij als lastig ervaren in hun werk? Ondersteunen s elkaar bij drukte? Praktisch en emtineel? He wrdt iemand die zegt last te hebben van werkdruk gezien? Als een zwakkeling? Een klager? Een harde werker die zijn eigen grenzen even is vergeten? Als de werkdrukcultuur kleine verbeteringen kan gebruiken, bespreek het nderwerp dan in een werkverleg. Benem samen met s verbeterpunten en/f stel rnd werkdruk een lijst met z den wij dat hier - gedragsregels p. Heeft de werkdrukcultuur ingrijpende verbeteringen ndig? Zrg dan vr vldende inzicht in grepsdynamiek en rganisatieverandering en een deskundige prcesbegeleider m tt ander gedrag in het team te kmen! verantwrdelijkheid grepen s rnd werkdruk (bege)leidt. baat f last heeft van de geldende werkdrukcultuur. Vr alle s. Is zich bewust van de invled van cultuur p ervaren werkdruk. Zet zich ervr in een belemmerende werkdrukcultuur tt een gewenste cultuur te ntwikkelen. Draagt bij aan een geznde werkdrukcultuur. Een geznde werkdrukcultuur, met nderlinge steun en vldende penheid, vertruwen en respect. Een cultuur waarin s ged kunnen presteren en prettig kunnen werken. Arb handrijking 17 Werkdruk in een team aanpakken Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 17-

18 He kunnen we de werkdruk in ns team z ged mgelijk aanpakken? Bij het aanpakken van werkdruk zijn diverse stappen te nderscheiden. Van signaleren, naar analyseren en vervlgens maatregelen bedenken, uitveren en evalueren. Vr alle stappen geldt dat zwel inhud als prces belangrijk is. Een gede analyse is bijvrbeeld van belang als factr die vanuit de belasting f belastbaarheid invled heeft p de balans. Dat geldt k vr gede analyse van de grepsdynamiek en werkdrukcultuur. Dat betekent dat met wrden nagegaan f de cmmunicatie tussen s en met de leidinggevende invled heeft p de werkdruk. In het prces gaat het erm de juiste persnen er p het juiste mment bij te betrekken. Ok duidelijkheid te geven aan s ver het tijdpad van de aanpak is van belang. En vrts met draagvlak en betrkkenheid van het hgere management wrden gerganiseerd. In een gede aanpak krijgen inhud én prces vldende aandacht. Z is de werkdruk effectief aan te pakken en wrdt de balans in het team duurzaam hersteld. Aanpak Bereid de aanpak ged vr en maak bewuste keuzes rndm de aspecten die in de arbafspraak werkdruk aanpakken wrden genemd. Vrm een interne prjectgrep waarin managementteam, middenkader en s vertegenwrdigd zijn. Hiermee ntstaat draagvlak en slagkracht p alle rganisatieniveaus. Draag zrg vr vldende deskundigheid in de prjectgrep en bij de prcesbegeleiding van het team/de teams, qua kennis en vaardigheden p de terreinen werkdruk, grepsprcessen, verandermanagement en cmmunicatie. Geef extra aandacht aan de prcesbegeleiding als de werkdrukcultuur niet ptimaal is, en/f als het team krtgeleden negatieve ervaringen met veranderen heeft pgedaan. Ver de aanpak van begin tt en met het eind uit. Verdieping van het inzicht in de factren die tt nbalans hebben geleid, maar daarna maandenlang geen actie ndernemen, det meer kwaad dan ged. Lever regelmatig gede infrmatie aan. Kppel uitgeverde maatregelen en evaluaties altijd terug aan betrkken s. Zrg vr een sfeer waarin geëxperimenteerd mag wrden. Ander gedrag leer je dr te den en na vallen kmt pstaan. Kies een aanpak waardr s van de tribune in het speelveld kmen, ze leren vicieuze cirkels te drbreken en regelmgelijkheden weten te herkennen en te benutten. Betrek s daarm in de aanpak. Creëer krtetermijnsuccessen en vier ze! Besef dat het werken aan werkdruk veel inzet en drzettingsvermgen vraagt Verantwrdelijk heid Verantwrdelijk heid Begde effecten Nadere infrmatie en zeer de meite waard kan zijn! Vr degenen die de aanpak van werkdruk in grepen vrbereiden en uitveren. Van invled p alle s bij wie de werkdruk aangepakt wrdt. Maakt afgewgen keuzes in de aanpak van werkdruk. Geeft betrkken persnen vldende tijd en ruimte m de aanpak uit te veren. Neemt actief deel aan de aanpak. Zet zijn beste beentje vr m een psitieve bijdrage aan zijn eigen balans en die van cllega s te leveren. Een effectieve aanpak van werkdruk. De werkdrukbalans in een team kmt daardr in evenwicht. Een team s leert de werkdruk duurzaam in balans te huden. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 18-

19 Persnlijke effectiviteit vergrten 18 He ged de ik wat ik wil den? En he kan dat beter? Iemand met een hge persnlijke effectiviteit bereikt de resultaten die hij wil en die bij hem passen. Wie nbalans in zijn eigen werkdruk (h)erkent zal hier niet vlledig aan vlden. Dr de eigen effectiviteit te vergrten kan k de belastbaarheid van een persn tenemen. Aanpak Om de eigen persnlijke effectiviteit te vergrten zijn verschillende activiteiten mgelijk, zals caching, intervisie en trainingen. Denk bij trainingen in het kader van werkdruk aan timemanagement, assertiviteit, creatief denken, trainingen in psitief denken en trainingen in ntspanning en meditatie. Oriëntatie p de mgelijkheden en eerste stappen in het vergrten van de persnlijke effectiviteit kan k plaatsvinden in zelfhulpbeken en nlinecursussen p internet. In gesprek met de leidinggevende en/f HR-adviseur gaat de medewerker na welke mgelijkheid hem het beste past en f het departement de ntwikkeling in tijd en geld wil en kan faciliteren. effectiever gedrag wil leren. Faciliteert s die hun persnlijke effectiviteit willen vergrten. Herkent zijn ntwikkelmgelijkheden en staat ervr pen m te leren. Het vergrten van kennis en vaardigheden en daarmee de persnlijke effectiviteit. Betere prestaties en meer tevredenheid bij s. Eveneens een hgere belastbaarheid van s. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 19-

20 19 Reflectie p eigen handelen Welk effect heeft mijn gedrag? De ik wat ik wil, wat bij me past? Reflectie betekent letterlijk weerkaatsen. Binnen de rganisatiecntext betekent het nadenken ver jezelf. Reflecteren is belangrijk vr wie wil leren. Reflecteren gaat verder dan evalueren. Evalueren betekent nagaan in heverre een gewenst eindresultaat is behaald. Wie reflecteert, nderzekt k zijn eigen emties, vertuigingen en drijfveren. Wie dit systematisch aanpakt, leert te kiezen vr de zaken waar het echt m gaat. Dit geeft veel meer regelmgelijkheden dan je vaak beseft. Hiermee blijf je jezelf ged ntwikkelen en daarmee, als het m werkdruk gaat, leer je (beter) in balans te blijven. Aanpak Leun rustig achterver. Neem de tijd m de vlgende vragen te beantwrden. Wanneer kreeg ik krtgeleden energie van mijn werk? Wanneer kstte het mij energie? Welke emties kwam ik recent tegen in mijn werk? Kies één van de vrbeelden uit en ga vervlgens het vlgende na. Wat was de situatie? Wat gebeurde er in de mgeving? Wat wilde ik? Wat dacht ik? Wat deed ik? Wat velde ik? Wat was het effect p mezelf? Qua emties? Qua energie? Wat was het effect daarvan p anderen? Waarm deed ik wat ik deed? Wat zegt dat ver mij? Over mijn vertuigingen? Over mijn mtivatie? Over mijn vaardigheden? Wat zu ik een vlgende keer anders willen? Wees nieuwsgierig naar jezelf en stel je rdeel ng even uit. Stel deze én andere vragen regelmatig aan jezelf, neem bijvrbeeld elke week een halfuur de tijd m p een gede én minder gede ervaring te reflecteren. Wil je echt tijd en diepgang met je reflectie bereiken? Kppel je reflectie dan aan een persnlijk ntwikkelplan (POP) waarin je k je cmpetenties uitwerkt. Schakel een begeleider in, iemand die je een spiegel vrhudt en je die vragen stelt waardr je tt inzicht kmt. Zelfreflectie is vr iedereen. Stimuleert s tt (zelf)reflectie. Faciliteert s bij persnlijke ntwikkelplannen. Staat ervr pen m te leren. Werknemers die leren, zich vrtdurend ntwikkelen en daarmee ged in balans blijven. Handrijkingen Arb-catalgus werkdruk en mgangsvrmen-pag 20-

Verzuim Beleid. www.smallsteps.info. Opgemaakt door Human Resource Management. Doelgroep Alle werknemers. Ingangsdatum 4 juli 2014. Versie 0.

Verzuim Beleid. www.smallsteps.info. Opgemaakt door Human Resource Management. Doelgroep Alle werknemers. Ingangsdatum 4 juli 2014. Versie 0. Verzuim Beleid Opgemaakt dr Human Resurce Management Delgrep Alle werknemers Ingangsdatum 4 juli 2014 Versie 0.1 www.smallsteps.inf clfn Verzuimbeleid Visie en aanpak verzuim Delgrep: alle werknemers Versie:

Nadere informatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie Duurzaam inzetbaar in een vitale rganisatie Vitaliteit en bevlgenheid vrmen sleutelbegrippen vr het ptimaal en duurzaam inzetten van medewerkers. Vitale medewerkers bruisen van energie, velen zich fit

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool PEST PROTOCOL Prins Willem-Alexanderschl Wat is een pestprtcl? Een pestprtcl is een aantal vereenkmsten ver het tegengaan van pesten. Een afspraak tussen de schl, de kinderen en de uders. Waarm een pestprtcl?

Nadere informatie

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten Pestprtcl basisschl Pieter Wijten Basisschl Pieter Wijten werkt aan een veilig schlklimaat waarin kinderen respectvl met elkaar mgaan. Ze hanteert drie principes: Ik zrg ged vr mezelf Ik zrg ged vr de

Nadere informatie

Checklist Veranderaanpak Inhoud en Proces

Checklist Veranderaanpak Inhoud en Proces list Veranderaanpak Inhud en Prces AdMva 2011 www.admva.nl www.arbcatalgusvvt.nl list Veranderaanpak Inhud en Prces www.arbcatalgusvvt.nl Clfn Sturen p Werkdrukbalans en Energie AdMva 2011 Erna van der

Nadere informatie

De denkstijltest. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu

De denkstijltest. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu De denkstijltest Wat is het? Uw manier van denken bepaalt in sterke mate he u zich velt en he u handelt. Dat geldt vr individuen, maar k vr teams en rganisaties. MindSnar is een methde waarmee denkstijlen

Nadere informatie

Beleidsregels voorziening jobcoaching Participatiewet 2015

Beleidsregels voorziening jobcoaching Participatiewet 2015 Beleidsregels vrziening jbcaching Participatiewet 2015 1-7-2015 Jbcaching Reginale beleidsregels jbcaching Participatiewet regi Achterhek Inleiding Jbcaching gaat ver het ndersteunen van mensen bij het

Nadere informatie

BETER IN BEDRIJF. Voel je Beter in Bedrijf! Uw organisatie Beter in Bedrijf. Verzuimbegeleiding & Arboadvies

BETER IN BEDRIJF. Voel je Beter in Bedrijf! Uw organisatie Beter in Bedrijf. Verzuimbegeleiding & Arboadvies BETER IN BEDRIJF Vel je Beter in Bedrijf! Uw rganisatie Beter in Bedrijf Verzuimbegeleiding & Arbadvies Beter in Bedrijf levert, naast reguliere arbdienstverlening, vral maatwerk in verzuimbegeleiding

Nadere informatie

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR!

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR! Ontwikkeling van kinderen, stagnatie van de ntwikkeling en drverwijzen Wij prberen er vr te zrgen dat kinderen zich bij nze pvang plezierig velen en zich kunnen ntwikkelen. Om te kunnen berdelen f dit

Nadere informatie

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers Handreiking functinerings- en berdelingsgesprekken griffiers September 2014 Functineringsgesprek Als de griffier is aangesteld, is het verstandig m met elkaar te blijven reflecteren p het functineren.

Nadere informatie

Verandertrajecten voor individuele medewerkers

Verandertrajecten voor individuele medewerkers Het Sandelhut Meditatietechnieken, Caching en Training Verandertrajecten vr individuele medewerkers Lcatie: Het Beekse Bshuis Girlesedijk ngenummerd Hilvarenbeek Pst: Gildelaan 41 5081 PJ Hilvarenbeek

Nadere informatie

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg MedewerkerMnitr Benchmark in de Zrg Telichting pzet vragenlijst en invulinstructies U heeft een inlgcde ntvangen per brief f per e-mail. Mcht u geen inlgcde ntvangen hebben, dan kunt u terecht bij de benchmarkcördinatr

Nadere informatie

Functiefamilie: Directie

Functiefamilie: Directie Bijlage 3 bij Regeling ntwikkelen, functineren en berdelen (Cmpetenties per functieprfiel) Functiefamilie: Directie Cmpetentie: Netwerken De mate waarin de persn relaties en/f samenwerkingsverbanden binnen

Nadere informatie

Kanker en werk: Ervaringen van werkgevers

Kanker en werk: Ervaringen van werkgevers NFK prject Kanker p de werkvler, ndersteuning van werkgevers Kanker en werk: Ervaringen van werkgevers Tamara Raaijmakers, prjectleider vrlichting en arbeid NFK juli 2011 Wat vr gevlgen heeft kanker vr

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

Maatschappelijke Stage

Maatschappelijke Stage Maatschappelijke Stage 2 Inhud 1. Wat is MAS? 1.1 MAS algemeen. 1.2 MAS p het Gren van Prinstererlyceum 1.3 Deadlines 2. Stage zeken 2.1 De stage cördinatr p schl. 2.2 Masactief 3. De frmulieren 3.1 Aanvraagfrmulier

Nadere informatie

Alle secundaire scholen, binnen de regio MidLim, met een klasgroep in de 2de of 3de graad waarin: o o o o o

Alle secundaire scholen, binnen de regio MidLim, met een klasgroep in de 2de of 3de graad waarin: o o o o o Klas-in-zicht Een negatieve grepsdynamiek, leerlingen die niet met elkaar vereen kunnen kmen, een vertrebelde relatie tussen leerlingen en leerkrachten, meilijk les kunnen geven dr strend gedrag, zijn

Nadere informatie

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba.

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba. Agressiemanagement Bedrijven, rganisaties en schlen krijgen steeds vaker met agressie te maken. Wanneer je met mensen werkt, bestaat er immers de kans p cnflicten. Z n cnflict kan escaleren in bedreigingen,

Nadere informatie

Start duurzame inzetbaarheid

Start duurzame inzetbaarheid Start duurzame inzetbaarheid Een praktijkcasus Dr: Rlf Weijers, Pauline Miedema Hewel duurzame inzetbaarheid een veelbesprken thema is, blijft het lastig m het cncreet te maken en er handen aan veten aan

Nadere informatie

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009]

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1 Algemeen Meldcde bij een vermeden van kindermishandeling vr scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1.1 Iedere ScS Scheidingsspecialist, ScS Zandkasteelcach, ScS OKEE-cach, hierna te nemen scheidingsbegeleider,

Nadere informatie

LOGBOEK van: klas: 1

LOGBOEK van: klas: 1 LOGBOEK van: klas: 1 Inhudspgave Inleiding en inhud van het lgbek Wat is de maatschappelijke stage? Delen van de maatschappelijke stage Waar de je maatschappelijke stage? Kaders waarbinnen de maatschappelijke

Nadere informatie

re-integratie jobcaoching praktijkleerwerktraject De Pastorie diverse branches social return

re-integratie jobcaoching praktijkleerwerktraject De Pastorie diverse branches social return jbcaching praktijkleerwerktraject De Pastrie scial return Stichting MatchWinners Rermnd jbcaching praktijkleerwerktraject De Pastrie scial return Stichting Matchwinners Rermnd 1. Intr Sinds 2009 biedt

Nadere informatie

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten Beschermd Wnen met een pgb nder verantwrdelijkheid van gemeenten Een factsheet vr cliënten, cliëntvertegenwrdigers en familievertegenwrdigers 1 februari 2016 Sinds 1 januari 2015 valt Beschermd Wnen (vrheen

Nadere informatie

Voorbereidingsjaar hoger onderwijs voor anderstaligen. Functieprofiel: Leerondersteuner Voorbereidingsjaar Hoger Onderwijs voor Anderstaligen

Voorbereidingsjaar hoger onderwijs voor anderstaligen. Functieprofiel: Leerondersteuner Voorbereidingsjaar Hoger Onderwijs voor Anderstaligen Vrbereidingsjaar hger nderwijs vr anderstaligen Prvincieplein 1 Cntact: Functieprfiel: Leerndersteuner Vrbereidingsjaar Hger Onderwijs vr Anderstaligen Samenvatting Als leerndersteuner begeleid en ndersteun

Nadere informatie

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen:

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen: Graaf Jan van Mntfrtschl Beleid ter vrkming en/f regulering van pestgedrag 1. 1 Inleiding: Iedere schl heeft een veilig schlklimaat ndig. Op de Graaf Jan van Mntfrtschl zijn wij ns ervan bewust dat veiligheid

Nadere informatie

IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT

IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT BIJLAGE 1 IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT 1. Inleiding Op 1 juli 2013 is de Wet verplichte meldcde huiselijk geweld en kindermishandeling

Nadere informatie

OPLEIDING tot Verzorgende-IG. Ondersteuningsmagazijn Praktijk Beroepstaak E Startbekaam

OPLEIDING tot Verzorgende-IG. Ondersteuningsmagazijn Praktijk Beroepstaak E Startbekaam OPLEIDING tt Verzrgende-IG Ondersteuningsmagazijn Berepstaak E Startbekaam Albeda cllege Branche gezndheidszrg Kwalificatieniveau 4 Chrt: 2010-2011 Fase: Startbekaam Naam student:. P.E1-3.start.gesprek

Nadere informatie

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1 Prjectaanvraag Versterking sciale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1. Aanleiding Eind 2012 heeft Prvinciale Staten van de prvincie Fryslân keuzes gemaakt mtrent de 'kerntakendiscussie'.

Nadere informatie

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid Samenvatting BEELDEN OVER COMMUNICATIE TEYLINGEN Bevindingen gesprekken ver Cmmunicatie, raad- en cllegeleden, rganisatie en samenleving In deze ntitie zijn de resultaten van zwel de gesprekken van 9 ktber

Nadere informatie

Contract gedragsverandering

Contract gedragsverandering Cntract gedragsverandering Stappenplan m je delen te bereiken Tips m je delen te bereiken Cntract vr gedragsverandering (vrbeeld) Del/gedrag Om deel te nemen aan de Dam tt Dam lp met mijn vriendengrep

Nadere informatie

Solliciteren bij bnr. Selectiecriteria juniormedewerker

Solliciteren bij bnr. Selectiecriteria juniormedewerker Slliciteren bij bnr Fijn dat je wilt slliciteren p de functie van junirmedewerker bnr. Dat kan dr nderstaande vragen te beantwrden, die gebaseerd zijn p de selectiecriteria vr junirmedewerkers. Het eindprfiel

Nadere informatie

KERNFUNCTIE. 1. Functie-informatie. Functienaam: Directeur Shared Services Organisatie Functieschaal: 15 Kenmerkscores: 45445 45545 44 45 Somscore: 62

KERNFUNCTIE. 1. Functie-informatie. Functienaam: Directeur Shared Services Organisatie Functieschaal: 15 Kenmerkscores: 45445 45545 44 45 Somscore: 62 KERNFUNCTIE 1. Functie-infrmatie Functienaam: Directeur Shared Services Organisatie Functieschaal: 15 Kenmerkscres: 45445 45545 44 45 Smscre: 62 2. Omgeving De werkzaamheden wrden verricht binnen de bestuurlijke

Nadere informatie

visietekst preventie en omgang agressief gedrag KIDS Borggravevijversstraat 9 3500 Hasselt tel. 011/22 25 93 fax 011/24 20 14 kids@kids.

visietekst preventie en omgang agressief gedrag KIDS Borggravevijversstraat 9 3500 Hasselt tel. 011/22 25 93 fax 011/24 20 14 kids@kids. visietekst preventie en mgang agressief gedrag KIDS Brggravevijversstraat 9 3500 Hasselt tel. 011/22 25 93 fax 011/24 20 14 kids@kids.be visie Agressie maakt nlsmakelijk deel uit van het menselijk bestaan

Nadere informatie

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs Cursussen CJG (samenwerking tussen De Meerpaal en het nderwijs in Drnten) Vrtgezet Onderwijs 1 Faalangst (vrtgezet nderwijs) Faalangsttraining is vr jngeren die gespannen zijn en (te) veel nadenken ver

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan 2011-2013. Christelijke Peuterspeelzaal Lotje

Pedagogisch beleidsplan 2011-2013. Christelijke Peuterspeelzaal Lotje Pedaggisch beleidsplan 2011-2013 Christelijke Peuterspeelzaal Ltje Inhudspgave 1. Inleiding 2. Visie 3. Delen 4. Uitwerking van de delen 4.1 Liefdevlle benadering 4.2 Bijbelse waarden en nrmen 4.3 Emtinele

Nadere informatie

Pestprotocol Cazemierschool 2012

Pestprotocol Cazemierschool 2012 Pestprtcl Cazemierschl 2012 Vrwrd De Cazemierschl is een Prtestants Christelijke schl, die werkt vanuit de Jenaplanvisie. Dat betekent dat vr nze schl de algemeen menselijke waarden zals gemeenschapszin,

Nadere informatie

8.2. Ziekteverzuim en (ziekte)verzuimbegeleiding

8.2. Ziekteverzuim en (ziekte)verzuimbegeleiding 8.2. Ziekteverzuim en (ziekte)verzuimbegeleiding Aangepast d.d. 10 januari 2014. Ziektemelding Persneelsleden dienen zich uiterlijk vr 7.30 uur s mrgens ziek te melden bij de schldirecteur en ingeval van

Nadere informatie

Vrijwilligersbeleid voetbalvereniging N.B.S.V.V.

Vrijwilligersbeleid voetbalvereniging N.B.S.V.V. Vrijwilligersbeleid vetbalvereniging N.B.S.V.V. Waarm deze richtlijn? Geen enkele amateur-sprtvereniging kan tegenwrdig ng bestaan znder de inzet en bijdrage van (veel) vrijwilligers. Ok binnen nze vereniging

Nadere informatie

Training Faciliteren door middel van de moderatiemethode

Training Faciliteren door middel van de moderatiemethode samen beslist beter besluiten Training Faciliteren dr middel van de mderatiemethde Training Techniek Resultaat Tepasbaar. Dynamisch. Interactief. Visueel. Zelfdcumenterend. Overzichtelijk. Betrkkenheid.

Nadere informatie

handleiding voor begeleiding van mbo-jongeren met eergerelateerde problemen

handleiding voor begeleiding van mbo-jongeren met eergerelateerde problemen handleiding vr begeleiding van mbo-jngeren met eergerelateerde prblemen HANDLEIDING OMGAAN MET EERGERELATEERDE ISSUES VOOR BEGELEIDING VAN MBO-JONGEREN MET EERGERELATEERDE PROBLEMEN Jngeren gaan naar schl

Nadere informatie

Ondersteuning gericht op kwaliteit van leven en maatschappelijke participatie van personen met een beperking. Een wetenschappelijke stand van zaken.

Ondersteuning gericht op kwaliteit van leven en maatschappelijke participatie van personen met een beperking. Een wetenschappelijke stand van zaken. Ondersteuning gericht p kwaliteit van leven en maatschappelijke participatie van persnen met een beperking. Een wetenschappelijke stand van zaken. Bea Maes KU Leuven Een veld in beweging Vlwaardig burgerschap

Nadere informatie

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar Maak van 2015 juw persnlijk prfessinaliseringsjaar en wrd Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Deze status wrdt bereikt na certificering dr het nafhankelijke

Nadere informatie

Pedagogische Civil Society

Pedagogische Civil Society Pedaggische Civil Sciety Nieuwkmer in het cntinuüm van pvedndersteuning? 4 juni 2010 Drs. Cécile Winkelman Irene Sies, MSc Welkm Drs. Cécile Winkelman Irene Sies, MSc Werkzaam bij SO&T: kwaliteit in Opveden

Nadere informatie

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen.

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen. Checklist berdeling adviesaanvraag 1. De adviesaanvraag Heeft de r een adviesaanvraag gehad? Let p: een rapprt is in principe geen adviesaanvraag. Met een adviesaanvraag wrdt bedeld: het dr de ndernemer

Nadere informatie

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte Genderlpbaanklf: enkele vrzetten vanuit Persephne vzw, rganisatie van vruwen met een handicap f invaliderende chrnische ziekte De genderlpbaanklf verdient aandacht van de beleidsmakers en de sciale partners.

Nadere informatie

Stichting de Wielborgh Wonen, zorg en welzijn. Van harte welkom. Training Meten moet! Casper van der Most

Stichting de Wielborgh Wonen, zorg en welzijn. Van harte welkom. Training Meten moet! Casper van der Most Stichting de Wielbrgh Wnen, zrg en welzijn Van harte welkm Training Meten met! Casper van der Mst Stichting de Wielbrgh Wnen, zrg en welzijn Prfessinele rganisatie Meten Analyseren Plannen Verbeteren Reviews

Nadere informatie

Eenzaamheid. 1. Ter inleiding 2. 2. Wat is eenzaamheid? 2

Eenzaamheid. 1. Ter inleiding 2. 2. Wat is eenzaamheid? 2 Eenzaamheid Idske de Haan- de Jng> 1. Ter inleiding 2 2. Wat is eenzaamheid? 2 3. He ntstaat eenzaamheid 3 a. Externe factren 3 b. Persnlijkheidskenmerken f karakter 4 c. Gedragspatrnen

Nadere informatie

Conceptkader Begeleiding in de opleidingsschool BELEIDSKADER BEGELEIDING IN DE SCHOOL STARTENDE LERAREN WAT JE VAN ONS KUNT VERWACHTEN:

Conceptkader Begeleiding in de opleidingsschool BELEIDSKADER BEGELEIDING IN DE SCHOOL STARTENDE LERAREN WAT JE VAN ONS KUNT VERWACHTEN: Pagina1 Cnceptkader Begeleiding in de pleidingsschl BELEIDSKADER BEGELEIDING IN DE SCHOOL STARTENDE LERAREN WAT JE VAN ONS KUNT VERWACHTEN: 1. SCHOOLCULTUUR Lerende rganisatie Gezamenlijke verantwrdelijkheid

Nadere informatie

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs.

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht p Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Dia 1 Opmerking vr de presentatr: in het geval u tijd te krt kmt, kunt u de blauwe tekst als ptineel beschuwen

Nadere informatie

Baan in Beeld. Outplacementprogramma Goud

Baan in Beeld. Outplacementprogramma Goud Baan in Beeld. Outplacementprgramma Gud De utplacementprgramma s van Baan in Beeld zijn bestemd vr medewerkers die een rganisatie gaan verlaten en nieuw werk zeken. Om aan de unieke behefte van uw medewerker

Nadere informatie

Leer / ontwikkelingslijnen. Opleiding Helpende Zorg en Welzijn. BOL en BBL NAAM STUDENT:..

Leer / ontwikkelingslijnen. Opleiding Helpende Zorg en Welzijn. BOL en BBL NAAM STUDENT:.. Leer / ntwikkelingslijnen Opleiding Helpende Zrg en Welzijn BOL en BBL NAAM SUDEN:.. 1 2 Uitleg van het leerlijnenbekje Vr je ligt het leerlijnenbekje van je pleiding Helpende Zrg & Welzijn niveau 2. ijdens

Nadere informatie

Stel uw inkomen zeker, sluit een arbeidsongeschiktheidsverzekering af

Stel uw inkomen zeker, sluit een arbeidsongeschiktheidsverzekering af Stel uw inkmen zeker, sluit een arbeidsngeschiktheids af Eindelijk geniet u van een heerlijke skivakantie. En natuurlijk verkmt het u niet, want u bent een ervaren skiër. Maar laat dat ngeluk nu net in

Nadere informatie

In de workshop is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tot de theoretische onderbouwing/ het theoretisch kader van het curriculum.

In de workshop is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tot de theoretische onderbouwing/ het theoretisch kader van het curriculum. Verslag wrkshp 1 en 2 : In de wrkshp is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tt de theretische nderbuwing/ het theretisch kader van het curriculum. Een eerste reactie p de pzet van het curriculum:

Nadere informatie

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563 Inspectie Werk en Inkmen Tezicht Gemeentelijk Dmein De Gemeenteraad Pstbus 11563 2502 AN Den Haag Prinses Beatrixlaan 82 2595 AL Den Haag Telefn (070) 304 44 44 Fax (070) 304 44 45 www.lwiweb.nl Cntactpersn

Nadere informatie

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling Prtcl bij het verlijden van een gezinslid van een leerling Algemeen: Er wrden geen mededelingen aan de pers gedaan. Het lcatie aanspreekpunt f de directeur meldt alleen dat nze 1 ste zrg de nabestaanden

Nadere informatie

Voorstel aan de raad. Nummer: A15-03705. Steller: M. Stel Afdeling: Griffie Telefoon: 0320-278450 E-mail: m.stel@lelystad.nl

Voorstel aan de raad. Nummer: A15-03705. Steller: M. Stel Afdeling: Griffie Telefoon: 0320-278450 E-mail: m.stel@lelystad.nl Vrstel aan de raad Nummer: A15-03705 Steller: M. Stel Afdeling: Griffie Telefn: 0320-278450 E-mail: m.stel@lelystad.nl Punt 8 van de agenda vr de vergadering van 10 februari 2015. Onderwerp: Gedragscde

Nadere informatie

Kenneth Smit Consulting -1-

Kenneth Smit Consulting -1- Versneld en cntinu verbeteren van de perfrmance en de resultaten van uw medewerkers en rganisatie. Perfrmance en rendementsverbetering van uw rganisatie is de fcus waarp de activiteiten van Kenneth Smit

Nadere informatie

ARBOBELEIDSPLAN. voor de stichting PCBO BAARN SOEST

ARBOBELEIDSPLAN. voor de stichting PCBO BAARN SOEST ARBOBELEIDSPLAN vr de stichting PCBO BAARN SOEST Inhudspgave 1. Uitgangspunten Arbbeleid in essentie Preventieve zrg Arbdienst 2. Organisatie Arbcmmissie Arbcördinatr Bedrijfshulpverlening 3. Risic-inventarisatie

Nadere informatie

Coachend feedback geven. 2-daagse training rond feedback geven en ontvangen

Coachend feedback geven. 2-daagse training rond feedback geven en ontvangen 2-daagse training rnd feedback geven en ntvangen Wat is de kern van deze training? Tijdens deze intensieve praktijkpleiding zmen we in p een van de belangrijkste (én meilijkste) cmmunicatievaardigheden:

Nadere informatie

Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwoording 2. Doelstellingen 3. Model 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning.

Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwoording 2. Doelstellingen 3. Model 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning. Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwrding 2. Delstellingen 3. Mdel 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning 1 Verantwrding: Wij willen binnen het nderwijs dat wij geven rekening huden met de

Nadere informatie

Pestprotocol. 1 Achtergrond. 1.1 Uitgangspunt. 1.2 Pesten in het cluster-4-onderwijs. Onderwijs. Pestprotocol Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014

Pestprotocol. 1 Achtergrond. 1.1 Uitgangspunt. 1.2 Pesten in het cluster-4-onderwijs. Onderwijs. Pestprotocol Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014 Pestprtcl Onderwijs Pestprtcl Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014 1 Achtergrnd 1.1 Uitgangspunt Beleid tegen pesten valt binnen het veiligheidsbeleid van Yulius Onderwijs. Ons uitgangspunt is dat nze schl een

Nadere informatie

Middelen Financiële middelen o De organisatie heeft een actueel beleid met betrekking tot het verkrijgen van de benodigde financiële middelen.

Middelen Financiële middelen o De organisatie heeft een actueel beleid met betrekking tot het verkrijgen van de benodigde financiële middelen. Categrie C Per aspect van het framewrk zijn nrmen pgesteld. Vetgedrukt zijn de verplichte nrmen. Organisaties die nder categrie C vallen, zullen verder zijn met het implementeren van kwaliteitssystemen

Nadere informatie

Functie-eisen coördinatoren

Functie-eisen coördinatoren Functie-eisen cördinatren Psitinering De beide cördinatren hebben de leiding van de rganisatie. De vrijwilligers zijn de spil in de rganisatie. Functieniveau De stichting Hspice Zwlle heeft gekzen vr 2

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk werk Sociaal agogische vaardigheden

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk werk Sociaal agogische vaardigheden ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Mdule Cde Graduaat Maatschappelijk werk Sciaal aggische vaardigheden Bc5 Lestijden 40 Studiepunten Ingeschatte ttale n.v.t. studiebelasting 50 (in uren) 1 Mgelijkheid

Nadere informatie

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t D i e n s t v e r l e n i n g s d c u m e n t Ons kantr hudt zich bezig met financiële dienstverlening en heeft zich gespecialiseerd in schade- en levensverzekeringen en is daarbij actief p de zakelijkeen

Nadere informatie

Biontica Workshop Zelfredzaamheid & Zelfsturing

Biontica Workshop Zelfredzaamheid & Zelfsturing Bintica Wrkshp Zelfredzaamheid & Zelfsturing Visie p Zelfredzaamheid & Zelfsturing Lgica van het gevel, Arnld Crnelis, 1998, ISBN 90-72258- 02-9 Het verbrgen prgramma vr het menselijk leren is aangebren

Nadere informatie

Competentieprofiel hoofdbegeleid(st)er dagcentrum

Competentieprofiel hoofdbegeleid(st)er dagcentrum Cmpetentieprfiel hfdbegeleid(st)er dagcentrum 1. Hfddel en plaats van de functie Onder supervisie van de cördinatie/directie van het dagcentrum de dagelijkse dienstverlening naar nze gebruiker(s) binnen

Nadere informatie

Training Werken aan Welbevinden. Opleidingscurriculum. Facit, Velsen-Noord Februari 2011

Training Werken aan Welbevinden. Opleidingscurriculum. Facit, Velsen-Noord Februari 2011 Training Werken aan Welbevinden Opleidingscurriculum Facit, Velsen-Nrd Februari 2011 Inhudspgave Inleiding 3 1. Algemene beschrijving van de pleiding 4 1.1 Delgrep 4 1.2 Kwalificaties 4 1.3 Uitgangspunten

Nadere informatie

NTA 8009:2007. Veiligheidsmanagementsysteem voor ziekenhuizen en instellingen die ziekenhuiszorg verlenen

NTA 8009:2007. Veiligheidsmanagementsysteem voor ziekenhuizen en instellingen die ziekenhuiszorg verlenen NTA 8009:2007 Veiligheidsmanagementsysteem vr ziekenhuizen en instellingen die ziekenhuiszrg verlenen Unifrm en inzichtelijk veiligheidsmanagementsysteem Openheid ver patiëntveiligheid Basis vr interne

Nadere informatie

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa)

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa) PEDAGOGISCHE VISIE A. Algemeen De pedaggische visie vertelt he de schl met leerlingen, persneel en uders van leerlingen wil mgaan en wat de schl verwacht ten aanzien van de relatie tussen leerlingen en

Nadere informatie

Arbo Rapport. Darren Arendse M2a1 66753

Arbo Rapport. Darren Arendse M2a1 66753 Arb Rapprt Darren Arendse M2a1 66753 Inhudspgave Inleiding blz 3 Hfdstuk 1 Arb- wet blz 4 Hfdstuk 2 Nrmen en Richtlijnen vr beeldschermwerkplekken blz 5 Hfdstuk 3 Verbeterpunten werkplaats blz 6 Hfdstuk

Nadere informatie

Pedagogisch klimaat en autisme. Pedagogisch klimaat en de Klimaatschaal. Groepsprocessen bij jongeren: rol van de leerkracht.

Pedagogisch klimaat en autisme. Pedagogisch klimaat en de Klimaatschaal. Groepsprocessen bij jongeren: rol van de leerkracht. Pedaggisch klimaat en autisme dr Ad Dnkers Klimaatschaal SIGA Dinsdag 9 december 2014 Inleiding Even vrstellen.. Pedaggisch klimaat en de Klimaatschaal Grepsprcessen bij jngeren: rl van de leerkracht.

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

Klachtenbeleid Stichting KOM Kinderopvang

Klachtenbeleid Stichting KOM Kinderopvang Klachtenbeleid Stichting KOM Kinderpvang KOM Kinderpvang verzrgt kinderpvang vr kinderen in de leeftijdsgrep 0 tt en met 12 jaar. Alle medewerkers van de stichting zetten zich vlledig in m kwalitatief

Nadere informatie

Gedragsprotocol Samenwerkingsschool Balans. Wat is het gedragsprotocol? Uitgangspunt. Pesten of plagen?

Gedragsprotocol Samenwerkingsschool Balans. Wat is het gedragsprotocol? Uitgangspunt. Pesten of plagen? Gedragsprtcl Samenwerkingsschl Balans Wat is het gedragsprtcl? Het gedragsprtcl vrmt de verklaring van het schlbestuur, de directie, de leerkrachten, de leerlingen en de uders waarin is vastgelegd dat

Nadere informatie

Handleiding. Het opstellen van een diaconaal beleidsplan

Handleiding. Het opstellen van een diaconaal beleidsplan Handleiding Het pstellen van een diacnaal beleidsplan Versie 1.0 Generale diacnale cmmissie Datum: augustus 2015 Generale diacnale cmmissie Vendelier 51-D 3905 PC VEENENDAAL Telefn (0318) 505541 Website:

Nadere informatie

Actieplan leeftijdsbewust personeelsbeleid 2013-2023

Actieplan leeftijdsbewust personeelsbeleid 2013-2023 Nvember 2013 Actieplan leeftijdsbewust persneelsbeleid 2013-2023 Actie 1: Ontwikkelen van een stagebeleid. Stagiaires zijn ptentiële nieuwe cllega s. Een stageperide kunnen we aanzien als een inwerkperide.

Nadere informatie

Een profiel maken voor [onderwerp]

Een profiel maken voor [onderwerp] MPA MindSnar Een prfiel maken vr [nderwerp] Wat det MPA, de denkstijltest? MPA legt u vragen en keuzes vr. Z zekt het naar patrnen in he u denkt. Van die patrnen maakt het grafieken en rapprten. Bvendien

Nadere informatie

Vier beproefde manieren om de pot met goud, leren van elkaars ervaringen, open te maken

Vier beproefde manieren om de pot met goud, leren van elkaars ervaringen, open te maken Vier beprefde manieren m de pt met gud, leren van elkaars ervaringen, pen te maken Het leren van ervaringen vraagt m het nderzeken van die ervaringen, het liefst in een grep samen met anderen. Dit kan

Nadere informatie

Succesvol samenwerken met ouders. Onderzoek Ouderbetrokkenheid. Bundel in te kijken in de leraarskamer. http://flob.sint-niklaas.

Succesvol samenwerken met ouders. Onderzoek Ouderbetrokkenheid. Bundel in te kijken in de leraarskamer. http://flob.sint-niklaas. Onderzek Ouderbetrkkenheid V.U. : Lieve Van Daele, Grte Markt 1, 9100 Sint-Niklaas Succesvl samenwerken met uders Bundel in te kijken in de leraarskamer http://flb.sint-niklaas.be ONDERZOEK GOK-PROJECT

Nadere informatie

Deel 1. Procedure voor het indienen van een schakelprogramma

Deel 1. Procedure voor het indienen van een schakelprogramma Deel 1. Prcedure vr het indienen van een schakelprgramma Waarm een schakelprgramma? Vr telating tt de pstinitiële master pleiding Kwaliteit en veiligheid in de patiëntenzrg is een geaccrediteerd master

Nadere informatie

Als uitgangspunt zijn er drie wensen waar jij uit kunt kiezen:

Als uitgangspunt zijn er drie wensen waar jij uit kunt kiezen: Stap 2 Wat ga je den? Je gaat een wens kiezen ver wat jij anders wilt in het met elkaar mgaan. Daarna kies je twee manieren waarp jullie die wens gaan waarmaken. Je schrijft k ng p welke kwaliteiten en

Nadere informatie

Gedragscode voor de leden van de Beroepsvereniging van Nederlandse Stedebouwkundigen en Planologen

Gedragscode voor de leden van de Beroepsvereniging van Nederlandse Stedebouwkundigen en Planologen Gedragscde vr de leden van de Berepsvereniging van Nederlandse Stedebuwkundigen en Planlgen Gedragscde vr de leden van de Berepsvereniging van Nederlandse Stedebuwkundigen en Planlgen Inhudspgave Hfdstuk

Nadere informatie

*** Enquête *** afstudeerscriptie over de huidige elektronische verbindingen*

*** Enquête *** afstudeerscriptie over de huidige elektronische verbindingen* *** Enquête *** Inleidend Als student van de Universiteit Twente de ik in het kader van mijn masterstudie Public Safety een (klik hier vr definitie) afstudeerscriptie ver de huidige elektrnische verbindingen*

Nadere informatie

Samenvatting criteria arbeidsmarktplatform:

Samenvatting criteria arbeidsmarktplatform: Plan Samenvatting criteria arbeidsmarktplatfrm: 1. Cncreet prjectidee: het prject richt zich p het terugdringen van een veelheid van taken van persneelsleden p kleine schlen en p het inzetten van persneel

Nadere informatie

Aanbod Diensten Baan in Beeld

Aanbod Diensten Baan in Beeld Aanbd Diensten Baan in Beeld 3751 LM Bunschten inf@baaninbeeld.cm www.baaninbeeld.cm Inhudspgave 1. Over Baan in Beeld p. 3 Wie wij zijn, utplacement en lpbaanadvies, fcus, resultaat en lcatie. 2. Outplacementprgramma

Nadere informatie

Gedragsprotocol ICBS de Horizon. Juni 2014

Gedragsprotocol ICBS de Horizon. Juni 2014 Gedragsprtcl ICBS de Hrizn. Juni 2014 Inhud Gedragsprtcl ICBS de Hrizn in Rilland. 1. Uitgangspunten. blz 3 2. Definities blz 3 3. Directe aanpak van rdeverstringen, ruzies. blz 4 4. Werken aan sciaal

Nadere informatie

Outplacementprogramma Zilver

Outplacementprogramma Zilver Haarbrug 18, 3751 LM Bunschten inf@baaninbeeld.cm www.baaninbeeld.cm Outplacementprgramma Zilver De utplacementprgramma s van Baan in Beeld zijn bestemd vr medewerkers die een rganisatie gaan verlaten

Nadere informatie

Professional Coaching. Franck Struyf

Professional Coaching. Franck Struyf Prfessinal Caching Franck Struyf Ervaring is niet wat iemand verkmt, maar wat iemand det met wat hem verkmt. (Aldus Huxley) Persnlijke ervaring Mijn naam is Franck Struyf en ik ben life en- prfessinal

Nadere informatie

5.2.1 Jezelf losmaken uit overtuigingen

5.2.1 Jezelf losmaken uit overtuigingen Stap 5 Deel 2 Je met niet alles gelven wat je denkt Lesje 5.2.1 Jezelf lsmaken uit vertuigingen Je hebt eerder al pgeschreven welke gedachtes zijn uitgegreid tt vertuigingen: de beelden ver jezelf en anderen

Nadere informatie

Convenant brancheorganisatie beroepsverenigingen in het kader van: Versterking beroepsvereniging Beroepenregister en Beroepsregistratie

Convenant brancheorganisatie beroepsverenigingen in het kader van: Versterking beroepsvereniging Beroepenregister en Beroepsregistratie Cnvenant brancherganisatie berepsverenigingen in het kader van: Versterking berepsvereniging Berepenregister en Berepsregistratie De ndergetekenden, I. De rganisatie van brancherganisatie MOgrep Jeugdzrg

Nadere informatie

Ace! E-book. Ace! Management Partners Training Coaching Consulting Interim Management

Ace! E-book. Ace! Management Partners Training Coaching Consulting Interim Management Ace! Management Partners Training Caching Cnsulting Interim Management Den Haag Amsterdam Den Bsch Rtterdam Zwlle Utrecht Arnhem Amersfrt Breda Eindhven Maastricht Brussel Antwerpen Ace! E-bk Ace! E-bk

Nadere informatie

MVO Zelfverklaring Beantwoording 40 vragen

MVO Zelfverklaring Beantwoording 40 vragen MVO Zelfverklaring Beantwrding 40 vragen Auteur: Gert Jan de Grt en Gerda de Raad (Will2Sustain) Datum: 17-12-2015 Versie: 3 Inhudspgave 1. Inleiding... 1 2. MVO principes... 1 3. Stakehlders... 4 4. MVO

Nadere informatie

PESTEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om samen te leren over pesten en hoe je dit kan stoppen.

PESTEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om samen te leren over pesten en hoe je dit kan stoppen. PESTEN Deze flder is een hulpmiddel vr ju en je kind m samen te leren ver pesten en he je dit kan stppen. WAT IS PESTEN? Pesten is iemand anders bewust bedreigen, bang maken, uitdagen, uitschelden f pijn

Nadere informatie

Vacature en procedure benoeming voorzitter landelijk bestuur Verantwoordelijke

Vacature en procedure benoeming voorzitter landelijk bestuur Verantwoordelijke Bijlage 6 Ledenraad 27 nvember 2014 Vrlegger Onderwerp Vacature en prcedure beneming vrzitter landelijk bestuur Verantwrdelijke Landelijk bestuur Aanleiding Er ntstaat een vacature vanwege het niet beschikbaar

Nadere informatie

De aandachtspuntenlijst

De aandachtspuntenlijst De aandachtspuntenlijst Wat is de aandachtspuntenlijst? De aandachtspuntenlijst is een verzicht van nderwerpen die aan de rde kunnen kmen tijdens een afspraak met de neurlg. Onderwerpen waarver u meer

Nadere informatie

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone Schade prtcl Zuiderpark Stadswalzne Gemeente s-hertgenbsch december 2012 Schadeprtcl Zuiderpark - Stadswalzne In dit dcument staat he de gemeente s-hertgenbsch mgaat met schadeclaims. Het is er p gericht

Nadere informatie